晋书 · 房玄龄 · Chapter 31 of 130

列传·第一章

PinyinModern Translation
Size

hòu fēi shàng

后妃上

xuān mù zhāng huáng hòu jǐng huái xià hóu huáng hòu jǐng xiàn yáng huáng hòu

宣穆张皇后景怀夏侯皇后景献羊皇后

wén míng wáng huáng hòu wǔ yuán yáng huáng hòu wǔ dào yáng huáng hòu

文明王皇后武元杨皇后武悼杨皇后

zuǒ guì pín hú guì pín zhū gě fū rén

左贵嫔胡贵嫔诸葛夫人

huì gǔ huáng hòu huì yáng huáng hòu xiè fū rén

惠贾皇后惠羊皇后谢夫人

huái wáng huáng tài hòu yuán xià hóu tài fēi

怀王皇太后元夏侯太妃

fu qián kūn dìng wèi nán nǚ liú xíng kàng lì zhī yì tóng guī guì jiàn zhī míng yì děng

夫乾坤定位,男女流形,伉俪之义同归,贵贱之名异等。

ruò nǎi zuò pèi huáng jí qí tǐ zǐ chén xiàng yù chuáng zhī lián hòu xīng yù jīn bō zhī hé xī bì

若乃作配皇极,齐体紫宸,象玉床之连后星,喻金波之合羲璧。

yuán zì xuàn gǔ shì wèi yuán fēi

爰自夐古,是谓元妃;

jiàng jí zhōng nián nǎi chēng wáng hòu

降及中年,乃称王后。

sì rén bìng liè guāng yú dì kù zhī gōng

四人并列,光于帝喾之宫;

èr fēi tóng jiàng zhe bǐ yǒu yú zhī diǎn

二妃同降,著彼有虞之典。

xià shāng yǐ shàng liù gōng zhī zhì qí xiáng mǐ de ér wén yān

夏商以上,六宫之制,其详靡得而闻焉。

jī liú yǐ jiàng wǔ dí zhī guī qí shì kě lüè ér yán yǐ

姬刘以降,五翟之规,其事可略而言矣。

zhōu lǐ tiān zǐ lì yī hòu sān fū rén jiǔ pín èr shí qī shì fù bā shí yī yù qī yǐ tīng wáng zhě nèi zhèng

周礼,天子立一后、三夫人、九嫔、二十七世妇、八十一御妻,以听王者内政。

gù hūn yì yuē tiān zǐ zhī yǔ hòu rú rì zhī yǔ yuè yīn zhī yǔ yáng

故《婚义》曰:“天子之与后,如日之与月,阴之与阳。

yóu sī ér tán qí suǒ cóng lái yuǎn yǐ

”由斯而谈,其所从来远矣。

gù néng mǔ yí tiān xià zhù xuān wáng huà dé jūn zài wù bǐ dà kūn wéi zōng miào xīn qí jiàn xiū qióng rǎng sì qí jiāo tài

故能母仪天下,助宣王化,德均载物,比大坤维,宗庙歆其荐羞,穹壤俟其交泰。

shì yǐ zhé wáng chuí xiàn yóu chóng zào zhōu zhī lǐ

是以哲王垂宪,尤重造舟之礼;

shī rén lì yán xiān jiǎng gé tán zhī xun

诗人立言,先奖《葛覃》之训。

hòu zhú liú jǐng suǒ yǐ cái qí yàn sī fáng lè xī shēng shì yòng jié qí róng zhǐ

后烛流景,所以裁其宴私,房乐希声,是用节其容止。

lǚ duān zhèng běn yì sī zhī wèi yú

履端正本,抑斯之谓欤!

ruò nǎi pīng nà yǒu fāng fáng xián yǒu lǐ sù zūn yí ér xiū sì dé tǐ róu fàn ér hóng liù yì yīn jiào qià yú gōng wéi shū yù téng yú qū yù

若乃娉纳有方,防闲有礼,肃尊仪而修四德,体柔范而弘六义,阴教洽于宫闱,淑誉腾于区域。

zé xuán yún rù hù shàng dì xī mǔ méng zhī fú

则玄云入户,上帝锡母萌之符;

huáng shén jiàng zhēng kūn líng zàn shòu qiū zhī dào zhōng néng dǐng zuò wéi yǒng yìn sì kè chāng

黄神降征,坤灵赞寿丘之道,终能鼎祚惟永,胤嗣克昌。

zhì ruò lì jí kuī xián píng tiān zuò niè dǎo cháng yī yú rèn xí gǎn tiǎo cè yú xián wàng

至若俪极亏闲,凭天作孽,倒裳衣于衽席,感朓侧于弦望。

zé lóng chí jié xìn zōng zhōu jū wèi shǔ miáo

则龙漦结衅,宗周鞠为黍苗。

yàn wěi shān zāi lóng hàn zhuì qí fén gē shè yǐ

燕尾挻灾,隆汉坠其枌搁社矣。

zì cáo liú nèi zhǔ wèi yǐ sè dēng zhēn wèi zhī jiā róng fēi dé jǔ

自曹刘内主,位以色登,甄卫之家,荣非德举。

yín huāng tǐng xìng miè xi jiāo zhī lǐ róng

淫荒挺性,蔑西郊之礼容;

wǎn luán hán cí zuò nán guó zhī qí tài

婉娈含辞,作南国之奇态。

bì yè yóu sī wài rù huì dé yú shì nèi xuān

诐谒由斯外入,秽德于是内宣。

jiāo yè bō chén pìn zhī fēng lán diàn jué hé jū zhī xiǎng

椒掖播晨牝之风,兰殿绝河雎之响。

yǒng yán tóng shǐ dà liàn zhī fàn yú wēi

永言彤史,大练之范逾微;

miǎn shì qīng pú tuō ěr zhī yóu tì yǐ

缅视青蒲,脱珥之猷替矣。

jìn chéng qí mò yǔ shì wū lóng xuān huáng chuàng jī gōng hóng ér dào qū

晋承其末,与世污隆,宣皇创基,功弘而道屈;

mù hòu yī shàn jī móu yú shí luàn

穆后一善,绩侔于十乱。

jì hū shì zǔ shǐ qīn xuǎn liáng jiā jì ér dì yǎn wán shàn gōng xíng qǐng tuō

洎乎世祖,始亲选良家,既而帝掩纨扇,躬行请托。

hòu cǎi cháng bái shí zhāng dù jì zhī qíng

后采长白,实彰妒忌之情;

gǔ nà duǎn qīng jìng jiàn fù wáng zhī zhé

贾纳短青,竟践覆亡之辙。

dé shī yí jì huàn zài tí xiāng xìng miè suǒ yóu yì tóng huà yī

得失遗迹,焕在绨缃,兴灭所由,义同画一。

gù liè qí běn shì yǐ wéi hòu fēi chuán yún

故列其本事,以为后妃传云。

xuān mù zhāng huáng hòu huì chūn huā hé nèi píng gāo rén yě

宣穆张皇后,讳春华,河内平皋人也。

fù wāng wèi sù yì lìng

父汪,魏粟邑令。

mǔ hé nèi shān shì sī tú tāo zhī cóng zǔ gū yě

母河内山氏,司徒涛之从祖姑也。

hòu shǎo yǒu dé xíng zhì shí guò rén shēng jǐng dì wén dì píng yuán wáng gàn nán yáng gōng zhǔ

后少有德行,智识过人,生景帝、文帝、平原王干、南阳公主。

xuān dì chū cí wèi wǔ zhī mìng tuō yǐ fēng bì cháng bào shū yù bào yǔ bù jué zì qǐ shōu zhī

宣帝初辞魏武之命,托以风痹,尝暴书,遇暴雨,不觉自起收之。

jiā wéi yǒu yī bì jiàn zhī hòu nǎi kǒng shì xiè zhì huò suì shǒu shā zhī yǐ miè kǒu ér qīn zì zhí cuàn

家惟有一婢见之,后乃恐事泄致祸,遂手杀之以灭口,而亲自执爨。

dì yóu shì zhòng zhī

帝由是重之。

qí hòu bǎi fū rén yǒu chǒng hòu hǎn de jìn jiàn

其后柏夫人有宠,后罕得进见。

dì cháng wò jí hòu wǎng shěng bìng

帝尝卧疾,后往省病。

dì yuē lǎo wù kě zēng hé fán chū yě

帝曰:“老物可憎,何烦出也!

hòu cán huì bù shí jiāng zì shā zhū zǐ yì bù shí

”后惭恚不食,将自杀,诸子亦不食。

dì jīng ér zhì xiè hòu nǎi zhǐ

帝惊而致谢,后乃止。

dì tuì ér wèi rén yuē lǎo wù bù zú xī lǜ kùn wǒ hǎo r ěr

帝退而谓人曰:“老物不足惜,虑困我好儿耳!

wèi zhèng shǐ bā nián bēng shí nián wǔ shí jiǔ zàng luò yáng gāo yuán líng zhuī zèng guǎng píng xiàn jūn

”魏正始八年崩,时年五十九,葬洛阳高原陵,追赠广平县君。

xián xī yuán nián zhuī hào xuān mù fēi

咸熙元年,追号宣穆妃。

jí wǔ dì shòu shàn zhuī zūn wèi huáng hòu

及武帝受禅,追尊为皇后。

jǐng huái xià hóu huáng hòu huì huī zì yuàn róng pèi guó qiáo rén yě

景怀夏侯皇后,讳徽,字媛容,沛国谯人也。

fù shàng wèi zhēng nán dà jiāng jūn

父尚,魏征南大将军。

mǔ cáo shì wèi dé yáng xiāng zhǔ

母曹氏,魏德阳乡主。

hòu yā yǒu shí dù dì měi yǒu suǒ wèi bì yù chóu huà

后雅有识度,帝每有所为,必豫筹画。

wèi míng dì shì xuān dì jū shàng jiàng zhī zhòng zhū zǐ bìng yǒu xióng cái dà lüè

魏明帝世,宣帝居上将之重,诸子并有雄才大略。

hòu zhī dì fēi wèi zhī chún chén ér hòu jì wèi shì zhī shēng dì shēn jì zhī

后知帝非魏之纯臣,而后既魏氏之甥,帝深忌之。

qīng lóng èr nián suì yǐ zhèn bēng shí nián èr shí sì zàng jùn píng líng

青龙二年,遂以鸩崩,时年二十四,葬峻平陵。

wǔ dì dēng zuò chū wèi zhuī chóng hóng xun tài hòu měi yǐ wéi yán tài shǐ èr nián shǐ jiā hào shì

武帝登阼,初未追崇,弘训太后每以为言,泰始二年始加号谥。

hòu wú nán shēng wǔ nǚ

后无男,生五女。

jǐng xiàn yáng huáng hòu huì huī yú tài shān nán chéng rén

景献羊皇后,讳徽瑜,泰山南城人。

fù dào shàng dǎng tài shǒu

父衟,上党太守。

hòu mǔ chén liú cài shì hàn zuǒ zhōng láng jiàng yōng zhī nǚ yě

后母陈留蔡氏,汉左中郎将邕之女也。

hòu cōng mǐn yǒu cái xíng

后聪敏有才行。

jǐng huái huáng hòu bēng jǐng dì gèng qǔ zhèn běi jiāng jūn pú yáng wú zhì nǚ jiàn chù fù nà hòu wú zi

景怀皇后崩,景帝更娶镇北将军濮阳吴质女,见黜,复纳后,无子。

wǔ dì shòu shàn jū hóng xun gōng hào hóng xun tài hòu

武帝受禅,居弘训宫,号弘训太后。

tài shǐ jiǔ nián zhuī zèng cài shì jì yáng xiàn jūn shì yuē mù

泰始九年,追赠蔡氏济阳县君,谥曰穆。

xián níng sì nián tài hòu bēng shí nián liù shí wǔ fù zàng jùn píng líng

咸宁四年,太后崩,时年六十五,祔葬峻平陵。

wén míng wáng huáng hòu huì yuán jī dōng hǎi tán rén yě

文明王皇后,讳元姬,东海郯人也。

fù sù wèi zhōng lǐng jūn lán líng hóu

父肃,魏中领军、兰陵侯。

hòu nián bā suì sòng shī lùn yóu shàn sāng fú

后年八岁,诵《诗》《论》,尤善丧服。

gǒu yǒu wén yì mù suǒ yī jiàn bì guàn yú xīn

苟有文义,目所一见,必贯于心。

nián jiǔ suì yù mǔ jí fú shì bù shě zuǒ yòu yī bù jiě dài zhě jiǔ zhī

年九岁,遇母疾,扶侍不舍左右,衣不解带者久之。

měi xiān yì hou zhǐ dòng zhōng suǒ shì yóu shì fù mǔ lìng shè jiā shì měi jǐn qí lǐ

