chuán yuē qí zhī yǐ lǐ yǒu chǐ qiě gé
传曰：“齐之以礼，有耻且格。
xíng zhī bù kě fàn bù ruò lǐ zhī bù kě yú zé hào suì bǐ yú xī nián yi yǒu jiàng yǐ
”刑之不可犯，不若礼之不可逾，则昊岁比于牺年，宜有降矣。
ruò fú qióng yuán zhào pàn xiāo mào yōu fēn liú xíng bō qí xǐ nù bǐng qì zhāng qí shàn è zé yǒu zì rán zhī lǐ yān
若夫穹圆肇判，宵貌攸分，流形播其喜怒，禀气彰其善恶，则有自然之理焉。
niàn shì hòu xíng qú zūn xiān huì jiāng yǐ bǐng chú zāi hài yǐn dǎo xiū hé qǔ pì qín sè bù wàng xián cè nǐ yáng qiū zhī chéng huà ruò yáo shùn zhī wèi xīn yě
念室后刑，衢樽先惠，将以屏除灾害，引导休和，取譬琴瑟，不忘衔策，拟阳秋之成化，若尧舜之为心也。
xiào yuán bù sù xuān huáng yǒu pèi yě zhī shī
效原布肃，轩皇有辔野之师；
léi diàn yáng wēi gāo xīn yǒu chù shān zhī wu
雷电扬威，高辛有触山之务。
chén hu bīng jiǎ ér sì zhū shì cháo jù yán tiān xíng yǐ chéng luàn shǒu lùn qí běn yì gài yǒu bù dé yǐ ér yòng zhī zhě yān
陈乎兵甲而肆诸市朝，具严天刑，以惩乱首，论其本意，盖有不得已而用之者焉。
shì yǐ dān pǔ xīng rén yǔ shān xián fú
是以丹浦兴仁，羽山咸服。
ér shì shǔ jiǎo xìng shì guān yōu dù zhèng shī lǐ wēi yù chéng xíng qǐ zé kǒng zǐ yuē tīng sòng wú yóu rén yě bì yě shǐ wú sòng hu
而世属侥幸，事关攸蠹，政失礼微，狱成刑起，则孔子曰：“听讼吾犹人也，必也使无讼乎！
jí zhōu shì gōng xíng què shōu fēng rèn zǔ shù shēng chéng xiàn zhāng yáo yǔ zhèng yǒu gāo lù wēi jiān lǐ yuè huò guān cí yǐ míng qí qù huò qīng ěr yǐ zhào qí wēi huò zhāng shàn yǐ jī qí qíng huò chú è yǐ chóng qí běn
”及周氏龚行，却收锋刃，祖述生成，宪章尧禹，政有膏露，威兼礼乐，或观辞以明其趣，或倾耳以照其微，或彰善以激其情，或除恶以崇其本。
zhì fu qǔ wēi dìng bà yī kuāng jiǔ hé yù yán chéng kāng bù yóu níng wǎng cǐ suǒ wèi zhuó qí yí měi ér ài mín zhì guó zhě yān
至夫取威定霸，一匡九合，寓言成康，不由凝网，此所谓酌其遗美，而爱民治国者焉。
ruò nǎi huà miè yí lún dào kuì míng shèn zé xià guǐ zhī qián liú bǎi xìng shāng xīn zhī dú nè fu sì hǎi wèi yāng zhī wú suǒ zì róng hán fēi zhī bù shèng qí nüè yǔ fu gān táng liú yǒng wèi huò tóng guī
若乃化蔑彝伦，道睽明慎，则夏癸之虔刘百姓，商辛之毒{疒甫}四海，卫鞅之无所自容，韩非之不胜其虐，与夫《甘棠》流咏，未或同归。
qín wén chū zào cān yí shǐ huáng jiā zhī chōu xié líng yǔ rú shì bēi āi yíng lù
秦文初造参夷，始皇加之抽协，囹圄如市，悲哀盈路。
hàn wáng yǐ sān zhāng zhī fǎ yǐ diào zhī wén dì yǐ xíng cuò zhī dào yǐ lín zhī yú shí bǎi xìng xīn rán jiāng féng jiāo tài
汉王以三章之法以吊之，文帝以刑厝之道以临之，于时百姓欣然，将逢交泰。
ér án zhú qíng qiān kē suí yì wǎng xiàn qióng bēi yú què xià xǐ qīng yī yú shǔ lù fù hǎi cái xíng qīng zōng zhì yù
而犴逐情迁，科随意往，献琼杯于阙下，徙青衣于蜀路，复醢裁刑，倾宗致狱。
kuàng nǎi shù qiú yú jīng zhào zhī yè wǔ rì yú cháng ān zhī shì běi què xiāng yǐn zhōng dōu jì jí zhě yì wǎng wǎng ér yǒu yān
况乃数囚于京兆之夜，五日于长安之市，北阙相引、中都继及者，亦往往而有焉。
ér jiāng wáng zhī guó diǎn xíng xián qì kān zhāng yǐ jí qí xiàn shì yì yǐ kuān qí wǎng huán líng zhī jì bù qí rán yú
而将亡之国，典刑咸弃，刊章以急其宪，适意以宽其网，桓灵之季，不其然欤！
wèi míng dì shí gōng shì shèng xìng ér qī huì pò jí yǒu jī xiàn zhě dì qīn zhào wèn yán yóu zài kǒu shēn shǒu yǐ fēn
魏明帝时，宫室盛兴，而期会迫急，有稽限者，帝亲召问，言犹在口，身首已分。
wáng sù kàng shū yuē bì xià zhī suǒ xíng xíng jiē yi sǐ zhī rén yě
王肃抗疏曰：“陛下之所行刑，皆宜死之人也。
rán zhòng shù bù zhī jiāng wèi cāng cù yuàn bì xià xià zhī yú lì ér bào qí zuì
然众庶不知，将为仓卒，愿陛下下之于吏而暴其罪。
jūn qí sǐ yě bù wū gōng yè bù wéi jìn shēn jīng wǎn bù wéi yuǎn jìn suǒ yí
均其死也，不污宫掖，不为搢绅惊惋，不为远近所疑。
rén mìng zhì zhòng nán shēng yì shā qì jué ér bù xù zhě yě shì yǐ shèng wáng zhòng zhī
人命至重，难生易杀，气绝而不续者也，是以圣王重之。
mèng kē yún shā yī bù gū ér qǔ tiān xià zhě rén zhě bù wéi yě
孟轲云：‘杀一不辜而取天下者，仁者不为也。
shì zǔ wǔ huáng dì jiē sān tǒng zhī wēi zhuó qiān nián zhī fàn nǎi mìng yǒu sī dà míng xíng xiàn
世祖武皇帝接三统之微，酌千年之范，乃命有司，大明刑宪。
yú shí zhào shū bān xīn fǎ yú tiān xià hǎi nèi tóng guǐ rén shén ān zhī
于时诏书颁新法于天下，海内同轨，人甚安之。
tiáo gāng suī shè chēng wéi jiǎn huì yǎng zhāo tiān juàn xià jì mín xīn dào yǒu fǎ ér wú bài dé sì xíng ér jiǔ lì
条纲虽设，称为简惠，仰昭天眷，下济民心，道有法而无败，德俟刑而久立。
jí jìn tú nán xǐ bǎi yǒu èr nián yǎng zhǐ qián guī yì qí liú rùn jiāng zuǒ wú wài mán zōu lái gé
及晋图南徙，百有二年，仰止前规，挹其流润，江左无外，蛮陬来格。
xiào wǔ shí kuài jī wáng dào zi qīng nòng cháo quán qí suǒ shù zhī dǎng huò guān sī yù liè zǔ hūn mí bù wén sī bài jìn zhī gāng jì dà luàn yān
孝武时，会稽王道子倾弄朝权，其所树之党，货官私狱，烈祖惛迷，不闻司败，晋之纲纪大乱焉。
chuán yuē sān huáng shè yán ér mín bù wéi wǔ dì huà xiàng ér mín zhī jìn zé shū suǒ wèi xiàng yǐ diǎn xíng liú yòu wǔ xíng biān zuò guān xíng pū zuò jiào xíng zhě yě
传曰“三皇设言而民不违，五帝画象而民知禁”，则《书》所谓“象以典刑，流宥五刑，鞭作官刑，扑作教刑”者也。
rán zé fàn qíng zhě zào qí jīn fàn yì zhě dān qí fú fàn bìn zhě mò qí tǐ fàn gōng zhě zá qí lǚ dà bì zhī zuì shū xíng zhī jí bù qí yī jū ér wú lǐng yuán tóu zhī yú shì yǔ zhòng qì zhī
然则犯黥者皂其巾，犯劓者丹其服，犯膑者墨其体，犯宫者杂其屡，大辟之罪，殊刑之极，布其衣裾而无领缘，投之于市，与众弃之。
shùn mìng gāo yáo yuē
舜命皋陶曰；
wǔ xíng yǒu fú wǔ fú sān jiù wǔ liú yǒu zhái wǔ zhái sān jū
“五刑有服，五服三就，五流有宅，五宅三居。
fāng hu qián zǎi shì jì cān bèi
”方乎前载，事既参倍。
xià hòu shì zhī wàng tiān xià yě zé wǔ xíng zhī shǔ sān qiān
夏后氏之王天下也，则五刑之属三千。
yīn yīn yú xià yǒu suǒ sǔn yì
殷因于夏，有所损益。
zhōu rén yǐ sān diǎn xíng bāng guó yǐ wǔ tīng chá mín qíng zuǒ jiā yòu fèi shì jūn róng zào ér wǔ xíng zhī shǔ yóu yǒu èr qiān wǔ bǎi yān
周人以三典刑邦国，以五听察民情，左嘉右肺，事均熔造，而五刑之属犹有二千五百焉。
nǎi zhì sān cì sān yòu sān shè zhī fǎ yī cì yuē xùn qún chén zài cì yuē xùn qún lì sān cì yuē xùn wàn mín
乃置三刺、三宥、三赦之法：一刺曰讯群臣，再刺曰讯群吏，三刺曰讯万民；
yī yòu yuē bù shí zài yòu yuē guò shī sān yòu yuē yí wàng
一宥曰不识，再宥曰过失，三宥曰遗忘；
yī shè yuē yòu ruò zài shè yuē lǎo máo sān shè yuē chǔn yú
一赦曰幼弱，再赦曰老旄，三赦曰蠢愚。
sī mǎ fǎ huò qǐ jiá bīng yǐ zhēng bú yì fèi gòng zhí zé tǎo bù cháo huì zé zhū luàn dí shù zé zhí biàn lǐ xíng zé fàng
《司马法》：或起甲兵以征不义，废贡职则讨，不朝会则诛，乱嫡庶则絷，变礼刑则放。
chuán yuē yīn zhōu zhī zhì bù shèng qí wén
传曰：“殷周之质，不胜其文。
jí zhāo hòu cú zhēng mù wáng sī mào yuán zhì xíng pì yǐ jí sì fāng jiān guǐ hóng duō luàn lí sī yǒng zé suǒ wèi xià yǒu luàn zhèng ér zuò yǔ xíng shāng yǒu luàn zhèng ér zuò tāng xíng zhōu yǒu luàn zhèng ér zuò jiǔ xíng zhě yě
”及昭后徂征，穆王斯耄，爰制刑辟，以诘四方，奸宄弘多，乱离斯永，则所谓“夏有乱政而作《禹刑》，商有乱政而作《汤刑》，周有乱政而作《九刑》”者也。
gǔ zhě dà xíng yòng jiá bīng zhōng xíng yòng dāo jù báo xíng yòng biān pū
古者大刑用甲兵，中刑用刀锯，薄刑用鞭扑。
zì cí jué hòu jū zhà mí fán
自兹厥后，狙诈弥繁。
wǔ huáng dì bìng yǐ wéi wǎng xiàn yóu nǐ bù kě jīng guó nǎi mìng chē qí jiāng jūn shǒu shàng shū lìng lǔ gōng zhēng qiú yīng jùn kān lǜ dìng piān yún ěr
武皇帝并以为往宪犹疑，不可经国，乃命车骑将军、守尚书令、鲁公征求英俊，刊律定篇云尔。
hàn zì wáng mǎng cuàn wèi zhī hòu jiù zhāng bù cún
汉自王莽篡位之后，旧章不存。
guāng wǔ zhōng xīng liú xīn shù yù cháng lín cháo tīng sòng gōng jué yí shì
光武中兴，留心庶狱，常临朝听讼，躬决疑事。
shì shí chéng lí luàn zhī hòu fǎ wǎng chí zòng zuì míng jì qīng wú yǐ chéng sù
是时承离乱之后，法网弛纵，罪名既轻，无以惩肃。
liáng tǒng nǎi shàng shū yuē
梁统乃上疏曰：
chén qiè jiàn yuán dì chū yuán wǔ nián qīng shū xíng sān shí sì shì āi dì jiàn píng yuán nián jǐn sì nián qīng shū sǐ zhě xíng bā shí yī shì qí sì shí èr shì shǒu shā rén jiē jiǎn sǐ zuì yī děng zhe wèi cháng fǎ
臣窃见元帝初元五年，轻殊刑三十四事，哀帝建平元年尽四年，轻殊死者刑八十一事，其四十二事，手杀人皆减死罪一等，著为常法。
zì shì yǐ hòu rén qīng fàn fǎ lì yì shā rén lì mín jù shī zhì yú bù jī
自是以后，人轻犯法，吏易杀人，吏民俱失，至于不羁。
chén yú yǐ wéi xíng fá bù gǒu wu qīng wu qí zhōng yě
臣愚以为刑罚不苟务轻，务其中也。
jūn rén zhī dào rén yì wéi zhǔ rén zhě ài rén yì zhě lǐ wù
君人之道，仁义为主，仁者爱人，义者理务。
ài rén gù dāng wèi chú hài lǐ wù yì dāng wèi qù luàn
爱人故当为除害，理务亦当为去乱。
shì yǐ wǔ dì yǒu liú jí fàng shā zhī zhū sān wáng yǒu dà bì kè jī zhī xíng suǒ yǐ wèi chú cán qù luàn yě
是以五帝有流殛放杀之诛，三王有大辟刻肌之刑，所以为除残去乱也。
gù kǒng zǐ chēng rén zhě bì yǒu yǒng yòu yuē lǐ cái zhèng cí jìn rén wéi fēi yuē yì
故孔子称“仁者必有勇”，又曰“理财正辞，禁人为非曰义”。
gāo dì shòu mìng zhì yuē lìng dìng fǎ lǜ chuán zhī hòu shì kě cháng shī xíng
高帝受命，制约令，定法律，传之后世，可常施行。
wén dì kuān huì wēn kè zāo shì kāng píng yīn shí shī ēn shěng qù ròu xíng chú xiāng zuò zhī fǎ tā jiē shuài yóu jiù zhāng tiān xià jǐ zhì shēng píng
文帝宽惠温克，遭世康平，因时施恩，省去肉刑，除相坐之法，他皆率由旧章，天下几致升平。
wǔ dì zhí zhōng guó lóng shèng cái lì yǒu yú chū bīng mìng jiāng zhēng fá yuǎn fāng jūn yì shù xìng bǎi xìng bà bì háo jié fàn jìn jiān lì nòng fǎ gù shè dùn nì zhī kē zhe zhī zòng zhī lǜ
武帝值中国隆盛，财力有余，出兵命将，征伐远方，军役数兴，百姓罢弊，豪杰犯禁，奸吏弄法，故设遁匿之科，著知纵之律。
xuān dì cōng míng zhèng zhí lǚ dào wò yào yǐ yù hǎi nèi chén xià fèng xiàn bù shī shéng mò
宣帝聪明正直，履道握要，以御海内，臣下奉宪，不失绳墨。
yuán dì fǎ lǜ shǎo suǒ gǎi gēng tiān xià chēng ān
元帝法律，少所改更，天下称安。
xiào chéng xiào āi chéng píng jì tǐ jí wèi rì qiǎn tīng duàn shàng guǎ
孝成、孝哀，承平继体，即位日浅，听断尚寡。
chéng xiàng wáng jiā děng wěi yǐ shù nián zhī jiān kuī chú xiān dì jiù yuē chuān lìng duàn lǜ fán bǎi yú shì huò bù biàn yú zhèng huò bù yàn rén xīn
丞相王嘉等猥以数年之间，亏除先帝旧约，穿令断律，凡百余事，或不便于政，或不厌人心。
chén jǐn biǎo qǔ qí yóu fáng zhèng shì hài shàn liáng zhě fù zòu rú zuǒ
