lù jī zì shì héng wú jùn rén yě
陆机，字士衡，吴郡人也。
zǔ xùn wú chéng xiàng
祖逊，吴丞相。
fù kàng wú dà sī mǎ
父抗，吴大司马。
jī shēn zhǎng qī chǐ qí shēng rú zhōng
机身长七尺，其声如钟。
shǎo yǒu yì cái wén zhāng guān shì fú yīng rú shù fēi lǐ bù dòng
少有异才，文章冠世，伏膺儒术，非礼不动。
kàng zú lǐng fù bīng wèi yá mén jiāng
抗卒，领父兵为牙门将。
nián èr shí ér wú miè tuì jū jiù lǐ bì mén qín xué jī yǒu shí nián
年二十而吴灭，退居旧里，闭门勤学，积有十年。
yǐ sūn shì zài wú ér zǔ fù shì wèi jiàng xiàng yǒu dà xūn yú jiāng biǎo shēn kǎi sūn hào jǔ ér qì zhī nǎi lùn quán suǒ yǐ de hào suǒ yǐ wáng yòu yù shù qí zǔ fù gōng yè suì zuò biàn wáng lùn èr piān
以孙氏在吴，而祖父世为将相，有大勋于江表，深慨孙皓举而弃之，乃论权所以得，皓所以亡，又欲述其祖父功业， 遂作《辩亡论》二篇。
qí shàng piān yuē
其上篇曰：
xī hàn shì shī yù jiān chén qiè mìng huò jī jīng jī dú biàn yǔ nèi huáng gāng chí dùn wáng shì suì bēi
昔汉氏失御，奸臣窃命，祸基京畿，毒遍宇内，皇纲弛顿，王室遂卑。
yú shì qún xióng fēng hài yì bīng sì hé
于是群雄蜂骇，义兵四合。
wú wǔ liè huáng dì kāng kǎi xià guó diàn fà jīng nán quán lüè fēn yún zhōng yǒng bó shì wēi léng zé yí yì zhèn dàng bīng jiāo zé chǒu lǔ shòu guó suì sǎo qīng zōng bēng zhēng yīn huáng zǔ
吴武烈皇帝慷慨下国，电发荆南，权略纷纭，忠勇伯世，威棱则夷羿震荡，兵交则丑虏授馘，遂扫清宗祊，蒸禋皇祖。
yú shí yún xīng zhī jiāng dài zhōu biāo qǐ zhī shī kuà yì xiāo kàn zhī qún fēng qū xióng pí zhī zú wù hé
于时云兴之将带州，猋起之师跨邑，哮阚之群风驱，熊罴之族雾合。
suī bīng yǐ yì dòng tóng méng lù lì rán jiē bāo cáng huò xīn zǔ bīng hù luàn huò shī wú móu lǜ sàng wēi rěn kòu
虽兵以义动，同盟戮力，然皆苞藏祸心， 阻兵怙乱，或师无谋律，丧威稔寇。
zhōng guī wǔ jié wèi yǒu rú cǐ qí zhù zhě yě
忠规武节，未有如此其著者也。
wǔ liè jì méi cháng shā huán wáng yì cái mìng shì ruò guàn xiù fā zhāo lǎn yí lǎo yǔ zhī shù yè
武烈既没，长沙桓王逸才命世，弱冠秀发，招揽遗老，与之述业。
shén bīng dōng qū fèn guǎ fàn zhòng gōng wú jiān chéng zhī jiāng zhàn wú jiāo fēng zhī lǔ
神兵东驱， 奋寡犯众，攻无坚城之将，战无交锋之虏。
zhū pàn róu fú ér jiāng wài dǐ dìng
诛叛柔服，而江外底定；
chì fǎ xiū shī zé wēi dé xī hè
饬法修师，则威德翕赫。
bīn lǐ míng xián ér zhāng gōng wèi zhī xióng
宾礼名贤，而张公为之雄；
jiāo yù háo jùn ér zhōu yú wèi zhī jié
交御豪俊，而周瑜为之杰。
bǐ èr jūn zǐ jiē hóng mǐn ér duō qí yǎ dá ér cōng zhé gù tóng fāng zhě yǐ lèi fù děng qì zhě yǐ qì jí jiāng dōng gài duō shì yǐ
彼二君子皆弘敏而多奇，雅达而聪哲，故同方者以类附，等契者以气集，江东盖多士矣。
jiāng běi fá zhū huá zhū chú gàn jì xuán huáng yú yú yí gēng fǎn dì zuò yú zǐ tà xié tiān zǐ yǐ lìng zhū hóu qīng tiān bù ér guī jiù wù
将北伐诸华，诛鉏干纪，旋皇舆于夷庚，反帝坐于紫闼，挟天子以令诸侯，清天步而归旧物。
róng chē jì cì qún xiōng cè mù dà yè wèi jiù zhōng shì ér yǔn
戎车既次，群凶侧目，大业未就，中世而殒。
yòng jí wǒ tài huáng dì yǐ qí zōng xí yì guǐ ruì xīn yīn lìng tú cóng zhèng zī yú gù shí bō xiàn jī hu yí fēng
用集我大皇帝，以奇踪袭逸轨，睿心因令图，从政咨于故实，播宪稽乎遗风；
ér jiā zhī yǐ dǔ jìng shēn zhī yǐ jié jiǎn chóu zī jùn mào hào móu shàn duàn shù bó lǚ yú qiū yuán jīng mìng jiāo hu tú xiàng
而加之以笃敬，申之以节俭，畴谘俊茂，好谋善断，束帛旅于丘园，旌命交乎涂巷。
gù háo yàn xún shēng ér xiǎng zhēn zhì shì xī guāng ér jǐng wù yì rén fú còu měng shì rú lín
故豪彦寻声而响臻，志士晞光而景骛，异人辐辏，猛士如林。
yú shì zhāng gōng wèi shī fū
于是张公为师傅；
zhōu yú lù gōng lǔ sù lǚ méng zhī chóu rù wèi fù xīn chū wèi gǔ gōng
周瑜、陆公、鲁肃、吕蒙之俦，入为腹心，出为股肱；
gān níng lìng tǒng chéng pǔ hè qí zhū huán zhū rán zhī tú fèn qí wēi hán dāng pān zhāng huáng gài jiǎng qīn zhōu tài zhī shǔ xuān qí lì
甘宁、凌统、程普、贺齐、朱桓、朱然之徒奋其威，韩当、潘璋、黄盖、蒋钦、周泰之属宣其力；
fēng yǎ zé zhū gě jǐn zhāng chéng bù zhì yǐ míng shēng guāng guó
风雅则诸葛瑾、 张承、步骘以名声光国，
zhèng shì zé gù yōng pān jùn lǚ fàn lǚ dài yǐ qì rèn gàn zhí
政事则顾雍、潘浚、吕范、吕岱以器任干职，
qí wěi zé yú fān lù jī zhāng dūn yǐ fēng yì jǔ zhèng
奇伟则虞翻、 陆绩、张惇以风义举政，
fèng shǐ zé zhào zī chén héng yǐ mǐn dá yán yù
奉使则赵咨、沈珩以敏达延誉，
shù shù zé wú fàn zhào dá yǐ jī xiáng xié dé
术数则吴范、赵达以禨祥协德；
dǒng xí chén wǔ shā shēn yǐ wèi zhǔ luò tǒng liú jī qiáng jiàn yǐ bǔ guò
董袭、陈武杀身以卫主，骆统、刘基强谏以补过。
móu wú yí jì jǔ bù shī cè
谋无遗计，举不失策。
gù suì gē jù shān chuān kuà zhì jīng wú ér yǔ tiān xià zhēng héng yǐ
故遂割据山川，跨制荆、吴，而与天下争衡矣。
wèi shì cháng jiè zhàn shèng zhī wēi lǜ bǎi wàn zhī shī fú shān sāi zhī zhōu xià hàn yīn zhī zhòng yǔ jí wàn jì lóng yuè shùn liú ruì shī qiān lǚ wǔ bù yuán xí mó chén yíng shì wǔ jiàng lián héng kuì rán yǒu tūn jiāng hǔ zhī zhì yī yǔ zhòu zhī qì
魏氏尝藉战胜之威，率百万之师，浮邓塞之舟，下汉阴之众，羽楫万计，龙跃顺流，锐师千旅，武步原隰，谟臣盈室， 武将连衡，喟然有吞江浒之志，壹宇宙之气。
ér zhōu yú qū wǒ piān shī chù zhī chì bì sàng qí luàn zhé jǐn ér huò miǎn shōu jì yuǎn dùn
而周瑜驱我偏师，黜之赤壁，丧旗乱辙，仅而获免，收迹远遁。
hàn wáng yì píng dì wáng zhī hào shuài ba hàn zhī rén chéng wēi chěng biàn jié lěi qiān lǐ zhì bào guān yǔ zhī bài tú shōu xiāng xī zhī de
汉王亦凭帝王之号，帅巴、汉之人，乘危骋变，结垒千里，志报关羽之败，图收湘西之地。
ér wǒ lù gōng yì cuò zhī xī líng fù shī bài jì kùn ér hòu jì jué mìng yǒng ān
而我陆公亦挫之西陵，覆师败绩，困而后济， 绝命永安。
xù yǐ rú xū zhī kòu lín chuān cuī ruì
续以濡须之寇，临川摧锐；
péng lóng zhī zhàn jié lún bù fǎn
蓬茏之战，孑轮不反。
yóu shì èr bāng zhī jiāng sàng qì cuò fēng shì cái kuì ér wú wǎn rán zuò chéng qí bì gù wèi rén qǐng hǎo hàn shì qǐ méng suì jī tiān hào dǐng zhì ér lì
由是二邦之将，丧气挫锋，势财匮，而吴莞然坐乘其弊，故魏人请好，汉氏乞盟，遂跻天号，鼎峙而立。
xi jiè yōng yì zhī jiāo běi liè huái hàn zhī sì dōng bāo bǎi yuè zhī de nán kuò qún mán zhī biǎo
西界庸、益之郊，北裂淮、汉之涘，东苞百越之地，南括群蛮之表。
yú shì jiǎng bā dài zhī lǐ sōu sān wáng zhī lè gào lèi shàng dì gǒng yī qún hòu
于是讲八代之礼，搜三王之乐，告类上帝，拱揖群后。
wǔ chén yì zú xún jiāng ér shǒu
武臣毅卒，循江而守；
cháng jí jìn shā wàng biāo ér fèn
长棘劲铩，望猋而奋。
shù yǐn jìn guī yú shàng lí yuán zhǎn yè yú xià huà xié shū yì fēng yǎn xiá qí
庶尹尽规于上，黎元展业于下，化协殊裔，风衍遐圻。
nǎi bǐ yī jiè xíng rén fǔ xún wài yù jù xiàng yì jùn rǎo yú wài xián míng zhū wěi bǎo yào yú nèi fǔ zhēn guī zhòng jì ér zhì qí wán yìng xiǎng ér fù
乃俾一介行人，抚巡外域，巨象逸骏，扰于外闲，明珠玮宝，耀于内府，珍瑰重迹而至，奇玩应响而赴；
yóu xuān chěng yú nán huāng chōng péng xi yú shuò yě
𬨎轩骋于南荒，冲輣息于朔野；
lí shù miǎn gān gē zhī huàn róng mǎ wú chén fú zhī yú ér dì yè gù yǐ
黎庶免干戈之患，戎马无晨服之虞，而帝业固矣。
tài huáng jì méi yòu zhǔ lì cháo jiān huí sì nüè
大皇既没，幼主莅朝，奸回肆虐。
jǐng huáng yù xìng qián xiū yí xiàn zhèng wú dà quē shǒu wén zhī liáng zhǔ yě
景皇聿兴，虔修遗宪，政无大阙，守文之良主也。
jiàng jí guī mìng zhī chū diǎn xíng wèi miè gù lǎo yóu cún
降及归命之初，典刑未灭，故老犹存。
dà sī mǎ lù gōng yǐ wén wǔ xī cháo zuǒ chéng xiàng lù kǎi yǐ jiǎn è jìn guī ér shī jī fàn shèn yǐ wēi zhòng xiǎn dīng fèng zhōng lí fěi yǐ wǔ yì chēng mèng zōng dīng gù zhī tú wèi gōng qīng lóu xuán hè shào zhī shǔ zhǎng jī shì yuán shǒu suī bìng gǔ gōng yóu liáng
大司马陆公以文武熙朝，左丞相陆凯以謇谔尽规，而施绩、范慎以威重显，丁奉、钟离斐以武毅称，孟宗、丁固之徒为公卿，楼玄、贺邵之属掌机事，元首虽病，股肱犹良。
yuán dǎi mò yè
爰逮末叶，
qún gōng jì sàng
群公既丧，
