xiàng xióng zì mào bó hé nèi shān yáng rén yě
向雄，字茂伯，河内山阳人也。
fù sháo péng chéng tài shǒu
父韶，彭城太守。
xióng chū shì jùn wéi zhǔ bù shì tài shǒu wáng jīng
雄初仕郡为主簿，事太守王经。
jí jīng zhī sǐ yě xióng kū zhī jìn āi shì rén xián wèi zhī bēi
及经之死也，雄哭之尽哀，市人咸为之悲。
hòu tài shǒu liú yì cháng yǐ fēi zuì chī xióng jí wú fèn dài yì wèi tài shǒu yòu yǐ shǎo qiǎn xì xióng yú yù
后太守刘毅尝以非罪笞雄，及吴奋代毅为太守，又以少谴系雄于狱。
sī lì zhōng huì yú yù zhōng pì xióng wèi dōu guān cóng shì huì sǐ wú rén bìn liǎn xióng yíng sàng ér zàng zhī
司隶钟会于狱中辟雄为都官从事，会死无人殡敛， 雄迎丧而葬之。
wén dì zhào xióng ér zé zhī yuē wǎng zhě wáng jīng zhī sǐ qīng kū wáng jīng yú dōng shì wǒ bù wèn yě
文帝召雄而责之曰：“往者王经之死，卿哭王经于东市，我不问也。
jīn zhōng huì gōng wèi pàn nì yòu zhé shōu zàng ruò fù xiāng róng qí rú wáng fǎ hé
今钟会躬为叛逆，又辄收葬，若复相容，其如王法何！
xióng yuē xī zhě xiān wáng yǎn gé mái zì rén liú xiǔ gǔ dāng shí qǐ xiān bo qí gōng zuì ér hòu zàng zhī zāi
”雄曰：“昔者先王掩骼埋胔，仁流朽骨，当时岂先卜其功罪而后葬之哉！
jīn wáng zhū jì jiā yú fǎ yǐ bèi
今王诛既加，于法已备。
xióng gǎn yì shōu zàng jiào yì wú quē
雄感义收葬，教亦无阙。
fǎ lì yú shàng jiào hóng yú xià hé bì shǐ xióng wéi shēng bèi sǐ yǐ lì yú shí
法立于上，教弘于下，何必使雄违生背死以立于时！
diàn xià chóu kū gǔ ér juān zhī zhōng yě wèi jiāng lái rén xián zhī zī bù yì xī hu
殿下仇枯骨而捐之中野，为将来仁贤之资，不亦惜乎！
dì shén yuè yǔ tán yàn ér qiǎn zhī
”帝甚悦，与谈宴而遣之。
lèi qiān huáng mén shì láng
累迁黄门侍郎。
shí wú fèn liú yì jù wèi shì zhōng tóng zài mén xià xióng chū bù jiāo yán
时吴奋、刘毅俱为侍中，同在门下，雄初不交言。
wǔ dì wén zhī chì xióng lìng fù jūn chén zhī hǎo
武帝闻之， 敕雄令复君臣之好。
xióng bù dé yǐ nǎi yì yì zài bài yuē xiàng bèi zhào mìng jūn chén yì jué rú hé
雄不得已，乃诣毅，再拜曰：“向被诏命，君臣义绝，如何？
yú shì jí qù
” 于是即去。
dì wén ér dà nù wèn xióng yuē wǒ lìng qīng fù jūn chén zhī hǎo hé yǐ gù jué
帝闻而大怒，问雄曰：“我令卿复君臣之好，何以故绝？
xióng yuē gǔ zhī jūn zǐ jìn rén yǐ lǐ tuì rén yǐ lǐ
”雄曰：“古之君子进人以礼，退人以礼；
jīn zhī jìn rén ruò jiā zhū xī tuì rén ruò zhuì zhū chuān
今之进人若加诸膝，退人若坠诸川。
liú hé nèi yú chén bù wéi róng shǒu yì yǐ xìng shèn ān fù wèi jūn chén zhī hǎo
刘河内于臣不为戎首，亦已幸甚，安复为君臣之好！
dì cóng zhī
”帝从之。
tài shǐ zhōng lèi qiān qín zhōu cì shǐ jiǎ chì chuáng qǔ gài gǔ chuī cì qián èr shí wàn
泰始中，累迁秦州刺史，假赤幢、曲盖、鼓吹，赐钱二十万。
xián níng chū rù wèi yù shǐ zhōng chéng qiān shì zhōng yòu chū wèi zhēng lǔ jiāng jūn
咸宁初，入为御史中丞，迁侍中，又出为征虏将军。
tài kāng chū wèi hé nán yǐn cì jué guān nèi hóu
太康初，为河南尹，赐爵关内侯。
qí wáng yōu jiāng guī fān xióng jiàn yuē bì xià zǐ dì suī duō rán yǒu míng wàng zhě shǎo
齐王攸将归籓，雄谏曰：“陛下子弟虽多，然有名望者少。
qí wáng wò zài jīng yì suǒ yì shí shēn bù kě bù sī
齐王卧在京邑，所益实深，不可不思。
dì bù nà
”帝不纳。
xióng gù jiàn wǔ zhǐ qǐ ér jìng chū suì yǐ fèn zú
雄固谏忤旨，起而径出，遂以愤卒。
dì kuāng huì dì shì wèi hù jūn jiāng jūn
弟匡，惠帝世为护军将军。
duàn zhuó zì xiū rán dūn huáng rén yě
段灼，字休然，敦煌人也。
shì wèi xī tǔ zhe xìng guǒ zhí yǒu cái biàn
世为西土著姓，果直有才辩。
shǎo shì zhōu jùn shāo qiān shān ài zhèn xi sī mǎ cóng ài pò shǔ yǒu gōng fēng guān nèi hóu lèi qiān yì láng
少仕州郡，稍迁邓艾镇西司马，从艾破蜀有功，封关内侯，累迁议郎。
wǔ dì jí wèi zhuó shàng shū zhuī lǐ ài yuē
武帝即位，灼上疏追理艾曰：
gù zhēng xi jiāng jūn shān ài xīn huái zhì zhōng ér hé fǎn nì zhī míng
故征西将军邓艾，心怀至忠，而荷反逆之名；
píng dìng ba shǔ ér shòu sān zú zhī zhū chén qiè dào zhī
平定巴、蜀，而受三族之诛，臣窃悼之。
xī zāi yán ài zhī fǎn yě
惜哉，言艾之反也！
yǐ ài xìng gāng jí jīn gōng fá shàn ér bù néng xié tóng péng lèi qīng fàn yǎ sú shī jūn zi zhī xīn gù mò kěn lǐ zhī
以艾性刚急，矜功伐善，而不能协同朋类，轻犯雅俗， 失君子之心，故莫肯理之。
chén gǎn mèi sǐ yán ài suǒ yǐ bù fǎn zhī zhuàng
臣敢昧死言艾所以不反之状。
ài běn tún tián zhǎng dú rén xuān huáng dì bá zhī yú nóng lì zhī zhōng xiǎn zhī yú zǎi fǔ zhī zhí
艾本屯田掌犊人，宣皇帝拔之于农吏之中，显之于宰府之职。
chù nèi wài zhī guān jù wén wǔ zhī rèn suǒ zài zhé yǒu míng jī gù zú yǐ míng xuān huáng dì zhī zhī rén yǐ
处内外之官，据文武之任，所在辄有名绩，固足以明宣皇帝之知人矣。
huì zhí táo xi zhī yì guān bīng shī lì cì shǐ wáng jīng kùn yú wéi chéng zhī zhōng
会值洮西之役，官兵失利， 刺史王经困于围城之中。
dāng ěr zhī shí èr zhōu wēi jù lǒng yòu lǐn lǐn jǐ fēi guó jiā zhī yǒu yě
当尔之时，二州危惧，陇右懔懔，几非国家之有也。
xiān dì yǐ wéi shēn yōu zhòng lǜ sī wéi kě yǐ ān biān shā dí mò xián yú ài gù shòu zhī yǐ bīng mǎ jiě dí dào zhī wéi
先帝以为深忧重虑，思惟可以安边杀敌莫贤于艾，故授之以兵马，解狄道之围。
wéi jiě liú tún shàng guī
围解， 留屯上邽。
chéng guān jūn dà bài zhī hòu shì zú pò dǎn jiāng lì wú qì cāng kù kōng xū qì xiè dān jìn
承官军大败之后，士卒破胆，将吏无气，仓库空虚，器械殚尽。
ài yù jī gǔ qiáng bīng yǐ dài yǒu shì
艾欲积谷强兵，以待有事。
shì suì shǎo yǔ yòu wèi qū zhǒng zhī fǎ shǒu zhí lěi sì shuài xiān jiàng shì suǒ tǒng wàn shù ér shēn bù lí pú lǔ zhī láo qīn zhí shì zú zhī yì
是岁少雨，又为区种之法，手执耒耜，率先将士，所统万数， 而身不离仆虏之劳，亲执士卒之役。
gù luò mén duàn gǔ zhī zhàn néng yǐ shǎo jī duō cuī pò qiáng zéi zhǎn shǒu wàn jì
故落门、段谷之战，能以少击多，摧破强贼， 斩首万计。
suì wěi ài yǐ miào shèng chéng tú zhǐ shòu cháng cè
遂委艾以庙胜成图，指授长策。
ài shòu mìng wàng shēn lóng xiāng lín zhèn qián wú jiān dí
艾受命忘身，龙骧麟振，前无坚敌。
shǔ de zǔ xiǎn shān gāo gǔ shēn ér ài bù chéng bù mǎn èr wàn shù mǎ xuán chē zì tóu sǐ dì yǒng qì líng yún jiàng shì chéng shì gù néng shǐ liú shàn zhèn bù jūn chén miàn fù
蜀地阻险，山高谷深，而艾步乘不满二万，束马悬车，自投死地，勇气陵云，将士乘势，故能使刘禅震怖，君臣面缚。
jūn bù yú shí ér ba shǔ dàng dìng cǐ ài gù zú yǐ zhāng xiān dì zhī shàn rèn yǐ
军不逾时，而巴、蜀荡定，此艾固足以彰先帝之善任矣。
ài gōng míng yǐ chéng yì dāng shū zhī zhú bó chuán zuò wàn shì
艾功名已成，亦当书之竹帛，传祚万世。
qī shí lǎo gōng fù hé suǒ qiú zāi
七十老公，复何所求哉！
ài yǐ chán chū jiàng yuǎn jùn wèi fù jiǎo lìng chéng zhì quán ān shè jì
艾以禅初降， 远郡未附，矫令承制，权安社稷。
suī wéi cháng kē yǒu hé gǔ yì yuán xīn dìng zuì shì kě xiáng lùn
虽违常科，有合古义，原心定罪，事可详论。
gù zhèn xi jiāng jūn zhōng huì yǒu tūn tiān xià zhī xīn kǒng ài wēi míng zhī bì bù tóng yīn qí yí sì gòu chéng qí shì
故镇西将军钟会，有吞天下之心，恐艾威名，知必不同，因其疑似，构成其事。
ài bèi zhào shū jí qiǎn qiáng bīng shù shēn jiù fù bù gǎn gù wàng
艾被诏书，即遣强兵，束身就缚，不敢顾望。
chéng zì zhī fèng jiàn xiān dì bì wú dàng sǐ zhī lǐ yě
诚自知奉见先帝，必无当死之理也。
huì shòu zhū zhī hòu ài cān zuǒ guān shǔ bù qǔ jiāng lì yú zhuàng xiāng jù zì gòng zhuī ài pò huài jiàn chē jiě qí qiú zhí
会受诛之后，艾参佐官属、部曲将吏，愚戆相聚，自共追艾，破坏槛车，解其囚执。
ài zài kùn de shì yǐ láng bèi shī jù
艾在困地，是以狼狈失据。
fu fǎn fēi xiǎo shì ruò huái è xīn jí dāng móu jí háo jié rán hòu nǎi néng xìng dòng dà zhòng bù wén ài yǒu fù xīn yī rén
夫反非小事，若怀恶心，即当谋及豪杰，然后乃能兴动大众，不闻艾有腹心一人。
lín sǐ kǒu wú è yán dú shòu fù bèi zhī zhū qǐ bù āi zāi
临死口无恶言，独受腹背之诛，岂不哀哉！
gù jiàn zhī zhě chuí tì wén zhī zhě tàn xī
故见之者垂涕， 闻之者叹息。
cǐ jiǎ yì suǒ yǐ kāng kǎi yú hàn wén tiān xià zhī shì kě wèi tòng kū zhě liáng yǒu yǐ yě
此贾谊所以慷慨于汉文，天下之事可为痛哭者，良有以也。
bì xià lóng xīng chǎn hóng dà dù shòu zhū zhī jiā bù jū xù yòng tīng ài lì hòu jì sì bù jué
陛下龙兴，阐弘大度，受诛之家，不拘叙用，听艾立后，祭祀不绝。