臣谨表取其尤妨政事、害善良者，傅奏如左。
fú wéi bì xià bāo wǔ cháng lǚ jiǔ dé tuī shí bō luàn bó shī jì shí ér fǎn yīn xún jì shì mò jié shuāi wēi guǐ jì chéng fēi suǒ yǐ huán chū fǎn běn jù yuán gēng shǐ yě
伏惟陛下苞五常，履九德，推时拨乱，博施济时，而反因循季世末节，衰微轨迹，诚非所以还初反本，据元更始也。
yuàn bì xià xuān zhào yǒu sī xī jǔ chū yuán jiàn píng zhī suǒ chuān záo kǎo qí qīng zhòng chá qí huà sú zú yǐ zhī zhèng jiào suǒ chǔ zé qí shàn zhě ér cóng zhī qí bù shàn zhě ér gǎi zhī dìng bù yì zhī diǎn shī zhī wú qióng tiān xià xìng shèn
愿陛下宣诏有司，悉举初元、建平之所穿凿，考其轻重，察其化俗，足以知政教所处，择其善者而从之，其不善者而改之，定不易之典，施之无穷，天下幸甚。
shì xià sān gōng tíng wèi yì yǐ wéi lóng xíng jùn fǎ fēi míng wáng jí wù bù kě kāi xǔ
事下三公、廷尉议，以为隆刑峻法，非明王急务，不可开许。
tǒng fù shàng yán yuē yǒu sī wěi yǐ chén suǒ shàng bù kě shī xíng
统复上言曰：“有司猥以臣所上不可施行。
jīn chén suǒ yán fēi yuē yán xíng
今臣所言，非曰严刑。
qiè wèi gāo dì yǐ hòu zhì yú xuān dì qí suǒ shī xíng kǎo hé jīng zhuàn cǐ fāng jīn shì fēi lóng xíng jùn fǎ
窃谓高帝以后，至于宣帝，其所施行，考合经传，此方今事，非隆刑峻法。
bù shèng zhì yuàn yuàn de zhào jiàn ruò duì shàng shū jìn chén kǒu chén qí yì
不胜至愿，愿得召见，若对尚书近臣，口陈其意。
dì lìng shàng shū wèn zhuàng tǒng yòu duì jí yán zhèng xíng yi gǎi
”帝令尚书问状，统又对，极言政刑宜改。
yì jìng bù cóng
议竟不从。
jí míng dì jí wèi cháng lín tīng sòng guān lù luò yáng zhū yù
及明帝即位，常临听讼观录洛阳诸狱。
dì xìng jì míng chá néng de xià jiān gù shàng shū zòu jué fá jìn yú kē suì
帝性既明察，能得下奸，故尚书奏决罚近于苛碎。
zhì zhāng dì shí shàng shū chén chǒng shàng shū yuē xiān wáng zhī zhèng shǎng bù jiàn xíng bù làn yǔ qí bù dé yǐ níng jiàn bù làn
至章帝时，尚书陈宠上疏曰：“先王之政，赏不僭，刑不滥，与其不得已，宁僭不滥。
gù táng yáo zhe diǎn yuē liú yòu wǔ xíng shěng zāi sì shè
故唐尧著典曰‘流宥五刑，眚灾肆赦’。
dì shùn mìng gāo yáo yǐ wǔ zhái sān jū wéi míng kè yǔn
帝舜命皋陶以‘五宅三居，惟明克允’。
wén wáng zhòng yì liù yáo ér liè cóng jí zhī tīng
文王重《易》六爻，而列丛棘之听；
zhōu gōng zuò lì zhèng jiè chéng wáng wù wù hu shù yù
周公作《立政》，戒成王勿误乎庶狱。
bì xià jí wèi lǜ yóu cǐ yì ér yǒu sī zhí shì wèi xī fèng cheng
陛下即位，率由此义，而有司执事，未悉奉承。
duàn yù zhě jí yú bǎng gé kù liè zhī tòng zhí xiàn zhě fán yú zhà qī fàng làn zhī wén wéi běn lí shí chuí chǔ wèi jiān huò yīn gōng xíng sī yǐ chěng wēi fú
断狱者急于榜格酷烈之痛，执宪者繁于诈欺放滥之文，违本离实，棰楚为奸，或因公行私，以逞威福。
fu wéi zhèng yě yóu zhāng qín sè dà xián jí zhě xiǎo xián jué gù zǐ gòng fēi zāng sūn zhī měng fǎ ér měi zhèng qiáo zhī rén zhèng
夫为政也，犹张琴瑟，大弦急者小弦绝，故子贡非臧孙之猛法，而美郑侨之仁政。
fāng jīn shèng dé chōng sè jiǎ yú shàng xià yi yīn cǐ shí lóng xiān shèng zhī wu dàng dí fán kē qīng bó chuí chǔ yǐ jì qún shēng guǎng zhì dé yě
方今圣德充塞，假于上下，宜因此时，隆先圣之务，荡涤烦苛，轻薄棰楚，以济群生，广至德也。
dì nà chǒng yán jué zuì xíng xíng wu yú kuān hòu
”帝纳宠言，决罪行刑，务于宽厚。
qí hòu suì zhào yǒu sī jìn jué zuān jīn zàn zhū kù tòng jiù zhì jiě yāo è zhī jìn chú wén zhì zhī qǐng yàn wǔ shí yú shì dìng zhe yú lìng
其后遂诏有司，禁绝钻钅赞诸酷痛旧制，解祅恶之禁，除文致之请，谳五十余事，定著于令。
shì hòu yù fǎ hé píng
是后狱法和平。
yǒng yuán liù nián chǒng yòu dài guō gōng wèi tíng wèi fù xiào lǜ lìng xíng fǎ yì yú fǔ xíng zhě zòu chú zhī yuē chén wén lǐ jīng sān bǎi wēi yí sān qiān gù fǔ xíng dà bì èr bǎi wǔ xíng zhī shǔ sān qiān
永元六年，宠又代郭躬为廷尉，复校律令，刑法溢于《甫刑》者，奏除之，曰：“臣闻礼经三百，威仪三千，故《甫刑》大辟二百，五刑之属三千。
lǐ zhī suǒ qù xíng zhī suǒ qǔ shī lǐ jí rù xíng xiāng wéi biǎo lǐ zhě yě
礼之所去，刑之所取，失礼即入刑，相为表里者也。
jīn lǜ lìng fàn zuì yīng sǐ xíng zhě liù bǎi yī shí nài zuì qiān liù bǎi jiǔ shí bā shú zuì yǐ xià èr qiān liù bǎi bā shí yī yì yú fǔ xíng qiān jiǔ bǎi bā shí jiǔ qí sì bǎi yī shí dà bì qiān wǔ bǎi nài zuì qī shí jiǔ shú zuì
今律令，犯罪应死刑者六百一十，耐罪千六百九十八，赎罪以下二千六百八十一，溢于《甫刑》千九百八十九，其四百一十大辟，千五百耐罪，七十九赎罪。
chūn qiū bǎo qián tú yuē wáng zhě sān bǎi nián yī juān fǎ
《春秋保干图》曰：‘王者三百年一蠲法。
hàn xìng yǐ lái sān bǎi èr nián xiàn lìng shāo zēng kē tiáo wú xiàn
’汉兴以来，三百二年，宪令稍增，科条无限。
yòu lǜ yǒu sān jiā shuō gè bó yì
又律有三家，说各驳异。
xíng fǎ fán duō yi lìng sān gōng tíng wèi jí píng lǜ lìng yīng jīng hé yì kě shī xíng zhě dà bì èr bǎi nài zuì shú zuì èr qiān bā bǎi hé wéi sān qiān yǔ lǐ xiāng yīng
刑法繁多，宜令三公、廷尉集平律令，应经合义可施行者，大辟二百，耐罪、赎罪二千八百，合为三千，与礼相应。
qí yú qiān jiǔ bǎi bā shí jiǔ shì xī kě xiáng chú
其余千九百八十九事，悉可详除。
shǐ bǎi xìng gǎi yì shì tīng yǐ chéng dà huà zhì xíng cuò zhī měi chuán zhī wú qióng
使百姓改易视听，以成大化，致刑措之美，传之无穷。
wèi jí shī xíng huì chǒng dǐ zuì suì qǐn
”未及施行，会宠抵罪，遂寝。
chǒng zǐ zhōng
宠子忠。
zhōng hòu fù wèi shàng shū lüè yī chǒng yì zòu shàng sān shí sān tiáo wèi jué shì bǐ yǐ shěng qǐng yàn zhī bì
忠后复为尚书，略依宠意，奏上三十三条，为《决事比》，以省请谳之弊。
yòu shàng chú cán shì xíng jiě zāng lì sān shì jìn gù kuáng yì shā rén de jiǎn zhòng lùn mǔ zǐ xiōng dì xiāng dài sǐ tīng shè suǒ dài zhě shì jiē shī xíng
又上除蚕室刑，解赃吏三世禁锢，狂易杀人得减重论，母子兄弟相代死听赦所代者，事皆施行。
suī shí yǒu juān gé ér jiù lǜ fán wú wèi jīng zuǎn jí
虽时有蠲革，而旧律繁芜，未经纂集。
xiàn dì jiàn ān yuán nián yīng shào yòu shān dìng lǜ lìng yǐ wéi hàn yì biǎo zòu zhī yuē fu guó zhī dà shì mò shàng zǎi jí
献帝建安元年，应劭又删定律令，以为《汉议》，表奏之曰：“夫国之大事，莫尚载籍。
zǎi jí yě zhě jué xián yí míng shì fēi shǎng xíng zhī yi yǔn zhí jué zhōng bǐ hòu zhī rén yǒng yǒu jiàn yān
载籍也者，决嫌疑，明是非，赏刑之宜，允执厥中，俾后之人永有鉴焉。
gù jiāo dōng xiāng dǒng zhòng shū lǎo bìng zhì shì cháo tíng měi yǒu zhèng yì shù qiǎn tíng wèi zhāng tāng qīn zhì lòu xiàng wèn qí dé shī yú shì zuò chūn qiū shé yù èr bǎi sān shí èr shì dòng yǐ jīng duì yán zhī xiáng yǐ
故胶东相董仲舒老病致仕，朝廷每有政议，数遣廷尉张汤亲至陋巷，问其得失，于是作《春秋折狱》二百三十二事，动以《经》对，言之详矣。
nì chén dǒng zhuó dàng fù wáng shì diǎn xiàn fén liáo mǐ yǒu jié yí kāi pì yǐ lái mò huò cí kù
逆臣董卓，荡覆王室，典宪焚燎，靡有孑遗，开辟以来，莫或兹酷。
jīn dà jià dōng mài xún shěng xǔ dōu bá chū xiǎn nán qí mìng wéi xīn
今大驾东迈，巡省许都，拔出险难，其命惟新。
chén qiè bù zì kuí zhé zhuàn jù lǜ běn zhāng jù shàng shū jiù shì tíng wèi bǎn lìng jué shì bǐ lì sī tú dōu mù wǔ cáo zhào shū jí chūn qiū shé yù fán èr bǎi wǔ shí piān juān qù fù zhòng wèi zhī jié wén
臣窃不自揆，辄撰具《律本章句》、《尚书旧事》、《廷尉板令》、《决事比例》、《司徒都目》、《五曹诏书》及《春秋折狱》，凡二百五十篇，蠲去复重，为之节文。
yòu jí yì bó sān shí piān yǐ lèi xiāng cóng fán bā shí èr shì
又集《议驳》三十篇，以类相从，凡八十二事。
qí jiàn hàn shū èr shí wǔ hàn jì sì jiē shān xù rùn sè yǐ quán běn tǐ
其见《汉书》二十五，《汉记》四，皆删叙润色，以全本体。
qí èr shí liù bó cǎi gǔ jīn guī wěi zhī shì dé yì kě guān
其二十六，博采古今瑰玮之士，德义可观。
qí èr shí qī chén suǒ chuàng zào
其二十七，臣所创造。
zuǒ shì yún suī yǒu jī jiāng bù qì qiáo cuì
《左氏》云：‘虽有姬姜，不弃憔悴；
suī yǒu sī má bù qì jiān kuǎi
虽有丝麻，不弃菅蒯。
gài suǒ yǐ dài kuì yě
’盖所以代匮也。
shì yòng gǎn lù wán cái cè yú míng zhé zhī mò suī wèi zú gāng jì guó tǐ xuān qià shí yōng
是用敢露顽才，厕于明哲之末，虽未足纲纪国体，宣洽时雍。
shù jī guān chá zēng chǎn shèng dé
庶几观察，增阐圣德。
wéi yīn wàn jī zhī yú xiá yóu yì xǐng lǎn
惟因万机之余暇，游意省览。
xiàn dì shàn zhī yú shì jiù shì cún yān
”献帝善之，于是旧事存焉。
shì shí tiān xià jiāng luàn bǎi xìng yǒu tǔ bēng zhī shì xíng fá bù zú yǐ chéng è yú shì míng rú dà cái gù liáo dōng tài shǒu cuī shí dà sī nóng zhèng xuán dà hóng lú chén jì zhī tú xián yǐ wéi yi fù xíng ròu xíng
是时天下将乱，百姓有土崩之势，刑罚不足以惩恶，于是名儒大才故辽东太守崔实、大司农郑玄、大鸿胪陈纪之徒，咸以为宜复行肉刑。
hàn cháo jì bù yì qí shì gù wú suǒ yòng yǐ
汉朝既不议其事，故无所用矣。
jí wèi wǔ dì kuāng fǔ hàn shì shàng shū lìng xún yù bó fǎng bǎi guān fù yù shēn zhī ér shào fǔ kǒng róng yì yǐ wéi gǔ zhě dūn máng shàn fǒu qū bié lì duān xíng qīng zhèng jiǎn yī wú guò shī bǎi xìng yǒu zuì jiē zì qǔ zhī
及魏武帝匡辅汉室，尚书令荀彧博访百官，复欲申之，而少府孔融议以为：“古者敦厖，善否区别，吏端刑清政简，一无过失，百姓有罪，皆自取之。
mò shì ling chi fēng huà huài luàn zhèng náo qí sú fǎ hài qí jiào
末世陵迟，风化坏乱，政挠其俗，法害其教。
gù yuē shàng shī qí dào rén sàn jiǔ yǐ
故曰‘上失其道，人散久矣’。
ér yù shéng zhī yǐ gǔ xíng tóu zhī yǐ cán qì fēi suǒ wèi yǔ shí xiāo xi yě
而欲绳之以古刑，投之以残弃，非所谓与时消息也。
zhòu zhuó cháo shè zhī jìng tiān xià wèi wéi wú dào
纣斮朝涉之胫，天下谓为无道。
fu jiǔ mù zhī de qiān bā bǎi jūn ruò gè yuè yī rén shì tiān xià cháng yǒu qiān bā bǎi zhòu yě qiú shì xiū hé fú kě de yǐ
夫九牧之地，千八百君，若各刖一人，是天下常有千八百纣也，求世休和，弗可得已。
qiě bèi xíng zhī rén lǜ bù niàn shēng zhì zài sī sǐ lèi duō qū è mò fù guī zhèng
且被刑之人，虑不念生，志在思死，类多趋恶，莫复归正。
sù shā luàn qí yī lì huò sòng zhào gāo yīng bù wèi shì dà huàn
夙沙乱齐，伊戾祸宋，赵高、英布，为世大患。
bù néng zhǐ rén suì wèi fēi yě shì zú jué rén hái wéi shàn ěr
不能止人遂为非也，适足绝人还为善耳。
suī zhōng rú zhōu quán xìn rú biàn hé zhì rú sūn bìn yuān rú xiàng bó cái rú shǐ qiān dá rú zi zhèng yī lí dāo jù mò shì bù chǐ
虽忠如鬻拳，信如卞和，智如孙膑，冤如巷伯，才如史迁，达如子政，一罹刀锯，没世不齿。
shì tài jiǎ zhī sī yōng mù gōng zhī bà qín chén tāng zhī dōu lài wèi shàng zhī lín biān wú suǒ fù shī yě
是太甲之思庸，穆公之霸秦，陈汤之都赖，魏尚之临边，无所复施也。
hàn kāi gǎi è zhī lù fán wèi cǐ yě
汉开改恶之路，凡为此也。
gù míng dé zhī jūn yuǎn dù shēn wéi qì duǎn jiù cháng bù gǒu gé qí zhèng zhě yě
