zhè mǐn zhī yóu jiù yǐ
浙、闽之游旧矣。
yú zhì zài shǔ zhī é méi yuè zhī guì lín zhì tài huá héng yuè zhū shān
余志在蜀之峨眉、粤之桂林，至太华、恒岳诸山；
ruò luó fú guǎng dōng dōng qiáo shān héng yuè cì yě
若罗浮广东东樵山、衡岳，次也。
zhì yuè jí zhè jiāng shěng zhī wǔ xiè mǐn zhī jiǔ jì mǐn fāng yán pù bù yòu cì yě
至越即浙江省之五泄，闽之九漈闽方言瀑布，又次也。
rán shǔ guǎng guān zhōng mǔ lǎo dào yuǎn wèi néng zú yóu
然蜀、广、关中，母老道远，未能卒游；
héng xiāng kě yǐ jiǎ dào bù bì zhuān yóu
衡湘可以假道，不必专游。
jì qí jìn zhě mò ruò yóu jiāng láng sān shí dǐ jiǔ jì suì yǐ gēng shēn tài chāng yuán nián nián wǔ jié duān wǔ jié hòu yī rì qī yuē fāng ruò shū fù qǐ xíng zhèng fēng tíng lì zhī xīn shú shí yě
计其近者，莫若由江郎三石抵九漈，遂以庚申（泰昌元年，1620年）午节端午节后一日，期约芳若叔父启行，正枫亭荔枝新熟时也。
èr shí sān rì shǐ guò jiāng shān zhī qīng hú
二十三日始过江山之青湖。
shān jiàn hé dōng zhī duō wēi fēng qiào zhàng xi fú bù qǐ
山渐合，东支多危峰峭嶂，西伏不起。
xuán wàng dōng zhī jǐn chù qí nán yī fēng tè sǒng mó yún chā tiān shì yù fēi dòng
悬望东支尽处，其南一峰特耸，摩云插天，势欲飞动。
wèn zhī jí jiāng láng shān yě
问之，即江郎山也。
wàng ér qū èr shí lǐ guò shí mén jiē
望而趋，二十里，过石门街。
jiàn qū jiàn jìn hū liè ér wèi èr zhuǎn ér wèi sān
渐趋渐近，忽裂而为二，转而为三；
yǐ fù bàn qí qí shǒu gēn zhí pōu xià
已复半岐其首，根直剖下；
pò zhī zé yòu shàng ruì xià liǎn ruò duàn ér fù lián zhě yí bù huàn xíng yǔ yún tóng huàn yǐ
迫之，则又上锐下敛，若断而复连者，移步换形，与云同幻矣！
fu yàn dàng líng fēng huáng shān shí sǔn sēn lì qiào bō yǐ wèi guī guān
夫雁宕灵峰，黄山石笋，森立峭拨，已为瑰观；
qióng rán jù zài shēn gǔ zhōng zhū fēng hù xiāng yǎn yìng fǎn shī qí qí
穹然俱在深谷中，诸峰互相掩映，反失其奇。
jí jìn yún dǐng hú qióng rán dú qǐ shì gèng wěi jùn
即缙云鼎湖，穹然独起，势更伟峻；
dàn bù xū shān jí zhì yú páng gè bù xiāng jiàng yuǎn wàng ruò yǔ wèi yī
但步虚山即峙于旁，各不相降，远望若与为一。
bù ruò cǐ fēng tè chū zhòng shān zhī shàng zì wèi biàn huàn ér gè jǐn qí qí yě
不若此峰特出众山之上，自为变幻，而各尽其奇也。
liù yuè chū qī rì dǐ xīng huà fǔ
六月初七日抵兴化府。
liù yuè chū bā rì chū fǔ jùn xī mén xī běi xíng wǔ lǐ dēng lǐng sì shí lǐ zhì jǔ xī jiàng zhì bù chì shù lǐng yǐ
六月初八日出莆郡西门，西北行五里，登岭，四十里，至莒溪，降陟不啻数岭矣。
jǔ xī jí jiǔ jì xià liú
莒溪即九漈下流。
guò jǔ xī gōng guǎn èr lǐ yóu shí bù guò xī
过莒溪公馆，二里，由石步过溪。
yòu èr lǐ yī cè jìng xī xiàng āo běi fù yǒu yī dèng
又二里，一侧径西向坳，北复有一磴。
kě zhuǎn shàng shān
可转上山。
shí shān shēn rì kù lù jué rén xíng mí bù zhī suǒ wǎng
