mù huáng dì huì dān zì péng zi kāng dì zǐ yě
穆皇帝讳聃,字彭子,康帝子也。
jiàn yuán èr nián jiǔ yuè bǐng shēn lì wèi huáng tài zǐ
建元二年九月丙申,立为皇太子。
wù xū kāng dì bēng
戊戌,康帝崩。
jǐ hài tài zǐ jí huáng dì wèi shí nián èr suì
己亥,太子即皇帝位,时年二岁。
dà shè zūn huáng hòu wèi huáng tài hòu
大赦,尊皇后为皇太后。
rén yín huáng tài hòu lín cháo shè zhèng
壬寅,皇太后临朝摄政。
dōng shí yuè yǐ chǒu zàng kāng huáng dì yú chóng píng líng
冬十月乙丑,葬康皇帝于崇平陵。
shí yī yuè gēng chén chē qí jiāng jūn yǔ bīng zú
十一月庚辰,车骑将军庾冰卒。
yǒng hé yuán nián chūn zhèng yuè jiǎ xū shuò huáng tài hòu shè bái shā wéi yú tài jí diàn bào dì lín xuān
永和元年春正月甲戌朔,皇太后设白纱帷于太极殿,抱帝临轩。
gǎi yuán
改元。
jiǎ shēn jìn zhèn jūn jiāng jūn wǔ líng wáng xī wèi zhèn jūn dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī yǐ zhèn jūn jiāng jūn gù zhòng wèi shàng shū yòu pú yè
甲申,进镇军将军、武陵王晞为镇军大将军、开府仪同三司,以镇军将军顾众为尚书右仆射。
xià sì yuè rén xū zhào kuài jī wáng yù lù shàng shū liù tiáo shì
夏四月壬戌,诏会稽王昱录尚书六条事。
wǔ yuè wù yín dà yú
五月戊寅,大雩。
shàng shū lìng jīn zǐ guāng lù dài fu jiàn ān bó zhū gě huī zú
尚书令、金紫光禄大夫、建安伯诸葛恢卒。
liù yuè guǐ hài dì zhèn
六月癸亥,地震。
qiū qī yuè gēng wǔ chí jié dū wèi jiāng jīng sī liáng yōng yì níng qī zhōu zhū jūn shì jiāng zhōu cì shǐ zhēng xi jiāng jūn dū tíng hóu yǔ yì zú
秋七月庚午,持节、都尉江荆司梁雍益宁七州诸军事、江州刺史、征西将军、都亭侯庾翼卒。
yì bù jiàng yú zàn dài xī děng shā guàn jūn jiāng jūn cáo jù jǔ bīng fǎn ān xī sī mǎ zhū dào tǎo píng zhī
翼部将于瓒、戴羲等杀冠军将军曹据,举兵反,安西司马朱焘讨平之。
bā yuè yù zhōu cì shǐ lù yǒng pàn bēn yú shí jì lóng
八月,豫州刺史路永叛奔于石季龙。
gēng chén yǐ fǔ guó jiāng jūn xú zhōu cì shǐ huán wēn wèi ān xī jiāng jūn chí jié dū du jīng sī yōng yì liáng níng liù zhōu zhū jūn shì lǐng hù nán mán xiào wèi jīng zhōu cì shǐ
庚辰,以辅国将军、徐州刺史桓温为安西将军、持节、都督荆司雍益梁宁六州诸军事,领护南蛮校尉、荆州刺史。
shí jì lóng jiāng lù yǒng zhūn yú shòu chūn
石季龙将路永屯于寿春。
jiǔ yuè bǐng shēn huáng tài hòu zhào yuē jīn bǎi xìng láo bì qí gòng sī xiáng suǒ yǐ zhèn xù zhī yi
九月丙申,皇太后诏曰:“今百姓劳弊,其共思详所以振恤之宜。
jí suì cháng diào fēi jūn guó yào jí zhě bìng yi tíng zhī
及岁常调非军国要急者,并宜停之。
dōng shí èr yuè li shì jiāng cuàn wěi lái bēn
”冬十二月,李势将爨𬱟来奔。
liáng zhōu mù zhāng jùn fá yān qí jiàng zhī
凉州牧张骏伐焉耆,降之。
èr nián chūn zhēng yuè bǐng yín dà shè
二年春正月丙寅,大赦。
jǐ mǎo shǐ chí jié shì zhōng dū du yáng zhōu zhū jūn shì yáng zhōu cì shǐ piào qí jiāng jūn lù shàng shū shì dōu xiāng hòu hé chōng zú
己卯,使持节、侍中、都督扬州诸军事、扬州刺史、骠骑将军、录尚书事、都乡侯何充卒。
èr yuè guǐ chǒu yǐ zuǒ guāng lù dài fu kuí mó lǐng sī tú lù shàng shū liù tiáo shì fǔ jūn dà jiàng jūn kuài jī wáng yù jí mó bìng fǔ zhèng
二月癸丑,以左光禄大夫葵谟领司徒,录尚书六条事、抚军大将军、会稽王昱及谟并辅政。
sān yuè bǐng zǐ yǐ qián sī tú zuǒ zhǎng shǐ yīn hào wèi jiàn wǔ jiàng jūn yáng zhōu cì shǐ
三月丙子,以前司徒左长史殷浩为建武将军、扬州刺史。
xià sì yuè jǐ yǒu shuò rì yǒu shí zhī
夏四月己酉朔,日有蚀之。
wǔ yuè bǐng xū liáng zhōu mù zhāng jùn zú zi zhòng huá sì
五月丙戌,凉州牧张骏卒,子重华嗣。
liù yuè
六月。
shí jì lóng jiāng wáng zhuó xí wǔ jiē zhí zhāng zhòng huá hù jūn hú xuān
石季龙将王擢袭武街,执张重华护军胡宣。
yòu shǐ má qiū sūn fú dōu fá jīn chéng tài shǒu zhāng chōng jiàng zhī
又使麻秋、孙伏都伐金城,太守张冲降之。
zhòng huá jiāng xiè ài jī qiū bài zhī
重华将谢艾击秋,败之。
qiū qī yuè yǐ yǎn zhōu cì shǐ zhě póu wèi zhēng běi dà jiāng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī
秋七月,以兖州刺史褚裒为征北大将军,开府仪同三司。
dōng shí yuè dì zhèn
冬十月,地震。
shí yī yuè xīn wèi ān xī jiāng jūn huán wēn shuài zhēng lǔ jiāng jūn zhōu fǔ fǔ guó jiāng jūn qiáo wáng wú jì jiàn wǔ jiàng jūn yuán qiáo fá shǔ bài biǎo zhé xíng
十一月辛未,安西将军桓温帅征虏将军周抚,辅国将军、谯王无忌,建武将军袁乔伐蜀,拜表辄行。
shí èr yuè wǎng shǐ zì dōng nán liú yú xī běi qí zhǎng jìng tiān
十二月,枉矢自东南流于西北,其长竟天。
sān nián chūn zhēng yuè yǐ mǎo huán wēn gōng chéng dū kè zhī
三年春正月乙卯,桓温攻成都,克之。
dīng hài li shì jiàng yì zhōu píng
丁亥,李势降,益州平。
lín yì fàn wén gōng xiàn rì nán hài tài shǒu xià hóu lǎn yǐ shī jì tiān
林邑范文攻陷日南,害太守夏侯览,以尸祭天。
xià sì yuè dì zhèn
夏四月,地震。
shǔ rén shān dìng wěi wén jǔ bīng fǎn huán wēn yòu jī pò zhī shǐ yì zhōu cì shǐ zhōu fǔ zhèn péng mó
蜀人邓定、隗文举兵反,桓温又击破之,使益州刺史周抚镇彭模。
dīng sì shān dìng wěi wén fù rù jù chéng dū zhēng lǔ jiāng jūn yáng qiān qì fú chéng tuì bǎo dé yáng
丁巳,邓定、隗文复入据成都,征虏将军杨谦弃涪城,退保德阳。
wǔ yuè wù shēn jìn mù róng huàng wèi ān běi jiāng jūn
五月戊申,进慕容皝为安北将军。
shí jì lóng yòu shǐ qí jiāng shí níng má qiū děng fá liáng zhōu cì yú qū liǔ
石季龙又使其将石宁、麻秋等伐凉州,次于曲柳。
zhāng zhòng huá shǐ jiāng jūn niú xuán yù zhī tuì shǒu fú hǎn
张重华使将军牛旋御之,退守枹罕。
liù yuè xīn yǒu dà shè
六月辛酉,大赦。
qiū qī yuè fàn wén fù xiàn rì nán hài dū hù liú xióng
秋七月,范文复陷日南,害督护刘雄。
wěi wén lì fàn bēn wèi dì
隗文立范贲为帝。
bā yuè wù wǔ zhāng zhòng huá jiāng xiè ài jìn jī má qiū dà bài zhī
八月戊午,张重华将谢艾进击麻秋,大败之。
jiǔ yuè dì zhèn
九月,地震。
dōng shí yuè yǐ chǒu jiǎ liáng zhōu cì shǐ zhāng zhòng huá dà dū dū lǒng yòu guān zhōng zhū jūn shì hù qiāng xiào wèi dà jiàng jūn wǔ dū dǐ wáng yáng chū wèi zhēng nán jiāng jūn yōng zhōu cì shǐ píng qiāng xiào wèi chóu chí gōng bìng jiǎ jié
冬十月乙丑,假凉州刺史张重华大都督陇右关中诸军事、护羌校尉、大将军,武都氐王杨初为征南将军、雍州刺史、平羌校尉、仇池公,并假节。
shí èr yuè zhèn wēi hù jūn xiāo jìng wén hài zhēng lǔ jiāng jūn yáng qiān gōng fú chéng xiàn zhī
十二月,振威护军萧敬文害征虏将军杨谦,攻涪城,陷之。
suì qǔ bā xī tōng yú hàn zhōng
遂取巴西,通于汉中。
sì nián xià sì yuè fàn wén kòu jiǔ dé duō suǒ shā hài
四年夏四月,范文寇九德,多所杀害。
wǔ yuè dà shuǐ
五月,大水。
qiū bā yuè jìn ān xī jiāng jūn huán wēn wèi zhēng xi dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī fēng lín hè jùn gōng
秋八月,进安西将军桓温为征西大将军、开府仪同三司,封临贺郡公;
xi zhōng láng jiàng xiè shàng wèi ān xī jiāng jūn
西中郎将谢尚为安西将军。