故明德之君，远度深惟，弃短就长，不苟革其政者也。
cháo tíng shàn zhī zú bù gǎi yān
”朝廷善之，卒不改焉。
jí wèi guó jiàn chén jì zǐ qún shí wéi yù shǐ zhōng chéng wèi wǔ dì xià lìng yòu yù fù zhī shǐ qún shēn qí fù lùn
及魏国建，陈纪子群时为御史中丞，魏武帝下令又欲复之，使群申其父论。
qún shēn chén qí biàn
群深陈其便。
shí zhōng yáo wèi xiàng guó yì zàn chéng zhī ér fèng cháng wáng xiū bù tóng qí yì
时钟繇为相国，亦赞成之，而奉常王修不同其议。
wèi wǔ dì yì nán yǐ fān guó gǎi hàn cháo zhī zhì suì qǐn bù xíng
魏武帝亦难以籓国改汉朝之制，遂寝不行。
yú shì nǎi dìng jiǎ zi kē fàn dì zuǒ yòu zhǐ zhě yì yǐ mù xiè shì shí fá tiě gù yì yǐ mù yān
于是乃定甲子科，犯釱左右趾者易以木械，是时乏铁，故易以木焉。
yòu xián hàn lǜ tài zhòng gù lìng yī lǜ lùn zhě tīng de kē bàn shǐ cóng bàn jiǎn yě
又嫌汉律太重，故令依律论者听得科半，使从半减也。
wèi wén dì shòu shàn yòu yì ròu xíng
魏文帝受禅，又议肉刑。
xiáng yì wèi dìng huì yǒu jūn shì fù qǐn
详议未定，会有军事，复寝。
shí yǒu dà nǚ liú zhū wō zǐ fù kù bào qián hòu sān fù zì shā lùn zhū jiǎn sǐ shū zuò shàng fāng yīn shì xià yuàn dú shā rén jiǎn sǐ zhī lìng
时有大女刘朱，挝子妇酷暴，前后三妇自杀，论朱减死输作尚方，因是下怨毒杀人减死之令。
wèi míng dì gǎi shì shù fá jīn zhī lìng nán tīng yǐ fá jīn fù rén jiā chī hái cóng biān dū zhī lì yǐ qí xíng tǐ luǒ lù gù yě
魏明帝改士庶罚金之令，男听以罚金，妇人加笞还从鞭督之例，以其形体裸露故也。
shì shí chéng yòng qín hàn jiù lǜ qí wén qǐ zì wèi wén hóu shī lǐ kuī
是时承用秦汉旧律，其文起自魏文侯师李悝。
kuī zhuàn cì zhū guó fǎ zhe fǎ jīng
悝撰次诸国法，著《法经》。
yǐ wéi wáng zhě zhī zhèng mò jí yú dào zéi gù qí lǜ shǐ yú dào zéi
以为王者之政，莫急于盗贼，故其律始于《盗贼》。
dào zéi xū hé bǔ gù zhe wǎng bǔ èr piān
盗贼须劾捕，故著《网捕》二篇。
qí qīng jiǎo yuè chéng bó xì jiè jiǎ bù lián yín chǐ yú zhì yǐ wéi zá lǜ yī piān yòu yǐ jù lǜ jù qí jiā jiǎn
其轻狡、越城、博戏、借假不廉、淫侈逾制以为《杂律》一篇，又以《具律》具其加减。
shì gù suǒ zhe liù piān ér yǐ rán jiē zuì míng zhī zhì yě
是故所著六篇而已，然皆罪名之制也。
shāng jūn shòu zhī yǐ xiāng qín
商君受之以相秦。
hàn chéng qín zhì xiāo hé dìng lǜ chú cān yí lián zuò zhī zuì zēng bù zhǔ jiàn zhī zhī tiáo yì shì lǜ xìng jiù hù sān piān hé wéi jiǔ piān
汉承秦制，萧何定律，除参夷连坐之罪，增部主见知之条，益事律《兴》、《厩》、《户》三篇，合为九篇。
shū sūn tōng yì lǜ suǒ bù jí bàng zhāng shí bā piān
叔孙通益律所不及，傍章十八篇。
zhāng tāng yuè gōng lǜ èr shí qī piān
张汤《越宫律》二十七篇。
zhào yǔ cháo lǜ liù piān
赵禹《朝律》六篇。
hé liù shí piān
合六十篇。
yòu hàn shí jué shì jí wèi lìng jiǎ yǐ xià sān bǎi yú piān jí sī tú bào gōng zhuàn jià qǔ cí sòng jué wèi fǎ bǐ dōu mù fán jiǔ bǎi liù juǎn
又汉时决事，集为《令甲》以下三百余篇，及司徒鲍公撰嫁娶辞讼决为《法比都目》，凡九百六卷。
shì yǒu zēng sǔn lǜ jiē jí lèi wèi piān jié shì wéi zhāng
世有增损，率皆集类为篇，结事为章。
yī zhāng zhī zhōng huò shì guò shù shí shì lèi suī tóng qīng zhòng guāi yì
一章之中或事过数十，事类虽同，轻重乖异。
ér tōng tiáo lián jù shàng xià xiāng méng suī dà tǐ yì piān shí xiàng cǎi rù
而通条连句，上下相蒙，虽大体异篇，实相采入。
dào lǜ yǒu zéi shāng zhī lì zéi lǜ yǒu dào zhāng zhī wén xìng lǜ yǒu shàng yù zhī fǎ jiù lǜ yǒu dài bǔ zhī shì ruò cǐ zhī bǐ cuò róu wú cháng
《盗律》有贼伤之例，《贼律》有盗章之文，《兴律》有上狱之法，《厩律》有逮捕之事，若此之比，错糅无常。
hòu rén shēng yì gè wèi zhāng jù
后人生意，各为章句。
shū sūn xuān guō lìng qīng mǎ róng zhèng xuán zhū rú zhāng jù shí yǒu yú jiā jiā shù shí wàn yán
叔孙宣、郭令卿、马融、郑玄诸儒章句十有余家，家数十万言。
fán duàn zuì suǒ dāng yóu yòng zhě hé èr wàn liù qiān èr bǎi qī shí èr tiáo qī bǎi qī shí sān wàn èr qiān èr bǎi yú yán yán shù yì fán lǎn zhě yì nán
凡断罪所当由用者，合二万六千二百七十二条，七百七十三万二千二百余言，言数益繁，览者益难。
tiān zǐ yú shì xià zhào dàn yòng zhèng shì zhāng jù bù dé zá yòng yú jiā
天子于是下诏，但用郑氏章句，不得杂用余家。
wèi jì yòu zòu yuē xíng fǎ zhě guó jiā zhī suǒ guì zhòng ér sī yì zhī suǒ qīng jiàn
卫觊又奏曰：“刑法者，国家之所贵重，而私议之所轻贱；
yù lì zhě bǎi xìng zhī suǒ xuán mìng ér xuǎn yòng zhě zhī suǒ bēi xià
狱吏者，百姓之所悬命，而选用者之所卑下。
wáng zhèng zhī bì wèi bì bù yóu cǐ yě
王政之弊，未必不由此也。
qǐng zhì lǜ bó shì zhuǎn xiāng jiào shòu
请置律博士，转相教授。
shì suì shī xíng
”事遂施行。
rán ér lǜ wén fán guǎng shì bǐ zhòng duō lí běn yī mò jué yù zhī lì rú tíng wèi yù lì fàn hóng shòu qiú juàn èr zhàng fù qīng fǎ lùn zhī yù lì liú xiàng shòu shǔ piān kǎo qiú zhāng mào wù gù fù zhòng fǎ lùn zhī
然而律文烦广，事比众多，离本依末，决狱之吏如廷尉狱吏范洪受囚绢二丈，附轻法论之，狱吏刘象受属偏考囚张茂物故，附重法论之。
hóng xiàng suī jiē qì shì ér qīng wang zhě xiāng jì
洪、象虽皆弃市，而轻枉者相继。
shì shí tài fù zhōng yáo yòu shàng shū qiú fù ròu xíng zhào xià qí zòu sī tú wáng lǎng yì yòu bù tóng
是时太傅钟繇又上疏求复肉刑，诏下其奏，司徒王朗议又不同。
shí yì zhě bǎi yú rén yǔ lǎng tóng zhě duō
时议者百余人，与朗同者多。
dì yǐ wú shǔ wèi píng yòu qǐn
帝以吴蜀未平，又寝。
qí hòu
其后，
tiān zǐ yòu xià zhào gǎi dìng xíng zhì
天子又下诏改定刑制，
mìng sī kōng chén qún sàn qí cháng shì liú shào jǐ shì huáng mén shì láng hán xùn yì láng yǔ yí zhōng láng huáng xiū xún shēn děng shān yuē jiù kē
命司空陈群、散骑常侍刘邵、给事黄门侍郎韩逊、议郎庾嶷、中郎黄休、荀诜等删约旧科，
bàng cǎi hàn lǜ
傍采汉律，
dìng wèi wèi fǎ
定为魏法，
zhì xīn lǜ shí bā piān
制《新律》十八篇，
zhōu jùn lìng sì shí wǔ piān
《州郡令》四十五篇，
shàng shū guān lìng jūn zhōng lìng
《尚书官令》、《军中令》，
hé bǎi bā shí yú piān
合百八十余篇。
qí xù lüè yuē
其序略曰：
jiù lǜ suǒ nán zhī zhě yóu yú liù piān piān shǎo gù yě
旧律所难知者，由于六篇篇少故也。
piān shǎo zé wén huāng wén huāng zé shì guǎ shì guǎ zé zuì lòu
篇少则文荒，文荒则事寡，事寡则罪漏。
shì yǐ hòu rén shāo zēng gèng yǔ běn tǐ xiāng lí
是以后人稍增，更与本体相离。
jīn zhì xīn lǜ yí dū zǒng shì lèi duō qí piān tiáo
今制新律，宜都总事类，多其篇条。
jiù lǜ yīn qín fǎ jīng jiù zēng sān piān ér jù lǜ bù yí yīn zài dì liù
旧律因秦《法经》，就增三篇，而《具律》不移，因在第六。
zuì tiáo lì jì bù zài shǐ yòu bù zài zhōng fēi piān zhāng zhī yì
罪条例既不在始，又不在终，非篇章之义。
gù jí zuì lì yǐ wéi xíng míng guān yú lǜ shǒu
故集罪例以为《刑名》，冠于律首。
dào lǜ yǒu jié lüè kǒng hè hé mài mǎi rén kē yǒu chí zhì jiē fēi dào shì gù fēn yǐ wéi jié lüè lǜ
《盗律》有劫略、恐猲、和卖买人，科有持质，皆非盗事，故分以为《劫略律》。
zéi lǜ yǒu qī màn zhà wěi yú fēng jiǎo zhì qiú lǜ yǒu zhà wěi shēng sǐ lìng bǐng yǒu zhà zì fù miǎn shì lèi zhòng duō gù fēn wéi zhà lǜ
《贼律》有欺谩、诈伪、逾封、矫制、《囚律》有诈伪生死，《令丙》有诈自复免，事类众多，故分为《诈律》。
zéi lǜ yǒu zéi fá shù mù shā shāng rén xù chǎn jí zhū wáng yìn jīn bù lǜ yǒu huǐ shāng wáng shī xiàn guān cái wù gù fēn wéi huǐ wáng lǜ
《贼律》有贼伐树木、杀伤人畜和各种逃亡痕迹，《金布律》中有毁伤亡失县官财物，所以分出《毁亡律》。
qiú lǜ yǒu gào hé chuán fù jiù lǜ yǒu gào fǎn dǎi shòu kē yǒu dēng wén dào cí gù fēn wéi gào hé lǜ
《囚律》有告劾、传覆，《厩律》有告反逮受，科有登闻道辞，故分为《告劾律》。
qiú lǜ yǒu xì qiú jū yù duàn yù zhī fǎ xìng lǜ yǒu shàng yù zhī shì kē yǒu kǎo shì bào yàn yi bié wèi piān gù fēn wéi xì xùn duàn yù lǜ
《囚律》有系囚、鞫狱、断狱之法，《兴律》有上狱之事，科有考事报谳，宜别为篇，故分为《系讯》、《断狱律》。
dào lǜ yǒu shòu suǒ jiān shòu cái wǎng fǎ zá lǜ yǒu jiǎ jiè bù lián lìng yǐ yǒu ā rén shòu qián kē yǒu shǐ zhě yàn lù qí shì xiāng lèi gù fēn wéi qǐng qiú lǜ
《盗律》有受所监受财枉法，《杂律》有假借不廉，《令乙》有呵人受钱，科有使者验赂，其事相类，故分为《请赇律》。
dào lǜ yǒu bó rǔ qiáng zéi xìng lǜ yǒu shàn xīng yáo yì jù lǜ yǒu chū mài chéng kē yǒu shàn zuò xiū shě shì gù fēn wéi xìng shàn lǜ
《盗律》有勃辱强贼，《兴律》有擅兴徭役，《具律》有出卖呈，科有擅作修舍事，故分为《兴擅律》。
xìng lǜ yǒu fá yáo jī liú
《兴律》有乏徭稽留，
zéi lǜ yǒu chǔ zhì bù biàn
《贼律》有储峙不辨，
jiù lǜ yǒu fá jūn zhī xìng
《厩律》有乏军之兴，
jí jiù diǎn yǒu fèng zhào bù jǐn bù chéng yòng zhào shū
及旧典有奉诏不谨、不承用诏书，
hàn shì shī xíng yǒu xiǎo qiān zhī fǎn bù rú lìng
汉氏施行有小愆之反不如令，
zhé hé yǐ bù chéng yòng zhào shū fá jūn yào zhǎn
辄劾以不承用诏书乏军要斩，
yòu jiǎn yǐ dīng yǒu zhào shū
又减以《丁酉诏书》，
dīng yǒu zhào shū
《丁酉诏书》，
hàn wén suǒ xià
汉文所下，
bù yí fù yǐ wéi fǎ
不宜复以为法，
gù bié wèi zhī liú lǜ
故别为之《留律》。
qín shì jiù yǒu jiù zhì chéng chuán fù chē shí chú hàn chū chéng qín bù gǎi hòu yǐ fèi guǎng shāo shěng gù hòu hàn dàn shè qí zhì ér wú chē mǎ zé lǜ yóu zhe qí wén zé wèi xū shè gù chú jiù lǜ qǔ qí kě yòng hé kē zhě yǐ wéi yóu yì lìng
秦世旧有厩置、乘传、副车、食厨，汉初承秦不改，后以费广稍省，故后汉但设骑置而无车马，则律犹著其文，则为虚设，故除《厩律》，取其可用合科者，以为《邮驿令》。
qí gào fǎn dǎi yàn bié rù gào hé lǜ
其告反逮验，别入《告劾律》。
shàng yán biàn shì yǐ wéi biàn shì lìng yǐ jīng shì gào jí yǔ xìng lǜ fēng suì jí kē lìng zhě yǐ wéi jīng shì lǜ
上言变事，以为《变事令》，以惊事告急，与《兴律》烽燧及科令者，以为《惊事律》。
dào lǜ yǒu hái zāng bì zhǔ jīn bù lǜ yǒu fá shú rù zé yǐ chéng huáng jīn wèi jià kē yǒu píng yōng zuò zāng shì yǐ wéi cháng zāng lǜ
《盗律》有还赃畀主，《金布律》有罚赎入责以呈黄金为价，科有平庸坐赃事，以为《偿赃律》。
lǜ zhī chū zhì wú miǎn zuò zhī wén zhāng tāng zhào yǔ shǐ zuò jiān lín bù zhǔ jiàn zhī gù zòng zhī lì
律之初制，无免坐之文，张汤、赵禹始作监临部主、见知故纵之例。
qí jiàn zhī ér gù bù jǔ hé gè yǔ tóng zuì shī bù jǔ hé gè yǐ shú lùn qí bú jiàn bù zhī bù zuò yě shì yǐ wén yuē ér lì tōng
其见知而故不举劾，各与同罪，失不举劾，各以赎论，其不见不知，不坐也，是以文约而例通。
kē zhī wèi zhì měi tiáo yǒu wéi kē bù jué bù zhī cóng zuò zhī miǎn bù fù fēn bié ér miǎn zuò fán duō yi zǒng wèi miǎn lì yǐ shěng kē wén gù gēng zhì dìng qí yóu lì yǐ wéi miǎn zuò lǜ
科之为制，每条有违科，不觉不知，从坐之免，不复分别，而免坐繁多，宜总为免例，以省科文，故更制定其由例，以为《免坐律》。
zhū lǜ lìng zhōng yǒu qí jiào zhì běn tiáo wú cóng zuò zhī wén zhě jiē cóng cǐ qǔ fǎ yě