每先意候指,动中所适,由是父母令摄家事,每尽其理。

zǔ láng shén ài yì zhī yuē xìng wú jiā zhě bì cǐ nǚ yě xī bù wéi nán yǐ

祖郎甚爱异之,曰:“兴吾家者,必此女也,惜不为男矣!

nián shí èr láng hōng

”年十二,郎薨。

hòu āi qī kū qì fā yú zì rán qí fù yì jiā jìng yì

后哀戚哭泣,发于自然,其父益加敬异。

jì jī guī yú wén dì shēng wǔ dì jí liáo dōng dào wáng dìng guó qí xiàn wáng yōu chéng yáng āi wáng zhào guǎng hàn shāng wáng guǎng dé jīng zhào gōng zhǔ

既笄,归于文帝,生武帝及辽东悼王定国、齐献王攸、城阳哀王兆、广汉殇王广德、京兆公主。

hòu shì jiù gū jǐn fù dào qiān chōng jiē xià pín yù yǒu xù

后事舅姑尽妇道,谦冲接下,嫔御有序。

jí jū fù sāng shēn bù shèng yī yán yǔ lèi jù

及居父丧,身不胜衣,言与泪俱。

shí zhōng huì yǐ cái néng jiàn rèn hòu měi yán yú dì yuē huì jiàn lì wàng yì hào wéi shì duān chǒng guò bì luàn bù kě dà rèn

时钟会以才能见任,后每言于帝曰:“会见利忘义,好为事端,宠过必乱,不可大任。

huì hòu guǒ fǎn

”会后果反。

wǔ dì shòu shàn zūn wèi huáng tài hòu gōng yuē chóng huà

武帝受禅,尊为皇太后,宫曰崇化。

chū zhì gōng qīng zhòng xuǎn qí zhí yǐ tài cháng zhū gě xù wèi wèi wèi tài pú liú yuán wèi tài pú zōng zhèng cáo jiè wèi shào fǔ

初置宫卿,重选其职,以太常诸葛绪为卫尉,太仆刘原为太仆,宗正曹楷为少府。

hòu suī chù zūn wèi bù wàng sù yè gōng zhí fǎng jì qì fú wú wén yù huàn zhuó zhī yī shí bù cān wèi

后虽处尊位,不忘素业,躬执纺绩,器服无文,御浣濯之衣,食不参味。

ér dūn mù jiǔ zú chuí xīn wàn wù yán bì diǎn lǐ jìn rùn bù xíng

而敦睦九族,垂心万物,言必典礼,浸润不行。

dì yǐ hòu mǔ yáng shì wèi chóng shì hào tài shǐ sān nián xià zhào yuē xī hàn wén zhuī chóng líng wén zhī hào wǔ xuān yǒu píng yuán bó píng zhī fēng xián suǒ yǐ fèng zūn zūn zhī jìng guǎng qīn qīn zhī ēn yě

帝以后母羊氏未崇谥号,泰始三年下诏曰:“昔汉文追崇灵文之号,武、宣有平原、博平之封,咸所以奉尊尊之敬,广亲亲之恩也。

gù wèi jiāng jūn lán líng jǐng hóu fū rén yáng shì hán zhāng tǐ shùn rén dé chún bèi nèi chéng shì zhòu chū pín dà guó sān cóng zhī xíng shuài lǐ wú wéi

故卫将军、兰陵景侯夫人羊氏,含章体顺,仁德醇备,内承世胄,出嫔大国,三从之行,率礼无违。

réng zāo bù zào pín sàng tǒng sì fǔ yù zhòng yìn kè chéng jiā dào

仍遭不造,频丧统嗣,抚育众胤,克成家道。

mǔ yí zhī jiào guāng yú bāng zú dàn qǐ shèng míng zuò liú wàn guó ér zǎo shì cú yǔn bù yù xiū chǒng

母仪之教,光于邦族,诞启圣明,祚流万国,而早世殂陨,不遇休宠。

huáng tài hòu xiào sī zhēng zhēng yǒng mù wǎng jí

皇太后孝思蒸蒸,永慕罔极。

zhèn gǎn cún yí xùn zhuī yuǎn shāng huái

朕感存遗训,追远伤怀。

qí fēng fū rén wèi xiàn jūn yī dé jì shì zhǔ zhě xiáng rú jiù diǎn yú shì shǐ shǐ chí jié yè zhě hé róng zhuī shì wèi píng yáng jìng jūn

其封夫人为县君,依德纪谥,主者详如旧典”于是使使持节、谒者何融追谥为平阳靖君。

sì nián hòu bēng shí nián wǔ shí èr hé zàng chóng yáng líng

四年,后崩,时年五十二,合葬崇阳陵。

jiāng qiān fù dì shǒu shū hòu dé xíng mìng shǐ guān wèi āi cè yuē

将迁祔,帝手疏后德行,命史官为哀策曰:

míng míng xiān hòu xìng wǒ jìn dào

明明先后,兴我晋道。

huī zhāng shū wèn yǐ yì huáng kǎo

晖章淑问,以翼皇考。

mài dé xuān yóu dà yè yǒu zào yí qìng gū méng táng gòu shì bǎo

迈德宣猷,大业有造,贻庆孤蒙,堂构是保。

zhù zī fù gù yǒng xiǎng nán lǎo

庶资复顾,永享难老。

yǎn rán dēng xiá qì wǒ hé zǎo

奄然登遐,弃我何早!

shěn āi wǎng su rú hé qióng hào

沈哀罔诉,如何穹昊。

wū hū āi zāi

多么悲痛啊!

jué chū shēng mín shù zhī huì kāng

厥初生民,树之惠康。

dì qiān míng dé gù yǔ xiān huáng

帝迁明德,顾予先皇。

tiān lì jué pèi wǒ huáng shì guāng

天立厥配,我皇是光。

zuò bāng zuò duì dé yīn wú jiāng

作邦作对,德音无疆。

mǐn yǔ bù diào tiān dǔ jiàng yāng

愍予不吊,天笃降殃。

rì méi míng yí zhōng nián yǔn sàng

日没《明夷》,中年陨丧。

qióng qióng zài jiù yǒng huái cuī shāng

茕茕在疚,永怀摧伤。

xún wéi jǐng xíng wū mù bù yǐ

寻惟景行,于穆不已。

hǎi dài jiàng líng shì hé fán zhǐ

海岱降灵,世荷繁祉。

yǒng xī zuò yìn dǔ shēng wén mǔ

永锡祚胤,笃生文母。

dàn yīng chún hé shū shèn róng zhǐ

诞膺纯和,淑慎容止。

zhì zhí bù yú tǐ cí xiào yǒu

质直不渝,体兹孝友。

shī shū shì yuè lǐ jí shì jì

《诗》《书》是悦,礼籍是纪。

sān cóng wú wéi zhōng kuì yǔn lǐ

三从无违,中馈允理。

zhuī wéi xiān hòu láo qiān shì shàng

追惟先后,劳谦是尚。

yuán chū zài shì jié lì zhì yǎng

爰初在室,竭力致养。

pín yú dà bāng huáng jī shì xiāng

嫔于大邦,皇基是相。

mì jìng lóng huà dì yè yǐ chuàng

谧静隆化,帝业以创。

nèi xù pín yù wài xié shí wàng

内叙嫔御,外协时望。

lǚ xìn jū shùn dé xíng qià chàng

履信居顺,德行洽畅。

mì wù wú huāng qú láo kè ràng

密勿无荒,劬劳克让。

chóng jiǎn yì huá chōng sù shì fàng

崇俭抑华,冲素是放。

suī xiǎng chóng gāo huan jiā wèi xiǎng

虽享崇高,欢嘉未飨。

hú níng qì zhī wǒ jiāng hé yǎng

胡宁弃之,我将曷仰?

zī yú bù zào dà fá jiàn zhēn

咨余不造,大罚荐臻。

huáng kǎo bèi shì shǐ yú sān nián

皇考背世,始逾三年。

yǎng fèng cí qīn jì wú hòu jiān

仰奉慈亲,冀无后艰。

xiōng zāi réng jí hé gū yú tiān

凶灾仍集,何辜于天。

wū hū āi zāi

多么悲痛啊!

líng ér sù jià shè zǔ zhōng wéi

灵轜夙驾,设祖中闱。

wēn liáng dòng zhěn jì wǎng bù zhuī

辒辌动轸,既往不追。

āi āi huáng bǐ yǒng qián líng huī

哀哀皇妣,永潜灵晖。

jìn pān zǐ gōng gù yuán sù qí

进攀梓宫,顾援素旗。

bīng yíng qióng tòng shuí gào shuí yī

屏营穷痛,谁告谁依?

su qíng zèng cè yǐ shū shāng bēi

诉情赠策,以舒伤悲。

shàng huò yǒu wén gù yǔ gū yí

尚或有闻,顾予孤遗。

wū hū āi zāi

多么悲痛啊!

qí hòu dì zhuī mù bù yǐ fù xià zhào yuē wài zēng zǔ mǔ gù sī tú wáng láng fū rén yáng shì jiù shì zūn shǔ zhèng liú èr cóng mǔ xiān hòu zhì ài

其后帝追慕不已,复下诏曰:“外曾祖母故司徒王郎夫人杨氏,舅氏尊属,郑、刘二从母,先后至爱。

měi wéi shèng shàn dūn mù yí zhǐ wèi yáng zhī gǎn yǒng huái mí jí

每惟圣善,敦睦遗旨,渭阳之感,永怀靡及。

qí fēng yáng fū rén jí cóng mǔ wèi xiāng jūn yì gè wǔ bǎi hù

其封杨夫人及从母为乡君,邑各五百户。

tài kāng qī nián zhuī zèng jì zǔ mǔ xià hóu shì wèi xíng yáng xiāng jūn

”太康七年,追赠继祖母夏侯氏为荥阳乡君。

wǔ yuán yáng huáng hòu huì yàn zì qióng zhī hóng nóng huá yīn rén yě

武元杨皇后,讳艳,字琼芝,弘农华阴人也。

fù wén zōng jiàn wài qī chuán

父文宗,见《外戚传》。

mǔ tiān shuǐ zhào shì zǎo zú

母天水赵氏,早卒。

hòu yī jiù jiā jiù qī rén ài qīn rǔ yǎng hòu qiǎn tā rén rǔ qí zi

后依舅家,舅妻仁爱,亲乳养后,遣他人乳其子。

jí zhǎng yòu suí hòu mǔ duàn shì yī qí jiā

及长,又随后母段氏,依其家。

hòu shǎo cōng huì shàn shū zī zhì měi lì xián yú nǚ gōng

后少聪慧,善书,姿质美丽,闲于女工。

yǒu shàn xiāng zhě cháng xiāng hòu dāng jí guì wén dì wén ér wèi shì zǐ pìn yān

有善相者尝相后,当极贵,文帝闻而为世子聘焉。

shén bèi chǒng yù shēng pí líng dào wáng guǐ huì dì qín xiàn wáng jiǎn píng yáng xīn fēng yáng píng gōng zhǔ

甚被宠遇,生毗陵悼王轨、惠帝、秦献王柬,平阳、新丰、阳平公主。

wǔ dì jí wèi lì wèi huáng hòu

武帝即位,立为皇后。

yǒu sī zòu yī hàn gù shì huáng hòu tài zǐ gè shí tāng mù yì sì shí xiàn ér dì yǐ fēi gǔ diǎn bù xǔ

有司奏依汉故事,皇后、太子各食汤沐邑四十县,而帝以非古典,不许。

hòu zhuī huái jiù shì zhī ēn xiǎn guān zhào jùn nà jùn xiōng yú nǚ càn yú hòu gōng wèi fū rén