jiǔ yuè bǐng shēn mù róng huàng sǐ zi juàn sì wěi wèi
九月丙申,慕容皝死,子隽嗣伪位。
dōng shí yuè jǐ wèi dì zhèn
冬十月己未,地震。
shí jì lóng shǐ qí jiāng fú jiàn kòu jìng líng
石季龙使其将苻健寇竟陵。
shí èr yuè yù zhāng rén huáng tāo zì hào xiào shén huáng dì jù zhòng shù qiān kòu lín chuān tài shǒu yǔ tiáo tǎo píng zhī
十二月,豫章人黄韬自号孝神皇帝,聚众数千,寇临川,太守庾条讨平之。
wǔ nián chūn zhēng yuè xīn sì shuò dà shè
五年春正月辛巳朔,大赦。
gēng yín dì zhèn
庚寅,地震。
shí jì lóng jiàn jí huáng dì wèi yú yè
石季龙僭即皇帝位于邺。
èr yuè zhēng běi dà jiāng jūn zhě póu shǐ bù jiàng wáng kān běi fá huò shí jì lóng jiāng zhī zhòng
二月,征北大将军褚裒使部将王龛北伐,获石季龙将支重。
xià sì yuè yì zhōu cì shǐ zhōu fǔ lóng xiāng jiāng jūn zhū dào jī fàn bēn huò zhī yì zhōu píng
夏四月,益州刺史周抚、龙骧将军朱焘击范贲,获之,益州平。
fēng zhōu fǔ wèi jiàn chéng gōng
封周抚为建城公。
jiǎ mù róng juàn dà jiàng jūn yōu píng èr zhōu mù dà chán yú yàn wáng
假慕容隽大将军、幽平二州牧、大单于、燕王。
zhēng xi dà jiàng jūn huán wēn qiǎn dū jūn téng jùn tǎo fàn wén wéi wén suǒ bài
征西大将军桓温遣督军滕畯讨范文,为文所败。
shí jì lóng sǐ zi shì sì wěi wèi
石季龙死,子世嗣伪位。
wǔ yuè shí zūn fèi shì ér zì lì
五月,石遵废世而自立。
liù yuè huán wēn tún ān lù qiǎn zhū jiāng tǎo hé běi
六月,桓温屯安陆,遣诸将讨河北。
shí zūn yáng zhōu cì shǐ wáng jiā yǐ shòu yáng lái jiàng
石遵扬州刺史王浃以寿阳来降。
qiū qī yuè zhě póu jìn cì péng chéng qiǎn bù jiàng wáng kān li mài jí shí zūn jiāng li nóng zhàn yú dài bēi wáng shī bài jì wáng kān wèi nóng suǒ zhí li mài sǐ zhī
秋七月,褚裒进次彭城,遣部将王龛、李迈及石遵将李农战于代陂,王师败绩,王龛为农所执,李迈死之。
bā yuè zhě póu tuì tún guǎng líng xi zhōng láng jiàng chén kuǐ fén shòu chūn ér dùn
八月,褚裒退屯广陵,西中郎将陈逵焚寿春而遁。
liáng zhōu cì shǐ sī mǎ xūn gōng shí zūn cháng chéng shù chóu chí gōng yáng chū xí xi chéng jiē pò zhī
梁州刺史司马勋功石遵长城戍,仇池公杨初袭西城,皆破之。
dōng shí yuè shí zūn jiāng shí yù gōng wǎn xiàn zhī zhí nán yáng tài shǒu guō qǐ
冬十月,石遵将石遇攻宛,陷之,执南阳太守郭启。
sī mǎ xūn jìn cì xuán gōu shí jì lóng gù jiāng má qiū jù zhī xūn tuì huán liáng zhōu
司马勋进次悬钩,石季龙故将麻秋距之,勋退还梁州。
shí yī yuè bǐng chén shí jiàn shì shí zūn ér zì lì
十一月丙辰,石鉴弑石遵而自立。
shí èr yuè jǐ yǒu shǐ chí jié dū du xú yǎn èr zhōu zhū jūn shì xú zhōu cì shǐ zhēng běi dà jiāng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī dōu xiāng hòu zhě póu zú
十二月己酉,使持节、都督徐兖二州诸军事、徐州刺史、征北大将军、开府仪同三司、都乡侯褚裒卒。
yǐ jiàn wǔ jiàng jūn wú guó nèi shǐ xún xiàn wèi shǐ chí jié jiān xú yǎn èr zhōu zhū jūn shì běi zhōng láng jiàng xú zhōu cì shǐ
以建武将军、吴国内史荀羡为使持节、监徐兖二州诸军事、北中郎将、徐州刺史。
liù nián chūn zhēng yuè dì lín cháo yǐ zhě póu sàng gù xuán ér bù lè
六年春正月,帝临朝,以褚裒丧故,悬而不乐。
rùn yuè rǎn mǐn shì shí jiàn jiàn chēng tiān wáng guó hào wèi
闰月,冉闵弑石鉴,僭称天王,国号魏。
jiàn dì zhī jiàn dì hào yú xiāng guó
鉴弟祗僭帝号于襄国。
dīng chǒu huì xīng jiàn yú gāng
丁丑,彗星见于亢。
jǐ chǒu jiā zhōng jūn jiāng jūn yīn hào dū yáng yù xú yǎn qīng wǔ zhōu zhū jūn shì jiǎ jié
己丑,加中军将军殷浩督扬豫徐兖青五州诸军事、假节。
dǐ shuài fú hóng qiǎn shǐ lái jiàng yǐ wéi dǐ wáng fēng guǎng chuān jùn gōng
氐帅苻洪遣使来降,以为氐王,封广川郡公。
jiǎ hóng zi jiàn jié jiān hé běi zhū jūn shì yòu jiāng jūn fēng xiāng guó xiàn gōng
假洪子健节,监河北诸军事、右将军,封襄国县公。
sān yuè shí jì lóng gù jiāng má qiū zhèn shā fú hóng yú fāng tóu
三月,石季龙故将麻秋鸩杀苻洪于枋头。
xià wǔ yuè dà shuǐ
夏五月,大水。
lú jiāng tài shǒu yuán zhēn gōng hé féi kè zhī
庐江太守袁真攻合肥,克之。
liù yuè shí zhī qiǎn qí dì kūn gōng rǎn mǐn jiāng wáng tài yú hán dān kūn shī bài jì
六月,石祗遣其弟琨攻冉闵将王泰于邯郸,琨师败绩。
qiū bā yuè fǔ guó jiāng jūn qiáo wáng wú jì hōng
秋八月,辅国将军、谯王无忌薨。
fú jiàn shuài zhòng rù guān
苻健帅众入关。
dōng shí yī yuè rǎn mǐn wéi xiāng guó
冬十一月,冉闵围襄国。
shí èr yuè miǎn sī tú cài mó wèi shù rén
十二月,免司徒蔡谟为庶人。
shì suì dà yì
是岁,大疫。
qī nián chūn zhēng yuè dīng yǒu rì yǒu shí zhī
七年春正月丁酉,日有蚀之。
xīn chǒu xiān bēi duàn kān yǐ qīng zhōu lái jiàng
辛丑,鲜卑段龛以青州来降。
fú jiàn jiàn chēng wáng guó hào qín
苻健僭称王,国号秦。
èr yuè wù yín yǐ duàn kān wèi zhèn běi jiāng jūn fēng qí gōng
二月戊寅,以段龛为镇北将军,封齐公。
shí zhī dà bài rǎn mǐn yú xiāng guó
石祗大败冉闵于襄国。
xià sì yuè liáng zhōu cì shǐ sī mǎ xūn chū bù qí sān wàn zì hàn zhōng rù qín chuān yǔ fú jiàn zhàn yú wǔ zhàng yuán wáng shī bài jì
夏四月,梁州刺史司马勋出步骑三万,自汉中入秦川,与苻健战于五丈原,王师败绩。
jiā shàng shū lìng gù hé kāi fǔ yí tóng sān sī
加尚书令顾和开府仪同三司。
liú xiǎn shā shí zhī
刘显杀石祗。
wǔ yuè zhī yǎn zhōu cì shǐ liú qǐ zì juàn chéng lái bēn
五月,祗兖州刺史刘启自鄄城来奔。
qiū qī yuè shàng shū lìng zuǒ guāng lù dài fu kāi fǔ yí tóng sān sī gù hé zú
秋七月,尚书令、左光禄大夫、开府仪同三司顾和卒。
jiǎ chén tāo shuǐ rù shí tou nì sǐ zhě shù bǎi rén
甲辰,涛水入石头,溺死者数百人。
bā yuè rǎn mǐn yù zhōu mù zhāng yù yǐ xǔ chāng lái jiàng bài zhèn xi jiāng jūn
八月,冉闵豫州牧张遇以许昌来降,拜镇西将军。
jiǔ yuè jùn yáng tài yáng èr líng bēng
九月,峻阳、太阳二陵崩。
jiǎ chén dì sù fú lín yú tài jí diàn sān rì qiǎn jiān tài cháng zhào bá xiū fù shān líng
甲辰,帝素服临于太极殿三日,遣兼太常赵拔修复山陵。
dōng shí yuè léi yǔ zhèn diàn
冬十月,雷雨,震电。
shí yī yuè shí zhī jiāng yáo yì zhòng rǎn mǐn jiāng wèi tuō gè qiǎn shǐ lái jiàng yǐ yì zhòng wèi chē qí jiāng jūn dà chán yú fēng gāo líng jùn gōng
十一月,石祗将姚弋仲、冉闵将魏脱各遣使来降,以弋仲为车骑将军、大单于,封高陵郡公;
yì zhòng zǐ xiāng wèi píng běi jiāng jūn dū du bīng zhōu zhū jūn shì bīng zhōu cì shǐ píng xiāng xiàn gōng
弋仲子襄为平北将军、都督并州诸军事、并州刺史、平乡县公;
tuō wèi ān běi jiāng jūn jiān jì zhōu zhū jūn shì jì zhōu cì shǐ
脱为安北将军、监冀州诸军事、冀州刺史。
shí èr yuè xīn wèi zhēng xi dà jiàng jūn huán wēn shuài zhòng běi fá cì yú wǔ chāng ér zhǐ
十二月辛未,征西大将军桓温帅众北伐,次于武昌而止。
shí shí jì lóng gù jiāng zhōu chéng zhūn lǐn qiū gāo chāng zhūn yě wáng lè lì zhūn xǔ chāng li lì tún wèi guó jiē xiāng cì lái jiàng
时石季龙故将周成屯廪丘,高昌屯野王,乐立屯许昌,李历屯卫国,皆相次来降。
bā nián chūn zhēng yuè xīn mǎo rì yǒu shí zhī
八年春正月辛卯,日有蚀之。
liú xiǎn jiàn dì hào yú xiāng guó rǎn mǐn jī pò shā zhī
刘显僭帝号于襄国,冉闵击破,杀之。
fú jiàn jiàn dì hào yú cháng ān
苻健僭帝号于长安。
èr yuè jùn píng chóng yáng èr líng bēng
二月,峻平、崇阳二陵崩。
wù chén dì lín sān rì qiǎn diàn zhōng dōu wèi wáng huì rú luò yáng yǐ wèi wǔ líng
戊辰,帝临三日,遣殿中都尉王惠如洛阳,以卫五陵。
zhèn xi jiāng jūn zhāng yù fǎn yú xǔ chāng shǐ qí dǎng shàng guān ēn jù luò yáng
镇西将军张遇反于许昌,使其党上官恩据洛阳。
lè hóng gōng dū hù dài shī yú cāng yuán
乐弘攻督护戴施于仓垣。
sān yuè shǐ běi zhōng láng xún xiàn zhèn huái yīn
三月,使北中郎荀羡镇淮阴。
fú jiàn bié shuài qīn shùn yáng tài shǒu xuē zhēn jī pò zhī
苻健别帅侵顺阳,太守薛珍击破之。
xià sì yuè rǎn mǐn wèi mù róng juàn suǒ miè
夏四月,冉闵为慕容隽所灭。
juàn jiàn dì hào yú zhōng shān chēng yàn
隽僭帝号于中山,称燕。
ān xī jiāng jūn xiè shàng shuài yáo xiāng yǔ zhāng yù zhàn yú xǔ chāng zhī jiè qiáo wáng shī bài jì
安西将军谢尚帅姚襄与张遇战于许昌之诫桥,王师败绩。
fú jiàn shǐ qí dì xióng xí yù lǔ zhī
苻健使其弟雄袭遇,虏之。
qiū qī yuè dà yú
秋七月,大雩。
shí jì lóng gù jiāng wáng zhuó qiǎn shǐ qǐng xiáng bài zhēng xi jiāng jūn qín zhōu cì shǐ
石季龙故将王擢遣使请降,拜征西将军、秦州刺史。
dīng yǒu yǐ zhèn jūn dà jiàng jūn wǔ líng wáng xī wèi tài zǎi fǔ jūn dà jiàng jūn kuài jī wáng yù wèi sī tú zhēng xi dà jiàng jūn huán wēn wèi tài wèi
丁酉,以镇军大将军、武陵王晞为太宰,抚军大将军、会稽王昱为司徒,征西大将军桓温为太尉。
bā yuè píng xī jiāng jūn zhōu fǔ tǎo xiāo jìng wén yú fú chéng zhǎn zhī
八月,平西将军周抚讨萧敬文于涪城,斩之。
rǎn mǐn zǐ zhì yǐ yè jiàng dū hù dài shī huò qí chuán guó xǐ sòng zhī wén yuē shòu tiān zhī mìng huáng dì shòu chāng bǎi liáo bì hè
冉闵子智以邺降,督护戴施获其传国玺,送之,文曰“受天之命,皇帝寿昌”,百僚毕贺。
jiǔ yuè rǎn zhì wèi qí jiāng mǎ yuàn suǒ zhí jiàng yú mù róng kè
九月,冉智为其将马愿所执,降于慕容恪。
zhōng jūn jiāng jūn yīn hào shuài zhòng běi fá cì sì kǒu qiǎn hé nán tài shǒu dài shī jù shí mén xíng yáng tài shǒu liú suì shù cāng yuán
中军将军殷浩帅众北伐,次泗口,遣河南太守戴施据石门,荥阳太守刘遂戍仓垣。
dōng shí yuè qín zhōu cì shǐ wáng zhuó wèi fú jiàn suǒ bī bēn yú liáng zhōu
冬十月,秦州刺史王擢为苻健所逼,奔于凉州。
jiǔ nián chūn zhēng yuè yǐ mǎo shuò dà shè
九年春正月乙卯朔,大赦。
zhāng zhòng huá shǐ wáng zhuó yǔ fú jiàn jiàng fú xióng zhàn zhuó shī bài jì
张重华使王擢与苻健将苻雄战,擢师败绩。
bǐng yín huáng tài hòu yǔ dì tóng bài jiàn píng líng
丙寅,皇太后与帝同拜建平陵。
sān yuè hàn
三月,旱。
jiāo zhōu cì shǐ yuán fū tǎo lín yì fàn fú yú rì nán pò qí wǔ shí yú lěi
交州刺史阮敷讨林邑范佛于日南,破其五十余垒。
xià sì yuè yǐ ān xī jiāng jūn xiè shàng wèi shàng shū pú yè
夏四月,以安西将军谢尚为尚书仆射。
wǔ yuè dà yì
五月,大疫。
zhāng zhòng huá fù shǐ wáng zhuó xí qín zhōu qǔ zhī
张重华复使王擢袭秦州,取之。
chóu chí gōng yáng chū wèi fú xióng suǒ bài
仇池公杨初为苻雄所败。
qiū qī yuè dīng yǒu dì zhèn yǒu shēng rú léi
秋七月丁酉,地震,有声如雷。
bā yuè qiǎn jiān tài wèi hé jiān wáng qīn xiū fù wǔ líng
八月,遣兼太尉、河间王钦修复五陵。
dōng shí yuè zhōng jūn jiāng jūn yīn hào jìn cì shān sāng shǐ píng běi jiāng jūn yáo xiāng wèi qián fēng xiāng pàn fǎn jī hào hào qì zī zhòng tuì bǎo qiáo chéng
冬十月,中军将军殷浩进次山桑,使平北将军姚襄为前锋,襄叛,反击浩,浩弃辎重,退保谯城。
dīng wèi liáng zhōu mù zhāng zhòng huá zú zi yào líng sì
丁未,凉州牧张重华卒,子耀灵嗣。
shì yuè zhāng zuò shì yào líng ér zì chēng liáng zhōu mù
是月,张祚弑耀灵而自称凉州牧。
shí yī yuè yīn hào shǐ bù jiàng liú qǐ wáng bīn zhī tǎo yáo xiāng fù wèi xiāng suǒ bài xiāng suì jìn jù què pí
十一月,殷浩使部将刘启、王彬之讨姚襄,复为襄所败,襄遂进据芍陂。
shí èr yuè jiā shàng shū pú yè xiè shàng wèi dū du yù yáng jiāng xī zhū jūn shì lǐng yù zhōu cì shǐ zhèn lì yáng
十二月,加尚书仆射谢尚为都督豫、扬、江西诸军事,领豫州刺史,镇历阳。
shí nián chūn zhèng yuè jǐ yǒu shuò dì lín cháo yǐ wǔ líng wèi fù xuán ér bù lè
十年春正月己酉朔,帝临朝,以五陵未复,悬而不乐。
liáng zhōu mù zhāng zuò jiàn dì wèi
凉州牧张祚僭帝位。
rǎn mǐn xiáng jiàng zhōu chéng jǔ bīng fǎn zì wǎn líng xí luò yáng
冉闵降将周成举兵反,自宛陵袭洛阳。
xīn yǒu hé nán tài shǒu dài shī bēn wěi zhǔ
辛酉,河南太守戴施奔鲔渚。
dīng mǎo dì zhèn yǒu shēng rú léi
丁卯,地震,有声如雷。
èr yuè jǐ chǒu tài wèi zhēng xi jiāng jūn huán wēn shuài shī fá guān zhōng
二月己丑,太尉、征西将军桓温帅师伐关中。
fèi yáng zhōu cì shǐ yīn hào wèi shù rén yǐ qián kuài jī nèi shǐ wáng shù wèi yáng zhōu cì shǐ
废扬州刺史殷浩为庶人,以前会稽内史王述为扬州刺史。
xià sì yuè jǐ hài wēn jí fú jiàn zi cháng zhàn yú lán tián dà bài zhī
夏四月己亥,温及苻健子苌战于蓝田,大败之。
wǔ yuè jiāng xī qǐ huó guō chang děng zhí chén liú nèi shǐ liú shì ér pàn jīng shī zhèn hài yǐ lì bù shàng shū zhōu mǐn wèi zhōng jūn jiāng jūn zhūn yú zhōng táng yù zhōu cì shǐ xiè shàng zì lì yáng hái wèi jīng shī
五月,江西乞活郭敞等执陈留内史刘仕而叛,京师震骇,以吏部尚书周闵为中军将军,屯于中堂,豫州刺史谢尚自历阳还卫京师。
liù yuè fú jiàn jiàng fú xióng xī zhòng jí huán wēn zhàn yú bái lù yuán wáng shī bài jì
六月,苻健将苻雄悉众及桓温战于白鹿原,王师败绩。
qiū jiǔ yuè xīn yǒu huán wēn liáng jǐn yǐn hái
秋九月辛酉,桓温粮尽,引还。
shí yī nián chūn zhēng yuè jiǎ chén shì zhōng rǔ nán wáng tǒng hōng
十一年春正月甲辰,侍中、汝南王统薨。
píng qiāng xiào wèi chóu chí gōng yáng chū wèi qí bù jiàng liáng shì suǒ hài chū zi guó sì wèi yīn bài zhèn běi jiāng jūn qín zhōu cì shǐ
平羌校尉、仇池公杨初为其部将梁式所害,初子国嗣位,因拜镇北将军、秦州刺史。
qí gōng duàn kān xí mù róng juàn jiāng róng guó yú láng shān bài zhī
齐公段龛袭慕容隽将荣国于郎山,败之。
xià sì yuè rén shēn yǔn shuāng
夏四月壬申,陨霜。
yǐ yǒu dì zhèn
乙酉,地震。
yáo xiāng shuài zhòng kòu wài huáng guàn jūn jiāng jūn gāo jì dà pò zhī
姚襄帅众寇外黄,冠军将军高季大破之。
wǔ yuè dīng wèi de yòu zhèn
五月丁未,地又震。
liù yuè fú jiàn sǐ qí zi shēng sì wěi wèi
六月,苻健死,其子生嗣伪位。
qiū qī yuè sòng hùn zhāng guàn shì zhāng zuò ér lì yào líng dì xuán jìng wèi dà jiàng jūn liáng zhōu mù qiǎn shǐ lái jiàng
秋七月,宋混、张瓘弑张祚,而立耀灵弟玄靓为大将军、凉州牧,遣使来降。
yǐ lì bù shàng shū zhōu mǐn wèi shàng shū zuǒ pú yè lǐng jūn jiāng jūn wáng biāo zhī wèi shàng shū yòu pú yè
以吏部尚书周闵为尚书左仆射,领军将军王彪之为尚书右仆射。
dōng shí yuè jìn yù zhōu cì shǐ xiè shàng dū bìng jì yōu sān zhōu zhū jūn shì zhèn xi jiāng jūn zhèn mǎ tóu
冬十月,进豫州刺史谢尚督并冀幽三州诸军事、镇西将军,镇马头。
shí èr yuè mù róng kè shuài zhòng kòu guǎng gù
十二月,慕容恪帅众寇广固。
rén xū shàng dǎng rén féng yāng zì chēng tài shǒu bèi fú shēng qiǎn shǐ lái jiàng
壬戌,上党人冯鸯自称太守,背苻生遣使来降。
shí èr nián chūn zhēng yuè dīng mǎo dì lín cháo yǐ huáng tài hòu mǔ sāng xuán ér bù lè
十二年春正月丁卯,帝临朝,以皇太后母丧,悬而不乐。
zhèn běi jiāng jūn duàn kān jí mù róng kè zhàn yú guǎng gù dà bài zhī kè tuì jù ān píng
镇北将军段龛及慕容恪战于广固,大败之,恪退据安平。
èr yuè xīn chǒu dì jiǎng xiào jīng
二月辛丑,帝讲《孝经》。
sān yuè yáo xiāng rù yú xǔ chāng yǐ tài wèi huán wēn wèi zhēng tǎo dà dū dū yǐ tǎo zhī
三月,姚襄入于许昌,以太尉桓温为征讨大都督以讨之。
qiū bā yuè jǐ hài huán wēn jí yáo xiāng zhàn yú yī shuǐ dà bài zhī xiāng zǒu píng yáng xǐ qí yú zhòng sān qiān yú jiā yú jiāng hàn zhī jiān zhí zhōu chéng ér guī
秋八月己亥,桓温及姚襄战于伊水,大败之,襄走平阳,徙其余众三千余家于江汉之间,执周成而归。
shǐ yáng wǔ jiàng jūn máo mù zhī dū hù chén wǔ fǔ guó jiāng jūn hé nán tài shǒu dài shī zhèn luò yáng
使扬武将军毛穆之,督护陈午,辅国将军、河南太守戴施镇洛阳。
dōng shí yuè guǐ sì shuò rì yǒu shí zhī
冬十月癸巳朔,日有蚀之。
mù róng kè gōng duàn kān yú guǎng gù shǐ běi zhōng láng jiàng xún xiàn shuài shī cì yú láng yá yǐ jiù zhī
慕容恪攻段龛于广固,使北中郎将荀羡帅师次于琅邪以救之。
shí yī yuè qiǎn jiān sī kōng sàn qí cháng shì chē guàn lóng xiāng jiāng jūn yuán zhēn děng chí jié rú luò yáng xiū wǔ líng
十一月,遣兼司空、散骑常侍车灌,龙骧将军袁真等持节如洛阳,修五陵。
shí èr yuè gēng xū yǐ yǒu shì yú wǔ líng gào yú tài miào dì jí qún chén jiē fú sī yú tài jí diàn lín sān rì
十二月庚戌,以有事于五陵,告于太庙,帝及群臣皆服缌,于太极殿临三日。
shì suì chóu chí gōng yáng guó wèi qí cóng fù jùn suǒ shā jùn zì lì
是岁,仇池公杨国为其从父俊所杀,俊自立。
shēng píng yuán nián chūn zhèng yuè rén xū shuò dì jiā yuán fú gào tiān tài miào shǐ qīn wàn jī
升平元年春正月壬戌朔,帝加元服,告天太庙,始亲万机。
dà shè gǎi yuán zēng wén wǔ wèi yī děng
大赦,改元,增文武位一等。
huáng tài hòu jū chóng dé gōng
皇太后居崇德宫。
dīng chǒu yǔn shí yú huái lǐ yī
丁丑,陨石于槐里一。
shì yuè zhèn běi jiāng jūn qí gōng duàn kān wèi mù róng kè suǒ xiàn yù hài
是月,镇北将军、齐公段龛为慕容恪所陷,遇害。
fú nán dǔ zhān tán xiàn xùn xiàng zhào yuē xī xiān dì yǐ shū fāng yì shòu huò wéi rén huàn jìn zhī
扶南竺旃檀献驯象,诏曰:“昔先帝以殊方异兽或为人患,禁之。
jīn jí qí wèi zhì kě lìng huán běn tǔ
今及其未至,可令还本土。
sān yuè dì jiǎng xiào jīng
”三月,帝讲《孝经》。
rén shēn qīn shì diàn yú zhōng táng
壬申,亲释奠于中堂。
xià wǔ yuè gēng wǔ zhèn xi jiāng jūn xiè shàng zú
夏五月庚午,镇西将军谢尚卒。
fú shēng jiāng fú méi fú jiān jī yáo xiāng zhàn yú sān yuán zhǎn zhī
苻生将苻眉、苻坚击姚襄,战于三原,斩之。
liù yuè fú jiān shā fú shēng ér zì lì
六月,苻坚杀苻生而自立。
yǐ jūn sī xiè yì wèi shǐ chí jié dū du ān xī jiāng jūn yù zhōu cì shǐ
以军司谢奕为使持节、都督、安西将军、豫州刺史。
qiū qī yuè fú jiān jiāng zhāng píng yǐ bīng zhōu jiàng suì yǐ wéi bīng zhōu cì shǐ
秋七月,苻坚将张平以并州降,遂以为并州刺史。
bā yuè dīng wèi lì huáng hòu hé shì dà shè cì xiào tì guān guǎ mǐ rén wǔ hú bū zū sù zhài jiē wù shōu dà pú sān rì
八月丁未,立皇后何氏,大赦,赐孝悌鳏寡米,人五斛,逋租宿债皆勿收,大酺三日。
dōng shí yuè huáng hòu jiàn yú tài miào
冬十月,皇后见于太庙。
shí yī yuè léi
十一月,雷。
shí èr yuè yǐ tài cháng wáng biāo zhī wèi shàng shū zuǒ pú yè
十二月,以太常王彪之为尚书左仆射。
èr nián chūn zhēng yuè sī tú kuài jī wáng yù qǐ shǒu guī zhèng dì bù xǔ
二年春正月,司徒、会稽王昱稽首归政,帝不许。
sān yuè mù róng juàn xiàn jì zhōu zhū jùn zhào ān xi jiāng jūn xiè yì běi zhōng láng jiàng xún xiàn běi fá
三月,慕容隽陷冀州诸郡,诏安西将军谢奕、北中郎将荀羡北伐。
sān yuè cì fēi dū wáng ráo xiàn zhèn niǎo dì nù biān zhī èr bǎi shǐ diàn zhōng yù shǐ fén qí niǎo yú sì dá zhī qú
三月,佽飞督王饶献鸩鸟,帝怒,鞭之二百,使殿中御史焚其鸟于四达之衢。
xià wǔ yuè dà shuǐ
夏五月,大水。
yǒu xīng bèi yú tiān chuán
有星孛于天船。
liù yuè bīng zhōu cì shǐ zhāng píng wèi fú jiān suǒ bī shuài zhòng sān qiān bēn yú píng yáng jiān zhuī bài zhī
六月,并州刺史张平为苻坚所逼,帅众三千奔于平阳,坚追败之。
mù róng kè jìn jù shàng dǎng guàn jūn jiāng jūn féng yāng yǐ zhòng pàn guī mù róng juàn juàn jǐn xiàn hé běi zhī de
慕容恪进据上党,冠军将军冯鸯以众叛归慕容隽,隽尽陷河北之地。
qiū bā yuè ān xī jiāng jūn xiè yì zú
秋八月,安西将军谢奕卒。
rén shēn yǐ wú xīng tài shǒu xiè wàn wèi xi zhōng láng jiàng chí jié jiān sī yù jì bìng sì zhōu zhū jūn shì yù zhōu cì shǐ
壬申,以吴兴太守谢万为西中郎将、持节、监司豫冀并四州诸军事、豫州刺史。
yǐ sàn qí cháng shì xī yù wèi běi zhōng láng jiàng chí jié dū du xú yǎn qīng jì yōu wǔ zhōu zhū jūn shì xú yǎn èr zhōu cì shǐ zhèn xià pī
以散骑常侍郗昙为北中郎将、持节、都督徐兖青冀幽五州诸军事、徐兖二州刺史,镇下邳。
dōng shí yuè yǐ chǒu chén liú wáng cáo mài hōng
冬十月乙丑,陈留王曹劢薨。
shí yī yuè gēng zǐ léi
十一月庚子,雷。
xīn yǒu dì zhèn
辛酉,地震。
shí èr yuè běi zhōng láng jiàng xún xiàn jí mù róng juàn zhàn yú shān rěn wáng shī bài jì
十二月,北中郎将荀羡及慕容隽战于山荏,王师败绩。
sān nián chūn sān yuè jiǎ chén zhào yǐ bǐ nián chū jūn liáng yùn bù jì wáng gōng yǐ xià shí sān hù jiè yī rén yī nián zhù yùn
三年春三月甲辰,诏以比年出军,粮运不继,王公已下十三户借一人一年助运。
qiū qī yuè píng běi jiāng jūn gāo chāng wèi mù róng juàn suǒ bī zì bái mǎ bēn yú xíng yáng
秋七月,平北将军高昌为慕容隽所逼,自白马奔于荥阳。
dōng shí yuè mù róng juàn kòu dōng ē qiǎn xi zhōng láng jiàng xiè wàn cì xià cài běi zhōng láng jiàng xī yù cì gāo píng yǐ jī zhī wáng shī bài jì
冬十月慕容隽寇东阿,遣西中郎将谢万次下蔡,北中郎将郗昙次高平以击之,王师败绩。
shí yī yuè wù zǐ jìn yáng zhōu cì shǐ wáng shù wèi wèi jiāng jūn
十一月戊子,进扬州刺史王述为卫将军。
shí èr yuè yòu yǐ zhōng jūn jiāng jūn láng yá wáng pī wèi piào qí jiāng jūn dōng hǎi wáng yì wèi chē qí jiāng jūn
十二月,又以中军将军、琅邪王丕为骠骑将军,东海王奕为车骑将军。
fēng wǔ líng wáng xī zi féng wèi liáng wáng
封武陵王晞子逢为梁王。
jiāo zhōu cì shǐ wēn fàng zhī shuài bīng tǎo lín yì cān lí dān lǎo bìng jiàng zhī
交州刺史温放之帅兵讨林邑参黎、耽潦,并降之。
sì nián chūn zhēng yuè chóu chí gōng yáng jùn zú zi shì sì
四年春正月,仇池公杨俊卒,子世嗣。
bǐng xū mù róng juàn sǐ zi sì wěi wèi
丙戌,慕容隽死,子嗣伪位。
èr yuè fèng huáng jiāng jiǔ chú jiàn yú fēng chéng
二月,凤皇将九雏见于丰城。
qiū qī yuè yǐ jūn yì fán xīng shěng yòng chè shàn
秋七月,因为频繁打仗和徭役,省减宫廷膳食。
bā yuè xīn chǒu shuò rì yǒu shí zhī jì
八月辛丑朔,日有蚀之,既。
dōng shí yuè tiān gǒu liú yú xī nán
冬十月,天狗流于西南。
shí yī yuè fēng tài wèi huán wēn wèi nán jùn gōng wēn dì chōng wèi fēng chéng xiàn gōng zi jì wèi lín hè jùn gōng
十一月,封太尉桓温为南郡公,温弟冲为丰城县公,子济为临贺郡公。
fèng huáng fù jiàn fēng chéng zhòng niǎo suí zhī
凤皇复见丰城,众鸟随之。
wǔ nián chūn zhēng yuè wù xū dà shè cì guān guǎ gū dú bù néng zì cún zhě rén mǐ wǔ hú
五年春正月戊戌,大赦,赐鳏寡孤独不能自存者,人米五斛。
běi zhōng láng jiàng dū du xú yǎn qīng jì yōu wǔ zhōu zhū jūn shì xú yǎn èr zhōu cì shǐ xī yù zú
北中郎将、都督徐兖青冀幽五州诸军事、徐兖二州刺史郗昙卒。
èr yuè yǐ zhèn jūn jiāng jūn fàn wāng wèi dū du xú yǎn qīng jì yōu wǔ zhōu zhū jūn shì ān běi jiāng jūn xú yǎn èr zhōu cì shǐ
二月,以镇军将军范汪为都督徐兖青冀幽五州诸军事、安北将军、徐兖二州刺史。
píng nán jiāng jūn guǎng zhōu cì shǐ yáng jiǎ hóu téng hán zú
平南将军、广州刺史、阳夏侯滕含卒。
xià sì yuè dà shuǐ
夏四月,大水。
tài wèi huán wēn zhèn wǎn shǐ qí dì huō jiàng bīng qǔ xǔ chāng
太尉桓温镇宛,使其弟豁将兵取许昌。
fèng huáng jiàn yú miǎn běi
凤皇见于沔北。
wǔ yuè dīng sì dì bēng yú xiǎn yáng diàn shí nián shí jiǔ
五月丁巳,帝崩于显阳殿,时年十九。
zàng yǒng píng líng miào hào xiào zōng
安葬在永平陵,庙号孝宗。
āi huáng dì huì pī zì qiān líng chéng dì zhǎng zǐ yě
哀皇帝讳丕,字千龄,成帝长子也。
xián kāng bā nián fēng wèi láng yá wáng
咸康八年,封为琅邪王。
yǒng hé yuán nián bài sàn qí cháng shì shí èr nián jiā zhōng jūn jiāng jūn shēng píng sān nián chú piào qí jiāng jūn
永和元年拜散骑常侍,十二年加中军将军,升平三年除骠骑将军。
wǔ nián wǔ yuè dīng sì mù dì bēng
五年五月丁巳,穆帝崩。
huáng tài hòu lìng yuē dì yǎn bù jiù jí yìn sì wèi jiàn
皇太后令曰:“帝奄不救疾,胤嗣未建。
láng yá wáng pī zhōng xīng zhèng tǒng míng dé mào qīn
琅邪王丕,中兴正统,明德懋亲。
xī zài xián kāng shǔ dāng chǔ èr
昔在咸康,属当储贰。
yǐ nián zài yòu chōng wèi kān guó nàn gù xiǎn zōng gāo ràng
以年在幼冲,未堪国难,故显宗高让。
jīn yì wàng qíng dì mò yǔ wéi bǐ qí yǐ wáng fèng dà tǒng
今义望情地,莫与为比,其以王奉大统。
yú shì bǎi guān bèi fǎ jià yíng yú láng yá dì
”于是百官备法驾,迎于琅邪第。
gēng shēn jí huáng dì wèi dà shè
庚申,即皇帝位,大赦。
rén xū zhào yuē zhèn huò chéng míng mìng rù zuǎn dà tǒng
壬戌,诏曰:“朕获承明命,入纂大统。
gù wéi xiān wáng zōng miào zhēng cháng wú zhǔ tài fēi sàng tíng kuò rán mǐ jì bēi tòng gǎn cuī wǔ nèi chōu gē
顾惟先王宗庙,蒸尝无主,太妃丧庭,廓然靡寄,悲痛感摧,五内抽割。
zōng guó zhī zūn qíng lǐ jiān lóng yìn sì zhī zhòng yì wú yǔ èr
宗国之尊,情礼兼隆,胤嗣之重,义无与二。
dōng hǎi wáng yì qī shǔ qīn jìn yi fèng běn tǒng qí yǐ yì wèi láng yá wáng
东海王奕,戚属亲近,宜奉本统,其以奕为琅邪王。
qiū qī yuè wù wǔ zàng mù huáng dì yú yǒng píng líng
”秋七月戊午,葬穆皇帝于永平陵。
mù róng kè gōng xiàn yě wáng shǒu jiāng lǚ hù tuì bǎo xíng yáng
慕容恪攻陷野王,守将吕护退保荥阳。
bā yuè jǐ mǎo yè tiān liè guǎng shù zhàng yǒu shēng rú léi
八月己卯夜,天裂,广数丈,有声如雷。
jiǔ yuè wù shēn lì huáng hòu wáng shì
九月戊申,立皇后王氏。
mù dì huáng hòu hé shì chēng yǒng ān gōng
穆帝皇后何氏称永安宫。
lǚ hù pàn bēn yú mò róng
吕护叛奔于莫容。
dōng shí yuè ān běi jiāng jūn fàn wāng yǒu zuì fèi wèi shù rén
冬十月,安北将军范汪有罪废为庶人。
shí yī yuè bǐng chén zhào yuē xiǎn zōng chéng huáng dì gù mìng yǐ shí shì duō jiān hóng gāo shì zhī fēng shù dé bó zhòng yǐ lóng shè jì
十一月丙辰,诏曰:“显宗成皇帝顾命,以时事多艰,弘高世之风,树德博重,以隆社稷。
ér guó gù bù sì kāng mù zǎo shì yìn zuò bù róng
而国故不巳,康穆早世,胤祚不融。
zhèn yǐ guǎ dé fù chéng xiān xù gǎn wéi yǒng mù bēi yù jiān cuī
朕以寡德,复承先绪,感惟永慕,悲育兼摧。
fu zhāo mù zhī yì gù yi běn zhī tiān shǔ
夫昭穆之义,固宜本之天属。
jì tǐ chéng jī gǔ jīn cháng dào
继体承基,古今常道。
yi shàng sì xiǎn zōng yǐ xiū běn tǒng
宜上嗣显宗,以修本统。
shí èr yuè jiā liáng zhōu cì shǐ zhāng xuán jìng wèi dà dū dū lǒng yòu zhū jūn shì hù qiāng xiào wèi xī píng gōng
”十二月,加凉州刺史张玄靓为大都督陇右诸军事、护羌校尉、西平公。
lóng hé yuán nián chūn zhèng yuè rén zǐ dà shè gǎi yuán
隆和元年春正月壬子,大赦,改元。
jiǎ yín jiǎn tián shuì mǔ shōu èr shēng
甲寅,减田税,亩收二升。
shì yuè mù róng jiāng lǚ hù fu mò bō gōng xiàn xiǎo lěi yǐ bī luò yáng
是月,慕容将吕护、傅末波攻陷小垒,以逼洛阳。
èr yuè xīn wèi yǐ fǔ guó jiāng jūn wú guó nèi shǐ yǔ xī wèi běi zhōng láng jiàng xú yǎn èr zhōu cì shǐ zhèn xià pī
二月辛未,以辅国将军、吴国内史庾希为北中郎将、徐兖二州刺史,镇下邳;
qián fēng jiān jūn lóng xiāng jiāng jūn yuán zhēn wèi xi zhōng láng jiàng jiān hù yù sī bìng jì sì zhōu zhū jūn shì yù zhōu cì shǐ zhèn rǔ nán bìng jiǎ jié
前锋监军、龙骧将军袁真为西中郎将、监护豫司并冀四州诸军事、豫州刺史,镇汝南,并假节。
bǐng zǐ zūn suǒ shēng zhōu shì wèi huáng tài fēi
丙子,尊所生周氏为皇太妃。
sān yuè jiǎ yín shuò rì yǒu shí zhī
三月甲寅朔,日有蚀之。
xià sì yuè hàn
夏四月,旱。
zhào chū qīng xì zhèn kùn fá
诏出轻系,振困乏。
dīng chǒu liáng zhōu dì zhèn hào xìn shān bēng
丁丑,梁州地震,浩衅山崩。
lǚ hù fù kòu luò yáng
吕护复寇洛阳。
yǐ yǒu fǔ guó jiāng jūn hé nán tài shǒu dài shī bēn yú wǎn
乙酉,辅国将军、河南太守戴施奔于宛。
wǔ yuè dīng sì qiǎn běi zhōng láng jiàng yǔ xī jìng líng tài shǒu shān xiá yǐ zhōu shī jiù luò yáng
五月丁巳,遣北中郎将庾希、竟陵太守邓遐以舟师救洛阳。
qiū qī yuè lǚ hù děng tuì shǒu xiǎo píng jīn
秋七月,吕护等退守小平津。
jìn láng yá wáng yì wèi shì zhōng piào qí dà jiàng jūn kāi fǔ
进琅邪王奕为侍中、骠骑大将军、开府。
shān xiá jìn tún xīn chéng yǔ xī bù jiàng hé qiān jí mù róng jiāng liú zé zhàn yú tán qiū pò zhī
邓遐进屯新城,庾希部将何谦及慕容将刘则战于檀丘,破之。
bā yuè xi zhōng láng jiàng yuán zhēn jìn cì rǔ nán yùn mǐ wǔ wàn hú yǐ kuì luò yáng
八月,西中郎将袁真进次汝南,运米五万斛以馈洛阳。
dōng shí yuè cì pín fá zhě mǐ rén wǔ hú
冬十月,赐贫乏者米,人五斛。
zhāng wǔ wáng zhēn hōng
章武王珍薨。
shí èr yuè wù wǔ shuò rì yǒu shí zhī
十二月戊午朔,日有蚀之。
zhào yuē róng lǚ lù cì wèi de qīng jiǎn fù yì
诏曰:“戎旅路次,未得轻简赋役。
xuán xiàng shī dù kàng hàn wéi huàn qǐ zhèng shì wèi qià jiāng yǒu bǎn zhù wèi bīn zhī shì yá
玄象失度,亢旱为患,岂政事未洽,将有板筑、渭滨之士邪!
qí sōu yáng yǐn zhì juān chú kē suì xiáng yì fǎ lìng xián cóng sǔn shuǎ
其搜扬隐滞,蠲除苛碎,详议法令,咸从损耍。
yǔ xī zì xià pī tuì zhèn shān yáng yuán zhēn zì rǔ nán tuì zhèn shòu yáng
”庾希自下邳退镇山阳,袁真自汝南退镇寿阳。
xīng níng yuán nián chūn èr yuè jǐ hài dà shè gǎi yuán
兴宁元年春二月己亥,大赦,改元。
sān yuè rén yín huáng tài fēi hōng yú láng yá dì
三月壬寅,皇太妃薨于琅邪第。
guǐ mǎo dì bēn sāng zhào sī tú kuài jī wáng yù zǒng nèi wài zhòng wù
癸卯,帝奔丧,诏司徒、会稽王昱总内外众务。
xià sì yuè mù róng kòu xíng yáng tài shǒu liú yuǎn bēn lǔ yáng
夏四月,慕容寇荥阳,太守刘远奔鲁阳。
jiǎ xū yáng zhōu dì zhèn hú dú yì
甲戌,扬州地震,湖渎溢。
wǔ yuè jiā zhēng xi dà jiàng jūn huán wēn shì zhōng dà sī mǎ dū du zhōng wài zhū jūn shì lù shàng shū shì jiǎ huáng yuè
五月,加征西大将军桓温侍中、大司马、都督中外诸军事、录尚书事、假黄钺。
fù yǐ xī zhōng láng jiàng yuán zhēn dū du sī jì bìng sān zhōu zhū jūn shì běi zhōng láng jiàng shòu xī dū du qīng zhōu zhū jūn shì
复以西中郎将袁真都督司、冀、并三州诸军事,北中郎将瘦希都督青州诸军事。
guǐ mǎo mù róng xiàn mì chéng xíng yáng tài shǒu liú yuǎn bēn yú jiāng líng
癸卯,慕容陷密城,荥阳太守刘远奔于江陵。
qiū qī yuè zhāng tiān xī shì liáng zhōu cì shǐ xī píng gōng zhāng xuán jìng zì chēng dà jiàng jūn hù qiāng xiào wèi liáng zhōu mù xī píng gōng
秋七月,张天锡弑凉州刺史、西平公张玄靓,自称大将军、护羌校尉、凉州牧、西平公。
dīng yǒu zàng zhāng huáng tài fēi
丁酉,葬章皇太妃。
bā yuè yǒu xīng bèi yú jiǎo kàng rù tiān shì
八月,有星孛于角亢,入天市。
jiǔ yuè rén xū dà sī mǎ huán wēn shuài zhòng běi fá
九月壬戌,大司马桓温帅众北伐。
guǐ hài yǐ huáng zǐ shēng dà shè
癸亥,以皇子生,大赦。
dōng shí yuè jiǎ shēn lì chén liú wáng shì zǐ huī wèi wáng
冬十月甲申,立陈留王世子恢为王。
shí yī yuè yáo xiāng gù jiāng zhāng jùn shā jiāng zhōu dū hù zhào pí fén wǔ chāng lüè fǔ cáng yǐ pàn jiāng zhōu cì shǐ huán chōng tǎo zhǎn zhī
十一月,姚襄故将张骏杀江州督护赵毗,焚武昌,略府藏以叛,江州刺史桓冲讨斩之。
shì suì mù róng jiāng mù róng chén gōng chén liú tài shǒu yuán pī yú cháng píng
是岁,慕容将慕容尘攻陈留太守袁披于长平。
rǔ nán tài shǒu zhū bīn chéng xū xí xǔ chāng kè zhī
汝南太守朱斌承虚袭许昌,克之。
èr nián chūn èr yuè gēng yín jiāng líng dì zhèn
二年春二月庚寅,江陵地震。
mù róng jiāng mù róng píng xí xǔ chāng yǐng chuān tài shǒu li fú sǐ zhī
慕容将慕容评袭许昌,颍川太守李福死之。
píng suì qīn rǔ nán tài shǒu zhū bīn dùn yú shòu yáng
评遂侵汝南,太守朱斌遁于寿阳。
yòu jìn wéi chén jùn tài shǒu zhū fǔ yīng chéng gù shǒu
又进围陈郡,太守朱辅婴城固守。
huán wēn qiǎn jiāng xià xiāng liú hù jī tuì zhī
桓温遣江夏相刘岵击退之。
gǎi zuǒ jūn jiāng jūn wèi yóu jī jiāng jūn ba yòu jūn qián jūn hòu jūn jiāng jūn wǔ xiào sān jiàng guān
改左军将军为游击将军,罢右军、前军、后军将军五校三将官。
guǐ mǎo dì qīn gēng jiè tián
癸卯,帝亲耕藉田。
sān yuè gēng xū shuò dà yuè hù rén yán fǎ jìn chēng wéi gēng xū zhì
三月庚戌朔,大阅户人,严法禁,称为庚戌制。
xīn wèi dì bù yù
辛未,帝不豫。
dì yǎ hǎo huáng lǎo duàn gǔ ěr cháng shēng yào fú shí guò duō suì zhòng dú bù shí wàn jī chóng dé tài hòu fù lín cháo shè zhèng
帝雅好黄老,断谷,饵长生药,服食过多,遂中毒,不识万机,崇德太后复临朝摄政。
xià sì yuè jiǎ shēn mù róng qiǎn qí jiāng li hóng qīn xǔ chāng wáng shī bài jì yú xuán hù zhū bīn bēn yú huái nán zhū fǔ tuì bǎo péng chéng
夏四月甲申,慕容遣其将李洪侵许昌,王师败绩于悬瓠,朱斌奔于淮南,朱辅退保彭城。
huán wēn qiǎn xi zhōng láng jiàng yuán zhēn jiāng xià xiāng liú hù děng záo yáng yí dào yǐ tōng yùn wēn shuài zhōu shī cì yú hé féi mù róng chén fù zhūn xǔ chāng
桓温遣西中郎将袁真、江夏相刘岵等凿阳仪道以通运,温帅舟师次于合肥,慕容尘复屯许昌。
wǔ yuè qiān chén rén yú lù yǐ bì zhī
五月,迁陈人于陆以避之。
wù chén yǐ yáng zhōu cì shǐ wáng shù wèi shàng shū lìng wèi jiāng jūn
戊辰,以扬州刺史王述为尚书令、卫将军。
yǐ huán wēn wèi yáng zhōu mù lù shàng shū shì
以桓温为扬州牧、录尚书事。
rén shēn qiǎn shǐ yù wēn rù xiàng wēn bù cóng
壬申,遣使喻温入相,温不从。
qiū qī yuè dīng mǎo fù zhēng wēn rù cháo
秋七月丁卯,复征温入朝。
bā yuè wēn zhì zhě qí suì chéng ér jū zhī
八月,温至赭圻,遂城而居之。
fú jiān bié shuài qīn hé nán mù róng kòu luò yáng
苻坚别帅侵河南,慕容寇洛阳。
jiǔ yuè guàn jūn jiāng jūn chén yòu liú zhǎng shǐ chén jìn shǒu luò yáng shuài zhòng bēn xīn chéng
九月,冠军将军陈祐留长史沈劲守洛阳,帅众奔新城。
sān nián chūn zhēng yuè gēng shēn huáng hòu wáng shì bēng
三年春正月庚申,皇后王氏崩。
èr yuè yǐ wèi yǐ yòu jiāng jūn huán huō jiān jīng zhōu yáng zhōu zhī yì chéng yōng zhōu zhī jīng zhào zhū jūn shì lǐng nán mán xiào wèi jīng zhōu cì shǐ
二月乙未,以右将军桓豁监荆州扬州之义城雍州之京兆诸军事、领南蛮校尉、荆州刺史;
huán chōng jiān jiāng zhōu jīng zhōu zhī jiāng xià suí jùn yù zhōu zhī rǔ nán xī yáng xīn cài yǐng chuān liù jùn zhū jūn shì nán zhōng láng jiàng jiāng zhōu cì shǐ lǐng nán mán xiào wèi bìng jiǎ jié
桓冲监江州荆州之江夏随郡豫州之汝南西阳新蔡颍川六郡诸军事、南中郎将、江州刺史,领南蛮校尉,并假节。
bǐng shēn dì bēng yú xī táng shí nián èr shí wǔ
丙申,帝崩于西堂,时年二十五。
zàng ān píng líng
葬安平陵。
fèi dì huì yì zì yán líng āi dì zhī mǔ dì yě
废帝讳奕,字延龄,哀帝之母弟也。
xián kāng bā nián fēng wèi dōng hǎi wáng
咸康八年封为东海王。
yǒng hé bā nián bài sàn qí cháng shì xún jiā zhèn jūn jiāng jūn
永和八年拜散骑常侍,寻加镇军将军;
shēng píng sì nián bài chē qí jiāng jūn
升平四年拜车骑将军。
wǔ nián gǎi fēng láng yá wáng
五年,改封琅邪王。
lóng hé chū zhuǎn shì zhōng piào qí dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī
隆和初,转侍中、骠骑大将军、开府仪同三司。
xīng níng sān nián èr yuè bǐng shēn āi dì bēng wú sì
兴宁三年二月丙申,哀帝崩,无嗣。
dīng yǒu huáng tài hòu zhào yuē dì suì bù jiù jué jí jiān huò réng zhēn yí xù mǐn rán āi tòng qiē xīn
丁酉,皇太后诏曰:“帝遂不救厥疾,艰祸仍臻,遗绪泯然,哀恸切心。
láng yá wáng yì míng dé mào qīn shǔ dāng chǔ sì yi fèng zǔ zōng zuǎn chéng dà tǒng
琅邪王奕,明德茂亲,属当储嗣,宜奉祖宗,纂承大统。
biàn sù zhèng dà lǐ yǐ níng rén shén
便速正大礼,以宁人神。
yú shì bǎi guān fèng yíng yú láng yá dì
”于是百官奉迎于琅邪第。
shì rì jí huáng dì wèi dà shè
是日,即皇帝位,大赦。
sān yuè rén shēn zàng āi huáng dì yú ān píng líng
三月壬申,葬哀皇帝于安平陵。
guǐ yǒu sàn qí cháng shì hé jiān wáng qīn hōng
癸酉,散骑常侍、河间王钦薨。
bǐng zǐ mù róng jiāng mù róng kè xiàn luò yáng níng shuò jiāng jūn dǔ yáo bēn yú xiāng yáng guàn jūn zhǎng shǐ yáng wǔ jiàng jūn chén jìn sǐ zhī
丙子,慕容将慕容恪陷洛阳,宁朔将军竺瑶奔于襄阳,冠军长史、扬武将军沈劲死之。
xià liù yuè wù zǐ shǐ chí jié dū du yì níng èr zhōu zhū jūn shì zhèn xi jiāng jūn yì zhōu cì shǐ jiàn chéng gōng zhōu fǔ zú
夏六月戊子,使持节、都督益宁二州诸军事、镇西将军、益州刺史、建城公周抚卒。
qiū qī yuè xiōng nú zuǒ xián wáng wèi chén yòu xián wáng cáo gǔ shuài zhòng èr wàn qīn fú jiān xìng chéng
秋七月,匈奴左贤王卫辰、右贤王曹谷帅众二万侵苻坚杏城。
jǐ yǒu gǎi fēng kuài jī wáng yù wèi láng yá wáng
己酉,改封会稽王昱为琅邪王。
rén zǐ lì huáng hòu yǔ shì
壬子,立皇后庾氏。
fēng láng yá wáng yù zi chāng míng wèi kuài jī wáng
封琅邪王昱子昌明为会稽王。
dōng shí yuè liáng zhōu cì shǐ sī mǎ xūn fǎn zì chēng chéng dū wáng
冬十月,梁州刺史司马勋反,自称成都王。
shí yī yuè shuài zhòng rén jiàn gé gōng fú xī yí xiào wèi guàn qiū qì chéng ér dùn
十一月,帅众人剑阁,攻涪,西夷校尉毌丘弃城而遁。
yǐ mǎo wéi yì zhōu cì shǐ zhōu chu yú chéng dū huán wēn qiǎn jiāng xià xiāng zhū xù jiù zhī
乙卯,围益州刺史周楚于成都,桓温遣江夏相朱序救之。
shí èr yuè wù xū yǐ kuài jī nèi shǐ wáng biāo zhī wèi shàng shū pú yè
十二月戊戌,以会稽内史王彪之为尚书仆射。
tài hé yuán nián chūn èr yuè jǐ chǒu yǐ liáng zhōu cì shǐ zhāng tiān xī wèi dà jiàng jūn dū du lǒng yòu guān zhōng zhū jūn shì xī píng jùn gōng
太和元年春二月己丑,以凉州刺史张天锡为大将军、都督陇右关中诸军事、西平郡公。
bǐng shēn yǐ xuān chéng nèi shǐ huán mì wèi chí jié jiān liáng yì èr zhōu zhēng tǎo zhū jūn shì
丙申,以宣城内史桓秘为持节、监梁益二州征讨诸军事。
sān yuè xīn hài xīn cài wáng miǎo hōng
三月辛亥,新蔡王邈薨。
jīng zhōu cì shǐ huán huō qiǎn dū hù huán pí gōng nán zhèng wèi xìng rén bì qīn jǔ bīng yǐ yīng pí
荆州刺史桓豁遣督护桓罴攻南郑,魏兴人毕钦举兵以应罴。
xià sì yuè hàn
夏四月,旱。
wǔ yuè wù yín huáng hòu yǔ shì bēng
五月戊寅,皇后庾氏崩。
zhū xù gōng sī mǎ xūn yú chéng dū zhòng kuì zhí xūn zhǎn zhī
朱序攻司马勋于成都,众溃,执勋,斩之。
qiū qī yuè guǐ yǒu zàng xiào huáng hòu yú jìng píng líng
秋七月癸酉,葬孝皇后于敬平陵。
jiǔ yuè jiǎ wǔ qǔ shè liáng yì èr zhōu
九月甲午,曲赦梁、益二州。
dōng shí yuè xīn chǒu fú jiān jiāng wáng měng yáng ān gōng nán xiāng jīng zhōu cì shǐ huán huō jiù zhī shī cì xīn yě ér měng ān tuì
冬十月辛丑,苻坚的将领王猛、杨安攻打南乡,荆州刺史桓豁救去救援,军队驻在新野,王猛、杨安退却。
yǐ kuài jī wáng yù wèi chéng xiàng
以会稽王昱为丞相。
shí èr yuè nán yáng rén zhào hóng zhào yì děng jù wǎn chéng fǎn tài shǒu huán dàn zǒu bǎo xīn yě
十二月,南阳人赵弘、赵忆等据宛城反,太守桓澹走保新野。
mù róng jiāng mù róng lì xiàn lǔ jùn gāo píng
慕容将慕容厉陷鲁郡、高平。
èr nián chūn zhēng yuè běi zhōng láng jiàng yǔ xī yǒu zuì zǒu rù yú hǎi
二年春正月,北中郎将庾希有罪,走入于海。
xià sì yuè mù róng jiāng mù róng chén kòu jìng líng tài shǒu luō chóng jī pò zhī
夏四月,慕容将慕容尘寇竟陵,太守罗崇击破之。
fú jiān jiāng wáng měng kòu liáng zhōu zhāng tiān xī jù zhī měng shī bài jì
苻坚将王猛寇凉州,张天锡距之,猛师败绩。
wǔ yuè yòu jiāng jūn huán huō jī zhào yì zǒu zhī jìn huò mù róng jiāng zhào pán sòng yú jīng shī
五月,右将军桓豁击赵忆,走之,进获慕容将赵槃,送于京师。
qiū jiǔ yuè yǐ kuài jī nèi shǐ xī yīn wèi dū du xú yǎn qīng yōu sì zhōu zhū jūn shì píng běi jiāng jūn xú zhōu cì shǐ
秋九月,以会稽内史郗愔为都督徐兖青幽四州诸军事、平北将军、徐州刺史。
dōng shí yuè yǐ sì péng chéng wáng xuán hōng
冬十月乙巳,彭城王玄薨。
sān nián chūn sān yuè dīng sì shuò rì yǒu shí zhī
三年春三月丁巳朔,日有蚀之。
guǐ hài dà shè
癸亥,大赦。
xià sì yuè guǐ sì yǔ báo dà fēng zhé mù
夏四月癸巳,雨雹,大风折木。
qiū bā yuè rén yín shàng shū lìng wèi jiāng jūn lán tián hòu wáng shù zú
秋八月壬寅,尚书令、卫将军、蓝田侯王述卒。
sì nián xià sì yuè gēng xū dà sī mǎ huán wēn shuài zhòng fá mù róng
四年夏四月庚戌,大司马桓温帅众伐慕容。
qiū qī yuè xīn mǎo jiāng mù róng chuí shuài zhòng jù wēn wēn jī bài zhī
秋七月辛卯,将慕容垂帅众距温,温击败之。
jiǔ yuè wù yín huán wēn pí jiàng shān xiá zhū xù yù jiāng fu mò bō yú lín zhǔ yòu dà pò zhī
九月戊寅,桓温裨将邓遐、朱序遇将傅末波于林渚,又大破之。
wù zǐ wēn zhì fāng tóu
戊子,温至枋头。
bǐng shēn yǐ liáng yùn bù jì fén zhōu ér guī
丙申,以粮运不继,焚舟而归。
xīn chǒu mù róng chuí zhuī bài wēn hòu jūn yú xiāng yì
辛丑,慕容垂追败温后军于襄邑。
dōng shí yuè dà xīng xi liú yǒu shēng rú léi
冬十月,大星西流,有声如雷。
jǐ sì wēn shōu sàn zú zhūn yú shān yáng
己巳,温收散卒,屯于山阳。
yù zhōu cì shǐ yuán zhēn yǐ shòu yáng pàn
豫州刺史袁真以寿阳叛。
shí yī yuè xīn chǒu huán wēn zì shān yáng jí kuài jī wáng yù huì yú tu zhōng jiāng móu hòu jǔ
十一月辛丑,桓温自山阳及会稽王昱会于涂中,将谋后举。
shí èr yuè suì chéng guǎng líng ér jū zhī
十二月,遂城广陵而居之。
wǔ nián chūn zhēng yuè jǐ hài yuán zhēn zǐ shuāng zhī ài zhī hài liáng guó nèi shǐ zhū xiàn rǔ nán nèi shǐ zhū bīn
五年春正月己亥,袁真子双之、爱之害梁国内史朱宪、汝南内史朱斌。
èr yuè guǐ yǒu yuán zhēn sǐ chén jùn tài shǒu zhū fǔ lì zhēn zǐ jǐn sì shì qiú jiù yú mù róng
二月癸酉,袁真死,陈郡太守朱辅立真子瑾嗣事,求救于慕容。
xià sì yuè xīn wèi huán wēn bù jiàng dǔ yáo pò jǐn yú wǔ qiū
夏四月辛未,桓温部将竺瑶破瑾于武丘。
qiū qī yuè guǐ yǒu shuò rì yǒu shí zhī
秋七月癸酉朔,日有蚀之。
bā yuè guǐ chǒu huán wēn jī yuán jǐn yú shòu yáng bài zhī
八月癸丑,桓温击袁瑾于寿阳,败之。
jiǔ yuè fú jiān jiāng měng fá mù róng xiàn qí shàng dǎng
九月,苻坚将猛伐慕容,陷其上党。
guǎng hàn yāo zéi li hóng yǔ yì zhōu yāo zéi li jīn gēn jù zhòng fǎn hóng zì chēng shèng wáng zhòng wàn yú rén zǐ tóng tài shǒu zhōu xiāo tǎo píng zhī
广汉妖贼李弘与益州妖贼李金根聚众反,弘自称圣王,众万余人,梓潼太守周虓讨平之。
dōng shí yuè wáng měng dà pò mù róng jiāng mù róng píng yú lù chuān
冬十月,王猛大破慕容将慕容评于潞川。
shí yī yuè měng kè yè huò mù róng jǐn yǒu qí de
十一月,猛克邺,获慕容,尽有其地。
liù nián chūn zhēng yuè fú jiān qiǎn jiàng wáng jiàn lái yuán yuán jǐn jiāng jūn huán yī nì jī dà pò zhī
六年春正月,苻坚遣将王鉴来援袁瑾,将军桓伊逆击,大破之。
dīng hài huán wēn kè shòu yáng zhǎn yuán jǐn
丁亥,桓温克寿阳,斩袁瑾。
sān yuè rén chén jiān yì níng èr zhōu zhū jūn shì guàn jūn jiāng jūn yì zhōu cì shǐ jiàn chéng gōng zhōu chu zú
三月壬辰,监益宁二州诸军事、冠军将军、益州刺史、建城公周楚卒。
xià sì yuè wù wǔ dà shè cì qióng dú mǐ rén wǔ hú
夏四月戊午,大赦,赐穷独米,人五斛。
fú jiān jiāng fú yā fá chóu chí chóu chí gōng yáng zuǎn jiàng zhī
苻坚将苻雅伐仇池,仇池公杨纂降之。
liù yuè jīng dū jí dān yáng jìn líng wú jùn wú xīng lín hǎi bìng dà shuǐ
六月,京都及丹阳、晋陵、吴郡、吴兴、临海并大水。
qiū bā yuè yǐ qián níng zhōu cì shǐ zhōu shì sūn wèi jiǎ jié jiān yì liáng èr zhōu zhū jūn shì yì zhōu cì shǐ
秋八月,以前宁州刺史周仕孙为假节、监益梁二州诸军事、益州刺史。
dōng shí yuè rén zǐ gāo mì wáng jùn hōng
冬十月壬子,高密王俊薨。
shí yī yuè guǐ mǎo huán wēn zì guǎng líng tún yú bái shí
十一月癸卯,桓温自广陵屯于白石。
dīng wèi yì què yīn tú fèi lì wū dì zài fān sù yǒu wěi jí bì rén xiāng lóng jì hǎo zhū líng bǎo děng cān shì nèi qǐn ér èr měi rén tián shì mèng shì shēng sān nán zhǎng yù fēng shù shí rén huò zhī wēn yīn fěng tài hòu yǐ yī huò zhī jǔ
丁未,诣阙,因图废立,诬帝在籓夙有痿疾,嬖人相龙、计好、朱灵宝等参侍内寝,而二美人田氏、孟氏生三男,长欲封树,时人惑之,温因讽太后以伊霍之举。
jǐ yǒu jí bǎi guān yú cháo táng xuān chóng dé tài hòu lìng yuē wáng shì jiān nán mù āi duǎn zuò guó sì bù yù chǔ gōng mǐ lì
己酉,集百官于朝堂,宣崇德太后令曰:“王室艰难,穆、哀短祚,国嗣不育储宫靡立。
láng yá wáng yì qīn zé mǔ dì gù yǐ rù zuǎn dà wèi
琅邪王奕亲则母弟,故以入纂大位。
bù tú dé zhī bù jiàn nǎi zhì yú sī
不图德之不建,乃至于斯。
hūn zhuó kuì luàn dòng wéi lǐ dù
昏浊溃乱,动违礼度。
yǒu cǐ sān niè mò zhī shuí zǐ
有此三孽,莫知谁子。
rén lún dào sàng chǒu shēng xiá bù
人伦道丧,丑声遐布。
jì bù kě yǐ fèng shǒu shè jì jìng chéng zōng miào qiě hūn niè bìng dà biàn yù jiàn shù chǔ fān
既不可以奉守社稷,敬承宗庙,且昏孽并大,便欲建树储籓。
wū wǎng zǔ zōng sòng yí huáng jī shì ér kě rěn shú bù kě huái
诬罔祖宗,颂移皇基,是而可忍,孰不可怀!
jīn fèi yì wèi dōng hǎi wáng yǐ wáng hái dì gōng wèi zhī yí jiē rú hàn cháo chāng yì gù shì
今废奕为东海王,以王还第,供卫之仪,皆如汉朝昌邑故事。
dàn wèi wáng rén bù xìng lí cǐ bǎi yōu gǎn niàn cún méi xīn yān rú gē
但未亡人不幸,罹此百忧,感念存没,心焉如割。
shè jì dà jì yì bù huò yǐ
社稷大计,义不获已。
lín zhǐ bēi sāi rú hé kě yán
临纸悲塞,如何可言。
yú shì bǎi guān rù tài jí qián diàn jí rì huán wēn shǐ sàn qí shì láng liú xiǎng shōu dì xǐ shòu
”于是百官入太极前殿,即日桓温使散骑侍郎刘享收帝玺绶。
dì zhù bái qià dān yī bù xià xī táng chéng dú chē chū shén shòu mén
帝著白帢单衣,步下西堂,乘犊车出神兽门。
qún chén bài cí mò bù qū xī
群臣拜辞,莫不觑欷。
shì yù shǐ diàn zhōng jiān jiàng bīng bǎi rén wèi sòng dōng hǎi dì
侍御史、殿中监将兵百人卫送东海第。
chū huán wēn yǒu bù chén zhī xīn yù xiān lì gōng hé shuò yǐ shōu shí wàng
初,桓温有不臣之心,欲先立功河朔,以收时望。
jí fāng tóu zhī bài wēi míng dùn cuò zhú qián móu fèi lì yǐ zhǎng wēi quán
及枋头之败,威名顿挫,逐潜谋废立,以长威权。
rán dàn dì shǒu dào kǒng zhāo shí yì
然惮帝守道,恐招时议。
yǐ gōng chǎn zhòng mèn chuáng zǐ yì wū nǎi yán dì wèi yān suì xíng fèi rǔ
以宫阐重闷,床笫易诬,乃言帝为阉,遂行废辱。
chū dì píng shēng měi yǐ wéi lǜ cháng zhào shù rén hù qiān shì zhī guà chéng dá yuē jìn shì yǒu pán shí zhī gù bì xià yǒu chū gōng zhī xiàng
初,帝平生每以为虑,尝召术人扈谦筮之,卦成,答曰:“晋室有盘石之固,陛下有出宫之象。
jìng rú qí yán
”竟如其言。
xián ān èr nián zhēng yuè jiàng fēng dì wèi hǎi xī xiàn gōng
咸安二年正月,降封帝为海西县公。
sì yuè xǐ jū wú xiàn chì wú guó nèi shǐ diāo yí fáng wèi yòu qiǎn yù shǐ gù yǔn jiān chá zhī
四月,徙居吴县,敕吴国内史刁彝防卫,又遣御史顾允监察之。
shí yī yuè yāo zéi lú sǒng qiǎn dì zǐ diàn zhōng jiān xǔ lóng chen dào qí mén chēng tài hòu mì zhào fèng yíng xīng fù
十一月,妖贼卢悚遣弟子殿中监许龙晨到其门,称太后密诏,奉迎兴复。
dì chū yù cóng zhī nà bǎo mǔ jiàn ér zhǐ
帝初欲从之,纳保母谏而止。
lóng yuē dà shì jiāng jié yān yòng r nǚ zǐ yán hu
龙曰:“大事将捷,焉用儿女子言乎?
dì yuē wǒ dé zuì yú cǐ xìng méng kuān yòu qǐ gǎn wàng dòng zāi
”帝曰:“我得罪于此,幸蒙宽宥,岂敢妄动哉!
qiě tài hòu yǒu zhào biàn yìng guān shǔ lái hé dú shǐ rǔ yě
且太后有诏,便应官属来,何独使汝也?
rǔ bì wéi luàn
汝必为乱。
yīn huà zuǒ yòu fù zhī lóng jù ér zǒu
”因叱左右缚之,龙惧而走。
dì zhī tiān mìng bù kě zài shēn lǜ hèng huò nǎi dù sè cōng míng wú sī wú lǜ zhōng rì hān chàng dān yú nèi chǒng yǒu zi bù yù zhù bǎo tiān nián
帝知天命不可再,深虑横祸,乃杜塞聪明,无思无虑,终日酣畅,耽于内宠,有子不育,庶保天年。
shí rén lián zhī wéi zuò gē yān
时人怜之,为作歌焉。
cháo tíng yǐ dì ān yú qū rǔ bù fù wèi yú
朝廷以帝安于屈辱,不复为虞。
tài yuán shí yī nián shí yuè jiǎ shēn hōng yú wú shí nián sì shí wǔ
太元十一年十月甲申,薨于吴,时年四十五。
shǐ chén yuē xiào zōng yīn qiǎng bào zhī zī yòng mǔ shì zhī huà zhōng wài wú shì shí yǒu yú nián
史臣曰:孝宗因繦抱之姿,用母氏之化,中外无事,十有余年。
yǐ wǔ ān zhī cái qǐ zhī jiāng yì
以武安之才,启之疆埸;
yǐ wén wáng zhī fēng bèi hu jiāng hàn zé kǒng zǐ suǒ wèi wú wú jiàn rán yǐ
以文王之风,被乎江汉,则孔子所谓吾无间然矣。
āi huáng kuān huì kě yǐ wèi jūn ér hóng sì ráng tiān yòng chén qí dé
哀皇宽惠,可以为君,而鸿祀禳天,用尘其德。
dōng hǎi wéi xǔ lóng zhī jià qū fàng mìng zhī chén suǒ wèi róu ruò shèng gāng qiáng de jǐn yú tiān nián zhě yě
东海违许龙之驾,屈放命之臣,所谓柔弱胜刚强,得尽于天年者也。
zàn yuē wěi qiú chēng huà dà xiào wèi zōng zūn bǐ shèng shàn chéng cí yǔn gōng
赞曰:委裘称化,大孝为宗,遵彼圣善,成兹允恭。
xi jīng yù lěi běi pèi jīn yōng
西旌玉垒,北旆金墉。
qiān yīn jiù bó mò bù lái cóng
迁殷旧僰,莫不来从。
āi hòu kuān rén wéi líng jì jí
哀后宽仁,惟灵既集。
hǎi xī duō gù shí zāi jiàn jí
海西多故,时灾见及。
bǐ yì ā héng wǒ fēi chāng yì
彼异阿衡,我非昌邑。