诸律令中有其教制，本条无从坐之文者，皆从此取法也。
fán suǒ dìng zēng shí sān piān jiù gù wǔ piān hé shí bā piān yú zhèng lǜ jiǔ piān wèi zēng yú páng zhāng kē lìng wèi shěng yǐ
凡所定增十三篇，就故五篇，合十八篇，于正律九篇为增，于旁章科令为省矣。
gǎi hàn jiù lǜ bù xíng yú wèi zhě jiē chú zhī gèng yī gǔ yì zhì wèi wǔ xíng
改汉旧律不行于魏者皆除之，更依古义制为五刑。
qí sǐ xíng yǒu sān kūn xíng yǒu sì wán xíng zuò xíng gè sān shú xíng shí yī fá jīn liù zá dǐ zuì qī fán sān shí qī míng yǐ wéi lǜ shǒu
其死刑有三，髡刑有四，完刑、作刑各三，赎刑十一，罚金六，杂抵罪七，凡三十七名，以为律首。
yòu gǎi zéi lǜ dàn yǐ yán yǔ jí fàn zōng miào yuán líng wèi zhī dà nì wú dào yào zhǎn jiā shǔ cóng zuò bù jí zǔ fù mǔ sūn
又改《贼律》，但以言语及犯宗庙园陵，谓之大逆无道，要斩，家属从坐，不及祖父母、孙。
zhì yú móu fǎn dà nì lín shí bǔ zhī huò wū zhū huò xiāo zū yí qí sān zú bù zài lǜ lìng suǒ yǐ yán jué è jī yě
至于谋反大逆，临时捕之，或污潴，或枭菹，夷其三族，不在律令，所以严绝恶迹也。
zéi dòu shā rén yǐ hé ér wáng xǔ yī gǔ yì tīng zǐ dì de zhuī shā zhī
贼斗杀人，以劾而亡，许依古义，听子弟得追杀之。
huì shè jí guò wù xiāng shā bù dé bào chóu suǒ yǐ zhǐ shā hài yě
会赦及过误相杀，不得报仇，所以止杀害也。
zhèng shā jì mǔ yǔ qīn mǔ tóng fáng jì jiǎ zhī xì yě
正杀继母，与亲母同，防继假之隙也。
chú yì zi zhī kē shǐ fù zǐ wú yì cái yě
除异子之科，使父子无异财也。
ōu xiōng zǐ jiā zhì wǔ suì xíng yǐ míng jiào huà yě
欧兄姊加至五岁刑，以明教化也。
qiú tú wū gào rén fǎn zuì jí qīn shǔ yì yú shàn rén suǒ yǐ lèi zhī shǐ shěng xíng xi wū yě
囚徒诬告人反，罪及亲属，异于善人，所以累之使省刑息诬也。
gǎi tóu shū qì shì zhī kē suǒ yǐ qīng xíng yě
改投书弃市之科，所以轻刑也。
zhèng cuàn qiú qì shì zhī zuì duàn xiōng qiáng wèi yì zhī zōng yě
正篡囚弃市之罪，断凶强为义之踪也。
èr suì xíng yǐ shàng chú yǐ jiā rén qǐ jū zhī zhì shěng suǒ fán yù yě
二岁刑以上，除以家人乞鞫之制，省所烦狱也。
gǎi zhū jùn bù dé zì zé fú rì suǒ yǐ qí fēng sú yě
改诸郡不得自择伏日，所以齐风俗也。
sī jiē wèi shì suǒ gǎi qí dà lüè rú shì
斯皆魏世所改，其大略如是。
qí hòu zhèng shǐ zhī jiān tiān xià wú shì yú shì zhēng xi jiāng jūn xià hóu xuán hé nán yǐn li shèng zhōng lǐng jūn cáo xī shàng shū dīng mì yòu zhuī yì ròu xíng zú bù néng jué
其后正始之间，天下无事，于是征西将军夏侯玄、河南尹李胜、中领军曹羲、尚书丁谧又追议肉刑，卒不能决。
qí wén shén duō bù zài
其文甚多，不载。
jí jǐng dì fǔ zhèng shì shí wèi fǎ fàn dà nì zhě zhū jí yǐ chū zhī nǚ
及景帝辅政，是时魏法，犯大逆者诛及已出之女。
wú qiū jiǎn zhī zhū qí zi diān qī xún shì yīng zuò sǐ qí zú xiōng yǐ yǔ jǐng dì yīn tōng biǎo wèi dì yǐ gài qí mìng
毋丘俭之诛，其子甸妻荀氏应坐死，其族兄𫖮与景帝姻，通表魏帝，以匄其命。
zhào tīng lí hūn
诏听离婚。
xún shì suǒ shēng nǚ zhī wèi yǐng chuān tài shǒu liú zi yuán qī yì zuò sǐ yǐ huái rèn xì yù
荀氏所生女芝，为颍川太守刘子元妻，亦坐死，以怀妊系狱。
xún shì cí yì sī lì xiào wèi hé zēng qǐ ēn qiú méi wèi guān bì yǐ shú zhī mìng
荀氏辞诣司隶校尉何曾乞恩，求没为官婢，以赎芝命。
céng āi zhī shǐ zhǔ bù chéng xián shàng yì yuē fu sī kòu zuò diǎn jiàn sān děng zhī zhì
曾哀之，使主簿程咸上议曰：“夫司寇作典，建三等之制；
fu hóu xiū xíng tōng qīng zhòng zhī fǎ
甫侯修刑，通轻重之法。
shū shì duō biàn qín lì zhòng pì hàn yòu xiū zhī
叔世多变，秦立重辟，汉又修之。
dà wèi chéng qín hàn zhī bì wèi jí gé zhì suǒ yǐ zhuī lù yǐ chū zhī nǚ chéng yù tiǎn chǒu lèi zhī zú yě
大魏承秦汉之弊，未及革制，所以追戮已出之女，诚欲殄丑类之族也。
rán zé fǎ guì dé zhōng xíng shèn guò zhì
然则法贵得中，刑慎过制。
chén yǐ wéi nǚ rén yǒu sān cóng zhī yì wú zì zhuān zhī dào chū shì tā zú hái sàng fù mǔ jiàng qí fú jì suǒ yǐ míng wài chéng zhī jié yì zài shì zhī ēn
臣以为女人有三从之义，无自专之道，出适他族，还丧父母，降其服纪，所以明外成之节，异在室之恩。
ér fù mǔ yǒu zuì zhuī xíng yǐ chū zhī nǚ
而父母有罪，追刑已出之女；
fū dǎng jiàn zhū yòu yǒu suí xìng zhī lù
夫党见诛，又有随姓之戮。
yī rén zhī shēn nèi wài shòu pì
一人之身，内外受辟。
jīn nǚ jì jià zé wèi yì xìng zhī qī
今女既嫁，则为异姓之妻；
rú huò chǎn yù zé wèi tā zú zhī mǔ cǐ wèi yuán è zhī suǒ hū
如或产育，则为他族之母，此为元恶之所忽。
lù wú gū zhī suǒ zhòng yú fáng zé bù zú chéng jiān luàn zhī yuán yú qíng zé shāng xiào zǐ zhī xīn
戮无辜之所重，于防则不足惩奸乱之源，于情则伤孝子之心。
nán bù dé zuì yú tā zú ér nǚ dú yīng lù yú èr mén fēi suǒ yǐ āi jīn nǚ ruò juān míng fǎ zhì zhī běn fèn yě
男不得罪于他族，而女独婴戮于二门，非所以哀矜女弱，蠲明法制之本分也。
chén yǐ wéi zài shì zhī nǚ cóng fù mǔ zhī zhū
臣以为在室之女，从父母之诛；
jì jiào zhī fù cóng fū jiā zhī fá
既醮之妇，从夫家之罚。
yi gǎi jiù kē yǐ wéi yǒng zhì
宜改旧科，以为永制。
yú shì yǒu zhào gǎi dìng lǜ lìng
”于是有诏改定律令。
wén dì wèi jìn wáng huàn qián dài lǜ lìng běn zhù fán zá chén qún liú shào suī jīng gǎi gé ér kē wǎng běn mì yòu shū sūn guō mǎ dù zhū rú zhāng jù dàn qǔ zhèng shì yòu wèi piān dǎng wèi kě chéng yòng
文帝为晋王，患前代律令本注烦杂，陈群、刘邵虽经改革，而科网本密，又叔孙、郭、马、杜诸儒章句，但取郑氏，又为偏党，未可承用。
yú shì lìng gǔ chōng dìng fǎ lǜ
于是令贾充定法律，
lìng yǔ tài fù zhèng chōng sī tú xún yǐ zhōng shū jiān xún xù zhōng jūn jiāng jūn yáng hù zhōng hù jūn wáng yè tíng wèi dù you shǒu hé nán yǐn dù yù sàn qí shì láng péi jiè yǐng chuān tài shǒu zhōu xióng qí xiāng guō qí qí dū wèi chéng gōng suí shàng shū láng liǔ guǐ jí lì bù lìng shǐ róng shào děng shí sì rén diǎn qí shì
令与太傅郑冲、司徒荀𫖮、中书监荀勖、中军将军羊祜、中护军王业、廷尉杜友、守河南尹杜预、散骑侍郎裴楷、颍川太守周雄、齐相郭颀、骑都尉成公绥、尚书郎柳轨及吏部令史荣邵等十四人典其事，
jiù hàn jiǔ zhāng zēng shí yī piān
就汉九章增十一篇，
réng qí zú lèi
仍其族类，
zhèng qí tǐ hào
正其体号，
gǎi jiù lǜ wèi xíng míng fǎ lì
改旧律为《刑名》、《法例》，
biàn qiú lǜ wèi gào hé xì xùn duàn yù
辨《囚律》为《告劾》、《系讯》、《断狱》，
fēn dào lǜ wèi qǐng qiú zhà wěi shuǐ huǒ huǐ wáng
分《盗律》为《请赇》、《诈伪》、《水火》、《毁亡》，
yīn shì lèi wèi wèi gōng wéi zhì
因事类为《卫宫》、《违制》，
zhuàn zhōu guān wèi zhū hóu lǜ
撰《周官》为《诸侯律》，
hé èr shí piān
合二十篇，
liù bǎi èr shí tiáo
六百二十条，
èr wàn qī qiān liù bǎi wǔ shí qī yán
二万七千六百五十七言。
juān qí kē huì cún qí qīng yuē shì cóng zhōng diǎn guī yú yì shí
蠲其苛秽，存其清约，事从中典，归于益时。
qí yú wèi yi chú zhě ruò jūn shì tián nóng gū jiǔ wèi de jiē cóng rén xīn quán shè qí fǎ tài píng dāng chú gù bù rù lǜ xī yǐ wéi lìng
其余未宜除者，若军事、田农、酤酒，未得皆从人心，权设其法，太平当除，故不入律，悉以为令。
shī xíng zhì dù yǐ cǐ shè jiào wéi lìng yǒu zuì zé rù lǜ
施行制度，以此设教，违令有罪则入律。
qí cháng shì pǐn shì zhāng chéng gè hái qí fǔ wèi gù shì
其常事品式章程，各还其府，为故事。
jiǎn xiāo zhǎn zú zhū cóng zuò zhī tiáo chú móu fǎn shì yǎng mǔ chū nǚ jià jiē bù fù hái zuò fù mǔ qì shì shěng jìn gù xiāng gào zhī tiáo qù bǔ wáng wáng méi wèi guān nú bì zhī zhì
减枭斩族诛从坐之条，除谋反适养母出女嫁皆不复还坐父母弃市，省禁固相告之条，去捕亡、亡没为官奴婢之制。
qīng guò wù lǎo shào nǚ rén dāng fá jīn zhàng fá zhě jiē lìng bàn zhī
轻过误老少女人当罚金杖罚者，皆令半之。
zhòng jiān bǎi shū mǔ zhī lìng qì shì
重奸伯叔母之令，弃市。
yín guǎ nǚ sān suì xíng
淫寡女，三岁刑。
chóng jià qǔ zhī yào yī yǐ xià pìn wèi zhèng bù lǐ sī yuē
崇嫁娶之要，一以下娉为正，不理私约。
jùn lǐ jiào zhī fáng zhǔn wǔ fú yǐ zhì zuì yě
峻礼教之防，准五服以制罪也。
fán lǜ lìng hé èr qiān jiǔ bǎi èr shí liù tiáo shí èr wàn liù qiān sān bǎi yán liù shí juǎn gù shì sān shí juǎn
凡律令合二千九百二十六条，十二万六千三百言，六十卷，故事三十卷。
tài shǐ sān nián shì bì biǎo shàng
泰始三年，事毕，表上。
wǔ dì zhào yuē xī xiāo hé yǐ dìng lǜ lìng shòu fēng shū sūn tōng zhì yí wèi fèng cháng cì jīn wǔ bǎi jīn dì zǐ bǎi rén jiē wèi láng
武帝诏曰：“昔萧何以定律令受封，叔孙通制仪为奉常，赐金五百斤，弟子百人皆为郎。
fu lì gōng lì shì gǔ jīn zhī suǒ zhòng yi jiā lù shǎng qí xiáng kǎo chà xù
夫立功立事，古今之所重，宜加禄赏，其详考差叙。
zhé rú zhào jiǎn yì dì zǐ bǎi rén suí cái pǐn yòng shǎng bó wàn yú pǐ
辄如诏简异弟子百人，随才品用，赏帛万余匹。
wǔ dì qīn zì lín jiǎng shǐ péi jiè zhí dú
”武帝亲自临讲，使裴楷执读。
sì nián zhēng yuè dà shè tiān xià nǎi bān xīn lǜ
四年正月，大赦天下，乃班新律。
qí hòu míng fǎ yuàn zhāng péi yòu zhù lǜ biǎo shàng zhī qí yào yuē
其后，明法掾张裴又注律，表上之，其要曰：
lǜ shǐ yú xíng míng zhě suǒ yǐ dìng zuì zhì yě
律始于《刑名》者，所以定罪制也；
zhōng yú zhū hóu zhě suǒ yǐ bì qí zhèng yě
终于《诸侯》者，所以毕其政也。
wáng zhèng bù yú shàng zhū hóu fèng yú xià lǐ yuè fǔ yú zhōng gù yǒu sān cái zhī yì yān qí xiāng xū ér chéng ruò yī tǐ yān
王政布于上，诸侯奉于下，礼乐抚于中，故有三才之义焉，其相须而成，若一体焉。
xíng míng suǒ yǐ jīng lüè zuì fǎ zhī qīng zhòng zhèng jiā jiǎn zhī děng chà míng fā zhòng piān zhī duō yì bǔ qí zhāng tiáo zhī bù zú jiào jǔ shàng xià gāng lǐng
《刑名》所以经略罪法之轻重，正加减之等差，明发众篇之多义，补其章条之不足，较举上下纲领。
qí fàn dào zéi zhà wěi qǐng qiú zhě zé qiú zuì yú cǐ zuò yì shuǐ huǒ xù yǎng shǒu bèi zhī xì shì jiē qiú zhī zuò běn míng
其犯盗贼、诈伪、请赇者，则求罪于此，作役、水火、畜养、守备之细事，皆求之作本名。
gào xùn wèi zhī xīn shé bǔ xì wèi zhī shǒu zú duàn yù wèi zhī dìng zuì míng lì qí qí zhì
告讯为之心舌，捕系为之手足，断狱为之定罪，名例齐其制。
zì shǐ jí zhōng wǎng ér bù qióng biàn dòng wú cháng zhōu liú sì jí shàng xià wú fāng bù lí yú fǎ lǜ zhī zhōng yě
自始及终，往而不穷，变动无常，周流四极，上下无方，不离于法律之中也。
qí zhī ér fàn zhī wèi zhī gù
其知而犯之谓之故，
yì yǐ wéi rán wèi zhī shī
意以为然谓之失，
wéi zhōng qī shàng wèi zhī mán
违忠欺上谓之谩，
bèi xìn cáng qiǎo wèi zhī zhà
背信藏巧谓之诈，
kuī lǐ fèi jié wèi zhī bù jìng
亏礼废节谓之不敬，
liǎng sòng xiāng qù wèi zhī dòu
两讼相趣谓之斗，
liǎng huò xiāng hài wèi zhī xì
两和相害谓之戏，
wú biàn zhǎn jī wèi zhī zéi
无变斩击谓之贼，
bù yì wù fàn wèi zhī guò shī
不意误犯谓之过失，
nì jié jué lǐ wèi zhī bù dào
逆节绝理谓之不道，
líng shàng jiàn guì wèi zhī è nì
陵上僭贵谓之恶逆，
jiāng hài wèi fā wèi zhī qiāng