rán hòu qián shǒu yǒu wǎ jiě zhī huàn
然后黔首有瓦解之患，
huáng jiā yǒu tǔ bēng zhī xìn
皇家有土崩之衅，
lì mìng yìng huà ér wēi
历命应化而微，
wáng shī niè yùn ér fā
王师蹑运而发，
zú sàn yú chén
卒散于陈，
zhòng bēn yú yì
众奔于邑，
chéng chí wú fān lí zhī gù
城池无籓篱之固，
shān chuān wú gōu fù zhī shì
山川无沟阜之势，
fēi yǒu gōng shū yún tī zhī xiè
非有工输云梯之械，
zhì bó guàn jī zhī hài
智伯灌激之害，
chu zi zhù shì zhī wéi
楚子筑室之围，
yàn rén jì xi zhī duì
燕人济西之队，
jūn wèi jiā chén ér shè jì yí yǐ
军未浃辰而社稷夷矣。
suī zhōng chén gū fèn liè shì sǐ jié jiāng xī jiù zāi
虽忠臣孤愤，烈士死节，将奚救哉！
fu cáo liú zhī jiāng fēi yī shì suǒ xuǎn xiàng shí zhī shī wú nǎng rì zhī zhòng zhàn shǒu zhī dào yì yǒu qián fú xiǎn zǔ zhī lì é rán wèi gǎi ér chéng bài mào lǐ gǔ jīn guǐ qù hé zāi
夫曹、刘之将非一世所选，向时之师无曩日之众，战守之道抑有前符，险阻之利俄然未改，而成败贸理，古今诡趣，何哉？
bǐ cǐ zhī huà shū shòu rèn zhī cái yì yě
彼此之化殊，授任之才异也。
qí xià piān yuē
其下篇曰：
xī sān fāng zhī wáng yě wèi rén jù zhōng xià hàn shì yǒu mín yì wú zhì jīng yáng ér yǎn yǒu jiāo guǎng
昔三方之王也，魏人据中夏，汉氏有岷、益，吴制荆、扬而掩有交、广。
cáo shì suī gōng jì zhū huá nüè yì shēn yǐ qí rén yuàn
曹氏虽功济诸华，虐亦深矣，其人怨。
liú wēng yīn xiǎn yǐ shì zhì gōng yǐ báo yǐ qí sú lòu
刘翁因险以饰智，功已薄矣，其俗陋。
fu wú huán wáng jī zhī yǐ wǔ tài zǔ chéng zhī yǐ dé cōng míng ruì dá yì dù hóng yuǎn yǐ
夫吴，桓王基之以武，太祖成之以德，聪明睿达，懿度弘远矣。
qí qiú xián rú fú jí xuè fù rén rú zhì zi jiē shì jǐn shèng dé zhī róng qīn rén qìng dān fǔ zhī ài
其求贤如弗及，血阝人如稚子，接士尽盛德之容，亲仁罄丹府之爱。
bá lǚ méng yú róng háng shì pān jùn yú xì lǔ
拔吕蒙于戎行，试潘浚于系虏。
tuī chéng xìn shì bù xù rén zhī wǒ qī
推诚信士， 不恤人之我欺；
liàng néng shòu qì bù huàn quán zhī wǒ bī
量能授器，不患权之我偪。
zhí biān jū gōng yǐ zhòng lù gōng zhī wēi
执鞭鞠躬，以重陆公之威；
xī wěi wǔ wèi yǐ jì zhōu yú zhī shī
悉委武卫， 以济周瑜之师。
bēi gōng fěi shí fēng gōng chén zhī shǎng
卑宫菲食，丰功臣之赏；
pī huái xū jǐ nà mó shì zhī suàn
披怀虚己，纳谟士之算。
gù lǔ sù yī miàn ér zì tuō shì xiè méng xiǎn ér xiào mìng
故鲁肃一面而自托，士燮蒙险而效命。
gāo zhāng gōng zhī dé ér shěng yóu tián zhī yú
高张公之德，而省游田之娱；
xián zhū gě zhī yán ér gē qíng yù zhī huan
贤诸葛之言，而割情欲之欢；
gǎn lù gōng zhī guī ér chú xíng fǎ zhī fán
感陆公之规，而除刑法之烦；
qí liú jī zhī yì ér zuò sān jué zhī shì
奇刘基之议，而作三爵之誓；
bǐng qì jú jí yǐ cì zǐ míng zhī jí
屏气跼蹐，以伺子明之疾；
fēn zī sǔn gān yǐ yù lìng tǒng zhī gū
分滋损甘，以育凌统之孤；
dēng tán kāng kài guī lǔ zi zhī gōng
登坛慷忾，归鲁子之功；
xuē tóu yuàn yán xìn zǐ yú zhī jié
削投怨言，信子瑜之节。
shì yǐ zhōng chén jìng jǐn qí mó zhì shì xián de sì lì hóng guī yuǎn lüè gù bù yàn fu qū qū zhě yě
是以忠臣竞尽其谟，志士咸得肆力，洪规远略，固不厌夫区区者也。
gù bǎi guān gǒu hé shù wù wèi huáng
故百官苟合， 庶务未遑。
chū dōu jiàn yè qún chén qǐng bèi lǐ zhì tiān zǐ cí ér fú xǔ yuē tiān xià qí wèi zhèn hé
初都建邺，群臣请备礼秩，天子辞而弗许，曰：“天下其谓朕何！
gōng shì yú fú gài qiè rú yě
”宫室舆服，盖慊如也。
yuán jí zhōng yè tiān rén zhī fèn jì dìng gù bǎi dù zhī quē cū xiū suī nóng huà yì gāng wèi chǐ hu shàng dài yì qí tǐ guó jīng bāng zhī jù yì zú yǐ wéi zhèng yǐ
爰及中叶，天人之分既定，故百度之缺粗修，虽𬪩化懿纲，未齿乎上代，抑其体国经邦之具，亦足以为政矣。
dì fāng jǐ wàn lǐ dài jiǎ jiāng bǎi wàn qí yě wò qí bīng liàn qí qì lì qí cái fēng
地方几万里，带甲将百万，其野沃， 其兵练，其器利，其财丰；
dōng fù cāng hǎi xi zǔ xiǎn sāi cháng jiāng zhì qí qū yǔ jùn shān dài qí fēng yù guó jiā zhī lì wèi jiàn yǒu hóng yú zī zhě yě
东负沧海，西阻险塞，长江制其区宇，峻山带其封域， 国家之利未见有弘于兹者也。
jiè shǐ shǒu zhī yǐ dào yù zhī yǐ shù dūn lǜ yí diǎn qín rén jǐn zhèng xiū dìng cè shǒu cháng xiǎn zé kě yǐ cháng shì yǒng nián wèi yǒu wēi wáng zhī huàn yě
借使守之以道，御之以术，敦率遗典，勤人谨政，修定策，守常险，则可以长世永年，未有危亡之患也。
huò yuē wú shǔ chún chǐ zhī guó yě fu shǔ miè wú wáng lǐ zé rán yǐ
或曰：“吴、蜀唇齿之国也，夫蜀灭吴亡，理则然矣。
fu shǔ gài fān yuán zhī yǔ guó ér fēi wú rén zhī cún wáng yě
”夫蜀，盖籓援之与国， 而非吴人之存亡也。
qí jiāo jìng zhī jiē chóng shān jī xiǎn lù wú cháng gū zhī jìng
其郊境之接，重山积险，陆无长毂之径；
chuān ě liú xùn shuǐ yǒu jīng bō zhī jiān
川厄流迅，水有惊波之艰。
suī yǒu ruì shī bǎi wàn qǐ xíng bù guò qiān fū
虽有锐师百万，启行不过千夫；
zhóu lú qiān lǐ qián qū bù guò bǎi jiàn
轴轳千里，前驱不过百舰。
gù liú shì zhī fá lù gōng yù zhī cháng shé qí shì rán yě
故刘氏之伐，陆公喻之长蛇，其势然也。
xī shǔ zhī chū wáng cháo chén yì móu huò yù jī shí yǐ xiǎn qí liú huò yù jī xiè yǐ yù qí biàn
昔蜀之初亡，朝臣异谋，或欲积石以险其流，或欲机械以御其变。
tiān zǐ zǒng qún yì yǐ zī zhī dà sī mǎ lù gōng
天子总群议以谘之大司马陆公，
gōng yǐ sì dú tiān dì zhī suǒ yǐ jié xuān qí qì
公以四渎天地之所以节宣其气，
gù wú kě è zhī lǐ
固无可遏之理，
ér jī xiè zé bǐ wǒ suǒ gòng
而机械则彼我所共，
bǐ ruò qì cháng jì yǐ jiù suǒ qū
彼若弃长技以就所屈，
jí jīng chu ér zhēng zhōu jí zhī yòng
即荆、楚而争舟楫之用，
shì tiān zàn wǒ yě
是天赞我也，
jiāng jǐn shǒu xiá kǒu yǐ dài qín ěr
将谨守峡口以待擒耳。
dǎi bù chǎn zhī luàn píng bǎo chéng yǐ yán qiáng kòu zī zhòng bì yǐ yòu qún mán
逮步阐之乱，凭宝城以延强寇，资重币以诱群蛮。
yú shí dà bāng zhī zhòng yún xiáng diàn fà xuán jīng jiāng jiè zhù lěi zūn zhǔ jīn dài yào hài yǐ zhǐ wú rén zhī xi ba hàn zhōu shī yán jiāng dōng xià
于时大邦之众，云翔电发，悬旍江介，筑垒遵渚，衿带要害，以止吴人之西，巴、汉舟师，沿江东下。
lù gōng piān shī sān wàn běi jù dōng kēng shēn gōu gāo lěi àn jiǎ yǎng wēi
陆公偏师三万，北据东坑，深沟高垒，按甲养威。
fǎn lǔ wǎn jī dài lù ér bù gǎn běi kuī shēng lù qiáng kòu bài jì xiāo dùn sàng shī tài bàn
反虏宛迹待戮， 而不敢北窥生路，强寇败绩宵遁，丧师太半。
fēn mìng ruì shī wǔ qiān xi yù shuǐ jūn dōng xī tóng jié xiàn fú wàn jì
分命锐师五千，西御水军，东西同捷， 献俘万计。
xìn zāi xián rén zhī móu qǐ qī wǒ zāi
信哉贤人之谋，岂欺我哉！
zì shì fēng suì hǎn jīng fēng yù guǎ yú
自是烽燧罕惊，封域寡虞。
lù gōng méi ér qián móu zhào wú xìn shēn ér liù shī hài
陆公没而潜谋兆， 吴衅深而六师骇。
fu tài kāng zhī yì zhòng wèi shèng hu nǎng rì zhī shī
夫太康之役，众未盛乎曩日之师；
guǎng zhōu zhī luàn huò yǒu yù hu xiàng shí zhī nán ér bāng jiā diān fù zōng miào wèi xū
广州之乱，祸有愈乎向时之难， 而邦家颠覆，宗庙为墟。
wū hū
唉！
rén zhī yún wáng bāng guó tiǎn cuì bù qí rán yú
“人之云亡，邦国殄瘁”，不其然欤！
yì yuē tāng wǔ gé mìng shùn hū tiān huò yuē luàn bù jí zé zhì bù xíng yán dì wáng zhī yīn tiān shí yě
《易》曰“汤、武革命顺乎天”，或曰“乱不极则治不形”，言帝王之因天时也。
gǔ rén yǒu yán yuē tiān shí bù rú dì lì yì yuē wáng hóu shè xiǎn yǐ shǒu qí guó yán wèi guó zhī shì xiǎn yě
古人有言曰“天时不如地利”，《易》曰“王侯设险以守其国”，言为国之恃险也。
yòu yuē dì lì bù rú rén hé zài dé bù zài xiǎn yán shǒu xiǎn zhī zài rén yě
又曰“地利不如人和”，“在德不在险”，言守险之在人也。
wú zhī xìng yě cān ér yóu yān sūn qīng suǒ wèi hé qí cān zhě yě
吴之兴也，参而由焉，孙卿所谓合其参者也。
jí qí wáng yě shì xiǎn ér yǐ yòu sūn qīng suǒ wèi shě qí cān zhě yě
及其亡也，恃险而已，又孙卿所谓舍其参者也。
fu sì zhōu zhī méng fēi wú zhòng yě dà jiāng yǐ nán fēi fá jùn yě shān chuān zhī xiǎn yì shǒu yě jìn lì zhī qì yì yòng yě xiān zhèng zhī cè yì xiū yě gōng bù xīng ér huò gòu hé zāi
夫四州之萌非无众也，大江以南非乏俊也，山川之险易守也，劲利之器易用也，先政之策易修也，功不兴而祸遘何哉？