xī qín rén lián bái qǐ zhī wú zuì wú rén shāng zǐ xū zhī yuān kù jiē wèi zhī lì cí
昔秦人怜白起之无罪，吴人伤子胥之冤酷，皆为之立祠。
tiān xià zhī rén wéi ài dào xīn tòng hèn yì yóu shì yě
天下之人为艾悼心痛恨，亦由是也。
wèi kě tīng ài mén shēng gù lì shōu ài shī jiù guī zàng jiù mù hái qí tián zhái yǐ píng shǔ zhī gōng jì fēng qí hòu shǐ ài hé guān dìng shì sǐ wú suǒ hèn
谓可听艾门生故吏收艾尸柩，归葬旧墓，还其田宅，以平蜀之功，继封其后，使艾阖棺定谥，死无所恨。
shè yuān hún yú huáng quán shōu xìn yì yú hòu shì zé tiān xià xùn míng zhī shì sī lì gōng zhī chén bì tóu tāng huǒ lè wèi bì xià sǐ yǐ
赦冤魂于黄泉，收信义于后世，则天下徇名之士，思立功之臣，必投汤火，乐为陛下死矣！
dì shěng biǎo shén jiā qí yì
帝省表，甚嘉其意。
zhuó hòu fù chén shí yí yuē
灼后复陈时宜曰：
chén wén tiān shí bù rú dì lì dì lì bù rú rén hé
臣闻天时不如地利，地利不如人和。
sān lǐ zhī chéng wǔ lǐ zhī guō huán wéi ér gōng zhī yǒu bù kè zhě cǐ tiān shí bù rú dì lì
三里之城，五里之郭，圜围而攻之，有不克者，此天时不如地利。
chéng fēi bù gāo chí fēi bù shēn gǔ fēi bù duō bīng fēi bù lì wěi ér qù zhī cǐ dì lì bù rú rén hé
城非不高，池非不深，谷非不多，兵非不利，委而去之， 此地利不如人和。
rán gǔ zhī wáng zhě fēi bù xiān tuī ēn dé jié gù rén xīn
然古之王者，非不先推恩德，结固人心。
rén xīn gǒu hé suī sān lǐ zhī chéng wǔ lǐ zhī guō bù kě gōng yě
人心苟和，虽三里之城， 五里之郭，不可攻也。
rén xīn bù hé suī jīn chéng tāng chí bù néng shǒu yě
人心不和，虽金城汤池，不能守也。
chén tuī cǐ yǐ guǎng qí yì shùn dàn wǔ xián zhī qín yǒng nán fēng zhī shī ér tiān xià zì lǐ yóu yáo rén kě bǐ wū ér fēng yě
臣推此以广其义，舜弹五弦之琴，咏《南风》之诗，而天下自理，由尧人可比屋而封也。
nǎng zhě duō nàn jiān xióng lǚ qǐ jiǎo luàn zhòng xīn dāo jù xiāng chéng liú sǐ zhī gū āi shēng wèi jué
曩者多难，奸雄屡起，搅乱众心，刀锯相乘，流死之孤，哀声未绝。
gù chén yǐ wéi bì xià dāng shēn sī yuǎn niàn dù jiàn fáng méng tán qín yǒng shī chuí gǒng ér yǐ
故臣以为陛下当深思远念，杜渐防萌，弹琴咏诗，垂拱而已。
qí yào mò ruò tuī ēn yǐ xié hé lí shù gù tuī ēn zú yǐ bǎo sì hǎi bù tuī ēn bù zú yǐ bǎo qī zǐ
其要莫若推恩以协和黎庶，故推恩足以保四海，不推恩不足以保妻子。
shì gù táng yáo yǐ qīn mù jiǔ zú wèi xiān zhōu wén yǐ xíng yú guǎ qī wèi jí míng wáng shèng zhǔ mò bù xiān qīn hòu shū zì jìn jí yuǎn
是故唐尧以亲睦九族为先，周文以刑于寡妻为急，明王圣主莫不先亲后疏，自近及远。
chén yǐ wéi tài zǎi sī tú wèi jiāng jūn sān wáng yi liú luò zhōng zhèn shǒu qí yú zhū wáng zì zhōu zhēng zú rèn zhě nián shí wǔ yǐ shàng xī qiǎn zhī guó
臣以为太宰、司徒、卫将军三王宜留洛中镇守，其余诸王自州征足任者，年十五以上悉遣之国。
wèi xuǎn zhòng láng fù xiāng cái jiān wén wǔ yǐ fǔ zuǒ zhī
为选中郎傅相，才兼文武，以辅佐之。
tīng yú qí guó shàn xiū bīng mǎ guǎng bù ēn xìn
听于其国缮修兵马，广布恩信。
bì fǔ xià yóu zǐ ài guó rú jiā jūn chén fēn dìng bǎi shì bù qiān lián chéng kāi de wèi jìn lǔ wèi
必抚下犹子，爱国如家，君臣分定，百世不迁，连城开地，为晋、鲁、卫。
suǒ wèi pán shí zhī zōng tiān xià fú qí qiáng yǐ
所谓盘石之宗，天下服其强矣。
suī yún gē dì pì yóu náng lòu zhù zhōng yì yī jiā zhī yǒu ěr
虽云割地，譬犹囊漏贮中，亦一家之有耳。
ruò lǜ hòu shì qiáng dà zì kě yù wèi zhì dù shǐ de tuī ēn yǐ fèn zǐ dì
若虑后世强大，自可豫为制度，使得推恩以分子弟。
rú cǐ zé zhī fēn yè bù shāo zì xuē xiǎo jiàn shǐ zhuǎn zhì wàn guó yì hòu shì zhī lì fēi suǒ huàn yě
如此则枝分叶布， 稍自削小，渐使转至万国，亦后世之利，非所患也。
xī zài hàn shì zhū lǚ zì yí nèi yǒu zhū xū dōng móu zhī qīn wài yǒu zhū hóu jiǔ guó zhī qiáng gù bù gǎn dòng yáo
昔在汉世，诸吕自疑，内有朱虚、东牟之亲，外有诸侯九国之强，故不敢动摇。
yú jīn zhī yi zhū hóu qiáng dà shì wèi tài shān zhī gù
于今之宜，诸侯强大，是为太山之固。
fēi wǒ zú lèi qí xīn bì yì
非我族类，其心必异。
ér wèi fǎ jìn gù zhū wáng qīn qi gé jué bù xiáng mò dà yān
而魏法禁锢诸王，亲戚隔绝，不祥莫大焉。
jiān zhě wú gù yòu guā fēn tiān xià lì wǔ děng zhū hóu
间者无故又瓜分天下，立五等诸侯。
shàng bù xiàng xián xià bù yì gōng ér shì fēi zá róu lì shòu máo tǔ
上不象贤，下不议功， 而是非杂糅，例受茅土。
shì quán shí zhī yi fēi jīng jiǔ zhī zhì jiāng suì bù gǎi cǐ yì fán rǎo zhī rén jiàn luàn zhī jiē yě
似权时之宜，非经久之制，将遂不改，此亦烦扰之人，渐乱之阶也。
fu guó zhī xìng yě yóu yú jiǔ zú qīn mù lí shù xié hé
夫国之兴也，由于九族亲睦，黎庶协和；
qí shuāi yě zài yú gǔ ròu shū jué bǎi xìng lí xīn
其衰也，在于骨肉疏绝，百姓离心。
gù xià bāng bù ān yī yǐn guī yīn
故夏邦不安，伊尹归殷；
yīn bāng bù hé lǚ shì rù zhōu
殷邦不和，吕氏入周。
yīn jiān zài yú xià hòu qù shì zhī jiè chéng lái shì zhī jiàn yě
殷监在于夏后，去事之诫， 诚来事之鉴也。
yòu chén yuē
又陈曰：
xī fá shǔ mù qǔ liáng zhōu bīng mǎ qiāng hú jiàn r xǔ yǐ zhòng bào wǔ qiān yú rén suí ài tǎo zéi gōng jiē dì yī
昔伐蜀，募取凉州兵马、羌胡健儿，许以重报，五千余人，随艾讨贼，功皆第一。
ér yǐ hài zhào shū zhōu jùn jiāng dū bù yǔ zhōng wài jūn tóng suī zài shàng gōng wú yīng fēng zhě
而《乙亥诏书》，州郡将督，不与中外军同，虽在上功，无应封者。
wéi jīn chéng tài shǒu yáng xīn suǒ lǐng bīng yǐ bī jiāng yóu zhī shì de fēng zhě sān shí rén
唯金城太守杨欣所领兵，以逼江由之势，得封者三十人。
zì jīn chéng yǐ xī fēi zài xīn bù wú yī rén fēng zhě
自金城以西，非在欣部，无一人封者。
gǒu zài zhōng jūn zhī lì suī xià gōng bì hóu
苟在中军之例，虽下功必侯；
rú zài zhōu jùn suī gōng gāo bù fēng fēi suǒ wèi jìn bù zhòng shī yuǎn bù yí ēn zhī wèi yě
如在州郡，虽功高不封，非所谓近不重施，远不遗恩之谓也。
chén wén yú xuán yóu yú gān ěr yǒng fū sǐ yú zhòng bào
臣闻鱼悬由于甘饵，勇夫死于重报。
gù jīng kē mù yàn dān zhī yì zhuān zhū gǎn hé lǘ zhī ài bǐ shǒu zhèn yú qín tíng wú dāo yào yú yú fù shì sǐ rú guī qǐ bù yǒu yóu yě zāi
故荆轲慕燕丹之义，专诸感阖闾之爱，匕首振于秦庭，吴刀耀于鱼腹，视死如归，岂不有由也哉！
fu gōng míng zhòng shǎng shì zhī suǒ jìng bù píng zhì yuàn yóu lái jiǔ yǐ
夫功名重赏，士之所竞， 不平致怨，由来久矣。
shī yún shī jiū zài sāng qí zi qī xī
《诗》云：“尸鸠在桑，其子七兮。
shū rén jūn zǐ qí yí yī xī
善良的君子，他的仪态始终如一。
chén yǐ wéi cǐ děng yi méng jué fēng
” 臣以为此等宜蒙爵封。
zhuó qián hòu chén shì zhé jiàn xǐng lǎn
灼前后陈事，辄见省览。
rán shēn wēi huàn gū bú jiàn jìn xù nǎi qǔ cháng jià huán xiāng lǐ
然身微宦孤，不见进序，乃取长假还乡里。
lín qù qiǎn xi shàng biǎo yuē
临去，遣息上表曰：
chén shòu ēn sān shì pōu fú shǒu jìng shì yòng wú jī shěn fú shù nián quǎn mǎ zhī lì wú suǒ fù kān
臣受恩三世，剖符守境，试用无绩，沈伏数年，犬马之力，无所复堪。
bì xià hóng guǎng nà zhī tīng cǎi kuáng fū zhī yán yuán chén qīn guān zhī zuì bù wèn gàn wǔ zhī qiān tiān dì ēn hòu yú chén zú yǐ
陛下弘广纳之听，采狂夫之言，原臣侵官之罪，不问干忤之愆，天地恩厚，于臣足矣。
chén wén zhōng chén zhī yú qí jūn yóu xiào zǐ zhī yú qí qīn jìn zé yǒu xīn rán zhī qìng fēi tān guān yě
臣闻忠臣之于其君，犹孝子之于其亲：进则有欣然之庆，非贪官也；
tuì zé yǒu qī rán zhī yōu fēi huái lù yě
退则有戚然之忧， 非怀禄也。
qí yì zài yú bù wàng guāng jūn róng qīn qíng suǒ bù néng yǐ yǐ zhě yě
其意在于不忘光君荣亲，情所不能已已者也。
chén fú zì dào sī huái zhì hèn shēng zhǎng huāng yì ér jiǔ zài wài rèn zì hái bào jí wèi cháng jìn jiàn bì xià jìng bù zhī chén hé rén cǐ chén zhī hèn yī yě
臣伏自悼，私怀至恨：生长荒裔，而久在外任，自还抱疾，未尝觐见，陛下竟不知臣何人，此臣之恨一也。
zāo yùn huì zhī shì zhí yǒu shì zhī shí ér bù néng chuí gōng míng yú zhú bó cǐ chén zhī hèn èr yě
遭运会之世，值有事之时，而不能垂功名于竹帛，此臣之恨二也。
dǎi shì shèng míng zhī jūn ér wāng cuì léi liè chén lì yòu bù néng dāng guī sǐ yú dì xià cǐ chén zhī hèn sān yě
逮事圣明之君， 而尪悴羸劣，陈力又不能，当归死于地下，此臣之恨三也。
āi èr qīn zǎo wáng yǔn xiōng dì bìng diāo sàng xiào jìng wú fù shī yú jiā mén cǐ chén zhī hèn sì yě
哀二亲早亡陨，兄弟并凋丧，孝敬无复施于家门，此臣之恨四也。
xià zhī rì hū yǐ guò dōng zhī yè xún fù lái rén shēng bǎi suì shàng yǐ wéi bù zú ér chén zhōng nián yīng zāi cǐ chén zhī hèn wǔ yě