时山深日酷，路绝人行，迷不知所往。
yú yì lǐ hú zhī shuǐ lì jiǔ jì ér xià shàng jī bì qí jìng suì qū shí dèng dào
余意鲤湖之水，历九漈而下，上跻必奇境，遂趋石磴道。
fāng shū yǔ nú bèi dàn hài pà gāo zhì jiē yǐ wéi wù qǐng zhī jìng jiàn sāi bǐ yì yǐ wéi wù ér yú xíng yì lì
芳叔与奴辈惮害怕高陟，皆以为误，顷之，境渐塞，彼益以为误，而余行益励。
jì ér yù shàng yù gāo yǎo wú suǒ jí liè rì shuò shuò shuò shuò yú yì zì kǔ juàn yǐ
既而愈上愈高，杳无所极，烈日铄铄烁烁，余亦自苦倦矣。
shù lǐ jī lǐng tóu yǐ wéi jué dǐng yě
数里，跻岭头，以为绝顶也；
zhuǎn ér xi shān zhī shàng gāo fēng fù yǒu bèi cǐ zhě bǐ zhè gèng gāo chū yí bèi de
转而西，山之上高峰复有倍此者比这更高出一倍的。
xún shān qū qǔ xíng sān lǐ píng chóu dàng dàng zhèng shì wǔ líng wù rù yì jí hǎo sì jìn rù le táo huā yuán bù fù zhī zài wàn fēng dǐng shàng yě
循山屈曲行，三里，平畴荡荡，正似武陵误入意即好似进入了桃花源，不复知在万峰顶上也。
zhōng dào yǒu tíng xi lái wèi xiān yóu dào dōng jí yú suǒ xíng
中道有亭，西来为仙游道，东即余所行。
nán guò tōng xiān qiáo yuè xiǎo lǐng ér xià wèi gōng guǎn wèi zhōng gǔ lóu zhī péng lái shí zé léi hōng jì jí pù bù zài yān
南过通仙桥，越小岭而下，为公馆，为钟鼓楼之蓬莱石，则雷轰漈jì即瀑布在焉。
jiàn chū péng lái shí páng qí dǐ shí píng rú lì hǎo xiàng mó píng yī bān shuǐ màn liú shí miàn yún rú pù gòu
涧出蓬莱石旁，其底石平如砺好像磨平一般，水漫流石面，匀如铺彀。
shǎo xià ér píng zhě duō wā qí jiān yuán xué wèi zào wèi jiù wèi zūn wèi jǐng jiē yǐ dān míng jiǔ xiān zhī yí yě
少下，而平者多洼，其间圆穴，为灶，为臼，为樽，为井，皆以丹名，九仙之遗也。
píng liú zhì cǐ hū xià duò hú zhōng rú wàn mǎ chū fā chéng yǒu léi tíng zhī shì zé dì yī jì zhī qí yě
平流至此，忽下堕湖中，如万马初发，诚有雷霆之势，则第一漈之奇也。
jiǔ xiān cí jí zhì qí xi qián lín lǐ hú
九仙祠即峙其西，前临鲤湖。
hú bù shèn hào dàng ér chéng bì yī hóng yú wàn shān zhī shàng wéi qīng yàng cuì zào wù zhī yùn líng yì yì yǐ
湖不甚浩荡，而澄碧一泓，于万山之上，围青漾翠，造物之酝灵亦异矣！
cí yòu yǒu shí gǔ yuán zhū gǔ méi dòng zhū shèng
祠右有石鼓、元珠、古梅洞诸胜。
méi dòng zài cí cè jià dà shí ér chéng zhě yǒu xià chéng mén
梅洞在祠侧，驾大石而成者，有罅成门。
tòu ér shàng jiù yǒu jiǔ xiān gé cí qián jiù yǒu shuǐ jīng gōng jīn jù pǐ dǎo tā
透而上，旧有九仙阁，祠前旧有水晶宫，今俱圮pǐ倒塌。
dāng cí ér gé hú xià zhuì zé èr jì zhì jiǔ jì zhī shuǐ yě
当祠而隔湖下坠，则二漈至九漈之水也。
yú xún hú yòu xíng yǐ zhì dì sān jì jí yǔ fāng shū fǎn
余循湖右行，已至第三漈，急与芳叔返。
yuē jīn xī dāng dàn shén xiū lì jìng wù jiǔ xiān
曰：“今夕当淡神休力，静晤九仙。
láo xīn mù yǐ qí shèng qiě sì míng rì yě
劳心目以奇胜，且俟明日也。
