wáng dūn zì chù zhòng sī tú dǎo zhī cóng fù xiōng yě
王敦，字处仲，司徒导之从父兄也。
fù jī zhì shū shì yù shǐ
父基，治书侍御史。
dūn shǎo yǒu qí rén zhī mù shàng wǔ dì nǚ xiāng chéng gōng zhǔ bài fù mǎ dū wèi chú tài zǐ shè rén
敦少有奇人之目，尚武帝女襄城公主，拜驸马都尉，除太子舍人。
shí wáng kǎi shí chóng yǐ háo chǐ xiāng shàng kǎi cháng zhì jiǔ dūn yǔ dǎo jù zài zuò yǒu nǚ jì chuī dí xiǎo shī shēng yùn kǎi biàn qū shā zhī yī zuò gǎi róng dūn shén sè zì ruò
时王恺、石崇以豪侈相尚，恺尝置酒， 敦与导俱在坐，有女伎吹笛小失声韵，恺便驱杀之，一坐改容，敦神色自若。
tā rì yòu zào kǎi kǎi shǐ měi rén xíng jiǔ yǐ kè yǐn bù jìn zhé shā zhī
他日， 又造恺，恺使美人行酒，以客饮不尽，辄杀之。
jiǔ zhì dūn dǎo suǒ dūn gù bù kěn chí měi rén bēi jù shī sè ér dūn ào rán bù shì
酒至敦、导所，敦故不肯持，美人悲惧失色，而敦傲然不视。
dǎo sù bù néng yǐn kǒng xíng jiǔ zhě dé zuì suì miǎn qiǎng jìn shāng
导素不能饮，恐行酒者得罪，遂勉强尽觞。
dǎo hái tàn yuē chù zhòng ruò dāng shì xīn huái gāng rěn fēi lìng zhōng yě
导还，叹曰： “处仲若当世，心怀刚忍，非令终也。
xiǎn mǎ pān tāo jiàn dūn ér mù zhī yuē chù zhòng fēng mù yǐ lù dàn chái shēng wèi zhèn ruò bù shì rén yì dāng wéi rén suǒ shì
”洗马潘滔见敦而目之曰：“处仲蜂目已露， 但豺声未振，若不噬人，亦当为人所噬。
jí tài zǐ qiān xǔ chāng zhào dōng gōng guān shǔ bù dé sòng
”及太子迁许昌，诏东宫官属不得送。
dūn jí xiǎn mǎ jiāng tǒng pān tāo shè rén dù ruí lǔ yáo děng mào jìn yú lù cè wàng bài liú tì shí lùn chēng zhī
敦及洗马江统、潘滔，舍人杜蕤、鲁瑶等，冒禁于路侧望拜流涕，时论称之。
qiān jǐ shì huáng mén shì láng
迁给事黄门侍郎。
zhào wáng lún cuàn wèi dūn shū fù yàn wèi yǎn zhōu cì shǐ lún qiǎn dūn wèi láo zhī
赵王伦篡位，敦叔父彦为兖州刺史，伦遣敦慰劳之。
huì zhū wáng qǐ yì bīng
会诸王起义兵；
yàn bèi qí wáng jiǒng xí jù lún bīng qiáng bù gǎn yìng mìng dūn quàn yàn qǐ bīng yīng zhū wáng gù yàn suì lì xūn jī
彦被齐王冏檄，惧伦兵强，不敢应命，敦劝彦起兵应诸王，故彦遂立勋绩。
huì dì fǎn zhèng dūn qiān sàn qí cháng shì zuǒ wèi jiāng jūn dà hóng lú shì zhōng chū chú guǎng wǔ jiāng jūn qīng zhōu cì shǐ
惠帝反正，敦迁散骑常侍、左卫将军、大鸿胪、侍中，出除广武将军、青州刺史。
yǒng jiā chū zhēng wèi zhōng shū jiān
永嘉初，征为中书监。
yú shí tiān xià dà luàn dūn xī yǐ gōng zhǔ shí shì bì bǎi yú rén pèi jǐ jiàng shì jīn yín bǎo wù sàn zhī yú zhòng dān chē hái luò
于时天下大乱，敦悉以公主时侍婢百余人配给将士，金银宝物散之于众，单车还洛。
dōng hǎi wáng yuè zì xíng yáng lái cháo dūn wèi suǒ qīn yuē jīn wēi quán xī zài tài fù ér xuǎn yòng biǎo qíng shàng shū yóu yǐ jiù zhì cái zhī tài fù jīn zhì bì yǒu zhū fá
东海王越自荥阳来朝，敦谓所亲曰：“今威权悉在太傅，而选用表情，尚书犹以旧制裁之，太傅今至，必有诛罚。
é ér yuè shōu zhōng shū lìng miào bō děng shí yú rén shā zhī
”俄而越收中书令缪播等十余人杀之。
yuè yǐ dūn wèi yáng zhōu cì shǐ pān tāo shuō yuè yuē jīn shù chù zhòng yú jiāng wài shǐ qí sì háo qiáng zhī xīn shì jiàn zéi yě
越以敦为扬州刺史，潘滔说越曰：“今树处仲于江外，使其肆豪强之心，是见贼也。
yuè bù cóng
” 越不从。
qí hòu zhēng bài shàng shū bù jiù
其后征拜尚书，不就。
yuán dì zhào wèi ān dōng jūn zī jì jiǔ
元帝召为安东军谘祭酒。
huì yáng zhōu cì shǐ liú táo zú dì fù yǐ dūn wèi yáng zhōu cì shǐ jiā guǎng wǔ jiāng jūn
会扬州刺史刘陶卒，帝复以敦为扬州刺史，加广武将军。
xún jìn zuǒ jiāng jūn dū du zhēng tǎo zhū jūn shì jiǎ jié
寻进左将军、都督征讨诸军事、假节。
dì chū zhèn jiāng dōng wēi míng wèi zhe dūn yǔ cóng dì dǎo děng tóng xīn yì dài yǐ lóng zhōng xìng shí rén wèi zhī yǔ yuē wáng yǔ mǎ gòng tiān xià
帝初镇江东， 威名未著，敦与从弟导等同心翼戴，以隆中兴，时人为之语曰：“王与马，共天下。
xún yǔ gān zhuō děng tǎo jiāng zhōu cì shǐ huá yì zhǎn zhī
” 寻与甘卓等讨江州刺史华轶，斩之。
shǔ zéi dù tāo zuò luàn jīng zhōu cì shǐ zhōu yǐ tuì zǒu dūn qiǎn wǔ chāng tài shǒu táo kǎn yù zhāng tài shǒu zhōu fǎng děng tǎo tāo ér dūn jìn zhù yù zhāng wèi zhū jūn jì yuán
蜀贼杜弢作乱，荆州刺史周𫖮退走，敦遣武昌太守陶侃、豫章太守周访等讨韬， 而敦进住豫章，为诸军继援。
jí kǎn pò tāo dūn shàng kǎn wèi jīng zhōu cì shǐ
及侃破弢，敦上侃为荆州刺史。
jì ér kǎn wèi tāo jiāng dù céng suǒ bài dūn yǐ chǔ fèn shī suǒ zì biǎn wèi guǎng wǔ jiāng jūn dì bù xǔ
既而侃为弢将杜曾所败，敦以处分失所，自贬为广武将军，帝不许。
kǎn zhī miè tāo yě dūn yǐ yuán shuài jìn zhèn dōng dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī jiā dū du jiāng yáng jīng xiāng jiāo guǎng liù zhōu zhū jūn shì jiāng zhōu cì shǐ fēng hàn ān hóu
侃之灭弢也，敦以元帅进镇东大将军、开府仪同三司，加都督江扬荆湘交广六州诸军事、江州刺史，封汉安侯。
dūn shǐ zì xuǎn zhì jiān tǒng zhōu jùn yān
敦始自选置，兼统州郡焉。
qǐng zhī dù tāo jiāng dù hóng nán zǒu guǎng zhōu qiú tǎo guì lín zéi zì xiào dūn xǔ zhī
顷之，杜弢将杜弘南走广州，求讨桂林贼自效，敦许之。
táo kǎn jù hóng bù dé jìn nǎi yì líng líng tài shǒu yǐn fèng jiàng fèng sòng hóng yǔ dūn dūn yǐ wéi jiāng suì jiàn chǒng dài
陶侃距弘不得进，乃诣零陵太守尹奉降，奉送弘与敦，敦以为将，遂见宠待。
nán kāng rén hé qīn suǒ jū xiǎn gù jù dǎng shù qiān rén dūn jiù jiā sì pǐn jiāng jūn yú shì zhuān shàn zhī jī jiàn zhāng yǐ
南康人何钦所居险固，聚党数千人，敦就加四品将军，于是专擅之迹渐彰矣。
jiàn wǔ chū yòu qiān zhēng nán dà jiàng jūn kāi fǔ rú gù
建武初，又迁征南大将军，开府如故。
zhōng xīng jiàn bài shì zhōng dà jiàng jūn jiāng zhōu mù
中兴建，拜侍中、大将军、江州牧。
qiǎn bù jiàng zhū guǐ zhào yòu fá dù céng wèi céng suǒ shā dūn zì biǎn miǎn shì zhōng bìng cí mù bù bài
遣部将朱轨、赵诱伐杜曾，为曾所杀，敦自贬，免侍中，并辞牧不拜。
xún jiā jīng zhōu mù dūn shàng shū yuē
寻加荆州牧， 敦上疏曰：
xī hàn zǔ yǐ shén wǔ gé mìng kāi jiàn dì yè jì yǐ wén dì zhī xián zuǎn chéng hóng xù qīng xū xuán mò nǐ jì chéng kāng
昔汉祖以神武革命，开建帝业，继以文帝之贤，纂承洪绪，清虚玄默，拟迹成康。
jiǎ yì tàn xī yǐ wéi tiān xià dào xuán suī yán yǒu yì yáng bù shī shì tǐ
贾谊叹息，以为天下倒悬，虽言有抑扬，不失事体。
jīn shèng cháo zhào jiàn jiàn zhèn hóng gāng wǎng duàn pǐ dī qiǎn shǐ qiú xiào zhōng jié shàng wèi yǒu láo biàn yǐ fāng zhōu yǔ zhī
今圣朝肇建，渐振宏纲， 往段匹䃅遣使求效忠节，尚未有劳，便以方州与之。
jīn jìn míng děng wéi guó xuě chǐ yù chú dà nì cǐ zhī zhì wàng jiē yù fù yì tiān fēi
今靳明等为国雪耻，欲除大逆， 此之志望，皆欲附翼天飞。
suī gōng dà yi bào yì yi yǒu yǐ cái zhī dāng dù jiàn fáng méng shèn zhī zài shǐ
虽功大宜报，亦宜有以裁之，当杜渐防萌，慎之在始。
zhōng jiān bù chěng hù shēng shì biàn jiē fēi zhōng yì lǜ yǐ yī zhāo zhī róng
中间不逞，互生事变，皆非忠义，率以一朝之荣。
tiān xià jiàn bì shí yóu yú cǐ
天下渐弊，实由于此。
chūn qiū zhī shí tiān zǐ wēi ruò zhū hóu shē chǐ jìn wén sī chóng zhōu shì zhì yǒu qiú suì zhī qǐng xiāng wáng ràng zhī yǐ lǐ wén yì ér fú zì ěr zhū hóu mò gǎn yuè dù
春秋之时， 天子微弱，诸侯奢侈，晋文思崇周室，至有求隧之请，襄王让之以礼，闻义而服， 自尔诸侯莫敢越度。
chén wèi qián zhě zéi kòu wèi tiǎn gǒu yǐ jì shì cháo tíng zhū suǒ jiā shòu pō duō jué wèi jiān zhòng
臣谓前者贼寇未殄，苟以济事，朝廷诸所加授，颇多爵位兼重。
jīn zì chén yǐ xià yi jiē chú zhī qiě yǐ sāi qún xiǎo jīn gōng zhī wàng yí dí wú yān zhī qiú
今自臣以下，宜皆除之，且以塞群小矜功之望，夷狄无恹之求。
ruò fù qiān yán gù wàng liú sú shǐ jiān jiǎo shēng xīn suì xiāng yuàn bàng zhǐ zhāi cháo tíng chán yú fēng qǐ chén yǒu yǐ zhī bì xià wú yǐ zhèng zhī
若复迁延，顾望流俗，使奸狡生心，遂相怨谤，指摘朝廷，谗谀蜂起，臣有以知陛下无以正之。
cǐ ān wēi zhī jī tiān xià zhī wàng
此安危之机，天下之望。
chén mén hù tè shòu róng rèn bèi jiān quán zhòng wò ēn piān lóng chǒng guò gōng zú
臣门户特受荣任，备兼权重，渥恩偏隆，宠过公族。
xíng lù sī jiàn yóu wèi bù kě chén dú hé xīn kě yǐ ān zhī
行路厮贱犹谓不可，臣独何心可以安之。
chén yī zōng wù bì xià qīng fù yì jiāng xún zhì
臣一宗误陛下，倾覆亦将寻至；
suī fù huī shēn pōu xīn bì xià zhuī huǐ jiāng hé suǒ jí
虽复灰身剖心，陛下追悔将何所及！
fú yuàn liàng chén zhì kuǎn jí jīn jì huì xiǎo jiě sàn zhī bìng shòu xián jùn shǎo wèi yǒu shí gè de jǐn qí suǒ huái zé rén sī jìng quàn yǐ
伏愿谅臣至款，及今际会，小解散之，并授贤俊，少慰有识，各得尽其所怀，则人思竞劝矣。
zhōu mù zhī hào suǒ bù gǎn dāng zhé sòng suǒ jiǎ shì zhōng diāo chán
州牧之号，所不敢当，辄送所假侍中貂蝉。
yòu yi bìng guān shěng zhí yǐ sāi qún xiǎo jì yú zhī wàng
又宜并官省职，以塞群小觊觎之望。
dì yōu zhào bù xǔ
帝优诏不许。
yòu gù cí zhōu mù tīng wèi cì shǐ
又固辞州牧，听为刺史。
shí liú wěi yòng shì pō shū jiān wáng shì dǎo děng shén bù píng zhī
时刘隗用事，颇疏间王氏，导等甚不平之。
dūn shàng shū yuē
敦上疏曰：
dǎo xī méng shū chǒng wěi yǐ shì jī xū jǐ qiú xián jié chéng fèng guó suì jiè ēn sī jū fǔ zhèng zhī zhòng
导昔蒙殊宠，委以事机，虚己求贤，竭诚奉国，遂藉恩私，居辅政之重。
dì wáng tǐ yuǎn shì yì bù tóng suī huáng jí chū jiàn dào jiào fāng chǎn wéi xīn zhī měi yóu yǒu suǒ quē
帝王体远，事义不同，虽皇极初建，道教方阐，惟新之美，犹有所阙。
chén měi kāng kǎi yú xiá yuǎn kuì fèn yú mén zōng shì yǐ qián hòu biǎo shū hé cháng bù jì yán jí cǐ
臣每慷慨于遐远， 愧愤于门宗，是以前后表疏，何尝不寄言及此。
bì xià wèi néng shǎo chuí gù miǎn chàng chén wēi huái yún dǎo qǐng jiàn shū wài suǒ chén rú zuó ér qí méng yǐ zhe qí wèi jiù zé qǐ wéi dǎo shēn ér yǐ
陛下未能少垂顾眄，畅臣微怀，云导顷见疏外，所陈如昨，而其萌已著，其为咎责，岂惟导身而已。
qún cóng suǒ méng bìng guò cái fèn
群从所蒙，并过才分。
dǎo chéng bù néng zì liàng bì xià yì ài wàng qí duǎn
导诚不能自量，陛下亦爱忘其短。
cháng rén jìn qíng shì ēn mèi jìn dú fàn lóng lín mí bù zì le
常人近情，恃恩昧进，独犯龙鳞，迷不自了。
chén qiè suǒ zì yōu lǜ wèi xiáng suǒ yóu huáng kuì dí chú qíng rú huī tǔ
臣窃所自忧虑，未详所由，惶愧踧躇，情如灰土。
tiān xià shì dà jǐn lǐ shí nán dǎo suī fán jìn wèi yǒu huì zhuó zhī lèi
天下事大，尽理实难，导虽凡近，未有秽浊之累；
jì wǎng zhī xūn chóu xī zhī gù qíng hǎo chóu móu zú yǐ lì báo sú míng jūn chén hé dé yì tóng gǔ xián
既往之勋，畴昔之顾，情好绸缪，足以历薄俗，明君臣，合德义，同古贤。
xī chén qīn shòu jiā mìng yún wú yǔ qīng jí mào hóng dāng guǎn bào zhī jiāo
昔臣亲受嘉命，云：“吾与卿及茂弘当管鲍之交。
chén tiǎn wài rèn jiàn rǎn shí zài xùn yòu zhī huì rì yǒu suǒ wàng
”臣忝外任，渐冉十载，训诱之诲，日有所忘；
zhì yú sī mìng míng zhī yú xīn qiè yóu juàn juàn wèi qián ēn bù dé yī zhāo ér jǐn
至于斯命，铭之于心，窃犹眷眷，谓前恩不得一朝而尽。
fú wéi bì xià shèng zhé rì xīn guǎng yán jùn yì lín zhī yǐ zhèng qí zhī yǐ lǐ
伏惟陛下圣哲日新，广延俊乂，临之以政，齐之以礼。