后追怀舅氏之恩,显官赵俊,纳俊兄虞女粲于后宫为夫人。

dì yǐ huáng tài zǐ bù kān fèng dà tǒng mì yǐ yǔ hòu

帝以皇太子不堪奉大统,密以语后。

hòu yuē lì dí yǐ zhǎng bù yǐ xián qǐ kě dòng hu

后曰:“立嫡以长不以贤,岂可动乎?

chū gǔ chōng qī guō shì shǐ lù hòu qiú yǐ nǚ wèi tài zǐ fēi

”初,贾充妻郭氏使赂后,求以女为太子妃。

jí yì tài zǐ hūn dì yù qǔ wèi guàn nǚ

及议太子婚,帝欲娶卫瓘女。

rán hòu shèng chēng gǔ hòu yǒu shū dé yòu mì shǐ tài zǐ tài fù xún yǐ jìn yán shàng nǎi tīng zhī

然后盛称贾后有淑德,又密使太子太傅荀𫖮进言,上乃听之。

tài shǐ zhōng dì bó xuǎn liáng jiā yǐ chōng hòu gōng xiān xià shū jìn tiān xià jià qǔ shǐ huàn zhě chéng shǐ chē gěi zōu qí chí chuán zhōu jùn zhào chōng xuǎn zhě shǐ hòu jiǎn zé

泰始中,帝博选良家以充后宫,先下书禁天下嫁娶,使宦者乘使车,给驺骑,驰传州郡,召充选者使后拣择。

hòu xìng dù wéi qǔ jié bái zhǎng dà qí duān zhèng měi lì zhě bìng bù jiàn liú

后性妒,惟取洁白长大,其端正美丽者并不见留。

shí biàn fān nǚ yǒu měi sè dì yǎn shàn wèi hòu yuē biàn shì nǚ jiā

时卞籓女有美色,帝掩扇谓后曰:“卞氏女佳。

hòu yuē fān sān shì hòu zú qí nǚ bù kě wang yǐ bēi wèi

”后曰:“籓三世后族,其女不可枉以卑位。

dì nǎi zhǐ

”帝乃止。

sī tú li yìn zhèn jūn dà jiàng jūn hú fèn tíng wèi zhū gě chōng tài pú zāng quán shì zhōng féng sūn mì shū láng zuǒ sī jí shì zú zǐ nǚ bìng chōng sān fū rén jiǔ pín zhī liè

司徒李胤、镇军大将军胡奋、廷尉诸葛冲、太仆臧权、侍中冯荪、秘书郎左思及世族子女并充三夫人九嫔之列。

sī jì yǎn yù sì zhōu èr qiān dàn jiāng lì jiā bǔ liáng rén yǐ xià

司、冀、兖、豫四州二千石将吏家,补良人以下。

míng jiā shèng zú zǐ nǚ duō bài yī cuì mào yǐ bì zhī

名家盛族子女,多败衣瘁貌以避之。

jí hòu yǒu jí jiàn dì sù xìng hú fū rén kǒng hòu lì zhī lǜ tài zǐ bù ān

及后有疾,见帝素幸胡夫人,恐后立之,虑太子不安。

lín zhōng zhěn dì xī yuē shū fù jùn nǚ nán yìn yǒu dé sè yuàn bì xià yǐ bèi liù gōng

临终,枕帝膝曰:“叔父骏女男胤有德色,愿陛下以备六宫。

yīn bēi qì dì liú tì xǔ zhī

”因悲泣,帝流涕许之。

tài shǐ shí nián bēng yú míng guāng diàn jué zi dì xī shí nián sān shí qī

泰始十年,崩于明光殿,绝子帝膝,时年三十七。

zhào yuē huáng hòu dǎi shì xiān hòu cháng jì néng zhōng shǐ yǒng fèng zōng miào yī dàn cú yǔn tòng dào shāng huái

诏曰:“皇后逮事先后,常冀能终始永奉宗庙,一旦殂陨,痛悼伤怀。

měi zì yǐ sù sàng èr qīn yú jiā mén zhī qíng tè lóng

每自以夙丧二亲,于家门之情特隆。

yòu yǒu xīn yù gǎi zàng fù zǔ yǐ qīng zhě wu chóng jiǎn yuē chū bù yǒu yán jìn chuí kùn shuō cǐ yì qíng yì mǐn zhī

又有心想改葬父亲和祖父,但因为当时提倡节约,因此从来没有讲出来过。最近病至垂危,才说明了这个想法,我心裹也很怜恤她。

qí shǐ lǐng qián jūn jiāng jūn jùn děng zì kè gǎi zàng zhī yi zhì shí zhǔ zhě gōng jǐ zàng shì

其使领前军将军骏等自克改葬之宜,至时,主者供给葬事。

cì shì mǔ zhào shì wèi xiàn jūn yǐ jì mǔ duàn shì wèi xiāng jūn

赐谥母赵氏为县君,以继母段氏为乡君。

chuán bù yún hū shèn zhōng zhuī yuǎn mín dé guī hòu

传不云乎,‘慎终追远,民德归厚。

qiě shǐ wáng zhě yǒu zhī shàng huò jiā zhī

’且使亡者有知,尚或嘉之。

yú shì yǒu sī bǔ jí zhūn xī yǒu qī nǎi mìng shǐ chén zuò āi cè xù huái

”于是有司卜吉,窀穸有期,乃命史臣作哀策叙怀。

qí cí yuē

其词曰:

tiān dì pèi xù chéng huà liǎng yí

天地配序,成化两仪。

wáng jiǎ yǒu jiā dào zài kàng lì

王假有家,道在伉俪。

jiāng yuán zuǒ kù èr fēi xìng guī

姜嫄佐喾,二妃兴妫。

yǎng xī gǔ xī jì yì tóng guī

仰希古昔,冀亦同规。

jīn hú bù rán jǐng mìng sù kuī

今胡不然,景命夙亏。

wū hū āi zāi

多么悲痛啊!

wǒ yìng tú lù tǒng lín wàn fāng

我应图箓,统临万方。

zhèng wèi yú nèi shí zài pín qiáng

正位于内,实在嫔嫱。

tiān zuò zhī hé jùn fā zhī xiáng

天作之合,骏发之祥。

hé yuè jiàng líng qǐ zuò huá yáng

河岳降灵,启祚华阳。

yì shì fēng yǎn zhū fú sī huáng

奕世丰衍,朱绋斯煌。

zuǎn nǚ wéi xíng shòu mìng pǔ jiāng

缵女惟行,受命溥将。

lái yì jiā bāng xiàn dù shì cháng

来翼家邦,宪度是常。

jī xī yīn jiào dé shēng xiǎn yáng

缉熙阴教,德声显扬。

xī wǒ xiān bǐ huī yào xiū guāng

昔我先妣,晖曜休光。

hòu chéng qián xun fèng shù yí fāng

后承前训,奉述遗芳。

yi sì huī yīn jì xù wú huāng

宜嗣徽音,继序无荒。

rú hé bù diào bèi shì yǔn sàng

如何不吊,背世陨丧。

wàng qí wú zhǔ zhǎng qù zhēng cháng

望齐无主,长去烝尝。

zhuī huái yǒng dào shuài tǔ cuī shāng

追怀永悼,率土摧伤。

wū hū āi zāi

多么悲痛啊!

líng zhào jì biǎn jiāng qiān yōu dōu xiāo chén sù jià yuán fēi qí cú

陵兆既窆,将迁幽都,宵陈夙驾,元妃其徂。

gōng wéi è mì jiē tíng kōng xū

宫闱遏密,阶庭空虚。

shè zǔ bù fú gào jià qǐ tú

设祖布绋,告驾启涂。

fú huī yú dí jì xiàng róng chē

服翚褕狄,寄象容车。

jīn lù ǎn ǎi shang zhàng bù shū

金路晻蔼,裳帐不舒。

qiān shèng dòng zhěn liù jì chóu chú

千乘动轸,六骥踌躇。

míng jīng shù biǎo shà liǔ yún fū

铭旌树表,翣柳云敷。

qí qí tóng guǐ jí jí zhēng tú

祁祁同轨,岌岌烝徒。

shú bù yún huái āi gǎn wàn fū

孰不云怀,哀感万夫。

níng shén yú bo ān tǐ xuán lú

宁神虞卜,安体玄庐。

tǔ fáng táo guǐ qí zhì suì chū

土房陶簋,齐制遂初。

yī xíng jì shì shēng bèi bā qū

依行纪谥,声被八区。

suī bèi míng guāng yì guī huáng gū

虽背明光,亦归皇姑。

méi ér bù xiǔ shì dé zuò mó

没而不朽,世德作谟。

wū hū āi zāi

多么悲痛啊!

nǎi zàng yú jùn yáng líng

乃葬于峻阳陵。

wǔ dào yáng huáng hòu huì zhǐ zì jì lán xiǎo zì nán yìn yuán hòu cóng mèi

武悼杨皇后,讳芷,字季兰,小字男胤,元后从妹。

fù jùn bié yǒu chuán

父骏,别有传。

yǐ xián níng èr nián lì wèi huáng hòu

以咸宁二年立为皇后。

wǎn yì yǒu fù dé měi yìng jiāo fáng shén yǒu chǒng

婉嫕有妇德,美映椒房,甚有宠。

shēng bó hǎi shāng wáng zǎo hōng suì wú zi

生渤海殇王,早薨,遂无子。

tài kāng jiǔ nián hòu lǜ nèi wài fū rén mìng fù gōng sāng yú xi jiāo cì bó gè yǒu chà

太康九年,后率内外夫人命妇躬桑于西郊,赐帛各有差。

tài zǐ fēi gǔ shì dù jì dì jiāng fèi zhī

太子妃贾氏妒忌,帝将废之。

hòu yán yú dì yuē gǔ gōng lǘ yǒu xūn shè jì yóu dāng shù shì yòu zhī gǔ fēi qīn shì qí nǚ zhèng fù dù jì zhī jiān bù zú yǐ yī shěng yǎn qí dà dé

后言于帝曰:“贾公闾有勋社稷,犹当数世宥之,贾妃亲是其女,正复妒忌之间,不足以一眚掩其大德。

hòu yòu shù jiè lì fēi fēi bù zhī hòu zhī zhù jǐ yīn yǐ zhì hèn wèi hòu gòu zhī yú dì fèn yuàn mí shēn

”后又数诫厉妃,妃不知后之助己,因以致恨,谓后构之于帝,忿怨弥深。

jí dì bēng zūn wèi huáng tài hòu

及帝崩,尊为皇太后。

gǔ hòu xiōng bèi jì hòu fù jùn zhí quán suì wū jùn wéi luàn shǐ chǔ wáng wěi yǔ dōng ān wáng yáo chēng zhào zhū jùn

贾后凶悖,忌后父骏执权,遂诬骏为乱,使楚王玮与东安王繇称诏诛骏。

nèi wài gé sāi hòu tí bó wéi shū shè zhī chéng wài yuē jiù tài fù zhě yǒu shǎng gǔ hòu yīn xuān yán tài hòu tóng nì

内外隔塞,后题帛为书,射之城外,曰“救太傅者有赏,”贾后因宣言太后同逆。

jùn jì sǐ zhào shǐ hòu jūn jiāng jūn xún kuī sòng hòu yú yǒng níng gōng

骏既死,诏使后军将军荀悝送后于永宁宫。

tè quán hòu mǔ gāo dōu jūn páng shì zhī mìng tīng jiù hòu jū zhǐ

特全后母高都君庞氏之命,听就后居止。

gǔ hòu fěng qún gōng yǒu sī zòu yuē huáng tài hòu yīn jiàn jiān móu tú wēi shè jì fēi jiàn xì shū yào mù jiàng shì tóng è xiāng jì zì jué yú tiān

贾后讽群公有司奏曰:“皇太后阴渐奸谋,图危社稷,飞箭系书,要募将士,同恶相济,自绝于天。

lǔ hóu jué wén jiāng chūn qiū suǒ xǔ gài yǐ fèng shùn zǔ zōng rèn zhì gōng yú tiān xià