suǒ yǐ yòng zhī zhě shī yě
所以用之者失也。
gù xiān wáng dá jīng guó zhī cháng guī shěn cún wáng zhī zhì shù qiān jǐ yǐ ān bǎi xìng dūn huì yǐ zhì rén hé kuān chōng yǐ yòu jùn yì zhī móu cí hé yǐ jié shì shù zhī ài
故先王达经国之长规，审存亡之至数，谦己以安百姓，敦惠以致人和，宽冲以诱俊乂之谋，慈和以结士庶之爱。
shì yǐ qí ān yě zé lí yuán yǔ zhī tóng qìng jí qí wēi yě zé zhào shù yǔ zhī tóng huàn
是以其安也，则黎元与之同庆，及其危也，则兆庶与之同患。
ān yǔ zhòng tóng qìng zé qí wēi bù kě de yě
安与众同庆，则其危不可得也；
wēi yǔ xià tóng huàn zé qí nán bù zú xuè fù yě
危与下同患，则其难不足血阝也。
fu rán gù néng bǎo qí shè jì ér gù qí tǔ yǔ mài xiù wú bēi yīn zhī sī shǔ lí wú mǐn zhōu zhī gǎn yě
夫然，故能保其社稷而固其土宇， 《麦秀》无悲殷之思，《黍离》无愍周之感也。
zhì tài kāng mò yǔ dì yún jù rù luò zào tài cháng zhāng huá
至太康末，与弟云俱入洛，造太常张华。
huá sù zhòng qí míng rú jiù xiāng shí yuē fá wú zhī yì lì huò èr jùn
华素重其名，如旧相识，曰：“伐吴之役，利获二俊。
yòu cháng yì shì zhōng wáng jì jì zhǐ yáng lào wèi jī yuē qīng wú zhōng hé yǐ dí cǐ
”又尝诣侍中王济，济指羊酪谓机曰：“卿吴中何以敌此？
dá yún qiān lǐ chún gēng wèi xià yán chǐ
”答云：“千里莼羹，未下盐豉。
shí rén chēng wéi míng duì
”时人称为名对。
zhāng huá jiàn zhī zhū gōng
张华荐之诸公。
hòu tài fù yáng jùn pì wèi jì jiǔ
后太傅杨骏辟为祭酒。
huì jùn zhū lèi qiān tài zǐ xǐ mǎ zhù zuò láng
会骏诛，累迁太子洗马、著作郎。
fàn yáng lú zhì yú zhòng zhōng wèn jī yuē lù xùn lù kàng yú jūn jìn yuǎn
范阳卢志于众中问机曰：“陆逊、陆抗于君近远？
jī yuē rú jūn yú lú yù lú tíng
”机曰：“如君于卢毓、卢廷。
zhì mò rán
”志默然。
jì qǐ yún wèi jī yuē shū bāng xiá yuǎn róng bù xiāng xī hé zhì yú cǐ
既起，云谓机曰：“殊邦遐远， 容不相悉，何至于此！
jī yuē wǒ fù zǔ míng bō sì hǎi níng bù zhī yá
”机曰：“我父祖名播四海，宁不知邪！
yì zhě yǐ cǐ dìng èr lù zhī yōu liè
”议者以此定二陆之优劣。
wú wáng yàn chū zhèn huái nán yǐ jī wèi láng zhōng lìng qiān shàng shū zhōng bīng láng zhuǎn diàn zhōng láng
吴王晏出镇淮南，以机为郎中令，迁尚书中兵郎，转殿中郎。
zhào wáng lún fǔ zhèng yǐn wèi xiàng guó cān jūn
赵王伦辅政，引为相国参军。
yù zhū gǔ mì gōng cì jué guān zhōng hóu
豫诛贾谧功，赐爵关中侯。
lún jiāng cuàn wèi yǐ wéi zhōng shū láng
伦将篡位，以为中书郎。
lún zhī zhū yě qí wáng jiǒng yǐ jī zhí zài zhōng shū jiǔ xī wén jí chán zhào yí jī yǔ yān suì shōu jī děng jiǔ rén fù tíng wèi
伦之诛也，齐王冏以机职在中书，九锡文及禅诏疑机与焉，遂收机等九人付廷尉。
lài chéng dū wáng yǐng wú wáng yàn bìng jiù lǐ zhī de jiǎn sǐ xǐ biān yù shè ér zhǐ
赖成都王颖、吴王晏并救理之，得减死徙边，遇赦而止。
chū jī yǒu jùn quǎn míng yuē huáng ěr shén ài zhī
初机有骏犬，名曰黄耳，甚爱之。
jì ér jī yù jīng shī jiǔ wú jiā wèn xiào yǔ quǎn yuē wǒ jiā jué wú shū xìn rǔ néng jī shū qǔ xiāo xi bù
既而羁寓京师，久无家问，笑语犬曰：“我家绝无书信，汝能赍书取消息不？
quǎn yáo wěi zuò shēng
”犬摇尾作声。
jī nǎi wéi shū yǐ zhú tǒng shèng zhī ér xì qí jǐng quǎn xún lù nán zǒu suì zhì qí jiā de bào hái luò
机乃为书以竹筒盛之而系其颈， 犬寻路南走，遂至其家，得报还洛。
qí hòu yīn yǐ wéi cháng
其后因以为常。
shí zhōng guó duō nàn gù róng dài ruò sī děng xián quàn jī hái wú jī fù qí cái wàng ér zhì kuāng shì nán gù bù cóng
时中国多难，顾荣、戴若思等咸劝机还吴，机负其才望，而志匡世难，故不从。
jiǒng jì jīn gōng zì fá shòu jué bù ràng jī è zhī zuò háo shì fù yǐ cì yān
冏既矜功自伐，受爵不让，机恶之，作《豪士赋》以刺焉。
qí xù yuē
其序曰：
fu lì dé zhī jī yǒu cháng ér jiàn gōng zhī lù bù yī
夫立德之基有常，而建功之路不一。
hé zé
为什么呢？
xiū xīn yǐ wéi liàng zhě cún hu wǒ yīn wù yǐ chéng wù zhě xì hu bǐ
修心以为量者存乎我，因物以成务者系乎彼。
cún hu wǒ zhě lóng shā zhǐ hu qí yù
存乎我者，隆杀止乎其域；
xì hu bǐ zhě fēng yuē wéi suǒ zāo yù
系乎彼者，丰约惟所遭遇。
luò yè sì wēi biāo yǐ yǔn ér fēng zhī lì gài guǎ
落叶俟微飙以陨， 而风之力盖寡；
mèng cháng zāo yōng mén yǐ qì ér qín zhī gǎn yǐ mò
孟尝遭雍门以泣，而琴之感以末。
hé zāi
为什么呢？
yù yǔn zhī yè wú suǒ jiǎ liè fēng jiāng zhuì zhī qì bù zú fán āi xiǎng yě
欲陨之叶无所假烈风，将坠之泣不足烦哀响也。
shì gù gǒu shí qǐ yú tiān lǐ jǐn yú rén yōng fū kě yǐ jì shèng xián zhī gōng dǒu shāo kě yǐ dìng liè shì zhī yè
是故苟时启于天，理尽于人，庸夫可以济圣贤之功，斗筲可以定烈士之业。
gù yuē cái bù bàn gǔ gōng yǐ bèi zhī gài de zhī yú shí shì yě
故曰“才不半古，功已倍之”，盖得之于时世也。
lì guān jīn gǔ jiào yī shí zhī gōng ér jū yī zhōu zhī wèi zhě yǒu yǐ
历观今古，徼一时之功而居伊、周之位者有矣。
fu wǒ zhī zì wǒ zhì shì yóu yīng qí lèi
夫我之自我，智士犹婴其累；
wù zhī xiāng wù kūn chóng jiē yǒu cǐ qíng
物之相物，昆虫皆有此情。
fu yǐ zì wǒ zhī liàng ér xié fēi cháng zhī xūn shén qì huī qí gù miǎn wàn wù suí qí fǔ yǎng xīn wán jū cháng zhī ān ěr bǎo cóng yú zhī shuō qǐ shi hu gōng zài shēn wài rèn chū cái biǎo zhě zāi
夫以自我之量而挟非常之勋，神器晖其顾眄，万物随其俯仰，心玩居常之安，耳饱从谀之说，岂识乎功在身外，任出才表者哉！
qiě hǎo róng è rǔ yǒu shēng zhī suǒ dà qī jì yíng hài shàng guǐ shén yóu qiě bù miǎn rén zhǔ cāo qí cháng bǐng tiān xià fú qí dà jié gù yuē tiān kě chóu hu
且好荣恶辱，有生之所大期，忌盈害上，鬼神犹且不免， 人主操其常柄，天下服其大节，故曰天可仇乎。
ér shí yǒu xuán fú hé jǐ lì hu miào mén zhī xià yuán qí shì zhòng fèn yú qiān mò zhī shàng kuàng hū shì zhǔ zhì mìng zì xià cái wù zhě hu
而时有玄服荷戟，立乎庙门之下， 援旗誓众，奋于阡陌之上，况乎世主制命，自下裁物者乎！
guǎng shù ēn bù zú yǐ dí yuàn qín xìng lì bù zú yǐ bǔ hài gù yuē dài dà jiàng zhuó zhě bì shāng qí shǒu
广树恩不足以敌怨，勤兴利不足以补害，故曰代大匠斫者必伤其手。
qiě fú zhèng yóu níng shì zhōng chén suǒ yǐ kāng kǎi
且夫政由宁氏，忠臣所以慷慨；
jì zé guǎ rén rén zhǔ suǒ bù jiǔ kān
祭则寡人，人主所不久堪。
shì yǐ jūn shì yàng yàng bú yuè gōng dàn zhī jǔ
是以君奭怏怏，不悦公旦之举；
gāo píng shī shī cè mù bó lù zhī shì
高平师师，侧目博陆之势。
ér chéng wáng bù qiǎn xián lìn yú huái xuān dì ruò fù máng cì yú bèi fēi qí rán zhě yú
而成王不遣嫌吝于怀，宣帝若负芒刺于背，非其然者欤？
jiē hū
唉！
guāng yú sì biǎo dé mò fù yān
光于四表，德莫富焉。
wáng yuē shū fù qīn mò nì yān
王曰叔父，亲莫昵焉。
dēng dì tiān wèi gōng mò hòu yān
登帝天位，功莫厚焉。
shǒu jié mò chǐ zhōng mò zhì yān
守节没齿，忠莫至焉。
ér qīng cè diān pèi jǐn ér zì quán zé yī shēng bào míng yǔn yǐ yīng lù wén zi huái zhōng jìng ér chǐ jiàn gù qí suǒ yě
而倾侧颠沛，仅而自全，则伊生抱明允以婴戮，文子怀忠敬而齿剑，固其所也。
yīn sī yǐ yán fu yǐ dǔ shèng mù qīn rú bǐ zhī yì dà dé zhì zhōng rú cǐ zhī shèng shàng bù néng qǔ xìn yú rén zhǔ zhī huái zhǐ bàng yú zhòng duō zhī kǒu guò cǐ yǐ wǎng è dǔ qí kě
因斯以言，夫以笃圣穆亲，如彼之懿，大德至忠，如此之盛，尚不能取信于人主之怀，止谤于众多之口，过此以往，恶睹其可！
ān wēi zhī lǐ duàn kě shi yǐ
安危之理，断可识矣。
yòu kuàng hū tāo dà míng yǐ mào dào jiā zhī jì yùn duǎn cái ér yì shèng zhé suǒ nán zhě zāi
又况乎饕大名以冒道家之忌，运短才而易圣哲所难者哉！
shēn wēi yóu yú shì guò ér bù zhī qù shì yǐ qiú ān
身危由于势过，而不知去势以求安；
huò jī qǐ yú chǒng shèng ér bù zhī cí chǒng yǐ zhāo fú
祸积起于宠盛，而不知辞宠以招福。
jiàn bǎi xìng zhī móu jǐ zé shēn gōng jǐng shǒu yǐ chóng bù chù zhī wēi
见百姓之谋己，则申宫警守， 以崇不畜之威；
jù wàn fāng zhī bù fú zé yán xíng jùn zhì yǐ gǔ shāng xīn zhī yuàn
惧万方之不服，则严刑峻制，以贾伤心之怨。
rán hòu wēi qióng hu zhèn zhǔ ér yuàn xíng hu shàng xià zhòng xīn rì duò wēi jī jiāng fā ér fāng yǎn yǎng dèng miǎn wèi zú yǐ kuā shì xiào gǔ rén zhī wèi gōng wàng jǐ shì zhī yǐ zhuō zhī nǎng xūn zhī kě jīn àn chéng bài zhī yǒu huì