将害未发谓之戕，
chàng shǒu xiān yán wèi zhī zào yì
唱首先言谓之造意，
èr rén duì yì wèi zhī móu
二人对议谓之谋，
zhì zhòng jiàn jì wèi zhī lǜ
制众建计谓之率，
bù hé wèi zhī qiáng
不和谓之强，
gōng è wèi zhī lüè
攻恶谓之略，
sān rén wèi zhī qún
三人谓之群，
qǔ fēi qí wù wèi zhī dào
取非其物谓之盗，
huò cái zhī lì wèi zhī zāng fán èr shí zhě
货财之利谓之赃：凡二十者，
lǜ yì zhī jiào míng yě
律义之较名也。
fu lǜ zhě dāng shèn qí biàn shěn qí lǐ
夫律者，当慎其变，审其理。
ruò bù chéng yòng zhào shū wú gù shī zhī xíng dāng cóng shú
若不承用诏书，无故失之刑，当从赎。
móu fǎn zhī tóng wǔ shí bù zhī qíng dāng cóng xíng
谋反之同伍，实不知情，当从刑。
cǐ gù shī zhī biàn yě
此故失之变也。
bēi yǔ zūn dòu jiē wèi zéi
卑与尊斗，皆为贼。
dòu zhī jiā bīng rèn shuǐ huǒ zhōng bù dé wèi xì xì zhī zhòng yě
斗之加兵刃水火中，不得为戏，戏之重也。
xiàng rén shì lú dào jìng shè bù dé wèi guò shī zhī jìn yě
向人室庐道径射，不得为过，失之禁也。
dū chéng rén zhòng zhōng zǒu mǎ shā rén dāng wèi zéi zéi zhī shì yě
都城人众中走马杀人，当为贼，贼之似也。
guò shī shì zéi xì shì dòu dòu ér shā shāng bàng rén yòu shì wù dào shāng fù shǒu shì qiáng dào ā rén qǔ cái shì shòu qiú qiú cí suǒ lián shì gào hé zhū wù tīng lǐ shì gù zòng chí zhì shì kǒng hè
过失似贼，戏似斗，斗而杀伤傍人，又似误，盗伤缚守似强盗，呵人取财似受赇，囚辞所连似告劾，诸勿听理似故纵，持质似恐猲。
rú cǐ zhī bǐ jiē wèi wú cháng zhī gé yě
如此之比，皆为无常之格也。
wǔ xíng bù jiǎn zhèng yú wǔ fá wǔ fá bù fú zhèng yú wǔ guò yì shàn gōng è yǐ jīn shú zhī
五刑不简，正于五罚，五罚不服，正于五过，意善功恶，以金赎之。
gù lǜ zhì shēng zuì bù guò shí sì děng sǐ xíng bù guò sān tú jiā bù guò liù qiú jiā bù guò wǔ lèi zuò bù guò shí yī suì lèi chī bù guò qiān èr bǎi xíng děng bù guò yī suì jīn děng bù guò sì liǎng
故律制，生罪不过十四等，死刑不过三，徒加不过六，囚加不过五，累作不过十一岁，累笞不过千二百，刑等不过一岁，金等不过四两。
yuè shú bù jì rì rì zuò bù jū yuè suì shù bù yí rùn
月赎不计日，日作不拘月，岁数不疑闰。
bù yǐ jiā zhì sǐ bìng sǐ bù fù jiā
不以加至死，并死不复加。
bù kě lèi zhě gù yǒu bìng shù
不可累者，故有并数；
bù kě bìng shù nǎi lèi qí jiā
不可并数，乃累其加。
yǐ jiā lùn zhě dàn de qí jiā
以加论者，但得其加；
yǔ jiā tóng zhě lián de qí běn
与加同者，连得其本。
bù zài cì zhě bù yǐ tōng lùn
不在次者，不以通论。
yǐ rén dé zuì yú rén tóng yǐ fǎ dé zuì yǔ fǎ tóng
以人得罪与人同，以法得罪与法同。
qīn shēng hài sǐ bù kě qí qí fáng
侵生害死，不可齐其防；
qīn shū gōng sī bù kě cháng qí jiào
亲疏公私，不可常其教。
lǐ yuè chóng yú shàng gù jiàng qí xíng
礼乐崇于上，故降其刑；
xíng fǎ xián yú xià gù quán qí fǎ
刑法闲于下，故全其法。
shì gù zūn bēi xù rén yì míng jiǔ zú qīn wáng dào píng yě
是故尊卑叙，仁义明，九族亲，王道平也。
lǜ yǒu shì zhuàng xiāng sì ér zuì míng xiāng shè zhě ruò jiā wēi shì xià shǒu qǔ cái wèi qiáng dào bù zì zhī wáng wéi fù shǒu jiāng zhōng yǒu è yán wèi kǒng hè bù yǐ zuì míng ā wèi ā rén yǐ zuì míng ā wèi shòu qiú jié zhào qí cái wèi chí zhì
律有事状相似而罪名相涉者，若加威势下手取财为强盗，不自知亡为缚守，将中有恶言为恐猲，不以罪名呵为呵人，以罪名呵为受赇，劫召其财为持质。
cǐ liù zhě yǐ wēi shì de cái ér míng shū zhě yě
此六者，以威势得财而名殊者也。
jí bù qiú zì yǔ wèi shòu qiú suǒ jiān qiú ér hòu qǔ wèi dào zāng shū rù ā shòu wèi liú nàn liǎn rén cái wù jī cáng yú guān wèi shàn fù jiā ōu jī zhī wèi lù rǔ
即不求自与为受求，所监求而后取为盗赃，输入呵受为留难，敛人财物积藏于官为擅赋，加欧击之为戮辱。
zhū rú cǐ lèi jiē wèi yǐ wēi shì de cái ér zuì xiāng sì zhě yě
诸如此类，皆为以威势得财而罪相似者也。
fu xíng zhě sī lǐ zhī guān
夫刑者，司理之官；
lǐ zhě qiú qíng zhī jī qíng zhě xīn shén zhī shǐ
理者，求情之机，情者，心神之使。
xīn gǎn zé qíng dòng yú zhōng ér xíng yú yán
心感则情动于中，而形于言？
chàng yú sì zhī fā yú shì yè
畅于四支，发于事业。
shì gù jiān rén xīn kuì ér miàn chì nèi bù ér sè duó
是故奸人心愧而面赤，内怖而色夺。
lùn zuì zhě wù běn qí xīn shěn qí qíng jīng qí shì jìn qǔ zhū shēn yuǎn qǔ zhū wù rán hòu nǎi kě yǐ zhèng xíng
论罪者务本其心，审其情，精其事，近取诸身，远取诸物，然后乃可以正刑。
yǎng shǒu shì qǐ fǔ shǒu shì duó pěng shǒu shì xiè nǐ shǒu shì su gǒng bì shì zì shǒu rǎng bì shì gé dòu jīn zhuāng shì wēi yí yuè shì fú xǐ nù yōu huan mào zài shēng sè
仰手似乞，俯手似夺，捧手似谢，拟手似诉，拱臂似自首，攘臂似格斗，矜庄似威，怡悦似福，喜怒忧欢，貌在声色。
jiān zhēn měng ruò hou zài shì xī
奸真猛弱，候在视息。
chū kǒu yǒu yán dāng wèi gào xià shǒu yǒu jìn dāng wèi zéi xǐ zi shā nù zi dāng wèi xì nù zi shā xǐ zi dāng wèi zéi
出口有言当为告，下手有禁当为贼，喜子杀怒子当为戏，怒子杀喜子当为贼。
zhū rú cǐ lèi zì fēi zhì jīng bù néng jí qí lǐ yě
诸如此类，自非至精不能极其理也。
lǜ zhī míng lì fēi zhèng wén ér fēn míng yě
律之名例，非正文而分明也。
ruò bā shí fēi shā shāng rén tā jiē wù lùn jí wū gào móu fǎn zhě fǎn zuò
若八十，非杀伤人，他皆勿论，即诬告谋反者反坐。
shí suì bù dé gào yán rén
十岁，不得告言人；
jí nú bì hàn zhǔ zhǔ de yè shā zhī
即奴婢捍主，主得谒杀之。
zéi fán rén lú shè jī jù dào zāng wǔ pǐ yǐ shàng qì shì
贼燔人庐舍积聚，盗赃五匹以上，弃市；
jí fán guān fǔ jī jù dào yì dāng yǔ tóng
即燔官府积聚盗，亦当与同。
ōu rén jiào lìng zhě yǔ tóng zuì jí lìng rén ōu qí fù mǔ bù kě yǔ xíng zhě tóng de zhòng yě
欧人教令者与同罪，即令人欧其父母，不可与行者同得重也。
ruò de yí wù qiáng qǔ qiáng qǐ zhī lèi wú hái zāng fǎ suí lì bì zhī wén
若得遗物强取强乞之类，无还赃法随例畀之文。
fǎ lǜ zhōng zhū bù jìng wéi yí shī shì jí fàn zuì wèi gōng wèi sī zāng rù shēn bù rù shēn jiē suí shì qīng zhòng qǔ fǎ yǐ lì qiú qí míng yě
法律中诸不敬，违仪失式，及犯罪为公为私，赃入身不入身，皆随事轻重取法，以例求其名也。
fu lǐ zhě jīng xuán zhī miào bù kě yǐ yī fāng xíng yě
夫理者，精玄之妙，不可以一方行也；
lǜ zhě yōu lǐ zhī ào bù kě yǐ yī tǐ shǒu yě
律者，幽理之奥，不可以一体守也。
huò jì guò yǐ pèi zuì huò huà lüè yǐ xún cháng huò suí shì yǐ jìn qíng huò qù shè yǐ cóng shí huò tuī zhòng yǐ lì fáng huò yǐn qīng ér jiù xià
或计过以配罪，或化略以循常，或随事以尽情，或趣舍以从时，或推重以立防，或引轻而就下。
gōng sī fèi bì zhī yi chú xuē zhòng qīng zhī biàn jiē suǒ yǐ lín shí guān xìn shǐ yòng fǎ zhí quán zhě yōu yú wèi zhì zhī zhōng cǎi qí gēn yá zhī wēi zhì zhī yú jī gé zhī shàng chēng qīng zhòng yú háo zhū kǎo bèi lèi yú cēn wǔ rán hòu nǎi kě yǐ lǐ zhí xíng zhèng
公私废避之宜，除削重轻之变，皆所以临时观衅，使用法执诠者幽于未制之中，采其根牙之微，致之于机格之上，称轻重于豪铢，考辈类于参伍，然后乃可以理直刑正。
fu fèng shèng diǎn zhě ruò cāo dāo zhí shéng dāo wàng jiā zé shāng wù shéng wàng dàn zé qīn zhí
夫奉圣典者若操刀执绳，刀妄加则伤物，绳妄弹则侵直。
xiāo shǒu zhě è zhī zhǎng zhǎn xíng zhě zuì zhī dà qì shì zhě sǐ zhī xià kūn zuò zhě xíng zhī wēi shú fá zhě wù zhī jiè
枭首者恶之长，斩刑者罪之大，弃市者死之下，髡作者刑之威，赎罚者误之诫。
wáng zhě lì cǐ wǔ xíng suǒ yǐ bǎo jūn zǐ ér bī xiǎo rén gù wèi chì shèn zhī jīng jiē nǐ zhōu yì yǒu biàn tōng zhī tǐ yān
王者立此五刑，所以宝君子而逼小人，故为敕慎之经，皆拟《周易》有变通之体焉。
yù lìng tí gāng ér dà dào qīng jǔ lüè ér wáng fǎ qí qí zhǐ yuǎn qí cí wén qí yán qū ér zhōng qí shì sì ér yǐn
欲令提纲而大道清，举略而王法齐，其旨远，其辞文，其言曲而中，其事肆而隐。
tōng tiān xià zhī zhì wéi zhōng yě duàn tiān xià zhī yí wéi wén yě qiè tiān xià zhī qíng wéi yuǎn yě mí tiān xià zhī wu wéi dà yě biàn wú cháng tǐ wéi lǐ yě fēi tiān xià zhī xián shèng shú néng yǔ yú sī
通天下之志唯忠也，断天下之疑唯文也，切天下之情唯远也，弥天下之务唯大也，变无常体唯理也，非天下之贤圣，孰能与于斯！
fu xíng ér shàng zhě wèi zhī dào xíng ér xià zhě wèi zhī qì huà ér cái zhī wèi zhī gé
夫刑而上者谓之道，刑而下者谓之器，化而裁之谓之格。
xíng shā zhě shì dōng zhèn yào zhī xiàng kūn zuì zhě shì qiū diāo luò zhī biàn shú shī zhě shì chūn yáng huǐ lìn zhī cī zhī
刑杀者是冬震曜之象，髡罪者似秋雕落之变，赎失者是春阳悔吝之疵之。
wǔ xíng chéng zhāng zhé xiāng yī zhǔn fǎ lǜ zhī yì yān
五刑成章，辄相依准，法律之义焉。
shì shí shì zhōng lú tǐng zhōng shū shì láng zhāng huá yòu biǎo chāo xīn lǜ zhū sǐ zuì tiáo mù xuán zhī tíng chuán yǐ shì zhào shù
是时侍中卢珽、中书侍郎张华又表：“抄《新律》诸死罪条目，悬之亭传，以示兆庶。
yǒu zhào cóng zhī
”有诏从之。
jí liú sòng wèi tíng wèi pín biǎo yi fù ròu xíng bú jiàn shěng yòu shàng yán yuē
及刘颂为廷尉，频表宜复肉刑，不见省，又上言曰：
chén xī shàng xíng ròu xíng cóng lái jī nián suì qǐn bù lùn
臣昔上行肉刑，从来积年，遂寝不论。
chén qiè yǐ wéi yì zhě jū xiào wén zhī xiǎo rén ér qīng wéi shèng wáng zhī diǎn xíng wèi xiáng zhī shén mò guò yú cǐ
臣窃以为议者拘孝文之小仁，而轻违圣王之典刑，未详之甚，莫过于此。
jīn sǐ xíng zhòng gù fēi mìng zhě zhòng
今死刑重，故非命者众；
shēng xíng qīng gù zuì bù jīn jiān
生刑轻，故罪不禁奸。
suǒ yǐ rán zhě ròu xíng bù yòng zhī suǒ zhì yě
所以然者，肉刑不用之所致也。
jīn wèi tú zhě lèi xìng yuán è bù guǐ zhī zú yě qù jiā xuán yuǎn zuò yì shān gǔ jī hán qiè shēn zhì bù liáo shēng suī yǒu lián shì jiè zhě gǒu lǜ bù shǒu sǐ zé jiē wèi dào zéi qǐ kuàng běn xìng jiān xiōng wú lài zhī tú hu
今为徒者，类性元恶不轨之族也，去家悬远，作役山谷，饥寒切身，志不聊生，虽有廉士介者，苟虑不首死，则皆为盗贼，岂况本性奸凶无赖之徒乎！
yòu lìng tú fù zhě shū cái jiě rì guī jiā nǎi wú yì zhī rén yě
又令徒富者输财，解日归家，乃无役之人也。
pín zhě qǐ wèi jiān dào yòu bù zhì zhī lǔ yě
贫者起为奸盗，又不制之虏也。
bù xíng zé zuì wú suǒ jìn
不刑，则罪无所禁；
bù zhì zé qún è héng sì
不制，则群恶横肆。
wéi fǎ ruò cǐ jìn bù jìn shàn yě
为法若此，近不尽善也。
shì yǐ tú wáng rì shǔ zéi dào rì fán wáng zhī shù zhě zhì yǒu shí shù de zhé jiā xíng rì yì yī suì cǐ wèi zhōng shēn zhī tú yě
是以徒亡日属，贼盗日烦，亡之数者至有十数，得辄加刑，日益一岁，此为终身之徒也。
zì gù fǎn shàn wú qī ér zāi kùn bī shēn qí zhì wáng sī dào shì bù dé xi shì shǐ zhī rán yě
自顾反善无期，而灾困逼身，其志亡思盗，势不得息，事使之然也。
gǔ zhě yòng xíng yǐ zhǐ xíng jīn fǎn yú cǐ
古者用刑以止刑，今反于此。
zhū zhòng fàn wáng zhě fā guò sān cùn zhé zhòng kūn zhī cǐ yǐ xíng shēng xíng
诸重犯亡者，发过三寸辄重髡之，此以刑生刑；
