hòu fēi xià yuán jìng yú huáng hòu yù zhāng jūn míng mù yǔ huáng hòu chéng gōng dù huáng hòu
后妃下元敬虞皇后豫章君明穆庾皇后成恭杜皇后
zhāng tài fēi kāng xiàn zhě huáng hòu mù zhāng hé huáng hòu āi jìng wáng huáng hòu
章太妃康献褚皇后穆章何皇后哀靖王皇后
fèi dì xiào yǔ huáng hòu jiǎn wén xuān zhèng tài hòu jiǎn wén shùn wáng huáng
废帝孝庾皇后简文宣郑太后简文顺王皇
hòu xiào wǔ wén li tài hòu xiào wǔ dìng wáng huáng hòu ān dé chén tài hòu ān xī wáng huáng hòu gōng sī zhě huáng hòu
后孝武文李太后孝武定王皇后安德陈太后安僖王皇后恭思褚皇后
yuán jìng yú huáng hòu huì mèng mǔ jì yáng wài huáng rén yě
元敬虞皇后,讳孟母,济阳外黄人也。
fù yù jiàn wài qī chuán
父豫,见《外戚传》。
dì wèi láng yá wáng nà hòu wèi fēi wú zi
帝为琅邪王,纳后为妃,无子。
yǒng jiā liù nián hōng shí nián sān shí wǔ
永嘉六年薨,时年三十五。
dì wèi jìn wáng zhuī zūn wèi wáng hòu
帝为晋王,追尊为王后。
yǒu sī zòu wáng hòu yīng bié lì miào
有司奏王后应别立庙。
lìng yuē jīn zōng miào wèi chéng bù yí gēng xīng zuò biàn xiū shì líng shàng wū yǐ wéi miào
令曰:“今宗庙未成,不宜更兴作,便修饰陵上屋以为庙。
tài xìng sān nián cè yuē huáng dì zī qián láng yá wáng fēi yú shì zhèn zhī shùn hào tiān chéng mìng yòng zhì dì wèi dào fēi sù cú huī yīn qián yì yù yú jiā bāng mǐ suǒ yí xíng yīn jiào yǒu kuī yòng shāng yú huái
”太兴三年,册曰:“皇帝咨前琅邪王妃虞氏:朕祗顺昊天成命,用陟帝位,悼妃夙徂,徽音潜翳,御于家邦,靡所仪刑,阴教有亏,用伤于怀。
zhuī hào zhì shì xiān wáng zhī diǎn
追号制谥,先王之典。
jīn qiǎn shǐ chí jié jiān tài wèi wàn shèng fèng cè zèng huáng hòu xǐ shòu sì yǐ tài láo
今遣使持节兼太尉万胜奉册赠皇后玺绶,祀以太牢。
hún ér yǒu líng jiā cí chǒng róng
魂而有灵,嘉兹宠荣。
nǎi fù yú tài miào zàng jiàn píng líng
”乃祔于太庙,葬建平陵。
tài níng chū míng dì zhuī huái mǔ yǎng zhī ēn zèng yù qī wáng shì wèi yún fù yáng xiàn jūn cóng mǔ sàn qí cháng shì xīn yě wáng hǎn qī wèi píng yáng xiāng jūn
太宁初,明帝追怀母养之恩,赠豫妻王氏为云阝阳县君,从母散骑常侍新野王罕妻为平阳乡君。
yù zhāng jūn xún shì yuán dì gōng rén yě
豫章君荀氏,元帝宫人也。
chū yǒu chǒng shēng míng dì jí láng yá wáng póu yóu shì wèi yú hòu suǒ jì
初有宠,生明帝及琅邪王裒,由是为虞后所忌。
zì yǐ wèi bēi měi huái yuàn wàng wèi dì suǒ qiǎn jiàn jiàn shū báo
自以位卑,每怀怨望,为帝所谴,渐见疏薄。
jí míng dì jí wèi fēng jiàn ān jūn bié lì dì zhái
及明帝即位,封建安君,别立第宅。
tài níng yuán nián dì yíng hái tái nèi gòng fèng lóng hòu
太宁元年,帝迎还台内,供奉隆厚。
jí chéng dì lì zūn zhòng tóng yú tài hòu
及成帝立,尊重同于太后。
xián kāng yuán nián hōng
咸康元年薨。
zhào yuē zhèn shǎo zāo mǐn xiōng cí xùn wú bǐng fǔ yù zhī qín jiàn ān jūn zhī rén yě
诏曰:“朕少遭悯凶,慈训无禀,抚育之勤,建安君之仁也。
yī dàn hōng cú shí sī bào fù yǒng wéi píng xī gǎn tòng āi cuī
一旦薨殂,实思报复,永惟平昔,感痛哀摧。
qí zèng yù zhāng jùn jūn bié lì miào yú jīng dū
其赠豫章郡君,别立庙于京都。
míng mù yǔ huáng hòu huì wén jūn yǐng chuān yān líng rén yě
明穆庾皇后,讳文君,颍川鄢陵人也。
fù chēn jiàn wài qī chuán
父琛,见《外戚传》。
hòu xìng rén cí měi zī yí
后性仁慈,美姿仪。
yuán dì wén zhī pìn wèi tài zǐ fēi yǐ dé xíng jiàn zhòng
元帝闻之,聘为太子妃,以德行见重。
míng dì jí wèi lì wèi huáng hòu
明帝即位,立为皇后。
cè yuē fēi yǔ shì xī chéng míng mìng zuò pín dōng gōng qián gōng zhōng kuì sī mèi guǐ zé
册曰:“妃庾氏昔承明命,作嫔东宫,虔恭中馈,思媚轨则。
lǚ xìn sī shùn yǐ chéng sù yōng zhī dào
履信思顺,以成肃雍之道;
zhèng wèi guī fáng yǐ zhe xié dé zhī měi
正位闺房,以著协德之美。
zhèn sù lí bù zào qióng qióng zài jiù
朕夙罹不造,茕茕在疚。
qún gōng qīng shì jī zhī wǎng dài qiān yǐ chóng dí míng tǒng zài zài diǎn mó yi jiàn cháng qiū yǐ fèng zōng miào
群公卿士,稽之往代,佥以崇嫡明统,载在典谟,宜建长秋,以奉宗庙。
shì yǐ zhuī shù xiān zhì bù tì jiù mìng shǐ shǐ chí jié jiān tài wèi shòu huáng hòu xǐ shòu
是以追述先志,不替旧命,使使持节兼太尉授皇后玺绶。
fu kūn dé shàng róu fù dào chéng gū chóng zī chéng zhī lǐ dūn zhōng sī zhī yì shì yǐ lì zài yǒng zhēn kè lóng táng jī mǔ yí tiān xià qián chàng yīn jiào
夫坤德尚柔,妇道承姑,崇粢盛之礼,敦螽斯之义,是以利在永贞,克隆堂基,母仪天下,潜畅阴教。
jiàn yú liù liè kǎo zhī piān jí huò fú wú mén shèng shuāi yóu rén suī xiū wù xiū
鉴于六列,考之篇籍,祸福无门,盛衰由人,虽休勿休。
qí jìng zhī zāi kě bù shèn yú
其敬之哉,可不慎欤!
jí chéng dì jí wèi zūn hòu yuē huáng tài hòu
及成帝即位,尊后曰皇太后。
qún chén zòu tiān zǐ yòu chōng yi yī hàn hé xī huáng hòu gù shì
群臣奏:天子幼冲,宜依汉和熹皇后故事。
cí ràng shù sì bù dé yǐ ér lín cháo shè wàn jī
辞让数四,不得已而临朝摄万机。
hòu xiōng zhōng shū lìng liàng guǎn zhào mìng gōng qīng zòu shì chēng huáng tài hòu bì xià
后兄中书令亮管诏命,公卿奏事称皇太后陛下。
xián hé yuán nián yǒu sī zòu qǐng zhuī zèng hòu fù jí fū rén guàn qiū shì hòu chén ràng bù xǔ sān qǐng bù cóng
咸和元年,有司奏请追赠后父及夫人毌丘氏,后陈让不许,三请不从。
jí sū jùn zuò nì jīng dū qīng fù hòu jiàn bī rǔ suì yǐ yōu bēng shí nián sān shí èr
及苏峻作逆,京都倾覆,后见逼辱,遂以忧崩,时年三十二。
hòu jí wèi fán liù nián
后即位凡六年。
qí hòu dì xiào sī wǎng jí zèng chēn piào qí dà jiàng jūn yí tóng sān sī guàn qiū shì ān líng xiàn jūn
其后帝孝思罔极,赠琛骠骑大将军、仪同三司,毌丘氏安陵县君。
cóng mǔ xún shì yǒng níng xiàn jūn hé shì jiàn ān xiàn jūn
从母荀氏永宁县君,何氏建安县君。
liàng biǎo chén xiān zhì ràng ér bù shòu
亮表陈先志,让而不受。
chéng gōng dù huáng hòu huì líng yáng jīng zhào rén zhèn nán jiāng jūn yù zhī zēng sūn yě
成恭杜皇后,讳陵阳,京兆人,镇南将军预之曾孙也。
fù yì jiàn wài qī chuán
父乂,见《外戚传》。
chéng dì yǐ hòu yì shì míng dé xián kāng èr nián bèi lǐ bài wèi huáng hòu jí rì rù gōng
成帝以后奕世名德,咸康二年备礼拜为皇后,即日入宫。
dì yù tài jí qián diàn qún chén bì hè zhòu lòu jǐn xuán yuè bǎi guān nǎi ba
帝御太极前殿,群臣毕贺,昼漏尽,悬籥,百官乃罢。
hòu shǎo yǒu zī sè rán zhǎng yóu wú chǐ yǒu lái qiú hūn zhě zhé zhōng zhǐ
,后少有姿色,然长犹无齿,有来求婚者辄中止。
jí dì nà cǎi zhī rì yī yè chǐ jìn shēng
及帝纳采之日,一夜齿尽生。
gǎi xuān chéng líng yáng xiàn wèi guǎng yáng xiàn
改宣城陵阳县为广阳县。
qī nián sān yuè hòu bēng nián èr shí yī
七年三月,后崩,年二十一。
wài guān wǔ rì yī lín nèi guān dàn yī rù zàng qì zhǐ
外官五日一临,内官旦一入,葬讫止。
hòu zài wèi liù nián wú zi
后在位六年,无子。
xiān shì sān wú nǚ zǐ xiāng yǔ zān bái huā wàng zhī rú sù nài chuán yán tiān gōng zhī nǚ sǐ wèi zhī zhe fú zhì shì ér hòu bēng
先是,三吴女子相与簪白花,望之如素柰,传言天公织女死,为之著服,至是而后崩。
dì xià zhào yuē jí xiōng diǎn yí chéng yi bèi shè
帝下诏曰:“吉凶典仪,诚宜备设。
rán fēng yuē zhī dù yì dāng suí shí kuàng zhòng rǎng zhī xià ér chóng shì wú yòng yá
然丰约之度,亦当随时,况重壤之下,而崇饰无用邪!
jīn shān líng zhī shì yī cóng jié jiǎn líng zhōng wéi jié sǎo ér yǐ bù dé shī tú chē chú líng
今山陵之事,一从节俭,陵中唯洁扫而已,不得施涂车刍灵。
yǒu sī zòu zào xiōng mén bǎi lì jí diào wǎn láng jiē bù xǔ yòu jìn yuǎn jìn qiǎn shǐ míng nián yuán huì yǒu sī zòu fèi lè
”有司奏造凶门柏历及调挽郎,皆不许,又禁远近遣使,明年元会,有司奏废乐。
zhào fèi guǎn xián zòu jīn shí rú gù
诏废管弦,奏金石如故。
xiào wǔ dì lì níng kāng èr nián yǐ hòu mǔ péi shì wèi guǎng dé xiàn jūn
孝武帝立,宁康二年,以后母裴氏为广德县君。
péi shì míng mù zhǎng shuǐ xiào wèi chāo sūn tài fù zhǔ bù xiá nǚ tài wèi wáng yí fu wài sūn
裴氏名穆,长水校尉绰孙,太傅主簿遐女,太尉王夷甫外孙。
zhōng biǎo zhī měi gāo yú dāng shì
中表之美,高于当世。
xiá suí dōng hǎi wáng yuè yù hài wú zi wéi mù dù jiāng suì xiǎng róng qìng lì dì nán yè mén wài shì suǒ wèi dù mǔ zhái yún
遐随东海王越遇害,无子,唯穆渡江,遂享荣庆,立第南掖门外,世所谓杜姥宅云。
zhāng tài fēi zhōu shì yǐ xuǎn rù chéng dì gōng yǒu chǒng shēng āi dì jí hǎi xī gōng
章太妃周氏以选入成帝宫,有宠,生哀帝及海西公。
shǐ bài wèi guì rén
始拜为贵人。
āi dì jí wèi zhào yǒu sī yì guì rén wèi hào tài wèi huán wēn yì yí chēng fū rén shàng shū pú yè jiāng bīn yì yīng yuē tài fū rén zhào chóng wèi huáng tài fēi yí fú yǔ tài hòu tóng
哀帝即位,诏有司议贵人位号,太尉桓温议宜称夫人,尚书仆射江虨议应曰太夫人,诏崇为皇太妃,仪服与太后同。
yòu zhào cháo chén bù wéi tài fēi jìng hé lǐ diǎn bù
又诏“朝臣不为太妃敬,合礼典不。
tài cháng jiāng yōu yì wèi hào bù jí bù yīng jìn jìng
”太常江逌议“位号不极,不应尽敬”。
xīng níng yuán nián hōng
兴宁元年薨。
dì yù fú zhòng jiāng bīn qǐ yīng sī má sān yuè
帝欲服重,江虨启应缌麻三月。
zhào yù jiàng wéi qī nián bīn yòu qǐ yàn qū sī qíng suǒ yǐ shàng yán zǔ kǎo dì cóng zhī
诏欲降为期年,虨又启“厌屈私情,所以上严祖考”,帝从之。
kāng xiàn zhě huáng hòu huì suàn zi hé nán yáng dí rén yě
康献褚皇后,讳蒜子,河南阳翟人也。
fù póu jiàn wài qī chuán
父裒,见《外戚传》。
hòu cōng míng yǒu qì shí shǎo yǐ míng jiā rù wèi láng yá wáng fēi
后聪明有器识,少以名家入为琅邪王妃。
jí kāng dì jí wèi lì wèi huáng hòu fēng mǔ xiè shì wèi xún yáng xiāng jūn
及康帝即位,立为皇后,封母谢氏为寻阳乡君。
jí mù dì jí wèi zūn hòu yuē huáng tài hòu
及穆帝即位,尊后曰皇太后。
shí dì yòu chōng wèi qīn guó zhèng
时帝幼冲,未亲国政。
lǐng sī tú cài mó děng shàng zòu yuē sì huáng dàn zhé qí nì jì chéng tiān tǒng shuài tǔ zhái xīn zhào shù méng lài
领司徒蔡谟等上奏曰:“嗣皇诞哲岐嶷,继承天统,率土宅心,兆庶蒙赖。
bì xià tǐ cí kūn dào xun lóng wén mǔ
陛下体兹坤道,训隆文母。
xī tú shān guāng xià jiǎn dí xī yīn shí yóu xuān zhé yǐ lóng xiū zuò
昔涂山光夏,简狄熙殷,实由宣哲,以隆休祚。
fú wéi bì xià dé móu èr guī shū měi guān jū lín cháo shè zhèng yǐ níng tiān xià
伏惟陛下德侔二妫,淑美《关雎》,临朝摄政,以宁天下。
jīn shè jì wēi jí zhào shù xuán mìng chén děng zhāng huáng yī rì wàn jī shì yùn zhī qī tiān lù suǒ zhōng fēi fù chōng xū gāo ràng zhī rì
今社稷危急,兆庶悬命,臣等章惶,一日万机,事运之期,天禄所钟,非复冲虚高让之日。
hàn hé xī shùn liè bìng yì lín cháo jìn míng mù gù shì yǐ wéi xiān zhì
汉和熹、顺烈,并亦临朝,近明穆故事,以为先制。
chén děng bù shèng bēi bù jǐn fú dì shàng qǐng
臣等不胜悲怖,谨伏地上请。
qǐ bì xià shàng shùn zǔ zōng xià niàn chén lì tuī gōng hóng dào yǐ xié tiān rén zé wàn bāng chéng qìng qún lí gēng shēng
乞陛下上顺祖宗,下念臣吏,推公弘道,以协天人,则万邦承庆,群黎更生。
tài hòu zhào yuē dì yòu chōng dāng lài qún gōng qīng tǔ jiāng shùn kuāng jiù yǐ chou xiān dì lǐ xián zhī yì qiě shì jiù dé shì jì zhī měi zé mò zhòng zhī mìng bù zhuì zǔ zōng zhī jī yǒu fèng shì qí suǒ yǐ yù zhèng wèi yú nèi ér yǐ
”太后诏曰:“帝幼冲,当赖群公卿土将顺匡救,以酬先帝礼贤之意,且是旧德世济之美,则莫重之命不坠,祖宗之基有奉,是其所以欲正位于内而已。
suǒ zòu kěn dào xíng yú hàn mò zhí shěng wèi jiū yǐ bēi yǐ jù
所奏恳到,形于翰墨,执省未究,以悲以惧。
xiān hòu yǔn gōng qiān yì sī shùn kūn dào suǒ yǐ bù jù qún qíng gù wèi guó jì
先后允恭谦抑,思顺坤道,所以不距群情,固为国计。
qǐ gǎn zhí shǒu chōng àn yǐ wéi xiān zhǐ
岂敢执守冲暗,以违先旨。
zhé jìng cóng suǒ zòu
辄敬从所奏。
yú shì lín cháo chēng zhì
”于是临朝称制。
yǒu sī zòu xiè fū rén jì fēng xún biàn èr fū rén yì yīng zhuī zèng jiē hòu zhī qián mǔ yě
有司奏,谢夫人既封,荀、卞二夫人亦应追赠,皆后之前母也。
tài hòu bù xǔ
太后不许。
tài cháng yīn róng yì yī zhèng xuán yì wèi jiāng jūn póu zài gōng tíng zé jǐn chén jìng tài hòu guī níng zhī rì zì rú jiā rén zhī lǐ
太常殷融议依郑玄义,卫将军裒在宫庭则尽臣敬,太后归宁之日自如家人之礼。
tài hòu zhào yuē diǎn lǐ chéng suǒ wèi xiáng rú suǒ zòu shì qíng suǒ bù néng ān yě gèng xiáng zhī
太后诏曰:“典礼诚所未详,如所奏,是情所不能安也,更详之。
zhēng xi jiāng jūn yì nán zhōng láng shàng yì wèi fù zūn jǐn yú yī jiā jūn jìng zhòng yú tiān xià zhèng xuán yì hé qíng lǐ zhī zhōng
”征西将军翼、南中郎尚议谓“父尊尽于一家,君敬重于天下,郑玄义合情礼之中”。
tài hòu cóng zhī
太后从之。
zì hòu cháo chén jiē jìng póu yān
自后朝臣皆敬裒焉。
dì jì guān tài hòu zhào yuē xī zāo bù zào dì zài yòu chōng huáng xù zhī wēi miǎo ruò zhuì liú
帝既冠,太后诏曰:“昔遭不造,帝在幼冲,皇绪之微,眇若赘旒。
bǎi bì qīng shì lǜ zūn qián cháo quàn yù shè zhèng
百辟卿士率遵前朝,劝喻摄政。
yǐ shè jì zhī zhòng xiān dài chéng yì mǐn miǎn jìng cóng fú huáng gù shǒu
以社稷之重,先代成义,僶俛敬从,弗遑固守。
yǎng píng qī miào zhī líng fǔ zhàng qún hòu zhī lì dì jiā yuán fú lǐ chéng dé bèi dāng yáng qīn lǎn lín yù wàn guó
仰凭七庙之灵,俯仗群后之力,帝加元服,礼成德备,当阳亲览,临御万国。
jīn guī shì fǎn zhèng yī yī jiù diǎn
今归事反政,一依旧典。
yú shì jū chóng dé gōng shǒu zhào qún gōng yuē xī yǐ huáng dì yòu chōng cóng qún hòu zhī yì jì yǐ àn ruò yòu pín dīng jí jiān xián xù lì sì shěn yōu zài jiù
”于是居崇德宫,手诏群公曰:“昔以皇帝幼冲,从群后之议,既以暗弱,又频丁极艰,衔恤历祀,沈忧在疚。
sī tú qīn zūn dé zhòng xun jiù qí bì wáng shì zhī bù huài shí gōng shì rèn
司徒亲尊德重,训救其弊,王室之不坏,实公是恁。
dì jì bèi cí guàn lǐ ér sì hǎi wèi yī wǔ hú pàn nì chái láng dāng lù fèi yì rì xìng bǎi xìng kùn kǔ
帝既备兹冠礼,而四海未一,五胡叛逆,豺狼当路,费役日兴,百姓困苦。
yuàn zhū jūn zi sī liang yuǎn suàn lù lì yī xīn fǔ yì yòu zhǔ kuāng jiù bù dǎi
愿诸君子思量远算,戮力一心,辅翼幼主,匡救不逮。
wèi wáng rén yǒng guī bié gōng yǐ zhōng yú chǐ
未亡人永归别宫,以终余齿。
yǎng wéi jiā guó gù yǐ yī yán tuō huái
仰惟家国,故以一言托怀。
jí āi dì hǎi xī gōng zhī shì tài hòu fù lín cháo chēng zhì
及哀帝、海西公之世,太后复临朝称制。
huán wēn zhī fèi hǎi xī gōng yě tài hòu fāng zài fú wū shāo xiāng nèi shì qǐ yún wài yǒu jí zòu tài hòu nǎi chū
桓温之废海西公也,太后方在佛屋烧香,内侍启云:“外有急奏”,太后乃出。
shàng yǐ hù qián shì zòu shù xíng nǎi yuē wǒ běn zì yí cǐ zhì bàn biàn zhǐ suǒ bǐ dá zòu yún wèi wáng rén lí cǐ bǎi yōu gǎn niàn cún méi xīn yān rú gē
尚倚户前视奏数行,乃曰“我本自疑此”,至半便止,索笔答奏云:“未亡人罹此百忧,感念存没,心焉如割。
wēn shǐ chéng zhào cǎo lǜ tài hòu yì yì sǒng dòng liú hàn jiàn yú yán sè
”温始呈诏草,虑太后意异,悚动流汗,见于颜色。
jí zhào chū wēn dà xǐ
及诏出,温大喜。
jiǎn wén dì jí wèi zūn hòu wèi chóng dé tài hòu
简文帝即位,尊后为崇德太后。
jí dì bēng xiào wǔ dì yòu chōng huán wēn yòu hōng
及帝崩,孝武帝幼冲,桓温又薨。
qún chén qǐ yuē wáng shì duō gù huò jiān réng zhēn guó yōu shǐ zhōu fù sàng yuán fǔ tiān xià wǎng rán ruò wú yōu jì
群臣启曰:“王室多故,祸艰仍臻,国忧始周,复丧元辅,天下惘然,若无攸济。
zhǔ shàng suī shèng zī qí mào gù tiān dàn zòng
主上虽圣资奇茂,固天诞纵。
ér chūn qiū shàng fù rú zài liàng ān zhēng zhēng zhī sī wèi huáng zhù shì
而春秋尚富,如在谅暗,蒸蒸之思,未遑庶事。
fú wéi bì xià dé yīng kūn hòu xuān cí shèng shàn zāo jiā duō jiān lín cháo qīn lǎn
伏惟陛下德应坤厚,宣慈圣善,遭家多艰,临朝亲览。
guāng dà zhī měi huà qià zài xī ōu gē liú yǒng bō yì wú wài
光大之美,化洽在昔,讴歌流咏,播溢无外。
suī yǒu shēn xī yīn rèn sì lóng zhōu wèi zú yǐ yù shì yǐ wǔ móu kè cóng rén guǐ tóng xīn yǎng wàng lái sū xuán xīn rì yuè
虽有莘熙殷,妊姒隆周,未足以喻,是以五谋克从,人鬼同心,仰望来苏,悬心日月。
fu suí shí zhī yì zhōu yì suǒ shàng níng gù shè jì dà rén zhī rèn
夫随时之义,《周易》所尚,宁固社稷,大人之任。
fú yuàn bì xià fǔ zōng wàn jī lí hé zhèng dào yǐ wèi zǔ zōng yǐ ān zhào shù
伏愿陛下抚综万机,厘和政道,以慰祖宗,以安兆庶。
bù shèng yōu guó yóng yóng zhì chéng
不胜忧国喁喁至诚。
tài hòu zhào yuē wáng shì bù xìng réng yǒu jiān tún
”太后诏曰:“王室不幸,仍有艰屯。
lǎn shěng qǐ shì gǎn zēng bēi tàn
览省启事,感增悲叹。
nèi wài zhū jūn bìng yǐ zhǔ shàng chūn qiū chōng fù jiā zhēng zhēng zhī mù wèi néng qīn lǎn hào lìng yi yǒu suǒ yóu
内外诸君并以主上春秋冲富,加蒸蒸之慕,未能亲览,号令宜有所由。
gǒu kě ān shè jì lì tiān xià yì qǐ yǒu suǒ zhí zhé jìng cóng suǒ qǐ
苟可安社稷,利天下,亦岂有所执,辄敬从所启。
dàn àn mèi zhī quē wàng jǐn bì xié zhī dào
但暗昧之阙,望尽弼谐之道。
yú shì tài hòu fù lín cháo
”于是太后复临朝。
dì jì guān nǎi zhào yuē huáng dì hūn guān lǐ bèi xiá ěr zhái xīn yí dāng yáng qīn lǎn jī xī wéi shǐ
帝既冠,乃诏曰:“皇帝婚冠礼备,遐迩宅心,宜当阳亲览,缉熙惟始。
jīn guī zhèng shì lǜ yóu jiù diǎn
今归政事,率由旧典。
yú shì fù chēng chóng dé tài hòu
”于是复称崇德太后。
tài yuán jiǔ nián bēng yú xiǎn yáng diàn nián liù shí yī zài wèi fán sì shí nián
太元九年,崩于显阳殿,年六十一,在位凡四十年。
tài hòu yú dì wéi cóng sǎo cháo yì yí qí fú
太后于帝为从嫂,朝议疑其服。
tài xué bó shì xú zǎo yì yuē zī fù shì jūn ér jìng tóng
太学博士徐藻议曰:“资父事君而敬同。
yòu lǐ yún qí fu shǔ fù dào zhě qī jiē mǔ dào yě zé fu shǔ jūn dào qī yì hòu dào yǐ
又《礼》云‘其夫属父道者,妻皆母道也’,则夫属君道,妻亦后道矣。
fú hòu yǐ qí mǔ zhī yì yě
服后以齐,母之义也。
lǔ jī nì sì yǐ míng zūn bēi
鲁讥逆祀,以明尊卑。
jīn shàng gōng fèng kāng mù āi huáng jí jìng hòu zhī sì zhì jìng tóng yú suǒ tiān qǐ kě jìng zhī yǐ jūn dào ér fú fèi yú běn qīn
今上躬奉康、穆、哀皇及靖后之祀,致敬同于所天,岂可敬之以君道,而服废于本亲。
wèi yīng qí shuāi qī
谓应齐衰期。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
mù zhāng hé huáng hòu huì fǎ ní lú jiāng qián rén yě
穆章何皇后,讳法倪,庐江灊人也。
fù zhǔn jiàn wài qī chuán
父准,见《外戚传》。
yǐ míng jiā yīng xuǎn
以名家膺选。
shēng píng yuán nián bā yuè xià xǐ shū yuē huáng dì zī qián tài wèi cān jūn hé qí hùn yuán zī shǐ zhào jīng rén lún yuán jí fū fù yǐ fèng tiān de zōng miào shè jì
升平元年八月,下玺书曰:“皇帝咨前太尉参军何琦:混元资始,肇经人伦,爰及夫妇,以奉天地宗庙社稷。
móu yú gōng qīng xián yǐ yi lǜ yóu jiù diǎn
谋于公卿,咸以宜率由旧典。
jīn shǐ shǐ chí jié tài cháng biāo zhī zōng zhèng zōng yǐ lǐ nà cǎi
今使使持节太常彪之、宗正综,以礼纳采。
qí dá yuē qián tài wèi cān jūn dōu xiāng hòu fèn tǔ chén hé qí qǐ shǒu dùn shǒu zài bài
”琦答曰:“前太尉参军、都乡侯粪土臣何琦稽首顿首再拜。
huáng dì jiā mìng fǎng hūn lòu zú bèi shù cǎi zé
皇帝嘉命,访婚陋族,备数采择。
chén cóng zǔ dì gù sàn qí shì láng zhǔn zhī yí nǚ wèi xián jiào xùn yī lǚ ruò rú rén
臣从祖弟故散骑侍郎准之遗女,未闲教训,衣履若如人。
qīn chéng jiù zhāng sù fèng diǎn zhì
钦承旧章,肃奉典制。
yòu shǐ jiān tài bǎo wǔ líng wáng xī jiān tài wèi zhōng lǐng jūn qià chí jié fèng cè lì wèi huáng hòu
”又使兼太保、武陵王晞,兼太尉、中领军洽,持节奉册立为皇后。
hòu wú zi
后无子。
āi dì jí wèi chēng mù huáng hòu jū yǒng ān gōng
哀帝即位,称穆皇后,居永安宫。
huán xuán cuàn wèi yí hòu rù sī tú fǔ
桓玄篡位,移后入司徒府。
lù jīng tài miào hòu tíng yú tòng kū āi gǎn lù rén
路经太庙,后停舆恸哭,哀感路人。
xuán wén ér nù yuē tiān xià shàn dài cháng lǐ hé yù hé shì nǚ zǐ shì yé
玄闻而怒曰:“天下禅代常理,何预何氏女子事耶!
nǎi jiàng hòu wèi líng líng xiàn jūn yǔ ān dì jù xi zhì bā líng
”乃降后为零陵县君,与安帝俱西,至巴陵。
jí liú yù jiàn yì yīn zhòng wén fèng hòu hái jīng dū xià lìng yuē róng chē lǚ jǐng lí yuán zǔ jī
及刘裕建义,殷仲文奉后还京都,下令曰:“戎车屡警,黎元阻饥。
ér shàn yù fēng mí qǐ yǔ bǎi xìng tóng qí jiǎn yuē
而饍御丰靡,岂与百姓同其俭约。
jiǎn sǔn gōng jǐ wù lìng yóu guò
减损供给,勿令游过。
hòu shí yǐ yuǎn hái yù fèng bài líng miào
”后时以远还,欲奉拜陵庙。
yǒu sī yǐ kòu nán wèi píng zòu tíng
有司以寇难未平,奏停。
yuán xìng sān nián bēng nián liù shí liù zài wèi fán sì shí bā nián
元兴三年崩,年六十六,在位凡四十八年。
āi jìng wáng huáng hòu huì mù zhī tài yuán jìn yáng rén yě
哀靖王皇后,讳穆之,太原晋阳人也。
sī tú zuǒ zhǎng shǐ méng zhī nǚ yě
司徒左长史蒙之女也。
hòu chū wèi láng yá wáng fēi
后初为琅邪王妃。
āi dì jí wèi lì wèi huáng hòu zhuī zèng mǔ yuán shì wèi ān guó xiāng jūn
哀帝即位,立为皇后,追赠母爰氏为安国乡君。
hòu zài wèi sān nián wú zi
后在位三年,无子。
xīng níng èr nián bēng
兴宁二年崩。
fèi dì xiào yǔ huáng hòu huì dào lián yǐng chuān yān líng rén yě
废帝孝庾皇后,讳道怜,颍川焉陵人也。
fù bīng zì yǒu chuán
父冰,自有传。
chū wèi dōng hǎi wáng fēi
初为东海王妃。
jí dì jí wèi lì wèi huáng hòu
及帝即位,立为皇后。
tài hé liù nián bēng zàng yú jìng píng líng
太和六年崩,葬于敬平陵。
dì fèi wèi hǎi xī gōng zhuī biǎn hòu yuē hǎi xī gōng fū rén
帝废为海西公,追贬后曰海西公夫人。
tài yuán shí yī nián hǎi xī gōng hōng yú wú yòu yǐ hòu hé zàng yú wú líng
太元十一年,海西公薨于吴,又以后合葬于吴陵。
jiǎn wén xuān zhèng tài hòu huì ā chūn hé nán xíng yáng rén yě
简文宣郑太后,讳阿春,河南荥阳人也。
shì wèi guàn zú
世为冠族。
zǔ hé lín jì lìng
祖合,临济令。
fù kǎi zì zǔ yuán ān fēng tài shǒu
父恺,字祖元,安丰太守。
hòu shǎo gū wú xiōng dì wéi zǐ mèi sì rén hòu zuì zhǎng
后少孤,无兄弟,唯姊妹四人,后最长。
xiān shì bó hǎi tián shì shēng yī nán ér guǎ yī yú jiù pú yáng wú shì
先适渤海田氏,生一男而寡,依于舅濮阳吴氏。
yuán dì wèi chéng xiàng jìng hòu xiān bēng jiāng nà wú shì nǚ wèi fū rén
元帝为丞相,敬后先崩,将纳吴氏女为夫人。
hòu jí wú shì nǚ bìng yóu hòu yuán huò jiàn zhī yán yú dì yuē zhèng shì nǚ suī lí xián yú wú shì yuǎn yǐ
后及吴氏女并游后园,或见之,言于帝曰:“郑氏女虽嫠,贤于吴氏远矣。
jiàn wǔ yuán nián nà wèi láng yá wáng fū rén
”建武元年,纳为琅邪王夫人。
shén yǒu chǒng
甚有宠。
hòu suī guì xìng ér héng yǒu yōu sè
后虽贵幸,而恒有忧色。
dì wèn qí gù duì yuē qiè yǒu mèi zhōng zhě yǐ shì cháng shā wáng bāo yú èr mèi wèi yǒu suǒ shì kǒng zǐ wéi rén qiè wú fù qiú zhě
帝问其故,对曰:“妾有妹,中者已适长沙王褒,余二妹未有所适,恐姊为人妾,无复求者。
dì yīn cóng róng wèi liú wěi yuē zhèng shì èr mèi qīng kě wèi qiú jiā duì shǐ bù shī jiù
”帝因从容谓刘隗曰:“郑氏二妹,卿可为求佳对,使不失旧。
wěi jǔ qí cóng zǐ yòng qǔ dì sān zhě yǐ xiǎo zhě shì hàn zhōng lǐ shì jiē de jiù mén
”隗举其从子佣娶第三者,以小者适汉中李氏,皆得旧门。
dì zhào wáng bāo wèi shàng shū láng yǐ yuè hòu yì
帝召王褒为尚书郎,以悦后意。
hòu shēng láng yá dào wáng jiǎn wén dì xún yáng gōng zhǔ
后生琅邪悼王、简文帝、寻阳公主。
dì chēng zūn hào hòu suī wèi fū rén zhào tài zǐ jí dōng hǎi wǔ líng wáng jiē mǔ shì zhī
帝称尊号,后虽为夫人,诏太子及东海、武陵王皆母事之。
dì bēng hòu chēng jiàn píng guó fū rén
帝崩,后称建平国夫人。
xián hé yuán nián hōng jiǎn wén dì shí wéi láng yá wáng zhì fú zhòng
咸和元年薨,简文帝时为琅邪王,制服重。
yǒu sī yǐ wáng chū jì yi jiàng suǒ shēng guó chén bù néng kuāng zhèng zòu miǎn guó xiāng zhū gě yí
有司以王出继,宜降所生,国臣不能匡正,奏免国相诸葛颐。
wáng shàng shū yuē wáng mǔ shēng lín chén guó méi liú guó dì chén suī chū hòu yì wú suǒ yàn zé sī qíng de xù
王上疏曰:“亡母生临臣国,没留国第,臣虽出后,亦无所厌,则私情得叙。
xī jìng hòu bēng xiào wáng yǐ chū jì yì hái fú zhòng
昔敬后崩,孝王已出继,亦还服重。
cǐ zé míng bǐ chén suǒ xiàn zhāng yě
此则明比,臣所宪章也。
míng mù huáng hòu bù duó qí zhì nǎi xǐ láng yá wáng wèi kuài jī wáng zhuī hào hòu yuē kuài jī tài fēi
”明穆皇后不夺其志,乃徙琅邪王为会稽王,追号后曰会稽太妃。
jí jiǎn wén dì jí wèi wèi jí zhuī zūn
及简文帝即位,未及追尊。
lín bēng fēng huáng zǐ dào zǐ wèi láng yá wáng lǐng huì jī guó fèng tài fēi sì
临崩,封皇子道子为琅邪王,领会稽国,奉太妃祀。
tài yuán shí jiǔ nián xiào wǔ dì xià zhào yuē kuài jī tài fēi wén mǔ zhī dé huī yīn yǒu róng dàn zǎi shèng míng guāng yán yú jìn
太元十九年,孝武帝下诏曰:“会稽太妃文母之德,徽音有融,诞载圣明,光延于晋。
xiān dì zhuī zūn shèng shàn cháo yì bù yī dào yǐ yí qū
先帝追尊圣善,朝议不一,道以疑屈。
zhèn shù zūn xiān zhì cháng tì yú xīn
朕述遵先志,常惕于心。
jīn yǎng fèng yí zhǐ yī yáng qiū èr hàn xiào huái huáng dì gù shì shàng tài fēi zūn hào yuē jiǎn wén tài hòu
今仰奉遗旨,依《阳秋》二汉孝怀皇帝故事,上太妃尊号曰简文太后。
yú shì lì miào yú tài miào lù xi líng yuē jiā píng
”于是立庙于太庙路西,陵曰嘉平。
shí qún chén xī zhǐ duō wèi zhèng tài hòu yīng pèi shí yú yuán dì zhě
时群臣希旨,多谓郑太后应配食于元帝者。
dì yǐ wèn tài zǐ qián lǜ xú miǎo miǎo yuē chén àn yáng qiū zhī yì mǔ yǐ zǐ guì
帝以问太子前率徐邈,邈曰:“臣案《阳秋》之义,母以子贵。
lǔ yǐn zūn huán mǔ bié kǎo zhòng zǐ zhī gōng ér bù pèi shí yú huì miào
鲁隐尊桓母,别考仲子之宫而不配食于惠庙。
yòu píng sù zhī shí bù kàng lì yú xiān dì zhì yú zǐ sūn qǐ kě wèi zǔ kǎo lì pèi
又平素之时,不伉俪于先帝,至于子孙,岂可为祖考立配?
qí chóng zūn jìn lǐ yóu yú chén zǐ gù de chēng tài hòu líng miào bèi diǎn
其崇尊尽礼,由于臣子,故得称太后,陵庙备典。
ruò nǎi fù zàng pèi shí zé yì suǒ bù kě
若乃祔葬配食,则义所不可。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
jiǎn wén shùn wáng huáng hòu huì jiǎn jī tài yuán jìn yáng rén yě
简文顺王皇后,讳简姬,太原晋阳人也。
fù xiá jiàn wài qī chuán
父遐,见《外戚传》。
hòu yǐ guàn zú chū wèi kuài jī wáng fēi shēng zǐ dào shēng wèi shì zǐ
后以冠族,初为会稽王妃,生子道生,为世子。
yǒng hé sì nián mǔ zǐ bìng shī dì yì jù bèi yōu fèi hòu suì yǐ yōu hōng
永和四年,母子并失帝意,俱被幽废,后遂以忧薨。
xián ān èr nián xiào wǔ dì jí wèi zhuī zūn yuē shùn huáng hòu hé zàng gāo píng líng zhuī zèng hòu fù xiá tè jìn guāng lù dài fu jiā sàn qí cháng shì
咸安二年,孝武帝即位,追尊曰顺皇后,合葬高平陵,追赠后父遐特进、光禄大夫,加散骑常侍。
xiào wǔ wén li tài hòu huì líng róng běn chū wēi jiàn
孝武文李太后,讳陵容,本出微贱。
shǐ jiǎn wén dì wèi kuài jī wáng yǒu sān zi jù yāo
始简文帝为会稽王,有三子,俱夭。
zì dào shēng fèi chù xiàn wáng zǎo shì qí hòu zhū jī jué yùn jiāng shí nián
自道生废黜,献王早世,其后诸姬绝孕将十年。
dì lìng bǔ zhě hù qiān shì zhī yuē hòu fáng zhōng yǒu yī nǚ dāng yù èr guì nán qí yī zhōng shèng jìn shì
帝令卜者扈谦筮之,曰:“后房中有一女,当育二贵男,其一终盛晋室。
shí xú guì rén shēng xīn ān gōng zhǔ yǐ dé měi jiàn chǒng
”时徐贵人生新安公主,以德美见宠。
dì cháng jì zhī yǒu shēn ér mí nián wú zi huì yǒu dào shì xǔ mài zhě cháo chén shí wàng duō chēng qí dé dào
帝常冀之有娠,而弥年无子,会有道士许迈者,朝臣时望多称其得道。
dì cóng róng wèn yān dá yuē mài shì hǎo shān shuǐ rén běn wú dào shù sī shì qǐ suǒ néng pàn
帝从容问焉,答曰:“迈是好山水人,本无道术,斯事岂所能判!
dàn diàn xià dé hòu qìng shēn yi lóng yì shì zhī xù dāng cóng hù qiān zhī yán yǐ cún guǎng jiē zhī dào
但殿下德厚庆深,宜隆奕世之绪,当从扈谦之言,以存广接之道。
dì rán zhī gèng jiā cǎi nà
”帝然之,更加采纳。
yòu shù nián wú zi nǎi lìng shàn xiāng zhě zhào zhū ài qiè ér shì zhī jiē yún fēi qí rén yòu xī yǐ zhū bì yìng shì yān
又数年无子,乃令善相者召诸爱妾而示之,皆云非其人,又悉以诸婢媵示焉。
shí hòu wèi gōng rén zài zhī fāng zhōng xíng zhǎng ér sè hēi gōng rén jiē wèi zhī kūn lún
时后为宫人,在织坊中,形长而色黑,宫人皆谓之昆仑。
jì zhì xiāng zhě jīng yún cǐ qí rén yě
既至,相者惊云:“此其人也。
dì yǐ dà jì zhào zhī shì qǐn
”帝以大计,召之侍寝。
hòu shù mèng liǎng lóng zhěn xī rì yuè rù huái yì yǐ wéi jí xiáng xiàng chái lèi shuō zhī dì wén ér yì yān suì shēng xiào wǔ dì jí kuài jī wén xiào wáng pó yáng cháng gōng zhǔ
后数梦两龙枕膝,日月入怀,意以为吉祥,向侪类说之,帝闻而异焉,遂生孝武帝及会稽文孝王、鄱阳长公主。
jí xiào wǔ dì chū jí wèi zūn wèi shū fēi
及孝武帝初即位,尊为淑妃。
tài yuán sān nián jìn wèi guì rén jiǔ nián yòu jìn wèi fū rén
太元三年,进为贵人,九年,又进为夫人。
shí èr nián jiā wèi huáng tài fēi yí fú yī tóng tài hòu
十二年,加为皇太妃,仪服一同太后。
shí jiǔ nián kuài jī wáng dào zi qǐ mǔ yǐ zǐ guì qìng hòu lǐ chóng
十九年,会稽王道子启:“母以子贵,庆厚礼崇。
fú wéi huáng tài fēi chún dé guāng dà xiū yòu yōu zhōng qǐ jiā zuò yú shèng míng sì huī yīn yú shàng liè
伏惟皇太妃纯德光大,休祐攸钟,启嘉祚于圣明,嗣徽音于上列。
suī yōu xiǎn tóng móu ér chēng wèi wèi jǐn fēi suǒ yǐ yǎng shù shèng xīn yǔn dá tiān rén
虽幽显同谋,而称谓未尽,非所以仰述圣心,允答天人。
yi chóng zhèng míng hào xiáng àn jiù diǎn
宜崇正名号,详案旧典。
bā yuè xīn sì dì lín xuān qiǎn jiān tài bǎo liú dān zūn wèi huáng tài hòu chēng chóng xun gōng
”八月辛巳,帝临轩,遣兼太保刘耽尊为皇太后,称崇训宫。
ān dì jí wèi zūn wèi tài huáng tài hòu
安帝即位,尊为太皇太后。
lóng ān sì nián bēng yú hán zhāng diàn
隆安四年,崩于含章殿。
cháo yì yí qí fú zhì zuǒ pú yè hé chéng yòu pú yè wáng yā shàng shū chē yìn kǒng ān guó cí bù láng xú guǎng děng yì yuē tài huáng tài hòu míng wèi yǔn zhèng tǐ tóng huáng jí lǐ zhì bèi jǐn qíng lǐ jiān shēn
朝议疑其服制,左仆射何澄、右仆射王雅、尚书车胤、孔安国、祠部郎徐广等议曰:“太皇太后名位允正,体同皇极,理制备尽,情礼兼申。
yáng qiū zhī yì mǔ yǐ zǐ guì jì chēng fū rén lǐ fú cóng zhèng
《阳秋》之义,母以子贵,既称夫人,礼服从正。
gù chéng fēng xiǎn fū rén zhī hào wén gōng fú sān nián zhī sàng
故成风显夫人之号,文公服三年之丧。
zi yú fù mǔ zhī suǒ shēng tǐ zūn yì zhòng
子于父母之所生,体尊义重。
qiě lǐ zǔ bù yàn sūn gù yi zhuī fú wú qū ér yuán qíng lì zhì
且礼祖不厌孙,固宜追服无屈,而缘情立制。
ruò xián míng wén bù cún zé yí sī cóng zhòng wèi yīng tóng yú wèi zǔ mǔ hòu qí shuāi sān nián
若嫌明文不存,则疑斯从重,谓应同于为祖母后齐衰三年。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
huáng hòu jí bǎi guān jiē fú qí shuāi qī yǒng ān huáng hòu yī jǔ āi
皇后及百官皆服齐衰期,永安皇后一举哀。
yú shì shè lú yú xī táng xiōng yí shī yú shén shòu mén zàng xiū píng líng shén zhǔ fù yú xuān tài hòu miào
于是设庐于西堂,凶仪施于神兽门,葬修平陵,神主祔于宣太后庙。
xiào wǔ dìng wáng huáng hòu huì fǎ huì āi jìng huáng hòu zhī zhí yě
孝武定王皇后,讳法慧,哀靖皇后之侄也。
fù yùn jiàn wài qī chuán
父蕴,见《外戚传》。
chū dì jiāng nà hòu fǎng yú gōng qīng
初,帝将纳后,访于公卿。
yú shí yùn zi gōng yǐ ruò guàn jiàn pú yè xiè ān ān shēn jìng zhòng zhī
于时蕴子恭以弱冠见仆射谢安,安深敬重之。
jì ér wèi rén yuē xī máo jiā chǐ yú wèi cháo yáng jùn jǐ qīng jìn shì
既而谓人曰:“昔毛嘉耻于魏朝,杨骏几倾晋室。
ruò dì nà hòu yǒu fù zhě wéi yìn wàng rú wáng yùn nǎi kě
若帝纳后,有父者,唯荫望如王蕴乃可。
jì ér fǎng yùn nǚ róng dé shū lìng nǎi jǔ yǐ yìng xuǎn
”既而访蕴女,容德淑令,乃举以应选。
níng kāng sān nián zhōng jūn jiāng jūn huán chōng děng zòu yuē chén wén tiān dì zhī dào gài xiāng xū ér huà chéng
宁康三年,中军将军桓冲等奏曰:“臣闻天地之道,盖相须而化成;
dì hòu zhī dé bì xiāng xié ér zhèng lóng
帝后之德,必相协而政隆。
rán hòu pǐn wù liú xíng yí lún yōu xù líng gēn zhǎng gù běn zhī bǎi shì
然后品物流形,彝伦攸叙,灵根长固,本枝百世。
tiān rén tóng zhì mò bù yóu cǐ
天人同致,莫不由此。
shì yǐ tú shān zuò lì ér xià zú yǐ xī
是以涂山作俪,而夏族以熙;
rèn sì pèi zhōu ér jī zuò yǐ chāng
妊姒配周,而姬祚以昌。
jīn cháng qiū jiāng jiàn yí shí jiǎn zé
今长秋将建,宜时简择。
fú wén shì shǒu jìn líng tài shǒu wáng yùn nǚ tiān xìng róu shùn sì yè yǔn bèi
伏闻试守晋陵太守王蕴女,天性柔顺,四业允备。
qiě shèng dé zhī zhòu měi shàn xiān jī
且盛德之胄,美善先积。
chén děng cān yì kě yǐ pèi dé qián yuán gōng chéng zōng miào huī yīn liù gōng mǔ yí tiān xià
臣等参议,可以配德乾元,恭承宗庙,徽音六宫,母仪天下。
yú shì dì shǐ nà yān
”于是帝始纳焉。
fēng yùn qī liú shì wéi lè píng xiāng jūn
封蕴妻刘氏为乐平乡君。
hòu xìng shì jiǔ jiāo dù dì shēn huàn zhī
后性嗜酒骄妒,帝深患之。
nǎi zhào yùn yú dōng táng jù shuō hòu guò zhuàng lìng jiā xùn jiè
乃召蕴于东堂,具说后过状,令加训诫。
yùn miǎn guān xiè yān
蕴免冠谢焉。
hòu yú shì shǎo zì gǎi shì
后于是少自改饰。
tài yuán wǔ nián bēng nián èr shí yī zàng lóng píng líng
太元五年崩,年二十一,葬隆平陵。
ān dé chén tài hòu huì guī nǚ sōng zī xún yáng rén yě
安德陈太后,讳归女,松滋浔阳人也。
fù guǎng yǐ chàng jìn shì zhì píng chāng tài shǒu
父广,以倡进,仕至平昌太守。
hòu yǐ měi sè néng gē dàn rù gōng wèi shū yuàn shēng ān gōng èr dì
后以美色能歌弹,入宫为淑媛,生安、恭二帝。
tài yuán shí wǔ nián hōng zèng fū rén
太元十五年薨,赠夫人。
zhuī chóng yuē huáng tài hòu shén zhǔ fù yú xuān tài hòu miào líng yuē xī píng
追崇曰皇太后,神主祔于宣太后庙,陵曰熙平。
ān xī wáng huáng hòu huì shén ài láng yá lín yí rén yě
安僖王皇后,讳神爱,琅邪临沂人也。
fù xiàn zhī jiàn bié zhuàn
父献之,见别传。
mǔ xīn ān mǐn gōng zhǔ
母新安愍公主。
hòu yǐ tài yuán èr shí yī nián nà wèi tài zǐ fēi
后以太元二十一年纳为太子妃。
jí ān dì jí wèi lì wèi huáng hòu
及安帝即位,立为皇后。
wú zi
无子。
yì xī bā nián bēng yú huī yīn diàn shí nián èr shí jiǔ zàng xiū píng líng
义熙八年崩于徽音殿,时年二十九,葬休平陵。
gōng sī zhě huáng hòu huì líng yuàn hé nán yáng dí rén yì xīng tài shǒu shuǎng zhī nǚ yě
恭思褚皇后,讳灵媛,河南阳翟人,义兴太守爽之女也。
hòu chū wèi láng yá wáng fēi
后初为琅邪王妃。
yuán xī yuán nián lì wèi huáng hòu shēng hǎi yán fù yáng gōng zhǔ
元熙元年,立为皇后,生海盐、富阳公主。
jí dì shàn wèi yú sòng jiàng wèi líng líng wáng fēi
及帝禅位于宋,降为零陵王妃。
sòng yuán jiā shí sān nián bēng shí nián wǔ shí sān fù zàng chōng píng líng
宋元嘉十三年崩,时年五十三,祔葬冲平陵。
shǐ chén yuē fāng qí tǐ ān lì qián yí ér hé dé
史臣曰:方祇体安,俪干仪而合德;
yuán shū xún guǐ pèi xī yào yǐ zī míng
圆舒循晷,配羲曜以齐明。
gù zhī yáng shuò yīn níng wàn wù jiǎ qí táo zhù
故知阳烁阴凝,万物假其陶铸;
huǒ yán shuǐ rùn liù qì yóu qí tiáo lǐ
火炎水润,六气由其调理。
qǔ pì xián shū zuò kàng wén sī líng gēn shì gù shí zī yú cǐ
取譬贤淑,作伉文思,灵根式固,实资于此。
xuān mù yuè lǐ ǒu dé qián lín yì tiān zào zhī jiān yú sì tú shān zhī yì xiǎng bǎo yùn guī qí hòu yìn gài yǒu mǔ yí zhī zhù yān
宣穆阅礼,偶德潜鳞,翊天造之艰虞,嗣涂山之逸响,宝运归其后胤,盖有母仪之助焉。
wǔ yuán yáng shì yù wén cháo zhèng míng bù dǎi yuǎn ài ruò sī qíng shēn dù wèi guàn zhī yán bù xiǎo zhāng hóng zhī zhà yùn qí yīn lì tāo yìng qián míng jìn dào zhōng wēi jī yú shì yǐ
武元杨氏预闻朝政,明不逮远,爱弱私情,深杜卫瓘之言,不晓张泓之诈,运其阴沴,韬映干明,晋道中微,基于是矣。
huì huáng bǐng zhì tiān zòng qí yín shi àn míng wā zhì hūn wén gé
惠皇禀质,天纵其嚚,识暗鸣蛙,智昏文蛤。
nán fēng sì jiǎo shàn huò jī tiān
南风肆狡,扇祸稽天。
chū jiàn jiāo gōng chěng xiāo xīn yú cháng lè
初践椒宫,逞枭心于长乐;
fāng guān zǐ shù bān zhèn yǔ yú lí míng
方观梓树,颁鸩羽于离明。
bāo hòu miè zhōu fāng zhī gài xiǎo
褒后灭周,方之盖小;
mèi fēi qīng xià céng hé zú yù
妹妃倾夏,曾何足喻。
zhōng yuán xiàn yú míng dí qí zhào zhāng yú cǐ yān
中原陷于鸣镝,其兆彰于此焉。
xī zhě gāo zōng liàng ān zǒng bǎi guān yú yuán lǎo
昔者高宗谅暗,总百官于元老;
chéng wáng chōng miǎo tuō wàn jī yú shàng gōng
成王冲眇,托万机于上公。
tài hòu yù chén liàng zhī fēi gǔ
太后御宸,谅知非古。
ér míng mù kāng xiàn réng shì lín cháo shí shǔ wěi qiú gōng xíng fù yǐ
而明穆、康献,仍世临朝,时属委裘,躬行负扆。
gè miǎn huá yáng zhī xìn jìng niè hé xī zhī zōng bǎo ling chi yǐ kè zhōng suǒ xìng shí wèi duō yǐ
各免华阳之衅,竟蹑和熹之踪,保陵迟以克终,所幸实为多矣。
zàn yuē èr fēi guāng shùn sān mǔ yì zhōu
赞曰:二妃光舜,三母翼周。
mò shēng yí guǐ bāo jìn wáng yōu
末喜受宠使夏桀覆灭,褒姒得意毁灭了西周。
jiā bāng xìng miè zhí cǐ zhī yóu
家邦兴灭,职此之由。
mù hòu shěn duàn wàng qíng zhí cuàn
穆后沈断,忘情执爨。
gù jiàn cí ēn chí pú qǐ tàn
故剑辞恩,池蒲起叹。
chóng huà fán zhǐ zhào jī shāng luàn
崇化繁祉,肇基商乱。
èr yáng jì chǒng fú jí zāi shēng
二杨继宠,福极灾生。
nán fēng chì nüè guó sāng shēn qīng
南风炽虐,国丧身倾。
xiàn róng xìng luàn jū rǔ yí róng
献容幸乱,居辱疑荣。
yuán bǐ fèi zhǔ chí chǐ wēi dì
援笔废主,持尺威帝。
qì kuò zhōng lí yīn yōu yǐ bì
契阔终罹,殷忧以毙。
fēn shí yǎo tiǎo fāng fēi wǎn yì
芬实窈窕,芳菲婉嫕。
lǚ qiè biàn yíng huáng jī huà mǐ
吕妾变嬴,黄姬化芈。
shí wén yuǎn zhe jīn xíng qián xǐ
石文远著,金行潜徙。
fù dé qīng chéng mí zhū duó zǐ
妇德倾城,迷朱夺紫。