然后威穷乎震主，而怨行乎上下，众心日陊，危机将发，而方偃仰瞪眄，谓足以夸世，笑古人之未工， 忘己事之已拙，知曩勋之可矜，暗成败之有会。
shì yǐ shì qióng yùn jǐn bì yǒu diān pú
是以事穷运尽，必有颠仆；
fēng qǐ chén hé ér huò zhì cháng kù yě
风起尘合，而祸至常酷也。
shèng rén jì gōng míng zhī guò jǐ è chǒng lù zhī yú liàng gài wèi cǐ yě
圣人忌功名之过己，恶宠禄之逾量，盖为此也。
fu wù yù zhī dà duān xián yú suǒ gòng yǒu ér yóu zǐ xùn gāo wèi yú shēng qián zhì shì sī chuí míng yú shēn hòu shòu shēng zhī fēn wéi cǐ ér yǐ
夫恶欲之大端，贤愚所共有，而游子殉高位于生前，志士思垂名于身后，受生之分，惟此而已。
fu gài shì zhī yè míng mò shèng yān
夫盖世之业，名莫盛焉；
shuài yì wú wéi yù mò shùn yān
率意无违，欲莫顺焉。
jiè shǐ yī rén pō lǎn tiān dào
借使伊人颇览天道，
zhī jǐn bù kě yì
知尽不可益，
yíng nán jiǔ chí
盈难久持，
chāo rán zì yǐn
超然自引，
gāo yī ér tuì
高揖而退，
zé wēi wēi zhī shèng
则巍巍之盛，
yǎng miǎo qián xián
仰邈前贤，
yáng yáng zhī fēng
洋洋之风，
fǔ guān lái jí
俯观来籍，
ér dà yù bù zhǐ yú shēn
而大欲不止于身，
zhì lè wú qiān hu jiù
至乐无愆乎旧，
jié mí xiào ér dé mí guǎng
节弥效而德弥广，
shēn yú yì ér míng yú shào
身逾逸而名逾劭。
cǐ zhī bù wéi ér bǐ zhī bì mèi rán hòu hé hǎi zhī jī yīn wèi qióng liú yī kuì zhī xìn jī chéng shān yuè míng biān xiōng wán zhī tiáo shēn yàn tú dú zhī tòng qǐ bù miù zāi
此之不为，而彼之必昧，然后河海之迹堙为穷流，一匮之衅积成山岳，名编凶顽之条，身厌荼毒之痛，岂不谬哉！
gù liáo wèi fù yān zhù shǐ bǎi shì shǎo yǒu wù yún
故聊为赋焉，庶使百世少有悟云。
jiǒng bù zhī wù ér jìng yǐ bài
冏不之悟，而竟以败。
jī yòu yǐ shèng wáng jīng guó yì zài fēng jiàn yīn cǎi qí yuǎn zhǐ zhe wǔ děng lùn yuē
机又以圣王经国，义在封建，因采其远指，著《五等论》曰：
fu tǐ guó jīng yě xiān wáng suǒ shèn chuàng zhì chuí jī sī lóng hòu yè
夫体国经野，先王所慎，创制垂基，思隆后叶。
rán ér jīng lüè bù tóng cháng shì yì shù
然而经略不同，长世异术。
wǔ děng zhī zhì shǐ yú huáng táng jùn xiàn zhī zhì chuàng yú qín hàn dé shī chéng bài bèi zài diǎn mó shì yǐ qí xiáng kě de ér yán
五等之制，始于黄、唐，郡县之治，创于秦、汉，得失成败，备在典谟，是以其详可得而言。
fu wáng zhě zhī dì yè zhì zhòng tiān xià zhì guǎng
夫王者知帝业至重，天下至广。
guǎng bù kě yǐ piān zhì zhòng bù kě yǐ dú rèn
广不可以偏制，重不可以独任。
rèn zhòng bì yú jiè lì zhì guǎng zhōng hu yīn rén
任重必于借力， 制广终乎因人。
gù shè guān fēn zhí suǒ yǐ qīng qí rèn yě
故设官分职，所以轻其任也；
bìng jiàn wǔ zhǎng suǒ yǐ hóng qí zhì yě
并建伍长，所以弘其制也。
yú shì hū lì qí fēng jiāng zhī diǎn cái qí qīn shū zhī yi shǐ wàn guó xiāng wéi yǐ chéng pán shí zhī gù
于是乎立其封疆之典，裁其亲疏之宜，使万国相维，以成盘石之固；
zōng shù zá jū ér dìng wéi chéng zhī yè
宗庶杂居，而定维城之业。
yòu yǒu yǐ jiàn suí shì zhī cháng yù shí rén qíng zhī dà fāng zhī qí wéi rén bù rú hòu jǐ lì wù bù rú tú shēn
又有以见绥世之长御，识人情之大方，知其为人不如厚己，利物不如图身；
ān shàng zài yú yuè xià wèi jǐ cún hu lì rén
安上在于悦下，为己存乎利人。
gù yì yuē yuè yǐ shǐ rén rén wàng qí láo sūn qīng yuē bù lì ér lì zhī bù rú lì ér hòu lì zhī lì yě
故《易》曰“悦以使人，人忘其劳”，孙卿曰“不利而利之，不如利而后利之利也”。
shì yǐ fēn tiān xià yǐ hòu lè zé jǐ de yǔ zhī tóng yōu
是以分天下以厚乐，则己得与之同忧；
xiǎng tiān xià yǐ fēng lì ér jǐ de yǔ zhī gòng hài
飨天下以丰利，而己得与之共害。
lì bó ér ēn dǔ lè yuǎn zé yōu shēn gù zhū hóu xiǎng shí tǔ zhī shí wàn guó shòu chuán shì zhī zuò
利博而恩笃，乐远则忧深，故诸侯享食土之实，万国受传世之祚。
fu rán zé nán miàn zhī jūn gè wu qí zhèng jiǔ fù zhī nèi zhī yǒu dìng zhǔ shàng zhī zǐ ài yú shì hū shēng xià zhī lǐ xìn yú shì hū jié shì píng zú yǐ dūn fēng dào shuāi zú yǐ yù bào
夫然，则南面之君各务其政，九服之内知有定主，上之子爱于是乎生，下之礼信于是乎结，世平足以敦风，道衰足以御暴。
gù qiáng yì zhī guó bù néng shàn yī shí zhī shì xióng jùn zhī rén wú suǒ jì bà wáng zhī zhì
故强毅之国不能擅一时之势，雄俊之人无所寄霸王之志。
rán hòu guó ān yóu wàn bāng zhī sī huà zhǔ zūn lài qún hòu zhī tú shēn pì yóu zhòng mù yíng fāng zé tiān wǎng zì chǎng
然后国安由万邦之思化，主尊赖群后之图身，譬犹众目营方，则天网自昶；
sì tǐ cí nán ér xīn lǚ huò yì
四体辞难，而心膂获乂。
gài sān dài suǒ yǐ zhí dào sì wáng suǒ yǐ chuí yè yě
盖三代所以直道，四王所以垂业也。
fu shèng shuāi lóng bì lǐ suǒ gù yǒu jiào zhī fèi xīng xì hu qí rén yuán fǎ qī yú bì liàng míng dào yǒu shí ér àn
夫盛衰隆弊，理所固有，教之废兴，系乎其人，原法期于必谅，明道有时而暗。
gù shì jí zhī zhì bì yú qiáng yù hòu xià zhī diǎn lòu yú mò shé qīn ruò zhī xìn gòu zì sān wěi líng yí zhī huò zhōng hu qī xióng
故世及之制弊于强御，厚下之典漏于末折，侵弱之衅遘自三委，陵夷之祸终乎七雄。
xī chéng tāng qīn zhào xià hòu zhī jiàn gōng dàn mù shè shāng rén zhī jiè wén zhì xiāng jì sǔn yì yǒu wù
昔成汤亲照夏后之鉴，公旦目涉商人之戒，文质相济，损益有物。
rán wǔ děng zhī lǐ bù gé yú shí fēng zhěn zhī zhì yǒu lóng ěr zhě qǐ wán èr wáng zhī huò ér àn jīng shì zhī suàn hu
然五等之礼，不革于时，封畛之制，有隆尔者，岂玩二王之祸而暗经世之算乎？
gù zhī bǎi shì fēi kě xuán yù shàn zhì bù néng wú bì ér qīn ruò zhī rǔ yù yú tiǎn sì tǔ bēng zhī kùn tòng yú líng yí yě
固知百世非可悬御， 善制不能无弊，而侵弱之辱愈于殄祀，土崩之困痛于陵夷也。
shì yǐ jīng shǐ huò qí duō fú lǜ zhōng qǔ qí shǎo huò fēi wèi hòu bó wú kě luàn zhī fú jùn xiàn fēi xīng huà zhī jù
是以经始获其多福， 虑终取其少祸，非谓侯伯无可乱之符，郡县非兴化之具。
gù guó yōu lài qí shì wèi zhǔ ruò píng yú yì dài
故国忧赖其释位，主弱凭于翼戴。
jí chéng wēi jī bì wáng shì suì bēi yóu bǎo míng wèi zuò chuí hòu sì huáng tǒng yōu ér bù chuò shén qì fǒu ér bì cún zhě qǐ fēi shì shì shǐ zhī rán yú
及承微积弊，王室遂卑，犹保名位，祚垂后嗣，皇统幽而不辍，神器否而必存者，岂非事势使之然欤！
jiàng jí wáng qín qì dào rèn shù chéng zhōu zhī shī zì jīn qí de
降及亡秦，弃道任术，惩周之失，自矜其得。
xún fǔ shǐ yú suǒ bì zhì guó mèi yú ruò xià guó qìng dú xiǎng qí lì zhǔ yōu mò yǔ gòng hài
寻斧始于所庇，制国昧于弱下， 国庆独飨其利，主忧莫与共害。
suī sù wáng qū luàn bù bì yī dào diān pèi zhī xìn shí yóu gū lì
虽速亡趋乱，不必一道，颠沛之衅，实由孤立。
shì gài sī wǔ děng zhī xiǎo yuàn wáng wàn guó zhī dà dé zhī líng yí zhī kě huàn àn tǔ bēng zhī wèi tòng yě
是盖思五等之小怨，亡万国之大德，知陵夷之可患，暗土崩之为痛也。
zhōu zhī bù jìng yǒu zì lái yǐ
周之不竞，有自来矣。
guó fá lìng zhǔ shí yǒu yú shì
国乏令主，十有余世。
rán piàn yán qín wáng zhū hóu bì yìng yī zhāo zhèn jīn yuǎn guó xiān pàn gù qiáng jìn shōu qí qǐng suì zhī tú bào chu dùn qí guān dǐng zhī zhì qǐ liú xiàng zhī néng kuī guān shèng guǎng zhī gǎn hào zé zāi
然片言勤王，诸侯必应，一朝振矜，远国先叛，故强晋收其请隧之图，暴楚顿其观鼎之志，岂刘、项之能窥关，胜、广之敢号泽哉！
jiè shǐ qín rén yīn xún qí zhì suī zé wú dào yǒu yǔ gòng wáng fù miè zhī huò qǐ zài nǎng rì
借使秦人因循其制，虽则无道，有与共亡，覆灭之祸，岂在曩日！
hàn jiáo qín wang dà qǐ wáng hóu jìng tǔ yú yì bù zūn jiù diǎn gù jiǎ shēng yōu qí wēi zhāo cuò tòng qí luàn
汉矫秦枉，大启王侯，境土逾溢，不遵旧典，故贾生忧其危，晁错痛其乱。
shì yǐ zhū hóu qū qí guó jiā zhī fù píng qí shì shù zhī lì shì zú zhě fǎn jí tǔ xiá zhě nì chí liù chén fàn qí ruò gāng qī zǐ chōng qí lòu wǎng huáng zǔ yí yú qián tú xī jīng bìng yú dōng dì
是以诸侯岨其国家之富，凭其士庶之力，势足者反疾，土狭者逆迟，六臣犯其弱纲， 七子冲其漏网，皇祖夷于黔徒，西京病于东帝。
shì gài guò zhèng zhī zāi ér fēi jiàn hòu zhī lèi yě
是盖过正之灾，而非建侯之累也。
rán lǚ shì zhī nán cháo shì wài gù
然吕氏之难，朝士外顾；
sòng chāng cè hàn bì chēng zhū hóu
宋昌策汉，必称诸侯。