鲁侯绝文姜,《春秋》所许,盖以奉顺祖宗,任至公于天下。

bì xià suī huái wú yǐ zhī qíng chén xià bù gǎn fèng zhào

陛下虽怀无已之情,臣下不敢奉诏。

kě xuān chì wáng gōng yú cháo táng huì yì

可宣敕王公于朝堂会议。

zhào yuē cǐ dà shì gèng xiáng zhī

”诏曰:“此大事,更详之。

yǒu sī yòu zòu jùn jiè wài qī zhī zī jū zhǒng zǎi zhī rèn bì xià jì jū liàng ān wěi yǐ zhòng quán zhì nǎi yīn tú xiōng nì bù shù sī dǎng

”有司又奏:“骏藉外戚之资,居冢宰之任,陛下既居谅暗,委以重权,至乃阴图凶逆,布树私党。

huáng tài hòu nèi wèi chún chǐ xié tóng nì móu huò xìn jì zhāng bèi hàn zhào mìng zǔ bīng fù zhòng xuè rèn gōng shěng ér fù liú shū mù zhòng yǐ jiǎng xiōng dǎng shàng bèi zǔ zōng zhī líng xià jué yì zhào zhī wàng

皇太后内为唇齿,协同逆谋,祸衅既彰,背捍诏命,阻兵负众,血刃宫省,而复流书募众,以奖凶党,上背祖宗之灵,下绝亿兆之望。

xī wén jiāng yǔ luàn chūn qiū suǒ biǎn lǚ zōng pàn lì gāo hòu jiàng pèi yi fèi huáng tài hòu wèi jùn yáng shù rén

昔文姜与乱,《春秋》所贬,吕宗叛戾,高后降配,宜废皇太后为峻阳庶人。

zhōng shū jiān zhāng huá děng yǐ wéi tài hòu fēi děi zuì yú xiān dì zhě yě jīn dǎng è suǒ qīn wèi bù mǔ yú shèng shì

”中书监张华等以为“太后非得罪于先帝者也,今党恶所亲,为不母于圣世。

yi yī xiào chéng zhào huáng hòu gù shì yuē wǔ dì huáng hòu chù zhī lí gōng yǐ quán guì zhōng zhī ēn

宜依孝成赵皇后故事,曰武帝皇后,处之离宫,以全贵终之恩”。

shàng shū lìng xià pī wáng huang děng yì yuē huáng tài hòu yǔ jùn qián móu yù wēi shè jì bù kě fù fèng cheng zōng miào pèi hé xiān dì

尚书令、下邳王晃等议曰:“皇太后与骏潜谋,欲危社稷,不可复奉承宗庙,配合先帝。

yi biǎn zūn hào fèi yì jīn yōng chéng

宜贬尊号,废诣金墉城。

yú shì yǒu sī zòu qǐng cóng huang děng yì fèi tài hòu wèi shù rén

”于是有司奏:“请从晃等议,废太后为庶人。

qiǎn shǐ zhě yǐ tài láo gào yú jiāo miào yǐ fèng cheng zǔ zōng zhī mìng chēng wàn guó zhī wàng

遣使者以太牢告于郊庙,以奉承祖宗之命,称万国之望。

zhì yú zhū suǒ gòng fèng kě shùn shèng ēn wu cóng fēng hòu

至于诸所供奉,可顺圣恩,务从丰厚。

zhào bù xǔ

”诏不许。

yǒu sī yòu gù qǐng nǎi kě zhī

有司又固请,乃可之。

yòu zòu yáng jùn zào luàn jiā shǔ yīng zhū zhào yuán qí qī páng mìng yǐ wèi tài hòu zhī xīn

又奏:“杨骏造乱,家属应诛,诏原其妻庞命,以慰太后之心。

jīn tài hòu fèi wèi shù rén qǐng yǐ páng fù tíng wèi xíng xíng

今太后废为庶人,请以庞付廷尉行刑。

zhào yuē tīng páng yǔ shù rén xiāng suí

”诏曰:“听庞与庶人相随。

yǒu sī xī gǔ hòu zhǐ gù qǐng nǎi cóng zhī

”有司希贾后旨,固请,乃从之。

páng lín xíng tài hòu bào chí háo jiào jié fà qǐ sǎng shàng biǎo yì gǔ hòu chēng qiè qǐng quán mǔ mìng bú jiàn shěng

庞临刑,太后抱持号叫,截发稽颡,上表诣贾后称妾,请全母命,不见省。

chū tài hòu shàng yǒu shì yù shí yú rén gǔ hòu duó zhī jué shàn ér bēng shí nián sān shí sì zài wèi shí wǔ nián

初,太后尚有侍御十馀人,贾后夺之,绝膳而崩,时年三十四,在位十五年。

gǔ hòu yòu xìn yāo wū wèi tài hòu bì sù yuān xiān dì nǎi fù ér bìn zhī shī zhū yàn hé fú shū yào wù

贾后又信妖巫,谓太后必诉冤先帝,乃覆而殡之,施诸厌劾符书药物。

yǒng jiā yuán nián zhuī fù zūn hào bié lì miào shén zhǔ bù pèi wǔ dì

永嘉元年,追复尊号,别立庙,神主不配武帝。

zhì chéng dì xián kāng qī nián xià zhào shǐ nèi wài xiáng yì

至成帝咸康七年,下诏使内外详议。

wèi jiāng jūn yú tán yì yuē shì zǔ wǔ huáng dì guāng yǒu sì hǎi yuán huáng hòu yīng qián zuò pèi

卫将军虞潭议曰:“世祖武皇帝光有四海,元皇后应干作配。

yuán hòu jì bēng dào hòu jì zuò zhì yáng jùn sì nì huò yán tiān mǔ

元后既崩,悼后继作,至杨骏肆逆,祸延天母。

xiào huái huáng dì zhuī fù hào shì qǐ bù yǐ gǔn jí yǔ xìng yì zài bù tì zhě hu

孝怀皇帝追复号谥,岂不以鲧殛禹兴,义在不替者乎!

yòu tài níng èr nián chén zōng zhèng dì pǔ mǐn qì wǎng suǒ xún àn

又太宁二年,臣LC宗正,帝谱泯弃,罔所循按。

shí bó zī jiù chǐ yǐ dìng zhāo mù yǔ gù piào qí jiāng jūn huá héng shàng shū xún sōng shì zhōng xún suì yīn jiù pǔ cān lùn zhuàn cì zūn hào zhī zhòng yī wú gǎi tì

时博谘旧齿,以定昭穆,与故骠骑将军华恒、尚书荀崧、侍中荀邃因旧谱参论撰次,尊号之重,一无改替。

jīn shèng shàng xiào sī zhī sù yīn sì xún jí qún sī jiāng yǐ huī dìng dà lǐ

今圣上孝思,祗肃禋祀,询及群司,将以恢定大礼。

chén zhé sī xiáng fú jiàn huì huáng dì qǐ jū zhù qún chén yì zòu liè jùn zuò nì móu wēi shè jì yǐn lǔ zhī wén jiāng hàn zhī lǚ hòu

臣辄思详,伏见惠皇帝《起居注》、群臣议奏,列骏作逆谋,危社稷,引鲁之文姜,汉之吕后。

chén qiè yǐ wén jiāng suī zhuāng gōng zhī mǔ shí wèi fù chóu

臣窃以文姜虽庄公之母,实为父仇;

lǚ hòu chǒng shù sī qī jǐ wēi liú shì àn cǐ èr shì yì yú jīn rì xī hàn zhāng dì dòu hòu shā hé dì zhī mǔ hé dì jí wèi jǐn zhū zhū dòu

吕后宠树私戚,几危刘氏,按此二事异于今日,昔汉章帝窦后杀和帝之母,和帝即位尽诛诸窦。

dāng shí yì zhě yù biǎn dòu hòu jí hòu zhī wáng yù bù yǐ lǐ zàng

当时议者欲贬窦后,及后之亡,欲不以礼葬。

hé dì yǐ fèng shì shí nián yì bù kě wéi chén zǐ zhī dào wu cóng fēng hòu rén míng zhī chēng biǎo yú wǎng dài

和帝以奉事十年,义不可违,臣子之道,务从丰厚,仁明之称,表于往代。

yòu jiàn gù shàng shū pú yè péi wěi yì dào hòu gù shì chēng jì mǔ suī chū zhuī fú wú gǎi

又见故尚书仆射裴𬱟议悼后故事,称继母虽出,追服无改。

shì yǐ xiào huái huáng dì zūn chóng hào shì hái zàng jùn líng

是以孝怀皇帝尊崇号谥,还葬峻陵。

cǐ zé mǔ zǐ dào quán ér fèi shì dàng gé yě

此则母子道全,而废事荡革也。

yú shí jì yú hóng xun zhī gōng wèi rù tài miào

于时祭于弘训之宫,未入太庙。

gài shì shì zhī wèi jǐn fēi yì diǎn yě

盖是事之未尽,非义典也。

ruò yǐ dào hòu fù wèi wèi yi zé yīng pèi shí shì zǔ

若以悼后复位为宜,则应配食世祖;

ruò yǐ fù zhī wèi fēi zé pǔ shì yi quē wèi yǒu wèi hào jū zhèng ér piān cí bié shì zhě yě

若以复之为非,则谱谥宜阙,未有位号居正,而偏祠别室者也。

ruò yǐ xiào huái huáng dì sī lóng mǔ zǐ zhī dào tè wèi lì miào zhě cǐ gǒu chóng sī qíng yǒu kuī guó diǎn zé guó pǔ dì huì jiē yi chú qì fěi tú bù dé tóng sì yú shì zǔ zhī miào yě

若以孝怀皇帝私隆母子之道,特为立庙者,此苟崇私情,有亏国典,则国谱帝讳,皆宜除弃,匪徒不得同祀于世祖之庙也。

kuài jī wáng yù zhōng shū jiān yǔ bīng zhōng shū lìng hé chōng shàng shū lìng zhū gě huī shàng shū xiè guǎng guāng lù xūn liú zhuó dān yáng yǐn yīn róng hù jūn jiāng jūn féng huái sàn qí cháng shì shān yì děng xián cóng tán yì yóu shì tài hòu pèi shí wǔ dì

”会稽王昱、中书监庾冰、中书令何充、尚书令诸葛恢、尚书谢广、光禄勋留擢、丹杨尹殷融、护军将军冯怀、散骑常侍邓逸等咸从潭议,由是太后配食武帝。

zuǒ guì pín míng fēn

左贵嫔,名芬。

xiōng sī bié yǒu chuán

兄思,别有传。

fēn shǎo hào xué shàn zhuì wén míng yà yú sī wǔ dì wén ér nà zhī

芬少好学,善缀文,名亚于思,武帝闻而纳之。

tài shǐ bā nián bài xiū yí

泰始八年,拜修仪。

shòu zhào zuò chóu sī zhī wén yīn wèi lí sī fù yuē

受诏作愁思之文,因为《离思赋》曰:

shēng péng hù zhī cè lòu xī bù xián xí yú wén fú

生蓬户之侧陋兮,不闲习于文符。

bú jiàn tú huà zhī miào xiàng xī bù wén xiān zhé zhī diǎn mó

不见图画之妙像兮,不闻先哲之典谟。

jì yú lòu ér guǎ shí xī miù tiǎn cè yú zǐ lú

既愚陋而寡识兮,谬忝厕于紫庐。

fēi cǎo miáo zhī suǒ chǔ xī héng chù tì yǐ yōu jù

非草苗之所处兮,恒怵惕以忧惧。

huái sī mù zhī dāo dá xī jiān shǐ zhōng zhī wàn lǜ

怀思慕之忉怛兮,兼始终之万虑。

jiē yǐn yōu zhī shěn jī xī dú yù jié ér mǐ su

嗟隐忧之沈积兮,独郁结而靡诉。

yì cǎn kuì ér wú liáo xī sī chán mián yǐ zēng mù

意惨愦而无聊兮,思缠绵以增慕。

yè gěng gěng ér bú mèi xī hún chōng chōng ér zhì shǔ

夜耿耿而不寐兮,魂憧憧而至曙。

fēng sāo sāo ér sì qǐ xī shuāng ái ái ér yī tíng

风骚骚而四起兮,霜皑皑而依庭。

rì ǎn ài ér wú guāng xī qì liú lì yǐ liè qīng

日晻暧而无光兮,气懰栗以冽清。

huái chóu qi zhī duō gǎn xī huàn tì lèi zhī zì líng

怀愁戚之多感兮,患涕泪之自零。

xī bó yú zhī wǎn luán xī měi cǎi yī yǐ yú qīn

昔伯瑜之婉娈兮,每彩衣以娱亲。

dào jīn rì zhī guāi gé xī yǎn yǔ jiā wèi shēn chén

悼今日之乖隔兮,奄与家为参辰。

qǐ xiāng qù zhī yún yuǎn xī céng bù yíng hu shù xún

岂相去之云远兮,曾不盈乎数寻。

hé gōng jìn zhī qīng qiē xī yù zhān dǔ ér mò yīn

何宫禁之清切兮,欲瞻睹而莫因。

yǎng xíng yún yǐ xū xī xī tì liú shè ér zhān jīn

仰行云以歔欷兮,涕流射而沾巾。

wéi qū yuán zhī āi gǎn xī jiē bēi shāng yú lí bié

惟屈原之哀感兮,嗟悲伤于离别。

bǐ chéng què zhī zuò shī xī yì yǐ rì ér yù yuè

彼城阙之作诗兮,亦以日而喻月。

kuàng gǔ ròu zhī xiāng yú xī yǒng miǎn miǎo ér liǎng jué

况骨肉之相于兮,永缅邈而两绝。

zhǎng hán āi ér bào qi xī yǎng cāng tiān ér qì xuè

长含哀而抱戚兮,仰苍天而泣血。

luàn yuē gǔ ròu zhì qīn huà wèi tā rén yǒng cháng cí xī

乱曰:骨肉至亲,化为他人,永长辞兮。

cǎn chuàng chóu bēi mèng xiǎng hún guī jiàn suǒ sī xī

惨怆愁悲,梦想魂归,见所思兮。

jīng wù háo táo xīn bù zì liáo qì lián shui ér xī

惊寤号咷,心不自聊,泣涟氵而兮。

yuán bǐ shū qíng tì lèi zēng líng su sī shī xī

援笔舒情,涕泪增零,诉斯诗兮。

hòu wèi guì pín zī lòu wú chǒng yǐ cái dé jiàn lǐ

后为贵嫔,姿陋无宠,以才德见礼。

tǐ léi duō huàn cháng jū báo shì dì měi yóu huá lín zhé huí niǎn guò zhī

体羸多患,常居薄室,帝每游华林,辄回辇过之。

yán jí wén yì cí duì qīng huá zuǒ yòu shì tīng mò bù chēng měi

言及文义,辞对清华,左右侍听,莫不称美。

jí yuán yáng huáng hòu bēng fēn xiàn lěi yuē

及元杨皇后崩,芬献诔曰:

wéi tài shǐ shí nián qiū qī yuè bǐng yín jìn yuán huáng hòu yáng shì bēng wū hū āi zāi

惟泰始十年秋七月丙寅,晋元皇后杨氏崩,呜呼哀哉!

xī yǒu shēn shì yīn jiāng sì guī zhōu xuān dé zhōng wéi huī yīn yǒng liú

昔有莘适殷,姜姒归周,宣德中闱,徽音永流。

fán wèi èr jī kuāng qí yì chu

樊卫二姬,匡齐翼楚;

mǎ dèng liǎng fēi yì pí hàn zhǔ

马邓两妃,亦毗汉主。

é é yuán hòu guāng pín jìn yǔ

峨峨元后,光嫔晋宇。

kàng lì shèng huáng bǐ zōng wǎng gǔ

伉俪圣皇,比踪往古。

zāo mìng bù yǒng bèi yáng jí yīn

遭命不永,背阳即阴。

liù gōng háo táo sì hǎi tòng xīn

六宫号咷,四海恸心。

jiē yú bǐ qiè xián ēn tè shēn

嗟余鄙妾,衔恩特深。

zhuī mù sān liáng gān xīn zì chén

追慕三良,甘心自沈。

hé yòng cún sī

何用存思?

bù wàng dé yīn

不忘德音。

hé yòng jì shù

何用纪述?

tuō cí hàn lín

托辞翰林。

nǎi zuò lěi yuē

乃作诔曰:

hè hè yuán hòu chū zì yǒu yáng

赫赫元后,出自有杨。

yì shì zhū lún yào bǐ huá yáng

奕世朱轮,耀彼华阳。

wéi yuè jiàng shén xiǎn cí zhēn xiáng

惟岳降神,显兹祯祥。

dǔ shēng yīng yuàn xiū yǒu liè guāng

笃生英媛,休有烈光。

hán líng wò wén yì yú shù jiāng

含灵握文,异于庶姜。

hé chàng chūn rì cāo lì qiū shuāng

和畅春日,操厉秋霜。

jí bǐ yōu suì dūn cǐ yì fāng

疾彼攸遂,敦此义方。

lǜ yóu sì jiào fěi dài fěi huāng

率由四教,匪怠匪荒。

xíng zhōu liù qīn huī yīn xiǎn yáng

行周六亲,徽音显扬。

xiǎn yáng yī hé

显扬伊何?

jīng shì shì zāng

京室是臧。

nǎi pìn nǎi nà yù pín shèng huáng

乃娉乃纳,聿嫔圣皇。

zhèng wèi guī yù wéi dé shì jiāng

正位闺阈,惟德是将。

míng pèi yǒu jié fā yán yǒu zhāng

鸣珮有节,发言有章。

yǎng guān liè tú fǔ lǎn piān jí

仰观列图,俯览篇籍。

gù wèn nǚ shǐ zī xún zhú bó

顾问女史,咨询竹帛。

sī mèi huáng gū qián gōng zhāo xī

思媚皇姑,虔恭朝夕。

yǔn lí zhōng kuì zhí shì yǒu kè

允厘中馈,执事有恪。

yú lǐ sī láo yú jìng sī qín

于礼斯劳,于敬斯勤。

suī yuē qí shèng mài dé rì xīn

虽曰齐圣,迈德日新。

rì xīn yī hé kè guǎng hóng rén

日新伊何,克广弘仁。

zhōng wēn qiě huì dì mèi shì qīn

终温且惠,帝妹是亲。

jīng wěi liù gōng wǎng bù mí lún

经纬六宫,罔不弥纶。

qún qiè wéi yǎng pì bǐ běi chén

群妾惟仰,譬彼北辰。

yì jì qīng yáng míng jiū gào shí gōng zhí sāng qū lǜ dǎo yìng jī

亦既青阳,鸣鸠告时,躬执桑曲,率导媵姬。

xiū chéng cán cù fēn jiǎn lǐ sī

修成蚕蔟,分茧理丝。

nǚ gōng shì chá jì fú shì zhì

女工是察,祭服是治。

zhī fèng zōng miào yǒng yán xiào sī

祗奉宗庙,永言孝思。

yú bǐ liù háng mǐ bù dǎo zhī

于彼六行,靡不蹈之。

huáng yīng zuǒ shùn tú shān yì yǔ

皇英佐舜,涂山翼禹。

wéi wèi wéi fán èr bà shì fǔ

惟卫惟樊,二霸是辅。

míng míng wǒ hòu yì shì tóng ju

明明我后,异世同矩。

yì néng yǒu luàn móu jí tiān fǔ

亦能有乱,谋及天府。

nèi fū yīn jiào wài pí yáng huà

内敷阴教,外毗阳化。

chóu móu shù zhèng mì wù sù yè

绸缪庶正,密勿夙夜。

ēn cóng fēng xiáng zé suí yǔ bō

恩从风翔,泽随雨播。

zhōng wài zhī fú xiá ěr yǒng gē

中外禔福,遐迩咏歌。

tiān zuò zhēn jí kè chāng kè fán

天祚贞吉,克昌克繁。

zé bǎi sī qìng yù shèng yù xián

则百斯庆,育圣育贤。

jiào yú rèn sì xun mài jiāng yuán

教逾妊姒,训迈姜嫄。

táng táng tài zǐ wéi guó zhī yuán

堂堂太子,惟国之元。

jì jì nán yáng wèi píng wèi fān

济济南阳,为屏为籓。

běn zhī ān ǎi sì hǎi yìn yān

本支庵蔼,四海荫焉。

wēi sī huáng bǐ shú cí kè zhēn

微斯皇妣,孰兹克臻。

yuē qián gài cōng yuē shèng yǔn chéng

曰干盖聪,曰圣允诚。

jī shàn zhī táng wǔ fú suǒ bìng

积善之堂,五福所并。

yi xiǎng gāo nián fěi yǔn fěi qīng

宜享高年,匪陨匪倾。

rú péng zhī chǐ rú dān zhī líng

如彭之齿,如聃之龄。

yún hú bù zào yú zī huò yāng

云胡不造,于兹祸殃。

qǐn jí mí liú wù mèi bù kāng

寝疾弥留,寤寐不康。

wū xián chěng shù hé què zòu fāng

巫咸骋术,和鹊奏方。

qí dǎo wú yīng cháng yào wú liáng

祈祷无应,尝药无良。

xíng shén jiāng lí zài hūn zài huāng

形神将离,载昏载荒。

yǎn hū bēng cú yīn jīng miè guāng

奄忽崩殂,湮精灭光。

āi āi tài zǐ nán yáng fán chāng

哀哀太子,南阳繁昌。

pān yuán bú mèi pǐ yǒng cuī shāng

攀援不寐,擗踊摧伤。

wū hū āi zāi

多么悲痛啊!

hé gōng háo táo yǔ nèi zhèn jīng

阖宫号咷,宇内震惊。

bēn zhě tián qú fù zhě sāi tíng āi tòng léi hài liú lèi yǔ líng

奔者填衢,赴者塞庭,哀恸雷骇,流泪雨零。

xū xī bù yǐ ruò sàng suǒ shēng

歔欷不已,若丧所生。

wéi dì yǔ hòu qì kuò zài xī

惟帝与后,契阔在昔。

bǐ yì bái wū shuāng fēi zǐ gé

比翼白屋,双飞紫阁。

dào hòu shāng hòu zǎo jí zhūn xī

悼后伤后,早即窀穸。

yán sī jì jí tì sì yǔn luò

言斯既及,涕泗陨落。

zhuī wéi wǒ hòu shí cōng shí zhé

追惟我后,实聪实哲。

tōng yú xìng mìng dá yú jiǎn jié

通于性命,达于俭节。

sòng zhōng zhī lǐ bǐ sù shàng shì

送终之礼,比素上世。

suì wú zhēn bǎo hán wú míng yuè

襚无珍宝,唅无明月。

qián huī zǐ gōng yǒng bèi zhāo xī

潜辉梓宫,永背昭晰。

chén qiè āi háo tóng cǐ duàn jué

臣妾哀号,同此断绝。

tíng yǔ è mì yōu shì zēng yīn

庭宇遏密,幽室增阴。

kōng shè wéi zhàng xū zhì yī qīn

空设帏帐,虚置衣衾。

rén yì yǒu yán shén dào nán xún

人亦有言,神道难寻。

yōu yōu jīng shuǎng qǐ fú qǐ chén

悠悠精爽,岂浮岂沈。

fēng diàn rì chén jì hún zhī lín

丰奠日陈,冀魂之临。

shú yún yuán hòu bù wén qí yīn

孰云元后,不闻其音。

nǎi yì jǐng xíng jǐng xíng yǐ yì

乃议景行,景行已溢。

nǎi kǎo guī shì guī shì xí jí

乃考龟筮,龟筮袭吉。

yuán dìng zhái zhào kè chéng xuán shì

爰定宅兆,克成玄室。

hún zhī wǎng yǐ yú yǐ lìng rì

魂之往矣,于以令日。

zhòng qiū zhī chen qǐ míng shǐ chū

仲秋之晨,启明始出。

xīng chén sù jià líng yú jié sì

星陈夙驾,灵舆结驷。

qí yú yī hé

其舆伊何?

jīn gēn yù xiāng

金根玉箱。

qí sì yī hé

其驷伊何?