夏之日忽以过，冬之夜寻复来，人生百岁，尚以为不足，而臣中年婴灾，此臣之恨五也。
cán rì yuè zhī suǒ yǎng kuì hào cāng ér wú bào cǐ chén zhī suǒ yǐ huái wǔ hèn ér tàn xī lín guī lù ér zì dào zhě yě
惭日月之所养，愧昊苍而无报， 此臣之所以怀五恨而叹息，临归路而自悼者也。
yǔ yǒu zhī yuē huá yán xū yě zhì yán shí yě kǔ yán yào yě gān yán jí yě
语有之曰：“华言虚也，至言实也，苦言药也，甘言疾也。
chén yù yán tiān xià tài píng ér líng guī shén hú wèi jiàn xiān zhī shà pú wèi shēng qí lín wèi yóu hu líng qín zhī yòu fèng huáng wèi yí yú tài jí zhī tíng cǐ chén zhī suǒ yǐ bù gǎn huá yán ér wèi nìng zhě yě
”臣欲言天下太平， 而灵龟神狐未见，仙芝萐莆未生，麒麟未游乎灵禽之囿，凤皇未仪于太极之庭，此臣之所以不敢华言而为佞者也。
xī hàn gāo zǔ chū dìng tiān xià yú shí shù zú lóu jìng shàng shū jiàn yuē bì xià qǔ tiān xià bù yǔ chéng zhōu tóng ér yù bǐ lóng chéng zhōu chén qiè yǐ wéi bù móu
昔汉高祖初定天下，于时戍卒娄敬上书谏曰：“陛下取天下不与成周同，而欲比隆成周，臣窃以为不侔。
yú shì hàn zǔ gǎn wù shēn nà qí yán cì xìng wèi liú shì
”于是汉祖感悟，深纳其言， 赐姓为刘氏。
yòu gù wèi lù gǔ yuē wèi wǒ zhe qín suǒ yǐ wáng ér wú suǒ yǐ de zhī zhě
又顾谓陆贾曰：“为我著秦所以亡，而吾所以得之者。
gǔ nǎi zuò xīn yǔ zhī shū shù xù qián shì chéng bài yǐ wéi quàn jiè
”贾乃作《新语》之书，述叙前世成败，以为劝戒。
yòu tián kěn jiàn yī yán zhī jì fēi qīn zǐ dì mò kě shǐ wáng qí zhě ér shòu qiān jīn zhī cì
又田肯建一言之计，非亲子弟莫可使王齐者， 而受千金之赐。
gù shì chēng hàn zǔ zhī kuān míng bó nà suǒ yǐ néng chéng dì yè yě
故世称汉祖之宽明博纳，所以能成帝业也。
jīn zhī yán shì zhě jiē yuē yáo shùn fù xīng tiān xià yǐ tài píng yǐ
今之言世者，皆曰尧舜复兴，天下已太平矣。
chén dú yǐ wéi wèi yì qiè yǒu suǒ quàn yān
臣独以为未，亦窃有所劝焉。
qiě bǎi wáng chuí zhì shèng xián tǔ yán lái shì zhī míng jiàn yě
且百王垂制，圣贤吐言，来事之明鉴也。
mèng zǐ yuē yáo bù néng yǐ tiān xià yǔ shùn zé shùn zhī yǒu tiān xià yě tiān yǔ zhī yě
孟子曰：“尧不能以天下与舜，则舜之有天下也，天与之也。
xī shùn wèi xiāng yáo bēng sān nián zhī sàng bì shùn bì yáo zhī zǐ yú nán hé tiān xià zhū hóu cháo jìn zhě yù sòng zhě bù zhī yáo zhī zǐ ér zhī shùn
昔舜为相，尧崩，三年之丧毕，舜避尧之子于南河，天下诸侯朝觐者、狱讼者，不之尧之子而之舜。
shùn yuē tiān yě nǎi zhī zhōng guó jiàn tiān zǐ wèi yān
舜曰天也，乃之中国，践天子位焉。
ruò jū yáo zhī gōng bī yáo zhī zǐ fēi tiān suǒ yǔ zhě yě
若居尧之宫，逼尧之子，非天所与者也。
nǎng xī xi yǒu bù chén zhī shǔ dōng yǒu jiàn hào zhī wú sān zhǔ dǐng zú bìng chēng tiān zǐ
”曩昔西有不臣之蜀，东有僭号之吴，三主鼎足， 并称天子。
wèi wén dì lǜ wàn shèng zhī zhòng
魏文帝率万乘之众，
shòu shàn yú mǐ bēi
受禅于靡陂，
ér zì yǐ dé tóng táng yú
而自以德同唐、虞，
yǐ wéi hàn xiàn jí shì gǔ zhī yáo
以为汉献即是古之尧，
zì wèi jí shì jīn zhī shùn
自谓即是今之舜，
nǎi wèi mèng kē sūn qīng bù tōng shàn dài zhī biàn
乃谓孟柯、孙卿不通禅代之变，
suì zuò shàn dài zhī wén
遂作禅代之文，
kè shí chuí jiè
刻石垂戒，
bān shì tiān xià
班示天下，
chuán zhī hòu shì
传之后世，
yì ān néng shǐ jiāng lái jūn zǐ jiē xiǎo rán xīn fú qí yì hu
亦安能使将来君子皆晓然心服其义乎！
rán wèi wén tú xī mù yáo shùn zhī míng tuī xīn jí zhī wèi yù yǐ tóng yú táng yú zhī shèng hū gǔ ròu zhī ēn wàng fān píng zhī gù jìng bù néng shǐ sì hǎi bīn fú hùn yī huáng huà ér yú shí qún chén mò yǒu jiàn zhě bù qí guò yǐ zāi
然魏文徒希慕尧、舜之名，推新集之魏，欲以同于唐、虞之盛，忽骨肉之恩，忘籓屏之固，竟不能使四海宾服，混一皇化，而于时群臣莫有谏者，不其过矣哉！
sūn qīng yuē yáo shùn shàn ràng shì bù rán yǐ
孙卿曰：“尧、舜禅让， 是不然矣。
tiān xià zhě zhì zhòng yě fēi zhì qiáng mò zhī néng rèn
天下，是最重要的，不是最强有力的人不能担当；
zhì dà yě fēi zhì biàn mò zhī néng fēn
至大也，非至辩莫之能分；
zhì zhòng yě fēi zhì míng mò zhī néng jiàn
至众也， 非至明莫之能见。
cǐ sān zhì zhě fēi shèng rén mò zhī néng jǐn
这三个“最”，不是圣人就不能完全做到。
yóu cǐ yán zhī sūn qīng mèng kē yì gè yǒu suǒ bù qǔ yān
”由此言之，孙卿、孟轲亦各有所不取焉。
bì xià shòu shàn cóng dōng fǔ rù xī gōng bīng rèn yào tiān jīng qí yì rì
陛下受禅，从东府入西宫，兵刃耀天，旌旗翳日。
suī yìng tiān shùn rén tóng fú táng yú rán fǎ dù sǔn yì zé yì bù yì yú xī wèi wén yǐ gù yi zī sān zhì yǐ qiáng zhì zhī
虽应天顺人，同符唐、 虞，然法度损益，则亦不异于昔魏文矣，故宜资三至以强制之。
ér jīn zhū wáng yǒu lì guó zhī míng ér wú jīn dài zhī shí
而今诸王有立国之名，而无襟带之实。
yòu shǔ de yǒu zì rán zhī xiǎn shì lì shì jiān xióng zhī suǒ kuī yú bū táo zhī suǒ jù yě ér wú qīn qi zǐ dì zhī shǒu cǐ qǐ shēn sī yuǎn lǜ dù jiàn fáng méng zhě hu
又蜀地有自然之险，是历世奸雄之所窥觎，逋逃之所聚也，而无亲戚子弟之守，此岂深思远虑，杜渐防萌者乎！
xī hàn wén dì jù yǐ chéng zhī yè liù hé tóng fēng tiān xià yī jiā
昔汉文帝据已成之业，六合同风，天下一家。
ér jiǎ yì shàng shū chén dāng shí zhī shì yóu yǐ wéi pì rú bào huǒ cuò yú jī xīn zhī xià ér qǐn qí shàng huǒ wèi jí rán yīn wèi zhī ān
而贾谊上疏陈当时之势，犹以为譬如抱火厝于积薪之下，而寝其上，火未及然，因谓之安。
cǐ yán chéng cún bù wàng wáng ān bù wàng luàn zhě yě
此言诚存不忘亡，安不忘乱者也。
rán chén zhī lóu lóu yì qiè yuàn bì xià jū ān sī wēi wú yuē gāo gāo zài shàng cháng niàn lín shēn zhī yì bù wàng lǚ bīng zhī jiè
然臣之㥪㥪，亦窃愿陛下居安思危，无曰高高在上，常念临深之义，不忘履冰之戒。
jǐn chú wèi shì zhī bì fǎ suí yǐ xīn zhèng zhī dà huà shǐ wàn bāng xīn xīn xǐ dài hóng huì kūn chóng cǎo mù xián méng ēn zé
尽除魏世之弊法，绥以新政之大化，使万邦欣欣，喜戴洪惠，昆虫草木，咸蒙恩泽。
cháo tíng yǒng kāng zāi zhī gē shān sǒu wú fá tán zhī rén cǐ gù tiān xià suǒ shì wàng zhě yě
朝廷咏康哉之歌，山薮无伐檀之人，此固天下所视望者也。
bì xià zì chū jiàn zuò fā wú huì zhī zhào zhì zhēn jiàn zhī guān hè rán chǒng yì è è zhī chén yǐ míng hǎo zhí yán zhī xìn kǒng chén shì zhě zhī zhí yán zhī bù yòng jiē dù kǒu jié shé xiáng ruì yì hé yóu lái zāi
陛下自初践阼，发无讳之诏，置箴谏之官，赫然宠异谔谔之臣，以明好直言之信，恐陈事者知直言之不用，皆杜口结舌，祥瑞亦曷由来哉！
chén wú lù shēng zhī cái bù zài gù wèn zhī de gài wén zhǔ shèng chén zhí yì zài yú yǒu fàn wú yǐn
臣无陆生之才，不在顾问之地，盖闻主圣臣直，义在于有犯无隐。
chén bù wéi shū yuǎn wèi xìn ér yán gǎn lì lùn qián dài lóng míng zhī jūn jí wáng bài zhī zhǔ fèi xīng suǒ yóu yòu bó chén jǔ xián zhī lù guǎng kāi yǎng lǎo zhī zhì chóng bì xìn zhī dào yòu zhāng shè yì zhě zhī nán fán wǔ shì yǐ wén
臣不惟疏远， 未信而言，敢历论前代隆名之君及亡败之主废兴所由，又博陈举贤之路，广开养老之制，崇必信之道，又张设议者之难，凡五事以闻。
chén zhī suǒ yán jiē zhí chén gǔ jīn yǐ xíng gù shì fēi xīn shēng yì duān yě
臣之所言，皆直陈古今已行故事，非新声异端也。
cí yì shí qiǎn bù zú cǎi nà
辞义实浅，不足采纳。
rán chén sī xīn chéng wèi yǒu kě fā qǐ jué wù yí wàng
然臣私心，诚谓有可发起觉悟遗忘。
yuàn bì xià chá chén yú zhōng mǐn chén kuáng zhí wú shǐ tiān xià yǐ yán zhě wèi jiè
愿陛下察臣愚忠，愍臣狂直，无使天下以言者为戒。
jí tòng zēng dǔ tuì niàn sāng zǐ zhī shī wéi hú sǐ zhī yì zhé qǔ cháng xiū guī jìn fén mù
疾痛增笃，退念桑梓之诗，惟狐死之义，辄取长休，归近坟墓。
gù zhān gōng què xì qíng huáng jí bù shèng dān kuǎn qiǎn xi yǐng biǎo yán
顾瞻宫阙，系情皇极，不胜丹款，遣息颖表言。
qí yī yuē chén wén shàn yǒu zhāng yě zhe zài jīng diǎn
其一曰：臣闻善有章也，著在经典；
è yǒu fá yě jiè zài xíng shū
恶有罚也，戒在刑书。
shàng zì yuǎn gǔ xià jì qín hàn qí míng wáng bà zhǔ jí wáng guó àn jūn gù kě de ér chēng
上自远古，下洎秦、 汉，其明王霸主及亡国暗君，故可得而称；
zhì yú zhōng jiǎn xián xiàng jí nìng chǎn jiān chén yì kě de ér yán
至于忠蹇贤相及佞谄奸臣，亦可得而言。
gù cháo yǒu è è jìn guī zhī chén wú bù chāng yě
故朝有谔谔尽规之臣，无不昌也；
rèn yòng ē yú wěi wěi zhī shì wú bù wáng yě
任用阿谀唯唯之士，无不亡也。
shì yǒu guó zhě jiē yù qiú zhōng yǐ zì fǔ jǔ xián yǐ zì zuǒ