dǎi zhì zhōng yè jì qí shī jié gē xuē zōng zǐ yǒu míng wú shí tiān xià kuàng rán fù xí wáng qín zhī guǐ yǐ
逮至中叶，忌其失节，割削宗子， 有名无实，天下旷然，复袭亡秦之轨矣。
shì yǐ wǔ hòu zuò wēi bù jì wàn guó
是以五侯作威，不忌万国；
xīn dū xí hàn yì yú shí yí yě
新都袭汉，易于拾遗也。
guāng wǔ zhōng xīng zuǎn lóng huáng tǒng ér yóu zūn fù chē zhī yí zhé yǎng sàng jiā zhī sù jí jǐn jí shù shì jiān guǐ qì chì
光武中兴，纂隆皇统，而由遵覆车之遗辙，养丧家之宿疾，仅及数世， 奸宄弃斥。
zú yǒu qiáng chén zhuān cháo zé tiān xià fēng mǐ yī fū cóng héng ér chéng chí zì yí qǐ bù wēi zāi
卒有强臣专朝，则天下风靡，一夫从衡，而城池自夷，岂不危哉！
zài zhōu zhī shuāi nán xīng wáng shì fàng mìng zhě qī chén gàn wèi zhě sān zi sì wáng wěi qí jiǔ dǐng xiōng zú jù qí tiān yì zhēng pí zhèn yú kǔn yǔ fēng dí liú yú jiàng quē rán huò zhǐ jī diàn hài bù qín jí tiān xià yàn rán yǐ ān dài wēi
在周之衰，难兴王室，放命者七臣，干位者三子，嗣王委其九鼎，凶族据其天邑，钲鼙震于阃宇，锋镝流于绛阙，然祸止畿甸，害不覃及，天下晏然，以安待危。
shì yǐ xuān wáng xìng yú gòng hé xiāng huì zhèn yú jìn zhèng
是以宣王兴于共和，襄惠振于晋、郑。
qǐ ruò èr hàn jiē tà zàn rǎo ér sì hǎi yǐ fèi bì chén cháo rù jiǔ fù xī luàn zāi
岂若二汉阶闼暂扰，而四海已沸，嬖臣朝入， 九服夕乱哉！
yuǎn wéi wáng mǎng cuàn nì zhī shì jìn lǎn dǒng zhuó shàn quán zhī jì yì zhào dào xīn yú zhì tóng tòng
远惟王莽篡逆之事，近览董卓擅权之际，亿兆悼心，愚智同痛。
rán zhōu yǐ zhī cún hàn yǐ zhī wáng fu hé gù zāi
然周以之存， 汉以之亡，夫何故哉？
qǐ shì fá nǎng shí zhī chén shì wú kuāng hé zhī zhì yú
岂世乏曩时之臣，士无匡合之志欤？
gài yuǎn jì qū yú shí yì xióng xīn cuò yú bēi shì ěr
盖远绩屈于时异，雄心挫于卑势耳。
gù liè shì è wàn zhōng wěi kòu chóu zhī shǒu
故烈士扼腕，终委寇仇之手；
zhōng rén biàn jié yǐ zhù nüè guó zhī jié
中人变节，以助虐国之桀。
suī fù shí yǒu jiū hé tóng zhì yǐ móu wáng shì rán shàng fēi ào zhǔ xià jiē shì rén shī lǚ wú xiān dìng zhī bān jūn chén wú xiāng bǎo zhī zhì shì yǐ yì bīng yún hé wú jiù jié shā zhī huò zhòng wàng wèi gǎi ér yǐ jiàn dà hàn zhī miè yǐ
虽复时有鸠合同志以谋王室，然上非奥主，下皆市人，师旅无先定之班，君臣无相保之志，是以义兵云合，无救劫杀之祸，众望未改，而已见大汉之灭矣。
huò yǐ zhū hóu shì wèi bù bì cháng quán hūn zhǔ bào jūn yǒu shí bǐ jì gù wǔ děng suǒ yǐ duō luàn
或以“诸侯世位，不必常全，昏主暴君，有时比迹，故五等所以多乱。
jīn zhī mù shǒu jiē guān fāng yōng néng suī huò shī zhī qí de gù duō gù jùn xiàn yì yǐ wéi zhèng
今之牧守，皆官方庸能，虽或失之，其得固多，故郡县易以为政”。
fu dé zhī xiū míng chù zhì rì yòng cháng lǜ lián shǔ xián shù qí zhí ér yín hūn zhī jùn wú suǒ róng guò hé zé qí bù zhì zāi
夫德之休明，黜陟日用，长率连属，咸述其职，而淫昏之郡无所容过，何则其不治哉！
gù xiān dài yǒu yǐ xìng yǐ
故先代有以兴矣。
gǒu huò shuāi líng bǎi dù zì bèi yù guān zhī lì yǐ huò zhǔn cái zé tān cán zhī méng jiē qún hòu yě ān zài qí bù luàn zāi
苟或衰陵，百度自悖，鬻官之吏以货准财，则贪残之萌皆群后也，安在其不乱哉！
gù hòu wáng yǒu yǐ zhī fèi yǐ
故后王有以之废矣。
qiě yào ér yán zhī wǔ děng zhī jūn wèi jǐ sī zhèng
且要而言之，五等之君，为己思政；
jùn xiàn zhī zhǎng wèi lì tú wù
郡县之长，为吏图物。
hé yǐ zhēng zhī
何以征之？
gài qǐ jí jìn qǔ shì zǐ zhī cháng zhì
盖企及进取，仕子之常志；
xiū jǐ ān rén liáng shì suǒ xī jí
修己安人，良士所希及。
fu jìn qǔ zhī qíng ruì ér ān rén zhī yù chí shì gù qīn bǎi xìng yǐ lì jǐ zhě zài wèi suǒ bù dàn
夫进取之情锐，而安人之誉迟，是故侵百姓以利己者，在位所不惮；
sǔn shí shì yǐ yǎng míng zhě guān zhǎng suǒ sù mù yě
损实事以养名者，官长所夙慕也。
jūn wú zú suì zhī tú chén xié yī shí zhī zhì
君无卒岁之图，臣挟一时之志。
wǔ děng zé bù rán
五等则不然。
zhī guó wèi jǐ tǔ zhòng jiē wǒ mín
知国为己土，众皆我民；
mín ān jǐ shòu qí lì
民安，己受其利；
guó shāng jiā yīng qí bìng
国伤，家婴其病。
gù qián rén yù yǐ chuí hòu hòu sì sī qí táng gòu wéi shàng wú gǒu qiě zhī xīn qún xià zhī jiāo gù zhī yì
故前人欲以垂后，后嗣思其堂构，为上无苟且之心，群下知胶固之义。
shǐ qí bìng xián jū zhèng zé gōng yǒu hòu bó
使其并贤居政，则功有厚薄；
liǎng yú chù luàn zé guò yǒu shēn qiǎn
两愚处乱，则过有深浅。
rán zé bā dài zhī zhì jǐ kě yǐ yī lǐ guàn
然则八代之制， 几可以一理贯；
qín hàn zhī diǎn dài kě yǐ yī yán bì yě
秦、汉之典，殆可以一言蔽也。
shí chéng dū wáng yǐng tuī gōng bù jū láo qiān xià shì
时成都王颖推功不居，劳谦下士。
jī jì gǎn quán jì zhī ēn yòu jiàn cháo tíng lǚ yǒu biàn nán wèi yǐng bì néng kāng lóng jìn shì suì wěi shēn yān
机既感全济之恩，又见朝廷屡有变难，谓颖必能康隆晋室，遂委身焉。
yǐng yǐ jī cān dà jiàng jūn jūn shì biǎo wèi píng yuán nèi shǐ
颖以机参大将军军事，表为平原内史。
tài ān chū yǐng yǔ hé jiān wáng yóng qǐ bīng tǎo cháng shā wáng yì jiǎ jī hòu jiāng jūn hé běi dà dū dū dū běi zhōng láng jiàng wáng cuì guàn jūn qiān xiù děng zhū jūn èr shí yú wàn rén
太安初，颖与河间王颙起兵讨长沙王乂，假机后将军、河北大都督，督北中郎将王粹、冠军牵秀等诸军二十余万人。
jī yǐ sān shì wèi jiāng dào jiā suǒ jì yòu jī lǚ rù huàn tún jū qún shì zhī yòu ér wáng cuì qiān xiù děng jiē yǒu yuàn xīn gù cí dū du
机以三世为将，道家所忌，又羁旅入宦，屯居群士之右，而王粹、 牵秀等皆有怨心，固辞都督。
yǐng bù xǔ
颖不许。
jī xiāng rén sūn huì yì quàn jī ràng dū du yú cuì jī yuē jiāng wèi wú wéi shǒu shǔ bì zéi shì suǒ yǐ sù huò yě
机乡人孙惠亦劝机让都督于粹，机曰：“将谓吾为首鼠避贼，适所以速祸也。
suì xíng
”于是出发。
yǐng wèi jī yuē ruò gōng chéng shì dìng dāng jué wèi jùn gōng wèi yǐ tái sī jiāng jūn miǎn zhī yǐ
颖谓机曰：“若功成事定，当爵为郡公， 位以台司，将军勉之矣！
jī yuē xī qí huán rèn yí wú yǐ jiàn jiǔ hé zhī gōng yàn huì yí yuè yì yǐ shī chuí chéng zhī yè jīn rì zhī shì zài gōng bù zài jī yě
”机曰：“昔齐桓任夷吾以建九合之功，燕惠疑乐毅以失垂成之业，今日之事，在公不在机也。
yǐng zuǒ zhǎng shǐ lú zhì xīn hài jī chǒng yán yú yǐng yuē lù jī zì bǐ guǎn lè nǐ jūn àn zhǔ zì gǔ mìng jiāng qiǎn shī wèi yǒu chén líng qí jūn ér kě yǐ jì shì zhě yě
”颖左长史卢志心害机宠，言于颖曰：“陆机自比管、乐，拟君暗主，自古命将遣师，未有臣陵其君而可以济事者也。
yǐng mò rán
”颖默然。
jī shǐ lín róng ér yá qí zhé yì shén è zhī
机始临戎，而牙旗折，意甚恶之。
liè jūn zì zhāo gē zhì yú hé qiáo gǔ shēng wén shù bǎi lǐ hàn wèi yǐ lái chū shī zhī shèng wèi cháng yǒu yě
列军自朝歌至于河桥，鼓声闻数百里，汉、 魏以来，出师之盛，未尝有也。
cháng shā wáng yì fèng tiān zi yǔ jī zhàn yú lù yuàn jī jūn dà bài fù qī lǐ jiàn ér sǐ zhě rú jī yān shuǐ wèi zhī bù liú jiāng jūn gǔ léng jiē sǐ zhī
长沙王乂奉天子与机战于鹿苑，机军大败，赴七里涧而死者如积焉，水为之不流，将军贾棱皆死之。
chū huàn rén mèng jiǔ dì chāo bìng wèi yǐng suǒ bì chǒng
初，宦人孟玖弟超并为颖所嬖宠。
chāo lǐng wàn rén wèi xiǎo dōu dū wèi zhàn zòng bīng dà lüè
超领万人为小都督，未战，纵兵大掠。
jī lù qí zhǔ zhě
机录其主者。
chāo jiāng tiě qí bǎi yú rén zhí rù jī huī xià duó zhī gù wèi jī yuē mò nú néng zuò dū bù
超将铁骑百余人，直入机麾下夺之，顾谓机曰：“貉奴能作督不！
jī sī mǎ sūn zhěng quàn jī shā zhī jī bù néng yòng
”机司马孙拯劝机杀之，机不能用。
chāo xuān yán yú zhòng yuē lù jī jiāng fǎn
超宣言于众曰：“陆机将反。
yòu huán shū yǔ jiǔ yán jī chí liǎng duān jūn bù sù jué
”又还书与玖言机持两端，军不速决。
jí zhàn chāo bù shòu jī jié dù qīng bīng dú jìn ér méi
及战，超不受机节度，轻兵独进而没。
jiǔ yí jī shā zhī suì zèn jī yú yǐng yán qí yǒu yì zhì
玖疑机杀之，遂谮机于颖， 言其有异志。
jiāng jūn wáng chǎn hǎo chāng gōng shī fān děng jiē jiǔ suǒ yòng yǔ qiān xiù děng gòng zhèng zhī
将军王阐、郝昌、公师籓等皆玖所用，与牵秀等共证之。
yǐng dà nù shǐ xiù mì shōu jī
颖大怒，使秀密收机。
qí xī jī mèng hēi xiǎn rào chē shǒu jué bù kāi tiān míng ér xiù bīng zhì
其夕，机梦黑幰绕车，手决不开，天明而秀兵至。
jī shì róng fú zhù bái qià yǔ xiù xiāng jiàn shén sè zì ruò wèi xiù yuē zì wú cháo qīng fù wú xiōng dì zōng zú méng guó zhòng ēn rù shì wéi wò chū pōu fú zhú
机释戎服，著白帢， 与秀相见，神色自若，谓秀曰：“自吴朝倾覆，吾兄弟宗族蒙国重恩，入侍帷幄， 出剖符竹。
chéng dū mìng wú yǐ zhòng rèn cí bù huò yǐ
成都命吾以重任，辞不获已。
jīn rì shòu zhū qǐ fēi mìng yě
今日受诛，岂非命也！
yīn yǔ yǐng jiān cí shén qī cè
”因与颖笺，词甚凄恻。
jì ér tàn yuē huà tíng hè lì qǐ kě fù wén hu
既而叹曰：“华亭鹤唳，岂可复闻乎！
suì yù hài yú jūn zhōng shí nián sì shí sān
”遂遇害于军中，时年四十三。
èr zi wèi xià yì tóng bèi hài
二子蔚、夏亦同被害。
jī jì sǐ fēi qí zuì shì zú tòng zhī mò bù liú tì
机既死非其罪，士卒痛之，莫不流涕。
shì rì hūn wù zhòu hé dà fēng zhé mù píng dì chǐ xuě yì zhě yǐ wéi lù shì zhī yuān
是日昏雾昼合，大风折木， 平地尺雪，议者以为陆氏之冤。
jī tiān cái xiù yì cí zǎo hóng lì zhāng huá cháng wèi zhī yuē rén zhī wéi wén cháng hèn cái shǎo ér zi gèng huàn qí duō
机天才秀逸，辞藻宏丽，张华尝谓之曰：“人之为文，常恨才少，而子更患其多。
dì yún cháng yǔ shū yuē jūn miáo jiàn xiōng wén zhé yù shāo qí bǐ yàn
”弟云尝与书曰：“君苗见兄文，辄欲烧其笔砚。
hòu gě hóng zhù shū chēng jī wén yóu xuán pǔ zhī jī yù wú fēi yè guāng yān wǔ hé zhī tǔ liú quán yuán rú yī yān
”后葛洪著书，称“机文犹玄圃之积玉，无非夜光焉，五河之吐流，泉源如一焉。
qí hóng lì yán shàn yīng ruì piào yì yì yī dài zhī jué hu
其弘丽妍赡，英锐漂逸，亦一代之绝乎！
qí wéi rén suǒ tuī fú rú cǐ
”其为人所推服如此。
rán hǎo yóu quán mén yǔ gǔ mì qīn shàn yǐ jìn qù huò jī
然好游权门，与贾谧亲善，以进趣获讥。
suǒ zhe wén zhāng fán sān bǎi yú piān bìng xíng yú shì
所著文章凡三百余篇，并行于世。
sūn zhěng zhě zì xiǎn shì wú dōu fù chūn rén yě
孙拯者，字显世，吴都富春人也。
néng zhǔ wén shì wú wèi huáng mén láng
能属文，仕吴为黄门郎。
sūn hào shì shì chén duō de zuì wéi zhěng yǔ gù róng yǐ zhì quán
孙皓世，侍臣多得罪，惟拯与顾荣以智全。
wú píng hòu wèi zhuō lìng yǒu chēng jì
吴平后，为涿令，有称绩。
jī jì wèi mèng jiǔ děng suǒ wū shōu zhěng kǎo lüě liǎng huái gǔ jiàn zhōng bù biàn cí
机既为孟玖等所诬收拯考掠， 两踝骨见，终不变辞。
mén shēng fèi cí zǎi yì èr rén yì yù míng zhěng zhěng pì qiǎn zhī yuē wú yì bù kě wū wang zhī gù qīng hé yi fù ěr
门生费慈、宰意二人诣狱明拯，拯譬遣之曰：“吾义不可诬枉知故，卿何宜复尔？
èr rén yuē pū yì ān dé fù jūn
”二人曰：“仆亦安得负君！
zhěng suì sǐ yù zhōng ér cí yì yì sǐ
”拯遂死狱中，而慈、意亦死。
yún zì shì lóng liù suì néng zhǔ wén xìng qīng zhèng yǒu cái lǐ
云字士龙，六岁能属文，性清正，有才理。
shǎo yǔ xiōng jī qí míng suī wén zhāng bù jí jī ér chí lùn guò zhī hào yuē èr lù
少与兄机齐名，虽文章不及机，而持论过之，号曰“二陆”。
yòu shí wú shàng shū guǎng líng mǐn hóng jiàn ér qí zhī yuē cǐ r ruò fēi lóng jū dàng shì fèng chú
幼时吴尚书广陵闵鸿见而奇之，曰：“此儿若非龙驹， 当是凤雏。
hòu jǔ yún xián liáng shí nián shí liù
”后举云贤良，时年十六。
wú píng rù luò
吴平，入洛。
jī chū yì zhāng huá huá wèn yún hé zài
机初诣张华，华问云何在。
jī yuē yún yǒu xiào jí wèi gǎn zì jiàn
机曰：“云有笑疾，未敢自见。
é ér yún zhì
”俄而云至。
huá wéi rén duō zī zhì yòu hǎo bó shéng chán xū
华为人多姿制，又好帛绳缠须。
yún jiàn ér dà xiào bù néng zì yǐ
云见而大笑，不能自已。
xiān shì cháng zhe cuī dié shàng chuán yú shuǐ zhōng gù jiàn qí yǐng yīn dà xiào luò shuǐ rén jiù huò miǎn
先是，尝著缞绖上船，于水中顾见其影，因大笑落水，人救获免。
yún yǔ xún yǐn sù wèi xiāng shí cháng huì huá zuò huá yuē jīn rì xiāng yù kě wù wèi cháng tán
云与荀隐素未相识，尝会华坐，华曰：“今日相遇，可勿为常谈。
yún yīn kàng shǒu yuē yún jiān lù shì lóng
”云因抗手曰： “云间陆士龙。
yǐn yuē rì xià xún míng hè
”隐曰：“日下荀鸣鹤。
míng hè yǐn zì yě
”鸣鹤，隐字也。
yún yòu yuē jì kāi qīng yún dǔ bái zhì hé bù zhāng ěr gōng xié ěr shǐ
云又曰：“既开青云睹白雉，何不张尔弓，挟尔矢？
yǐn yuē běn wèi shì yún lóng kuí kuí nǎi shì shān lù yě mí
”隐曰：“本谓是云龙骙骙，乃是山鹿野麋。
shòu wēi nǔ qiáng shì yǐ fā chí
兽微弩强，是以发迟。
huá fǔ shǒu dà xiào
”华抚手大笑。
cì shǐ zhōu jùn zhào wéi cóng shì wèi rén yuē lù shì lóng dāng jīn zhī yán zǐ yě
刺史周浚召为从事，谓人曰：“陆士龙当今之颜子也。
é yǐ gōng fǔ yuàn wèi tài zǐ shè rén chū bǔ jùn yí lìng
俄以公府掾为太子舍人，出补浚仪令。
xiàn jū dōu huì zhī yào míng wéi nán lǐ
县居都会之要，名为难理。
yún dào guān sù rán xià bù néng qī shì wú èr jià
云到官肃然， 下不能欺，市无二价。
rén yǒu jiàn shā zhě zhǔ míng bù lì yún lù qí qī ér wú suǒ wèn
人有见杀者，主名不立，云录其妻，而无所问。
shí xǔ rì qiǎn chū mì lìng rén suí hòu wèi yuē qí qù bù chū shí lǐ dāng yǒu nán zi hou zhī yǔ yǔ biàn fù lái
十许日遣出， 密令人随后，谓曰：“其去不出十里，当有男子候之与语，便缚来。
jì ér guǒ rán
”既而果然。
wèn zhī jù fú yún yǔ cǐ qī tōng gòng shā qí fu wén qī dé chū yù yǔ yǔ dàn jìn xiàn gù yuǎn xiāng yào hou
问之具服，云：“与此妻通，共杀其夫，闻妻得出，欲与语，惮近县，故远相要候。
yú shì yī xiàn chēng qí shén míng
” 于是一县称其神明。
jùn shǒu hài qí néng lǚ qiǎn zé zhī yún nǎi qù guān
郡守害其能，屡谴责之，云乃去官。
bǎi xìng zhuī sī zhī tú huà xíng xiàng pèi shí xiàn shè
百姓追思之，图画形象， 配食县社。
xún bài wú wáng yàn láng zhōng lìng
寻拜吴王晏郎中令。
yàn yú xī yuán dà yíng dì shì yún shàng shū yuē chén qiè xiàn shì zǔ wǔ huáng dì lín cháo gǒng mò xùn shì yǐ jiǎn jí wèi èr shí yǒu liù zài gōng shì tái xiè wú suǒ xīn yíng lǚ fā míng zhào hòu jiè fēng shē
晏于西园大营第室，云上书曰：“臣窃见世祖武皇帝临朝拱默，训世以俭，即位二十有六载，宫室台榭无所新营，屡发明诏，厚戒丰奢。
guó jiā zuǎn chéng wu zài zūn fèng ér shì sú ling chi jiā jìng yíng yì jiān zì bō dàng suì yǐ chéng fēng
国家纂承，务在遵奉，而世俗陵迟，家竞盈溢，渐渍波荡，遂已成风。
suī yán zhào lǚ xuān ér chǐ sú zī guǎng
虽严诏屡宣， 而侈俗滋广。
měi guān zhào shū zhòng shù tàn xī
每观诏书，众庶叹息。
qīng hé wáng xī qǐ mù zhái shí shǒu zhào zhuī shù xiān dì jié jiǎn zhī jiào kěn qiè zhī zhǐ xíng yú sì hǎi
清河王昔起墓宅时，手诏追述先帝节俭之教， 恳切之旨，形于四海。
qīng hé wáng huǐ huài chéng zhái yǐ fèng zhào mìng hǎi nèi tīng wàng xián yòng xīn rán
清河王毁坏成宅以奉诏命，海内听望，咸用欣然。
chén yú yǐ xiān dì yí jiào rì yǐ líng tì jīn yǔ guó jiā xié chóng dà huà zhuī chǎn qián zōng zhě shí zài diàn xià
臣愚以先帝遗教日以陵替，今与国家协崇大化、追阐前踪者，实在殿下。
xiān dūn sù pǔ ér hòu kě yǐ xun zhèng sì fāng
先敦素朴而后可以训正四方；
fán zài chóng lì yī yi jié zhī yǐ zhì rán hòu shàng yàn dì xīn xià yǔn shí wàng
凡在崇丽，一宜节之以制，然后上厌帝心，下允时望。
chén yǐ fán cái tè méng bá zhuó yì sī jié zhōng xiào jié yǐ bào suǒ shòu zhī shī shì yǐ bù lǜ fàn wǔ gǎn chén suǒ huái
臣以凡才，特蒙拔擢，亦思竭忠效节以报所受之施，是以不虑犯迕，敢陈所怀。
rú yú chén yán yǒu kě cǎi qǐ chuí sān xǐng
如愚臣言有可采， 乞垂三省。
shí yàn xìn rèn bù jiàng shǐ fù chá zhū guān qián bó yún yòu chén yuē fú jiàn lìng shū yǐ bù qǔ jiāng li xián féng nán sī mǎ wú dìng gěi shǐ xú tài děng fù xiào zhū guān shì mǎi qián bó bù
时晏信任部将，使覆察诸官钱帛，云又陈曰：“伏见令书，以部曲将李咸、冯南、司马吴定、给使徐泰等复校诸官市买钱帛簿。
chén yú yǐ shèng dé lóng xīng guāng yǒu dà guó xuǎn zhòng guān cái shù gōng yì yè
臣愚以圣德龙兴，光有大国，选众官材，庶工肄业。
zhōng wèi gāi dà nóng dàn jiē qīng lián shū shèn kè jū suǒ sī qí xià zhòng guān xī zhōu lǘ yī jiè shū àn zhī jiù suī kě rì wén zhì yú chù yì yòng qíng zhù wú dà lì
中尉该、大农诞皆清廉淑慎，恪居所司，其下众官，悉州闾一介，疏暗之咎，虽可日闻，至于处义用情，庶无大戾。
jīn xián nán jūn lǚ xiǎo rén dìng tài shì zú sī jiàn fēi yǒu qīng shèn sù zhe zhōng gōng zú chēng
今咸、南军旅小人，定、泰士卒厮贱，非有清慎素著，忠公足称。
dà chén suǒ guān yóu wèi wèi xiáng xián děng dū chá rán hòu de xìn jì fēi kāi guó wù yòng zhī yì yòu shāng diàn xià tuī chéng kuàng dàng zhī liàng
大臣所关，犹谓未详，咸等督察，然后得信， 既非开国勿用之义，又伤殿下推诚旷荡之量。
suī shǐ xián děng néng jìn jié yì guó ér gōng lì bǎi bèi zhì yú guāng fǔ guó měi yóu wèi ruò kāi huái xìn shì zhī wú shī
虽使咸等能尽节益国，而功利百倍， 至于光辅国美，犹未若开怀信士之无失。
kuàng suǒ yì bù guò gū xī zhī lì ér shǐ xiǎo rén yòng shì dà dào líng tì cǐ chén suǒ yǐ kāng kǎi yě
况所益不过姑息之利，而使小人用事，大道陵替，此臣所以慷慨也。
chén bèi wèi dà chén zhí zài xiàn kě gǒu yǒu guǎn jiàn gǎn bù jìn guī
臣备位大臣，职在献可，苟有管见，敢不尽规。
yú yǐ yi fā míng lìng ba cǐ děng fù chá zhòng shì yī fù zhì shū zé dà xìn lín xià rén sī jìn jié yǐ
愚以宜发明令，罢此等覆察，众事一付治书，则大信临下，人思尽节矣。
yún ài cái hào shì duō suǒ gòng dá
云爱才好士，多所贡达。
yí shū tài cháng fǔ jiàn tóng jùn zhāng shàn yuē gài wén zài xī shèng wáng chéng tiān yù shì yīn jiàn míng dé sī hé rén shén mò bù chóng diǎn mó yǐ jiào sī xìng lǐ xué yǐ táo yuǎn
移书太常府荐同郡张赡曰：“盖闻在昔圣王，承天御世，殷荐明德，思和人神，莫不崇典谟以教思，兴礼学以陶远。
shì yǐ dì yáo zhāo huàn ér dào xié rén tiān xī bó zhì wén ér zhōu lóng èr dài
是以帝尧昭焕而道协人天，西伯质文而周隆二代。
dà jìn jiàn huáng chóng pèi tiān dì qū xià jì hùn lǐ yuè jiāng yōng
大晋建皇，崇配天地，区夏既混，礼乐将庸。
jūn hòu yīng lì yùn zhī huì zàn tiān rén zhī qī bó yán jùn mào xī lóng zài diǎn
君侯应历运之会，赞天人之期，博延俊茂，熙隆载典。
fú jiàn wèi jiāng jūn shè rén tóng jùn zhāng shàn mào dé qīng cuì qì sī shēn tōng
伏见卫将军舍人同郡张赡，茂德清粹，器思深通。
chū mù shèng mén qī xīn chóng rèn qǐ tú jí jiē suì shēng shū ào
初慕圣门，栖心重仞，启涂及阶，遂升枢奥。
chōu líng kuì yú mì gōng pī jīn téng yú xuán xià sī lè bǎi shì bó cǎi qí zhēn
抽灵匮于秘宫，披金滕于玄夏，思乐百氏，博采其珍；
cí mài hàn lín yán fū qí zǎo
辞迈翰林，言敷其藻。
tàn wēi jí yì sī xīn dòng shén
探微集逸，思心洞神；
lùn dào shǔ shū piān zhāng guāng dí
论道属书，篇章光觌。
hán qí zǎi fǔ pó suō gōng mén
含奇宰府，婆娑公门。
qī jìng yǐn bǎo lún xū cáng qì
栖静隐宝，沦虚藏器；
jiǒng shang xí jǐn zī yì pī yù
褧裳袭锦，缁衣被玉。
zēng quán gǎi lù xuán chē jiāng mài kǎo pán xià wèi suì yù lǚ qiān
曾泉改路，悬车将迈，考盘下位，岁聿屡迁。
jìn shēn zhī shì jù huái qì hèn
搢绅之士，具怀忾恨。
fāng jīn tài qīng pì yǔ sì mén qǐ yuè xuán gāng kuò dì tiān wǎng guǎng luō
方今太清辟宇，四门启籥，玄纲括地，天网广罗；
qìng yún xìng yǐ zhāo lóng hé fēng qǐ ér yí fèng chéng yán xué yào yǐng zhī qiū hé jīn tuō chéng zhī rì yě
庆云兴以招龙，和风起而仪凤，诚岩穴耀颖之秋，河津托乘之日也。
ér shàn shěn lún xià wèi qún wàng dào xīn
而赡沈沦下位，群望悼心。
ruò de duān wěi tài xué cuò zōng xiān diǎn
若得端委太学，错综先典；
chuí yīng yù jiē lùn dào zǐ gōng chéng dì shì zhī guī bǎo qīng miào zhī wěi qì
垂缨玉阶，论道紫宫，诚帝室之瑰宝，清庙之伟器。
guǎng yuè jiǔ zòu bì dēng hào tiān zhī tíng
广乐九奏，必登昊天之庭；
sháo xià liù biàn bì xiǎng shàng dì zhī sì yǐ
《韶》《夏》六变，必飨上帝之祀矣。
rù wèi shàng shū láng shì yù shǐ tài zǐ zhōng shè rén zhōng shū shì láng
入为尚书郎、侍御史、太子中舍人、中书侍郎。
chéng dū wáng yǐng biǎo wèi qīng hé nèi shǐ
成都王颖表为清河内史。
yǐng jiāng tǎo qí wáng jiǒng yǐ yún wéi qián fēng dū du
颖将讨齐王冏，以云为前锋都督。
huì jiǒng zhū zhuǎn dà jiàng jūn yòu sī mǎ
会冏诛，转大将军右司马。
yǐng wǎn jié zhèng shuāi yún lǚ yǐ zhèng yán wǔ zhǐ
颖晚节政衰，云屡以正言忤旨。
mèng jiǔ yù yòng qí fù wèi hán dān lìng zuǒ zhǎng shǐ lú zhì děng bìng ē yì cóng zhī ér yún gù zhí bù xǔ yuē cǐ xiàn jiē gōng fǔ yuàn zī qǐ yǒu huáng mén fù jū zhī yá
孟玖欲用其父为邯郸令，左长史卢志等并阿意从之，而云固执不许，曰： “此县皆公府掾资，岂有黄门父居之邪！
jiǔ shēn fèn yuàn
”玖深忿怨。
zhāng chāng wéi luàn yǐng shàng yún wéi shǐ chí jié dà dū dū qián fēng jiāng jūn yǐ tǎo chāng
张昌为乱，颖上云为使持节、 大都督、前锋将军以讨昌。
huì fá cháng shā wáng nǎi zhǐ
会伐长沙王，乃止。
jī zhī bài yě bìng shōu yún
机之败也，并收云。
yǐng guān shǔ jiāng tǒng cài kè zǎo sōng děng shàng shū yuē tǒng děng wén rén zhǔ shèng míng chén xià jìn guī gǒu yǒu suǒ huái bù gǎn bù xiàn
颖官属江统、蔡克、枣嵩等上疏曰：“统等闻人主圣明， 臣下尽规，苟有所怀，不敢不献。
zuó wén jiào yǐ lù jī hòu shī jūn qī shī tú bài jì yǐ fǎ jiā xíng mò bù wèi dāng
昨闻教以陆机后失军期，师徒败绩，以法加刑， 莫不谓当。
chéng zú yǐ sù qí sān jūn wēi shì yuǎn jìn suǒ wèi yī rén shòu lù tiān xià zhī jiè zhě yě
诚足以肃齐三军，威示远近，所谓一人受戮，天下知诫者也。
qiě wén zhòng jiào yǐ jī tú wèi fǎn nì yīng jiā zú zhū wèi zhī běn mò zhě mò bù yí huò
且闻重教， 以机图为反逆，应加族诛，未知本末者，莫不疑惑。
fu jué rén yú cháo yǔ zhòng gòng zhī
夫爵人于朝，与众共之；
xíng rén yú shì yǔ zhòng qì zhī
刑人于市，与众弃之。
wéi xíng zhī xù gǔ rén suǒ shèn
惟刑之恤，古人所慎。
jīn míng gōng xīng jǔ yì bīng yǐ chú guó nàn sì hǎi tóng xīn yún hé xiǎng yìng zuì rén zhī mìng xuán yú lòu kè tài píng zhī qī bù dàn zé xī yǐ
今明公兴举义兵，以除国难，四海同心， 云合响应，罪人之命，悬于漏刻，泰平之期，不旦则夕矣。
jī xiōng dì bìng méng bá zhuó jù shòu zhòng rèn bù dàng bèi wǎng jí zhī ēn ér xiàng chuí wáng zhī kòu
机兄弟并蒙拔擢，俱受重任，不当背罔极之恩，而向垂亡之寇；
qù tài shān zhī ān ér fù lěi luǎn zhī wēi yě
去泰山之安，而赴累卵之危也。
zhí yǐ jī jì lǜ qiǎn jìn bù néng dǒng shè qún shuài zhì guǒ shā dí jìn tuì zhī jiān shì yǒu yí sì gù lìng shèng jiàn wèi chá qí shí ěr
直以机计虑浅近，不能董摄群帅，致果杀敌，进退之间，事有疑似，故令圣鉴未察其实耳。
xíng zhū shì dà yán jī yǒu fǎn nì zhī zhēng yi lìng wáng cuì qiān xiù jiǎn jiào qí shì
刑诛事大，言机有反逆之征，宜令王粹、牵秀检校其事。
lìng shì yàn xiǎn rán bào zhī wàn xìng rán hòu jiā yún děng zhī zhū wèi zú wèi wǎn
令事验显然，暴之万姓， 然后加云等之诛，未足为晚。
jīn cǐ jǔ cuò shí wèi tài zhòng de zé zú lìng tiān xià qíng fú shī zé bì shǐ sì fāng xīn lí bù kě bù lìng shěn dì bù kě bù lìng xiáng shèn
今此举措，实为太重，得则足令天下情服，失则必使四方心离，不可不令审谛，不可不令详慎。
tǒng děng qū qū fēi wéi lù yún qǐng yī shēn zhī mìng shí lǜ cǐ jǔ yǒu de shī zhī jī gǎn jié yú gàng yǐ bèi fěi bàng
统等区区，非为陆云请一身之命，实虑此举有得失之机，敢竭愚戆，以备诽谤。
yǐng bù nà
”颖不纳。
tǒng děng zhòng qǐng yǐng chí huí zhě sān rì
统等重请，颖迟回者三日。
lú zhì yòu yuē xī zhào wáng shā zhōng hù jūn zhào jùn shè qí zi xiāng xiāng yì míng gōng ér jī zhào jí qián shì yě
卢志又曰：“昔赵王杀中护军赵浚，赦其子骧，骧诣明公而击赵，即前事也。
cài kè rù zhì yǐng qián kòu tóu liú xiě yuē yún wéi mèng jiǔ suǒ yuàn yuǎn jìn mò bù wén
”蔡克入至颖前，叩头流血，曰：“云为孟玖所怨，远近莫不闻。
jīn guǒ jiàn shā zuì wú zhāng yàn jiàng lìng qún xīn yí huò qiè wèi míng gōng xī zhī
今果见杀，罪无彰验， 将令群心疑惑，窃为明公惜之。
liáo shǔ suí kè rù zhě shù shí rén liú tì gù qǐng yǐng cè rán yǒu yòu yún sè
”僚属随克入者数十人，流涕固请，颖恻然有宥云色。
mèng jiǔ fú yǐng rù cuī lìng shā yún
孟玖扶颖入，催令杀云。
shí nián sì shí èr
时年四十二。
yǒu èr nǚ wú nán
有二女，无男。
mén shēng gù lì yíng sàng zàng qīng hé xiū mù lì bēi sì shí cí jì
门生故吏迎丧葬清河， 修墓立碑，四时祠祭。
suǒ zhù wén zhāng sān bǎi sì shí jiǔ piān yòu zhuàn xīn shū shí piān bìng xíng yú shì
所著文章三百四十九篇，又撰《新书》十篇，并行于世。
chū yún cháng xíng dòu sù gù rén jiā yè àn mí lù mò zhī suǒ cóng
初，云尝行，逗宿故人家，夜暗迷路，莫知所从。
hū wàng cǎo zhōng yǒu huǒ guāng yú shì qù zhī
忽望草中有火光，于是趣之。
zhì yī jiā biàn jì sù jiàn yī nián shào měi fēng zī gòng tán lǎo zi cí zhì shēn yuǎn
至一家，便寄宿，见一年少，美风姿，共谈老子，辞致深远。
xiàng xiǎo cí qù xíng shí xǔ lǐ zhì gù rén jiā yún cǐ shù shí lǐ zhōng wú rén jū yún yì shǐ wù
向晓辞去，行十许里， 至故人家，云此数十里中无人居，云意始悟。
què xún zuó sù chù nǎi wáng bì zhǒng
却寻昨宿处，乃王弼冢。
yún běn wú xuán xué zì cǐ tán lǎo shū jìn
云本无玄学， 自此谈老殊进。
yún dì dān wèi píng dōng jì jiǔ yì yǒu qīng yù yǔ yún tóng yù hài
云弟耽为平东祭酒，亦有清誉，与云同遇害。
dà jiàng jūn cān jūn sūn huì yǔ huái nán nèi shǐ zhū dàn shū yuē bù yì sān lù xiāng xié àn cháo yī dàn yān miè dào yè lún sàng tòng kù zhī shēn tú dú nán yán
大将军参军孙惠与淮南内史朱诞书曰：“不意三陆相携暗朝，一旦湮灭，道业沦丧，痛酷之深，荼毒难言。
guó sāng jùn wàng bēi qǐ yī rén
国丧俊望，悲岂一人！
qí wèi zhōu lǐ suǒ tòng dào rú cǐ
”其为州里所痛悼如此。
hòu dōng hǎi wáng yuè tǎo yǐng yí xí tiān xià yì yǐ jī yún xiōng dì wǎng hài zuì zhuàng yǐng yún
后东海王越讨颖，移檄天下，亦以机、云兄弟枉害罪状颖云。
xǐ zì gōng zhòng
喜字恭仲。
fù mào wú lì bù shàng shū
父瑁，吴吏部尚书。
xǐ shì wú lèi qiān lì bù shàng shū
喜仕吴，累迁吏部尚书。
shǎo yǒu shēng míng hào xué yǒu cái sī
少有声名，好学有才思。
cháng wèi zì xù qí lüè yuē liú xiàng shěng xīn yǔ ér zuò xīn xù huán tán yǒng xīn xù ér zuò xīn lùn
尝为自叙，其略曰：“刘向省《新语》而作《新序》，桓谭咏《新序》而作 《新论》。
yú bù zì liàng
余不自量，
gǎn zi yún zhī fǎ yán ér zuò yán dào
感子云之《法言》而作《言道》，
dǔ jiǎ zǐ zhī měi cái ér zuò fǎng lùn
睹贾子之美才而作《访论》，
guān zi zhèng hóng fàn ér zuò gǔ jīn lì
观子政《洪范》而作《古今历》，
jiàn jiǎng zi tōng wàn jī ér zuò shěn jī
鉴蒋子通《万机》而作《审机》，
dú yōu tōng sī xuán sì chóu ér zuò yú bīn jiǔ sī
读《幽通》、 《思玄》、《四愁》而作《娱宾》、《九思》，
zhēn suǒ wèi rěn kuì zhě yě
真所谓忍愧者也。
qí shū jìn bǎi piān
”其书近百篇。
wú píng yòu zuò xī zhōu qīng lùn chuán yú shì jiè chēng zhū gě kǒng míng yǐ xíng qí shū yě
吴平，又作《西州清论》传于世，借称诸葛孔明以行其书也。
yǒu jiào lùn gé pǐn piān yuē huò wèn yǔ xuē yíng zuì shì guó shì zhī dì yī zhě hu
有《较论格品篇》 曰：“或问予，薛莹最是国士之第一者乎？
dá yuē yǐ lǐ tuī zhī zài hu sì wǔ zhī jiān wèn zhě è rán qǐng wèn
答曰：‘以理推之，在乎四五之间，问者愕然请问。
dá yuē fu sūn hào wú dào sì qí bào nüè ruò lóng shé qí shēn chén mò qí tǐ qián ér wù yòng qù bù kě cè cǐ dì yī rén yě
答曰：‘夫孙皓无道，肆其暴虐，若龙蛇其身，沉默其体，潜而勿用， 趣不可测，此第一人也。
bì zūn jū bēi lù dài gēng yǎng xuán jìng shǒu yuē chōng tuì dàn rán cǐ dì èr rén yě
避尊居卑，禄代耕养，玄静守约，冲退澹然，此第二人也。
kǎn rán tǐ guó sī zhì xīn bù cí guì yǐ fāng jiàn dàn zhí zhèng bù jù cǐ dì sān rén yě
侃然体国思治，心不辞贵，以方见惮，执政不惧，此第三人也。
zhēn zhuó shí yí zài luàn yóu xiǎn yì bù wàng zhōng shí xiàn wēi yì cǐ dì sì rén yě
斟酌时宜，在乱犹显，意不忘忠，时献微益，此第四人也。
wēn gōng xiū shèn bù wéi chǎn shǒu wú suǒ yún bǔ cóng róng bǎo chǒng cǐ dì wǔ rén yě
温恭修慎，不为谄首，无所云补，从容保宠，此第五人也。
guò cǐ yǐ wǎng bù zú fù shù
过此已往，不足复数。
gù dì èr yǐ shàng duō lún mò ér yuǎn huǐ lìn dì sān yǐ xià yǒu shēng wèi ér jìn jiù lèi
故第二已上，多沦没而远悔吝，第三已下， 有声位而近咎累。
shì yǐ shēn shí jūn zǐ huì qí míng ér lǚ róu shùn yě
是以深识君子，晦其明而履柔顺也。
wèn zhě yuē shǐ wén gāo lùn zhōng nián qǐ wù yǐ
’问者曰：‘始闻高论，终年启寤矣。
tài kāng zhōng xià zhào yuē wěi shàng shū lù xǐ děng shí wǔ rén nán shì guī chēng bìng yǐ zhēn jié bù róng hào cháo huò zhōng ér huò zuì huò tuì shēn xiū zhì fàng zài cǎo yě
太康中，下诏曰：“伪尚书陆喜等十五人，南士归称，并以贞洁不容皓朝，或忠而获罪，或退身修志，放在草野。
zhǔ zhě kě jiē suí běn wèi jiù xià bài chú chì suǒ zài yǐ lǐ fā qiǎn xū dào suí cái shòu yòng
主者可皆随本位就下拜除，敕所在以礼发遣， 须到随才授用。
nǎi yǐ xǐ wèi sàn qí cháng shì xún zú
”乃以喜为散骑常侍，寻卒。
zǐ yù wèi shàng shū láng yì yáng tài shǒu
子育，为尚书郎、弋阳太守。
zàn yuē gǔ rén yún suī chu yǒu cái jìn shí yòng zhī
赞曰：古人云：“虽楚有才，晋实用之。
guān fu lù jī lù yún shí jīng héng zhī qǐ zǐ tǐng guī zhāng yú xiù shí chí yīng huá yú zǎo nián fēng jiàn chéng shuǎng shén qíng jùn mài
”观夫陆机、陆云，实荆、衡之杞梓， 挺圭璋于秀实，驰英华于早年，风鉴澄爽，神情俊迈。
wén zǎo hóng lì dú bù dāng shí
文藻宏丽，独步当时；
yán lùn kāng kǎi guān hu zhōng gǔ
言论慷慨，冠乎终古。
gāo cí jiǒng yìng rú lǎng yuè zhī xuán guāng
高词迥映，如朗月之悬光；
dié yì huí shū ruò zhòng yán zhī jī xiù
叠意回舒，若重岩之积秀。
qiān tiáo xī lǐ zé diàn chè shuāng kāi
千条析理， 则电坼霜开；
yī xù lián wén zé zhū liú bì hé
一绪连文，则珠流璧合。
qí cí shēn ér yā qí yì bó ér xiǎn gù zú yuǎn chāo méi mǎ gāo niè wáng liú bǎi dài wén zōng yī rén ér yǐ
其词深而雅，其义博而显，故足远超枚、马， 高蹑王、刘，百代文宗，一人而已。
rán qí zǔ kǎo chóng guāng yǔ jí wú yùn wén wǔ yì yè jiàng xiàng lián huá
然其祖考重光，羽楫吴运，文武奕叶，将相连华。
ér jī yǐ láng miào yùn cái hú liǎn biāo qì yi qí chéng jùn yì zhī qìng fèng zuǒ shí zhī yè shēn néng zhǎn yòng bǎo yù liú gōng
而机以廊庙蕴才，瑚琏标器，宜其承俊乂之庆，奉佐时之业，申能展用，保誉流功。
shǔ wú zuò qīng jī jīn líng bì qì jūn yí guó miè jiā sàng chén qiān
属吴祚倾基，金陵毕气，君移国灭，家丧臣迁。
jiǎo hé nán cí fān qī huǒ shù
矫翮南辞，翻栖火树；
fēi lín běi shì zú wěi tāng chí
飞鳞北逝，卒委汤池。
suì shǐ xué suì shuāng lóng cháo qīng liǎng fèng
遂使穴碎双龙，巢倾两凤。
jī làng zhī xīn wèi chěng jù gǔ xiū lín
激浪之心未骋，遽骨修鳞；
líng yún zhī yì jiāng téng xiān huī jìn hé
陵云之意将腾，先灰劲翮。
wàng qí xiáng yuè yān kě de zāi
望其翔跃，焉可得哉！
fu xián zhī lì shēn yǐ gōng míng wèi běn
夫贤之立身，以功名为本；
shì zhī jū shì yǐ fù guì wèi xiān
士之居世，以富贵为先。
rán zé róng lì rén zhī suǒ tān huò rǔ rén zhī suǒ è gù jū ān bǎo míng zé jūn zǐ chù yān
然则荣利人之所贪，祸辱人之所恶，故居安保名，则君子处焉；
mào wēi lǚ guì zé zhé shì qù yān
冒危履贵，则哲士去焉。
shì zhī lán zhí zhōng tú bì wú jīng shí zhī cuì
是知兰植中涂，必无经时之翠；
guì shēng yōu hè zhōng bǎo mí nián zhī dān
桂生幽壑，终保弥年之丹。
fēi lán yuàn ér guì qīn qǐ tu hài ér hè lì
非兰怨而桂亲，岂涂害而壑利？
ér shēng miè yǒu shū zhě yǐn xiǎn zhī shì yì yě
而生灭有殊者，隐显之势异也。
gù yuē xuàn měi fēi suǒ hǎn yǒu cháng ān
故曰，衒美非所，罕有常安；
tāo qí zé jū gù néng quán xìng
韬奇择居，故能全性。
guān jī yún zhī xíng jǐ yě zhì bù dǎi yán yǐ
观机、云之行己也，智不逮言矣。
dǔ qí wén zhāng zhī jiè hé zhī yì ér xíng nán
睹其文章之诫，何知易而行难？
zì yǐ zhì zú ān shí cái kān zuǒ mìng zhù bǎo míng wèi wú tiǎn qián jī
自以智足安时，才堪佐命，庶保名位，无忝前基。
bù zhī shì shǔ wèi tōng yùn zhōng fāng fǒu jìn bù néng pì hūn kuāng luàn tuì bù néng píng jì quán shēn ér fèn lì wēi bāng jié xīn yōng zhǔ zhōng bào shí ér bù liàng bàng yuán xū ér jiàn yí shēng zài jǐ ér nán zhǎng sǐ yīn rén ér yì cù
不知世属未通，运钟方否，进不能辟昏匡乱，退不能屏迹全身，而奋力危邦，竭心庸主，忠抱实而不谅，谤缘虚而见疑，生在己而难长，死因人而易促。
shàng cài zhī quǎn bù jiè yú qián huá tíng zhī hè fāng huǐ yú hòu
上蔡之犬，不诫于前，华亭之鹤，方悔于后。
zú lìng fù zōng jué sì liáng kě bēi fu
卒令复宗绝祀，良可悲夫！
rán zé sān shì wèi jiāng xìn zhōng lái yè
然则三世为将，衅钟来叶；
zhū jiàng bù xiáng yāng jí hòu kūn
诛降不祥， 殃及后昆。
shì zhī xī líng jié qí xiōng duān hé qiáo shōu qí huò mò qí tiān yì yě qǐ rén shì hu
是知西陵结其凶端，河桥收其祸末，其天意也，岂人事乎！