èr luò shuāng huáng

二骆双黄。

xí xí róng chē zhū fú dān zhāng

习习容车,朱服丹章。

yǐn yǐn ér xuān biàn dié suì cháng

隐隐轜轩,弁绖𰬸裳。

huá gǔ yào yě sù gài bèi yuán

华毂曜野,素盖被原。

fāng xiāng yì yì jīng zhào fān fān

方相仡仡,旌旐翻翻。

wǎn tóng yǐn gē bái jì míng yuán

挽童引歌,白骥鸣辕。

guān zhě jiā tu shì nǚ tì lián

观者夹涂,士女涕涟。

qiān chéng wàn qí qì bǐ jùn shān

千乘万骑,迄彼峻山。

jùn shān é é céng fù zhòng ā

峻山峨峨,曾阜重阿。

hóng gāo xiǎn chang jù luò bèi hé

弘高显敞,据洛背河。

zuǒ zhān huáng gū yòu dì dì jiā

左瞻皇姑,右睇帝家。

tuī cún kuí wáng míng shén suǒ jiā

推存揆亡,明神所嘉。

zhū gū zǐ mèi dì yǐ yìng yù

众多的姑母姊妹,娣姒媵妃。

zhuī sòng chén guǐ hào gōng qú lù

追送尘轨,号咣衢路。

wáng hóu qīng shì yún huì xīng bù

王侯卿士,云会星布。

qún guān shù liáo gǎo gài wú shù

群官庶僚,缟盖无数。

zī jiē tōng yè dōng fāng yún shǔ

咨嗟通夜,东方云曙。

bǎi zhī fèng yíng wǒ hòu ān cuò

百祗奉迎,我后安厝。

zhōng wài jù lín tóng āi bìng mù

中外俱临,同哀并慕。

tì rú lián yún lèi rú chén lù

涕如连云,泪如湛露。

jiōng kǎi jì hé yǎo yǎo míng míng

扃闿既阖,窈窈冥冥。

yǒu yè wú zhòu hé yòng qí míng

有夜无昼,曷用其明。

bù fēng bù shù shān bǎn tóng xíng

不封不树,山坂同形。

xī hòu zhī bēng dà huǒ xi liú

昔后之崩,大火西流。

hán wǎng shǔ guò jīn yì mèng qiū

寒往暑过,今亦孟秋。

zì wǒ xián xù shū hū yī zhōu

自我衔恤,倏忽一周。

yī fú jiāng biàn tòng xīn ruò chōu

衣服将变,痛心若抽。

bī bǐ lǐ zhì wéi yǐ zēng yōu

逼彼礼制,惟以增忧。

qù cǐ sù yī jié liàn líng qiū

去此素衣,结恋灵丘。

yǒu shǐ yǒu zhōng tiān dì zhī jīng

有始有终,天地之经。

zì fēi sān guāng shuí néng bù líng

自非三光,谁能不零。

cún bō lìng dé méi tú dān qīng

存播令德,没图丹青。

xiān zhé zhī zhì yǐ cǐ wéi róng

先哲之志,以此为荣。

wēn wēn yuán hòu shí xuān cí yān

温温元后,实宣慈焉。

fǔ yù qún shēng ēn huì zī yān

抚育群生,恩惠滋焉。

yí ài bù yǐ yǒng jiàn sī yān

遗爱不已,永见思焉。

xuán míng rì yuè chuí wàn chūn yān

悬名日月,垂万春焉。

wū hū shù qiè gǎn sì shí yān

呜呼庶妾,一年四季无时不怀念。

yán sī yán mù tì lián shui ér yān

言思言慕,涕涟氵而焉。

xián níng èr nián nà dào hòu fēn yú zuò shòu zhào zuò sòng qí cí yuē

咸宁二年,纳悼后,芬于座受诏作颂,其辞曰:

é é huá yù jùn jí tài qīng

峨峨华狱,峻极泰清。

jù líng dǎo liú hé dú shì jīng

巨灵导流,河渎是经。

wéi dú zhī shén wéi yuè zhī líng

惟渎之神,惟岳之灵。

zhōng yú yáng zú zài yù shèng míng

钟于杨族,载育盛明。

mù mù wǒ hòu yìng qī tǐng shēng

穆穆我后,应期挺生。

hán cōng lǚ zhé qí nì sù chéng

含聪履喆,岐嶷夙成。

rú lán zhī mào rú yù zhī róng

如兰之茂,如玉之荣。

yuè zài yòu chōng xiū yǒu lìng míng

越在幼冲,休有令名。

fēi shēng bā jí xī xí zǐ tíng

飞声八极,翕习紫庭。

chāo rèn miǎo sì bǐ dé huáng yīng

超妊邈姒,比德皇英。

jīng shì shì jiā bèi lǐ zhì pìn

京室是嘉,备礼致娉。

lìng yuè jí chén bǎi liáo fèng yíng

令月吉辰,百僚奉迎。

zhōu shēng guī hán shī rén shì yǒng

周生归韩,诗人是咏。

wǒ hòu lì zhǐ chē fú huī yìng

我后戾止,车服晖映。

dēng wèi tài wēi míng dé rì shèng

登位太微,明德日盛。

qún lí xīn dài hán xià tóng qìng

群黎欣戴,函夏同庆。

yì yì shèng huáng ruì zhé kǒng chún

翼翼圣皇,睿喆孔纯。

mǐn cí kuáng lì chǎn huì bō rén

愍兹狂戾,阐惠播仁。

juān xìn dí huì yǔ shí wéi xīn

蠲衅涤秽,与时惟新。

pèi rán hóng shè ēn zhào xiá zhèn

沛然洪赦,恩诏遐震。

hòu zhī jiàn zuò líng yǔ xū chén

后之践阼,囹圄虚陈。

wàn guó qí huan liù hé tóng xīn

万国齐欢,六合同欣。

kūn shén biàn wǔ tiān rén zài yuè

坤神抃舞,天人载悦。

xìng ruì jiàng xiáng biǎo jīng rì yuè

兴瑞降祥,表精日月。

hé qì yān yūn sān guāng lǎng liè

和气烟煴,三光朗烈。

jì huò jiā shí xún bō gān xuě

既获嘉时,寻播甘雪。

xuán yún ǎn ǎi líng yè fēi fēi jì chǔ jì jī dài yáng ér xī

玄云晻蔼,灵液霏霏,既储既积,待阳而晞。

yàn xiàn zhān rú róu rùn zhōng jī

曣𬀪沾濡,柔润中畿。

zhǎng xiǎng fēng nián fú lù yǒng suí

长享丰年,福禄永绥。

jí dì nǚ wàn nián gōng zhǔ hōng dì tòng dào bù yǐ zhào fēn wèi lěi qí wén shén lì

及帝女万年公主薨,帝痛悼不已,诏芬为诔,其文甚丽。

dì zhòng fēn cí zǎo měi yǒu fāng wù yì bǎo bì zhào wèi fù sòng yǐ shì lǚ huò ēn cì yān

帝重芬词藻,每有方物异宝,必诏为赋颂,以是屡获恩赐焉。

dá xiōng sī shī shū jí zá fù sòng shù shí piān bìng xíng yú shì

答兄思诗、书及杂赋颂数十篇,并行于世。

hú guì pín míng fāng

胡贵嫔名芳。

fù fèn bié yǒu chuán

父奋,别有传。

tài shǐ jiǔ nián dì duō jiǎn liáng jiā zǐ nǚ yǐ chōng nèi zhí zì zé qí měi zhě yǐ jiàng shā xì bì

泰始九年,帝多简良家子女以充内职,自择其美者以绛纱系臂。

ér fāng jì rù xuǎn xià diàn hào qì

而芳既入选,下殿号泣。

zuǒ yòu zhǐ zhī yuē bì xià wén shēng

左右止之曰:“陛下闻声。

fāng yuē sǐ qiě bù wèi hé wèi bì xià

”芳曰:“死且不畏,何畏陛下!

dì qiǎn luò yáng lìng sī mǎ zhào cè bài fāng wèi guì pín

”帝遣洛阳令司马肇策拜芳为贵嫔。

dì měi yǒu gù wèn bù shì yán cí lǜ ěr ér dá jìn tuì fāng yǎ

帝每有顾问,不饰言辞,率尔而答,进退方雅。

shí dì duō nèi chǒng píng wú zhī hòu fù nà sūn hào gōng rén shù qiān zì cǐ yè tíng dài jiāng wàn rén ér bìng chǒng zhě shén zhòng dì mò zhī suǒ shì cháng chéng yáng chē zì qí suǒ zhī zhì biàn yàn qǐn

时帝多内宠,平吴之后复纳孙皓宫人数千,自此掖庭殆将万人,而并宠者甚众,帝莫知所适,常乘羊车,恣其所之,至便宴寝。

guān rén nǎi qǔ zhú yè chā hù yǐ yán zhī sǎ de ér yǐn dì chē

官人乃取竹叶插户,以盐汁洒地,而引帝车。

rán fāng zuì méng ài xìng dài yǒu zhuān fáng zhī chǒng yān shì yù fú shì yà yú huáng hòu

然芳最蒙爱幸,殆有专房之宠焉,侍御服饰亚于皇后。

dì cháng yǔ zhī chū pú zhēng shǐ suì shāng shàng zhǐ

帝尝与之摴蒱,争矢,遂伤上指。

dì nù yuē cǐ gù jiāng zhǒng yě

帝怒曰:“此固将种也!

fāng duì yuē běi fá gōng sūn xi jù zhū gě fēi jiāng zhǒng ér hé

”芳对曰:“北伐公孙,西距诸葛,非将种而何?

dì shén yǒu cán sè

”帝甚有惭色。

fāng shēng wǔ ān gōng zhǔ

芳生武安公主。

zhū gě fū rén míng wǎn láng yá yáng dōu rén yě

诸葛夫人,名婉,琅邪阳都人也。

fù chōng zì mào zhǎng tíng wèi qīng

父冲,字茂长,廷尉卿。

wǎn yǐ tài shǐ jiǔ nián chūn rù gōng dì lín xuān shǐ shǐ chí jié luò yáng lìng sī mǎ zhào bài wèi fū rén

诸葛婉于泰始九年春入宫,武帝亲至前殿,令使持节、洛阳令司马肇宣拜诸葛婉为夫人。

xiōng quán zì dé lín sàn qí cháng shì

兄铨,字德林,散骑常侍。

quán dì méi zì rén lín shì zhōng yù shǐ zhōng chéng

铨弟玫,字仁林,侍中、御史中丞。

méi fù dì zhōu mù qīng hé wáng tán zhī jiù yě

玫妇弟周穆,清河王覃之舅也。

yǒng jiā chū mù yǔ méi quàn dōng hǎi wáng yuè fèi huái dì lì tán yuè bù xǔ

永嘉初,穆与玫劝东海王越废怀帝,立覃,越不许。

zhòng yán zhī yuè nù suì zhǎn méi jí mù

重言之,越怒,遂斩玫及穆。

lín xíng méi wèi mù yuē wǒ yǔ qīng hé dào

临刑,玫谓穆曰:“我语卿何道?

mù yuē jīn rì fù hé suǒ shuō

”穆曰:“今日复何所说。

shí rén fāng zhī móu chū yú mù fēi méi zhī yì

”时人方知谋出于穆,非玫之意。

huì gǔ huáng hòu huì nán fēng píng yáng rén yě xiǎo míng shí

惠贾皇后,讳南风,平阳人也,小名旹。

fù chōng bié yǒu chuán

父充,别有传。

chū wǔ dì yù wèi tài zǐ qǔ wèi guàn nǚ yuán hòu nà jiǎ guō qīn dǎng zhī shuō yù hūn gǔ shì

初,武帝欲为太子取卫瓘女,元后纳贾郭亲党之说,欲婚贾氏。

dì yuē wèi gōng nǚ yǒu wǔ kě gǔ gōng nǚ yǒu wǔ bù kě

帝曰:“卫公女有五可,贾公女有五不可。

wèi jiā zhòng xián ér duō zǐ měi ér cháng bái

卫家种贤而多子,美而长白;

gǔ jiā zhòng dù ér shǎo zǐ chǒu ér duǎn hēi

贾家种妒而少子,丑而短黑。

yuán hòu gù qǐng xún yǐ xún xù bìng chēng chōng nǚ zhī xián nǎi dìng hūn

”元后固请,荀𫖮、荀勖并称充女之贤,乃定婚。

shǐ yù pìn hòu mèi wǔ wǔ nián shí èr xiǎo tài zǐ yī suì duǎn xiǎo wèi shèng yī

开始想聘娶贾后的妹妹贾午,买午当时十二岁,比太子小一岁,矮小还不能穿成人衣服。

gèng qǔ nán fēng shí nián shí wǔ dà tài zǐ èr suì

更娶南风,时年十五,大太子二岁。

tài shǐ bā nián èr yuè xīn mǎo cè bài tài zǐ fēi

泰始八年二月辛卯,册拜太子妃。

dù jì duō quán zhà tài zǐ wèi ér huò zhī pín yù hǎn yǒu jìn xìng zhě

妒忌多权诈,太子畏而惑之,嫔御罕有进幸者。

dì cháng yí tài zǐ bù huì qiě cháo chén hé jiào děng duō yǐ wéi yán gù yù shì zhī