jiā zuò yī suì cǐ yǐ tú shēng tú yě
加作一岁，此以徒生徒也。
wáng zhě jī duō xì qiú wěi chù
亡者积多，系囚猥畜。
yì zhě yuē qiú bù kě bù shè fù cóng ér shè zhī cǐ wèi xíng bù zhì zuì fǎ bù shèng jiān
议者曰囚不可不赦，复从而赦之，此为刑不制罪，法不胜奸。
xià zhī fǎ zhī bù shèng xiāng jù ér móu wéi bù guǐ yuè yì ér suì bù tóng
下知法之不胜，相聚而谋为不轨，月异而岁不同。
gù zì qǐng nián yǐ lái jiān è líng bào suǒ zài chōng chì
故自顷年以来，奸恶陵暴，所在充斥。
yì zhě bù shēn sī cǐ gù ér yuē ròu xíng yú míng wǔ tīng wǔ tīng shú yǔ zéi dào bù jīn
议者不深思此故，而曰肉刑于名忤听，忤听孰与贼盗不禁？
shèng wáng zhī zhì ròu xíng yuǎn yǒu shēn lǐ qí shì kě de ér yán fēi tú chéng qí wèi bāo gē zhī tòng ér bù wéi yě nǎi qù qí wèi è zhī jù shǐ fu jiān rén wú yòng fù sì qí zhì zhǐ jiān jué běn lǐ zhī jǐn yě
圣王之制肉刑，远有深理，其事可得而言，非徒惩其畏剥割之痛而不为也，乃去其为恶之具，使夫奸人无用复肆其志，止奸绝本，理之尽也。
wáng zhě yuè zú wú suǒ yòng fù wáng
亡者刖足，无所用复亡。
dào zhě jié shǒu wú suǒ yòng fù dào
盗者截手，无所用复盗。
yín zhě gē qí shì lǐ yì rú zhī
淫者割其势，理亦如之。
chú è sāi yuán mò shàn yú cǐ fēi tú rán yě
除恶塞源，莫善于此，非徒然也。
cǐ děng yǐ xíng zhī hòu biàn gè guī jiā fù mǔ qī zǐ gòng xiāng yǎng xù bù liú lí yú tú lù
此等已刑之后，便各归家，父母妻子，共相养恤，不流离于涂路。
yǒu jīn zhī kùn chuàng yù kě yì shàng zhǔn gǔ zhì suí yí yè zuò suī yǐ xíng cán bù wéi xū qì ér suǒ huàn dōu sāi yòu shēng yù fán fù zhī dào zì ruò yě
有今之困，创愈可役，上准古制，随宜业作，虽已刑残，不为虚弃，而所患都塞，又生育繁阜之道自若也。
jīn yi qǔ sǐ xíng zhī xiàn qīng jí sān fàn táo wáng yín dào xī yǐ ròu xíng dài zhī
今宜取死刑之限轻，及三犯逃亡淫盗，悉以肉刑代之。
qí sān suì xíng yǐ xià yǐ zì zhàng fá qiǎn yòu yi zhì qí fá shù shǐ yǒu cháng xiàn bù dé jiǎn cǐ
其三岁刑以下，已自杖罚遣，又宜制其罚数，使有常限，不得减此。
qí yǒu yi zhòng zhě yòu rèn zhī guān zhǎng
其有宜重者，又任之官长。
yīng sì wǔ suì xíng zhě jiē kūn chī chī zhì yī bǎi shāo xíng shǐ gè yǒu chà xī bù fù jū zuò
应四五岁刑者，皆髡笞，笞至一百，稍行，使各有差，悉不复居作。
rán hòu xíng bù fù shēng xíng tú bù fù shēng tú ér cán tǐ wèi chuō zhōng shēn zuò jiè
然后刑不复生刑，徒不复生徒，而残体为戳，终身作诫。
rén jiàn qí tòng wèi ér bù fàn bì shù bèi yú jīn
人见其痛，畏而不犯，必数倍于今。
qiě wèi è zhě suí fā bèi xíng qù qí wèi è zhī jù cǐ wèi zhū yǐ xíng zhě jiē liáng shì yě qǐ yǔ quán qí wèi jiān zhī shǒu zú ér cù jū bì sǐ zhī qióng dì tóng zāi
且为恶者随发被刑，去其为恶之具，此为诸已刑者皆良士也，岂与全其为奸之手足，而蹴居必死之穷地同哉！
ér yóu yuē ròu xíng bù kě yòng chén qiè yǐ wéi bù shí wu zhī shén yě
而犹曰肉刑不可用，臣窃以为不识务之甚也。
chén xī cháng shì zuǒ yòu shù wén míng zhào wèi ròu xíng yi yòng shì biàn yú zhèng
臣昔常侍左右，数闻明诏，谓肉刑宜用，事便于政。
yuàn bì xià xìn dú jiàn zhī duàn shǐ fu néng zhě de fèng shèng lǜ xíng zhī yú jīn
愿陛下信独见之断，使夫能者得奉圣虑，行之于今。
bǐ tián gōu hè jì jiàn tài píng
比填沟壑，冀见太平。
zhōu lǐ sān shè sān yòu shī yú lǎo yòu dào mào qián lí bù shǔ dǎi zhě cǐ fēi wéi è zhī suǒ chū gù xíng fǎ nì shě ér yòu zhī
《周礼》三赦三宥，施于老幼悼耄，黔黎不属逮者，此非为恶之所出，故刑法逆舍而宥之。
zhì yú zì fēi cǐ zú fàn zuì zé bì xíng ér wú shè cǐ zhèng zhī lǐ yě
至于自非此族，犯罪则必刑而无赦，此政之理也。
jì zhì hòu shì yǐ shí yǎn duō nàn yīn shè jiě jié quán yǐ xíng zhī yòu bù yǐ kuān zuì rén yě
暨至后世，以时崄多难，因赦解结，权以行之，又不以宽罪人也。
zhì jīn héng yǐ zuì jī yù fán shè yǐ sàn zhī shì yǐ shè yù shù ér yù yù sāi rú cǐ bù yǐ jiāng zhì bù shèng
至今恒以罪积狱繁，赦以散之，是以赦愈数而狱愈塞，如此不已，将至不胜。
yuán qí suǒ yóu nèi xíng bù yòng zhī gù yě
原其所由，内刑不用之故也。
jīn xíng ròu xíng fēi tú bù jī qiě wèi è wú jù zé jiān xi
今行肉刑，非徒不积，且为恶无具则奸息。
qù cǐ èr duān yù bù dé fán gù wú qǔ yú shù shè yú zhèng tǐ shèng yǐ
去此二端，狱不得繁，故无取于数赦，于政体胜矣。
shū shàng yòu bú jiàn shěng
疏上，又不见省。
zhì huì dì zhī shì zhèng chū qún xià měi yǒu yí yù gè lì sī qíng xíng fǎ bù dìng yù sòng fán zī
至惠帝之世，政出群下，每有疑狱，各立私情，刑法不定，狱讼繁滋。
shàng shū péi wěi biǎo chén zhī yuē
尚书裴𬱟表陈之曰：
fu tiān xià zhī shì duō tu fēi yī sī zhī suǒ guǎn
夫天下之事多涂，非一司之所管；
zhōng cái zhī qíng yì rǎo lài héng zhì ér hòu dìng
中才之人情志容易被扰乱，依赖永久的制度才能安定。
xiān wáng zhī qí suǒ yǐ rán yě shì yǐ biàn fāng fēn zhí wèi zhī zhǔn jú
先王知其所以然也，是以辨方分职，为之准局。
zhǔn jú jì lì gè zhǎng qí wu xíng shǎng xiāng chèn qīng zhòng wú èr gù xià tīng yǒu cháng qún lì ān yè yě
准局既立，各掌其务，刑赏相称，轻重无二，故下听有常，群吏安业也。
jiù gōng yè líng miào yǒu shuǐ huǒ huǐ shāng zhī biàn rán hòu shàng shū nǎi gōng zì bēn fù qí fēi cǐ yě jiē zhǐ yú láng lìng shǐ ér yǐ
旧宫掖陵庙有水火毁伤之变，然后尚书乃躬自奔赴，其非此也，皆止于郎令史而已。
xíng fá suǒ jiā gè yǒu cháng xíng
刑罚所加，各有常刑。
qù yuán kāng sì nián dà fēng zhī hòu miào quē wū wǎ yǒu shù méi qīng luò miǎn tài cháng xún yù
去元康四年，大风之后，庙阙屋瓦有数枚倾落，免太常荀寓。
yú shí yǐ yán zhào suǒ qiǎn mò gǎn jù zhèng
于时以严诏所谴，莫敢据正。
rán nèi wài zhī yì qiān wèi shì qīng zé zhòng yǒu wéi yú cháng
然内外之意，佥谓事轻责重，有违于常。
huì wǔ nián èr yuè yǒu dà fēng zhǔ zhě chéng jù qián shì
会五年二月有大风，主者惩惧前事。
chén xīn bài shàng shū shǐ sān rì běn cáo shàng shū yǒu jí quán lìng jiān chū àn xíng lán tái
臣新拜尚书始三日，本曹尚书有疾，权令兼出，按行兰台。
zhǔ zhě nǎi zhān wàng ā dòng zhī jiān qiú suǒ wǎ zhī bù zhèng zhě de dòng shàng wǎ xiǎo yá shí wǔ chù
主者乃瞻望阿栋之间，求索瓦之不正者，得栋上瓦小邪十五处。
huò shì shǐ wǎ shí yá gài bù zú yán fēng qǐ cāng cù tái guān gèng wǎng tài cháng àn xíng bù jí de zhōu wén shū wèi zhì zhī qǐng biàn jìng xiāng jìn zhǐ
或是始瓦时邪，盖不足言，风起仓卒，台官更往，太常按行，不及得周，文书未至之顷，便竞相禁止。
chén yǐ quán jiān zàn chū chū hái biàn bà bù fù de qióng qí shì
臣以权兼暂出，出还便罢，不复得穷其事。
ér běn cáo jù zhí què wèn wú yǐ
而本曹据执，却问无已。
chén shí jù jiā jiě qiǎn ér zhǔ zhě wèi jiù bù cóng chén yán jìn zhǐ tài cháng fù xīng xíng yù
臣时具加解遣，而主者畏咎，不从臣言，禁止太常，复兴刑狱。
xī hàn shì yǒu dào miào yù huán zhě wén dì yù zú zhū shì zhī dàn chǔ yǐ sǐ xíng yuē ruò qīn cháng líng yī póu tǔ hé yǐ fù jiā
昔汉氏有盗庙玉环者，文帝欲族诛，释之但处以死刑，曰：“若侵长陵一抔土，何以复加？
wén dì cóng zhī
”文帝从之。
dà jìn chuí zhì shēn wéi jīng yuǎn shān líng bù fēng yuán yì bù shì mù ér bù fén tóng hu shān rǎng shì yǐ qiū bǎn cún qí chén cǎo shǐ qí hu zhōng yuán yǐ
大晋垂制，深惟经远，山陵不封，园邑不饰，墓而不坟，同乎山壤，是以丘阪存其陈草，使齐乎中原矣。
suī líng zhào zūn yán wéi huǐ fā rán hòu zú zhī cǐ gǔ diǎn yě
虽陵兆尊严，唯毁发然后族之，此古典也。
ruò dēng jiàn fàn sǔn shī jìn jìng zhī dào shì zhǐ xíng zuì kě yě
若登践犯损，失尽敬之道，事止刑罪可也。
qù bā nián nú tīng jiào jiā wū zhōu lóng shāo cǎo tíng wèi suì zòu zú lóng yī mén bā kǒu bìng mìng
去八年，奴听教加诬周龙烧草，廷尉遂奏族龙，一门八口并命。
huì lóng yù fān rán hòu de miǎn
会龙狱翻，然后得免。
kǎo zhī qíng lǐ zhǔn zhī qián xun suǒ chǔ shí zhòng
考之情理，准之前训，所处实重。
jīn nián bā yuè líng shàng jīng yī zhī wéi qī cùn èr fēn zhě bèi zhuó sī tú tài cháng bēn zǒu dào lù suī zhī shì xiǎo ér àn hé nán cè sāo rǎo qū chí gè jìng miǎn fù yú jīn tài cháng jìn zhǐ wèi jiě
今年八月，陵上荆一枝围七寸二分者被斫，司徒太常，奔走道路，虽知事小，而案劾难测，搔扰驱驰，各竞免负，于今太常禁止未解。
jìn rì tài zhù shǔ shī huǒ shāo wū sān jiān bàn
近日太祝署失火，烧屋三间半。
shǔ zài miào běi gé dào zài zhòng qiáng zhī nèi yòu jí yǐ miè pín wèi zhào zhǐ suǒ wèn
署在庙北，隔道在重墙之内，又即已灭，频为诏旨所问。
zhǔ zhě yǐ zhào zhǐ shǐ wèn pín fán biàn zé shàng shū bù jí àn xíng zhé jìn zhǐ shàng shū miǎn jiē zài fǎ wài
主者以诏旨使问频繁，便责尚书不即案行，辄禁止，尚书免，皆在法外。
xíng shū zhī wén yǒu xiàn ér chuǎn wéi zhī gù wú fāng gù yǒu lín shí yì chǔ zhī zhì chéng bù néng jiē de xún cháng yě
刑书之文有限，而舛违之故无方，故有临时议处之制，诚不能皆得循常也。
zhì yú cǐ děng jiē wèi guò dāng měi xiāng bī pò bù dé yǐ lǐ shàng tì shèng cháo huà yī zhī dé xià sǔn chóng lǐ dà chén zhī wàng
至于此等，皆为过当，每相逼迫，不得以理，上替圣朝画一之德，下损崇礼大臣之望。
chén yú yǐ wéi fàn líng shàng cǎo mù bù yīng nǎi yòng tóng chǎn yì xíng zhī zhì
臣愚以为犯陵上草木，不应乃用同产异刑之制。
àn xíng zòu hé yīng yǒu dìng zhǔn xiāng chéng wu zhòng tǐ lì suì kuī
按行奏劾，应有定准，相承务重，体例遂亏。
huò yīn yú shì de róng qiǎn shēn
或因余事，得容浅深。
wěi suī yǒu cǐ biǎo qǔ yì yóu bù zhǐ
𬱟虽有此表，曲议犹不止。
shí liú sòng wèi sān gōng shàng shū yòu shàng shū yuē
时刘颂为三公尚书，又上疏曰：
zì jìn shì yǐ lái fǎ jiàn duō mén lìng shén bù yī
自近世以来，法渐多门，令甚不一。
chén jīn bèi zhǎng xíng duàn zhí sī qí yōu jǐn jù qǐ wén
臣今备掌刑断，职思其忧，谨具启闻。
chén qiè fú wéi bì xià wéi zhèng měi jìn shàn gù shì qiú qǔ dāng zé lì bù dé zhí
臣窃伏惟陛下为政，每尽善，故事求曲当，则例不得直；
jìn shàn gù fǎ bù dé quán
尽善，故法不得全。
hé zé
为什么呢？
fu fǎ zhě gù yǐ jǐn lǐ wéi fǎ ér shàng qiú jìn shàn zé zhū xià qiān wén jiù yì yǐ fù zhǔ zhī suǒ xǔ shì yǐ fǎ bù dé quán
夫法者，固以尽理为法，而上求尽善，则诸下牵文就意，以赴主之所许，是以法不得全。
xíng shū zhēng wén zhēng wén bì yǒu guāi yú qíng tīng zhī duàn ér shàng ān yú qǔ dāng gù zhí píng zhě yīn wén kě yǐn zé shēng èr duān
刑书征文，征文必有乖于情听之断，而上安于曲当，故执平者因文可引，则生二端。
shì fǎ duō mén lìng bù yī zé lì bù zhī suǒ shǒu xià bù zhī suǒ bì
是法多门，令不一，则吏不知所守，下不知所避。
jiān wěi zhě yīn fǎ zhī duō mén yǐ shòu qí qíng suǒ yù qiǎn shēn gǒu duàn bù yī zé jū shàng zhě nán yǐ jiǎn xià yú shì shì tóng yì yì yù àn bù píng yǒu shāng yú fǎ
奸伪者因法之多门，以售其情，所欲浅深，苟断不一，则居上者难以检下，于是事同议异，狱犴不平，有伤于法。
gǔ rén yǒu yán rén zhǔ xiáng qí zhèng huāng
古人有言：“人主详，其政荒；