qīng zhě lìng dǎo nèi zōng jī mì chū lù shàng shū zhàng jié jīng dū bìng tǒng liù jūn jì wèi cì shǐ jiān jū zhòng hào shū fēi rén chén zhī tǐ
顷者令导内综机密，出录尚书，杖节京都，并统六军，既为刺史，兼居重号，殊非人臣之体。
liú sú hǎo píng bì yǒu jī bàng yi shěng lù shàng shū zhàng jié jí dū du
流俗好评， 必有讥谤，宜省录尚书、杖节及都督。
qiě wáng zuǒ zhī qì dāng de hóng dá yuǎn shí gāo zhèng míng duàn dào dé yōu bèi zhě yǐ chén àn shi wèi jiàn qí cái
且王佐之器，当得宏达远识、高正明断、道德优备者，以臣暗识，未见其才。
rán yú jiàn rén wèi yú yú dǎo
然于见人，未逾于导；
jiā fǔ yì jī nián shí jìn xīn lì
加辅翼积年，实尽心力。
bà wáng zhī zhǔ hé cháng bù rèn xián shǐ néng gòng xiāng zhōng shǐ
霸王之主，何尝不任贤使能，共相终始！
guǎn zhòng yǒu sān guī fǎn diàn zhī shi zi fàn yǒu lín hé yào jūn zhī zé xiāo hé zhōu bó dé zuì líng yǔ rán zhōng wèi liáng zuǒ
管仲有三归反坫之识，子犯有临河要君之责，萧何、周勃得罪囹圄，然终为良佐。
yǐ dǎo zhī cái hé néng wú shī
以导之才，何能无失，！
dāng lìng rèn bù guò fēn yì qí suǒ zhǎng yǐ gōng bǔ guò yào zhī jiāng lái
当令任不过分， 役其所长，以功补过，要之将来。
dǎo xìng shèn mì yóu néng rěn shì shàn yú zhēn zhuó yǒu wén zhāng cái yì dòng jìng gù wèn qǐ yǔ shèng huái wài wú guò chǒng gōng sī de suǒ
导性慎密，尤能忍事，善于斟酌，有文章才义， 动静顾问，起予圣怀，外无过宠，公私得所。
jīn huáng zuò zhào jiàn bā biǎo chéng fēng
今皇祚肇建，八表承风；
shèng ēn bù zhōng zé xiá ěr shī wàng
圣恩不终， 则遐迩失望。
tiān xià huāng bì rén xīn yì dòng
天下荒弊，人心易动；
wù tīng yī yí jiāng zhì yí huò
物听一移，将致疑惑。
chén fēi gǎn gǒu sī qīn qīn wéi yù zhōng yú shè jì
臣非敢苟私亲亲，惟欲忠于社稷。
biǎo zhì dǎo fēng yǐ huán dūn dūn fù qiǎn zòu zhī
表至，导封以还敦，敦复遣奏之。
chū dūn wu zì jiǎo lì yǎ shàng qīng tán kǒu bù yán cái sè
初，敦务自矫厉，雅尚清谈，口不言财色。
jì sù yǒu zhòng míng yòu lì dà gōng yú jiāng zuǒ zhuān rèn kǔn wài shǒu kòng qiáng bīng qún cóng guì xiǎn wēi quán mò èr suì yù zhuān zhì cháo tíng yǒu wèn dǐng zhī xīn
既素有重名，又立大功于江左，专任阃外，手控强兵，群从贵显，威权莫贰，遂欲专制朝廷，有问鼎之心。
dì wèi ér è zhī suì yǐn liú wěi diāo xié děng yǐ wéi xīn lǚ
帝畏而恶之，遂引刘隗、刁协等以为心膂。
dūn yì bù néng píng yú shì xián xì shǐ gòu yǐ
敦益不能平，于是嫌隙始构矣。
měi jiǔ hòu zhé yǒng wèi wǔ dì yuè fǔ gē yuē lǎo jì fú lì zhì zài qiān lǐ
每酒后辄咏魏武帝乐府歌曰：“老骥伏枥，志在千里。
liè shì mù nián zhuàng xīn bù yǐ
烈士暮年，壮心不已。
yǐ rú yì dǎ tuò hú wèi jié hú biān jǐn quē
”以如意打唾壶为节， 壶边尽缺。
jí xiāng zhōu cì shǐ gān zhuō qiān liáng zhōu dūn yù yǐ cóng shì zhōng láng chén bān dài zhuō dì bù cóng gèng yǐ qiáo wáng chéng zhèn xiāng zhōu
及湘州刺史甘卓迁梁州，敦欲以从事中郎陈颁代卓，帝不从，更以谯王承镇湘州。
dūn fù shàng biǎo chén gǔ jīn zhōng chén jiàn yí yú jūn ér cāng yíng zhī rén jiāo gòu qí jiān yù yǐ gǎn dòng tiān zǐ
敦复上表陈古今忠臣见疑于君，而苍蝇之人交构其间，欲以感动天子。
dì yù jì dàn zhī
帝愈忌惮之。
é jiā dūn yǔ bǎo gǔ chuī zēng cóng shì zhōng láng yuàn shǔ shè rén gè èr rén
俄加敦羽葆鼓吹，增从事中郎、掾属、舍人各二人。
dì yǐ liú wěi wèi zhèn běi jiāng jūn dài ruò sī wèi zhēng xi jiāng jūn xī fā yáng zhōu nú wèi bīng wài yǐ tǎo hú shí yù dūn yě
帝以刘隗为镇北将军，戴若思为征西将军，悉发扬州奴为兵，外以讨胡，实御敦也。
yǒng chāng yuán nián dūn lǜ zhòng nèi xiàng yǐ zhū wěi wèi míng shàng shū yuē
永昌元年，敦率众内向，以诛隗为名，上疏曰：
liú wěi qián zài mén xià xié nìng chǎn mèi zèn huǐ zhōng liáng yí huò shèng tīng suì jū quán chǒng náo luàn tiān jī wēi fú zì yóu yǒu shí dù kǒu
刘隗前在门下，邪佞谄媚，谮毁忠良，疑惑圣听，遂居权宠，挠乱天机，威福自由，有识杜口。
dà qǐ shì yì láo rǎo shì shù wài tuō jǔ yì nèi zì fēng zhí
大起事役，劳扰士庶，外托举义，内自封植；
shē jiàn guò zhì nǎi yǐ huáng sàn wèi cān jūn jìn wèi yǐ lái wèi yǒu cǐ bǐ
奢僭过制，乃以黄散为参军，晋魏已来，未有此比。
qīng jìn tǎng cáng yǐ zì zī fèng
倾尽帑藏，以自资奉；
fù yì bù jūn bǎi xìng jiē yuàn
赋役不均，百姓嗟怨；
miǎn liáng rén nú zì wèi huì zé
免良人奴，自为惠泽。
zì kě shǐ qí dà tián yǐ chōng cāng lǐn jīn biàn gē pèi jiē chōng wěi jūn
自可使其大田以充仓廪，今便割配，皆充隗军。
chén qián qiú yíng zhū jiāng qī xī shèng ēn tīng xǔ ér wěi jué zhī shǐ sān jūn zhī shì mò bù yuàn fèn
臣前求迎诸将妻息，圣恩听许，而隗绝之，使三军之士莫不怨愤。
yòu xú zhōu liú rén xīn kǔ jīng zài jiā jì shǐ lì wěi xī qū bī yǐ shí jǐ fǔ
又徐州流人辛苦经载，家计始立，隗悉驱逼，以实己府。
dāng bì xià jiàn zuò zhī shǐ tóu cì wáng guān běn yǐ fēi cháng zhī qìng shǐ yù méng róng fēn
当陛下践阼之始，投刺王官，本以非常之庆使豫蒙荣分。
ér gèng chōng zhēng yì fù yī jiù míng pǔ qǔ chū kè cóng lái jiǔ yuǎn jīng shè nián zǎi huò sǐ wáng miè jué huò zì shú de miǎn huò jiàn fàng qiǎn huò fù xiōng shí shì shēn suǒ bù jí yǒu suǒ bù dé zhé zuì běn zhǔ bǎi xìng āi fèn yuàn shēng yíng lù
而更充征役，复依旧名，普取出客，从来久远，经涉年载，或死亡灭绝，或自赎得免，或见放遣，或父兄时事身所不及，有所不得，辄罪本主，百姓哀愤，怨声盈路。
shēn yù běi dù yǐ yuǎn cháo tíng wèi míng ér mì zhī jī yào qián xíng xiǎn tè jìn rén tuì shì gāo xià rèn xīn jiān jiǎo tāo tiè wèi yǒu wěi bǐ suī wú jì zǎi pǐ hóng gōng shí xiǎn wèi zú wèi yù
身欲北渡，以远朝廷为名，而密知机要，潜行险慝，进人退士，高下任心，奸狡饕餮，未有隗比，虽无忌、宰嚭、弘恭、石显未足为喻。
shì yǐ xiá ěr fèn kǎi qún hòu shī wàng
是以遐迩愤慨，群后失望。
chén bèi wèi zǎi fǔ yǔ guó cún wáng chéng fá píng bó jì shí zhī lüè rán zì wàng nú tái zhì cún shè jì qǐ rěn zuò shì chéng bài yǐ kuī shèng měi
臣备位宰辅，与国存亡，诚乏平勃济时之略，然自忘驽骀，志存社稷，岂忍坐视成败，以亏圣美。
shì bù huò yǐ jīn zhé jìn jūn tóng tǎo jiān niè yuàn bì xià shēn chuí xǐng chá sù zhǎn wěi shǒu zé zhòng wàng yàn fú huáng zuò fù lóng
事不获已，今辄进军，同讨奸孽，愿陛下深垂省察，速斩隗首， 则众望厌服，皇祚复隆。
wěi shǒu cháo xuán zhū jūn xī tuì
隗首朝悬，诸军夕退。
xī tài jiǎ bù néng zūn míng tāng diǎn diān fù jué dù xìng nà yī yǐn zhī xūn yīn dào fù chāng
昔太甲不能遵明汤典，颠覆厥度， 幸纳伊尹之勋，殷道复昌。
hàn wǔ xióng lüè yì huò jiāng chōng chán nìng xié shuō zhì nǎi fù zǐ xiāng tú liú xiě dān de zhōng néng kè wù bù shī dà gāng
汉武雄略，亦惑江充谗佞邪说，至乃父子相屠，流血丹地，终能克悟，不失大纲。
jīn rì zhī shì yǒu yú yú cǐ yuàn bì xià shēn chuí sān sī zī xún shàn dào zé sì hǎi yì ān shè jì yǒng gù yǐ
今日之事，有逾于此，愿陛下深垂三思，谘询善道，则四海乂安，社稷永固矣。
yòu yuē
又曰：
bì xià xī zhèn yáng zhōu xū xīn xià shì yōu xián rèn néng kuān yǐ de zhòng gù jūn zi jìn xīn xiǎo rén bì lì
陛下昔镇扬州，虚心下士，优贤任能，宽以得众，故君子尽心，小人毕力。
chén yǐ àn bì yù fèng huī yóu shì yǐ xiá ěr wàng fēng yǒu shí zì jié wáng yè suì lóng wéi xīn kè jiàn sì hǎi yán jǐng xián wàng tài píng
臣以暗蔽，豫奉徽猷，是以遐迩望风，有识自竭，王业遂隆，惟新克建，四海延颈， 咸望太平。
zì cóng xìn wěi yǐ lái xíng fá bù zhōng jiē tán xiàng yì jiē yún rú wú zhī jiāng wáng
自从信隗已来，刑罚不中，街谈巷议，皆云如吴之将亡。
wén zhī huáng huò jīng hún fēi sàn bù jué xiōng yì cuī pò qì xuè héng liú
闻之惶惑，精魂飞散， 不觉胸臆摧破，泣血横流。
bì xià dāng quán zǔ zōng zhī yè cún shén qì zhī zhòng chá chén qián hòu suǒ qǐ nài hé qì hū zhōng yán suì xìn jiān nìng shuí bù tòng xīn
陛下当全祖宗之业，存神器之重，察臣前后所启，奈何弃忽忠言，遂信奸佞，谁不痛心！
yuàn chū chén biǎo zī zhī cháo chén jiè shí zhī jǐ bù sì zhōng rì lìng zhū jūn zǎo hái bù zhì xū rǎo
愿出臣表，谘之朝臣，介石之几，不俟终日，令诸军早还，不至虚扰。
dūn dǎng wú xīng rén chén chōng qǐ bīng yīng dūn
敦党吴兴人沈充起兵应敦。
dūn zhì wú hú yòu shàng biǎo zuì zhuàng diāo xié
敦至芜湖，又上表罪状刁协。
dì dà nù xià zhào yuē wáng dūn píng shì chǒng líng gǎn sì kuáng nì fāng zhèn tài jiǎ yù jiàn yōu qiú
帝大怒，下诏曰： “王敦凭恃宠灵，敢肆狂逆，方朕太甲，欲见幽囚。
shì kě rěn yě shú bù kě rěn yě
是可忍也，孰不可忍也！
jīn qīn lǜ liù jūn yǐ zhū dà nì yǒu shā dūn zhě fēng wǔ qiān hù hòu
今亲率六军，以诛大逆，有杀敦者，封五千户侯。
zhào dài ruò sī liú wěi bìng huì jīng shī
”召戴若思、刘隗并会京师。
dūn xiōng hán shí wéi guāng lù xūn pàn bēn yú dūn
敦兄含时为光禄勋，叛奔于敦。
dūn zhì shí tou yù gōng liú wěi qí jiāng dù hóng yuē liú wěi sǐ shì zhòng duō wèi yì kě kè bù rú gōng shí tou
敦至石头，欲攻刘隗，其将杜弘曰：“刘隗死士众多，未易可克，不如攻石头。
zhōu zhá shǎo ēn bīng bù wéi yòng gōng zhī bì bài
周札少恩，兵不为用，攻之必败。
zhá bài zé wěi zì zǒu
札败，则隗自走。
dūn cóng zhī
”敦从之。
zhá guǒ kāi chéng mén nà hóng
札果开城门纳弘。
zhū jiāng yǔ dūn zhàn wáng shī bài jì
诸将与敦战，王师败绩。
jì rù shí tou yōng bīng bù cháo fàng sì bīng shì jié lüè nèi wài
既入石头，拥兵不朝，放肆兵士劫掠内外。
guān shěng bēn sàn wéi yǒu shì zhōng èr rén shì dì
官省奔散，惟有侍中二人侍帝。
dì tuō róng yī zhe cháo fú gù ér yán yuē yù de wǒ chù dàn dāng zǎo dào wǒ zì hái láng yá hé zhì kùn bǎi xìng rú cǐ
帝脱戎衣，著朝服，顾而言曰：“欲得我处，但当早道，我自还琅邪，何至困百姓如此！
dūn shōu zhōu yǐ dài ruò sī hài zhī
”敦收周𫖮、戴若思害之。
yǐ dūn wèi chéng xiàng jiāng zhōu mù jìn jué wǔ chāng jùn gōng yì wàn hù shǐ tài cháng xún sōng jiù bài yòu jiā yǔ bǎo gǔ chuī bìng wěi ràng bù shòu
以敦为丞相、江州牧，进爵武昌郡公，邑万户，使太常荀崧就拜，又加羽葆鼓吹，并伪让不受。
hái zhūn wǔ chāng duō hài zhōng liáng chǒng shù qīn qī yǐ xiōng hán wèi wèi jiāng jūn dū du miǎn nán jūn shì lǐng nán mán xiào wèi jīng zhōu cì shǐ yǐ yì yáng tài shǒu rèn yīn dū hé běi zhū jūn shì nán zhōng láng jiàng dūn yòu zì dū níng yì èr zhōu
还屯武昌，多害忠良，宠树亲戚，以兄含为卫将军、都督沔南军事、领南蛮校尉、荆州刺史，以义阳太守任愔督河北诸军事、南中郎将，敦又自督宁、益二州。
jí dì bēng tài níng yuán nián dūn fěng cháo tíng zhēng jǐ míng dì nǎi shǒu zhào zhēng zhī yǔ zài míng dì jì
及帝崩，太宁元年，敦讽朝廷征己，明帝乃手诏征之，语在《明帝纪》。
yòu shǐ jiān tài cháng yīng zhān bài shòu jiā huáng jīn wù bān jiàn wǔ bēn èr shí rén zòu shì bù míng rù cháo bù qū jiàn fù shàng diàn
又使兼太常应詹拜授加黄钅戊，班剑武贲二十人，奏事不名，入朝不趋，剑复上殿。
dūn yí zhèn gū shú dì shǐ shì zhōng yuán fú jī niú jiǔ kào láo dūn chēng jí bú jiàn shǐ zhǔ bù shòu zhào
敦移镇姑孰，帝使侍中阮孚赍牛酒犒劳，敦称疾不见，使主簿受诏。
yǐ wáng dǎo wèi sī tú dūn zì wèi yáng zhōu mù
以王导为司徒， 敦自为扬州牧。
dūn jì dé zhì bào màn yù shén sì fāng gòng xiàn duō rù jǐ fǔ jiàng xiàng yuè mù xī chū qí mén
敦既得志，暴慢愈甚，四方贡献多入己府，将相岳牧悉出其门。
xǐ hán wèi zhēng dōng jiāng jūn dū du yáng zhōu jiāng xī zhū jūn shì cóng dì shū wèi jīng zhōu bīn wèi jiāng zhōu suì wèi xú zhōu
徙含为征东将军、都督扬州江西诸军事，从弟舒为荆州，彬为江州，邃为徐州。
hán zì chù hóng xiōng wán gāng bào shí suǒ bù chǐ yǐ dūn guì zhòng gù lì xiǎn wèi
含字处弘，凶顽刚暴，时所不齿，以敦贵重，故历显位。
dūn yǐ chén chōng qián fèng wèi móu zhǔ zhū gě yáo shān yuè zhōu fǔ li héng xiè yōng wèi zhǎo yá
敦以沈充、钱凤为谋主，诸葛瑶、邓岳、 周抚、李恒、谢雍为爪牙。
chōng děng bìng xiōng xiǎn jiāo zì gòng xiāng qū shàn shā lù zì jǐ
充等并凶险骄恣，共相驱扇，杀戮自己；
yòu dà qǐ yíng fǔ qīn rén tián zhái fā jué gǔ mù piāo lüè shì dào shì shù jiě tǐ xián zhī qí huò bài yān
又大起营府， 侵人田宅，发掘古墓，剽掠市道，士庶解体，咸知其祸败焉。
dūn cóng dì yù zhāng tài shǒu léng rì yè qiē jiàn dūn nù yīn shā zhī
敦从弟豫章太守棱日夜切谏，敦怒，阴杀之。
dūn wú zi yǎng hán zi yīng
敦无子，养含子应。
jí dūn bìng shén bài yīng wèi wǔ wèi jiāng jūn yǐ zì fù
及敦病甚，拜应为武卫将军以自副。
qián fèng wèi dūn yuē tuō qí bù huì biàn dāng yǐ hòu shì fù yīng
钱凤谓敦曰：“脱其不讳，便当以后事付应。
dūn yuē fēi cháng zhī shì qǐ cháng rén suǒ néng
”敦曰：“非常之事，岂常人所能！
qiě yīng nián shào ān kě dāng dà shì
且应年少，安可当大事。
wǒ sǐ zhī hòu mò ruò jiě zhòng fàng bīng guī shēn cháo tíng bǎo quán mén hù cǐ jì zhī shàng yě
我死之后，莫若解众放兵，归身朝廷，保全门户，此计之上也。
tuì huán wǔ chāng shōu bīng zì shǒu gòng xiàn bù fèi yì zhòng jì yě
退还武昌，收兵自守，贡献不废，亦中计也。
jí wú shàng cún xī zhòng ér xià wàn yī jiǎo xìng jì zhī xià yě
及吾尚存，悉众而下，万一侥幸，计之下也。
fèng wèi qí dǎng yuē gōng zhī xià jì nǎi shàng cè yě
”凤谓其党曰：“公之下计，乃上策也。
suì yǔ chén chōng dìng móu xū dūn sǐ hòu zuò nán
”遂与沈充定谋，须敦死后作难。
dūn yòu jì zhōu zhá shā zhī ér jǐn miè qí zú
敦又忌周札，杀之而尽灭其族。
cháng cóng dū rǎn céng gōng chéng xióng děng wéi yuán dì fù xīn dūn yòu hài zhī
常从督冉曾、公乘雄等为元帝腹心，敦又害之。
yǐ sù wèi shàng duō zòu lìng sān fān xiū èr
以宿卫尚多，奏令三番休二。
jí dūn bìng dǔ zhào qiǎn shì zhōng chén guǐ sàn qí cháng shì yú fěi wèn jí
及敦病笃，诏遣侍中陈晷、散骑常侍虞斐问疾。
shí dì jiāng tǎo dūn wēi fú zhì wú hú chá qí yíng lěi yòu lǚ qiǎn dà chén xùn wèn qí qǐ jū
时帝将讨敦，微服至芜湖，察其营垒，又屡遣大臣讯问其起居。
qiān hán piào qí dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī hán zi yú sàn qí cháng shì
迁含骠骑大将军、开府仪同三司，含子瑜散骑常侍。
dūn yǐ wēn jiào wèi dān yáng yǐn yù shǐ chān sì cháo tíng
敦以温峤为丹阳尹，欲使觇伺朝廷。
jiào zhì jù yán dūn nì móu
峤至，具言敦逆谋。
dì yù tǎo zhī zhī qí wèi wù qíng suǒ wèi fú nǎi wěi yán dūn sǐ yú shì xià zhào yuē
帝欲讨之，知其为物情所畏服，乃伪言敦死，于是下诏曰：
xiān dì yǐ shèng dé yìng yùn chuàng yè jiāng dōng sī tú dǎo shǒu jū xīn lǚ yǐ dào yì yán zàn
先帝以圣德应运，创业江东，司徒导首居心膂，以道翼讠赞。
gù dà jiàng jūn dūn cān chǔ gǔ gōng huò nèi huò wài jiā fǔ zhī xūn yǔ yǒu lì yān
故大将军敦参处股肱，或内或外，夹辅之勋，与有力焉。
jiē yuán jì huì suì jù shàng zǎi zhàng jié zhuān zhēng wěi yǐ wǔ zhōu
阶缘际会，遂据上宰，杖节专征，委以五州。
diāo xié liú wěi lì cháo bù yǔn dūn kàng yì zhì tǎo qíng xī zhōu quán bīng suī fàn shùn yóu jiā nǎi chéng lǐ zhì yōu chóng rén chén wú èr
刁协、刘隗立朝不允，敦抗义致讨，情希鬻拳，兵虽犯顺，犹嘉乃诚，礼秩优崇，人臣无贰。
shì jiě zhī hòu jié lüè chéng yì fàng cī bīng rén qīn jí gōng shěng
事解之后，劫掠城邑，放恣兵人，侵及宫省；
bèi wéi shè xìn zhū lù dà chén
背违赦信，诛戮大臣；
zòng xiōng jí nì bù cháo ér tuì
纵凶极逆，不朝而退。
liù hé zǔ xīn rén qíng tóng fèn
六合阻心，人情同愤。
xiān dì hán gòu rěn chǐ róng ér bù zé wěi rèn rú jiù lǐ zhì yǒu jiā
先帝含垢忍耻，容而不责，委任如旧， 礼秩有加。
zhèn yǐ bù tiān xún dīng kù fá qióng qióng zài jiù āi dào mǐ jì
朕以不天，寻丁酷罚，茕茕在疚，哀悼靡寄。
ér dūn céng wú chén zǐ zhuī yuǎn zhī chéng yòu wú fǔ gū tóng jiǎng zhī cāo shàn jiǎ jù bīng shèng xià lái zhì zhé yǐ tiān guān jiǎ shòu sī shǔ jiāng yǐ wēi xié cháo tíng qīng wēi zōng shè
而敦曾无臣子追远之诚， 又无辅孤同奖之操，缮甲聚兵，盛夏来至，辄以天官假授私属，将以威胁朝廷，倾危宗社。
zhèn mǐn qí kuáng lì jì qí jué wù gù qiě hán yǐn yǐ guān qí zhōng
朕愍其狂戾，冀其觉悟，故且含隐以观其终。
ér dūn qín qí bú yì zhī qiáng yǒu wǔ ruò cháo tíng zhī zhì qì qīn yòng jī bèi xián rèn è
而敦矜其不义之强，有侮弱朝廷之志，弃亲用羁，背贤任恶。
qián fèng shù zǐ zhuān wèi móu zhǔ chěng qí xiōng tè wū wǎng zhōng liáng
钱凤竖子，专为谋主，逞其凶慝，诬罔忠良。
zhōu sōng liàng zhí dǎng yán zhì huò
周嵩亮直，谠言致祸；
zhōu zhá zhōu yán lěi shì zhōng yì tīng shòu chán gòu cán yí qí zōng
周札、周莚累世忠义，听受谗构，残夷其宗。
qín rén zhī kù xíng bù guò wǔ
秦人之酷，刑不过五。
dūn zhī zhū lù bàng làn wú gū miè rén zhī zú mò zhī qí zuì
敦之诛戮，傍滥无辜，灭人之族，莫知其罪。
tiān xià hài xīn dào lù yǐ mù
天下骇心，道路以目。
shén nù rén yuàn dǔ jí suǒ yīng hūn huāng bèi nì rì yǐ zī qí zhé lì xiōng xi yǐ zì chéng dài duō shù sī dǎng mò fēi tóng wù wèi yǒu zǎi xiàng jì tǐ ér bù yóu wáng mìng zhě yě
神怒人怨，笃疾所婴，昏荒悖逆，日以滋其，辄立兄息以自承代，多树私党，莫非同恶， 未有宰相继体而不由王命者也。
wán xiōng xiāng jiǎng wú suǒ gù jì shàn lù yě gōng zhé gē yùn cáo zhì chěng xiōng chǒu yǐ kuī shén qì
顽凶相奖，无所顾忌，擅录冶工，辄割运漕，志骋凶丑，以窥神器。
shè jì zhī wēi fěi xī zé dàn
社稷之危，匪夕则旦。
tiān xià zhǎng jiān dūn yǐ yǔn bì
天下长奸，敦以陨毙。
fèng chéng xiōng guǐ mí fù shān nì
凤承凶宄，弥复煽逆。
shì kě rěn yě shú bù kě rěn yě
是可忍也，孰不可忍也！
jīn qiǎn sī tú dǎo zhèn nán jiāng jūn dān yáng yǐn jiào jiàn wēi jiāng jūn zhào yìn wǔ lǚ sān wàn shí dào bìng jìn
今遣司徒导，镇南将军、丹阳尹峤，建威将军赵胤武旅三万，十道并进；
píng xī jiāng jūn suì lǜ yǎn zhōu cì shǐ xiá fèn wǔ jiāng jūn jùn fèn wēi jiāng jūn shàn jīng ruì sān wàn shuǐ lù qí shì
平西将军邃率兖州刺史遐、奋武将军峻、奋威将军赡精锐三万，水陆齐势；
zhèn qīn yù liù jūn
朕亲御六军，
zuǒ wèi jiāng jūn liàng
左卫将军亮，
yòu wèi jiāng jūn yìn
右卫将军胤，
hù jūn jiāng jūn zhān
护军将军詹，
lǐng jūn jiāng jūn zhān
领军将军瞻，
zhōng jūn jiāng jūn hú
中军将军壶，
xiāo qí jiāng jūn ài
骁骑将军艾，
piào qí jiāng jūn nán dùn wáng zōng
骠骑将军、南顿王宗，
zhèn jūn jiāng jūn rǔ nán wáng yòu
镇军将军、汝南王祐，
tài zǎi xī yáng wáng yàng bèi liàn sān qiān
太宰、西阳王羕被练三千，
zǔ jiǎ sān wàn
组甲三万，
zǒng tǒng zhū jūn
总统诸军，
tǎo fèng zhī zuì
讨凤之罪。
zuì zhǐ yī rén zhèn bù làn xíng
罪止一人，朕不滥刑。
yǒu néng shā fèng sòng shǒu fēng wǔ qiān hù hòu shǎng bù wǔ qiān pǐ
有能杀凤送首，封五千户侯，赏布五千匹。
guàn jūn jiāng jūn shān yuè zhì qì píng hòu shi jīng xié zhèng
冠军将军邓岳志气平厚，识经邪正；
qián jiāng jūn zhōu fǔ zhì xìng xiáng jiǎn yì chéng sù zhe
前将军周抚质性详简，义诚素著；
gōng chén zhī zhòu qíng yì jiān cháng wǎng nián cóng dūn qíng jié bù zhǎn wèi bī shǒu lǐng bù dé xiāng wéi lùn qí nǎi xīn wú èr wáng shì zhèn jiā qí chéng fāng rèn zhī yǐ shì
功臣之胄，情义兼常，往年从敦，情节不展，畏逼首领，不得相违，论其乃心，无贰王室， 朕嘉其诚，方任之以事。
qí yú wén wǔ zhū wèi dūn suǒ shòu yòng zhě yī wú suǒ wèn cì shǐ èr qiān dàn bù dé zhé lí suǒ zhí
其余文武，诸为敦所授用者，一无所问，刺史二千石不得辄离所职。
shū dào fèng cheng zì qiú duō fú wú huò cāi xián yǐ qǔ zhū miè
书到奉承，自求多福，无或猜嫌，以取诛灭。
dūn zhī jiàng shì cóng dūn mí suǒ yuàn kuàng rì jiǔ huò fù mǔ yǔn méi huò qī zǐ sàng wáng bù dé bēn fù xián āi cóng yì zhèn shén mǐn zhī xī bù xin qī chuàng
敦之将士，从敦弥所，怨旷日久，或父母陨没，或妻子丧亡，不得奔赴，衔哀从役，朕甚愍之，希不忄妻怆。
qí dān dīng zài jūn wú yǒu jiān zhòng zhě jiē qiǎn guī jiā zhōng shēn bù tiáo qí yú jiē yǔ jiǎ sān nián xiū qì hái tái dāng yǔ sù wèi tóng lì sān fān
其单丁在军无有兼重者，皆遣归家，终身不调，其余皆与假三年，休讫还台，当与宿卫同例三番。
míng chéng zhào shū zhèn bù fù xìn
明承诏书，朕不负信。
yòu zhào yuē gǎn yǒu shě wáng dūn xìng míng ér chēng dà jiàng jūn zhě jūn fǎ cóng shì
又诏曰：“敢有舍王敦姓名而称大将军者，军法从事。
dūn bìng zhuǎn dǔ bù néng yù zhòng shǐ qián fèng shān yuè zhōu fǔ děng lǜ zhòng sān wàn xiàng jīng shī
敦病转笃，不能御众，使钱凤、邓岳、周抚等率众三万向京师。
hán wèi dūn yuē cǐ jiā shì wú biàn dāng xíng
含谓敦曰： “此家事，吾便当行。
yú shì yǐ hán wèi yuán shuài
”于是以含为元帅。
fèng děng wèn dūn yuē shì kè zhī rì tiān zǐ yún hé
凤等问敦曰：“事克之日，天子云何？
dūn yuē shàng wèi nán jiāo hé de chēng tiān zǐ
” 敦曰：“尚未南郊，何得称天子！
biàn jǐn qīng bīng shì bǎo hù dōng hǎi wáng jí péi fēi ér yǐ
便尽卿兵势，保护东海王及裴妃而已。
nǎi shàng shū zuì zhuàng wēn jiào yǐ zhū jiān chén wèi míng
”乃上疏罪状温峤，以诛奸臣为名。
hán zhì jiāng níng sī tú dǎo yí hán shū yuē
含至江宁，司徒导遗含书曰：
jìn chéng dà jiàng jūn kùn dǔ mián mián huò yún yǐ yǒu bù huì bēi dá zhī qíng bù néng zì shèng
近承大将军困笃绵绵，或云已有不讳，悲怛之情，不能自胜。
xún zhī qián fèng dà yán yù sì jiān nì cháo shì fèn fèn mò bù è wàn
寻知钱凤大严， 欲肆奸逆，朝士忿愤，莫不扼腕。
qù yuè èr shí sān rì de zhēng běi gào liú xiá táo zhān sū jùn děng shēn huái yōu lǜ bù móu tóng cí
去月二十三日，得征北告，刘遐、陶瞻、苏峻等深怀忧虑，不谋同辞。
dū yì dà xiǎo jí èr gōng sù wèi xián jù yǒu wǎng nián zhī lüè bù fù bǎo qí qī nú shì yǐ shèng zhǔ fā hè sī zhī mìng jù rú xí zhǐ
都邑大小及二宫宿卫咸惧有往年之掠，不复保其妻孥，是以圣主发赫斯之命，具如檄旨。
jìn yǒu jiā zhào chóng xiōng bā mìng wàng xiōng jiǎng qún xián zhōng yì zhī xīn yì jiān xì bù chěng zhī jì dāng hái wǔ chāng jìn lì fān rèn
近有嘉诏，崇兄八命，望兄奖群贤忠义之心，抑奸细不逞之计，当还武昌，尽力籓任。
zú fèng lái gào nǎi chéng yǔ quǎn yáng jù xià suī dāng bī jìn yóu yǐ wǎng rán
卒奉来告，乃承与犬羊俱下，虽当逼近，犹以罔然。
xiōng lì shēn lǜ sù jiàn xìn míng yú mén zōng nián yú ěr shùn wèi jí rén chén zhòng yù ān qī yì bù zú zuò jiā shǎo nián běn lái mén hù liáng kě xī yě
兄立身率素，见信明于门宗，年逾耳顺，位极人臣，仲玉、安期亦不足作佳少年，本来门户，良可惜也！
xiōng zhī cǐ jǔ wèi kě de rú dà jiàng jūn xī nián zhī shì hu
兄之此举，谓可得如大将军昔年之事乎？
xī nián nìng chén luàn cháo rén huái bù níng rú dǎo zhī tú xīn sī wài jì
昔年佞臣乱朝，人怀不宁，如导之徒， 心思外济。
jīn zé bù rán
现在却不是这样。
dà jiàng jūn lái zhūn yú hú jiàn shī rén xīn jūn zǐ wēi bù bǎi xìng láo bì
大将军来屯于湖，渐失人心，君子危怖，百姓劳弊。
jiāng zhōng zhī rì wěi zhòng ān qī ān qī duàn rǔ wèi jǐ rì yòu fá shí wàng biàn kě xí zǎi xiàng zhī jī yá
将终之日，委重安期，安期断乳未几日，又乏时望，便可袭宰相之迹邪？
zì kāi pì yǐ lái pō yǒu zǎi xiàng rú zǐ zhě bù
自开辟以来，颇有宰相孺子者不？
zhū yǒu ěr zhě jiē shì jiāng shàn dài yì fēi rén chén zhī shì yě
诸有耳者皆是将禅代意，非人臣之事也。
xiān dì zhōng xīng yí ài zài rén
先帝中兴，遗爱在人。
shèng zhǔ cōng míng dé qià cháo yě sī yǔ xián zhé hóng jì jiān nán
圣主聪明，德洽朝野，思与贤哲弘济艰难。
bù běi miàn ér zhí chén jié nǎi sī xiāng shù jiàn sì xíng wēi fú fán zài rén chén shuí bù fèn tàn
不北面而执臣节，乃私相树建，肆行威福，凡在人臣，谁不愤叹！
cǐ zhí qián fèng bù liáng zhī xīn wén yú yuǎn jìn zì zhī wú dì suì chàng jiān nì
此直钱凤不良之心闻于远近，自知无地，遂唱奸逆。
zhì rú shān bó shān zhōu dào hé héng yǒu hǎo qíng wǎng lái rén shì xián jiē míng zhī fāng yù wěi rèn yǔ gòng lù lì fēi tú wú lǜ ér yǐ yě
至如邓伯山、周道和恒有好情，往来人士咸皆明之，方欲委任，与共戮力，非徒无虑而已也。
dǎo mén hù xiǎo dà shòu guó hòu ēn xiōng dì xiǎn chǒng kě wèi lóng yǐ
导门户小大受国厚恩，兄弟显宠，可谓隆矣。
dǎo suī bù wǔ qíng zài níng guó
导虽不武，情在宁国。
jīn rì zhī shì míng mù zhāng dǎn wèi liù jūn zhī shǒu níng zhōng chén ér sǐ bù wú lài ér shēng yǐ
今日之事， 明目张胆为六军之首，宁忠臣而死，不无赖而生矣。
dàn hèn dà jiàng jūn huán wén zhī xūn bù suí ér xiōng yī dàn wèi nì jié zhī chén fù xiān rén píng sù zhī zhì jì méi zhī rì hé yán jiàn zhū fù yú huáng quán yè xiān dì yú de xià yá
但恨大将军桓文之勋不遂，而兄一旦为逆节之臣，负先人平素之志，既没之日，何颜见诸父于黄泉，谒先帝于地下邪？
zhí shěng lái gào wèi xiōng xiū zhī qiě bēi qiě cán
执省来告，为兄羞之，且悲且惭。
yuàn sù jiàn dà jì wéi qǔ qián fèng yī rén shǐ tiān xià huò ān jiā guó yǒu fú gù shì zhú sù zhī shì fēi wéi miǎn huò ér yǐ
愿速建大计，惟取钱凤一人，使天下获安， 家国有福，故是竹素之事，非惟免祸而已。
fu fú rú fǎn shǒu yòng zhī jí shì
夫福如反手，用之即是。
dǎo suǒ tǒng liù jūn shí tou wàn wǔ qiān rén gōng nèi hòu yuàn èr wàn rén hù jūn zhūn jīn chéng liù qiān rén liú xiá yǐ zhì zhēng běi zuó yǐ jì jiāng wàn wǔ qiān rén
导所统六军，石头万五千人，宫内后苑二万人，护军屯金城六千人，刘遐已至，征北昨已济江万五千人。
yǐ tiān zǐ zhī wēi wén wǔ bì lì qǐ kě dāng hu
以天子之威，文武毕力，岂可当乎！
shì yóu kě zhuī xiōng zǎo sī zhī
事犹可追，兄早思之。
dà bīng yī duó dǎo yǐ wéi zhuó dá yě
大兵一夺，导以为灼炟也。
hán bù dá
含不答。
dì qiǎn zhōng jūn sī mǎ cáo hún děng jī hán yú yuè chéng hán jūn bài dūn wén nù yuē wǒ xiōng lǎo bì ěr mén hù shuāi yǐ
帝遣中军司马曹浑等击含于越城，含军败，敦闻，怒曰：“我兄老婢耳，门户衰矣！
xiōng dì cái jiān wén wǔ zhě shì jiāng chù jì jiē zǎo sǐ jīn shì shì qù yǐ
兄弟才兼文武者，世将、处季皆早死，今世事去矣。
yǔ cān jūn lǚ bǎo yuē wǒ dāng lì xíng
”语参军吕宝曰：“我当力行。
yīn zuò shì ér qǐ kùn fá fù wò
”因作势而起，困乏复卧。
fèng děng zhì jīng shī zhūn yú shuǐ nán
凤等至京师，屯于水南。
dì qīn lǜ liù jūn yǐ yù fèng pín zhàn pò zhī
帝亲率六军以御凤，频战破之。
dūn wèi yáng jiàn jí zi yīng yuē wǒ wáng hòu yīng biàn jí wèi xiān lì cháo tíng bǎi guān rán hòu nǎi yíng zàng shì
敦谓羊鉴及子应曰： “我亡后，应便即位，先立朝廷百官，然后乃营葬事。
chū dūn shǐ bìng mèng bái quǎn zì tiān ér xià niè zhī yòu jiàn diāo xié chéng yáo chē dǎo cóng chēn mù lìng zuǒ yòu zhí zhī
”初，敦始病，梦白犬自天而下啮之，又见刁协乘轺车导从，瞋目令左右执之。
é ér dūn sǐ shí nián wǔ shí jiǔ
俄而敦死，时年五十九。
yīng mì bù fā sāng guǒ shī yǐ xí là tu qí wài mái yú shì zhōng yǔ zhū gě yáo děng héng zòng jiǔ yín lè
应秘不发丧，裹尸以席，蜡涂其外，埋于事中，与诸葛瑶等恒纵酒淫乐。
chén chōng zì wú lǜ zhòng wàn yú rén zhì yǔ hán děng hé
沈充自吴率众万余人至，与含等合。
chōng sī mǎ gù yáng shuō chōng yuē jīn jǔ dà shì ér tiān zǐ yǐ è qí hóu qíng lí zhòng jū fēng cuī shì cuò chí yí yóu yù bì zhì huò bài
充司马顾扬说充曰：“今举大事，而天子已扼其喉，情离众沮，锋摧势挫，持疑犹豫，必致祸败。
jīn ruò jué pò shān táng yīn hú shuǐ guàn jīng yì sì zhōu kǎn zhī shì jí shuǐ jūn zhī yòng cǐ suǒ wèi bù zhàn ér qū rén zhī bīng shàng cè yě
今若决破栅塘，因湖水灌京邑，肆舟槛之势，极水军之用，此所谓不战而屈人之兵，上策也。
jí chū zhì zhī ruì bìng dōng nán zhòng jūn zhī lì shí dào jù jìn zhòng guǎ guò bèi lǐ bì cuī xiàn zhōng cè yě
籍初至之锐， 并东南众军之力，十道俱进，众寡过倍，理必摧陷，中策也。
zhuǎn huò wéi fú yīn bài wèi chéng zhào qián fèng jì shì yīn zhǎn zhī yǐ jiàng xià cè yě
转祸为福，因败为成， 召钱凤计事，因斩之以降，下策也。
chōng bù néng yòng yáng táo guī yú wú
”充不能用，扬逃归于吴。
hán fù lǜ zhòng dù huái sū jùn děng nì jī dà bài zhī chōng yì shāo yíng ér tuì
含复率众渡淮，苏峻等逆击，大败之，充亦烧营而退。
jì ér zhōu guāng zhǎn qián fèng wú rú zhǎn chén chōng bìng chuán shǒu jīng shī
既而周光斩钱凤，吴儒斩沈充，并传首京师。
yǒu sī yì yuē wáng dūn tāo tiān zuò nì yǒu wú jūn zhī xīn yi yī cuī zhù wáng jùn gù shì pōu guān lù shī yǐ zhāng yuán è
有司议曰：“王敦滔天作逆，有无君之心，宜依崔杼、王浚故事，剖棺戮尸，以彰元恶。
yú shì fā yì chū shī fén qí yī guān jì ér xíng zhī
”于是发瘗出尸，焚其衣冠，跽而刑之。
dūn chōng shǒu tóng rì xuán yú nán héng guān zhě mò bù chēng qìng
敦、充首同日悬于南桁，观者莫不称庆。
dūn shǒu jì xuán mò gǎn shōu zàng zhě
敦首既悬，莫敢收葬者。
shàng shū lìng xī jiàn yán yú dì yuē xī wáng mǎng qī tóu yǐ ní chē dǒng zhuó rán fù yǐ zhào shì wáng lìng chèn tǔ xú fù fén shǒu
尚书令郗鉴言于帝曰：“昔王莽漆头以𫐐车，董卓然腹以照市，王凌𠋆土，徐馥焚首。
qián cháo zhū yáng jùn děng jiē xiān jí guān xíng hòu tīng sī bìn
前朝诛杨骏等，皆先极官刑，后听私殡。
rán chūn qiū xǔ qí xiāng zhī zàng jì hóu wèi wǔ yì wáng xiū zhī kū yuán tán
然《春秋》许齐襄之葬纪侯，魏武义王修之哭袁谭。
yóu sī yán zhī wáng zhū jiā yú shàng sī yì xíng yú xià
由斯言之，王诛加于上，私义行于下。
chén yǐ wéi kě tīng sī zàng yú yì wèi hóng
臣以为可听私葬，于义为弘。
zhāo xǔ zhī yú shì dūn jiā shōu zàng yān
” 昭许之，于是敦家收葬焉。
hán fù zǐ chéng dān chuán bēn jīng zhōu cì shǐ wáng shū shū shǐ rén chén zhī yú jiāng yú dǎng xī píng
含父子乘单船奔荆州刺史王舒，舒使人沈之于江，余党悉平。
dūn méi mù shū lǎng xìng jiǎn tuō yǒu jiàn cái xué tōng zuǒ shì kǒu bù yán cái lì yóu hǎo qīng tán shí rén mò zhī wéi zú xiōng róng yì zhī
敦眉目疏朗，性简脱，有鉴裁，学通《左氏》，口不言财利，尤好清谈，时人莫知，惟族兄戎异之。
jīng lüè zhǐ huī qiān lǐ zhī wài sù rán ér huī xià rǎo ér bù néng zhěng
经略指麾，千里之外肃然，而麾下扰而不能整。
wǔ dì cháng zhào shí xián gòng yán jì yì zhī shì rén rén jiē yǒu suǒ shuō wéi dūn dōu wú suǒ guān yì sè shū è
武帝尝召时贤共言伎艺之事，人人皆有所说，惟敦都无所关，意色殊恶。
zì yán zhī jī gǔ yīn zhèn xiù yáng bāo yīn jié xié yùn shén qì zì dé páng ruò wú rén jǔ zuò tàn qí xióng shuǎng
自言知击鼓，因振袖扬枹，音节谐韵，神气自得，傍若无人，举坐叹其雄爽。
shí chóng yǐ shē háo qín wù cè shàng cháng yǒu shí yú bì shì liè jiē yǒu róng sè zhì jiǎ jiān fěn shěn xiāng zhī yǒu rú cè zhě jiē yì xīn yī ér chū
石崇以奢豪矜物，厕上常有十余婢侍列，皆有容色，置甲煎粉、沈香汁，有如厕者，皆易新衣而出。
kè duō xiū tuō yī ér dūn tuō gù zhe xīn yì sè wú zuò
客多羞脱衣，而敦脱故著新，意色无怍。
qún bì xiāng wèi yuē cǐ kè bì néng zuò zéi
婢女们互相说：“这位客人一定能做贼。”
yòu cháng huāng zì yú sè tǐ wèi zhī bì zuǒ yòu jiàn zhī dūn yuē cǐ shén yì ěr
”又尝荒恣于色， 体为之弊，左右谏之，敦曰：“此甚易耳。
nǎi kāi hòu gé qū zhū bì qiè shù shí rén bìng fàng zhī shí rén tàn yì yān
”乃开后阁，驱诸婢妾数十人并放之， 时人叹异焉。
chén chōng zì shì jū
沈充，字士居。
shǎo hǎo bīng shū pō yǐ xióng háo wén yú xiāng lǐ
少好兵书，颇以雄豪闻于乡里。
dūn yǐn wèi cān jūn chōng yīn jiàn tóng jùn qián fèng
敦引为参军，充因荐同郡钱凤。
fèng zì shì yí dūn yǐ wéi kǎi cáo cān jūn shù de jìn jiàn
凤字世仪，敦以为铠曹参军，数得进见。
zhī dūn yǒu bù chén zhī xīn yīn jìn xié shuō suì xiāng péng gòu zhuān nòng wēi quán yán chéng huò fú
知敦有不臣之心，因进邪说，遂相朋构， 专弄威权，言成祸福。
zāo fù sāng wài tuō hái zàng ér mì wèi dūn shǐ yǔ chōng jiāo gòu
遭父丧，外托还葬，而密为敦使，与充交构。
chū dūn cān jūn xióng fu jiàn dūn wěi rèn fèng jiāng yǒu yì tú yīn jiǔ hān wèi dūn yuē kāi guó chéng jiā xiǎo rén wù yòng nìng xìng zài wèi xiān bù bài yè
初，敦参军熊甫见敦委任凤，将有异图，因酒酣谓敦曰：“开国承家，小人勿用，佞幸在位，鲜不败业。
dūn zuò sè yuē xiǎo rén ā shuí
”敦作色曰：“小人阿谁？
fu wú jù róng yīn cǐ gào guī
”甫无惧容，因此告归。
lín yǔ dūn bié yīn gē yuē cú fēng biāo qǐ gài shān líng fēn wù bì rì yù shí fén
临与敦别，因歌曰：“徂风飙起盖山陵，氛雾蔽日玉石焚。
wǎng shì jì qù kě cháng tàn niàn bié chóu chàng fù huì nán
往事既去可长叹，念别惆怅复会难。
dūn zhī qí fěng jǐ ér bù nà
”敦知其讽己而不纳。
míng dì jiāng fá dūn qiǎn qí xiāng rén chén zhēn yù chōng xǔ yǐ wéi sī kōng
明帝将伐敦，遣其乡人沈祯谕充，许以为司空。
chōng wèi zhēn yuē sān sī jù zhān zhī zhòng qǐ wú suǒ rèn
充谓祯曰：“三司具瞻之重， 岂吾所任！
bì hòu yán gān gǔ rén suǒ wèi
币厚言甘，古人所畏。
qiě zhàng fū gòng shì zhōng shǐ dāng tóng nìng kě zhōng dào gǎi yì rén shuí róng wǒ
且丈夫共事，终始当同，宁可中道改易，人谁容我！
zhēn yuē bù rán
”祯曰：“不然。
shě zhōng yǔ shùn wèi yǒu bù wáng zhě yě
舍忠与顺，未有不亡者也。
dà jiàng jūn zǔ bīng bù cháo jué shǎng zì jǐ wǔ chǐ zhī tóng zhī qí yì zhì
大将军阻兵不朝，爵赏自己，五尺之童知其异志。
jīn cǐ zhī jǔ jiāng xíng cuàn shì ěr qǐ tóng yú wǎng nián hu
今此之举，将行篡弑耳，岂同于往年乎？
shì yǐ jiāng chǎng zhū jiāng mò bù guī fù běn cháo nèi wài zhī shì xián yuàn zhì sǐ zhèng yǐ yí guó yì zhǔ yì bù běi miàn yǐ shì zhī yě nài hé xié tóng nì tú dāng bú yì zhī zé hu
是以疆场诸将莫不归赴本朝，内外之士咸愿致死，正以移国易主，义不北面以事之也，奈何协同逆图，当不义之责乎！
cháo tíng tǎn chéng zhēn suǒ zhī yě
朝廷坦诚，祯所知也。
zéi zhī dǎng lèi yóu yòu qí zuì yǔ zhī gēng shǐ kuàng jiàn jī ér zuò yá
贼之党类，犹宥其罪，与之更始，况见机而作邪！
chōng bù nà
”充不纳。
lǜ bīng lín fā wèi qí qī zǐ yuē nán r bù shù bào wěi zhōng bù hái yě
率兵临发，谓其妻子曰：“男儿不竖豹尾，终不还也。
jí bài guī wú xìng wáng shī dào wù rù qí gù jiāng wú rú jiā
”及败归吴兴，亡失道，误入其故将吴儒家。
rú yòu chōng nèi zhòng bì zhōng yīn xiào wèi chōng yuē sān qiān hù hóu yě
儒诱充内重壁中，因笑谓充曰：“三千户侯也。
chōng yuē fēng hóu bù zú tān yě
” 充曰：“封侯不足贪也。
ěr yǐ dà yì cún wǒ wǒ zōng zú bì hòu bào rǔ
尔以大义存我，我宗族必厚报汝。
ruò bì shā wǒ rǔ zú miè yǐ
若必杀我，汝族灭矣。
rú suì shā zhī
” 儒遂杀之。
chōng zi jìn jìng miè wú shì
充子劲竟灭吴氏。
jìn jiàn zhōng yì chuán
劲见《忠义传》。
shǐ chén yuē láng yá zhī chū zhèn jiàn yè lóng dé yóu qián suī dāng bì yīng tú yù dìng yú míng zhào fēng gōng hòu lì wèi bèi yú lí méng
史臣曰：琅邪之初镇建邺，龙德犹潜，虽当璧膺图预定于冥兆，丰功厚利未被于黎氓。
wáng dūn lì guān zhōng cháo wēi míng sù zhe zuò mù huái hǎi wàng shí yú lóng suì néng tuō yú shuǐ zhī shēn qī dìng jīn lán zhī mì qì bì chéng wáng dù guāng zuǒ zhōng xīng bǔ shì yán bǎi èr zhī qī lùn dōu chuàng sān fēn zhī yè cǐ gōng gù bù xì yě
王敦历官中朝，威名夙著，作牧淮海，望实逾隆，遂能托鱼水之深期，定金兰之密契，弼成王度，光佐中兴，卜世延百二之期，论都创三分之业，此功固不细也。
jì ér fù xūn gāo ér tú fēi wàng shì shì bī ér sì jiāo líng
既而负勋高而图非望，恃势逼而肆骄陵。
xìn xì qǐ zì diāo liú huò nán chéng yú qián chén
衅隙起自刁刘，祸难成于钱沈。
xìng jìn yáng zhī jiǎ chán xiàng wèi zhī bīng
兴晋阳之甲，缠象魏之兵。
fēng mù jì lù chái shēng yòu fā shàn qiè guó mìng shā hài zhōng liáng suì yù cuàn dào chéng yú bī qiān guī dǐng
蜂目既露，豺声又发，擅窃国命，杀害忠良，遂欲篡盗乘舆，逼迁龟鼎。
lài sì jūn yīng lüè jìn zuò líng zhǎng zhū hóu shì wèi gǔ gōng lù lì yòng néng yùn cí miào suàn tiǎn bǐ xiōng tú kè gù hóng tú zài qīng tiān bù zhě yǐ
赖嗣君英略，晋祚灵长，诸侯释位，股肱戮力，用能运兹庙算，殄彼凶徒，克固鸿图，载清天步者矣。
huán wēn zì yuán zi xuān chéng tài shǒu yí zhī zǐ yě
桓温，字元子，宣城太守彝之子也。
shēng wèi qī ér tài yuán wēn jiào jiàn zhī yuē cǐ r yǒu jī gǔ kě shì shǐ tí
生未期而太原温峤见之，曰：“此儿有奇骨，可试使啼。
jí wén qí shēng yuē zhēn yīng wù yě
”及闻其声，曰：“真英物也！
yǐ jiào suǒ shǎng gù suì míng zhī yuē wēn
”以峤所赏，故遂名之曰温。
jiào xiào yuē guǒ ěr hòu jiāng yì wú xìng yě
峤笑曰：“果尔，后将易吾姓也。
yí wèi hán huang suǒ hài jīng lìng jiāng bō yù yān
”彝为韩晃所害，泾令江播豫焉。
wēn shí nián shí wǔ zhěn gē qì xuè zhì zài fù chóu
温时年十五，枕戈泣血，志在复仇。
zhì nián shí bā huì bō yǐ zhōng zi biāo xiōng dì sān rén jū sàng zhì rèn zhàng zhōng yǐ wéi wēn bèi
至年十八，会播已终，子彪兄弟三人居丧，置刃杖中，以为温备。
wēn guǐ chēng diào bīn de jìn rèn biāo yú lú zhōng bìng zhuī èr dì shā zhī shí rén chēng yān
温诡称吊宾，得进，刃彪于庐中，并追二弟杀之，时人称焉。
wēn háo shuǎng yǒu fēng gài zī mào shén wěi miàn yǒu qī xīng
温豪爽有风概，姿貌甚伟，面有七星。
shǎo yǔ pèi guó liú tán shàn tán cháng chēng zhī yuē wēn yǎn rú zǐ shí léng xū zuò wěi máo zhé sūn zhòng móu jìn xuān wáng zhī liú yà yě
少与沛国刘惔善，惔尝称之曰：“温眼如紫石棱，须作猥毛磔，孙仲谋、晋宣王之流亚也。
xuǎn shàng nán kāng cháng gōng zhǔ bài fù mǎ dōu wèi xí jué wàn níng nán chú láng yá tài shǒu lèi qiān xú zhōu cì shǐ
”选尚南康长公主，拜驸马都尉，袭爵万宁男，除琅邪太守，累迁徐州刺史。
wēn yǔ yǔ yì yǒu shàn héng xiāng qī yǐ níng jì zhī shì
温与庾翼友善，恒相期以宁济之事。
yì cháng jiàn wēn yú míng dì yuē
翼尝荐温于明帝曰；
huán wēn shǎo yǒu xióng lüè yuàn bì xià wù yǐ cháng rén yù zhī cháng xù chù zhī yi wěi yǐ fāng zhào zhī rèn tuō qí hóng jì jiān nán zhī xūn
“桓温少有雄略，愿陛下勿以常人遇之，常婿畜之，宜委以方召之任，托其弘济艰难之勋。
yì zú yǐ wēn wèi dū du jīng liáng sì zhōu zhū jūn shì ān xī jiāng jūn jīng zhōu cì shǐ lǐng hù nán mán xiào wèi jiǎ jié
”翼卒，以温为都督荆梁四州诸军事、安西将军、荆州刺史、领护南蛮校尉、假节。
shí li shì wēi ruò wēn zhì zài lì xūn yú shǔ yǒng hé èr nián lǜ zhòng xi fá
时李势微弱，温志在立勋于蜀，永和二年，率众西伐。
shí kāng xiàn tài hòu lín cháo wēn jiāng fā shàng shū ér xíng
时康献太后临朝，温将发，上疏而行。
cháo tíng yǐ shǔ xiǎn yuǎn ér wēn bīng guǎ shǎo shēn rù dí chǎng shén yǐ wéi yōu
朝廷以蜀险远，而温兵寡少，深入敌场，甚以为忧。
chū zhū gě liàng zào bā zhèn tú yú yú fù píng shā zhī shàng lěi shí wèi bā háng xíng xiāng qù èr zhàng
初，诸葛亮造八阵图于鱼复平沙之上，垒石为八行，行相去二丈。
wēn jiàn zhī wèi cǐ cháng shān shé shì yě
温见之，谓“此常山蛇势也。
wén wǔ jiē mò néng shi zhī
” 文武皆莫能识之。
jí jūn cì péng mó nǎi mìng cān jūn zhōu chu sūn shèng shǒu zī zhòng zì jiāng bù zú zhí zhǐ chéng dū
及军次彭模，乃命参军周楚、孙盛守辎重，自将步卒直指成都。
shì shǐ qí shū fù fú jí cóng xiōng quán děng gōng péng mó chu děng yù zhī fú tuì zǒu
势使其叔父福及从兄权等攻彭模，楚等御之，福退走。
wēn yòu jī quán děng sān zhàn sān jié zéi zhòng sàn zì jiàn dào guī chéng dōu
温又击权等，三战三捷，贼众散，自间道归成都。
shì yú shì xī zhòng yǔ wēn zhàn yú zuó qiáo cān jūn gōng hù zhàn méi zhòng jù yù tuì ér gǔ lì wù míng jìn gǔ yú shì gōng zhī shì zhòng dà kuì
势于是悉众与温战于笮桥，参军龚护战没，众惧欲退，而鼓吏误鸣进鼓，于是攻之，势众大溃。
wēn chéng shèng zhí jìn fén qí xiǎo chéng shì suì yè dùn jiǔ shí lǐ zhì jìn shòu jiā méng chéng qí jiāng shān sōng zǎn jiān quàn shì jiàng nǎi miàn fù yú qīn qǐng mìng
温乘胜直进，焚其小城，势遂夜遁九十里，至晋寿葭萌城，其将邓嵩、昝坚劝势降，乃面缚舆亲请命。
wēn jiě fù fén qīn sòng yú jīng shī
温解缚焚亲，送于京师。
wēn tíng shǔ sān xún jǔ xián jīng shàn wěi shàng shū pú yè wáng shì zhōng shū jiān wáng yú zhèn dōng jiāng jūn shān dìng sàn qí cháng shì cháng qú děng jiē shǔ zhī liáng yě bìng yǐ wéi cān jūn bǎi xìng xián yuè
温停蜀三旬，举贤旌善，伪尚书仆射王誓、中书监王瑜、镇东将军邓定、散骑常侍常璩等，皆蜀之良也，并以为参军，百姓咸悦。
jūn wèi xuán ér wáng shì shān dìng wěi wén děng fǎn wēn fù tǎo píng zhī
军未旋而王誓、邓定、隗文等反，温复讨平之。
zhèn lǚ hái jiāng líng jìn wèi zhēng xi dà jiàng jūn kāi fǔ fēng lín hè jùn gōng
振旅还江陵，进位征西大将军、开府，封临贺郡公。
jí shí jì lóng sǐ wēn yù lǜ zhòng běi zhēng xiān shàng shū qiú cháo tíng yì shuǐ lù zhī yi jiǔ bù bào
及石季龙死，温欲率众北征，先上疏求朝廷议水陆之宜，久不报。
shí zhī cháo tíng zhàng yīn hào děng yǐ kàng jǐ wēn shén fèn zhī rán sù zhī hào fú zhī dàn yě
时知朝廷杖殷浩等以抗己，温甚忿之，然素知浩，弗之惮也。
yǐ guó wú tā xìn suì de xiāng chí mí nián suī yǒu jūn chén zhī jī yì xiāng jī mí ér yǐ bā zhōu shì zhòng zī diào dài bù wéi guó jiā yòng
以国无他衅，遂得相持弥年，虽有君臣之迹，亦相羁縻而已，八州士众资调，殆不为国家用。
shēng yán běi fá bài biǎo biàn xíng shùn liú ér xià xíng dá wǔ chāng zhòng sì wǔ wàn
声言北伐，拜表便行， 顺流而下，行达武昌，众四五万。
yīn hào lǜ wèi wēn suǒ fèi jiāng móu bì zhī yòu yù yǐ zōu yú fān zhù wēn jūn nèi wài zǔn tà rén qíng zhèn hài
殷浩虑为温所废，将谋避之，又欲以驺虞幡住温军，内外噂沓，人情震骇。
jiǎn wén dì shí wéi fǔ jūn yǔ wēn shū míng shè jì dà jì yí huò suǒ yóu
简文帝时为抚军，与温书明社稷大计，疑惑所由。
wēn jí huí jūn hái zhèn shàng shū yuē
温即回军还镇，上疏曰：
chén jìn qīn lǜ suǒ tǒng yù běi sǎo zhào wèi jūn cì wǔ chāng huò fǔ jūn dà jiàng jūn kuài jī wáng yù shū shuō fēng chén fēn yún wàng shēng yí huò cí zhǐ wēi jí yōu jí shè jì
臣近亲率所统，欲北扫赵魏，军次武昌，获抚军大将军、会稽王昱书，说风尘纷纭，妄生疑惑，辞旨危急，忧及社稷。
shěng zhī wǎn è bù jiě suǒ yóu xíng yǐng xiāng gù yǔn yuè wú de
省之惋愕，不解所由，形影相顾，陨越无地。
chén yǐ àn bì tiǎn hè zhòng rèn suī cái fēi qí rén zhí zài jìng luàn
臣以暗蔽，忝荷重任，虽才非其人，职在静乱。
kòu chóu bù miè guó chǐ wèi xuě xìng yīn kāi tài zhī qī yù kě chéng zhī huì pǐ fū yǒu zhì yóu huái fèn kǎi chén yì hé xīn zuò guān qí bì
寇仇不灭，国耻未雪，幸因开泰之期，遇可乘之会，匹夫有志，犹怀愤慨，臣亦何心，坐观其弊！
gù hé gē qū chí bù huáng níng chǔ qián hòu biǎo chén yú jīn lì nián yǐ
故荷戈驱驰， 不遑宁处，前后表陈，于今历年矣。
dān chéng tǎn rán gōng sī suǒ chá yǒu hé xiān jiè róng cǐ xián jì
丹诚坦然，公私所察，有何纤介，容此嫌忌？
qǐ chǒu zhèng zhī tú xīn huái chù tì cāo nòng xū shuō yǐ huò cháo tīng
岂丑正之徒心怀怵惕，操弄虚说，以惑朝听？
xī yuè yì yè chéng chuí tì liú bēn huò guāng jìn zhōng shàng guān gào biàn
昔乐毅谒诚，垂涕流奔，霍光尽忠，上官告变。
chán shuō tiǎn xíng jiān xié luàn dé jí lì dài zhī cháng huàn cún wáng zhī suǒ yóu yě
谗说殄行，奸邪乱德，及历代之常患，存亡之所由也。
jīn zhǔ shàng fù yú yáng qiū bì xià yǐ shèng shū lín cháo gōng jǐ wěi rèn zé chéng qún xià fāng jì huì tōng yú qún cái bù dé xìn yú xiá huāng
今主上富于阳秋，陛下以圣淑临朝，恭己委任，责成群下， 方寄会通于群才，布德信于遐荒。
kuàng chén shì méng shū ēn fú shì sān cháo shēn fēi jī lǚ zhī bīn jī wú hán péng zhī xìn ér fǎn jiàn qǐ yú xiōng xīn jiāo luàn guò yú sì guó cǐ gǔ xián suǒ yǐ tàn xī yú jì wǎng ér chén yì dà jù yú dāng nián yě
况臣世蒙殊恩，服事三朝，身非羁旅之宾，迹无韩彭之衅，而反间起于胸心，交乱过于四国，此古贤所以叹息于既往，而臣亦大惧于当年也。
jīn hèng yì wàng shēng chéng cǐ bèi jǐn shǐ chuí miè zhī zéi fù huò sū xī suǒ yǐ tòng xīn jué qì bēi kǎi mí shēn
今横议妄生，成此贝锦，使垂灭之贼复获苏息，所以痛心绝气，悲慨弥深。
chén suī suǒ cún zhě gōng suǒ wu zhě guó
臣虽所存者公，所务者国；
rán wài nán wèi mǐ ér nèi bì jiāo xìng zé chén běn xīn chén lì zhī zhì yě
然外难未弭，而内弊交兴，则臣本心陈力之志也。
jìn wèi tài wèi gù ràng bù bài
进位太尉，固让不拜。
shí yīn hào zhì luò yáng xiū fù yuán líng jīng shè shù nián lǚ zhàn lǜ bài qì xiè dōu jǐn
时殷浩至洛阳修复园陵，经涉数年，屡战屡败，器械都尽。
wēn fù jìn dū sī zhōu yīn cháo yě zhī yuàn nǎi zòu fèi hào zì cǐ nèi wài dà quán yī guī wēn yǐ
温复进督司州，因朝野之怨，乃奏废浩，自此内外大权一归温矣。
wēn suì tǒng bù qí sì wàn fā jiāng líng shuǐ jūn zì xiāng yáng rù jūn kǒu
温遂统步骑四万发江陵，水军自襄阳入均口。
zhì nán xiāng bù zì xī chuān yǐ zhēng guān zhōng mìng liáng zhōu cì shǐ sī mǎ xūn chū zǐ wǔ dào
至南乡，步自淅川以征关中，命梁州刺史司马勋出子午道。
bié jūn gōng shàng luò huò fú jiàn jīng zhōu cì shǐ guō jìng jìn jī qīng ní pò zhī
别军攻上洛，获苻健荆州刺史郭敬，进击青泥，破之。
jiàn yòu qiǎn zi shēng dì xióng zhòng shù wàn zhūn yáo liǔ chóu sī duī yǐ jù wēn suì dà zhàn shēng qīn zì xiàn zhèn shā wēn jiāng yīng tíng liú hóng sǐ shāng qiān shù
健又遣子生、弟雄众数万屯峣柳、愁思塠以距温，遂大战，生亲自陷阵，杀温将应庭、刘泓，死伤千数。
wēn jūn lì zhàn shēng zhòng nǎi sàn
温军力战，生众乃散。
xióng yòu yǔ jiāng jūn huán chōng zhàn bái lù yuán yòu wèi chōng suǒ pò
雄又与将军桓冲战白鹿原，又为冲所破。
xióng suì chí xí sī mǎ xūn xūn tuì cì nǚ wā bǎo
雄遂驰袭司马勋，勋退次女娲堡。
wēn jìn zhì bà shàng jiàn yǐ wǔ qiān rén shēn gōu zì gù jū rén jiē ān dǔ fù yè chí niú jiǔ yíng wēn yú lù zhě shí bā jiǔ qí lǎo gǎn qì yuē bù tú jīn rì fù jiàn guān jūn
温进至霸上，健以五千人深沟自固，居人皆安堵复业，持牛酒迎温于路者十八九，耆老感泣曰：“不图今日复见官军！
chū wēn shì mài shú qǔ yǐ wèi jūn zī
”初，温恃麦熟，取以为军资。
ér jiàn shān miáo qīng yě jūn liáng bù shǔ shōu sān qiān yú kǒu ér hái
而健芟苗清野，军粮不属，收三千余口而还。
dì shǐ shì zhōng huáng mén láo wēn yú xiāng yáng
帝使侍中黄门劳温于襄阳。
chū wēn zì yǐ xióng zī fēng qì shì xuān dì liú kūn zhī chóu yǒu yǐ qí bǐ wáng dūn zhě yì shén bù píng
初，温自以雄姿风气是宣帝、刘琨之俦，有以其比王敦者，意甚不平。
jí shì zhēng hái yú běi fāng dé yī qiǎo zuò lǎo bì fǎng zhī nǎi kūn jì nǚ yě yī jiàn wēn biàn shān rán ér qì
及是征还，于北方得一巧作老婢，访之，乃琨伎女也，一见温，便潸然而泣。
wēn wèn qí gù dá yuē gōng shén shì liú sī kōng
温问其故， 答曰：“公甚似刘司空。
wēn dà yuè chū wài zhěng lǐ yì guān yòu hū bì wèn
”温大悦，出外整理衣冠，又呼婢问。
bì yún miàn shén shì hèn báo
婢云：“面甚似， 恨薄；
yǎn shén shì hèn xiǎo
眼甚似，恨小；
xū shén shì hèn chì
须甚似，恨赤；
xíng shén shì hèn duǎn
形甚似，恨短；
shēng shén shì hèn cí
声甚似，恨雌。
wēn yú shì chǐ guān jiě dài hūn rán ér shuì bù yí zhě shù rì
”温于是褫冠解带，昏然而睡，不怡者数日。
mǔ kǒng shì zú shàng shū jiě zhí yù sòng zàng wǎn líng zhào bù xǔ
母孔氏卒，上疏解职，欲送葬宛陵，诏不许。
zèng lín hè tài fū rén yìn shòu shì yuē jìng qiǎn shì zhōng diào jì yè zhě jiān hù sāng shì xún yuè zhī zhōng shǐ zhě bā zhì yáo xuān xiāng wàng yú dào
赠临贺太夫人印绶，谥曰敬，遣侍中吊祭，谒者监护丧事，旬月之中，使者八至，轺轩相望于道。
wēn zàng bì shì shì yù xiū fù yuán líng yí dōu luò yáng biǎo shū shí yú shàng bù xǔ
温葬毕视事，欲修复园陵，移都洛阳，表疏十余上，不许。
jìn wēn zhēng tǎo dà dū dū dū sī jì èr zhōu zhū jūn shì wěi yǐ zhuān zhēng zhī rèn
进温征讨大都督、督司冀二州诸军事， 委以专征之任。
wēn qiǎn dū hù gāo wǔ jù lǔ yáng fǔ guó jiāng jūn dài shī zhūn hé shàng lēi zhōu shī yǐ bī xǔ luò yǐ qiáo liáng shuǐ dào jì tōng qǐng xú yù bīng chéng huái sì rù hé
温遣督护高武据鲁阳，辅国将军戴施屯河上，勒舟师以逼许洛，以谯梁水道既通，请徐豫兵乘淮泗入河。
wēn zì jiāng líng běi fá xíng jīng jīn chéng jiàn shǎo wèi láng yá shí suǒ zhǒng liǔ jiē yǐ shí wéi kǎi rán yuē mù yóu rú cǐ rén hé yǐ kān
温自江陵北伐，行经金城，见少为琅邪时所种柳皆已十围，慨然曰：“木犹如此，人何以堪！
pān zhī zhí tiáo xuàn rán liú tì
”攀枝执条，泫然流涕。
yú shì guò huái sì jiàn běi jìng yǔ zhū liáo shǔ dēng píng chéng lóu tiào zhǔ zhōng yuán kǎi rán yuē suì shǐ shén zhōu lù shěn bǎi nián qiū xū wáng yí fu zhū rén bù dé bù rèn qí zé
于是过淮泗，践北境，与诸僚属登平乘楼，眺瞩中原，慨然曰：“遂使神州陆沈，百年丘墟，王夷甫诸人不得不任其责！
yuán hóng yuē yùn yǒu xīng fèi qǐ bì zhū rén zhī guò
”袁宏曰：“运有兴废，岂必诸人之过！
wēn zuò sè wèi sì zuò yuē pō wén liú jǐng shēng yǒu qiān jīn dà niú dàn chú dòu shí bèi yú cháng niú fù zhòng zhì yuǎn céng bù ruò yī léi zì wèi wǔ rù jīng zhōu yǐ xiǎng jūn shì
”温作色谓四座曰： “颇闻刘景升有千斤大牛，啖刍豆十倍于常牛，负重致远，曾不若一羸牸，魏武入荆州，以享军士。
yì yǐ kuàng hóng zuò zhōng jiē shī sè
”意以况宏，坐中皆失色。
shī cì yī shuǐ yáo xiāng zhūn shuǐ běi jù shuǐ ér zhàn
师次伊水，姚襄屯水北，距水而战。
wēn jié zhèn ér qián qīn bèi jiǎ dū dì chōng jí zhū jiāng fèn jī xiāng dà bài zì xiāng shā sǐ zhě shù qiān rén yuè běi máng ér xi zǒu zhuī zhī bù jí suì bēn píng yáng
温结阵而前，亲被甲督弟冲及诸将奋击，襄大败，自相杀死者数千人，越北芒而西走，追之不及，遂奔平阳。
wēn tún gù tài jí diàn qián xǐ rù jīn yōng chéng yè xiān dì zhū líng líng bèi qīn huǐ zhě jiē shàn fù zhī jiān zhì líng lìng
温屯故太极殿前，徙入金墉城，谒先帝诸陵，陵被侵毁者皆缮复之，兼置陵令。
suì xuán jūn zhí jiàng zéi zhōu chéng yǐ guī qiān xiáng rén sān qiān yú jiā yú jiāng hàn zhī jiān
遂旋军，执降贼周成以归，迁降人三千余家于江汉之间。
qiǎn xī yáng tài shǒu téng jùn chū huáng chéng tǎo mán zéi wén lú děng yòu qiǎn jiāng xià xiāng liú hù yì yáng tài shǒu hú jì tǎo yāo zéi li hóng jiē pò zhī chuán shǒu jīng dū
遣西阳太守滕畯出黄城，讨蛮贼文卢等，又遣江夏相刘岵、义阳太守胡骥讨妖贼李弘，皆破之，传首京都。
wēn hái jūn zhī hòu sī yù qīng yǎn fù xiàn yú zéi
温还军之后，司、豫、青、兖复陷于贼。
shēng píng zhōng gǎi fēng nán jùn gōng jiàng lín hè wèi xiàn gōng yǐ fēng qí cì zi jì
升平中，改封南郡公，降临贺为县公，以封其次子济。
lóng hé chū kòu bī hé nán tài shǒu dài shī chū bēn guàn jūn jiāng jūn chén yòu gào jí wēn shǐ jìng líng tài shǒu shān xiá lǜ sān qiān rén zhù yòu bìng yù hái dōu luò yáng shàng shū yuē
隆和初，寇逼河南，太守戴施出奔，冠军将军陈祐告急，温使竟陵太守邓遐率三千人助祐，并欲还都洛阳，上疏曰：
bā shǔ jì píng nì hú xiāo miè shí lái zhī huì jì zhì xiū tài zhī qìng xiǎn zhù
巴蜀既平，逆胡消灭，时来之会既至，休泰之庆显著。
ér rén shì guāi wéi lǚ sàng wáng lüè fù shǐ èr zéi shuāng qǐ hǎi nèi bēng liè hé luò xiāo tiáo shān líng wēi bī suǒ yǐ xiá ěr bēi huáng tòng xīn yú jì wǎng zhě yě
而人事乖违，屡丧王略， 复使二贼双起，海内崩裂，河洛萧条，山陵危逼，所以遐迩悲惶，痛心于既往者也。
fú wéi bì xià bǐng qián kūn zì rán zhī zī tǐng xī huáng xuán lǎng zhī dé fèng qī wài fān lóng fēi huáng jí shí wù líng tì bèi chè tiān tīng rén zhī qíng wěi jǐn zhī zhī yǐ
伏惟陛下禀乾坤自然之姿，挺羲皇玄朗之德，凤妻外籓，龙飞皇极，时务陵替， 备彻天听，人之情伪，尽知之矣。
shì yǐ jiǔ yù zhái xīn yōu xiá qǐ zhǒng sī zhù yún luó hùn wǎng sì yì
是以九域宅心，幽遐企踵，思伫云罗，混网四裔。
chéng yi yuǎn tú miào suàn dà cún jīng lüè guāng fù jiù jīng jiāng lǐ huá xià shǐ huì fēng yáng zé qià bèi bā biǎo shuāng wēi hán biāo líng zhèn wú wài qǐ bù yǔn yīng líng xiū tiān rén qí qì
诚宜远图庙算，大存经略，光复旧京，疆理华夏，使惠风阳泽洽被八表，霜威寒飙陵振无外，岂不允应灵休，天人齐契！
jīn jiāng hé yōu kuò fēng mǎ shū miǎo gù xiàng yì zhī tú lǚ wáng xiāng xún ér jiàn jié zhī shì yóu jì zhǒng wú huǐ
今江河悠阔，风马殊邈，故向义之徒履亡相寻，而建节之士犹继踵无悔。
kuàng chén jí jì huí zhòng xīng sī yǎng běn yuán jì yùn zhī gū zì qiān
况辰极既回，众星斯仰，本源既运，枝泒自迁；
zé jìn zhī yú lí xīn huáng dé zhī yōu píng qún xiōng yāo nì zhī miè wáng zhī wú rì chěng sī shùn zhī xīn gǔ léi tíng zhī shì zé èr shù zhī mìng bù zhū ér zì jué yǐ
则晋之余黎欣皇德之攸凭，群凶妖逆知灭亡之无日，骋思顺之心，鼓雷霆之势，则二竖之命不诛而自绝矣。
gù yuán tōng guì yú wú zhì míng zhé shàng yú yīng jī jiè rú shí yān suǒ yǐ chéng wù
故员通贵于无滞，明哲尚于应机，砎如石焉，所以成务。
ruò nǎi hǎi yùn jì tú ér péng yì bù jǔ yǒng jié gēn yú nán chuí fèi shén zhōu yú lóng mò lìng wǔ chǐ zhī tóng yǎn kǒu ér tàn xī
若乃海运既徒，而鹏翼不举，永结根于南垂，废神州于龙漠，令五尺之童掩口而叹息。
fu xiān wáng jīng shǐ xuán shèng zhái xīn huà wèi jiǔ zhōu zhì wèi jiǔ fù guì zhōng qū ér nèi zhū xià chéng yǐ guǐ dù zì zhōng shuāng lù wéi jūn guān miǎn wàn guó cháo zōng sì hǎi gù yě
夫先王经始，玄圣宅心，画为九州，制为九服，贵中区而内诸夏，诚以晷度自中，霜露惟均，冠冕万国，朝宗四海故也。
zì qiáng hú líng bào zhōng huá dàng fù láng bèi shī jù quán xìng yáng yuè huò qū yǐ dài lóng shēn zhī huì qián pán zhī sì fēng yún zhī qī gài tún pǐ suǒ zhōng fēi lǐ shèng ér rán yě
自强胡陵暴，中华荡覆，狼狈失据，权幸扬越，蠖屈以待龙伸之会，潜蟠之俟风云之期，盖屯圮所钟，非理胜而然也。
ér sāng luàn miǎn miǎo wǔ shí yú zài xiān jiù cú méi hòu lái tóng yòu bān jīng chuò yīn jī xí chéng sú suì wàng jué yú běn bāng yàn ān yú suǒ tuō
而丧乱缅邈，五十余载，先旧徂没，后来童幼，班荆辍音，积习成俗，遂望绝于本邦， 宴安于所托。
juàn yán dào zhī bù jué bēi tàn
眷言悼之，不觉悲叹！
chén suī yōng liè cái bù zhōu wù rán shè guān chéng fá shǔ dāng zhòng rèn yuàn jié jīn gǔ xuān lì xiān fēng jiǎn chú jīng jí qū zhū chái láng
臣虽庸劣，才不周务，然摄官承乏，属当重任， 愿竭筋骨，宣力先锋，翦除荆棘，驱诸豺狼。
zì yǒng jiā zhī luàn bō liú jiāng biǎo zhě qǐng yī qiè běi xǐ yǐ shí hé nán zī qí jiù yè fǎn qí tǔ yǔ quàn nóng sāng zhī wu jǐn sān shí zhī lì dǎo zhī yǐ yì qí zhī yǐ lǐ shǐ wén wǔ jiān xuān xìn shùn jiāo chàng jǐng yì jì xiū gāng wéi cū jǔ
自永嘉之乱，播流江表者，请一切北徙，以实河南，资其旧业，反其土宇，劝农桑之务，尽三时之利，导之以义，齐之以礼，使文武兼宣，信顺交畅，井邑既修，纲维粗举。
rán hòu bì xià jiàn sān chén zhī zhāng zhèn qí qí zhī jīng miǎn liú xī luán cháo fú jì jiāng zé yǔ zhòu zhī nèi shuí bù xìng shén
然后陛下建三辰之章，振旗旗之旌，冕旒锡銮，朝服济江，则宇宙之内谁不幸甚！
fū rén qíng mèi ān nán yǔ tú shǐ
夫人情昧安，难与图始；
fēi cháng zhī shì zhòng rén suǒ yí
非常之事，众人所疑。
fú yuàn bì xià jué xuán zhào zhī míng duàn cháng jūn zhī wài zé chén yǐ xīng fù zhī xiào wěi chén yǐ zhōng jì zhī gōng
伏愿陛下决玄照之明，断常均之外，责臣以兴复之效，委臣以终济之功。
cǐ shì jì jiù cǐ gōng jì chéng zé bì xià shèng xūn bǐ lóng qián dài zhōu xuān zhī yǒng fù xīng dāng nián
此事既就，此功既成，则陛下盛勋比隆前代，周宣之咏复兴当年。
rú qí bù xiào chén zhī zuì yě qiān cháng fù huò qí gān rú jì
如其不效，臣之罪也，褰裳赴镬，其甘如荠。
zhào yuē zài xī sāng luàn hū shè wǔ jì róng dí sì bào jì xí xiōng jì juàn yán xi gù kǎi tàn yíng huái
诏曰：“在昔丧乱，忽涉五纪，戎狄肆暴，继袭凶迹，眷言西顾，慨叹盈怀！
zhī yù gōng lǜ sān jūn dàng dí fēn huì kuò qīng zhōng jī guāng fù jiù jīng fēi fū wài shēn xùn guó shú néng ruò cǐ zhě zāi
知欲躬率三军，荡涤氛秽，廓清中畿，光复旧京，非夫外身殉国，孰能若此者哉！
zhū suǒ chǔ fēn wěi zhī gāo suàn
诸所处分，委之高算。
dàn hé luò qiū xū suǒ yíng zhě guǎng jīng shǐ zhī qín zhì láo huái yě
但河洛丘墟，所营者广，经始之勤，致劳怀也。
yú shì gǎi shòu bìng sī jì sān zhōu yǐ jiāo guǎng liáo yuǎn ba dū du wēn biǎo cí bù shòu
”于是改授并、司、冀三州，以交广辽远，罢都督，温表辞不受。
yòu jiā shì zhōng dà sī mǎ dū du zhōng wài zhū jūn shì jiǎ huáng yuè
又加侍中、大司马、都督中外诸军事、假黄钺。
wēn yǐ jì zǒng dū nèi wài bù yí zài yuǎn yòu shàng shū chén pián yí qī shì qí yī péng dǎng léi tóng sī yì fèi téng yi yì dù fú jìng mò shǐ néng zhí
温以既总督内外，不宜在远，又上疏陈便宜七事：其一，朋党雷同，私议沸腾，宜抑杜浮竞，莫使能植。
qí èr hù kǒu diāo guǎ bù dàng hàn zhī yī jùn yi bìng guān shěng zhí lìng jiǔ yú qí shì
其二，户口凋寡，不当汉之一郡，宜并官省职，令久于其事。
qí sān jī wù bù kě tíng fèi cháng xíng wén àn yi wéi xiàn rì
其三，机务不可停废，常行文案宜为限日。
qí sì yi míng zhǎng yòu zhī lǐ jiǎng zhōng gōng zhī lì
其四，宜明长幼之礼，奖忠公之吏。
qí wǔ bāo biǎn shǎng fá yi yǔn qí shí
其五，褒贬赏罚，宜允其实。
qí liù yi shù zūn qián diǎn dūn míng xué yè
其六，宜述遵前典，敦明学业。
qí qī yi xuǎn jiàn shǐ guān yǐ chéng jìn shū
其七，宜选建史官，以成晋书。
yǒu sī jiē zòu xíng zhī
有司皆奏行之。
xún jiā yǔ bǎo gǔ chuī zhì zuǒ yòu zhǎng shǐ sī mǎ cóng shì zhōng láng sì rén
寻加羽葆鼓吹，置左右长史、司马、 从事中郎四人。
shòu gǔ chuī yú jiē cí
受鼓吹，余皆辞。
fù lǜ zhōu jūn jìn hé féi
复率舟军进合肥。
jiā yáng zhōu mù lù shàng shū shì shǐ shì zhōng yán máo xuān zhǐ zhào wēn rù cān cháo zhèng
加扬州牧、录尚书事，使侍中颜旄宣旨，召温入参朝政。
wēn shàng shū yuē
温上疏曰：
fāng rǎng chú qún xiōng sǎo píng huò luàn dāng jié tiān xià zhì lì yǔ zhòng gòng jì ér cháo yì xián yí shèng zhào mí gù shì yì běn tú qǐ gǎn zhí suì
方攘除群凶，扫平祸乱，当竭天下智力，与众共济，而朝议咸疑，圣诏弥固， 事异本图，岂敢执遂！
zhì yú rù cān cháo zhèng fēi suǒ gǎn wén
至于入参朝政，非所敢闻。
chén wéi lí gōng shěng èr shí yú zài bì fèng róng wu yì qín sī kǔ ruò de jiě dài xiāo yáo míng yù quē tíng cān zàn wú wéi zhī qì yù wén qū chéng zhī huà suī shí bù mǐn qǐ bù shì yuàn
臣违离宫省二十余载，鞸奉戎务，役勤思苦，若得解带逍遥，鸣玉阙廷，参赞无为之契，豫闻曲成之化，虽实不敏，岂不是愿！
dàn gù yǐ jiāng hàn jiān nán bù tóng nǎng rì ér yì liáng xīn píng níng zhōu shǐ fú xuán bīng hàn chuān shù yù mí guǎng jiā qiáng mán pán yá shì chù shàng liú jiāng hú yōu yuǎn dāng zhì mìng hòu bó zì fēi wàng shí zhòng wēi wú yǐ zhèn yù xiá wài
但顾以江汉艰难，不同曩日，而益梁新平，宁州始服，悬兵汉川， 戍御弥广，加强蛮盘牙，势处上流，江湖悠远，当制命侯伯，自非望实重威，无以镇御遐外。
chén zhī shě cǐ zhī jiān wēi gǎn bèi zhī ér wú yuàn yuàn fèn bì tóu shēn zào shì zhōng yuán zhě shí chǐ dì dào huáng jū zè lòu yú dōng nán tòng shén huá sāng zǐ suì mái yú róng dí
臣知舍此之艰危，敢背之而无怨，愿奋臂投身造事中原者，实耻帝道皇居仄陋于东南，痛神华桑梓遂埋于戎狄。
ruò píng zōng miào zhī líng zé yún chè xí juǎn hū xī dàng qīng
若凭宗庙之灵，则云彻席卷，呼吸荡清。
rú dāng jiǎ xī yóu hún zé chén jù hé luò qīn lín èr kòu guǎng xuān huáng líng jīn dài qín zhào yuǎn bù wǔ zài dà shì bì dìng
如当假息游魂，则臣据河洛，亲临二寇，广宣皇灵，襟带秦赵，远不五载，大事必定。
jīn chén yù yǐ qīn xián zàn guó guāng fǔ èr shì jí wú fán yǐ chén shū dùn bìng shì jī wù
今臣昱以亲贤赞国，光辅二世，即无烦以臣疏钝，并是机务。
qiě bù yǒu xíng zhě shuí hàn mù yǔ
且不有行者，谁捍牧圉？
biǎo lǐ xiāng jì shí shēn shí zhòng
表里相济，实深实重。
fú yuàn bì xià chá chén suǒ chén jiān fǎng nèi wài qǐ shí hái zhūn fǔ níng fāng yú
伏愿陛下察臣所陈，兼访内外，乞时还屯，抚宁方隅。
zhào bù xǔ fù zhēng wēn
诏不许，复征温。
wēn zhì zhě qí zhào yòu shǐ shàng shū chē guàn zhǐ zhī wēn suì chéng zhě qí gù ràng nèi lù yáo lǐng yáng zhōu mù
温至赭圻，诏又使尚书车灌止之，温遂城赭圻，固让内录， 遥领扬州牧。
shǔ xiān bēi gōng luò yáng chén yòu chū bēn jiǎn wén dì shí fǔ zhèng huì wēn yú liè zhōu yì zhēng tǎo shì wēn yí zhèn gū shú
属鲜卑攻洛阳，陈祐出奔，简文帝时辅政，会温于洌洲，议征讨事， 温移镇姑孰。
huì āi dì bēng shì suì qǐn
会哀帝崩，事遂寝。
wēn xìng jiǎn měi yàn wéi xià qī diàn pán chá guǒ ér yǐ
温性俭，每燕惟下七奠柈茶果而已。
rán yǐ xióng wǔ zhuān cháo kuī yú fēi wàng huò wò duì qīn liáo yuē wéi ěr jì jì jiāng wéi wén jǐng suǒ xiào
然以雄武专朝，窥觎非望，或卧对亲僚曰： “为尔寂寂，将为文景所笑。
zhòng mò gǎn duì
”众莫敢对。
jì ér fǔ zhěn qǐ yuē jì bù néng liú fāng hòu shì bù zú fù yí chòu wàn zǎi yá
既而抚枕起曰：“既不能流芳后世，不足复遗臭万载邪！
cháng xíng jīng wáng dūn mù wàng zhī yuē kě rén kě rén
”尝行经王敦墓，望之曰：“可人，可人！
qí xīn jì ruò shì
”其心迹若是。
shí yǒu yuǎn fāng bǐ qiū ní míng yǒu dào shù yú bié shì yù wēn qiè kuī zhī
时有远方比丘尼名有道术，于别室浴，温窃窥之。
ní luǒ shēn xiān yǐ dāo zì pò fù cì duàn liǎng zú
尼倮身先以刀自破腹，次断两足。
yù jìng chū wēn wèn jí xiōng ní yún gōng ruò zuò tiān zǐ yì dāng rú shì
浴竟出，温问吉凶，尼云：“公若作天子，亦当如是。
tài hé sì nián yòu shàng shū xī zhòng běi fá
太和四年，又上疏悉众北伐。
píng běi jiāng jūn xī yīn yǐ jí jiě zhí yòu yǐ wēn lǐng píng běi jiāng jūn xú yǎn èr zhōu cì shǐ lǜ dì nán zhōng láng chōng xi zhōng láng yuán zhēn bù qí wǔ wàn běi fá
平北将军郗愔以疾解职，又以温领平北将军、徐兖二州刺史，率弟南中郎冲、西中郎袁真步骑五万北伐。
bǎi guān jiē yú nán zhōu zǔ dào dū yì jǐn qīng
百官皆于南州祖道，都邑尽倾。
jūn cì hú lù gōng mù róng jiāng mù róng zhōng huò zhī jìn cì jīn xiāng
军次湖陆，攻慕容将慕容忠，获之，进次金乡。
shí kàng hàn shuǐ dào bù tōng nǎi záo jù yě sān bǎi yú lǐ yǐ tōng zhōu yùn zì qīng shuǐ rù hé
时亢旱，水道不通，乃凿钜野三百余里以通舟运，自清水入河。
jiāng mù róng chuí fu mò bō děng lǜ zhòng bā wàn jù wēn zhàn yú lín zhǔ
将慕容垂、傅末波等率众八万距温，战于林渚。
wēn jī pò zhī suì zhì fāng tóu
温击破之，遂至枋头。
xiān shǐ yuán zhēn fá qiáo liáng kāi shí mén yǐ tōng yùn
先使袁真伐谯梁，开石门以通运。
zhēn tǎo qiáo liáng jiē píng zhī ér bù néng kāi shí mén jūn liáng jié jìn
真讨谯梁皆平之， 而不能开石门，军粮竭尽。
wēn fén zhōu bù tuì zì dōng yàn chū cāng yuán jīng chén liú záo jǐng ér yǐn xíng qī bǎi yú lǐ
温焚舟步退，自东燕出仓垣，经陈留，凿井而饮，行七百余里。
chuí yǐ bā qiān jì zhuī zhī zhàn yú xiāng yì wēn jūn bài jì sǐ zhě sān wàn rén
垂以八千骑追之，战于襄邑，温军败绩，死者三万人。
wēn shén chǐ zhī guī zuì yú zhēn biǎo fèi wèi shù rén
温甚耻之，归罪于真，表废为庶人。
zhēn yuàn wēn wū jǐ jù shòu yáng yǐ zì gù qián tōng fú jiān mù róng
真怨温诬己，据寿阳以自固，潜通苻坚、慕容。
dì qiǎn shì zhōng luō hán yǐ niú jiǔ kào wēn yú shān yáng shǐ kuài jī wáng yù huì wēn yú tú zhōng zhào yǐ wēn shì zǐ jǐ shì xī wèi zhēng lǔ jiāng jūn yù zhōu cì shǐ jiǎ jié
帝遣侍中罗含以牛酒犒温于山阳，使会稽王昱会温于途中，诏以温世子给事熙为征虏将军、豫州刺史、假节。
jí nán kāng gōng zhǔ hōng zhào fù bù qiān pǐ qián bǎi wàn wēn cí bù shòu
及南康公主薨，诏赙布千匹，钱百万，温辞不受。
yòu chén xi xī sān nián zhī gū qiě nián shào wèi yi shǐ jū piān rèn zhào bù xǔ
又陈息熙三年之孤，且年少未宜使居偏任，诏不许。
fā zhōu rén zhù guǎng líng chéng yí zhèn zhī
发州人筑广陵城，移镇之。
shí wēn xíng yì jì jiǔ yòu jiān jí lì sǐ zhě shí sì wǔ bǎi xìng jiē yuàn
时温行役既久，又兼疾疠，死者十四五，百姓嗟怨。
yuán zhēn bìng sǐ qí jiāng zhū fǔ lì qí zi jǐn yǐ sì shì
袁真病死，其将朱辅立其子瑾以嗣事。
mù róng fú jiān bìng qiǎn jūn shòu jǐn wēn shǐ dū hù dǔ yáo jiáo yáng zhī děng yǔ shuǐ jūn jī zhī
慕容、苻坚并遣军授瑾，温使督护竺瑶、矫阳之等与水军击之。
shí jūn yǐ zhì yáo děng yǔ zhàn yú wǔ qiū pò zhī
时军已至，瑶等与战于武丘，破之。
wēn lǜ èr wàn rén zì guǎng líng yòu zhì jǐn yīng chéng gù shǒu wēn zhù cháng wéi shǒu zhī
温率二万人自广陵又至，瑾婴城固守，温筑长围守之。
fú jiān nǎi shǐ qí jiāng wáng jiàn zhāng cì děng lǜ bīng yǐ jiù jǐn zhūn luò jiàn xiān qiǎn jīng qí wǔ qiān cì yú féi shuǐ běi
苻坚乃使其将王鉴、张蚝等率兵以救瑾，屯洛涧，先遣精骑五千次于肥水北。
wēn qiǎn huán yī jí dì zǐ shí qián děng nì jī dà pò zhī jǐn zhòng suì kuì shēng qín zhī bìng qí zōng zú shù shí rén jí zhū fǔ sòng yú jīng dū ér zhǎn zhī suǒ shì yǎng qǐ huó shù bǎi rén xī kēng zhī yǐ qī zi wèi shǎng
温遣桓伊及弟子石虔等逆击，大破之，瑾众遂溃， 生擒之，并其宗族数十人及朱辅送于京都而斩之，所侍养乞活数百人悉坑之，以妻子为赏。
wēn yǐ gōng zhào jiā bān jiàn shí rén kào jūn yú lù cì wén wǔ lùn gōng shǎng cì gè yǒu chà
温以功，诏加班剑十人，犒军于路次，文武论功赏赐各有差。
wēn jì fù qí cái lì jiǔ huái yì zhì yù xiān lì gōng hé shuò hái shòu jiǔ cì
温既负其才力，久怀异志，欲先立功河朔，还受九锡。
jì féng fù bài míng shí dùn jiǎn yú shì cān jūn xī chāo jìn fèi lì zhī jì wēn nǎi fèi dì ér lì jiǎn wén dì
既逢覆败，名实顿减， 于是参军郗超进废立之计，温乃废帝而立简文帝。
zhào wēn yī zhū gě liàng gù shì jiǎ zhàng bǎi rén rù diàn cì qián wǔ qiān wàn juàn èr wàn pǐ bù shí wàn pǐ
诏温依诸葛亮故事，甲仗百人入殿，赐钱五千万，绢二万匹，布十万匹。
wēn duō suǒ fèi tú zhū yǔ qiàn yīn juān cáo xiù děng
温多所废徒，诛庾倩、殷涓、曹秀等。
shì shí wēn wēi shì xī hè shì zhōng xiè ān jiàn ér yáo bài wēn jīng yuē ān shí qīng hé shì nǎi ěr
是时温威势翕赫，侍中谢安见而遥拜，温惊曰：“安石，卿何事乃尔！
ān yuē wèi yǒu jūn bài yú qián chén yī yú hòu
”安曰：“未有君拜于前，臣揖于后。
shí wēn yǒu jiǎo jí zhào shèng yú rù cháo jì jiàn yù chén fèi lì běn yì dì biàn qì xià shù shí háng wēn jīng jù bù dé yī yán ér chū
”时温有脚疾，诏乘舆入朝，既见，欲陈废立本意，帝便泣下数十行，温兢惧，不得一言而出。
chū yuán míng shì guō pú wèi chèn yuē jūn fēi wú sì xiōng dì dài chán
初，元明世，郭璞为谶曰：“君非无嗣，兄弟代禅。
wèi chéng dì yǒu zi ér yǐ guó zuò chuán dì
”谓成帝有子，而以国祚传弟。
yòu yuē yǒu rén xìng li r zhuān zhēng zhàn
又曰：“有人姓李，儿专征战。
pì rú chē zhóu tuō zài yī miàn
譬如车轴，脱在一面。
r zhě zi yě
”儿者，子也；
li qù zi mù cún chē qù zhóu wèi xuān hé chéng huán zì yě
李去子木存，车去轴为亘，合成“桓”字也。
yòu yuē ěr lái ěr lái hé nèi dà xiàn
又曰：“尔来，尔来，河内大县。
ěr lái wèi zì ěr yǐ lái wèi yuán shǐ wēn zì yuán zi yě
”尔来谓自尔已来为元始，温字元子也；
gù hé nèi dà xiàn wēn yě
故河内大县，温也。
chéng kāng jì bēng huán shì shǐ dà gù lián yán zhī
成康既崩，桓氏始大，故连言之。
yòu yuē lài zǐ zhī hōng yán wǒ guó zuò
又曰：“赖子之薨，延我国祚。
tòng zi zhī yǔn huáng yùn qí mù
痛子之陨，皇运其暮。
èr zi zhě yuán zǐ dào zi yě
”二子者，元子、道子也。
wēn zhì zài cuàn duó shì wèi chéng ér sǐ xìng zhī yě
温志在篡夺，事未成而死，幸之也。
kuài jī wáng dào zi suī shǒu luàn jìn guó ér qí sǐ yì jìn shuāi zhī yóu yě gù yún tòng yě
会稽王道子虽首乱晋国，而其死亦晋衰之由也，故云痛也。
wēn fù huán bái shí shàng shū qiú guī gū shú
温复还白石，上疏求归姑孰。
zhào yuē fu qián kūn tǐ hé ér huà chéng wàn wù
诏曰：“夫乾坤体合，而化成万物；
èr rén tóng xīn zé bù yán suǒ lì
二人同心， 则不言所利。
gǔ zhī zhé wáng xián lài yuán fǔ jī dàn guāng yú sì biǎo ér zhōu dào yǐ lóng
古之哲王咸赖元辅，姬旦光于四表，而周道以隆；
yī yǐn gé yú huáng tiān ér yīn huà yǐ qià
伊尹格于皇天，而殷化以洽。
dà sī mǎ míng dé yìng qī guāng dà shēn yuǎn shàng hé tiān xīn hán zhāng shí fā yòng jí dà mìng zài yǔ yī rén gōng měi bó lù dào gù wàn shì
大司马明德应期，光大深远，上合天心，含章时发，用集大命，在予一人，功美博陆，道固万世。
jīn jìn gōng chéng xiàng qí dà sī mǎ běn guān jiē rú gù liú gōng jīng dū yǐ zhèn shè jì
今进公丞相，其大司马本官皆如故，留公京都，以镇社稷。
wēn gù cí réng qǐng hái zhèn
”温固辞，仍请还镇。
qiǎn shì zhōng wáng tǎn zhī zhēng wēn rén xiāng zēng yì wèi wàn hù yòu cí
遣侍中王坦之征温人相，增邑为万户，又辞。
zhào yǐ xī fǔ jīng yuán zhēn shì gù jūn yòng bù zú gěi shì zǐ xī bù sān wàn pǐ mǐ liù wàn hú yòu yǐ xī dì jì wèi jǐ shì zhōng
诏以西府经袁真事故，军用不足，给世子熙布三万匹，米六万斛，又以熙弟济为给事中。
jí dì bù yù zhào wēn yuē wú suì wěi dǔ zú xià biàn rù jì de xiāng jiàn
及帝不豫，诏温曰：“吾遂委笃，足下便入，冀得相见。
biàn lái biàn lái
便来，便来！
yú shì yī rì yī yè pín yǒu sì zhào
”于是一日一夜频有四诏。
wēn shàng shū yuē shèng tǐ bù hé yǐ jīng jī rì yú xīn huáng kǒng wú suǒ jì qíng
温上疏曰：“圣体不和，以经积日，愚心惶恐，无所寄情。
fu shèng shuāi cháng lǐ guò bèi wú hài gù hàn gāo zhěn jí lǚ hòu wèn xiāng xiào wǔ bù yù huò guāng qǐ sì
夫盛衰常理，过备无害，故汉高枕疾，吕后问相，孝武不豫，霍光启嗣。
wū yē yǐ wèn shēn hòu gài suǒ cún zhě dà yě
呜噎以问身后，盖所存者大也。
jīn huáng zǐ yòu zhì ér cháo xián shí yù wéi xiè ān wáng tǎn zhī cái shí zhì jiē jiǎn zài shèng jiàn
今皇子幼稚，而朝贤时誉惟谢安、王坦之才识智皆简在圣鉴。
nèi fǔ yòu jūn wài yù qiáng kòu shí qún qíng zhī dà jù rán lǐ jǐn yú cǐ
内辅幼君，外御强寇，实群情之大惧，然理尽于此。
bì xià pián yí chóng shòu shǐ qún xià zhī suǒ jì ér ān děng fèng mìng chén lì gōng sī wèi yi
陛下便宜崇授，使群下知所寄， 而安等奉命陈力，公私为宜。
zhì rú chén wēn wèi jiān jiàng xiàng jiā bì xià chuí bù yī zhī gù dàn xiǔ mài jí bìng jù bù zhī jiǔ wú suǒ fù kān tuō yǐ hòu shì
至如臣温位兼将相，加陛下垂布衣之顾，但朽迈疾病， 惧不支久，无所复堪托以后事。
shū wèi jí zòu ér dì bēng yí zhào jiā guó shì yī bǐng zhī yú gōng rú zhū gé wǔ hòu wáng chéng xiàng gù shì
”疏未及奏而帝崩，遗诏家国事一禀之于公，如诸葛武侯、王丞相故事。
wēn chū wàng jiǎn wén lín zhōng shàn wèi yú jǐ bù ěr biàn wèi zhōu gōng jū shè
温初望简文临终禅位于己，不尔便为周公居摄。
shì jì bù fù suǒ wàng gù shén fèn yuàn yǔ dì chōng shū yuē yí zhào shǐ wú yī wǔ hòu wáng gōng gù shì ěr
事既不副所望，故甚愤怨，与弟冲书曰：“遗诏使吾依武侯、王公故事耳。
wáng xiè chù dà shì zhī jì rì fèn fèn shǎo huái
”王、谢处大事之际，日愤愤少怀。
jí xiào wǔ jí wèi zhào yuē xiān dì yí chì yún shì dà sī mǎ rú shì wú
及孝武即位，诏曰：“先帝遗敕云：‘事大司马如事吾。
lìng dá biǎo biàn kě jìn jìng
’令答表便可尽敬。
yòu zhào dà sī mǎ shè jì suǒ jì xiān dì tuō yǐ jiā guó nèi wài zhòng shì biàn jiù guān gōng shī xíng
” 又诏：“大司马社稷所寄，先帝托以家国，内外众事便就关公施行。
fù qiǎn xiè ān zhēng wēn rù fǔ jiā qián bù yǔ bǎo gǔ chuī wǔ bēn liù shí rén wēn ràng bù shòu
”复遣谢安征温入辅，加前部羽葆鼓吹，武贲六十人，温让不受。
jí wēn rù cháo fù shān líng zhào yuē gōng xūn dé zūn zhòng shī bǎo zhèn gōng jiān yǒu fēng huàn qí wú jìng
及温入朝，赴山陵，诏曰： “公勋德尊重，师保朕躬，兼有风患，其无敬。
yòu chì shàng shū ān děng yú xīn tíng fèng yíng bǎi liáo jiē bài yú dào cè
”又敕尚书安等于新亭奉迎，百僚皆拜于道侧。
dāng shí yù yǒu wèi wàng zhě xián zhàn shè shī sè huò yún yīn cǐ shā wáng xiè nèi wài huái jù
当时豫有位望者咸战慑失色，或云因此杀王、谢，内外怀惧。
wēn jì zhì yǐ lú sǒng rù gōng nǎi shōu shàng shū lù shǐ fù tíng wèi zé tì màn zuì yě
温既至， 以卢悚入宫，乃收尚书陆始付廷尉，责替慢罪也。
yú shì bài gāo píng líng zuǒ yòu jué qí yǒu yì jì dēng chē wèi cóng zhě yuē xiān dì xiàng suì líng jiàn
于是拜高平陵，左右觉其有异， 既登车，谓从者曰：“先帝向遂灵见。
jì bù shù dì suǒ yán gù zhòng mò zhī zhī dàn jiàn jiāng bài shí pín yán chén bù gǎn ér yǐ
”既不述帝所言，故众莫之知，但见将拜时频言“臣不敢”而已。
yòu wèn zuǒ yòu yīn juān xíng zhuàng dá zhě yán féi duǎn wēn yún xiàng yì jiàn zài dì cè
又问左右殷涓形状，答者言肥短，温云：“向亦见在帝侧。
chū yīn hào jì wèi wēn suǒ fèi sǐ juān pō yǒu qì shàng suì bù yì wēn ér yǔ wǔ líng wáng xī yóu gù wēn yí ér hài zhī jìng bù shí yě
” 初，殷浩既为温所废死，涓颇有气尚，遂不诣温，而与武陵王晞游，故温疑而害之， 竟不识也。
jí shì yì jiàn juān wèi suì yīn ér yù jí
及是，亦见涓为祟，因而遇疾。
fán tíng jīng shī shí yǒu sì rì guī yú gū shú suì qǐn jí bù qǐ
凡停京师十有四日，归于姑孰，遂寝疾不起。
fěng cháo tíng jiā jǐ jiǔ cì lèi xiāng cuī cù
讽朝廷加己九锡，累相催促。
xiè ān wáng tǎn zhī wén qí bìng dǔ mì huǎn qí shì
谢安、王坦之闻其病笃，密缓其事。
xī wén wèi jí chéng ér hōng shí nián liù shí èr
锡文未及成而薨，时年六十二。
huáng tài hòu yǔ dì lín yú cháo táng sān rì zhào cì jiǔ mìng gǔn miǎn zhī fú yòu cháo fú yī jù yī yī xí dōng yuán mì qì qián èr bǎi wàn bù èr qiān pǐ xī wǔ bǎi jīn yǐ gōng sāng shì
皇太后与帝临于朝堂三日，诏赐九命衮冕之服，又朝服一具， 衣一袭，东园秘器，钱二百万，布二千匹，腊五百斤，以供丧事。
jí zàng
及葬，
yī yī tài zǎi ān píng xiàn wáng hàn dà jiàng jūn huò guāng gù shì
一依太宰安平献王、汉大将军霍光故事，
cì jiǔ liú luán lù
赐九旒鸾辂，
huáng wū zuǒ dào
黄屋左纛，
yūn liáng chē
缊辌车，
wǎn gē èr bù
挽歌二部，
yǔ bǎo gǔ chuī
羽葆鼓吹，
wǔ bēn bān jiàn bǎi rén
武贲班剑百人，
yōu cè jí qián nán jùn gōng zēng qī qiān wǔ bǎi hù
优册即前南郡公增七千五百户，
jìn dì fāng sān bǎi lǐ
进地方三百里，
cì qián wǔ qiān wàn
赐钱五千万，
juàn èr wàn pǐ
绢二万匹，
bù shí wàn pǐ
布十万匹，
zhuī zèng chéng xiàng
追赠丞相。
chū chōng wèn wēn yǐ xiè ān wáng tǎn zhī suǒ rèn wēn yuē yī děng bù wéi rǔ suǒ chǔ fēn
初，冲问温以谢安、王坦之所任，温曰：“伊等不为汝所处分。
wēn zhī jǐ cún bǐ bù gǎn yì hài zhī wú yì yú chōng gèng shī shí wàng suǒ yǐ xi móu
”温知己存彼不敢异，害之无益于冲，更失时望，所以息谋。
wēn liù zǐ xī jì xīn yī wěi xuán
温六子：熙、济、歆、祎、伟、玄。
xī zì bó dào chū wèi shì zǐ hòu yǐ cái ruò shǐ chōng lǐng qí zhòng
熙字伯道，初为世子，后以才弱，使冲领其众。
jí wēn bìng xī yǔ shū mì móu shā chōng chōng zhī zhī xǐ yú cháng shā
及温病，熙与叔秘谋杀冲，冲知之，徙于长沙。
jì zì zhòng dào yǔ xī tóng móu jù xǐ cháng shā
济字仲道，与熙同谋，俱徙长沙。
xīn zì shū dào cì jué lín hè gōng
歆字叔道，赐爵临贺公。
yī zuì yú bù biàn shū mài
祎最愚，不辨菽麦。
wěi zì yòu dào píng hòu dǔ shí jū fān wèi shì shù suǒ huái
伟字幼道，平厚笃实，居籓为士庶所怀。
lì shǐ chí jié dū jīng yì níng qín liáng wǔ zhōu zhū jūn shì ān xī jiāng jūn lǐng nán mán xiào wèi jīng zhōu cì shǐ xī chāng hóu zèng piào qí jiāng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī
历使持节、督荆益宁秦梁五州诸军事、安西将军、领南蛮校尉、荆州刺史、西昌侯，赠骠骑将军、开府仪同三司。
xuán sì jué bié yǒu chuán
玄嗣爵，别有传。
mèng jiā zì wàn nián jiāng xià méng rén wú sī kōng zōng zēng sūn yě
孟嘉字万年，江夏𫑡人，吴司空宗曾孙也。
jiā shǎo zhī míng tài wèi yǔ liàng lǐng jiāng zhōu pì bù lú líng cóng shì
嘉少知名，太尉庾亮领江州，辟部庐陵从事。
jiā hái dōu liàng yǐn wèn fēng sú dé shī duì yuē hái chuán dāng wèn lì
嘉还都，亮引问风俗得失，对曰：“还传当问吏。
liàng jǔ zhǔ wěi yǎn kǒu ér xiào wèi dì yì yuē mèng jiā gù shì shèng dé rén
”亮举麈尾掩口而笑， 谓弟翼曰：“孟嘉故是盛德人。
zhuǎn quàn xué cóng shì
”转劝学从事。
zhě póu shí wéi yù zhāng tài shǒu zhēng dàn cháo liàng póu yǒu qì shí liàng dà huì zhōu fǔ rén shì jiā zuò cì shén yuǎn
褚裒时为豫章太守，正旦朝亮，裒有器识，亮大会州府人士，嘉坐次甚远。
póu wèn liàng wén jiāng zhōu yǒu mèng jiā qí rén hé zài
裒问亮：“闻江州有孟嘉，其人何在？
liàng yuē zài zuò qīng dàn zì mì
” 亮曰：“在坐，卿但自觅。
póu lì guān zhǐ jiā wèi liàng yuē cǐ jūn xiǎo yì jiāng wú shì hu
”裒历观，指嘉谓亮曰：“此君小异，将无是乎？
liàng xīn rán ér xiào xǐ póu de jiā qí jiā wèi póu suǒ de nǎi yì qì yān
”亮欣然而笑，喜裒得嘉，奇嘉为裒所得，乃益器焉。
hòu wèi zhēng xi huán wēn cān jūn wēn shén zhòng zhī
后为征西桓温参军，温甚重之。
jiǔ yuè jiǔ rì wēn yàn lóng shān liáo zuǒ bì jí
九月九日，温燕龙山，僚佐毕集。
shí zuǒ lì bìng zhe róng fú yǒu fēng zhì chuī jiā mào duò luò jiā bù zhī jué
时佐吏并著戎服，有风至，吹嘉帽堕落，嘉不之觉。
wēn shǐ zuǒ yòu wù yán yù guān qí jǔ zhǐ
温使左右勿言，欲观其举止。
jiā liáng jiǔ rú cè wēn lìng qǔ hái zhī mìng sūn shèng zuò wén cháo jiā zhe jiā zuò chù
嘉良久如厕， 温令取还之，命孙盛作文嘲嘉，著嘉坐处。
jiā hái jiàn jí dá zhī qí wén shén měi sì zuò jiē tàn
嘉还见，即答之，其文甚美，四坐嗟叹。
jiā hǎo hān yǐn yù duō bù luàn
嘉好酣饮，愈多不乱。
wēn wèn jiā jiǔ yǒu hé hǎo
温问嘉：“酒有何好？
ér qīng shì zhī
而卿嗜之？
jiā yuē gōng wèi de jiǔ zhōng qù ěr
”嘉曰：“公未得酒中趣耳。
yòu wèn tīng jì sī bù rú zhú zhú bù rú ròu hé wèi yě
”又问：“听妓，丝不如竹，竹不如肉，何谓也？
jiā dá yuē jiàn jìn shǐ zhī rán
”嘉答曰：“渐近使之然。
yī zuò zī jiē
”一坐咨嗟。
zhuǎn cóng shì zhōng láng qiān zhǎng shǐ
转从事中郎，迁长史。
nián wǔ shí sān zú yú jiā
年五十三卒于家。
shǐ chén yuē huán wēn tǐng xióng háo zhī yì qì yùn wén wǔ zhī qí cái jiàn shǎng tōng rén sù biāo lìng yù
史臣曰：桓温挺雄豪之逸气，韫文武之奇才，见赏通人，夙标令誉。
shí jì chái láng kǒng chì jiāng chǎng duō yú shòu jì hàn chéng yòng huī wēi lüè nǎi yú yuè xiǎn zǔ kān dìng mín é dú kè zhī gōng yǒu kě chēng yǐ
时既豺狼孔炽，疆场多虞，受寄捍城，用恢威略，乃逾越险阻，戡定岷峨，独克之功，有可称矣。
jí guān bīng luò ruì xiū fù wǔ líng yǐn pèi qín jiāo wēi huái sān fǔ suī wèi néng xiāo chú xiōng nì yì zú yǐ xuān chàng wáng líng
及观兵洛汭，修复五陵，引旆秦郊，威怀三辅，虽未能枭除凶逆，亦足以宣畅王灵。
jì ér zǒng róng mǎ zhī quán jū xíng shèng zhī de zì wèi yīng yóu bu shi xūn jì guān shí
既而总戎马之权，居形胜之地，自谓英猷不世，勋绩冠时。
xié zhèn zhǔ zhī wēi xù wú jūn zhī zhì qǐ jǐng wén ér kǎi xī xiǎng chù zhòng ér sī qí pì nì hàn tíng kuī yú zhōu dǐng
挟震主之威， 蓄无君之志，企景文而慨息，想处仲而思齐，睥睨汉廷，窥觎周鼎。
fù yù lì qí gōng yú zhào wèi yǔn guī wàng yú tiān rén
复欲立奇功于赵魏，允归望于天人；
rán hòu bù zhòu qián wáng xiàn zhāng yú xià
然后步骤前王，宪章虞夏。
dǎi hu shí mén lù zǔ xiāng yì bīng cuī duì móu lüè zhī guāi wéi chǐ shī tú zhī náo bài qiān nù yú cháo tíng wěi zuì yú piān pí fèi zhǔ yǐ lì wēi shā rén yǐ chěng yù céng fú zhī bǎo mìng bù kě yǐ qiú dé shén qì bù kě yǐ lì zhēng
逮乎石门路阻，襄邑兵摧，怼谋略之乖违，耻师徒之挠败，迁怒于朝廷，委罪于偏裨，废主以立威，杀人以逞欲， 曾弗知宝命不可以求得，神器不可以力征。
qǐ bù bèi zāi
岂不悖哉！
qǐ bù bèi zāi
岂不悖哉！
sī bǎo fǔ chéng zhī suǒ yí jiā rén shén zhī suǒ tóng qì
斯宝斧铖之所宜加，人神之所同弃。
rán yóu cún jí guāng chǒng méi xiǎng āi róng shì zhī cháo zhèng zhī wú zhāng zhǔ wēi zhī bù lì yě
然犹存极光宠，没享哀荣，是知朝政之无章，主威之不立也。
zàn yuē bō yuè jiāng pēn zhèng ruò quán fēn
赞曰：播越江𣸣，政弱权分。
yuán zǐ bèi lì chù zhòng qín xūn
元子悖力，处仲矜勋。
jī jì líng shàng zhì yì wú jūn
迹既陵上，志亦无君。
zuì fú zhuó xīn kuī shùn yǔ
罪浮浞，心窥舜禹。
shù wēi wài lüè chēng bīng nèi wǔ
树威外略，称兵内侮。
wéi shēn yǔ sì jìng lí zī fǔ
惟身与嗣，竟罹齐斧。