帝常疑太子不慧,且朝臣和峤等多以为言,故欲试之。

jǐn zhào dōng gōng dà xiǎo guān shǔ wèi shè yàn huì ér mì fēng yí shì shǐ tài zǐ jué zhī tíng xìn dài fǎn

尽召东宫大小官属,为设宴会,而密封疑事,使太子决之,停信待反。

fēi dà jù qiàn wài rén zuò dá

妃大惧,倩外人作答。

dá zhě duō yǐn gǔ yì

答者多引古义。

gěi shǐ zhāng hóng yuē tài zǐ bù xué ér dá zhào yǐn yì bì zé zuò cǎo zhǔ gèng yì qiǎn fù

给使张泓曰:“太子不学,而答诏引义,必责作草主,更益谴负。

bù rú zhí yǐ yì duì

不如直以意对。

fēi dà xǐ yǔ hóng biàn wèi wǒ hǎo dá fù guì yǔ rǔ gòng zhī

”妃大喜,语泓:“便为我好答,富贵与汝共之。

hóng sù yǒu xiǎo cái jù cǎo lìng tài zǐ zì xiě

”泓素有小才,具草,令太子自写。

dì shěng zhī shén yuè

帝省之,甚悦。

xiān shì tài zǐ shǎo fù wèi guàn guàn dà dí zhòng rén nǎi zhī guàn xiān yǒu huǐ yán diàn shàng jiē chēng wàn suì

先示太子少傅卫瓘,瓘大踧,众人乃知瓘先有毁言,殿上皆称万岁。

chōng mì qiǎn yǔ fēi yún wèi guàn lǎo nú jǐ pò rǔ jiā

充密遣语妃云:“卫瓘老奴,几破汝家。

fēi xìng kù nüè cháng shǒu shā shù rén

妃性酷虐,尝手杀数人。

huò yǐ jǐ zhì yùn qiè zi suí rèn duò dì

或以戟掷孕妾,子随刃堕地。

dì wén zhī dà nù yǐ xiū jīn yōng chéng jiāng fèi zhī

帝闻之,大怒,已修金墉城,将废之。

chōng huá zhào càn cóng róng yán yuē gǔ fēi nián shào dù shì fù rén zhī qíng ěr zhǎng zì dāng chà

充华赵粲从容言曰:“贾妃年少,妒是妇人之情耳,长自当差。

yuàn bì xià chá zhī

愿陛下察之。

qí hòu yáng yáo yì wèi zhī yán yuē bì xià wàng gǔ gōng lǘ yé

”其后杨珧亦为之言曰:“陛下忘贾公闾耶?

xún xù shēn jiù zhī gù dé bù fèi

”荀勖深救之,故得不废。

huì dì jí wèi lì wèi huáng hòu shēng hé dōng lín hǎi shǐ píng gōng zhǔ āi xiàn huáng nǚ

惠帝即位,立为皇后,生河东、临海、始平公主、哀献皇女。

hòu bào lì rì shén

后暴戾日甚。

shì zhōng gǔ mó hòu zhī zú xiōng yòu wèi guō zhāng hòu zhī cóng jiù bìng yǐ cái wàng jū wèi yǔ chǔ wáng wěi dōng ān gōng yáo fēn zhǎng cháo zhèng

侍中贾模,后之族兄,右卫郭彰,后之从舅,并以才望居位,与楚王玮、东安公繇分掌朝政。

hòu mǔ guǎng chéng jūn yǎng sūn gǔ mì gàn yù guó shì quán móu rén zhǔ

后母广城君养孙贾谧干预国事,权侔人主。

yáo mì yù fèi hòu gǔ shì dàn zhī

繇密欲废后,贾氏惮之。

jí tài zǎi liàng wèi guàn děng biǎo yáo xǐ dài fāng duó chǔ wáng zhōng hou hòu zhī wěi yuàn zhī nǎi shǐ dì zuò mì zhào lìng wěi zhū guàn liàng yǐ bào sù hàn

及太宰亮、卫瓘等表繇徙带方,夺楚王中候,后知玮怨之,乃使帝作密诏令玮诛瓘、亮,以报宿憾。

mó zhī hòu xiōng bào kǒng huò jí jǐ nǎi yǔ péi wěi wáng yǎn móu fèi zhī yǎn huǐ ér móu qǐn

模知后凶暴,恐祸及己,乃与裴𬱟、王衍谋废之,衍悔而谋寝。

hòu suì huāng yín fàng cī yǔ tài yī lìng chéng jù děng luàn zhāng nèi wài

后遂荒淫放恣,与太医令程据等乱彰内外。

luò nán yǒu dào wèi bù xiǎo lì duān lì měi róng zhǐ jì gěi sī yì hū yǒu fēi cháng yī fú zhòng xián yí qí qiè dào wèi xián ér biàn zhī

洛南有盗尉部小吏,端丽美容止,既给厮役,忽有非常衣服,众咸疑其窃盗,尉嫌而辩之。

gǔ hòu shū qīn yù qiú dào wù wǎng tīng duì cí

贾后疏亲欲求盗物,往听对辞。

xiǎo lì yún xiān xíng féng yī lǎo yù shuō jiā yǒu jí bìng shī bo yún yi de chéng nán shào nián yàn zhī yù zàn xiāng fán bì yǒu zhòng bào

小吏云:“先行逢一老妪,说家有疾病,师卜云宜得城南少年厌之,欲暂相烦,必有重报。

yú shì suí qù shàng chē xià wéi nèi lù xiāng zhōng xíng kě shí yú lǐ guò liù qī mén xiàn kāi lù xiāng hū jiàn lóu quē hǎo wū

于是随去,上车下帷,内簏箱中,行可十馀里,过六七门限,开簏箱,忽见楼阙好屋。

wèn cǐ shì hé chǔ yún shì tiān shàng jí yǐ xiāng tāng jiàn yù hǎo yī měi shí jiāng rù

问此是何处,云是天上,即以香汤见浴,好衣美食将入。

jiàn yī fù rén nián kě sān shí wǔ liù duǎn xíng qīng hēi sè méi hòu yǒu cī

见一妇人,年可三十五六,短形青黑色,眉后有疵。

jiàn liú shù xī gòng qǐn huān yàn

见留数夕,共寝欢宴。

lín chū zèng cǐ zhòng wù

临出赠此众物。

tīng zhě wén qí xíng zhuàng zhī shì gǔ hòu cán xiào ér qù wèi yì jiě yì

”听者闻其形状,知是贾后,惭笑而去,尉亦解意。

shí tā rén rù zhě duō sǐ wéi cǐ xiǎo lì yǐ hòu ài zhī de quán ér chū

时他人入者多死,惟此小吏,以后爱之,得全而出。

jí hé dōng gōng zhǔ yǒu jí shī wū yǐ wéi yi shī kuān lìng nǎi chēng zhào dà shè tiān xià

及河东公主有疾,师巫以为宜施宽令,乃称诏大赦天下。

chū hòu zhà yǒu shēn nèi gǎo wù wèi chǎn jù suì qǔ mèi fū hán shòu zi wèi zǔ yǎng zhī tuō liàng ān suǒ shēng gù fú xiǎn

初,后诈有身,内稿物为产具,遂取妹夫韩寿子慰祖养之,托谅暗所生,故弗显。

suì móu fèi tài zǐ yǐ suǒ yǎng dài lì

遂谋废太子,以所养代立。

shí luò zhōng yáo yuē nán fēng liè liè chuī huáng shā yáo wàng lǔ guó yù cuó é qián zhì sān yuè miè rǔ jiā

时洛中谣曰:“南风烈烈吹黄沙,遥望鲁国郁嵯峨,前至三月灭汝家。

hòu mǔ guǎng chéng jūn yǐ hòu wú zi shén jìng zhòng mǐn huái měi quàn lì hòu shǐ jiā cí ài

”后母广城君以后无子,甚敬重愍怀,每劝厉后,使加慈爱。

gǔ mì shì guì jiāo zòng bù néng tuī chóng tài zǐ guǎng chéng jūn héng qiè zé zhī jí guǎng chéng jūn bìng dǔ zhàn shù wèi bù yí fēng guǎng chéng nǎi gǎi fēng yí chéng

贾谧恃贵骄纵,不能推崇太子,广城君恒切责之,及广城君病笃,占术谓不宜封广城,乃改封宜城。

hòu chū shì jí shí yú rì tài zǐ cháng wǎng yí chéng dì jiāng yī chū rù xún xún jìn lǐ

后出侍疾十余日,太子常往宜城第,将医出入,恂恂尽礼。

yí chéng lín zhōng zhí hòu shǒu lìng jìn yì yú tài zǐ yán shén qiē zhì yòu yuē zhào càn jí wǔ bì luàn rǔ shì wǒ sǐ hòu wù fù tīng rù shēn yì wú yán

宜城临终执后手,令尽意于太子,言甚切至,又曰:“赵粲及午必乱汝事,我死后,勿复听入,深忆吾言。

hòu bù néng zūn zhī suì zhuān zhì tiān xià wēi fú nèi wài

”后不能遵之,遂专制天下,威服内外。

gèng yǔ càn wǔ zhuān wèi jiān móu wū hài tài zǐ zhòng wù zhāng zhe

更与粲、午专为奸谋,诬害太子,众恶彰著。

chū zhū yáng jùn jí rǔ nán wáng liàng tài bǎo wèi guàn chǔ wáng wěi děng jiē lín jī zhuān duàn

初,诛杨骏及汝南王亮、太保卫瓘、楚王玮等,皆临机专断。

huàn rén dǒng měng cān yù qí shì

宦人董猛参预其事。

měng wǔ dì shí wéi sì rén jiān shì dōng gōng de qīn xìn yú hòu yù zhū yáng jùn fēng wǔ ān hóu měng sān xiōng jiē wèi tíng hòu tiān xià xián yuàn

猛,武帝时为寺人监,侍东宫,得亲信于后,预诛杨骏,封武安侯,猛三兄皆为亭侯,天下咸怨。

jí tài zǐ fèi chù zhào wáng lún sūn xiù děng yīn zhòng yuàn móu yù fèi hòu

及太子废黜,赵王伦、孙秀等因众怨谋欲废后。

hòu shù qiǎn gōng bì wēi fú yú rén jiān shì tīng qí móu pō xiè

后数遣宫婢微服于人间视听,其谋颇泄。

hòu shén jù suì hài tài zǐ yǐ jué zhòng wàng

后甚惧,遂害太子,以绝众望。

zhào wáng lún nǎi lǜ bīng rù gōng shǐ yì jūn xiào wèi qí wáng jiǒng rù diàn fèi hòu

赵王伦乃率兵入宫,使翊军校尉齐王冏入殿废后。

hòu yǔ jiǒng mǔ yǒu xì gù lún shǐ zhī

后与冏母有隙,故伦使之。

hòu jīng yuē qīng hé wéi lái

后惊曰:“卿何为来!

jiǒng yuē yǒu zhào shōu hòu

”冏曰:“有诏收后。

hòu yuē zhào dāng cóng wǒ chū hé zhào yě

”后曰:“诏当从我出,何诏也?

hòu zhì shàng gē yáo hū dì yuē bì xià yǒu fù shǐ rén fèi zhī yì xíng zì fèi

”后至上合,遥呼帝曰:“陛下有妇,使人废之,亦行自废。

yòu wèn jiǒng yuē qǐ shì zhě shuí

”又问冏曰:“起事者谁?