rén zhǔ qī qí shì lǐ
人主期，其事理。
xiáng fěi tā jìn shàn zé fǎ shāng gù qí zhèng huāng yě
”详匪他，尽善则法伤，故其政荒也。
qī zhě qīng zhòng zhī dāng suī bù yàn qíng gǒu rù yú wén zé xún ér xíng zhī gù qí shì lǐ yě
期者轻重之当，虽不厌情，苟入于文，则循而行之，故其事理也。
fu shàn yòng fǎ zhě rěn wéi qíng bù yàn tīng zhī duàn qīng zhòng suī bù yǔn rén xīn jīng yú fán lǎn ruò bù kě xíng fǎ nǎi de zhí
夫善用法者，忍违情不厌听之断，轻重虽不允人心，经于凡览，若不可行，法乃得直。
yòu jūn chén zhī fēn gè yǒu suǒ sī
又君臣之分，各有所司。
fǎ yù bì fèng gù lìng zhǔ zhě shǒu wén
法欲必奉，故令主者守文；
lǐ yǒu qióng sāi gù shǐ dà chén shì zhì
理有穷塞，故使大臣释滞；
shì yǒu shí yi gù rén zhǔ quán duàn
事有时宜，故人主权断。
zhǔ zhě shǒu wén ruò shì zhī zhí fàn bì zhī píng yě
主者守文，若释之执犯跸之平也；
dà chén shì zhì ruò gōng sūn hóng duàn guō jiě zhī yù yě
大臣释滞，若公孙弘断郭解之狱也；
rén zhǔ quán duàn ruò hàn zǔ lù dīng gōng zhī wèi yě
人主权断，若汉祖戮丁公之为也。
tiān xià wàn shì zì fēi sī gé zhòng wèi gù bù jìn sì cǐ lèi bù dé chū yǐ yì wàng yì qí yú jiē yǐ lǜ lìng cóng shì
天下万事，自非斯格重为，故不近似此类，不得出以意妄议，其余皆以律令从事。
rán hòu fǎ xìn yú xià rén tīng bù huò lì bù róng jiān kě yǐ yán zhèng
然后法信于下，人听不惑，吏不容奸，可以言政。
rén zhǔ guǐ sī gé yǐ zé qún xià dà chén xiǎo lì gè shǒu qí jú zé fǎ yī yǐ
人主轨斯格以责群下，大臣小吏各守其局，则法一矣。
gǔ rén yǒu yán shàn wéi zhèng zhě kàn rén shè jiào
古人有言：“善为政者，看人设教。
kàn rén shè jiào zhì fǎ zhī wèi yě
”看人设教，制法之谓也。
yòu yuē suí shí zhī yi dāng wù zhī wèi yě
又曰：“随时之宜”，当务之谓也。
rán zé kàn rén suí shí zài dà liàng yě ér zhì qí fǎ
然则看人随时，在大量也，而制其法。
fǎ guǐ jì dìng zé xíng zhī xíng zhī xìn rú sì shí zhí zhī jiān rú jīn shí qún lì qǐ de zài chéng zhì zhī nèi fù chēng suí shí zhī yi bàng yǐn kàn rén shè jiào yǐ luàn zhèng diǎn zāi
法轨既定则行之，行之信如四时，执之坚如金石，群吏岂得在成制之内，复称随时之宜，傍引看人设教，以乱政典哉！
hé zé
为什么呢？
shǐ zhì zhī chū gù yǐ kàn rén ér suí shí yǐ
始制之初，固已看人而随时矣。
jīn ruò shè fǎ wèi jǐn dāng zé yi gǎi zhī
今若设法未尽当，则宜改之。
ruò wèi yǐ shàn bù dé jǐn yǐ wéi zhì ér shǐ fèng yòng zhī sī gōng dé chū rù yǐ chà qīng zhòng yě
若谓已善，不得尽以为制，而使奉用之司公得出入以差轻重也。
fū rén jūn suǒ yǔ tiān xià gòng zhě fǎ yě
夫人君所与天下共者，法也。
yǐ lìng sì hǎi bù kě yǐ bù xìn yǐ wéi jiào fāng qiú tiān xià zhī bù màn bù kě shéng yǐ bù xìn zhī fǎ
已令四海，不可以不信以为教，方求天下之不慢，不可绳以不信之法。
qiě xiān shí yǒu yán rén zhì yù ér bù kě qī yě
且先识有言，人至遇而不可欺也。
bù wèi píng shí bèi fǎ yì duàn bù shèng bǎi xìng yuàn yě
不谓平时背法意断，不胜百姓愿也。
shàng gǔ yì shì yǐ zhì bù wéi xíng pì
上古议事以制，不为刑辟。
xià yīn jí zhōu shū fǎ xiàng wèi
夏殷及周，书法象魏。
sān dài zhī jūn qí shèng rán xián qì qǔ dāng zhī miào jiàn ér rèn zhēng wén zhī zhí zhǔn fēi shèng yǒu shū suǒ yù yì yě
三代之君齐圣，然咸弃曲当之妙鉴，而任征文之直准，非圣有殊，所遇异也。
jīn lùn shí dūn piáo bù jí zhōng gǔ ér zhí píng zhě yù shì qíng zhī suǒ ān zì tuō yú yì shì yǐ zhì
今论时敦朴，不及中古，而执平者欲适情之所安，自托于议事以制。
chén qiè yǐ wéi tīng yán zé měi lùn lǐ zé wéi
臣窃以为听言则美，论理则违。
rán tiān xià zhì dà shì wù zhòng zá shí yǒu bù dé xī xún wén rú lìng
然天下至大，事务众杂，时有不得悉循文如令。
gù chén wèi yi lì gé wéi xiàn shǐ zhǔ zhě shǒu wén sǐ shēng yǐ zhī bù gǎn cuò sī yú chéng zhì zhī wài yǐ chà qīng zhòng zé fǎ héng quán
故臣谓宜立格为限，使主者守文，死生以之，不敢错思于成制之外，以差轻重，则法恒全。
shì wú zhèng jù míng lì bù jí dà chén lùn dāng yǐ shì bù zhì zé shì wú hé
事无正据，名例不及，大臣论当，以释不滞，则事无阂。
zhì rú fēi cháng zhī duàn chū fǎ shǎng fá ruò hàn zǔ lù chu chén zhī sī jǐ fēng zhào shì zhī wú gōng wéi rén zhǔ zhuān zhī fēi fèng zhí zhī chén suǒ de nǐ yì
至如非常之断，出法赏罚，若汉祖戮楚臣之私己，封赵氏之无功，唯人主专之，非奉职之臣所得拟议。
rán hòu qíng qiú bàng qǐng zhī jī jué sì shì ér fēi zhī zòu sāi cǐ gài qí fǎ zhī dà zhǔn yě
然后情求傍请之迹绝，似是而非之奏塞，此盖齐法之大准也。
zhǔ zhě xiǎo lì chǔ shì wú cháng
主者小吏，处事无常。
hé zé
为什么呢？
wú qíng zé fǎ tú kè yǒu qíng zé náo fǎ
无情则法徒克，有情则挠法。
jī kè shì wú sī rán nǎi suǒ yǐ de qí sī yòu héng suǒ qū yǐ wèi qí shēn
积克似无私，然乃所以得其私，又恒所岨以卫其身。
duàn dāng héng kè shì wèi jǐn gōng shí yī qǔ fǎ nǎi suǒ bù yí
断当恒克，世谓尽公，时一曲法，乃所不疑。
gù rén jūn bù shàn yǐ shēn shì gōng zhī duàn ér zé shǒu wén rú lìng zhī zòu rán hòu de wèi yǒu jiǎn cǐ yòu píng fǎ zhī yī duān yě
故人君不善倚深似公之断，而责守文如令之奏，然后得为有检，此又平法之一端也。
fu chū fǎ quán zhì zhǐ shī yī shì yàn qíng hé tīng kě shì ěr mù chéng yǒu lín shí dāng yì zhī kuài shèng yú zhēng wén bù yǔn rén xīn yě
夫出法权制，指施一事，厌情合听，可适耳目，诚有临时当意之快，胜于征文不允人心也。
rán qǐ wèi jīng zhì jīng nián shī yòng héng dé yī ér shī shí
然起为经制，经年施用，恒得一而失十。
gù xiǎo yǒu suǒ de zhě bì dà yǒu suǒ shī
故小有所得者，必大有所失；
jìn yǒu suǒ lòu zhě bì yuǎn yǒu suǒ bāo
近有所漏者，必远有所苞。
gù ān shì shí tǐ zhě shàn quán qīng zhòng bù yǐ xiǎo hài dà bù yǐ jìn fáng yuǎn
故谙事识体者，善权轻重，不以小害大，不以近妨远。
rěn qǔ dāng zhī jìn shì yǐ quán jiǎn zhí zhī dà zhǔn
忍曲当之近适，以全简直之大准。
bù qiān yú fán tīng zhī suǒ ān bì shǒu zhēng wén yǐ zhèng lì
不牵于凡听之所安，必守征文以正例。
měi lín qí shì héng yù cǐ xīn yǐ jué duàn cǐ yòu fǎ zhī dà gài yě
每临其事，恒御此心以决断，此又法之大概也。
yòu lǜ fǎ duàn zuì jiē dāng yǐ fǎ lǜ lìng zhèng wén ruò wú zhèng wén yī fù míng lì duàn zhī qí zhèng wén míng lì suǒ bù jí jiē wù lùn
又律法断罪，皆当以法律令正文，若无正文，依附名例断之，其正文名例所不及，皆勿论。
fǎ lì yǐ shàng suǒ zhí bù tóng de wèi yì yì
法吏以上，所执不同，得为异议。
rú lǜ zhī wén shǒu fǎ zhī guān wéi dāng fèng yòng lǜ lìng
如律之文，守法之官，唯当奉用律令。
zhì yú fǎ lǜ zhī nèi suǒ jiàn bù tóng nǎi de wèi yì yì yě
至于法律之内，所见不同，乃得为异议也。
jīn xiàn fǎ cáo láng lìng shǐ yì yǒu bù tóng wèi bó wéi de lùn shì fǎ lǜ yǐ zhèng suǒ duàn bù dé yuán qiú zhū wài lùn suí shí zhī yi yǐ míng fǎ guān shǒu jú zhī fēn
今限法曹郎令史，意有不同为驳，唯得论释法律，以正所断，不得援求诸外，论随时之宜，以明法官守局之分。
zhào xià qí shì
诏下其事。
shì zhōng tài zǎi rǔ nán wáng liàng zòu yǐ wéi fu lǐ yǐ xùn shì ér fǎ yǐ zhěng sú lǐ huà zhī běn shì shí yóu zhī
侍中、太宰、汝南王亮奏以为：“夫礼以训世，而法以整俗，理化之本，事实由之。
ruò duàn bù duàn cháng qīng zhòng suí yì zé wáng xiàn bù yī rén wú suǒ cuò yǐ
若断不断，常轻重随意，则王宪不一，人无所错矣。
gù guān rén shè jiào zài shàng zhī jǔ
故观人设教，在上之举；
shǒu wén zhí fǎ chén lì zhī jié yě
守文直法，臣吏之节也。
chén yǐ qù tài kāng bā nián suí shì yì yì
臣以去太康八年，随事异议。
zhōu xuán xiàng wèi zhī shū hàn yǒng huà yī zhī fǎ chéng yǐ fǎ yǔ shí gòng yì bù kě èr
周悬象魏之书，汉咏画一之法，诚以法与时共，义不可二。
jīn fǎ sù dìng ér fǎ wèi yì zé yǒu suǒ kāi cháng yǐ wéi yi rú sòng suǒ qǐ wèi yǒng jiǔ zhī zhì
今法素定，而法为议，则有所开长，以为宜如颂所启，为永久之制。
yú shì mén xià shǔ sān gōng yuē xī xiān wáng yì shì yǐ zhì zì zhōng gǔ yǐ lái zhí fǎ duàn shì jì yǐ lì fǎ chéng bù yí fù qiú fǎ wài xiǎo shàn yě
”于是门下属三公曰：“昔先王议事以制，自中古以来，执法断事，既以立法，诚不宜复求法外小善也。
ruò cháng yǐ shàn duó fǎ zé rén zhú shàn ér bù jì fǎ qí hài shén yú wú fǎ yě
若常以善夺法，则人逐善而不忌法，其害甚于无法也。
àn qǐ shì yù lìng fǎ lìng duàn yī shì wú èr mén láng lìng shǐ yǐ xià yīng fù chū fǎ bó àn suí shì yǐ wén yě
案启事，欲令法令断一，事无二门，郎令史已下，应复出法驳案，随事以闻也。
jí yú jiāng zuǒ yuán dì wèi chéng xiàng shí cháo tíng cǎo chuàng yì duàn bù xún fǎ lǜ rén lì yì yì gāo xià wú zhuàng
及于江左，元帝为丞相时，朝廷草创，议断不循法律，人立异议，高下无状。
zhǔ bù xióng yuǎn zòu yuē lǐ yǐ chóng shàn fǎ yǐ xián fēi gù lǐ yǒu cháng diǎn fǎ yǒu cháng fáng rén zhī è ér wú xié xīn
主簿熊远奏曰：“礼以崇善，法以闲非，故礼有常典，法有常防，人知恶而无邪心。
shì yǐ zhōu jiàn xiàng wèi zhī zhì hàn chuàng huà yī zhī fǎ gù néng chǎn hóng dà dào yǐ zhì xíng cuò
是以周建象魏之制，汉创画一之法，故能阐弘大道，以至刑厝。
lǜ lìng zhī zuò yóu lái shàng yǐ
律令之作，由来尚矣。
jīng xián zhì lì yí xiǎn suí shí zhēn zhuó zuì wéi zhōu bèi
经贤智，历夷险，随时斟酌，最为周备。
zì jūn xīng yǐ lái fǎ dù líng tì zhì yú chǔ shì bù yòng lǜ lìng jìng zuò zhǔ mìng rén lì yì yì qū shì wù qíng kuī shāng dà lì
自军兴以来，法度陵替，至于处事不用律令，竞作属命，人立异议，曲适物情，亏伤大例。
fǔ lì jié dù fù bù fèng yòng lín shì gǎi zhì cháo zuò xī gǎi zhì yú zhǔ zhě bù gǎn rèn fǎ měi zhé guān zī wěi zhī dà guān fēi wéi zhèng zhī tǐ
府立节度，复不奉用，临事改制，朝作夕改，至于主者不敢任法，每辄关咨，委之大官，非为政之体。
ruò běn cáo chǔ shì bù hé fǎ lìng jiān sī dāng yǐ fǎ dàn wéi bù dé dòng yòng kāi sāi yǐ huài chéng shì
若本曹处事不合法令，监司当以法弹违，不得动用开塞，以坏成事。
àn fǎ gài cū shù fēi miào dào yě jiáo gē wù qíng yǐ chéng fǎ ěr
按法盖粗术，非妙道也，矫割物情，以成法耳。
ruò měi suí wù qíng zhé gǎi fǎ zhì cǐ wèi yǐ qíng huài fǎ
若每随物情，辄改法制，此为以情坏法。
fǎ zhī bù yī shì wèi duō mén kāi rén shì zhī lù guǎng sī qǐng zhī duān fēi xiān wáng lì fǎ zhī běn yì yě
法之不一，是谓多门，开人事之路，广私请之端，非先王立法之本意也。
fán wèi bó yì zhě ruò wéi lǜ lìng jié dù dāng hé jīng zhuàn jí qián bǐ gù shì bù dé rèn qíng yǐ pò chéng fǎ
凡为驳议者，若违律令节度，当合经传及前比故事，不得任情以破成法。
yú wèi yi lìng lù shì gēng lì tiáo zhì zhū lì yì zhě jiē dāng yǐn lǜ lìng jīng zhuàn bù dé zhí yǐ qíng yán wú suǒ yī zhǔn yǐ kuī jiù diǎn yě
愚谓宜令录事更立条制，诸立议者皆当引律令经传，不得直以情言，无所依准，以亏旧典也。
ruò kāi sāi suí yí quán dào zhì wù cǐ shì rén jūn zhī suǒ de xíng fēi chén zǐ suǒ yí zhuān yòng
若开塞随宜，权道制物，此是人君之所得行，非臣子所宜专用。
zhǔ zhě wéi dāng zhēng wén jù fǎ yǐ shì wéi duàn ěr
主者唯当征文据法，以事为断耳。
shì shí dì yǐ quán yí cóng shì shàng wèi néng cóng
是时帝以权宜从事，尚未能从。
ér hé dōng wèi zhǎn wèi jìn wáng dà lǐ kǎo zhì gù shì yǒu bù hé qíng zhě yòu shàng shū yuē jīn shī xíng zhào shū yǒu kǎo zi zhèng fù sǐ xíng huò biān fù mǔ wèn zi suǒ zài
而河东卫展为晋王大理，考擿故事有不合情者，又上书曰：“今施行诏书，有考子正父死刑，或鞭父母问子所在。
jìn zhǔ zhě suǒ chēng gēng yín zhào shū jǔ jiā táo wáng jiā zhǎng zhǎn
近主者所称《庚寅诏书》，举家逃亡家长斩。
ruò cháng shì táo wáng zhī zhǔ zhǎn zhī suī zhòng yóu kě
若长是逃亡之主，斩之虽重犹可。
shè zǐ sūn fàn shì jiāng kǎo zǔ fù táo wáng táo wáng shì zǐ sūn ér fù zǔ yīng qí kù
设子孙犯事，将考祖父逃亡，逃亡是子孙，而父祖婴其酷。
shāng shùn pò jiào rú cǐ zhě zhòng
伤顺破教，如此者众。
xiāng yǐn zhī dào lí zé jūn chén zhī yì fèi
相隐之道离，则君臣之义废。
jūn chén zhī yì fèi zé fàn shàng zhī jiān shēng yǐ
君臣之义废，则犯上之奸生矣。
qín wǎng mì wén jùn hàn xìng sǎo chú fán kē fēng yí sú yì jǐ yú xíng cuò
秦网密文峻，汉兴，扫除烦苛，风移俗易，几于刑厝。
dà rén gé mìng bù dé bù dàng qí huì nì tōng qí pǐ zhì
大人革命，不得不荡其秽匿，通其圮滞。
jīn zhào shū yi chú zhě duō yǒu biàn yú dāng jīn zhe wèi zhèng tiáo zé fǎ chà jiǎn yì
今诏书宜除者多，有便于当今，著为正条，则法差简易。
yuán dì lìng yuē lǐ yuè bù xīng zé xíng fá bù zhōng shì yǐ míng fá chì fǎ xiān wáng suǒ shèn
”元帝令曰：“礼乐不兴，则刑罚不中，是以明罚敕法，先王所慎。
zì yuán kāng yǐ lái shì gù jiàn zhēn fǎ jìn zī màn
自元康已来，事故荐臻，法禁滋漫。
dà lǐ suǒ shàng yi cháo táng huì yì juān chú zhào shū bù kě yòng zhě cǐ gū suǒ xū xīn zhě yě
大理所上，宜朝堂会议，蠲除诏书不可用者，此孤所虚心者也。
jí dì jí wèi zhǎn wèi tíng wèi yòu shàng yán gǔ zhě ròu xíng shì jīng qián shèng hàn wén chú zhī zēng jiā dà bì
及帝即位，展为廷尉，又上言：“古者肉刑，事经前圣，汉文除之，增加大辟。
jīn rén hù diāo huāng bǎi bù yí yī ér xíng fǎ jùn zhòng fēi jù jiàn yǎng tāi zhī yì yě
今人户凋荒，百不遗一，而刑法峻重，非句践养胎之义也。
yú wèi yi fù gǔ shī xíng yǐ lóng tài píng zhī huà
愚谓宜复古施行，以隆太平之化。
zhào nèi wài tōng yì
”诏内外通议。
yú shì piào qí jiāng jūn wáng dǎo tài cháng hè xún shì zhōng jì zhān zhōng shū láng yǔ liàng dà jiàng jūn zī yì cān jūn méi táo sàn qí láng zhāng yí děng yì yǐ ròu xíng zhī diǎn yóu lái shàng yǐ
于是骠骑将军王导、太常贺循、侍中纪瞻、中书郎庾亮、大将军咨议参军梅陶、散骑郎张嶷等议，以：“肉刑之典，由来尚矣。
zhào zì gǔ xiān yǐ jí sān dài shèng zhé míng wáng suǒ wèi zēng gǎi yě
肇自古先，以及三代，圣哲明王所未曾改也。
qǐ shì hàn wén cháng zhǔ suǒ néng yì zhě hu
岂是汉文常主所能易者乎！
shí xiāo cáo yǐ méi jiàng guàn zhī tú bù néng zhèng qí yì
时萧曹已没，绛灌之徒不能正其义。
dǎi bān gù shēn lùn qí shì yǐ wéi wài yǒu qīng xíng zhī míng nèi shí shā rén
逮班固深论其事，以为外有轻刑之名，内实杀人。
yòu sǐ xíng tài zhòng shēng xíng tài qīng shēng xíng zòng yú shàng sǐ xíng yuàn yú xià qīng zhòng shī dàng gù xíng zhèng bù zhōng yě
又死刑太重，生刑太轻，生刑纵于上，死刑怨于下，轻重失当，故刑政不中也。
qiě yuán xiān wáng zhī zào xíng yě fēi yǐ guò nù yě fēi yǐ cán rén yě suǒ yǐ jiù jiān suǒ yǐ dāng zuì
且原先王之造刑也，非以过怒也，非以残人也，所以救奸，所以当罪。
jīn dào zhě qiè rén zhī cái yín zhě hǎo rén zhī sè wáng zhě bì pàn zhī yì jiē wú shā hài yě zé jiā zhī yǐ xíng
今盗者窃人之财，淫者好人之色，亡者避叛之役，皆无杀害也，则加之以刑。
xíng zhī zé zhǐ ér jiā zhī zhǎn lù lù guò qí zuì sǐ bù kě shēng zòng nüè yú cǐ suì yǐ jù jì
刑之则止，而加之斩戮，戮过其罪，死不可生，纵虐于此，岁以巨计。
cǐ nǎi rén rén jūn zǐ suǒ bù rěn wén ér kuàng xíng zhī yú zhèng hu
此乃仁人君子所不忍闻，而况行之于政乎！
ruò nǎi huò qí míng ér bù liàn qí shí è qí shēng ér qù qí sǐ cǐ wèi shuǐ tóu zhōu bì kǎn dǎo jǐng yú fū zhī bù ruò hé qǔ yú zhèng zāi
若乃惑其名而不练其实，恶其生而趣其死，此畏水投舟，避坎蹈井，愚夫之不若，何取于政哉！
jīn dà jìn zhōng xìng zūn fù gǔ diǎn shuài yóu jiù zhāng qǐ qiān zǎi zhī zhì yì zhěng bǎi cán zhī yí lí shǐ huáng diǎn fèi ér fù cún qián shǒu sǐ ér gēng shēng zhì yì chàng yú sān dài zhī jì yí fēng bō hu bǎi shì zhī hòu shēng ròu kū gǔ huì móu zào huà qǐ bù xiū zāi
今大晋中兴，遵复古典，率由旧章，起千载之滞义，拯百残之遗黎，使皇典废而复存，黔首死而更生，至义畅于三代之际，遗风播乎百世之后，生肉枯骨，惠侔造化，岂不休哉！
huò zhě nǎi yuē sǐ yóu bù chéng ér kuàng yú xíng
惑者乃曰，死犹不惩，而况于刑？
rán rén zhě míng yě qí zhì yú yǐ suī jiā zhǎn lù hū wèi huī tǔ sǐ shì rì wǎng shēng yù rì cún wèi yǐ wéi gǎi
然人者冥也，其至愚矣，虽加斩戮，忽为灰土，死事日往，生欲日存，未以为改。
ruò xíng zhū shì cháo zhāo xī jiàn jiè xíng zhě yǒng wèi è zhī yǒng tòng è zhě dǔ cán yuè zhī zhǎng fèi gù zú jù yě
若刑诸市朝，朝夕鉴戒，刑者咏为恶之永痛，恶者睹残刖之长废，故足惧也。
rán hòu zhī xiān wáng zhī qīng xíng yǐ yù wù xiǎn jiè yǐ chéng yú qí lǐ yuǎn yǐ
然后知先王之轻刑以御物，显诫以惩愚，其理远矣。
shàng shū lìng diāo xié shàng shū xuē jiān děng yì yǐ wéi shèng shàng dào cán huāng zhī yí lí shāng fàn sǐ zhī fán zhòng yù xíng yuè yǐ dài sǐ xíng shǐ fàn sǐ zhī tú de cún xìng mìng zé shuài tǔ méng gēng shēng zhī zé zhào shù bì huái ēn yǐ fǎn huà yě
尚书令刁协、尚书薛兼等议，以为：“圣上悼残荒之遗黎，伤犯死之繁众，欲行刖以代死刑，使犯死之徒得存性命，则率土蒙更生之泽，兆庶必怀恩以反化也。
jīn zhōng xīng zuò lóng dà mìng wéi xīn chéng yi shè kuān fǎ yǐ yù rén
今中兴祚隆，大命惟新，诚宜设宽法以育人。
rán jù qún xiǎo yú bì xí wán suǒ jiàn ér hū yì wén huò wèi néng xián fú
然惧群小愚蔽，习玩所见而忽异闻，或未能咸服。
yú wèi xíng xíng zhī shí xiān míng shēn fǎ lìng lè xíng zhě yuè gān sǐ zhě shā zé xīn bì fú yǐ
愚谓行刑之时，先明申法令，乐刑者刖，甘死者杀，则心必服矣。
gǔ diǎn xíng bù shàng dài fū jīn shì rén yǒu fàn zhě wèi yi rú jiù bù zài xíng lì zé jìn tuì wèi yǔn
古典刑不上大夫，今士人有犯者，谓宜如旧，不在刑例，则进退为允。
shàng shū yǐ láng cáo yàn zhōng shū láng huán yí děng yì yǐ wéi fù ròu xíng yǐ dài sǐ chéng shì shèng wáng zhī zhì dé āi jīn zhī hóng sī
尚书𫖮、郎曹彦、中书郎桓彝等议，以为：“复肉刑以代死，诚是圣王之至德，哀矜之弘私。
rán qiè yǐ wéi xíng fá qīng zhòng suí shí ér zuò
然窃以为刑罚轻重，随时而作。
shí rén shǎo zuì ér yì wēi zé cóng qīng ér kuān zhī
时人少罪而易威，则从轻而宽之；
shí rén duō zuì ér nán wēi zé yi huà xíng ér jì zhī
时人多罪而难威，则宜化刑而济之。
ròu xíng píng shì suǒ yīng lì fēi jiù bì zhī yi yě
肉刑平世所应立，非救弊之宜也。
fāng jīn shèng huà cǎo chuàng rén yǒu yú jiān xí è zhī tú wèi fēi wèi yǐ jié tóu jiǎo jǐng shàng bù néng jìn ér nǎi gèng duàn zú yì bí qīng qí xíng fá shǐ yù wèi è zhě qīng fàn kuān xíng dǎo zuì gèng zhòng shì wèi qīng qí xíng yǐ yòu rén yú zuì cán qí shēn yǐ jiā chu kù yě
方今圣化草创，人有余奸，习恶之徒，为非未已，截头绞颈，尚不能禁，而乃更断足劓鼻，轻其刑罚，使欲为恶者轻犯宽刑，蹈罪更众，是为轻其刑以诱人于罪，残其身以加楚酷也。
xī zhī wèi sǐ xíng yǐ wéi shàn rén zhě jīn jiē fàn qīng xíng ér cán qí shēn wèi zhòng zhī cháng rén fǎn wèi fàn qīng ér zhì qiú cǐ zé hé yì duàn yuè cháng rén yǐ wéi ēn rén yá
昔之畏死刑以为善人者，今皆犯轻刑而残其身，畏重之常人，反为犯轻而致囚，此则何异断刖常人以为恩仁邪！
shòu xíng zhě zhuǎn guǎng ér wèi fēi zhě rì duō yǒng guì jù jiàn yǒu bí zhě chǒu yě
受刑者转广，而为非者日多，踊贵屦贱，有鼻者丑也。
tú yǒu qīng xíng zhī míng ér shí kāi cháng è zhī yuán
徒有轻刑之名，而实开长恶之源。
bù rú yǐ shā zhǐ shā zhòng yǐ quán qīng quán xiǎo tíng zhī
不如以杀止杀，重以全轻，权小停之。
xū shèng huà jiàn zhe zhào shù yì wēi zhī rì xú shī xíng yě
须圣化渐著，兆庶易威之日，徐施行也。
yì zòu yuán dì yóu yù cóng zhǎn suǒ shàng
议奏，元帝犹欲从展所上。
dà jiàng jūn wáng dūn yǐ wéi bǎi xìng xí sú rì jiǔ hū fù ròu xíng bì hài yuǎn jìn
大将军王敦以为：“百姓习俗日久，忽复肉刑，必骇远近。
qiě nì kòu wèi tiǎn bù yí yǒu cǎn kù zhī shēng yǐ wén tiān xià
且逆寇未殄，不宜有惨酷之声，以闻天下。
yú shì nǎi zhǐ
”于是乃止。
xián kāng zhī shì yǔ bīng hǎo wèi jiū chá jìn yú fán xì hòu yì jiáo wéi fù cún kuān zòng shū mì zì yóu lǜ lìng wú yòng yǐ
咸康之世，庾冰好为纠察，近于繁细，后益矫违，复存宽纵，疏密自由，律令无用矣。
zhì ān dì yuán xìng mò huán xuán fǔ zhèng yòu yì yù fù ròu xíng zhǎn zuǒ yòu zhǐ zhī fǎ yǐ qīng sǐ xíng mìng bǎi guān yì
至安帝元兴末，桓玄辅政，又议欲复肉刑斩左右趾之法，以轻死刑，命百官议。
cài kuò shàng yì yuē jiàn bāng lì fǎ hóng jiào mù huà bì suí shí zhì zhì dé xíng jiān shī
蔡廓上议曰：“建邦立法，弘教穆化，必随时置制，德刑兼施。
zhǎng zhēn yī yǐ xián qí yá jiào jìn yǐ jiǎn qí màn sǎ chén lù yǐ liú rùn lì yán shuāng yǐ sù wēi suī fù zhì wén dié yòng ér sī dào mò gé
长贞一以闲其邪，教禁以检其慢，洒湛露以流润，厉严霜以肃威，虽复质文迭用，而斯道莫革。
ròu xíng zhī shè zhào zì zhé wáng
肉刑之设，肇自哲王。
gài yóu nǎng shì fēng chún rén duō dūn jǐn tú xiàng jì chén zé jī xīn zhí jí xíng rén zài tú zé bù chěng gǎi cāo gù néng shèng cán qù shā huà lóng wú wéi
盖由曩世风淳，人多惇谨，图像既陈，则机心直戢，刑人在涂，则不逞改操，故能胜残去杀，化隆无为。
jì mò jiāo wěi shè wǎng mí mì lì qiǎo zhī huái rì zī chǐ wèi zhī qíng zhuǎn guǎ
季末浇伪，设网弥密，利巧之怀日滋，耻畏之情转寡。
zhōng shēn jù yì bù zú zhǐ qí jiān kuàng hū qíng yì qǐ néng fǎn yú shàn
终身剧役，不足止其奸，况乎黥劓，岂能反于善。
tú yǒu suān cǎn zhī shēng ér wú jì sú zhī yì
徒有酸惨之声，而无济俗之益。
zhì yú qì shì zhī tiáo shí fēi bù shè zhī zuì shì fēi shǒu shā kǎo lǜ tóng guī qīng zhòng jūn kē jiǎn jiàng lù sāi zhōng chén yǐ zhī kàng yán yuán huáng suǒ wéi liú mǐn
至于弃市之条，实非不赦之罪，事非手杀，考律同归，轻重均科，减降路塞，钟陈以之抗言，元皇所为留愍。
jīn yīng fǔ yì zàn dào miǎo yī zhōu chéng yi míng shèn yòng xíng ài rén hóng yù shēn āi jīn yǐ gé làn yí dà bì yú zhī tǐ quán xìng mìng zhī zhì zhòng huī fán xī yú jiāng lái
今英辅翼赞，道邈伊周，诚宜明慎用刑，爱人弘育，申哀矜以革滥，移大辟于支体，全性命之至重，恢繁息于将来。
ér kǒng lín zhī yì bù tóng yòng wáng lǎng xià hóu xuán zhī zhǐ
”而孔琳之议不同，用王朗、夏侯玄之旨。
shí lùn duō yǔ lín zhī tóng gù suì bù xíng
时论多与琳之同，故遂不行。