是有国者皆欲求忠以自辅，举贤以自佐；
ér wáng guó pò jiā zhě xiāng jì jiē yóu rèn shī qí rén
而亡国破家者相继，皆由任失其人。
suǒ wèi xián zhě bù xián zhōng zhě bù zhōng yě
所谓贤者不贤，忠者不忠也。
chén jǐn yán qián rèn xián suǒ yóu xìng rèn bù xiào suǒ yǐ wáng zhě
臣谨言前任贤所由兴，任不肖所以亡者。
yáo zhī mò nián sì xiōng zài cháo ér bù qù bā yuán zài jiā ér bù jǔ rán zhì tiān píng de níng sì mén mù mù qí gōng gù zài zhòng huá zhī wèi xiāng
尧之末年，四凶在朝而不去，八元在家而不举，然致天平地宁，四门穆穆，其功固在重华之为相。
xià guǐ fàng yú míng tiáo
夏癸放于鸣条，
shāng xīn xiāo yú mù yě
商辛枭于牧野，
cǐ jù wàn shèng zhī zhǔ
此俱万乘之主，
ér guó miè shēn qín
而国灭身擒，
yóu bù néng zhǔ rèn xián xiàng
由不能属任贤相，
yòng fù rén zhī yán
用妇人之言，
huāng yín wú dào
荒淫无道，
sì zhì shěn yàn
肆志沈宴，
zuò mǐ mǐ zhī yuè
作靡靡之乐，
cháng yè zhī yǐn
长夜之饮，
yú shì dēng zāo qiū
于是登糟丘，
lín jiǔ chí
临酒池，
guān niú yìn
观牛饮，
wàng ròu lín
望肉林，
lóng féng zhōng ér bèi hài
龙逢忠而被害，
bǐ gàn jiàn ér pōu xīn
比干谏而剖心，
tiān xià zhī suǒ yǐ guī è zhě yě
天下之所以归恶者也。
tài jiǎ bào nüè diān fù tāng zhī diǎn zhì yú shì yī yǐn fàng zhī tóng gōng ér néng gǎi huǐ fǎn shàn sān nián ér hòu guī yú bó
太甲暴虐，颠覆汤之典制， 于是伊尹放之桐宫，而能改悔反善，三年而后归于亳。
jì yǐ fàng ér fù huán yīn dào wēi ér fù xìng zhū hóu xián fú hào chēng tài zōng shí lài ā héng zhī jìn zhōng yě
既已放而复还，殷道微而复兴，诸侯咸服，号称太宗，实赖阿衡之尽忠也。
zhōu shì jì shuāi zhū hóu bìng zhēng tiān wáng wēi ruò zhèng suì ling chi
周室既衰，诸侯并争，天王微弱， 政遂陵迟。
qí huán gōng yín luàn zhī zhǔ ěr
齐桓公，淫乱之主耳；
rán suǒ yǐ néng jiǔ hé yī kuāng zhī gōng yǒu zūn zhōu zhī míng chéng guǎn yí wú zhī lì
然所以能九合一匡之功，有尊周之名，诚管夷吾之力。
jí qí sǐ yě chóng liú chū mén qǐ fēi rèn shù diāo zhī guò hu
及其死也，虫流出门，岂非任竖貂之过乎！
qiě yī huán gōng zhī shēn de guǎn zhòng qí gōng rú bǐ
且一桓公之身，得管仲，其功如彼；
yòng shù diāo qí luàn rú cǐ
用竖貂，其乱如此。
fu róng rǔ cún wáng shí zài suǒ rèn kě bù shěn zāi
夫荣辱存亡，实在所任，可不审哉！
qín běn bó yì zhī hòu wēi wēi xiǎo yì zhì qín zhòng shǐ dà yǒu chē mǎ lǐ yuè shì yù zhī hǎo yān
秦本伯翳之后，微微小邑，至秦仲始大，有车马礼乐侍御之好焉。
zì mù gōng zhì yú shǐ huáng jiē néng liú xīn dài xián yuǎn qiú yì shì zhāo yóu yú yú xī róng zhì wǔ gǔ yú wǎn shì qǔ pī bào yú jìn xiāng yíng jiǎn shū yú zōng lǐ
自穆公至于始皇，皆能留心待贤，远求异士，招由余于西戎，致五羖于宛市，取丕豹于晋乡，迎蹇叔于宗里。
yóu shì sì fāng xióng jùn jì zhǒng ér zhì gù néng shì wèi qiáng guó tūn miè zhū hóu yǎn yǒu tiān xià jiān chēng huáng dì yóu móu chén zhī zhù yě
由是四方雄俊继踵而至，故能世为强国，吞灭诸侯，奄有天下，兼称皇帝，由谋臣之助也。
dào huà wèi chún bēng yú shā qiū
道化未淳，崩于沙丘。
hú hài chéng nüè yòng zhà zì wù bù néng hóng jì tǒng xù kè chéng táng gòu ér nǎi cán zéi rén yì dú liú qián shǒu
胡亥乘虐，用诈自悮，不能弘济统绪，克成堂构，而乃残贼仁义，毒流黔首。
gù chén shèng wú guǎng fèn bì dà hū ér tiān xià xiǎng yìng
故陈胜、吴广，奋臂大呼，而天下响应。
yú shì zhào gāo nì luàn yán lè chéng zhǐ èr shì qióng pò zì lù wàng yí
于是赵高逆乱，阎乐承指，二世穷迫，自戮望夷。
zǐ yīng suī lì qù dì wèi wáng gū wēi wú fǔ sì xún ér wáng
子婴虽立，去帝为王，孤危无辅，四旬而亡。
cǐ yóu xié chén shàn mìng zhǐ lù wéi mǎ suǒ yǐ sù qín zhī huò yě
此由邪臣擅命，指鹿为马，所以速秦之祸也。
qín shī qí lù háo jié jìng zhú xiàng yǔ jì dé ér shī zhī qí jiù zài pēng hán shēng ér fàn zēng zhī móu bù yòng
秦失其鹿，豪杰竞逐，项羽既得而失之，其咎在烹韩生，而范增之谋不用。
jiǎ lìng yǔ jì jù xiàng bó zhī xié shuō zhǎn pèi gōng yú hóng mén dōu xián yáng yǐ hào lìng zhū hóu zé tiān xià wú dí yǐ
假令羽既距项伯之邪说，斩沛公于鸿门，都咸阳以号令诸侯，则天下无敌矣。
ér yǔ jù hán shēng zhī zhōng jiàn bèi fàn zēng zhī shēn jì zì wèi bà wáng zhī yè yǐ dìng dōu péng chéng hái gù xiāng wèi zhòu bèi wén xiù cǐ gài shì sú r nǚ zhī qíng ěr ér yǔ róng zhī
而羽距韩生之忠谏，背范增之深计，自谓霸王之业已定， 都彭城，还故乡，为昼被文绣，此盖世俗儿女之情耳，而羽荣之。
shì gù wǔ zài wèi hàn suǒ qín zhì cǐ shàng bù zhī jué wù nǎi yuē tiān wáng wǒ fēi zhàn zhī zuì shén tòng yǐ zāi
是故五载为汉所擒，至此尚不知觉悟，乃曰“天亡我，非战之罪”，甚痛矣哉！
qiě fú shì zhī guī rén yóu shuǐ zhī guī xià qín zhī zǒu kuàng yě gù yuē wèi chuān qū yú zhě tǎ yě wèi sǒu qū què zhě zhān yě wèi tāng wǔ qū rén zhě jié zhòu yě
且夫士之归仁，犹水之归下，禽之走旷野，故曰“为川驱鱼者獭也，为薮驱雀者鹯也，为汤、武驱人者桀、纣也。
hàn gāo zǔ qǐ yú bù yī tí sān chǐ zhī rèn ér qǔ tiān xià yòng liù guó zhī zī wú táng yú zhī chán qǐ tú lài liáng píng zhī qí móu jǐn yīng xióng zhī zhì lì ér yǐ hu yì yóu xiàng shì wèi qū rén yě
”汉高祖起于布衣，提三尺之刃而取天下，用六国之资，无唐、虞之禅，岂徒赖良、平之奇谋，尽英雄之智力而已乎，亦由项氏为驱人也。
zǐ sūn chéng jī èr bǎi yú nián dǎi chéng dì wěi zhèng jiù jiā shǐ quán shì wài yí
子孙承基二百余年，逮成帝委政舅家，使权势外移。
ān chāng hóu zhāng yǔ zhě hàn zhī sān gōng chéng dì bǎo fù yě dì qīn xìng qí jiā bài yǔ chuáng xià shēn wèn tiān zāi rén shì
安昌侯张禹者，汉之三公，成帝保傅也， 帝亲幸其家，拜禹床下，深问天灾人事。
yǔ dāng wéi dà chén zhī jié wèi shè jì shēn lǜ zhōng yán jiā móu chén qí zāi huàn zé wáng shì bù dé zhuān quán chǒng wáng mǎng wú yuán chéng shì wèi suì tuō yún lóng ér dēng tiān qú lìng hàn zuò zhōng jué yě
禹当惟大臣之节，为社稷深虑，忠言嘉谋， 陈其灾患，则王氏不得专权宠，王莽无缘乘势位，遂托云龙而登天衢，令汉祚中绝也。
yǔ nìng chǎn bù zhōng xié huái sī jì tú dī yǎng yú wǔ hòu zhī jiān gǒu qǔ róng mèi ér yǐ
禹佞谄不忠，挟怀私计，徒低仰于五侯之间，苟取容媚而已。
shì yǐ zhū yún kàng jié qiú shàng fāng zhǎn mǎ jiàn yù yǐ zhǎn yǔ yǐ jiè qí yú kě wèi zhōng yǐ
是以朱云抗节求尚方斩马剑，欲以斩禹，以戒其余，可谓忠矣。
ér chéng dì shàng fù bù wù nǎi yǐ wéi jú xià shàn shàng tíng rǔ bǎo fù zuì sǐ wú shè zhào yù shǐ jiāng yún xià yù jí pēng zhī
而成帝尚复不寤，乃以为居下讪上， 廷辱保傅，罪死无赦，诏御史将云下，欲急烹之。
yún pān diàn shé kǎn xìng lài zuǒ jiāng jūn xīn qìng jì kòu tóu liú xiě yǐ sǐ zhēng zhī
云攀殿折槛，幸赖左将军辛庆忌叩头流血，以死争之。
ruò bù rán zé yún yǐ cuī suì yǐ
若不然，则云已摧碎矣。
hòu suī shì kǎn bù xiū yù yǐ zhāng míng zhí chén chéng zú yǐ wèi hòu shì zhī jiè hé yì yú hàn shì suǒ yóu wáng yě zāi
后虽释槛不修，欲以彰明直臣，诚足以为后世之戒，何益于汉室所由亡也哉！
rán shì zhī lùn zhě yǐ wéi luàn chén zéi zǐ wú dào zhī shèn zhě mò guò yú mǎng cǐ yì yóu zhòu zhī bù shàn bù rú shì zhī shén yě
然世之论者以为乱臣贼子无道之甚者莫过于莽，此亦犹纣之不善不如是之甚也。
chuán chēng mǎng shǐ qǐ wài qī zhé jié lì xíng yǐ yào míng yù zōng zú chēng xiào péng yǒu guī rén
传称莽始起外戚，折节力行，以要名誉， 宗族称孝，朋友归仁。
jí qí fǔ zhèng chéng āi zhī jì qín láo guó jiā dòng jiàn chēng shù
及其辅政成、哀之际，勤劳国家，动见称述。
rán yú shí rén shì yì quē shàng shū jiàn mǎng zhě bù kě chēng jì nèi wài qún chén mò bù guī mǎng gōng dé
然于时人士诣阙上书荐莽者不可称纪，内外群臣莫不归莽功德。
zāo yù hàn shì zhōng wēi guó sì sān jué ér tài hòu shòu kǎo wèi zhī zōng zhǔ gù mǎng de suì cè mìng rú zǐ ér duó qí wèi yě
遭遇汉室中微，国嗣三绝，而太后寿考，为之宗主，故莽得遂策命孺子而夺其位也。
xī tāng wǔ zhī xìng yì nì qǔ ér shùn shǒu zhī ěr
昔汤、武之兴，亦逆取而顺守之耳。
xiàng mǎng shēn wéi yīn zhōu qǔ shǒu zhī shù
向莽深惟殷、周取守之术，
chóng dào dé
崇道德，
wu rén yì
务仁义，
lǚ xìn shí
履信实，
qù huá wěi
去华伪，
shī huì tiān xià
施惠天下，
shí yǒu bā nián
十有八年，
ēn zú yǐ gǎn bǎi xìng
恩足以感百姓，
yì zú yǐ jié yīng xióng
义足以结英雄，
rén huái qí dé
人怀其德，
háo jié bìng yòng
豪杰并用，
rú cǐ
如此，
zōng miào shè jì yi wèi miè yě
宗庙社稷宜未灭也，
guāng wǔ suī fù xián cái
光武虽复贤才，
dà yè jù kě jì zāi
大业讵可冀哉！
mǎng jí wèi zhī hòu zì wèi dé tiān rén zhī zhù yǐ wéi gōng guǎng sān wáng dé mào táng yú nǎi zì jiāo jīn fèn qí wēi zhà bān xuān fú chèn zhèn bào cán kù qióng xiōng jí è rén yuàn shén nù dōng léi diàn yǐ jīng qí ěr mù xià dì dòng yǐ tì qí xīn fù
莽即位之后，自谓得天人之助，以为功广三王，德茂唐、虞，乃自骄矜，奋其威诈，班宣符谶，震暴残酷，穷凶极恶，人怨神怒，冬雷电以惊其耳目，夏地动以惕其心腹。
ér mǎng yóu bù zhī jué wù fāng fù zhòng xíng bù shùn shí zhī lìng jìng lián wǔ zhī xíng nìng mèi zhě qīn xìng zhōng jiàn zhě zhū yí
而莽犹不知觉悟，方复重行不顺时之令，竟连伍之刑，佞媚者亲幸，忠谏者诛夷。
yóu shì tiān xià fèn fèn nèi wài jù fā sì hǎi fēn bēng chéng chí bù shǒu shēn sǐ yú pǐ fū zhī shǒu wèi tiān xià xiào qǐ bù yì zāi
由是天下忿愤，内外俱发，四海分崩，城池不守，身死于匹夫之手，为天下笑，岂不异哉！
qí suǒ yóu rán zhě fēi qǔ zhī guò ér shǒu zhī fēi dào yě
其所由然者，非取之过， 而守之非道也。
mǎng jì tú jī liù hé yún rǎo liú shèng gōng yǐ lì ér bù biàn pén zi chéng zhī ér fù bài gōng sūn shù yòu chēng dì yú shǔ hàn
莽既屠肌，六合云扰，刘圣公已立而不辨，盆子承之而覆败，公孙述又称帝于蜀汉。
rú cǐ shù zi gù fēi suǒ wèi yìng tiān shùn rén zhě tú wèi guāng wǔ zhī qū chú zhě ěr
如此数子，固非所谓应天顺人者，徒为光武之驱除者耳。
fu tiān xià zhě gài yì tiān xià zhī tiān xià fēi yī rén zhī tiān xià yě
夫天下者，盖亦天下之天下，非一人之天下也。
yīn shāng zhī lǚ qí huì rú lín shǐ yú mù yě wéi yǔ hóu xìng
“殷商之旅，其会如林，矢于牧野，维予侯兴。
yòu yuē hóu fú yú zhōu tiān mìng mí cháng
”又曰：“侯服于周，天命靡常。
yóu cǐ yán zhī zhǔ fēi cháng rén yě yǒu dé zé tiān xià guī zhī wú dé zé tiān xià pàn zhī
”由此言之，主非常人也，有德则天下归之，无德则天下叛之。
gù gǔ zhī míng wáng qí láo xīn yuǎn lǜ cháng rú lín chuān wú jīn yá
故古之明王，其劳心远虑，常如临川无津涯。
yú shì fǎ tiān de xiàng sì shí lóng ēn dé jìng dà chén jìn zhōng zhí yuǎn nìng rén
于是法天地， 象四时，隆恩德，敬大臣，近忠直，远佞人。
rén xiào zhe hu gōng qiáng hóng huà qià hu zhào shù
仁孝著乎宫墙，弘化洽乎兆庶；
wèi píng zhí rú dǐ shǐ xìn yì gǎn rén shén
为平直如砥矢，信义感人神。
suī yǒu jiāo fáng wài qī zhī chǒng bù shòu qí wěi qū zhī yán
虽有椒房外戚之宠，不受其委曲之言；
suī yǒu jìn xí ài xìng zhī shù bù tīng qí gū xī zhī cí
虽有近习爱幸之竖， 不听其姑息之辞。
sì mén mù mù pì ér bù hé dài jiàn zhě ér wú jì
四门穆穆，辟而不阖，待谏者而无忌。
héng zhàn zhàn lì lì bù wàng jiè jù suǒ yǐ yù yǒng zhōng tiān lù kǒng wèi jiāng lái xián shèng zhī qū chú yě
恒战战栗栗，不忘戒惧， 所以欲永终天禄，恐为将来贤圣之驱除也。
qiě chén wén zhī jù wēi zhě cháng ān zhě yě
且臣闻之，惧危者，常安者也；
yōu wáng zhě héng cún zhě yě
忧亡者， 恒存者也。
shǐ fu yǒu guó zhī jūn néng ān bù wàng wēi zé běn zhī bǎi shì zhǎng bǎo róng zuò míng wèi yǔ tiān de wú qióng yì hé lǜ hu wèi lái zhě zhī qū chú zāi
使夫有国之君能安不忘危，则本枝百世，长保荣祚，名位与天地无穷， 亦何虑乎为来者之驱除哉！
chuán yǒu zhī yuē kuáng fū zhī yán míng zhǔ chá yān
传有之曰：“狂夫之言，明主察焉。
qí èr yuē shì zhī lì yè xíng fēi yī gài
其二曰：士之立业，行非一概。
wú qǐ tān guān mǔ sǐ bù guī shā qī qiú jiàng bù xiào zhī shén
吴起贪官，母死不归，杀妻求将，不孝之甚。
rán zài wèi shǐ qín rén bù gǎn dōng xiàng
然在魏，使秦人不敢东向；
zài chu zé sān jìn bù gǎn nán móu
在楚，则三晋不敢南谋。
zēng shēn mǐn qiān chéng xiào zi yě bù néng sù xī lí qí qīn qǐ kěn chū shēn zhì sǐ shè wēi xiǎn zhī de zāi
曾参、闵骞，诚孝子也，不能宿夕离其亲，岂肯出身致死，涉危险之地哉！
jīn dà jìn yìng qī yùn zhī suǒ shòu qí shèng měi yú yǒu yú ér wú rén bù chén chēng dì sī fù cǐ yì guó zhī xiū yě
今大晋应期运之所授，齐圣美于有虞， 而吴人不臣，称帝私附，此亦国之羞也。
bì xià chéng yù zhì xióng pí zhī shì bù èr xīn zhī chén shǐ fèn wēi huái pǔ zhèn fú mán jīng zhě gù yi chóu zī bó cǎi guǎng kāi gòng shì zhī lù jiàn yán xué jǔ xián cái zhēng mìng kǎo shì fěi jùn mò yòng
陛下诚欲致熊罴之士，不二心之臣，使奋威淮浦、震服蛮荆者，故宜畴咨博采，广开贡士之路，荐岩穴，举贤才，征命考试， 匪俊莫用。
jīn tái gé xuǎn jǔ tu sè ěr mù jiǔ pǐn fǎng rén wéi wèn zhōng zhèng
今台阁选举，涂塞耳目，九品访人，唯问中正。
gù jù shàng pǐn zhě fēi gōng hóu zhī zǐ sūn zé dāng tú zhī kūn dì yě
故据上品者，非公侯之子孙，则当涂之昆弟也。
èr zhě gǒu rán zé bì mén péng hù zhī jùn ān dé bù yǒu lù shěn zhě zāi
二者苟然，则荜门蓬户之俊，安得不有陆沈者哉！
qí sān yuē xī tián zǐ fāng yǎng lǎo mǎ ér qióng shì zhī suǒ guī kuàng jū tiān xià zhī guǎng jū lì tiān xià zhī zhèng wèi xíng tiān xià zhī dà dào hu
其三曰：昔田子方养老马，而穷士知所归，况居天下之广居，立天下之正位， 行天下之大道乎！
xī míng wáng shèng zhǔ wú bù yǎng lǎo
昔明王圣主，无不养老。
lǎo rén zhòng duō wèi bì jiē xián bù kě xī yǎng
老人众多，未必皆贤，不可悉养。
gù fù shì sān lǎo suǒ yǐ míng xiào
故父事三老，所以明孝；
zōng shì wǔ gēng suǒ yǐ míng jìng
宗事五更，所以明敬。
mèng zǐ yuē wú lǎo yǐ jí rén zhī lǎo wú yòu yǐ jí rén zhī yòu
孟子曰：“吾老以及人之老，吾幼以及人之幼。
jīn tiān xià suī dìng ér huà shān zhī yáng wú fàng mǎ zhī qún táo lín zhī xià wèi yǒu xiū xī zhī niú gù yǐ wú rén shàng wèi chén fú gù yě
”今天下虽定，而华山之阳无放马之群，桃林之下未有休息之牛，故以吴人尚未臣服故也。
fu jī zhě yì wéi shí kě zhě yì wéi yǐn tiān xià yuán yuán zhān wàng xīn zhèng
夫饥者易为食，渴者易为饮，天下元元瞻望新政。
yuàn bì xià sī zi fāng zhī rén niàn quǎn mǎ zhī láo sī wéi gài zhī bào fā rén huì zhī zhào guǎng kāi yǎng lǎo zhī zhì
愿陛下思子方之仁，念犬马之劳，思帷盖之报，发仁惠之诏，广开养老之制。
qí sì yuē fǎ lìng shǎng fá mò dà hu xìn
其四曰：法令赏罚，莫大乎信。
gǔ rén yǒu yán rén ér wú xìn bù zhī qí kě
古人有言：“人而无信，不知其可。
kuàng yǒu yǎng rén yǐ huì shǐ rén yǐ yì ér kě yǐ bù xìn xíng zhī zāi
”况有养人以惠，使人以义，而可以不信行之哉！
chén qián wèi xi jùn tài shǒu bèi zhōu suǒ xià jǐ wèi zhào shū qiāng hú dào yuǎn qí dàn mù qǔ lè xíng bù lè wù qiáng
臣前为西郡太守，被州所下《己未诏书》： “羌胡道远，其但募取乐行，不乐勿强。
chén bèi zhào shū zhé xuān ēn guǎng mù shì yǐ shǎng xìn suǒ dé rén míng jí tiáo yán zhēng xi
”臣被诏书，辄宣恩广募，示以赏信，所得人名即条言征西。
qí jìn rén zì kě chà jiǎn dīng qiáng rú fǎ diào qǔ
其晋人自可差简丁强，如法调取；
zhì yú qiāng hú fēi ēn yì gào yù zé wú yù dù jīn chéng hé xī zhě yě
至于羌胡，非恩意告谕，则无欲度金城、河西者也。
zì wǎng měi xìng jūn dù hé wèi zēng yǒu biàn gù cì shǐ guō suí quàn shuài yǒu fāng shēn jiā jiǎng lì yào xǔ zhòng bào
自往每兴军渡河，未曾有变，故刺史郭绥劝帅有方，深加奖厉，要许重报。
shì yǐ suǒ mù gǎn ēn lì shǎng suì lì jì xiào gōng zài dì yī
是以所募感恩利赏，遂立绩效，功在第一。
jīn zhōu jùn dū jiāng bìng yǐ shòu fēng qiāng hú jiàn r huò wáng huò hóu bù méng lùn xù yě
今州郡督将，并已受封，羌胡健儿，或王或侯，不蒙论叙也。
jìn wén yóu bù tān yuán ér shī xìn qí huán bù xī de ér bèi méng kuàng shèng zhǔ hu
晋文犹不贪原而失信，齐桓不惜地而背盟， 况圣主乎！
qí wǔ yuē xī zhōu hàn zhī xìng shù qīn jiàn dé zhōu yīn wǔ děng zhī jué hàn yǒu hé shān zhī shì
其五曰：昔周、汉之兴，树亲建德，周因五等之爵，汉有河山之誓。
jí qí shuāi yě shén qì duó yú zhòng chén guó zuò yí yú tā rén
及其衰也， 神器夺于重臣，国祚移于他人。
gù miè zhōu zhě qín fēi jī xìng yě
故灭周者秦，非姬姓也；
dài hàn zhě wèi fēi liú shì yě
代汉者魏，非刘氏也。
yú jīn guó jiā dà jì shǐ yì xìng wú liè tǔ zhuān fēng zhī yì tóng xìng bìng jù yǒu lián chéng zhī de zòng fù lìng zhū wáng hòu shì zǐ sūn hái zì xiāng bìng gài yì chu rén shī fán ruò yú yún mèng shàng wèi wèi wáng qí gōng yě
于今国家大计，使异姓无裂土专封之邑，同姓并据有连城之地，纵复令诸王后世子孙还自相并，盖亦楚人失繁弱于云梦，尚未为亡其弓也。
qí yú shén qì bù yí tā zú zé shǐ zǔ bù qiān zhī miào wàn nián yì zhào bù gǎi qí míng yǐ
其于神器不移他族，则始祖不迁之庙，万年亿兆不改其名矣。
dà jìn zhū wáng èr shí yú rén ér gōng hòu bó zǐ nán wǔ bǎi yú guó yù yán qí guó jiē xiǎo hu zé hàn zǔ zhī qǐ jù wú chǐ tǔ zhī de kuàng yǒu guó zhě zāi
大晋诸王二十余人，而公侯伯子男五百余国，欲言其国皆小乎，则汉祖之起，俱无尺土之地，况有国者哉！
jiāng wèi dà jìn shì shì xián shèng ér zhū hóu zhī yìn cháng bù xiào yá zé fàng xūn qīn míng ér yǒu dān zhū gǔ sǒu wán xiōng miàn yú shùn
将谓大晋世世贤圣，而诸侯之胤常不肖邪，则放勋钦明而有丹朱，瞽瞍顽凶面虞舜。
tiān xià yǒu shì wú bù yóu bīng ér wú gù duō shù bīng běn guǎng kāi luàn yuán chén gù yuē wǔ děng bù biàn yě
天下有事无不由兵， 而无故多树兵本，广开乱原，臣故曰五等不便也。
chén yǐ wéi kě rú qián biǎo zhū wáng yi dà qí guó zēng yì qí bīng xī qiǎn shǒu fān shǐ xíng shì zú yǐ xiāng jiē zé bì xià kě gāo zhěn ér wò ěr
臣以为可如前表，诸王宜大其国， 增益其兵，悉遣守籓，使形势足以相接，则陛下可高枕而卧耳。
chén yǐ wéi zhū hóu bǎi zǐ nán míng hào jiē yi gǎi yì zhī shǐ fēng jué zhī zhì lù fèng lǐ zhì bìng tóng tiān xià zhū hóu zhī lì
臣以为诸侯伯子男名号皆宜改易之，使封爵之制，禄奉礼秩，并同天下诸侯之例。
chén wén yǔ fù chē tóng guǐ zhě wèi cháng ān yě yǔ sǐ rén tóng bìng zhě wèi cháng shēng yě yǔ wáng guó tóng fǎ zhě wèi cháng cún yě
臣闻与覆车同轨者未尝安也，与死人同病者未尝生也，与亡国同法者未尝存也。
kuàng fu wēi wēi dà jìn fāng jiāng dēng tài shān chán liáng fù kè shí shū xūn chuí shì wú qióng
况夫巍巍大晋，方将登太山，禅梁父，刻石书勋，垂示无穷。
yi yuǎn jiàn wǎng dài xīng fèi shēn wèi yán fáng shǐ zhe shì fèn bǐ bì yǒu jì yān
宜远鉴往代兴废，深为严防，使著事奋笔，必有纪焉。
xī yī yǐn chǐ qí jūn bù wéi yáo shùn cǐ chén suǒ yǐ sī huái kāng kǎi zì wàng qīng jiàn zhě yě
昔伊尹耻其君不为尧、舜，此臣所以私怀慷慨， 自忘轻贱者也。
zhuó shū zòu dì lǎn ér yì yān zhuó wèi míng wēi jiāng jūn wèi xìng tài shǒu
灼书奏，帝览而异焉，擢为明威将军、魏兴太守。
zú yú guān
卒于官。
yán zuǎn zì xù bó bā xī ān hàn rén yě
阎缵，字续伯，巴西安汉人也。
zǔ pǔ wèi zhāng lǔ gōng cáo quàn lǔ jiàng wèi fēng píng lè xiāng hòu
祖圃，为张鲁功曹，劝鲁降魏，封平乐乡侯。
fù pú sì jué shì wú zhì zāng kē tài shǒu
父璞，嗣爵，仕吴至牂柯太守。
zuǎn qiáo jū hé nán xīn ān shǎo yóu yīng háo duō suǒ jiāo jié bó lǎn fén diǎn gāi tōng wù lǐ
缵侨居河南新安，少游英豪，多所交结，博览坟典， 该通物理。
fù zú jì mǔ bù cí zuǎn gōng shì mí jǐn
父卒，继母不慈，缵恭事弥谨。
ér mǔ jí zhī yù shén nǎi wū zuǎn dào fù shí jīn bǎo sòng yú yǒu sī
而母疾之愈甚，乃诬缵盗父时金宝，讼于有司。
suì bèi qīng yì shí yú nián zuǎn wú yuàn sè xiào jǐn bù dài
遂被清议十余年，缵无怨色，孝谨不怠。
mǔ hòu yì jiě gēng yí zhōng zhèng nǎi de fù pǐn
母后意解，更移中正，乃得复品。
wèi tài fù yáng jùn shè rén zhuǎn ān fù lìng
为太傅杨骏舍人，转安复令。
jùn zhī zhū yě zuǎn qì guān guī yào jùn gù zhǔ bù pān yuè yuàn cuī jī děng gòng zàng zhī
骏之诛也，缵弃官归，要骏故主簿潘岳、掾崔基等共葬之。
jī yuè wèi zuì tuī zuǎn wéi zhǔ
基、岳畏罪，推缵为主。
mù chéng dāng zàng jùn cóng dì mó gào wǔ líng wáng dàn jiāng biǎo shā zào yì zhě
墓成，当葬，骏从弟模告武陵王澹，将表杀造意者。
zhòng xián jù tián zhǒng ér táo zuǎn dú yǐ jiā cái chéng mù zàng jùn ér qù
众咸惧，填冢而逃，缵独以家财成墓，葬骏而去。
guó zǐ jì jiǔ zōu chén yǐ zuǎn cái kān zuǒ zhù zuò jiàn yú mì shū jiān huá jiào
国子祭酒邹湛以缵才堪佐著作， 荐于秘书监华峤。
jiào yuē cǐ zhí xián lǐn zhòng guì shì duō zhēng zhī bù xiá qiú qí cái
峤曰：“此职闲廪重，贵势多争之，不暇求其才。
suì bù néng yòng
”遂不能用。
hé jiān wáng yóng yǐn wèi xī róng xiào wèi sī mǎ yǒu gōng fēng píng lè xiāng hòu
河间王颙引为西戎校尉司马，有功，封平乐乡侯。
mǐn huái tài zǐ zhī fèi yě zuǎn yú guān yì què shàng shū lǐ tài zǐ zhī yuān yuē
愍怀太子之废也，缵舆棺诣阙，上书理太子之冤曰：
fú jiàn shè wén jí bǎng xià qián tài zǐ yù shǒu shū yǐ wéi jīng è
伏见赦文及榜下前太子遹手疏，以为惊愕。
zì gǔ yǐ lái chén zǐ bèi nì wèi yǒu rú cǐ zhī shén yě
自古以来，臣子悖逆，未有如此之甚也。
xìng lài tiān cí quán qí shǒu lǐng
幸赖天慈，全其首领。
chén fú niàn yù shēng yú shèng fù ér zhì cǐ zhě yóu yú cháng yǎng shēn gōng shěn lún fù guì shòu ráo xiān dì fù mǔ jiāo zhī
臣伏念遹生于圣父而至此者，由于长养深宫，沈沦富贵，受饶先帝，父母骄之。
měi jiàn xuǎn shī fū xià zhì qún lì lǜ qǔ gāo liáng jī zhōng dǐng shí zhī jiā xī yǒu hán mén rú sù rú wèi wǎn zhōu wén shí fèn shū guǎng xiǎn mǎ shè rén yì wú jí àn zhèng zhuāng zhī bǐ suì shǐ bú jiàn shì fù shì jūn zhī dào
每见选师傅下至群吏，率取膏粱击钟鼎食之家，希有寒门儒素如卫绾、周文、石奋、疏广，洗马、舍人亦无汲黯、郑庄之比，遂使不见事父事君之道。
chén àn gǔ diǎn tài zǐ jū yǐ shì lǐ yǔ guó rén chǐ yǐ cǐ míng xiān wáng yù lìng zhī xiān jiàn rán hòu nǎi guì
臣案古典，太子居以士礼，与国人齿，以此明先王欲令知先贱然后乃贵。
zì qǐng dōng gōng yì wēi tài shèng suǒ yǐ zhì bài yě
自顷东宫亦微太盛，所以致败也。
fēi dàn dōng gōng lì guān zhū wáng shī yǒu wén xué jiē háo zú lì néng de zhě lǜ fēi gōng suì wáng yáng néng yǐ dào xùn
非但东宫，历观诸王师友文学，皆豪族力能得者，率非龚遂、王阳，能以道训。
you wú liàng zhí sān yì zhī jié guān yǐ wén xué wèi míng shí bù dú shū dàn gòng xiān yī hǎo mǎ zòng jiǔ gāo huì xī yóu bó yì qǐ yǒu qiē cuō néng xiāng cháng yì
友无亮直三益之节，官以文学为名，实不读书， 但共鲜衣好马，纵酒高会，嬉游博弈，岂有切磋，能相长益！
chén cháng kǒng gōng zú chí líng yǐ cǐ tàn xī
臣常恐公族迟陵，以此叹息。
jīn yù kě yǐ wèi jiè kǒng qí bèi chì qì zhú yuǎn jiāo shǐ dāng huǐ guò wú suǒ fù jí
今遹可以为戒，恐其被斥，弃逐远郊，始当悔过，无所复及。
xī lì tài zǐ wú zhuàng chēng bīng jù mìng ér hú guān sān lǎo shàng shū yǒu tián qiān qiū zhī yán yóu yuē zi nòng fù bīng zuì yīng chī ěr
昔戾太子无状，称兵距命，而壶关三老上书，有田千秋之言，犹曰：“子弄父兵，罪应笞耳！
hàn wǔ gǎn wù zhī zhù sī zi zhī tái
”汉武感悟之，筑思子之台。
jīn yù wú zhuàng yán yǔ bèi nì shòu zuì zhī rì bù gǎn shī dào yóu wèi qīng yú lì tài zǐ shàng kě jìn chí zhòng xuǎn bǎo fù
今遹无状，言语悖逆，受罪之日，不敢失道，犹为轻于戾太子，尚可禁持，重选保傅。
rú sī kōng zhāng huá dào dé shēn yuǎn nǎi xīn zhōng chéng yǐ wéi zhī shī
如司空张华，道德深远，乃心忠诚，以为之师。
guāng lù dài fu liú shí hán kǔ zì lì zhōng shǐ bù shuāi nián tóng lǚ wàng jīng jiè bù fèi yǐ wéi zhī bǎo
光禄大夫刘寔，寒苦自立，终始不衰，年同吕望，经藉不废，以为之保。
shàng shū pú yè péi wěi míng yǔn gōng sù tǐ dào jū zhèng yǐ wéi zhī you
尚书仆射裴𬱟，明允恭肃，体道居正，以为之友。
zhì yóu tán wén xué jiē xuǎn hán mén gū huàn yǐ xué xíng zì lì zhě jí qǔ fú qín gēng shì shè lǚ jiān nán shì jūn shì qīn míng xíng sù wén zhě shǐ yǔ gòng chù
置游谈文学，皆选寒门孤宦以学行自立者，及取服勤更事、涉履艰难、事君事亲、名行素闻者，使与共处。
shǐ yán yù shǐ jiān hù qí jiā jué guì qī zǐ dì qīng bó bīn kè
使严御史监护其家，绝贵戚子弟、轻薄宾客。
rú cǐ zuǒ yòu qián hòu mò fēi zhèng rén
如此，左右前后，莫非正人。
shī fū wén xué kě lìng shí rì yī jiǎng shǐ gòng lùn yì yú qián
师傅文学，可令十日一讲，使共论议于前。
chì shǐ dàn dào gǔ jīn xiào zǐ cí qīn zhōng chén shì jūn jí sī qiān gǎi guò zhī yì jiē wén shàn dào shù jī kě quán
敕使但道古今孝子慈亲，忠臣事君，及思愆改过之义，皆闻善道，庶几可全。
xī tài jiǎ yǒu zuì fàng zhī sān nián sī yōng kè fù wèi yīn míng wáng
昔太甲有罪，放之三年，思庸克复，为殷明王。
yòu wèi wén dì jù yú jiàn fèi sù yè zì zhī jìng néng zì quán
又魏文帝惧于见废，夙夜自祗， 竟能自全。
jí zhì míng dì yīn mǔ dé zuì fèi wèi píng yuán hóu wèi zhì jiā chén shù zi shī yǒu wén xué jiē qǔ zhèng rén gòng xiāng kuāng jiǎo
及至明帝，因母得罪，废为平原侯，为置家臣庶子，师友文学，皆取正人，共相匡矫。
jīng jīng shèn fá shì fù yǐ xiào fù méi shì mǔ yǐ jǐn wén yú tiān xià yú jīn chēng zhī
兢兢慎罚，事父以孝，父没，事母以谨，闻于天下，于今称之。
hàn gāo huáng dì shù zhì jiǔ yú tíng yù fèi tài zǐ hòu sì hào wèi shī zǐ fáng wèi fu jìng fù chéng jiù
汉高皇帝数置酒于庭，欲废太子，后四皓为师，子房为傅，竟复成就。
qián shì bù wàng hòu shì zhī jiè
前事不忘，后事之戒。
mèng kē yǒu yún gū chén niè zǐ qí cāo xīn yě wēi lǜ huàn yě shēn gù duō shàn gōng
孟轲有云，“孤臣孽子，其操心也危，虑患也深”，故多善功。
lǐ sī yún cí mǔ duō bài zǐ yán jiā wú gé lǔ
李斯云： “慈母多败子，严家无格虏。
yóu bì xià jiāo yù shǐ zhì yú cǐ zhù qí shòu zuì yǐ lái zú zì sī gǎi
”由陛下骄遹使至于此，庶其受罪以来，足自思改。
fāng jīn tiān xià duō yú sì yí wèi níng jiāng cì guó xì
方今天下多虞，四夷未宁，将伺国隙。
chǔ fù dà shì bù yí kōng xū
储副大事，不宜空虚。
yi wèi dà jì xiǎo fù tíng liú
宜为大计，小复停留。
xiān jiā yán huì
先加严诲。
yī píng yuán hóu gù shì ruò bù quān gǎi qì zhī wèi wǎn yě
依平原侯故事，若不悛改，弃之未晚也。
chén sù hán mén wú lì shì huàn bù jīng dōng gōng qíng bù sī yù
臣素寒门，无力仕宦，不经东宫，情不私遹。
niàn xī chǔ guó chǔ nǚ jiàn qí wáng yuē yǒu lóng wú wěi yán nián sì shí wèi yǒu tài zǐ
念昔楚国处女谏其王曰“有龙无尾”，言年四十，未有太子。
chén cháng bèi jìn zhí suī wèi de zì jié tiān rì qíng tóng hūn sì kōng kōng zhī chéng jiē wèi guó jì
臣尝备近职，虽未得自结天日，情同阍寺，悾悾之诚， 皆为国计。
chén lǎo mǔ jiàn chén wèi biǎo nǎi wéi chén bǔ guà yún shū yù jí sǐ
臣老母见臣为表，乃为臣卜卦，云“书御即死”。
qī zǐ shǒu chén tì qì jiàn zhǐ
妻子守臣，涕泣见止。
chén dú yǐ wéi pín jiàn bá zhuó cháng wèi jìn zhí cǐ ēn nán wàng hé yǐ bào dé
臣独以为频见拔擢，尝为近职，此恩难忘，何以报德？
wéi dāng chén chéng yǐ sǐ xiàn zhōng
唯当陈诚，以死献忠。
zhé jù guān xù fú xū xíng zhū
辄具棺絮，伏须刑诛。
shū yù bù xǐng
书御不省。
jí zhāng huá yù hài gǔ mì bèi zhū cháo yě zhèn sǒng zuǎn dú fǔ huá shī tòng kū yuē zǎo yǔ jūn xùn wèi ér bù kěn jīn guǒ bù miǎn mìng yě fū
及张华遇害，贾谧被诛，朝野震悚，缵独抚华尸恸哭曰：“早语君逊位而不肯， 今果不免，命也夫！
guò huà gǔ mì shī yuē xiǎo r luàn guó zhī yóu zhū qí wǎn yǐ
”过叱贾谧尸曰：“小儿乱国之由，诛其晚矣！
huáng tài sūn lì zuǎn fù shàng shū yuē
皇太孙立，缵复上疏曰：
chén qián shàng shū sòng tài zǐ zhī wang bú jiàn xǐng lǎn
臣前上书讼太子之枉，不见省览。
xī hú guān sān lǎo chén wèi tài zǐ zhī yuān ér hàn wǔ zhù sī zi zhī tái
昔壶关三老陈卫太子之冤，而汉武筑思子之台。
gāo miào lìng tián qiān qiū shàng shū bù gǎn zhèng yán tuō yǐ guǐ shén zhī jiào ér xiào wǔ dà gǎn yuè zhōng sān qiān wèi zhì chéng xiàng chéng chē rù diàn hào yuē chē shì
高庙令田千秋上书，不敢正言，托以鬼神之教，而孝武大感，月中三迁，位至丞相，乘车入殿，号曰车氏。
hèn chén jīng chéng wēi bó bù néng yǒu gǎn jìng shǐ tài zǐ liú lí méi mìng xǔ chāng
恨臣精诚微薄，不能有感，竟使太子流离，没命许昌。
xiàng lìng bì xià jí nà chén yán bù zhì cǐ huò
向令陛下即纳臣言，不致此祸。
tiān zàn shèng yì sān gōng xiàn móu shù rén cì sǐ zuì rén sī de tài zǐ yǐ míng chén hèn qí wǎn wú suǒ fù jí
天赞圣意，三公献谋，庶人赐死，罪人斯得，太子以明，臣恨其晚，无所复及。
zhào shū cí dào yíng sàng fǎn zàng fù qí lǐ zhì chéng fù zhòng wàng bù yì lǚ huò zhī biàn fù shēng yú jīn rì
诏书慈悼，迎丧反葬，复其礼秩，诚副众望，不意吕、 霍之变复生于今日！
fú jiàn zhào shū jiàn lì tài sūn sī chéng bì xià shàng shùn xiān diǎn yǐ ān shè jì zhōng wèi cí dào yuān hún zhī tòng xià lìng wàn guó xīn yǒu suǒ xì
伏见诏书建立太孙，斯诚陛下上顺先典以安社稷，中慰慈悼冤魂之痛，下令万国心有所系。
zhuī wéi shù rén suǒ wéi wú zhuàng jǐ qīng zōng miào lài xiàng guó tài zǎi zhì zhōng fèn fā qián móu jù duàn fèng zàn shèng yì yǐ chéng shén wǔ
追惟庶人，所为无状，几倾宗庙，赖相国、太宰至忠愤发，潜谋俱断，奉赞圣意，以成神武。
suī zhōu zhū èr shū hàn sǎo zhū lǚ wèi zú yǐ yù
虽周诛二叔，汉扫诸吕，未足以喻。
chén yuàn bì xià yīn cǐ dà gèng lí gǎi yǐ wéi yǒng zhì
臣愿陛下因此大更厘改，以为永制。
lǐ zhì tài zǐ jū yǐ shì lǐ yǔ guó rén chǐ wèi zhì guān shǔ jiē rú péng yǒu bù wéi chún chén
礼置太子，居以士礼，与国人齿，为置官属，皆如朋友，不为纯臣。
jì shǐ shàng yàn zhì wàng yǐ chóng xiào dào yòu lìng bù xiāng yán dàn yì xiāng guī zhèng
既使上厌至望，以崇孝道，又令不相严惮，易相规正。
xī hàn wǔ jì xìn jiān chán wēi hài tài zǐ fù yòng wàng qì zhī yán yù jǐn zhū zhào yù zhōng qiú
昔汉武既信奸谗，危害太子，复用望气之言，欲尽诛诏狱中囚。
bǐng jí yǐ huáng sūn zài yān bì mén jù mìng hòu suì yōng hù huáng sūn dū fá rǔ mǔ zú zhì chéng rén lì wèi xiào xuān huáng dì
邴吉以皇孙在焉，闭门距命，后遂拥护皇孙，督罚乳母，卒至成人，立为孝宣皇帝。
gǒu zhì yú zhōng wú wǎng bù kě
苟志于忠， 无往不可。
lì guān gǔ rén suī bù bì sǐ yì yóu shì jiào kuān yǐ chéng jié
历观古人虽不避死，亦由世教宽以成节。
jí suī jù zhào shū shì zài yú zhōng gù yòu ér bù zé
吉虽距诏书，事在于忠，故宥而不责。
zì jìn xìng yǐ lái yòng fǎ tài yán chí sù zhī jiān zhé jiā zhū zhǎn
自晋兴已来，用法太严，迟速之间，辄加诛斩。
yī shēn fú fǎ yóu kě qiáng wèi jīn shì zhī zhū dòng zhé miè mén
一身伏法，犹可强为，今世之诛，动辄灭门。
xī lǚ hòu lín cháo sì yì wú dào
昔吕后临朝，肆意无道。
zhōu chāng xiāng zhào sān zhào qí wáng ér chāng bù qiǎn xiān zhēng chāng rù nǎi hòu zhào wáng
周昌相赵，三召其王而昌不遣，先征昌入，乃后召王。
cǐ yóu hàn zhì běn kuān de shǐ wèi kuài
此由汉制本宽，得使为快。
jiǎ lìng rú jīn lǚ hòu bì wèi chāng yǐ fǎn yí qí sān zú zé shuí gǎn fù wèi shā shēn chéng yì zhě zāi
假令如今，吕后必谓昌已反，夷其三族，则谁敢复为杀身成义者哉！
cǐ fǎ yi gǎi kě shǐ jīng yuǎn
此法宜改，可使经远。
yòu hàn chū fèi zhào wáng zhāng áo qí chén guàn gāo móu shì gāo zǔ gāo zǔ bù zhū yǐ míng chén dào
又汉初废赵王张敖，其臣贯高谋弑高祖，高祖不诛，以明臣道。
tián shū mèng shū shí rén wéi nú kūn qián suí wáng yǐn qīn shì yǎng gù lìng píng ān
田叔、孟舒十人为奴，髡钳随王，隐亲侍养， 故令平安。
xiàng shǐ jìn fǎ de róng wèi yì dōng gōng zhī chén de rú zhōu chāng gù hù tài zǐ de rú bǐng jí jù zhào bù zuò fú sǐ jiàn zhēng zé shèng yì bì biàn tài zǐ yǐ ān
向使晋法得容为义，东宫之臣得如周昌，固护太子得如邴吉，距诏不坐， 伏死谏争，则圣意必变，太子以安。
rú tián shū mèng shū shì cóng bù zuì zhě zé yǐn qīn zuǒ yòu jiān xiōng dú yào wú yuán de shè tài zǐ bù yāo yě
如田叔、孟舒侍从不罪者，则隐亲左右，奸凶毒药无缘得设，太子不夭也。
chén měi zé dōng gōng chén gù wú shì cóng zhě hòu wén pō yǒu yú dào lù wàng chē bài cí ér yǒu sī shōu fù luò yáng yù zòu kē qí zuì
臣每责东宫臣故无侍从者，后闻颇有于道路望车拜辞，而有司收付洛阳狱，奏科其罪。
rán chén gù mò cóng liáng yǒu yǐ yě
然臣故莫从，良有以也。
yòu běn zhì sān shuài shèng qí bīng mǎ suǒ yǐ sù wèi fáng yú
又本置三率，盛其兵马，所以宿卫防虞。
ér shǐ zhě zú zhì mò yǒu jǐng yán fù qǐng shěn zhě cǐ yóu kǒng wèi miè zú
而使者卒至，莫有警严覆请审者，此由恐畏灭族。
jīn huáng sūn chōng yòu qù shì duō gù
今皇孙冲幼，去事多故。
ruò yǒu bù yú
若有不虞，
qiáng chén zhuān zhì
强臣专制，
jiān xié jiǎo zhà
奸邪矫诈，
suī yǒu xiāng guó bǎo xun dōng gōng
虽有相国保训东宫，
yōng yòu zhī ēn tóng yú bǐng jí
拥佑之恩同于邴吉，
shì kě shǐ yù tǐ ān quán
适可使玉体安全，
yi kāi lái fáng
宜开来防，
kě zhe yú lìng zì jīn yǐ hòu
可著于令：自今已后，
zhū yǒu fèi xīng cāng cù
诸有废兴仓卒，
qún chén jiē de zhé yán
群臣皆得辄严，
xū lù yì diàn qián
须录诣殿前，
miàn shòu kǒu zhào
面受口诏，
rán hòu wèi xìn
然后为信，
de tóng zhōu chāng bù qiǎn wáng jié
得同周昌不遣王节，
xià tīng chén zǐ yǐn qīn
下听臣子隐亲，
de rú tián shū mèng shū
得如田叔、孟舒，
bù jiā zuì zé
不加罪责，
zé yǒng gù chǔ fù
则永固储副，
yǐ hòu ān sì zhī yuǎn lǜ yě
以后安嗣之远虑也。
lái shì nán zhī wǎng shì kě gǎi
来事难知，往事可改。
chén qián měi jiàn zhān shì péi quán yòng xīn kěn cè shè rén qín jí shù shàng shū qǐ jiàn
臣前每见詹事裴权用心恳恻，舍人秦戢数上疏启谏；
ér yuán qiàn zèng yǐ jiǔ liè quán yǒu zhōng yì dú bù méng shǎng
而爰倩赠以九列，权有忠意，独不蒙赏。
wèi yi yī qiàn wéi bǐ yǐ chǒng qí hún
谓宜依倩为比， 以宠其魂。
tuī xún biǎo shū rú qín jí bèi jí sī lì suǒ zòu zhū gǎn bài cí yú dào lù zhě míng zhào chēng yáng shǐ wēi yì yú zhòng yǐ quàn wéi shàn yǐ jiǎng jiāng lái yě
推寻表疏，如秦戢辈及司隶所奏，诸敢拜辞于道路者，明诏称扬，使微异于众，以劝为善，以奖将来也。
zuǎn yòu chén