jiǒng yuē liáng zhào

”冏曰:“梁、赵。

hòu yuē xì gǒu dāng xì jǐng jīn fǎn xì qí wěi hé de bù rán

”后曰:“系狗当系颈,今反系其尾,何得不然!

zhì gōng xi jiàn mì shī zài jǔ shēng ér kū jù zhǐ

”至宫西,见谧尸,再举声而哭遽止。

lún nǎi jiǎo zhào qiǎn shàng shū liú hóng děng chí jié jī jīn xiè jiǔ cì hòu sǐ

伦乃矫诏遣尚书刘弘等持节赍金屑酒赐后死。

hòu zài wèi shí yī nián

后在位十一年。

zhào càn gǔ wǔ hán shòu dǒng měng děng jiē fú zhū

赵粲、贾午、韩寿、董猛等皆伏诛。

lín hǎi gōng zhǔ xiān fēng qīng hé luò yáng zhī luàn wéi rén suǒ lüè chuán mài wú xīng qián wēn

临海公主先封清河,洛阳之乱,为人所略,传卖吴兴钱温。

wēn yǐ sòng nǚ nǚ yù zhǔ shén kù

温以送女,女遇主甚酷。

yuán dì zhèn jiàn yè zhǔ yì xiàn zì yán

元帝镇建邺,主诣县自言。

yuán dì zhū wēn jí nǚ gǎi fēng lín hǎi zōng zhèng cáo tǒng shàng zhī

元帝诛温及女,改封临海,宗正曹统尚之。

huì yáng huáng hòu huì xiàn róng tài shān nán chéng rén

惠羊皇后,讳献容,泰山南城人。

zǔ jǐn fù xuán zhī bìng jiàn wài qī chuán

祖瑾,父玄之,并见《外戚传》。

gǔ hòu jì fèi sūn xiù yì lì hòu

贾后既废,孙秀议立后。

hòu wài zǔ sūn qí yǔ xiù hé zú yòu zhū zǐ zì jié yú xiù gù yǐ tài ān yuán nián lì wèi huáng hòu

后外祖孙旗与秀合族,又诸子自结于秀,故以太安元年立为皇后。

jiāng rù gōng yī zhōng yǒu huǒ

将入宫,衣中有火。

chéng dū wáng yǐng fá cháng shā wáng yì yǐ tǎo xuán zhī wèi míng

成都王颖伐长沙王乂,以讨玄之为名。

yì bài yǐng zòu fèi hòu wèi shù rén chù jīn yōng chéng

乂败,颖奏废后为庶人,处金墉城。

chén děng chàng fá chéng dū wáng dà shè fù hòu wèi

陈等唱伐成都王,大赦,复后位。

zhāng fāng rù luò yòu fèi hòu

张方入洛,又废后。

fāng bī qiān dà jià xìng cháng ān liú tái fù hòu wèi

方逼迁大驾幸长安,留台复后位。

yǒng xīng chū zhāng fāng yòu fèi hòu

永兴初,张方又废后。

hé jiān wáng yóng jiǎo zhào yǐ hòu lǚ wèi jiān rén suǒ lì qiǎn shàng shū tián shū chì liú tái cì hòu sǐ

河间王颙矫诏,以后屡为奸人所立,遣尚书田淑敕留台赐后死。

zhào shū lèi zhì sī lì xiào wèi liú tūn yǔ shàng shū pú yè xún fān hé nán yǐn zhōu fù chí shàng zòu yuē fèng bèi shǒu zhào fú dú huáng cuì

诏书累至,司隶校尉刘暾与尚书仆射荀籓、河南尹周馥驰上奏曰:“奉被手诏,伏读惶悴。

chén àn gǔ jīn shū jí wáng guó pò jiā huǐ sàng zōng bēng jiē yóu fàn zhòng wéi rén zhī suǒ zhì yě

臣按古今书籍,亡国破家,毁丧宗祊,皆由犯众违人之所致也。

bì xià qiān xìng jiù jīng kuò rán zhòng shù yōu yōu wǎng suǒ yī yǐ

陛下迁幸,旧京廓然,众庶悠悠,罔所依倚。

jiā yǒu qǐ zhǒng zhī xīn rén xiǎng luán yú zhī shēng sī wàng dà dé shì bīng guī nóng

家有跂踵之心,人想銮舆之声,思望大德,释兵归农。

ér bīng chán bù jiě chǔ chù hù qǐ qǐ fēi shàn zhě bù zhì rén qíng cāi gé gù yé

而兵缠不解,处处互起,岂非善者不至,人情猜隔故耶!

jīn shàng guān sì fàn quē chēng bīng fén shāo gōng shěng bǎi xìng xuān hài yi zhèn zhī yǐ jìng

今上官巳犯阙称兵,焚烧宫省,百姓喧骇,宜镇之以静。

ér dà shǐ zú zhì hè rán zhí yào dāng yì jīn yōng nèi wài zhèn dòng wèi fēi shèng yì

而大使卒至,赫然执药,当诣金墉,内外震动,谓非圣意。

yáng shù rén mén hù cán pò fèi fàng kōng gōng mén jìn jùn mì ruò jué tiān dì wú yuán de yǔ jiān rén gòu luàn

羊庶人门户残破,废放空宫,门禁峻密,若绝天地,无缘得与奸人构乱。

zhòng wú zhì yú jiē wèi bù rán xíng shū wěi zhì zuì bù zhí gū rén xīn yī fèn yì zhì xìng dòng

众无智愚,皆谓不然,刑书猥至,罪不值辜,人心一愤,易致兴动。

fu shā yī rén ér tiān xià xǐ yuè zhě zōng miào shè jì zhī fú yě

夫杀一人而天下喜悦者,宗庙社稷之福也。

jīn shā yī kū qióng zhī rén ér lìng tiān xià shāng cǎn chén jù xiōng shù chéng jiàn wàng shēng biàn gù

今杀一枯穷之人而令天下伤惨,臣惧凶竖乘间,妄生变故。

chén tiǎn sī jīng niǎn guān chá zhòng xīn shí yǐ shēn yōu yí dāng hán rěn

臣忝司京辇,观察众心,实以深忧,宜当含忍。

bù shèng suǒ jiàn jǐn mì qǐ wén

不胜所见,谨密启闻。

yuàn bì xià gēng shēn yǔ tài zǎi cān xiáng wù lìng yuǎn jìn yí huò qǔ bàng tiān xià

愿陛下更深与太宰参详,勿令远近疑惑,取谤天下。

yóng jiàn biǎo dà nù nǎi qiǎn chén yán lǚ lǎng dōng shōu tūn

”颙见表大怒,乃遣陈颜、吕朗东收暾。

tūn bēn qīng zhōu hòu suì de miǎn dì hái luò yíng hòu fù wèi

暾奔青州,后遂得免,帝还洛,迎后复位。

hòu luò yáng lìng hé qiáo yòu fèi hòu

后洛阳令何乔又废后。

jí zhāng fāng shǒu zhì qí rì fù hòu wèi

及张方首至,其日复后位。

huì dì bēng hòu lǜ tài dì lì wèi sǎo shū bù dé chēng tài hòu cuī qián tài zǐ qīng hé wáng tán rù jiāng lì zhī bù guǒ

会帝崩,后虑太弟立为嫂叔,不得称太后,催前太子清河王覃入,将立之,不果。

huái dì jí wèi zūn hòu wèi huì dì huáng hòu jū hóng xun gōng

怀帝即位,尊后为惠帝皇后,居弘训宫。

luò yáng bài méi yú liú yào

洛阳败,没于刘曜。

yào jiàn wèi yǐ wéi huáng hòu

曜僭位,以为皇后。

yīn wèn yuē wú hé rú sī mǎ jiā r

因问曰:“吾何如司马家儿?

hòu yuē hú kě bìng yán

”后曰:“胡可并言?

bì xià kāi jī zhī shèng zhǔ bǐ wáng guó zhī àn fū yǒu yī fù yī zi jí shēn sān ěr bù néng bì zhī guì wèi dì wáng ér qī zǐ rǔ yú fán shù zhī shǒu

陛下开基之圣主,彼亡国之暗夫,有一妇一子及身三耳,不能庇之,贵为帝王,而妻子辱于凡庶之手。

qiǎn qiè ěr shí shí bù sī shēng hé tú fù yǒu jīn rì

遣妾尔时实不思生,何图复有今日。

qiè shēng yú gāo mén cháng wèi shì jiān nán zǐ jiē rán

妾生于高门,常谓世间男子皆然。

zì fèng jīn zhì yǐ lái shǐ zhī tiān xià yǒu zhàng fū ěr

自奉巾栉以来,始知天下有丈夫耳。

yào shén ài chǒng zhī shēng yào èr zi ér sǐ wěi shì xiàn wén huáng hòu

”曜甚爱宠之,生曜二子而死,伪谥献文皇后。

xiè fū rén míng jiǔ

谢夫人,名玖。

jiā běn pín jiàn fù yǐ tú yáng wèi yè jiǔ qīng huì zhēn zhèng ér yǒu shū zī xuǎn rù hòu tíng wèi cái rén

家本贫贱,父以屠羊为业,玖清惠贞正而有淑姿,选入后庭为才人。

huì dì zài dōng gōng jiāng nà fēi

惠帝在东宫,将纳妃。

wǔ dì lǜ tài zǐ shàng yòu wèi zhī wéi fáng zhī shì nǎi qiǎn wǎng dōng gōng shì qǐn yóu shì de xìng yǒu shēn

武帝虑太子尚幼,未知帷房之事,乃遣往东宫侍寝,由是得幸有身。

gǔ hòu dù jì zhī jiǔ qiú hái xī gōng suì shēng mǐn huái tài zǐ nián sān sì suì huì dì bù zhī yě

贾后妒忌之,玖求还西宫,遂生愍怀太子,年三四岁,惠帝不知也。

rù cháo jiàn mǐn huái yǔ zhū huáng zǐ gòng xì zhí qí shǒu wǔ dì yuē shì rǔ r yě

入朝,见愍怀与诸皇子共戏,执其手,武帝曰:“是汝儿也。

jí lì wèi tài zǐ bài jiǔ wèi shū yuàn

”及立为太子,拜玖为淑媛。

gǔ hòu bù tīng tài zǐ yǔ jiǔ xiāng jiàn chù zhī yī shì

贾后不听太子与玖相见,处之一室。

jí mǐn huái yù kù jiǔ yì bèi hài yān

及愍怀遇酷,玖亦被害焉。

yǒng kāng chū zhào gǎi zàng tài zǐ yīn zèng jiǔ fū rén yìn shòu zàng xiǎn píng líng

永康初,诏改葬太子,因赠玖夫人印绶,葬显平陵。

huái wáng huáng tài hòu huì yuàn jī bù zhī suǒ chū

怀王皇太后,讳媛姬,不知所出。

chū rù wǔ dì gōng bài zhōng cái rén zǎo zú

初入武帝宫,拜中才人,早卒。

huái dì jí wèi zhuī zūn yuē huáng tài hòu

怀帝即位,追尊曰皇太后。

yuán xià hóu tài fēi míng guāng jī pèi guó qiáo rén yě

元夏侯太妃,名光姬,沛国谯人也。

zǔ wēi yǎn zhōu cì shǐ

祖威,兖州刺史。

fù zhuāng zì zhòng róng huái nán tài shǒu qīng míng tíng hòu

父庄,字仲容,淮南太守、清明亭侯。

fēi shēng zì huá zōng yòu ér míng huì

妃生自华宗,幼而明慧。

láng yá wǔ wáng wèi shì zǐ jìn nà yān shēng yuán dì

琅邪武王为世子觐纳焉,生元帝。

jí gōng wáng hōng yuán dì sì lì chēng wáng tài fēi

及恭王薨,元帝嗣立,称王太妃。

yǒng jiā yuán nián hōng yú jiāng zuǒ zàng láng yá guó

永嘉元年,薨于江左,葬琅邪国。

chū yǒu chèn yún tóng mǎ rù hǎi jiàn yè qī tài fēi xiǎo zì tóng huán ér yuán dì zhōng xīng yú jiāng zuǒ yān

初有谶云“铜马入海建邺期,”太妃小字铜环,而元帝中兴于江左焉。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →