yáng hù dù yù dù xī
羊祜杜预（杜锡）
yáng hù zì shū zǐ tài shān nán chéng rén yě
羊祜，字叔子，泰山南城人也。
shì lì èr qiān dàn zhì hù jiǔ shì bìng yǐ qīng dé wén
世吏二千石，至祜九世，并以清德闻。
zǔ xù shì hàn nán yáng tài shǒu
祖续，仕汉南阳太守。
fù dào shàng dǎng tài shǒu
父衟，上党太守。
hù cài yōng wài sūn jǐng xiàn huáng hòu tóng chǎn dì
祜，蔡邕外孙，景献皇后同产弟。
hù nián shí èr sàng fù xiào sī guò lǐ shì shū fù dān shén jǐn
祜年十二丧父，孝思过礼，事叔父耽甚谨。
cháng yóu wèn shuǐ zhī bīn yù fù lǎo wèi zhī yuē rú zǐ yǒu hǎo xiāng nián wèi liù shí bì jiàn dà gōng yú tiān xià
尝游汶水之滨，遇父老谓之曰：“孺子有好相，年未六十，必建大功于天下。
jì ér qù mò zhī suǒ zài
”既而去，莫知所在。
jí zhǎng bó xué néng zhǔ wén shēn cháng qī chǐ sān cùn měi xū méi shàn tán lùn
及长，博学能属文，身长七尺三寸，美须眉，善谈论。
jùn jiāng xià hóu wēi yì zhī yǐ xiōng bà zhī zǐ qī zhī
郡将夏侯威异之，以兄霸之子妻之。
jǔ shàng jì lì zhōu sì pì cóng shì xiù cái wǔ fǔ jiāo mìng jiē bù jiù
举上计吏，州四辟从事、秀才，五府交命，皆不就。
tài yuán guō yì jiàn zhī yuē cǐ jīn rì zhī yán zǐ yě
太原郭奕见之曰：“此今日之颜子也。
yǔ wáng chén jù bèi cáo shuǎng pì
”与王沈俱被曹爽辟。
chén quàn jiù zhēng hù yuē wěi zhì shì rén fù hé róng yì
沈劝就征，祜曰：“委质事人，复何容易。
jí shuǎng bài chén yǐ gù lì miǎn yīn wèi hù yuē cháng shí qīng qián yǔ
”及爽败，沈以故吏免，因谓祜曰：“常识卿前语。
hù yuē cǐ fēi shǐ lǜ suǒ jí
”祜曰：“此非始虑所及。
qí xiān shi bù fá rú cǐ
”其先识不伐如此。
xià hóu bà zhī jiàng shǔ yě yīn qīn duō gào jué hù dú ān qí shì ēn lǐ yǒu jiā yān
夏侯霸之降蜀也，姻亲多告绝，祜独安其室，恩礼有加焉。
xún zāo mǔ yōu zhǎng xiōng fā yòu zú huǐ mù qǐn dùn shí yú nián yǐ dào sù zì jū xún xún ruò rú zhě
寻遭母忧，长兄发又卒，毁慕寝顿十余年，以道素自居，恂恂若儒者。
wén dì wèi dà jiàng jūn pì hù wèi jiù gōng chē zhēng bài zhōng shū shì láng é qiān jǐ shì zhōng huáng mén láng
文帝为大将军，辟祜，未就，公车征拜中书侍郎，俄迁给事中、黄门郎。
shí gāo guì xiāng gōng hǎo zhǔ wén zài wèi zhě duō xiàn shī fù rǔ nán hé yōu yǐ wǔ yì jiàn chì hù zài qí jiān bù dé ér qīn shū yǒu shí shàng yān
时高贵乡公好属文，在位者多献诗赋，汝南和逌以忤意见斥，祜在其间，不得而亲疏，有识尚焉。
chén liú wáng lì cì jué guān zhōng hóu yì bǎi hù
陈留王立，赐爵关中侯，邑百户。
yǐ shǎo dì bù yuàn wèi shì chén qiú chū bǔ lì xǐ mì shū jiān
以少帝不愿为侍臣，求出补吏，徙秘书监。
jí wǔ děng jiàn fēng jù píng zi yì liù bǎi hù
及五等建，封钜平子，邑六百户。
zhōng huì yǒu chǒng ér jì hù yì dàn zhī
钟会有宠而忌，祜亦惮之。
jí huì zhū bài xiàng guó cóng shì zhōng láng yǔ xún xù gòng zhǎng jī mì
及会诛，拜相国从事中郎，与荀勖共掌机密。
qiān zhōng lǐng jūn xī tǒng sù wèi rù zhí diàn zhōng zhí bīng zhī shuǎ shì jiān nèi wài
迁中领军，悉统宿卫，入直殿中，执兵之耍，事兼内外。
wǔ dì shòu shàn yǐ zuǒ mìng zhī xūn jìn hào zhōng jūn jiāng jūn jiā sàn qí cháng shì gǎi fēng jùn gōng yì sān qiān hù
武帝受禅，以佐命之勋，进号中军将军，加散骑常侍，改封郡公，邑三千户。
gù ràng fēng bù shòu nǎi jìn běn jué wèi hóu zhì láng zhōng lìng bèi jiǔ guān zhī zhí jiā fū rén yìn shòu
固让封不受，乃进本爵为侯，置郎中令，备九官之职，加夫人印绶。
tài shǐ chū zhào yuē fu zǒng qí jī héng yǔn lí liù zhí cháo zhèng zhī běn yě
泰始初，诏曰：“夫总齐机衡，允厘六职，朝政之本也。
hù zhí dé qīng shào zhōng liàng chún mào jīng wěi wén wǔ jiǎn jiǎn zhèng zhí suī chù fù xīn zhī rèn ér bù zǒng shū jī zhī zhòng fēi chuí gǒng wú wéi wěi rèn zé chéng zhī yì yě
祜执德清劭，忠亮纯茂，经纬文武，謇謇正直，虽处腹心之任，而不总枢机之重，非垂拱无为委任责成之意也。
qí yǐ hù wèi shàng shū yòu pú yè wèi jiāng jūn gěi běn yíng bīng
其以祜为尚书右仆射、卫将军，给本营兵。
shí wáng yòu gǔ chōng péi xiù jiē qián cháo míng wàng hù měi ràng bù chǔ qí yòu
”时王佑、贾充、裴秀皆前朝名望，祜每让，不处其右。
dì jiāng yǒu miè wú zhī zhì yǐ hù wèi dū du jīng zhōu zhū jūn shì jiǎ jié sàn qí cháng shì wèi jiāng jūn rú gù
帝将有灭吴之志，以祜为都督荆州诸军事、假节，散骑常侍、卫将军如故。
hù lǜ yíng bīng chū zhèn nán xià kāi shè xiáng xù suí huái yuǎn jìn shén de jiāng hàn zhī xīn
祜率营兵出镇南夏，开设庠序，绥怀远近，甚得江汉之心。
yǔ wú rén kāi bù dà xìn jiàng zhě yù qù jiē tīng zhī
与吴人开布大信，降者欲去皆听之。
shí cháng lì sàng guān hòu rén è zhī duō huǐ huài jiù fǔ hù yǐ sǐ shēng yǒu mìng fēi yóu jū shì shū xià zhēng zhèn pǔ jiā jìn duàn
时长吏丧官，后人恶之，多毁坏旧府，祜以死生有命，非由居室，书下征镇，普加禁断。
wú shí chéng shǒu qù xiāng yáng qī bǎi yú lǐ měi wèi biān hài hù huàn zhī jìng yǐ guǐ jì lìng wú ba shǒu
吴石城守去襄阳七百余里，每为边害，祜患之，竟以诡计令吴罢守。
yú shì shù luó jiǎn bàn fēn yǐ kěn tián bā bǎi yú qǐng dà huò qí lì
于是戍逻减半，分以垦田八百余顷，大获其利。
hù zhī shǐ zhì yě jūn wú bǎi rì zhī liáng jí zhì jì nián yǒu shí nián zhī jī
祜之始至也，军无百日之粮，及至季年，有十年之积。
zhào ba jiāng běi dū du zhì nán zhōng láng jiàng yǐ suǒ tǒng zhū jūn zài hàn dōng jiāng xià zhě jiē yǐ yì hù
诏罢江北都督，置南中郎将，以所统诸军在汉东江夏者皆以益祜。
zài jūn cháng qīng qiú huǎn dài shēn bù bèi jiǎ líng gē zhī xià shì wèi zhě bù guò shí shù rén ér pō yǐ tián yú fèi zhèng
在军常轻裘缓带，身不被甲，铃合之下，侍卫者不过十数人，而颇以畋渔废政。
cháng yù yè chū jūn sī xú yìn zhí qǐ dāng yíng mén yuē jiāng jūn dū du wàn lǐ ān kě qīng tuō
尝欲夜出，军司徐胤执棨当营门曰：“将军都督万里，安可轻脱！
jiāng jūn zhī ān wēi yì guó jiā zhī ān wēi yě
将军之安危，亦国家之安危也。
yìn jīn rì ruò sǐ cǐ mén nǎi kāi ěr
胤今日若死，此门乃开耳。
hù gǎi róng xiè zhī cǐ hòu xī chū yǐ
”祜改容谢之，此后稀出矣。
hòu jiā chē qí jiāng jūn kāi fǔ rú sān sī zhī yí
后加车骑将军，开府如三司之仪。
hù shàng biǎo gù ràng yuē chén fú wén ēn zhào bá chén shǐ tóng tái sī
祜上表固让曰：“臣伏闻恩诏，拔臣使同台司。
chén zì chū shēn yǐ lái shì shí shù nián shòu rèn wài nèi měi jí xiǎn zhòng zhī rèn
臣自出身以来，适十数年，受任外内，每极显重之任。
cháng yǐ zhì lì bù kě dùn jìn ēn chǒng bù kě jiǔ miù sù yè zhàn sǒng yǐ róng wèi yōu
常以智力不可顿进，恩宠不可久谬，夙夜战悚，以荣为忧。
chén wén gǔ rén zhī yán dé wèi wéi rén suǒ fú ér shòu gāo jué zé shǐ cái chén bù jìn
臣闻古人之言，德未为人所服而受高爵，则使才臣不进；
gōng wèi wéi rén suǒ guī ér hé hòu lù zé shǐ láo chén bù quàn
功未为人所归而荷厚禄，则使劳臣不劝。
jīn chén shēn tuō wài qī shì lián yùn huì jiè zài guò chǒng bù huàn jiàn yí
今臣身托外戚，事连运会，诫在过宠，不患见遗。
ér wěi jiàng fā zhōng zhī zhào jiā fēi cì zhī róng
而猥降发中之诏，加非次之荣。
chén yǒu hé gōng kě yǐ kān zhī hé xīn kě yǐ ān zhī
臣有何功可以堪之，何心可以安之。
shēn rǔ gāo wèi qīng fù xún zhì yuàn shǒu xiān rén bì lú qǐ kě de zāi
身辱高位，倾覆寻至，愿守先人弊庐，岂可得哉！
wéi mìng chéng wǔ tiān wēi qǔ cóng jí fù ruò cǐ
违命诚忤天威，曲从即复若此。
gài wén gǔ rén shēn yú jiàn zhī dà chén zhī jié bù kě zé zhǐ
盖闻古人申于见知，大臣之节，不可则止。
chén suī xiǎo rén gǎn yuán suǒ méng niàn cún sī yì
臣虽小人，敢缘所蒙，念存斯义。
jīn tiān xià zì fú huà yǐ lái fāng jiàn bā nián suī cè xí qiú xián bù yí yōu jiàn rán chén bù ěr tuī yǒu dé dá yǒu gōng shǐ shèng tīng zhī shèng chén zhě duō wèi dá zhě bù shǎo
今天下自服化以来，方渐八年，虽侧席求贤，不遗幽贱，然臣不尔推有德，达有功，使圣听知胜臣者多，未达者不少。
jiǎ lìng yǒu yí dé yú bǎn zhù zhī xià yǒu yǐn cái yú tú diào zhī jiān ér cháo yì yòng chén bù yǐ wèi fēi chén chù zhī bù yǐ wèi kuì suǒ shī qǐ bù dà zāi
假令有遗德于版筑之下，有隐才于屠钓之间，而朝议用臣不以为非，臣处之不以为愧，所失岂不大哉！
chén tiǎn qiè suī jiǔ wèi ruò jīn rì jiān wén wǔ zhī jí chǒng děng zǎi fǔ zhī gāo wèi yě
臣忝窃虽久，未若今日兼文武之极宠，等宰辅之高位也。
qiě chén suī suǒ jiàn zhě xiá jù jīn guāng lù dài fu li xǐ zhí jié gāo liàng zài gōng zhèng sè
且臣虽所见者狭，据今光禄大夫李憙执节高亮，在公正色；
guāng lù dài fu lǔ zhī jié shēn guǎ yù hé ér bù tóng
光禄大夫鲁芝洁身寡欲，和而不同；
guāng lù dài fu li yìn qīng liàng jiǎn sù lì shēn zài cháo jiē fú shì huá fà yǐ lǐ zhōng shǐ
光禄大夫李胤清亮简素，立身在朝，皆服事华发，以礼终始。
suī lì wèi wài nèi zhī chǒng bù yì hán jiàn zhī jiā ér yóu wèi méng cǐ xuǎn chén gèng yuè zhī hé yǐ sāi tiān xià zhī wàng shǎo yì rì yuè
虽历位外内之宠，不异寒贱之家，而犹未蒙此选，臣更越之，何以塞天下之望，少益日月！
shì yǐ shì xīn shǒu jié wú gǒu jìn zhī zhì
是以誓心守节，无苟进之志。
jīn dào lù xíng tōng fāng yú duō shì qǐ liú qián ēn shǐ chén de sù hái zhūn
今道路行通，方隅多事，乞留前恩，使臣得速还屯。
bù ěr liú lián bì yú wài yú yǒu quē
不尔留连，必于外虞有阙。
pǐ fū zhī zhì yǒu bù kě duó
匹夫之志，有不可夺。
bù tīng
庄公不听。
jí hái zhèn wú xī líng dū bù chǎn jǔ chéng lái jiàng
及还镇，吴西陵督步阐举城来降。
wú jiāng lù kàng gōng zhī shén jí zhào hù yíng chǎn
吴将陆抗攻之甚急，诏祜迎阐。
hù lǜ bīng wǔ wàn chū jiāng líng qiǎn jīng zhōu cì shǐ yáng zhào gōng kàng bù kè chǎn jìng wèi kàng suǒ qín
祜率兵五万出江陵，遣荆州刺史杨肇攻抗，不克，阐竟为抗所擒。
yǒu sī zòu hù suǒ tǒng bā wàn yú rén zéi zhòng bù guò sān wàn
有司奏：“祜所统八万余人，贼众不过三万。
hù dùn bīng jiāng líng shǐ zéi bèi de shè
祜顿兵江陵，使贼备得设。
nǎi qiǎn yáng zhào piān jūn rù xiǎn bīng shǎo liáng xuán jūn rén cuò nǜ
乃遣杨肇偏军入险，兵少粮悬，军人挫衄。
bèi wéi zhào mìng wú dà chén jié
背违诏命，无大臣节。
kě miǎn guān yǐ hóu jiù dì
可免官，以侯就第。
jìng zuò biǎn wèi píng nán jiāng jūn ér miǎn yáng zhào wèi shù rén
”竟坐贬为平南将军，而免杨肇为庶人。
hù yǐ mèng xiàn yíng wǔ láo ér zhèng rén jù yàn ruò chéng dōng yáng ér lái zǐ fú nǎi jìn jù xiǎn shuǎ kāi jiàn wǔ chéng shōu gāo yú zhī dì duó wú rén zhī zī shí chéng yǐ xī jǐn wèi jìn yǒu
祜以孟献营武牢而郑人惧，晏弱城东阳而莱子服，乃进据险耍，开建五城，收膏腴之地，夺吴人之资，石城以西，尽为晋有。
zì shì qián hòu jiàng zhě bù jué nǎi zēng xiū dé xìn yǐ huái róu chū fù kǎi rán yǒu tūn bìng zhī xīn
自是前后降者不绝，乃增修德信，以怀柔初附，慨然有吞并之心。
měi yǔ wú rén jiāo bīng kè rì fāng zhàn bù wéi yǎn xí zhī jì
每与吴人交兵，克日方战，不为掩袭之计。
jiàng shuài yǒu yù jìn jué zhà zhī cè zhě zhé yǐn yǐ chún jiǔ shǐ bù dé yán
将帅有欲进谲诈之策者，辄饮以醇酒，使不得言。
rén yǒu lüè wú èr r wèi fú zhě hù qiǎn sòng hái qí jiā
人有略吴二儿为俘者，祜遣送还其家。
hòu wú jiāng xià xiáng shào yǐ děng lái jiàng èr r zhī fù yì lǜ qí shǔ yǔ jù
后吴将夏详、邵𫖮等来降，二儿之父亦率其属与俱。
wú jiāng chén shàng pān jǐng lái kòu hù zhuī zhǎn zhī měi qí sǐ jié ér hòu jiā bìn liǎn
吴将陈尚、潘景来寇，祜追斩之，美其死节而厚加殡敛。
jǐng shàng zǐ dì yíng sàng hù yǐ lǐ qiǎn hái
景、尚子弟迎丧，祜以礼遣还。
wú jiāng shān xiāng lüè xià kǒu hù mù shēng fù xiāng jì zhì yòu zhī
吴将邓香掠夏口，祜募生缚香，既至，宥之。
xiāng gǎn qí ēn shén lǜ bù qū ér jiàng
香感其恩甚，率部曲而降。
hù chū jūn xíng wú jìng yì gǔ wèi liáng jiē jì suǒ qīn sòng juàn cháng zhī
祜出军行吴境，刈谷为粮，皆计所侵，送绢偿之。
měi huì zhòng jiāng miǎn yóu liè cháng zhǐ jìn de
每会众江沔游猎，常止晋地。
ruò qín shòu xiān wèi wú rén suǒ shāng ér wèi jìn bīng suǒ de zhě jiē fēng hái zhī
若禽兽先为吴人所伤而为晋兵所得者，皆封还之。
yú shì wú rén xī rán yuè fú chēng wéi yáng gōng bù zhī míng yě
于是吴人翕然悦服，称为羊公，不之名也。
hù yǔ lù kàng xiāng duì shǐ mìng jiāo tōng kàng chēng hù zhī dé liàng suī yuè yì zhū gě kǒng míng bù néng guò yě
祜与陆抗相对，使命交通，抗称祜之德量，虽乐毅、诸葛孔明不能过也。
kàng cháng bìng hù kuì zhī yào kàng fú zhī wú yí xīn
抗尝病，祜馈之药，抗服之无疑心。
rén duō jiàn kàng kàng yuē yáng hù qǐ zhèn rén zhě
人多谏抗，抗曰：“羊祜岂鸩人者！
shí tán yǐ wéi huá yuán zi fǎn fù jiàn yú jīn rì
”时谈以为华元、子反复见于今日。
kàng měi gào qí shù yuē bǐ zhuān wèi dé wǒ zhuān wèi bào shì bù zhàn ér zì fú yě
抗每告其戍曰：“彼专为德，我专为暴，是不战而自服也。
gè bǎo fēn jiè ér yǐ wú qiú xì lì
各保分界而已，无求细利。
sūn hào wén èr jìng jiāo hé yǐ jié kàng
”孙皓闻二境交和，以诘抗。
kàng yuē yī yì yī xiāng bù kě yǐ wú xìn yì kuàng dà guó hu
抗曰：“一邑一乡，不可以无信义，况大国乎！
chén bù rú cǐ zhèng shì zhāng qí dé yú hù wú shāng yě
臣不如此，正是彰其德，于祜无伤也。
hù zhēn què wú sī jí wù xié nìng xún xù féng dǎn zhī tú shén jì zhī
祜贞悫无私，疾恶邪佞，旬勖、冯𬘘之徒甚忌之。
cóng shēng wáng yǎn cháng yì hù chén shì cí shén jùn biàn hù bù rán zhī yǎn fú yī ér qǐ
从甥王衍尝诣祜陈事，辞甚俊辨，祜不然之，衍拂衣而起。
hù gù wèi bīn kè yuē wáng yí fu fāng yǐ shèng míng chù dà wèi rán bài sú shāng huà bì cǐ rén yě
祜顾谓宾客曰：“王夷甫方以盛名处大位，然败俗伤化，必此人也。
bù chǎn zhī yì hù yǐ jūn fǎ jiāng zhǎn wáng róng gù róng yǎn bìng hàn zhī měi yán lùn duō huǐ hù
”步阐之役，祜以军法将斩王戎，故戎、衍并憾之，每言论多毁祜。
shí rén wèi zhī yǔ yuē èr wáng dāng guó yáng gōng wú dé
时人为之语曰：“二王当国，羊公无德。
xián níng chū chú zhēng nán dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī de zhuān bì zhào
咸宁初，除征南大将军、开府仪同三司，得专辟召。
chū hù yǐ fá wú bì jiè shàng liú zhī shì
初，祜以伐吴必藉上流之势。
yòu shí wú yǒu tóng yáo yuē ā tóng fù ā tóng xián dāo fú dù jiāng
又时吴有童谣曰：“阿童复阿童，衔刀浮渡江。
bù wèi àn shàng shòu dàn wèi shuǐ zhōng lóng
不畏岸上兽，但畏水中龙。
hù wén zhī yuē cǐ bì shuǐ jūn yǒu gōng dàn dāng sī yīng qí míng zhě ěr
”祜闻之曰：“此必水军有功，但当思应其名者耳。
huì yì zhōu cì shǐ wáng jùn zhēng wèi dà sī nóng hù zhī qí kě rèn jùn yòu xiǎo zì ā tóng yīn biǎo liú jùn jiān yì zhōu zhū jūn shì jiā lóng xiāng jiāng jūn mì lìng xiū zhōu jí wèi shùn liú zhī jì
”会益州刺史王浚征为大司农，祜知其可任，浚又小字阿童，因表留浚监益州诸军事，加龙骧将军，密令修舟楫，为顺流之计。
hù shàn jiǎ xùn zú guǎng wéi róng bèi
祜缮甲训卒，广为戎备。
zhì shì shàng shū yuē xiān dì shùn tiān yīng shí xī píng bā shǔ nán hé wú huì hǎi nèi dé yǐ xiū xī zhào shù yǒu lè ān zhī xīn
至是上疏曰：“先帝顺天应时，西平巴蜀，南和吴会，海内得以休息，兆庶有乐安之心。
ér wú fù bèi xìn shǐ biān shì gēng xīng
而吴复背信，使边事更兴。
fu qī yùn suī tiān suǒ shòu ér gōng yè bì yóu rén ér chéng bù yī dà jǔ sǎo miè zé zhòng yì wú shí de ān
夫期运虽天所授，而功业必由人而成，不一大举扫灭，则众役无时得安。
yì suǒ yǐ lóng xiān dì zhī xūn chéng wú wéi zhī huà yě
亦所以隆先帝之勋，成无为之化也。
gù yáo yǒu dān shuǐ zhī fá shùn yǒu sān miáo zhī zhēng xián yǐ níng jìng yǔ zhòu jí bīng hé zhòng zhě yě
故尧有丹水之伐，舜有三苗之征，咸以宁静宇宙，戢兵和众者也。
shǔ píng zhī shí tiān xià jiē wèi wú dāng bìng wáng zì cǐ lái shí sān nián shì wèi yī zhōu píng dìng zhī qī fù zài jīn rì yǐ
蜀平之时，天下皆谓吴当并亡，自此来十三年，是谓一周，平定之期复在今日矣。
yì zhě cháng yán wú chǔ yǒu dào hòu fú wú lǐ xiān qiáng cǐ nǎi wèi hóu zhī shí ěr
议者常言吴楚有道后服，无礼先强，此乃谓侯之时耳。
dāng jīn yī tǒng bù dé yǔ gǔ tóng yù
当今一统，不得与古同谕。
fu shì dào zhī lùn jiē wèi yìng quán shì gù móu zhī suī duō ér jué zhī yù dú
夫适道之论，皆未应权，是故谋之虽多，而决之欲独。
fán yǐ xiǎn zǔ de cún zhě wèi suǒ dí zhě tóng lì zú zì gù
凡以险阻得存者，谓所敌者同，力足自固。
gǒu qí qīng zhòng bù qí qiáng ruò yì shì zé zhì shì bù néng móu ér xiǎn zǔ bù kě bǎo yě
苟其轻重不齐，强弱异势，则智士不能谋，而险阻不可保也。
shǔ zhī wèi guó fēi bù xiǎn yě gāo shān xún yún ní shēn gǔ sì wú jǐng shù mǎ xuán chē rán hòu dé jì jiē yán yī fū hè jǐ qiān rén mò dāng
蜀之为国，非不险也，高山寻云霓，深谷肆无景，束马悬车，然后得济，皆言一夫荷戟，千人莫当。
jí jìn bīng zhī rì céng wú fān lí zhī xiàn zhǎn jiàng qiān qí fú shī shù wàn chéng shèng xí juǎn jìng zhì chéng dū hàn zhōng zhū chéng jiē niǎo qī ér bù gǎn chū
及进兵之日，曾无籓篱之限，斩将搴旗，伏尸数万，乘胜席卷，径至成都，汉中诸城，皆鸟栖而不敢出。
fēi jiē wú zhàn xīn chéng lì bù zú xiāng kàng
非皆无战心，诚力不足相抗。
zhì liú shàn xiáng fú zhū yíng pù zhě suǒ rán jù sàn
至刘禅降服，诸营堡者索然俱散。
jīn jiāng huái zhī nán bù guò jiàn gé
今江淮之难，不过剑阁；
shān chuān zhī xiǎn bù guò mín hàn
山川之险，不过岷汉；
sūn hào zhī bào chǐ yú liú shàn
孙皓之暴，侈于刘禅；
wú rén zhī kùn shén yú bā shǔ
吴人之困，甚于巴蜀。
ér dà jìn bīng zhòng duō yú qián shì
而大晋兵众，多于前世；
zī chǔ qì xiè shèng yú wǎng shí
资储器械，盛于往时；
jīn bù yú cǐ píng wú ér gèng zǔ bīng xiāng shǒu zhēng fū kǔ yì rì xún gān gē jīng lì shèng shuāi bù kě cháng jiǔ yí dāng shí dìng yǐ yī sì hǎi
今不于此平吴，而更阻兵相守，征夫苦役，日寻干戈，经历盛衰，不可长久，宜当时定，以一四海。
jīn ruò yǐn liáng yì zhī bīng shuǐ lù jù xià
今若引梁益之兵水陆俱下，
jīng chǔ zhī zhòng jìn lín jiāng líng
荆楚之众进临江陵，
píng nán yù zhōu
平南、豫州，
zhí zhǐ xià kǒu
直指夏口，
xú yáng qīng yǎn bìng xiàng mò líng
徐、扬、青、兖并向秣陵，
gǔ pèi yǐ yí zhī
鼓旆以疑之，
duō fāng yǐ wù zhī
多方以误之，
yǐ yī yú zhī wú
以一隅之吴，
dàng tiān xià zhī zhòng
当天下之众，
shì fēn xíng sàn
势分形散，
suǒ bèi jiē jí
所备皆急，
bā hàn qí bīng chū qí kōng xū
巴汉奇兵出其空虚，
yī chù qīng huài
一处倾坏，
zé shàng xià zhèn dàng
则上下震荡。
wú yuán jiāng wèi guó wú yǒu nèi wài dōng xī shù qiān lǐ yǐ fān lí zì chí suǒ dí zhě dà wú yǒu níng xī
吴缘江为国，无有内外，东西数千里，以籓篱自持，所敌者大，无有宁息。
sūn hào sūn zì qíng rèn yì yǔ xià duō jì míng chén zhòng jiāng bù fù zì xìn shì yǐ sūn xiù zhī tú jiē wèi bī ér zhì
孙皓孙恣情任意，与下多忌，名臣重将不复自信，是以孙秀之徒皆畏逼而至。
jiāng yí yú cháo shì kùn yú yě wú yǒu bǎo shì zhī jì yí dìng zhī xīn
将疑于朝，士困于野，无有保世之计，一定之心。
píng cháng zhī rì yóu huái qù jiù bīng lín zhī jì bì yǒu yīng zhě zhōng bù néng qí lì zhì sǐ yǐ kě zhī yě
平常之日，犹怀去就，兵临之际，必有应者，终不能齐力致死，已可知也。
qí sú jí sù bù néng chí jiǔ gōng nǔ jǐ dùn bù rú zhōng guó wéi yǒu shuǐ zhàn shì qí suǒ biàn
其俗急速，不能持久，弓弩戟盾不如中国，唯有水战是其所便。
yī rù qí jìng zé cháng jiāng fēi fù suǒ gù hái bǎo chéng chí zé qù cháng rù duǎn
一入其境，则长江非复所固，还保城池，则去长入短。
ér guān jūn xuán jìn rén yǒu zhì jié zhī zhì wú rén zhàn yú qí nèi yǒu píng chéng zhī xīn
而官军悬进，人有致节之志，吴人战于其内，有凭城之心。
rú cǐ jūn bù yú shí kè kě bì yǐ
如此，军不逾时，克可必矣。
dì shēn nà zhī
”帝深纳之。
huì qín liáng lǚ bài hù fù biǎo yuē wú píng zé hú zì dìng dàn dāng sù jì dà gōng ěr
会秦凉屡败，祜复表曰：“吴平则胡自定，但当速济大功耳。
ér yì zhě duō bù tóng hù tàn yuē tiān xià bù rú yì héng shí jū qī bā gù yǒu dāng duàn bù duàn
”而议者多不同，祜叹曰：“天下不如意，恒十居七八，故有当断不断。
tiān yǔ bù qǔ qǐ fēi gēng shì zhě hèn yú hòu shí zāi
天与不取，岂非更事者恨于后时哉！
qí hòu zhào yǐ tài shān zhī nán wǔ yáng móu nán chéng liáng fù píng yáng wǔ xiàn wèi nán chéng jùn fēng hù wèi nán chéng hóu zhì xiāng yǔ jùn gōng tóng
其后，诏以泰山之南武阳、牟、南城、梁父、平阳五县为南城郡，封祜为南城侯，置相，与郡公同。
hù ràng yuē xī zhāng liáng qǐng shòu liú wàn hù hàn zǔ bù duó qí zhì
祜让曰：“昔张良请受留万户，汉祖不夺其志。
chén shòu jù píng yú xiān dì gǎn rǔ zhòng jué yǐ sù guān bàng
臣受钜平于先帝，敢辱重爵，以速官谤！
gù zhí bù bài dì xǔ zhī
”固执不拜，帝许之。
hù měi bèi dēng jìn cháng shǒu chōng tuì zhì xīn sù zhe gù tè jiàn shēn yú fēn liè zhī wài
祜每被登进，常守冲退，至心素著，故特见申于分列之外。
shì yǐ míng dé yuǎn bō cháo yě jù zhān jìn shēn qiān yì dāng jū tái fǔ
是以名德远播，朝野具瞻，搢绅佥议，当居台辅。
dì fāng yǒu jiān bìng zhī zhì zhàng hù yǐ dōng nán zhī rèn gù qǐn zhī
帝方有兼并之志，仗祜以东南之任，故寝之。
hù lì zhí èr cháo rèn diǎn shū yào zhèng shì sǔn yì jiē zī fǎng yān shì lì zhī qiú wú suǒ guān yǔ
祜历职二朝，任典枢要，政事损益，皆谘访焉，势利之求，无所关与。
qí jiā móu dǎng yì jiē fén qí cǎo gù shì mò wén
其嘉谋谠议，皆焚其草，故世莫闻。
fán suǒ jìn dá rén jiē bù zhī suǒ yóu
凡所进达，人皆不知所由。
huò wèi hù shèn mì tài guò zhě hù yuē shì hé yán yú
或谓祜慎密太过者，祜曰：“是何言欤！
fu rù zé zào xī chū zé guǐ cí jūn chén bù mì zhī jiè wú wéi jù qí bù jí
夫入则造膝，出则诡辞，君臣不密之诫，吾惟惧其不及。
bù néng jǔ xián qǔ yì qǐ de bù kuì zhī rén zhī nán zāi
不能举贤取异，岂得不愧知人之难哉！
qiě bài jué gōng cháo xiè ēn sī mén wú suǒ bù qǔ
且拜爵公朝，谢恩私门，吾所不取。
hù nǚ fū cháng quàn hù yǒu suǒ yíng zhì lìng yǒu guī dài zhě kě bù měi hu
祜女夫尝劝祜“有所营置，令有归戴者，可不美乎？
hù mò rán bù yīng tuì gào zhū zǐ yuē cǐ kě wèi zhī qí yī bù zhī qí èr
”祜默然不应，退告诸子曰：“此可谓知其一不知其二。
rén chén shù sī zé bèi gōng shì dà huò yě
人臣树私则背公，是大惑也。
rǔ yi shi wú cǐ yì
汝宜识吾此意。
cháng yǔ cóng dì xiù shū yuē jì dìng biān shì dāng jiǎo jīn dōng lù guī gù lǐ wéi róng guān zhī xū
”尝与从弟琇书曰：“既定边事，当角巾东路，归故里，为容棺之墟。
yǐ bái shì ér jū zhòng wèi hé néng bù yǐ chéng mǎn shòu zé hu
以白士而居重位，何能不以盛满受责乎！
shū guǎng shì wú shī yě
疏广是吾师也。
hù yào shān shuǐ měi fēng jǐng bì zào xiàn shān zhì jiǔ yán yǒng zhōng rì bù juàn
祜乐山水，每风景，必造岘山，置酒言咏，终日不倦。
cháng kǎi rán tàn xī gù wèi cóng shì zhōng láng zōu chén děng yuē zì yǒu yǔ zhòu biàn yǒu cǐ shān
尝慨然叹息，顾谓从事中郎邹湛等曰：“自有宇宙，便有此山。
yóu lái xián dá shèng shì dēng cǐ yuǎn wàng rú wǒ yǔ qīng zhě duō yǐ
由来贤达胜士，登此远望，如我与卿者多矣！
jiē yān miè wú wén shǐ rén bēi shāng
皆湮灭无闻，使人悲伤。
rú bǎi suì hòu yǒu zhī hún pò yóu yīng dēng cǐ yě
如百岁后有知，魂魄犹应登此也。
chén yuē gōng dé guān sì hǎi dào sì qián zhé lìng wén lìng wàng bì yǔ cǐ shān jù chuán
”湛曰：“公德冠四海，道嗣前哲，令闻令望，必与此山俱传。
zhì ruò chén bèi nǎi dāng rú gōng yán ěr
至若湛辈，乃当如公言耳。
hù dāng tǎo wú zéi gōng jiāng jìn jué tǔ qǐ yǐ cì jiù zǐ cài xí
祜当讨吴贼功，将进爵土，乞以赐舅子蔡袭。
zhào fēng xí guān nèi hóu yì sān bǎi hù
诏封袭关内侯，邑三百户。
huì wú rén kòu yì yáng jiāng xià lüè hù kǒu zhào qiǎn shì chén yí shū jí yòu bù zhuī tǎo zhī yì bìng yù yí zhōu fù jiù zhī yi
会吴人寇弋阳、江夏，略户口，诏遣侍臣移书诘祐不追讨之意，并欲移州复旧之宜。
hù yuē jiāng xià qù xiāng yáng bā bǎi lǐ bǐ zhī zéi wèn zéi qù yì yǐ jīng rì yǐ
祜曰：“江夏去襄阳八百里，比知贼问，贼去亦已经日矣。
bù jūn fāng wǎng ān néng jiù zhī zāi
步军方往，安能救之哉！
láo shī yǐ miǎn zé kǒng fēi shì yí yě
劳师以免责，恐非事宜也。
xī wèi wǔ dì zhì dōu dū lèi jiē yǔ zhōu xiāng jìn yǐ bīng shì hǎo hé è lí
昔魏武帝置都督，类皆与州相近，以兵势好合恶离。
jiāng yì zhī jiān yī bǐ yī cǐ shèn shǒu ér yǐ gǔ zhī shàn jiào yě
疆埸之间，一彼一此，慎守而已，古之善教也。
ruò zhé xǐ zhōu zéi chū wú cháng yì wèi zhī zhōu zhī suǒ yí jù yě
若辄徙州，贼出无常，亦未知州之所宜据也。
shǐ zhě bù néng jí
”使者不能诘。
hù qǐn jí qiú rù cháo
祜寝疾，求入朝。
jì zhì luò yáng huì jǐng xiàn gōng chē zài bìn āi tòng zhì dǔ
既至洛阳，会景献宫车在殡，哀恸至笃。
zhōng zhào shēn yù fú jí yǐn jiàn mìng chéng niǎn rù diàn wú xià bài shén jiàn yōu lǐ
中诏申谕，扶疾引见，命乘辇入殿，无下拜，甚见优礼。
jí shì zuò miàn chén fá wú zhī jì
及侍坐，面陈伐吴之计。
dì yǐ qí bìng bù yí cháng rù qiǎn zhōng shū lìng zhāng huá wèn qí chóu cè
帝以其病，不宜常入，遣中书令张华问其筹策。
hù yuē jīn zhǔ shàng yǒu shàn dài zhī měi ér gōng dé wèi zhe
祜曰：“今主上有禅代之美，而功德未著。
wú rén nüè zhèng yǐ shèn kě bù zhàn ér kè
吴人虐政已甚，可不战而克。
hùn yī liù hé yǐ xīng wén jiào zé zhǔ qí yáo shùn chén tóng jì qì wèi bǎi dài zhī shèng guǐ
混一六合，以兴文教，则主齐尧舜，臣同稷契，为百代之盛轨。
rú shě zhī ruò sūn hào bù xìng ér méi wú rén gēng lì lìng zhǔ suī bǎi wàn zhī zhòng cháng jiāng wèi kě ér yuè yě jiāng wèi hòu huàn hu
如舍之，若孙皓不幸而没，吴人更立令主，虽百万之众，长江未可而越也，将为后患乎！
huá shēn zàn chéng qí jì
”华深赞成其计。
hù wèi huá yuē chéng wú zhì zhě zi yě
祜谓华曰：“成吾志者，子也。
dì yù shǐ hù wò hù zhū jiāng hù yuē qǔ wú bù bì xū chén zì xíng dàn jì píng zhī hòu dāng láo shèng lǜ ěr
”帝欲使祜卧护诸将，祜曰：“取吴不必须臣自行，但既平之后，当劳圣虑耳。
gōng míng zhī jì chén suǒ bù gǎn jū
功名之际，臣所不敢居。
ruò shì le dāng yǒu suǒ fù shòu yuàn shěn zé qí rén
若事了，当有所付授，愿审择其人。
jí jiàn dǔ nǎi jǔ dù yù zì dài
疾渐笃，乃举杜预自代。
xún zú shí nián wǔ shí bā
寻卒，时年五十八。
dì sù fú kū zhī shén āi
帝素服哭之，甚哀。
shì rì dà hán dì tì lèi zhān xū bìn jiē wèi bīng yān
是日大寒，帝涕泪沾须鬓，皆为冰焉。
nán zhōu rén zhēng shì rì wén hù sàng mò bù hào tòng bà shì xiàng kū zhě shēng xiāng jiē
南州人征市日闻祜丧，莫不号恸，罢市，巷哭者声相接。
wú shǒu biān jiàng shì yì wèi zhī qì
吴守边将士亦为之泣。
qí rén qiān suǒ gǎn rú cǐ
其仁千所感如此。
cì yǐ dōng yuán mì qì cháo fú yī xí qián sān shí wàn bù bǎi pǐ
赐以东园秘器，朝服一袭，钱三十万，布百匹。
zhào yuē zhēng nán dà jiàng jūn nán chéng hóu hù dǎo dé chōng sù sī xīn qīng yuǎn
诏曰：“征南大将军南城侯祜，蹈德冲素，思心清远。
shǐ zài nèi zhí zhí dēng dà mìng nǎi xīn dǔ chéng zuǒ yòu wáng shì rù zōng jī mì chū tǒng fāng yuè
始在内职，值登大命，乃心笃诚，左右王事，入综机密，出统方岳。
dāng zhōng xiǎn liè yǒng fǔ zhèn gōng ér yǎn hū cú yǔn dào zhī shāng huái
当终显烈，永辅朕躬，而奄忽殂陨，悼之伤怀。
qí zhuī zèng shì zhōng tài fù chí jié rú gù
其追赠侍中、太傅，持节如故。
hù lì shēn qīng jiǎn bèi fú lǜ sù lù fèng suǒ zī jiē yǐ shàn gěi jiǔ zú shǎng cì jūn shì jiā wú yú cái
祜立身清俭，被服率素，禄俸所资，皆以赡给九族，赏赐军士，家无余财。
yí lìng bù dé yǐ nán chéng hòu yìn rù jiù
遗令不得以南城侯印入柩。
cóng dì xiù děng shù hù sù zhì qiú zàng yú xiān rén mù cì
从弟琇等述祜素志，求葬于先人墓次。
dì bù xǔ cì qù chéng shí lǐ wài jìn líng zàng dì yī qǐng shì yuē chéng
帝不许，赐去城十里外近陵葬地一顷，谥曰成。
hù sàng jì yǐn dì yú dà sī mǎ mén nán lín sòng
祜丧既引，帝于大司马门南临送。
hù shēng qí wáng yōu biǎo hù qī bù yǐ hóu liǎn zhī yì dì nǎi zhào yuē hù gù ràng lì nián zhì bù kě duó
祜甥齐王攸表祜妻不以侯敛之意，帝乃诏曰：“祜固让历年，志不可夺。
shēn méi ràng cún wèi cāo yì lì cǐ yí shū suǒ yǐ chēng xián jì zǐ suǒ yǐ quán jié yě
身没让存，遗操益厉，此夷叔所以称贤，季子所以全节也。
jīn tīng fù běn fēng yǐ zhāng gāo měi
今听复本封，以彰高美。
chū wén dì bēng hù wèi fu xuán yuē sān nián zhī sàng suī guì suì fú zì tiān zǐ dá
初，文帝崩，祜谓傅玄曰：“三年之丧，虽贵遂服，自天子达；
ér hàn wén chú zhī huǐ lǐ shāng yì cháng yǐ tàn xī
而汉文除之，毁礼伤义，常以叹息。
jīn zhǔ shàng tiān zòng zhì xiào yǒu zēng mǐn zhī xìng suī duó qí fú shí xíng sāng lǐ
今主上天纵至孝，有曾闵之性，虽夺其服，实行丧礼。
sāng lǐ shí xíng chú fú hé wéi yá
丧礼实行，除服何为邪！
ruò yīn cǐ gé hàn wèi zhī báo ér xìng xiān wáng zhī fǎ yǐ dūn fēng sú chuí měi bǎi dài bù yì shàn hu
若因此革汉魏之薄，而兴先王之法，以敦风俗，垂美百代，不亦善乎！
xuán yuē hàn wén yǐ mò shì qiǎn bó bù néng xíng guó jūn zhī sàng gù yīn ér chú zhī
”玄曰：“汉文以末世浅薄，不能行国君之丧，故因而除之。
chú zhī shù bǎi nián yī dàn fù gǔ nán xíng yě
除之数百年，一旦复古，难行也。
hù yuē bù néng shǐ tiān xià rú lǐ qiě shǐ zhǔ shàng suì fú bù yóu shàn hu
”祜曰：“不能使天下如礼，且使主上遂服，不犹善乎！
xuán yuē zhǔ shàng bù chú ér tiān xià chú cǐ wèi dàn yǒu yǒu fù zǐ wú fù jūn chén sān gāng zhī dào kuī yǐ
”玄曰：“主上不除而天下除，此为但有有父子，无复君臣，三纲之道亏矣。
hù nǎi zhǐ
”祜乃止。
hù suǒ zhù wén zhāng jí wèi lǎo zi chuán bìng xíng yú shì
祜所著文章及为《老子传》并行于世。
xiāng yáng bǎi xìng yú xiàn shān hù píng shēng yóu qì zhī suǒ jiàn bēi lì miào suì shí xiǎng jì yān
襄阳百姓于岘山祜平生游憩之所建碑立庙，岁时飨祭焉。
wàng qí bēi zhě mò bù liú tì dù yù yīn míng wéi duò lèi bēi
望其碑者莫不流涕，杜预因名为堕泪碑。
jīng zhōu rén wéi hù huì míng wū shì jiē yǐ mén wèi chēng gǎi hù cáo wèi cí cáo yān
荆州人为祜讳名，屋室皆以门为称，改户曹为辞曹焉。
hù kāi fǔ lěi nián qiān ràng bù pì shì shǐ yǒu suǒ mìng huì zú bù dé chú shǔ
祜开府累年，谦让不辟士，始有所命，会卒，不得除署。
gù cān zuǒ liú kuài zhào yín liú mí sūn bó děng jiān yì yù yuē xī yǐ miù xuǎn tiǎn bèi guān shǔ gè de yǔ qián zhēng nán dà jiàng jūn hù cān tóng zhù shì
故参佐刘侩、赵寅、刘弥、孙勃等笺诣预曰：“昔以谬选，忝备官属，各得与前征南大将军祜参同庶事。
hù zhí dé chōng xū cāo shàng qīng yuǎn dé gāo ér tǐ bēi wèi yōu ér xíng gōng
祜执德冲虚，操尚清远，德高而体卑，位优而行恭。
qián yīng xiǎn mìng lái fǔ nán xià jì yǒu sān sī zhī yí fù jiā dà jiāng jūn zhī hào
前膺显命，来抚南夏，既有三司之仪，复加大将军之号。
suī jū qí wèi bù xíng qí zhì
虽居其位，不行其制。
zhì jīn hǎi nèi kě zhù qún jùn wàng fēng
至今海内渴伫，群俊望风。
shè qí mén zhě tān fū fǎn lián nuò fū lì zhì suī yí huì zhī cāo wú yǐ shàng yě
涉其门者，贪夫反廉，懦夫立志，虽夷惠之操，无以尚也。
zì zhèn cǐ jìng zhèng huà bèi hu jiāng hàn qián móu yuǎn jì pì guó kāi jiāng zhū suǒ guī mó jiē yǒu guǐ liàng
自镇此境，政化被乎江汉，潜谋远计，辟国开疆，诸所规摹，皆有轨量。
zhì cún gōng jiā yǐ sǐ qín shì shǐ pì sì yuàn wèi zhì ér yǔn
志存公家，以死勤事，始辟四掾，未至而陨。
fu jǔ xián bào guó tái fǔ zhī yuǎn rèn yě
夫举贤报国，台辅之远任也；
sōu yáng cè lòu yì tái fǔ zhī sù xīn yě
搜扬侧陋，亦台辅之宿心也；
zhōng dào ér fèi yì tái fǔ zhī sī hèn yě
中道而废，亦台辅之私恨也。
lǚ qiān jī rěn wǎn jié bù suí cǐ yuǎn jìn suǒ yǐ wèi zhī gǎn tòng zhě yě
履谦积稔，晚节不遂，此远近所以为之感痛者也。
xī zhào bó suǒ qì ài liú gān táng
昔召伯所憩，爱流甘棠；
xuān zi suǒ yóu fēng zhí qí shù
宣子所游，封殖其树。
fu sī qí rén shàng jí qí shù kuàng shēng cún suǒ pì zhī shì biàn dāng suí lì fàng qì zhě hu
夫思其人，尚及其树，况生存所辟之士，便当随例放弃者乎！
qǐ méng liè shàng de yī yǐ zhì yuàn shǔ
乞蒙列上，得依已至掾属。
yù biǎo yuē hù suī kāi fǔ ér bù bèi liáo shǔ yǐn qiān zhī zhì yi jiàn xiǎn míng
”预表曰：“祜虽开府而不备僚属，引谦之至，宜见显明。
jí fú jí pì shì wèi dào ér méi jiā wú yìn sì guān wú mìng shì cǐ fāng zhī wàng yǐn yōu zài huái
及扶疾辟士，未到而没，家无胤嗣，官无命士，此方之望，隐忧载怀。
fu dǔ zhōng zhuī yuǎn rén dé guī hòu hàn zǔ bù xī sì qiān hù zhī fēng yǐ wèi zhào zǐ dì xīn
夫笃终追远，人德归厚，汉祖不惜四千户之封，以慰赵子弟心。
qǐng yì zhī
请议之。
zhào bù xǔ
”诏不许。
hù zú èr suì ér wú píng qún chén shàng shòu dì zhí jué liú tì yuē cǐ yáng tài fù zhī gōng yě
祜卒二岁而吴平，群臣上寿，帝执爵流涕曰：“此羊太傅之功也。
yīn yǐ kè dìng zhī gōng cè gào hù miào réng yī xiāo hé gù shì fēng qí fū rén
”因以克定之功，策告祜庙，仍依萧何故事，封其夫人。
cè yuē huáng dì shǐ yè zhě dù hóng gào gù shì zhōng tài fù jù píng chéng hóu hù xī wú wèi bù gōng fù xiǎn chēng hào jiāo jìng bù pì duō lì nián suǒ
策曰：“皇帝使谒者杜宏告故侍中、太傅钜平成侯祜：昔吴为不恭，负险称号，郊境不辟，多历年所。
hù shòu rèn nán xià sī jìng qí nán wài yáng wáng huà nèi jīng miào lüè zhe dé tuī chéng jiāng hàn guī xīn jǔ yǒu chéng zī móu yǒu quán cè
羊枯受命在南夏任职，思虑的祸患，对外宣扬王道教化，在内谋划朝廷的重大决策，显示德行推行诚信，江汉人心归附，举措有成熟的谋略，设谋有完整的策划。
hào tiān bù diào suǒ zhì bù zú zhèn yòng dào hèn yú jué xīn
昊天不吊，所志不卒，朕用悼恨于厥心。
nǎi bān mìng qún shuài zhì tiān zhī tǎo bīng bù yú shí yī zhēng ér miè chóu xī zhī guī ruò hé fú qì
乃班命群帅，致天之讨，兵不逾时，一征而灭，畴昔之规，若合符契。
fu shǎng bù shī láo guó yǒu yí diǎn yi zēng qǐ tǔ yǔ yǐ chóng qián mìng ér zhòng wéi gōng gāo ràng zhī sù
夫赏不失劳，国有彝典，宜增启土宇，以崇前命，而重违公高让之素。
jīn fēng fū rén xià hóu shì wàn suì xiāng jūn shí yì wǔ qiān hù yòu cì bó wàn pǐ gǔ wàn hú
今封夫人夏侯氏万岁乡君，食邑五千户，又赐帛万匹，谷万斛。
hù nián wǔ suì shí lìng rǔ mǔ qǔ suǒ nòng jīn huán
祜年五岁，时令乳母取所弄金环。
rǔ mǔ yuē rǔ xiān wú cǐ wù
乳母曰：“汝先无此物。
hù jí yì lín rén lǐ shì dōng yuán sāng shù zhōng tàn de zhī
”祜即诣邻人李氏东垣桑树中探得之。
zhǔ rén jīng yuē cǐ wú wáng r suǒ shī wù yě yún hé chí qù
主人惊曰：“此吾亡儿所失物也，云何持去！
rǔ mǔ jù yán zhī lǐ shì bēi wǎn
”乳母具言之，李氏悲惋。
shí rén yì zhī wèi lǐ shì zi zé hù zhī qián shēn yě
时人异之，谓李氏子则祜之前身也。
yòu yǒu shàn xiāng mù zhě yán hù zǔ mù suǒ yǒu dì wáng qì ruò záo zhī zé wú hòu hù suì záo zhī
又有善相墓者，言祜祖墓所有帝王气，若凿之则无后，祜遂凿之。
xiāng zhě jiàn yuē yóu chū shé bì sān gōng ér hù jìng duò mǎ zhé bì wèi zhì gōng ér wú zi
相者见曰“犹出折臂三公”，而祜竟堕马折臂，位至公而无子。
dì yǐ hù xiōng zi jì wèi sì jì yǐ fù méi bù dé wéi rén hòu
帝以祜兄子暨为嗣，暨以父没不得为人后。
dì yòu lìng jì dì yī wèi hù hòu yòu bù fèng zhào
帝又令暨弟伊为祜后，又不奉诏。
dì nù bìng shōu miǎn zhī
帝怒，并收免之。
tài kāng èr nián yǐ yī dì piān wèi jù píng hóu fèng hù sì
太康二年，以伊弟篇为钜平侯，奉祜嗣。
piān lì guān qīng shèn yǒu sī niú yú guān shè chǎn dú jí qiān ér liú zhī wèi zhì sàn qí cháng shì zǎo zú
篇历官清慎，有私牛于官舍产犊，及迁而留之，位至散骑常侍，早卒。
xiào wǔ tài yuán zhōng fēng hù xiōng xuán sūn zhī zǐ fǎ xīng wéi jù píng hóu yì wǔ qiān hù
孝武太元中，封祜兄玄孙之子法兴为钜平侯，邑五千户。
yǐ huán xuán dǎng zhū guó chú
以桓玄党诛，国除。
shàng shū cí bù láng xún bǎi zǐ shàng biǎo sòng zhī yuē chén wén jiù yáo wáng sì zāng wén yǐ wéi shēn tàn
尚书祠部郎荀伯子上表讼之曰：“臣闻咎繇亡嗣，臧文以为深叹；
bó shì duó yì guǎn zhòng suǒ yǐ chēng rén
伯氏夺邑，管仲所以称仁。
gōng gāo kě bǎi shì bù mǐn làn shǎng wú de chóng cháo
功高可百世不泯，滥赏无得崇朝。
gù tài fù jù píng hóu yáng hù míng dé tōng xián guó zhī zōng zhǔ xūn cān zuǒ mìng gōng chéng píng wú ér hòu sì quē rán zhēng cháng mò jì
故太傅、钜平侯羊祜明德通贤，国之宗主，勋参佐命，功成平吴，而后嗣阙然，烝尝莫寄。
hàn yǐ xiāo hé yuán gōng gù jué shì zhé jì yú wèi jù píng fēng yi tóng cuó guó
汉以萧何元功，故绝世辄继，愚谓钜平封宜同酂国。
gù tài wèi guǎng líng gōng zhǔn dǎng yì zéi lún huò jiā huái nán yīn nì wèi lì qiè xiǎng dà bāng
故太尉广陵公准党翼贼伦，祸加淮南，因逆为利，窃飨大邦。
zhí xī cháo zhèng xíng shī cái zhōng xīng yīn ér bù duó
值西朝政刑失裁，中兴因而不夺。
jīn wáng dào wéi xīn qǐ kě bù dà pàn zāng pǐ wèi guǎng líng guó yi zài xuē chú
今王道维新，岂可不大判臧否，谓广陵国宜在削除。
gù tài bǎo wèi guàn běn jué zī yáng xiàn gōng jì bèi héng hài nǎi jìn máo tǔ shǐ zèng lán líng yòu zhuǎn jiāng xià
故太保卫瓘本爵菑阳县公，既被横害，乃进茅土，始赠兰陵，又转江夏。
zhōng cháo míng chén duō fēi lǐ zhōng guàn gōng dé wú shū ér dú shòu piān shǎng wèi yi ba qí jùn fēng fù yì zī yáng zé yǔ duó yǒu lún shàn è fēn yǐ
中朝名臣，多非理终，瓘功德无殊，而独受偏赏，谓宜罢其郡封，复邑菑阳，则与夺有伦，善恶分矣。
jìng qǐn bù bào
”竟寝不报。
hù qián mǔ kǒng róng nǚ shēng xiōng fā guān zhì dū du huái běi hù jūn
祜前母，孔融女，生兄发，官至都督淮北护军。
chū fā yǔ hù tóng mǔ xiōng chéng jù dé bìng hù mǔ dù bù néng liǎng cún nǎi zhuān xīn yǎng fā gù dé jì ér chéng jìng sǐ
初，发与祜同母兄承俱得病，祜母度不能两存，乃专心养发，故得济，而承竟死。
fā zhǎng zǐ lún gāo yáng xiāng
发长子伦，高阳相。
lún dì jì yáng píng tài shǒu
伦弟暨，阳平太守。
jì dì yī chū wèi chē qí gǔ chōng yuàn hòu lì píng nán jiāng jūn dū du jiāng běi zhū jūn shì zhèn wǎn wèi zhāng chāng suǒ shā zhuī zèng zhèn nán jiāng jūn
暨弟伊，初为车骑贾充掾，后历平南将军、都督江北诸军事，镇宛，为张昌所杀，追赠镇南将军。
hù bó fù mì guān zhì jīng zhào tài shǒu
祜伯父秘，官至京兆太守。
zi zhǐ wèi jùn tài shǒu
子祉，魏郡太守。
mì sūn liàng zì zhǎng xuán yǒu cái néng duō jì shù
秘孙亮，字长玄，有才能，多计数。
yǔ zhī jiāo zhě bì wěi jǐn kuǎn chéng rén jiē wèi de qí xīn ér shū fēi qí shí yě
与之交者，必伪尽款诚，人皆谓得其心，而殊非其实也。
chū wèi tài fù yáng jùn cān jūn shí jīng zhào duō dào qiè
初为太傅杨骏参军，时京兆多盗窃。
jùn yù gèng zhòng qí fǎ dào bǎi qián jiā dà pì qǐng guān shǔ huì yì liàng yuē xī chu jiāng yǐ mǔ shī bù yǐ wéi dào yóu lìng yǐn
骏欲更重其法，盗百钱加大辟，请官属会议，亮曰：“昔楚江乙母失布，以为盗由令尹。
gōng ruò wú yù dào yi zì zhǐ hé zhòng fǎ wèi
公若无欲，盗宜自止，何重法为？
jùn cán ér zhǐ
”骏惭而止。
lèi zhuǎn dà hóng lú
累转大鸿胪。
shí huì dì zài cháng ān liàng yǔ guān dōng lián móu nèi bù zì ān bēn yú bīng zhōu wèi liú yuán hǎi suǒ hài
时惠帝在长安，亮与关东连谋，内不自安，奔于并州，为刘元海所害。
liàng dì táo wèi xú zhōu cì shǐ
亮弟陶，为徐州刺史。
dù yù zì yuán kǎi jīng zhào dù líng rén yě
杜预，字元凯，京兆杜陵人也。
zǔ jī wèi shàng shū pú yè
祖畿，魏尚书仆射。
fù shù yōu zhōu cì shǐ
父恕，幽州刺史。
yù bó xué duō tōng míng yú xīng fèi zhī dào cháng yán dé bù kě yǐ qǐ jí lì gōng lì yán kě shù jī yě
预博学多通，明于兴废之道，常言：“德不可以企及，立功立言可庶几也。
chū qí fù yǔ xuān dì bù xiāng néng suì yǐ yōu sǐ gù yù jiǔ bù dé diào
”初，其父与宣帝不相能，遂以幽死，故预久不得调。
wén dì sì lì yù shàng dì mèi gāo lù gōng zhǔ qǐ jiā bài shàng shū láng xí zǔ jué fēng lè tíng hòu
文帝嗣立，预尚帝妹高陆公主，起家拜尚书郎，袭祖爵丰乐亭侯。
zài zhí sì nián zhuǎn cān xiāng fǔ jūn shì
在职四年，转参相府军事。
zhōng huì fá shǔ yǐ yù wèi zhèn xi zhǎng shǐ
钟会伐蜀，以预为镇西长史。
jí huì fǎn liáo zuǒ bìng yù hài wéi yù yǐ zhì huò miǎn zēng yì qiān yī bǎi wǔ shí hù
及会反，僚佐并遇害，唯预以智获免，增邑千一百五十户。
yǔ chē qí jiāng jūn gǔ chōng děng dìng lǜ lìng jì chéng yù wèi zhī zhù jiě nǎi zòu zhī yuē fǎ zhě gài shéng mò zhī duàn lì fēi qióng lǐ jìn xìng zhī shū yě
与车骑将军贾充等定律令，既成，预为之注解，乃奏之曰：“法者，盖绳墨之断例，非穷理尽性之书也。
gù wén yuē ér lì zhí tīng shěng ér jìn jiǎn
故文约而例直，听省而禁简。
lì zhí yì jiàn jìn jiǎn nán fàn
例直易见，禁简难犯。
yì jiàn zé rén zhī suǒ bì nán fàn zé jǐ yú xíng cuò
易见则人知所避，难犯则几于刑厝。
xíng zhī běn zài yú jiǎn zhí gù bì shěn míng fēn
刑之本在于简直，故必审名分。
shěn míng fēn zhě bì rěn xiǎo lǐ
审名分者，必忍小理。
gǔ zhī xíng shū míng zhī zhōng dǐng zhù zhī jīn shí suǒ yǐ yuǎn sāi yì duān shǐ wú yín qiǎo yě
古之刑书，铭之钟鼎，铸之金石，所以远塞异端，使无淫巧也。
jīn suǒ zhù jiē gāng luō fǎ yì gé zhī yǐ míng fēn
今所注皆纲罗法意，格之以名分。
shǐ yòng zhī zhě zhí míng lì yǐ shěn qù shè shēn shéng mò zhī zhí qù xī xīn zhī lǐ yě
使用之者执名例以审趣舍，伸绳墨之直，去析薪之理也。
zhào bān yú tiān xià
”诏班于天下。
tài shǐ zhōng shǒu hé nán yǐn
泰始中，守河南尹。
yù yǐ jīng shī wáng huà zhī shǐ zì jìn jí yuǎn fán suǒ shī lùn wu chóng dà tǐ
预以京师王化之始，自近及远，凡所施论，务崇大体。
shòu zhào wèi chù zhì zhī kè qí lüè yuē
受诏为黜陟之课，其略曰；
chén wén shàng gǔ zhī zhèng yīn xún zì rán xū jǐ wěi chéng ér xìn shùn zhī dào yīng shén gǎn xīn tōng ér tiān xià zhī lǐ de
“臣闻上古之政，因循自然，虚己委诚，而信顺之道应，神感心通，而天下之理得。
dǎi zhì chún piáo jiàn sàn zhāng měi xiǎn è shè guān fēn zhí yǐ bān jué lù hóng xuān liù diǎn yǐ xiáng kǎo chá
逮至淳朴渐散，彰美显恶，设官分职，以颁爵禄，弘宣六典，以详考察。
rán yóu yǐ míng zhé zhī fǔ jiàn zhōng zhēn zhī sī shǐ míng bù dé yuè gōng ér dú měi gōng bù dé hòu míng ér dú yǐn jiē chóu zī bó xún fū nà yǐ yán
然犹倚明哲之辅，建忠贞之司，使名不得越功而独美，功不得后名而独隐，皆畴咨博询，敷纳以言。
jí zhì mò shì bù néng jì yuǎn ér qiú yú mì wēi yí zhū xīn ér xìn ěr mù yí ěr mù ér xìn jiǎn shū
及至末世，不能纪远而求于密微，疑诸心而信耳目，疑耳目而信简书。
jiǎn shū yù fán guān fāng yù wěi fǎ lìng zī zhāng qiǎo shì mí duō
简书愈繁，官方愈伪，法令滋章，巧饰弥多。
xī hàn zhī cì shǐ yì suì zhōng zòu shì bù zhì suàn kè ér qīng zhuó cū jǔ
昔汉之刺史，亦岁终奏事，不制算课，而清浊粗举。
wèi shì kǎo kè jí jīng fáng zhī yí yì qí wén kě wèi zhì mì
魏氏考课，即京房之遗意，其文可谓至密。
rán yóu yú lèi xì yǐ wéi qí tǐ gù lì dài bù néng tōng yě
然由于累细以违其体，故历代不能通也。
qǐ ruò shēn táng yáo zhī jiù qù mì jiù jiǎn zé jiǎn ér yì cóng yě
岂若申唐尧之旧，去密就简，则简而易从也。
fu xuān jìn wù lǐ shén ér míng zhī cún hū qí rén
夫宣尽物理，神而明之，存乎其人。
qù rén ér rèn fǎ zé yǐ shāng lǐ
去人而任法，则以伤理。
jīn kē jǔ yōu liè mò ruò wěi rèn dá guān gè kǎo suǒ tǒng
今科举优劣，莫若委任达官，各考所统。
zài guān yī nián yǐ hòu měi suì yán yōu zhě yī rén wéi shàng dì liè zhě yī rén wéi xià dì yīn jì xié yǐ míng wén
在官一年以后，每岁言优者一人为上第，劣者一人为下第，因计偕以名闻。
rú cǐ liù zài zhǔ zhě zǒng jí cǎi àn qí liù suì chù yōu jǔ zhě chāo yòng zhī liù suì chù liè jǔ zhě zòu miǎn zhī qí yōu duō liè shǎo zhě xù yòng zhī liè duō yōu shǎo zhě zuǒ qiān zhī
如此六载，主者总集采案，其六岁处优举者超用之，六岁处劣举者奏免之，其优多劣少者叙用之，劣多优少者左迁之。
jīn kǎo kè zhī pǐn suǒ duì bù jūn chéng yǒu nán yì
今考课之品，所对不钧，诚有难易。
ruò yǐ nán qǔ yōu yǐ yì ér fǒu zhǔ zhě gù dāng zhǔn liàng qīng zhòng wēi jiā jiàng shā bù zú fù qū yǐ fǎ jǐn yě
若以难取优，以易而否，主者固当准量轻重，微加降杀，不足复曲以法尽也。
jǐ chǒu zhào shū yǐ kǎo kè nán chéng tīng tōng jiàn lì
《己丑诏书》以考课难成，听通荐例。
jiàn lì zhī lǐ jí yì qǔ yú fēng shēng
荐例之理，即亦取于风声。
liù nián dùn jiàn chù zhì wú jiàn yòu fēi gǔ zhě sān kǎo zhī yì yě
六年顿荐，黜陟无渐，又非古者三考之意也。
jīn měi suì yī kǎo zé jī yōu yǐ chéng zhì lèi liè yǐ qǔ chù
今每岁一考，则积优以成陟，累劣以取黜。
yǐ shì jūn zǐ zhī xīn xiāng chù wèi yǒu guān gù liù nián liù chù qīng néng liù jìn fǒu liè zhě yě
以士君子之心相处，未有官故六年六黜清能，六进否劣者也。
jiān sī jiāng yì suí ér dàn zhī
监司将亦随而弹之。
ruò lìng shàng xià gōng xiāng róng guò cǐ wèi qīng yì dà tuí yì wú qǔ yú chù zhì yě
若令上下公相容过，此为清议大颓，亦无取于黜陟也。
sī lì xiào wèi shí jiàn yǐ sù hàn zòu yù miǎn zhí
司隶校尉石鉴以宿憾奏预，免职。
shí lǔ kòu lǒng shí yǐ yù wèi ān xī jūn sī gěi bīng sān bǎi rén qí bǎi pǐ
时虏寇陇石，以预为安西军司，给兵三百人，骑百匹。
dào cháng ān gèng chú qín zhōu cì shǐ lǐng dōng qiāng xiào wèi qīng chē jiāng jūn jiǎ jié
到长安，更除秦州刺史，领东羌校尉、轻车将军、假节。
shǔ lǔ bīng qiáng shèng shí jiàn shí wéi ān xī jiāng jūn shǐ yù chū bīng jī zhī
属虏兵强盛，石鉴时为安西将军，使预出兵击之。
yù yǐ lǔ chéng shèng mǎ féi ér guān jūn xuán fá yi bìng lì dà yùn xū chūn jìn tǎo chén wǔ bù kě sì bù xū
预以虏乘胜马肥，而官军悬乏，宜并力大运，须春进讨，陈五不可、四不须。
jiàn dà nù fù zòu yù shàn shì chéng mén guān shě jī fá jūn xīng qiǎn yù shǐ jiàn chē zhēng yì tíng wèi
鉴大怒，复奏预擅饰城门官舍，稽乏军兴，遣御史槛车征诣廷尉。
yǐ yù shàng zhǔ zài bā yì yǐ hóu shú lùn
以预尚主，在八议，以侯赎论，。
qí hòu lǒng yòu zhī shì zú rú yù cè
其后陇右之事卒如预策。
shì shí cháo tíng jiē yǐ yù míng yú chóu lüè huì xiōng nú shuài liú měng jǔ bīng fǎn zì bìng zhōu xi jí hé dōng píng yáng zhào yù yǐ sàn hòu dìng jì shěng tà é bài dù zhī shàng shū
是时朝廷皆以预明于筹略，会匈奴帅刘猛举兵反，自并州西及河东、平阳，诏预以散侯定计省闼，俄拜度支尚书。
yù nǎi zòu lì jiè tián jiàn ān biān lùn chǔ jūn guó zhī yào
预乃奏立藉田，建安边，论处军国之要。
yòu zuò rén pái xīn qì xìng cháng píng cāng dìng gǔ jià jiào yán yùn zhì kè diào nèi yǐ lì guó wài yǐ jiù biān zhě wǔ shí yú tiáo jiē nà yān
又作人排新器，兴常平仓，定谷价，较盐运，制课调，内以利国外以救边者五十余条，皆纳焉。
shí jiàn zì jūn hái lùn gōng bù shí wèi yù suǒ jiū suì xiāng chóu hèn yán lùn xuān huá bìng zuò miǎn guān yǐ hóu jiān běn zhí
石鉴自军还，论功不实，为预所纠，遂相仇恨，言论喧哗，并坐免官，以侯兼本职。
shù nián fù bài dù zhī shàng shū
数年，复拜度支尚书。
yuán huáng hòu zǐ gōng jiāng qiān yú jùn yáng líng
元皇后梓宫将迁于峻阳陵。
jiù zhì jì zàng dì jí qún chén jí jí
旧制，既葬，帝及群臣即吉。
shàng shū zòu huáng tài zǐ yì yi shì fú
尚书奏，皇太子亦宜释服。
yù yì huáng tài zǐ yi fù gǔ diǎn yǐ liàng ān zhōng zhì cóng zhī
预议“皇太子宜复古典，以谅暗终制”，从之。
yù yǐ shí lì chà chuǎn bù yīng guǐ dù zòu shàng èr yuán qián dù lì xíng yú shì
预以时历差舛，不应晷度，奏上《二元干度历》，行于世。
yù yòu yǐ mèng jīn dù xiǎn yǒu fù mò zhī huàn qǐng jiàn hé qiáo yú fù píng jīn
预又以孟津渡险，有覆没之患，请建河桥于富平津。
yì zhě yǐ wéi yīn zhōu suǒ dōu lì shèng xián ér bù zuò zhě bì bù kě lì gù yě
议者以为殷周所都，历圣贤而不作者，必不可立故也。
yù yuē zào zhōu wèi liáng zé hé qiáo zhī wèi yě
预曰：“‘造舟为梁’，则河桥之谓也。
jí qiáo chéng dì cóng bǎi liáo lín huì jǔ shāng shǔ yù yuē fēi jūn cǐ qiáo bù lì yě
”及桥成，帝从百僚临会，举觞属预曰：“非君，此桥不立也。
duì yuē fēi bì xià zhī míng chén yì bù dé shī qí wēi qiǎo
”对曰：“非陛下之明，臣亦不得施其微巧。
zhōu miào qī qì zhì hàn dōng jīng yóu zài yù zuò
”周庙欹器，至汉东京犹在御坐。
hàn mò sāng luàn bù fù cún xíng zhì suì jué
汉末丧乱，不复存，形制遂绝。
yù chuàng yì zào chéng zòu shàng zhī dì shén jiā tàn yān
预创意造成，奏上之，帝甚嘉叹焉。
xián níng sì nián qiū dà lín yǔ huáng chóng qǐ
咸宁四年秋，大霖雨，蝗虫起。
yù shàng shū duō chén nóng yào shì zài shí huò zhì
预上疏多陈农要，事在《食货志》。
yù zài nèi qī nián sǔn yì wàn jī bù kě shèng shǔ cháo yě chēng měi hào yuē dù wǔ kù yán qí wú suǒ bù yǒu yě
预在内七年，损益万机，不可胜数，朝野称美，号曰“杜武库”，言其无所不有也。
shí dì mì yǒu miè wú zhī jì ér cháo yì duō wéi wéi yù yáng hù zhāng huá yǔ dì yì hé
时帝密有灭吴之计，而朝议多违，唯预、羊祜、张华与帝意合。
hù bìng jǔ yù zì dài yīn yǐ běn guān jiǎ jié xíng píng dōng jiāng jūn lǐng zhēng nán jūn sī
祜病，举预自代，因以本官假节行平东将军，领征南军司。
jí hù zú bài zhèn nán dà jiāng jūn dū du jīng zhōu zhū jūn shì gěi zhuī fēng chē dì èr fù mǎ
及祜卒，拜镇南大将军、都督荆州诸军事，给追锋车，第二驸马。
yù jì zhì zhèn shàn jiǎ bīng yào wēi wǔ nǎi jiǎn jīng ruì xí wú xī líng dū zhāng zhèng dà pò zhī yǐ gōng zēng fēng sān bǎi liù shí wǔ hù
预既至镇，缮甲兵，耀威武，乃简精锐，袭吴西陵督张政，大破之，以功增封三百六十五户。
zhèng wú zhī míng jiàng yě jù yào hài zhī dì chǐ yǐ wú bèi qǔ bài bù yǐ suǒ sàng zhī shí gào yú sūn hào
政，吴之名将也，据要害之地，耻以无备取败，不以所丧之实告于孙皓。
yù yù jiān wú biān jiāng nǎi biǎo hái qí suǒ huò zhī zhòng yú hào
预欲间吴边将，乃表还其所获之众于皓。
hào guǒ zhào zhèng qiǎn wǔ chāng jiān liú xiàn dài zhī
皓果召政，遣武昌监刘宪代之。
gù dà jūn lín zhì shǐ qí jiàng shuài yí yì yǐ chéng qīng dàng zhī shì
故大军临至，使其将帅移易，以成倾荡之势。
yù chǔ fèn jì dìng nǎi qǐ qǐng fá wú zhī qī
预处分既定，乃启请伐吴之期。
dì bào dài míng nián fāng yù dà jǔ yù biǎo chén zhì jì yuē zì rùn yuè yǐ lái zéi dàn chì yán xià wú bīng shàng
帝报待明年方欲大举，预表陈至计曰：“自闰月以来，贼但敕严，下无兵上。
yǐ lǐ shì tuī zhī zéi zhī qióng jì lì bù liǎng wán bì xiān hù shàng liú qín bǎo xià kǒu yǐ dōng yǐ yán shì xi wú yuán duō bīng xī shàng kōng qí guó dū
以理势推之，贼之穷计，力不两完，必先护上流，勤保夏口以东，以延视息，无缘多兵西上，空其国都。
ér bì xià guò tīng biàn yòng wěi qì dà jì zòng dí huàn shēng
而陛下过听，便用委弃大计，纵敌患生。
cǐ chéng guó zhī yuǎn tú shǐ jǔ ér yǒu bài wù jǔ kě yě
此诚国之远图，使举而有败，勿举可也。
shì wéi zhī zhì wu cóng wán láo
事为之制，务从完牢。
ruò huò yǒu chéng zé kāi tài píng zhī jī
若或有成，则开太平之基；
bù chéng bù guò fèi sǔn rì yuè zhī jiān hé xī ér bù yī shì zhī
不成，不过费损日月之间，何惜而不一试之！
ruò dāng xū hòu nián tiān shí rén shì bù dé rú cháng chén kǒng qí gèng nán yě
若当须后年，天时人事不得如常，臣恐其更难也。
bì xià sù yì fēn mìng chén děng suí jiè fēn jìn qí suǒ jìn chí dōng xī tóng fú wàn ān zhī jǔ wèi yǒu qīng bài zhī lǜ
陛下宿议，分命臣等随界分进，其所禁持，东西同符，万安之举，未有倾败之虑。
chén xīn shí le bù gǎn yǐ ài mèi zhī jiàn zì qǔ hòu lèi
臣心实了，不敢以暧昧之见自取后累。
wéi bì xià chá zhī
希望陛下认真考虑。
yù xún yuè zhī zhōng yòu shàng biǎo yuē yáng hù yǔ cháo chén duō bù tóng bù xiān bó huà ér mì yǔ bì xià gòng shī cǐ jì gù yì lìng duō yì
”预旬月之中又上表曰：“羊祜与朝臣多不同，不先博画而密与陛下共施此计，故益令多异。
fán shì dāng yǐ lì hài xiāng jiào jīn cǐ jǔ shí yǒu bā jiǔ lì qí yī èr zhǐ yú wú gōng ěr
凡事当以利害相较，今此举十有八九利，其一二止于无功耳。
qí yán pò bài zhī xíng yì bù kě de zhí shì jì bù chū yǐ gōng bù zài shēn gè chǐ qí qián yán gù shǒu zhī yě
其言破败之形亦不可得，直是计不出已，功不在身，各耻其前言，故守之也。
zì qǐng cháo tíng shì wú dà xiǎo yì yì fēng qǐ suī rén xīn bù tóng yì yóu shì ēn bù lǜ hòu nán gù qīng xiāng tóng yì yě
自顷朝廷事无大小，异意锋起，虽人心不同，亦由恃恩不虑后难，故轻相同异也。
xī hàn xuān dì yì zhào chōng guó suǒ shàng shì xiào zhī hòu jié zé zhū yì zhě jiē kòu tóu ér xiè yǐ sāi yì duān yě
昔汉宣帝议赵充国所上，事效之后，诘责诸议者，皆叩头而谢，以塞异端也。
zì qiū yǐ lái tǎo zéi zhī xíng pō lù
自秋已来，讨贼之形颇露。
ruò jīn zhōng zhǐ sūn hào bù ér shēng jì huò xǐ dōu wǔ chāng gèng wán xiū jiāng nán zhū chéng yuǎn qí jū rén chéng bù kě gōng yě wú suǒ lüè jī dà chuán yú xià kǒu zé míng nián zhī jì huò wú suǒ jí
若今中止，孙皓怖而生计，或徙都武昌，更完修江南诸城，远其居人，城不可攻，野无所掠，积大船于夏口，则明年之计或无所及。
shí dì yǔ zhōng shū lìng zhāng huá wéi qí ér yù biǎo shì zhì
”时帝与中书令张华围棋，而预表适至。
huá tuī píng liǎn shǒu yuē bì xià shèng míng shén wǔ cháo yě qīng yàn guó fù bīng qiáng hào lìng rú yī wú zhǔ huāng yín jiāo nüè zhū shā xián néng dāng jīn tǎo zhī kě bù láo ér dìng
华推枰敛手曰：“陛下圣明神武，朝野清晏，国富兵强，号令如一，吴主荒淫骄虐，诛杀贤能，当今讨之，可不劳而定。
dì nǎi xǔ zhī
”帝乃许之。
yù yǐ tài kāng yuán nián zhēng yuè chén bīng yú jiāng líng qiǎn cān jūn fán xiǎn yǐn lín shān guī xiāng yáng tài shǒu zhōu qí děng lǜ zhòng xún jiāng xī shàng shòu yǐ jié dù xún rì zhī jiān lèi kè chéng yì jiē rú yù cè yān
预以太康元年正月，陈兵于江陵，遣参军樊显、尹林、邓圭、襄阳太守周奇等率众循江西上，授以节度，旬日之间，累克城邑，皆如预策焉。
yòu qiǎn yá mén guǎn dìng zhōu zhǐ wu cháo děng lǜ qí bīng bā bǎi fàn zhōu yè dù yǐ xí lè xiāng duō zhāng qí zhì qǐ huǒ bā shān chū yú yào hài zhī dì yǐ duó zéi xīn
又遣牙门管定、周旨、伍巢等率奇兵八百，泛舟夜渡，以袭乐乡，多张旗帜，起火巴山，出于要害之地，以夺贼心。
wú dōu dū sūn xīn zhèn kǒng yǔ wu yán shū yuē běi lái zhū jūn nǎi fēi dù jiāng yě
吴都督孙歆震恐，与伍延书曰：“北来诸军，乃飞渡江也。
wú zhī nán nǚ jiàng zhě zhě wàn yú kǒu zhǐ cháo děng fú bīng lè xiāng chéng wài
”吴之男女降者者万余口，旨、巢等伏兵乐乡城外。
xīn qiǎn jūn chū jù wáng jùn dà bài ér hái
歆遣军出距王浚，大败而还。
zhǐ děng fā fú bīng suí xīn jūn ér rù xīn bù jué zhí zhì zhàng xià lǔ xīn ér hái
旨等发伏兵，随歆军而入，歆不觉，直至帐下，虏歆而还。
gù jūn zhōng wèi zhī yáo yuē yǐ jì dài zhàn yī dāng wàn
故军中为之谣曰：“以计代战一当万。
yú shì jìn bī jiāng líng
”于是进逼江陵。
wú dū jiāng wu yán wěi qǐng xiáng ér liè bīng dēng pí yù gōng kè zhī
吴督将伍延伪请降而列兵登陴，预攻克之。
jì píng shàng liú yú shì yuán xiāng yǐ nán zhì yú jiāo guǎng wú zhī zhōu jùn jiē wàng fēng guī mìng fèng sòng yìn shòu yù zhàng jié chēng zhào ér suí fǔ zhī
既平上流，于是沅湘以南，至于交广，吴之州郡皆望风归命，奉送印绶，预仗节称诏而绥抚之。
fán suǒ zhǎn jí shēng huò wú dōu dū jiān jūn shí sì yá mén jùn shǒu bǎi èr shí yú rén
凡所斩及生获吴都督、监军十四，牙门、郡守百二十余人。
yòu yīn bīng wēi xǐ jiàng shì tún shù zhī jiā yǐ shí jiāng běi nán jùn gù dì gè shù zhī zhǎng lì jīng tǔ sù rán wú rén fù zhě rú guī yǐ
又因兵威，徙将士屯戍之家以实江北，南郡故地各树之长吏，荆土肃然，吴人赴者如归矣。
wáng jùn xiān liè shàng de sūn xīn tóu yù hòu shēng sòng xīn luò zhōng yǐ wéi dà xiào
王浚先列上得孙歆头，预后生送歆，洛中以为大笑。
shí zhòng jūn huì yì huò yuē bǎi nián zhī kòu wèi kě jǐn kè
时众军会议，或曰：“百年之寇，未可尽克。
jīn xiàng shǔ shuǐ lǎo fāng jiàng jí yì jiāng qǐ yi sì lái dōng gèng wéi dà jǔ
今向暑，水潦方降，疾疫将起，宜俟来冬，更为大举。
yù yuē xī yuè yì jiè jì xi yī zhàn yǐ bìng qiáng qí jīn bīng wēi yǐ zhèn pì rú pò zhú shù jié zhī hòu jiē yíng rèn ér jiě wú fù zhe shǒu chù yě
”预曰：“昔乐毅藉济西一战以并强齐，今兵威已振，譬如破竹，数节之后，皆迎刃而解，无复著手处也。
suì zhǐ shòu qún shuài jìng zào mò líng
”遂指授群帅，径造秣陵。
suǒ guò chéng yì mò bù shù shǒu
所过城邑，莫不束手。
yì zhě nǎi yǐ shū xiè zhī
议者乃以书谢之。
sūn hào jì píng zhèn lǚ kǎi rù yǐ gōng jìn jué dāng yáng xiàn hòu zēng yì bìng qián jiǔ qiān liù bǎi hù fēng zǐ dān wèi tíng hòu qiān hù cì juàn bā qiān pǐ
孙皓既平，振旅凯入，以功进爵当阳县侯，增邑并前九千六百户，封子耽为亭侯，千户，赐绢八千匹。
chū gōng jiāng líng wú rén zhī yù bìng yǐng dàn qí zhì jì yǐ hù xì gǒu jǐng shì zhī měi dà shù shì yǐng zhé zhuó shǐ bái tí yuē dù yù jǐng
初，攻江陵，吴人知预病瘿，惮其智计，以瓠系狗颈示之，每大树似瘿，辄斫使白，题曰：“杜预颈。
jí chéng píng jǐn bǔ shā zhī
”及城平，尽捕杀之。
yù jì hái zhèn lèi chén jiā shì lì zhí wǔ fēi qí gōng qǐng tuì
预既还镇，累陈家世吏职，武非其功，请退。
bù xǔ
不许。
yù yǐ tiān xià suī ān wàng zhàn bì wēi qín yú jiǎng wǔ xiū lì pàn gōng jiāng hàn huái dé huà bèi wàn lǐ
杜预认为天下虽然安定，但忘了战争必定危险；于是努力讲授武备，建立学堂，江汉怀其恩德，教化影响到四面八方。
gōng pò shān yí cuò zhì tún yíng fēn jù yào hài zhī dì yǐ gù wéi chí zhī shì
攻破山夷，错置屯营，分据要害之地，以固维持之势。
yòu xiū shào xìn chén yí jì jī yòng yù zhū shuǐ yǐ jìn yuán tián wàn yú qǐng fēn jiāng kān shí shǐ yǒu dìng fēn gōng sī tóng lì
又修邵信臣遗迹，激用ＪＣ淯诸水以浸原田万余顷，分疆刊石，使有定分，公私同利。
zhòng shù lài zhī hào yuē dù fù
众庶赖之，号曰“杜父”。
jiù shuǐ dào wéi miǎn hàn dá jiāng líng qiān shù bǎi lǐ běi wú tōng lù
旧水道唯沔汉达江陵千数百里，北无通路。
yòu ba qiū hú yuán xiāng zhī huì biǎo lǐ shān chuān shí wèi xiǎn gù jīng mán zhī suǒ shì yě
又巴丘湖，沅湘之会，表里山川，实为险固，荆蛮之所恃也。
yù nǎi kāi yáng kǒu qǐ xià shuǐ dá bā líng qiān yú lǐ nèi xiè cháng jiāng zhī xiǎn wài tōng líng guì zhī cáo
预乃开杨口，起夏水达巴陵千余里，内泻长江之险，外通零桂之漕。
nán tǔ gē zhī yuē hòu shì wú pàn yóu dù wēng shú shi zhì míng yǔ yǒng gōng
南土歌之曰：“后世无叛由杜翁，孰识智名与勇功。
yù gōng jiā zhī shì zhī wú bù wéi
”预公家之事，知无不为。
fán suǒ xīng zào bì kǎo dù shǐ zhōng xiǎn yǒu bài shì
凡所兴造，必考度始终，鲜有败事。
huò jī qí yì suì zhě yù yuē yǔ jì zhī gōng qī yú jì shì suǒ shù jī yě
或讥其意碎者，预曰：“禹稷之功，期于济世，所庶几也。
yù hǎo wèi hòu shì míng cháng yán gāo àn wèi gǔ shēn gǔ wéi líng kè shí wèi èr bēi jì qí xūn jì yī chén wàn shān zhī xià yī lì xiàn shān zhī shàng yuē yān zhī cǐ hòu bù wéi líng gǔ hu
预好为后世名，常言“高岸为谷，深谷为陵”，刻石为二碑，纪其勋绩，一沈万山之下，一立岘山之上，曰：“焉知此后不为陵谷乎！
yù shēn bù kuà mǎ shè bù chuān zhá ér měi rèn dà shì zhé jū jiāng lǜ zhī liè
预身不跨马，射不穿札，而每任大事，辄居将率之列。
jié jiāo jiē wù gōng ér yǒu lǐ wèn wú suǒ yǐn huì rén bù juàn mǐn yú shì ér shèn yú yán
结交接物，恭而有礼，问无所隐，诲人不倦，敏于事而慎于言。
jì lì gōng zhī hòu cóng róng wú shì nǎi dān sī jīng jí wèi chūn qiū zuǒ shì jīng zhuàn jí jiě
既立功之后，从容无事，乃耽思经籍，为《春秋左氏经传集解》。
yòu cān kǎo zhòng jiā pǔ dì wèi zhī shì lì
又参考各家谱系，作《释例》。
yòu zuò méng huì tú chūn qiū cháng lì bèi chéng yī jiā zhī xué bǐ lǎo nǎi chéng
又作《盟会图》、《春秋长历》，备成一家之学，比老乃成。
yòu zhuàn nǚ jì zàn
又撰《女记赞》。
dāng shí lùn zhě wèi yù wén yì zhì zhí shì rén wèi zhī zhòng wéi mì shū jiān zhì yú shǎng zhī yuē zuǒ qiū míng běn wèi chūn qiū zuò chuán ér zuǒ zhuàn suì zì gū xíng shì lì běn wèi chuán shè ér suǒ fā míng hé dàn zuǒ zhuàn gù yì gū xíng
当时论者谓预文义质直，世人未之重，唯秘书监挚虞赏之，曰：“左丘明本为《春秋》作传，而《左传》遂自孤行，《释例》本为《传》设，而所发明何但《左传》，故亦孤行。
shí wáng jì jiě xiàng mǎ yòu shén ài zhī ér hé jiào pō jù liǎn yù cháng chēng jì yǒu mǎ pǐ jiào yǒu qián pǐ
”时王济解相马，又甚爱之，而和峤颇聚敛，预常称“济有马癖，峤有钱癖”。
wǔ dì wén zhī wèi yù yuē qīng yǒu hé pǐ
武帝闻之，谓预曰：“卿有何癖？
duì yuē chén yǒu zuǒ zhuàn pǐ
”对曰：“臣有《左传》癖。
yù zài zhèn shù xiǎng yí luò zhōng guì yào
预在镇，数饷遗洛中贵要。
huò wèn qí gù yù yuē wú dàn kǒng wéi hài bù qiú yì yě
或问其故，预曰：“吾但恐为害，不求益也。
yù chū zài jīng zhōu yīn yàn jí zuì wò zhāi zhōng
预初在荆州，因宴集，醉卧斋中。
wài rén wén ǒu tù shēng qiè kuī yú hù zhǐ jiàn yī dà shé chuí tóu ér tǔ
外人闻呕吐声，窃窥于户，止见一大蛇垂头而吐。
wén zhě yì zhī
闻者异之。
qí hòu zhēng wèi sī lì xiào wèi jiā wèi tè jìn xíng cì shān xiàn ér zú shí nián liù shí sān
其后征为司隶校尉，加位特进，行次邓县而卒，时年六十三。
dì shén jiē dào zhuī zèng zhēng nán dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī shì yuē chéng
帝甚嗟悼，追赠征南大将军、开府仪同三司，谥曰成。
yù xiān wèi yí lìng yuē gǔ bù hé zàng míng yú zhōng shǐ zhī lǐ tóng yú wú yǒu yě
预先为遗令曰：“古不合葬，明于终始之理，同于无有也。
zhōng gǔ shèng rén gǎi ér hé zhī gài yǐ bié hé wú zài gèng yuán shēng yǐ shì jiào yě
中古圣人改而合之，盖以别合无在，更缘生以示教也。
zì cǐ yǐ lái dà rén jūn zǐ huò hé huò fǒu wèi néng zhī shēng ān néng zhī sǐ gù gè yǐ jǐ yì suǒ yù yě
自此以来，大人君子或合或否，未能知生，安能知死，故各以己意所欲也。
wú wǎng wèi tái láng cháng yǐ gōng shì shǐ guò mì xiàn zhī xíng shān
吾往为台郎，尝以公事使过密县之邢山。
shān shàng yǒu zhǒng wèn gēng fù yún shì zhèng dài fū jì zhòng huò yún zǐ chǎn zhī zhǒng yě suì lǜ cóng zhě jì ér guān yān
山上有冢，问耕父，云是郑大夫祭仲，或云子产之冢也，遂率从者祭而观焉。
qí zào zhǒng jū shān zhī dǐng sì wàng zhōu dá lián shān tǐ nán běi zhī zhèng ér yá dōng běi xiàng xīn zhèng chéng yì bù wàng běn yě
坟建造在山顶上，四面视野开阔，连接山体南北的正中而偏向东北，对着新郑城，表示不忘本。
qí suì dào wéi sāi qí hòu ér kōng qí qián bù tián zhī shì cáng wú zhēn bǎo bù qǔ yú zhòng shēn yě
其隧道唯塞其后而空其前，不填之，示藏无珍宝，不取于重深也。
shān duō měi shí bù yòng bì jí wěi shuǐ zì rán zhī shí yǐ wéi zhǒng cáng guì bù láo gōng qiǎo ér cǐ shí bù rù shì yòng yě
山多美石不用，必集洧水自然之石以为冢藏，贵不劳工巧，而此石不入世用也。
jūn zǐ shàng qí yǒu qíng xiǎo rén wú lì kě dòng lì qiān zǎi wú huǐ jiǎn zhī zhì yě
君子尚其有情，小人无利可动，历千载无毁，俭之致也。
wú qù chūn rù cháo yīn guō shì sàng wáng yuán péi líng jiù yì zì biǎo yíng luò yáng chéng dōng shǒu yáng zhī nán wéi jiāng lái zhào yù
吾去春入朝，因郭氏丧亡，缘陪陵旧义，自表营洛阳城东首阳之南为将来兆域。
ér suǒ de dì zhōng yǒu xiǎo shān shàng wú jiù zhǒng
而所得地中有小山，上无旧冢。
qí gāo xiǎn suī wèi zú bǐ xíng shān rán dōng fèng èr líng xi zhān gōng què nán guān yī luò běi wàng yí shū kuàng rán yuǎn lǎn qíng zhī suǒ ān yě
其高显虽未足比邢山，然东奉二陵，西瞻宫阙，南观伊洛，北望夷叔，旷然远览，情之所安也。
gù suì biǎo shù kāi dào wèi yí dìng zhī zhì zhì shí jiē yòng luò shuǐ yuán shí kāi suì dào nán xiàng yí zhì qǔ fǎ yú zhèng dài fū yù yǐ jiǎn zì wán ěr
故遂表树开道，为一定之制，至时皆用洛水圆石，开遂道南向，仪制取法于郑大夫，欲以俭自完耳。
guān qì xiǎo liǎn zhī shì jiē dāng chēng cǐ
棺器小敛之事，皆当称此。
zǐ sūn yī yǐ zūn zhī
”子孙一以遵之。
zi xī sì
子锡嗣。
xī zì shì gǔ
锡字世嘏。
shǎo yǒu shèng míng qǐ jiā cháng shā wáng yì wén xué lèi qiān tài zǐ zhōng shè rén
少有盛名，起家长沙王乂文学，累迁太子中舍人。
xìng liàng zhí zhōng liè lǚ jiàn mǐn huái tài zǐ yán cí kěn qiè tài zǐ huàn zhī
性亮直忠烈，屡谏愍怀太子，言辞恳切，太子患之。
hòu zhì zhēn zhe xī cháng suǒ zuò chù zhān zhōng cì zhī liú xuè
后置针著锡常所坐处毡中，刺之流血。
tā rì tài zǐ wèn xī xiàng zhe hé shì
他日，太子问锡：“向著何事？
xī duì zuì bù zhī
”锡对：“醉不知。
tài zǐ jí zhī yuē jūn xǐ zé rén hé zì zuò guò yě
”太子诘之曰：“君喜责人，何自作过也。
hòu zhuǎn wèi jiāng jūn zhǎng shǐ
”后转卫将军长史。
zhào wáng lún cuàn wèi yǐ wéi zhì shū yù shǐ
赵王伦篡位，以为治书御史。
sūn xiù qiú jiāo yú xī ér xī jù zhī xiù suī xián zhī dàn qí míng gāo bù gǎn hài yě
孙秀求交于锡，而锡拒之，秀虽衔之，惮其名高，不敢害也。
huì dì fǎn zhèng qiān lì bù láng chéng yáng tài shǒu bù bài réng qiān shàng shū zuǒ chéng
惠帝反政，迁吏部郎、城阳太守，不拜，仍迁尚书左丞。
nián sì shí bā zú zèng sàn qí cháng shì
年四十八卒，赠散骑常侍。
zi yì sì zài wài qī chuán
子乂嗣，在《外戚传》。
shǐ chén yuē tài shǐ zhī jì rén qí chéng kuàng yáng gōng qǐ píng wú zhī cè qí jiàn tiān de zhī xīn yān
史臣曰：泰始之际，人祇呈贶，羊公起平吴之策，其见天地之心焉。
xī qí yǒu qián fu yàn rén jì běi mén zhī guǐ
昔齐有黔夫，燕人祭北门之鬼；
zhào yǒu li mù qín wáng ba dōng bìng zhī shì
赵有李牧，秦王罢东并之势。
sāng zhī bù jìng guā rùn kōng cán
桑枝不竞，瓜润空惭。
chuí dà xìn yú nán fú qīng wú rén yú hàn zhǔ jiāng qú rú dǐ qiǎng mèi tóng guī
垂大信于南服，倾吴人于汉渚，江衢如砥，襁袂同归。
ér zài hu chéng gōng fú jū fú jīn qióng xiàng luò luò yān qí yǒu fēng biāo zhě yě
而在乎成功弗居，幅巾穷巷，落落焉其有风飚者也。
dù yù bù yǒu shēng zhī yòng zhī zé xí zhèn cháng cè ér gōng qǔ jiān rú fēng ér zhuǎn zhàn
杜预不有生知，用之则习，振长策而攻取，兼儒风而转战。
kǒng mén chēng sì zé yǎng zhǐ qí sān
孔门称四，则仰止其三；
chūn qiū yǒu wǔ ér dú shàn qí yī bù qí yōu yú
《春秋》有五，而独擅其一，不其优欤！
fu sān nián zhī sàng yún wú guì jiàn
夫三年之丧，云无贵贱。
qīng xiān duó yú zài wèi kě yǐ xīng jiē
轻纤夺于在位，可以兴嗟；
jì zàng shì yú chǔ jūn hé qí sī kù
既葬释于储君，何其斯酷。
xùn yǐ gǒu hé bù qiú qí zhèng yǐ dāng dài zhī yuán liáng wèi zhū hóu zhī shù zǐ tán gōng xí yú biàn lǐ zhě yě dù yù qí yǒu yān
徇以苟合，不求其正，以当代之元良，为诸侯之庶子，檀弓习于变礼者也，杜预其有焉。
zàn yuē hàn chí xi xiǎn wú jiāng zuǒ huí
赞曰：汉池西险，吴江左回。
yáng gōng ēn xìn bǎi wàn guī lái
羊公恩信，百万归来。
xī zhī shì lǚ huái jīng hǎn sù
昔之誓旅，怀经罕素。
yuán kǎi wén chǎng chēng wéi wǔ kù
元凯文场，称为武库。