缵又陈：
jīn xiàng guó suī yǐ bǎo fù dōng gōng bǎo qí ān wēi
今相国虽已保傅东宫，保其安危。
zhì yú dàn xī xùn huì fǔ dǎo chū rù dòng jìng qú láo yi xuǎn hán kǔ zhī shì zhōng zhēn qīng zhèng lǎo ér bù shuāi rú chéng mén xiào wèi liáng liǔ bái yī nán ān zhū chōng bǐ zhě yǐ wéi shī fū
至于旦夕训诲，辅导出入，动静劬劳，宜选寒苦之士，忠贞清正，老而不衰，如城门校尉梁柳、白衣南安朱冲比者，以为师傅。
qí shì chén yǐ xià wén wǔ jiāng lì qiě wù fù qǔ shèng qī háo mén zǐ dì ruò wú tài fēi jiā shì jí gǔ guō zhī dǎng
其侍臣以下文武将吏，且勿复取盛戚豪门子弟，若吴太妃家室及贾、郭之党。
rú cǐ zhī bèi shēng ér fù yì wú niàn xiū jǐ lǜ duō qīng bó fú huá xiāng qū fàng zòng jiē fēi suǒ bǔ yì yú wú shǎo zhǔ zhě yě
如此之辈，生而富溢，无念修己，率多轻薄浮华，相驱放纵，皆非所补益于吾少主者也。
jiē kě zé hán mén dǔ xíng xué wèn sù shì gēng lǚ xiǎn yì jié yì zú chēng zhě yǐ bèi qún chén kě qīng qí lǐ yí shǐ yǔ gǔ tóng yú xiāng qiē cuō wèi yì
皆可择寒门笃行、学问素士、更履险易、节义足称者，以备群臣，可轻其礼仪，使与古同，于相切磋为益。
xī wèi wén dì zhī zài dōng gōng xú gàn liú zhēn wèi you wén xué xiāng jiē zhī dào bìng rú qì lèi
昔魏文帝之在东宫，徐干、刘桢为友，文学相接之道并如气类。
wú tài zǐ dēng gù tán wèi you zhū gě kè wèi bīn wò tóng chuáng zhàng xíng zé cān chéng jiāo rú bù yī xiāng hū yǐ zì cǐ zé jìn dài zhī míng bǐ yě
吴太子登，顾谭为友，诸葛恪为宾，卧同床帐，行则参乘，交如布衣，相呼以字，此则近代之明比也。
tiān zǐ zhī zǐ bù huàn bù fù guì bù huàn rén bù jìng wèi huàn yú jiāo yíng bù wén qí guò bù zhī jià sè zhī jiān nán ěr
天子之子不患不富贵，不患人不敬畏，患于骄盈，不闻其过，不知稼穑之艰难耳。
zhì yú shèn zhě nǎi bù zhī míng liù chù kě bù miǎn zāi
至于甚者，乃不知名六畜，可不勉哉！
xī zhōu gōng qīn tà bó qín cáo cān chī zhú èr bǎi shèng kǎo cí fù jiē bù shāng ēn
昔周公亲挞伯禽，曹参笞窋二百，圣考慈父皆不伤恩。
jīn bù rěn xiǎo xiàng wéi chí lìng zhì quē shī dùn xiāng zuì zé bù yì wù zāi
今不忍小相维持，令至阙失顿相罪责，不亦误哉！
zài lǐ tài zǐ zhāo xī shì shàn hūn dìng chén xǐng guì wèn ān fǒu yú qíng de jǐn
在礼太子朝夕视膳，昏定晨省，跪问安否，于情得尽。
wǔ rì yī zhāo yú jìng jì jiǎn yú ēn yì shū yì zhì gòu jiān
五日一朝，于敬既简， 于恩亦疏，易致构间。
gù yuē yī zhāo bù cháo qí jiān róng dāo
故曰“一朝不朝，其间容刀”。
wǔ rì zhī zhì qǐ hàn gāo zǔ shēn wéi tiān zǐ fù wèi shù rén wàn jī shì duō gù quē sī jìng ěr
五日之制，起汉高祖，身为天子，父为庶人，万机事多，故阙私敬耳。
jīn zhǔ shàng lín cháo tài zǐ wú shì zhuān zhǔ xiào yǎng yi gǎi cǐ sú
今主上临朝，太子无事，专主孝养，宜改此俗。
wén wáng shì zǐ piān yuē wáng jì yī fàn yì yī fàn zài fàn yì zài fàn
《文王世子》篇曰：“王季一饭亦一饭，再饭亦再饭。
ān yǒu yì yù wǔ rì yī jìn zāi
”安有逸豫五日一觐哉！
zuǎn yòu chén
缵又陈：
jīn yíng tài zǐ shén jiù gū hún dú xíng tài sūn yòu chōng bù kě shè dào
今迎太子神柩，孤魂独行，太孙幼冲，不可涉道。
wèi kě qiǎn fēi fèng yíng yuǎn lù lìng qí fù yǎn suí háng wèi hù
谓可遣妃奉迎远路，令其父衍随行卫护。
huáng tài zǐ chū jiàn wū xiàn chén jiā mén wú yòu sān shì jiǎ qīn jù cháng xīn kǔ yǐ jiā guān guó gù zhī tài zǐ yǒu biàn
皇太子初见诬陷，臣家门无祐，三世假亲，具尝辛苦，以家观国，固知太子有变。
chén gù qiú fù jiān guó yù yī bǐng jí gù shì jù wéi lái shǐ gōng yǎng yōng hù shēn qīn yǐn shí yī yào jì zú jiù wēi
臣故求副监国，欲依邴吉故事，距违来使，供养拥护，身亲饮食医药， 冀足救危。
zhǔ zhě yǐ chén míng zī qīng qiǎn bù kěn jiàn yǔ
主者以臣名资轻浅，不肯见与。
shì rén jiàn xiào wèi wéi cǐ zhí jìn tuì nán jū yǒu bì sǐ yōu
世人见笑，谓为此职进退难居，有必死忧。
chén dú yǐ wéi gǒu quán chǔ jūn gǔ shì suǒ zhū gān xīn suǒ yuàn
臣独以为苟全储君，贾氏所诛，甘心所愿。
jīn jiān guó yù shǐ zhí fù jiē dāng sān zú shì wèi wú zhuàng shí zì yí rán
今监国御史直副皆当三族，侍卫无状，实自宜然。
chén wèi qí xiǎo rén bù zú jù zé
臣谓其小人，不足具责。
gù kǒng zǐ yuē kě yǐ tuō liù chǐ zhī gū lín dà jié ér bù kě duó
故孔子曰：“可以托六尺之孤，临大节而不可夺。
shì yǐ shèng wáng shèn xuǎn
”是以圣王慎选。
gù hé nán yǐn xiàng xióng xī néng fàn nán zàng gù jiāng zhōng huì wén dì jiā zhī shǐ bá xiǎn yòng zhì yú xiān dì yǐ wéi yòu lǜ
故河南尹向雄，昔能犯难葬故将钟会，文帝嘉之，始拔显用，至于先帝，以为右率。
rú jiān zhī shì ruò de xiàng xióng zhī bǐ zé qǐ kě chù zāi
如间之事，若得向雄之比，则岂可触哉！
cǐ èr shǐ zhě dàn wèi yú qiè yì fēi yǔ móu dàn kě zhū shēn zì quán sān zú
此二使者， 但为愚怯，亦非与谋，但可诛身，自全三族。
rú guō chù guō bīn zé yú xíng wéi dāng
如郭俶、郭斌，则于刑为当。
yòu dōng gōng yì yi miào xuǎn zhōng zhí liàng zhèng rú xiàng xióng bǐ
又东宫亦宜妙选忠直亮正，如向雄比。
bì xià qiān qiū wàn suì zhī hòu tài sūn yòu chōng xuǎn zhì bīng wèi yi de zhù shí zhī shì rú zhōu chāng zhě
陛下千秋万岁之后，太孙幼冲，选置兵卫，宜得柱石之士如周昌者。
shì sú qiǎn bó shì wú lián jié gǔ mì xiǎo r shì chǒng zì suī ér qiǎn zhōng ruò zhí zhī tú gēng xiāng xī xí gù shì hào lǔ gōng èr shí sì yǒu
世俗浅薄，士无廉节，贾谧小儿，恃宠恣睢，而浅中弱植之徒，更相翕习，故世号鲁公二十四友。
yòu mì qián jiàn chén biǎo lǐ tài zǐ yuē yán r zuò cǐ wèi jiàn rán guān qí yì yù yǔ zhū sī mǎ jiā tóng
又谧前见臣表理太子，曰：“阎儿作此为健，然观其意，欲与诸司马家同。
jiē wéi chén hán xīn
”皆为臣寒心。
fú jiàn zhào shū chēng míng mǎn fèn lè guǎng
伏见诏书，称明满奋、乐广。
shì láng gǔ yìn yǔ mì qīn lǐ ér yì shū yuǎn wǎng miǎn fù sāng zhī hòu tíng jiā wǔ nián suī wèi xiǎo qū yǒu shí guì zhī
侍郎贾胤，与谧亲理，而亦疏远，往免父丧之后，停家五年，虽为小屈，有识贵之。
pān yuè miào zhēng děng jiē mì fù dǎng gòng xiāng shěn fú rén shì xiū zhī wén qí yàn rán mò bù wèi guài
潘岳、缪征等皆谧父党，共相沈浮，人士羞之，闻其晏然，莫不为怪。
jīn zhào shū bào yáng qí zuì bìng jiē qiǎn chū bǎi xìng xián yún qīng dāng chén dú wèi fēi
今诏书暴扬其罪，并皆遣出，百姓咸云清当，臣独谓非。
dàn yuè zhēng èr shí sì rén yi jiē qí chù yǐ sù fēng jiào
但岳征二十四人，宜皆齐黜，以肃风教。
cháo tíng shàn qí zhōng liè zhuó wèi hàn zhōng tài shǒu
朝廷善其忠烈，擢为汉中太守。
zhào wáng lún sǐ jì zàng zuǎn yǐ chē lì qí zhǒng
赵王伦死，既葬，缵以车轹其冢。
shí zhāng huá xiōng zi jǐng hòu xǐ hàn zhōng zuǎn yòu biǎo yi hái
时张华兄子景后徙汉中，缵又表宜还。
zuǎn bù hù xì xíng ér kāng kǎi hǎo dà jié
缵不护细行，而慷慨好大节。
zú yú guān shí nián wǔ shí jiǔ
卒于官，时年五十九。
zuǎn wǔ zǐ jiē kāi lǎng yǒu cái lì
缵五子，皆开朗有才力。
zhǎng zǐ hēng wèi liáo xī tài shǒu shǔ wáng jùn zì yòng qí rén hēng bù dé zhī guān
长子亨为辽西太守，属王濬自用其人，亨不得之官。
yī qīng zhōu cì shǐ gǒu xī xíng zhèng kē nüè hēng shù qiē jiàn wèi xī suǒ hài
依青州刺史苟晞，刑政苛虐，亨数切谏，为晞所害。
shǐ chén yuē mǐn huái zhī fèi yě tiān xià chēng qí yuān
史臣曰：愍怀之废也，天下称其冤。
rán jiē jù luàn zhèng zhī cān yí shè yín bì zhī xiōng rěn suì shǐ móu chén huái zhōng ér jié shé yì shì xù fèn ér tūn shēng
然皆惧乱政之参夷，慑淫嬖之凶忍，遂使谋臣怀忠而结舌，义士蓄愤而吞声。
yán xù bó guān jì wēi yú shì láng wèi bù dēng yú zhí jǐ qīng shēng zhòng yì shì sǐ rú guī fú zòu ér dài yán zhū yú guān yǐ qū dǐng huò chá yán guān xíng qǐ fēi zhōng zhí zhuàng hu
阎续伯官既微于侍郎，位不登于执戟，轻生重义，视死如归，伏奏而待严诛，舆棺以趋鼎镬，察言观行，岂非忠直壮乎！
gù shì jìn cháo gōng qīng céng bù dé yǔ qí tú lì chǐ yě
顾视晋朝公卿，曾不得与其徒隶齿也。
mào bó dǔ zhōng kū wáng jīng yǐ quán jié
茂伯笃终，哭王经以全节。
xiū rán zhuī yuǎn lǐ shān ài yǐ chéng míng
休然追远，理邓艾以成名。
gù de yì gǎn míng shí rén liú kū gǔ
故得义感明时，仁流枯骨。
suī zhū bó zhuī lùn xīn xī luán bù zòu shì péng wáng fú zhī shàng yě
虽朱勃追论新息，栾布奏事彭王，弗之尚也。
zàn yuē gǎn yì shōu huì dǔ zhōng lǐ ài
赞曰：感义收会，笃终理艾。
dào jì xiāng móu míng yì jù tài
道既相侔，名亦俱泰。
xù bó qū qū yú chèn chén mó
续伯区区，舆榇陈謩。
bī cí yín bì fú suì liáng tú
偪兹淫嬖，弗遂良图。
chuò qí qì yǐ hé jiē jí hu
啜其泣矣，何嗟及乎！