fǎn cí wǎng péng lái shí xiǎn guāng zú chì zú zú bù jiàn zhōng
”返祠，往蓬莱石，跣xiǎn光足、赤足足步涧中。
shí lài shí shàng liú guò de jí shuǐ píng kuàng qīng liú qīng qiǎn shí zhōu sān dǎo jìng qiān liāo qǐ yī ér shè yě
石濑làn石上流过的急水平旷，清流轻浅，十洲三岛，竟褰qiān撩起衣而涉也。
wǎn zuò cí xīn yuè zhèng xuán fēng dǐng fǔ yì píng hú shén qíng jù lǎng jìng zhōng féng féng shuǐ shēng shí chù léi jì shēng
晚坐祠，新月正悬峰顶，俯挹平湖，神情俱朗，静中沨沨fēng水声，时触雷漈声。
shì yè qí mèng cí zhōng
是夜祈梦祠中。
chū jiǔ rì cí jiǔ xiān xià qióng jiǔ jì
初九日辞九仙，下穷九漈。
jiǔ jì qù lǐ hú qiě shù lǐ sān jì ér xià jiǔ yǐ dào jué
九漈去鲤湖且数里，三漈而下，久已道绝。
shù yuè qián pú tián jì jiǔ yáo shù lìng lù shàn kāi fù niǎo dào zhí tōng jiǔ jì chū jǔ xī
数月前，莆田祭酒尧俞，令陆善开复鸟道，直通九漈，出莒溪。
huǐ zuó bù yóu cè jìng sù jì ér shàng nǎi yū cóng dà dào zuò shī cǐ qí
悔昨不由侧径溯漈而上，乃纡从大道，坐失此奇。
suì shù zhuāng gǎi tú jìng chū jiǔ jì pù bù wèi dì èr jì zài hú zhī nán zhèng yǔ jiǔ xiān cí xiāng duì
遂束装改途，竟出九漈，瀑布为第二漈，在湖之南，正与九仙祠相对。
hú qióng ér shuǐ yóu cǐ fēi duò shēn xiá xiá shí rú pī liǎng yá bì lì wàn rèn
湖穷而水由此飞堕深峡，峡石如劈，两崖壁立万仞。
shuǐ chū chū hú wèi shí suǒ è xiá zhì shì bù dé chū nù cóng kōng zhuì fēi pēn chōng jī shuǐ shí gè jí xióng guān
水初出湖，为石所扼辖制，势不得出，怒从空坠，飞喷冲激，水石各极雄观。
zài xià wèi dì sān jì zhī zhū lián quán jǐng yǔ pù bù tóng
再下为第三漈之珠帘泉，景与瀑布同。
yòu yá yǒu tíng yuē guān lán
右崖有亭，曰观澜。
yī shí yuē tiān rán zuò yì yǒu tíng fù zhī
一石曰天然坐，亦有亭覆之。
cóng cǐ shàng xià lǐng jiàn pán shé xiá zhōng
从此上下岭涧，盘折峡中。
xiá bì shàng fù xià kuān zhū lián zhī shuǐ cóng zhèng miàn zhuì xià
峡壁上覆下宽，珠帘之水，从正面坠下；
yù guǎn zhī shuǐ cóng páng ǎi fèi yì
玉管之水，从旁霭沸溢。
liǎng quán bìng xuán xiá bì xià xuē tiě zhàng sì zhōu bǎ sì zhōu wéi de jǐn jǐn de shàng yǔ tiān bìng yù lóng shuāng wǔ xià jí tán jì
两泉并悬，峡壁下削，铁障四周把四周围得紧紧的，上与天并，玉龙双舞，下极潭际。
tán shuǐ shēn hóng chéng bì suī xiǎo yú lǐ hú ér jùn bì huán suǒ pù liú jiāo yìng jí qí cuō shèng wéi cǐ wèi zuì
潭水深泓澄碧，虽小于鲤湖，而峻壁环锁，瀑流交映，集奇撮胜，惟此为最！
suǒ wèi dì sì jì yě
所谓第四漈也。
chū zhì jiàn dǐ fāng shū jí yú chū xiá zuò dài xiá kǒu bù fù rù
初至涧底，芳叔急于出峡，坐待峡口，不复入。
yú dú yuán jiàn shí ér jìn jù tán biān shí shàng yǎng shì shuāng pù cóng kōng yāo jiǎo yá shí shàng fù rú wèng kǒu
余独缘涧石而进，踞潭边石上，仰视双瀑从空夭矫，崖石上覆如瓮口。
xù rì zhèng zài yá duān yǔ tuí bō tū làng yǎn yūn liú huī
旭日正在崖端，与颓波突浪，掩晕流辉。
fǔ yǎng yìng jiē bù néng shě qù
俯仰应接，不能舍去。
xún jiàn fù xià hū liǎng xiá xuē qǐ yī shuǐ xié huí jiàn yòu zhī lù zhī qióng
循涧复下，忽两峡削起，一水斜回，涧右之路之穷。
zuǒ wàng yǒu mù bǎn fēi jià wēi jī shuǐ biān tū chū zhī shí duàn dèng jiān luàn liú ér dù kě yǐ pān jī
左望有木板飞架危矶水边突出之石断磴间，乱流而渡，可以攀跻。
suì shè jiàn cóng zuǒ zé wǔ jì zhī shí mén yǐ
遂涉涧从左，则五漈之石门矣。
liǎng yá zhì shì bì còu jǐn róng yī xiàn yù hé bù hé yù kāi bù kāi xià yǒng bēn quán shàng ài yún yǐng
两崖至是，壁凑仅容一线，欲合不合，欲开不开，下涌奔泉，上碍云影。
rén yuán zhì qí jiān rú mí yuán rán yīn fēng chuī zhī lǐn lǐn yù duò
人缘陟其间，如猕猿然，阴风吹之，凛凛欲堕。
gài zì sì jì lái shān shēn lù jué yōu qiào yǐ jí wéi wén quán shēng niǎo yǔ ěr
盖自四漈来，山深路绝，幽峭已极，惟闻泉声鸟语耳。
chū wǔ jì shān shì jiàn kāi
出五漈，山势渐开。
jiàn yòu wēi zhàng píng liè zuǒ zé fēi fèng fēng huí xiáng duì zhī luàn liú rào qí xià huò wèi chéng tán huò wèi dǎo xiá
涧右危嶂屏列，左则飞凤峰回翔对之，乱流绕其下，或为澄潭，或为倒峡。
ruò liù jì zhī wǔ xīng qī jì zhī fēi fèng bā jì zhī qí pán shí jiǔ jì zhī jiāng jūn yán jiē cì dì dé míng yǐ
若六漈之五星，七漈之飞凤，八漈之棋盘石，九漈之将军岩，皆次第得名矣。
rán yí dài yún zhēng xiá wèi de qù gù zài shān shuǐ zhōng qǐ bì kè jī ér qiú hu
然一带云蒸霞蔚，得趣故在山水中，岂必刻迹而求乎？
gài shuǐ chéng xiá zhǎn jì dé zì zì qí páng bēng yá tuí shí xié chā wèi yán héng jià wèi shì céng dié chéng lóu qū qǔ chéng dòng
盖水乘峡展，既得自恣，其旁崩崖颓石，斜插为岩，横架为室，层叠成楼，屈曲成洞；
xuán zé pù huán zé liú zhū zé quán
悬则瀑，环则流，潴则泉；
jiē kě zuò kě wò kě yǐ kě zhuó xǐ yīn zhú mù ér nòng yún yān
皆可坐可卧，可倚可濯zhuó洗，荫竹木而弄云烟。
shù lǐ zhī jiān mù bù néng yí zú bù néng qián zhě jìng rì
数里之间，目不能移，足不能前者竟日。
měi xià yī chù jiàn yǒu bié xué bì chuān yán tōng xì ér rù qū dá páng shū bù kě yī jìng qióng yě
每下一处，见有别穴，必穿岩通隙而入，曲达旁疏，不可一境穷也！
ruò shuǐ zhī huò xuán huò tíng shuǐ jī jù ér bù liú tōng huò yì fēi dié zhù jí kuāng lú sān dié yàn dàng lóng qiū gè yǐ yī cháng shàn shèng wèi ruò cǐ shān wēi tǐ jiē jù yě
若水之或悬或渟tíng水积聚而不流通，或翼飞叠注，即匡庐三叠、雁宕龙湫，各以一长擅胜，未若此山微体皆具也。
chū jiǔ jì
出九漈。
yán jiàn yī shān zhuǎn dōng xiàng wǔ lǐ shǐ yǒu gēng yún qiáo shí zhī jiā rán jiàn rén zhì wèi yǒu bù jīng yà zhě
沿涧依山转，东向五里，始有耕云樵石之家，然见人至，未有不惊讶者。
yòu wǔ lǐ zhì jǔ xī zhī shí bù chū xiàng dào
又五里，至莒溪之石步，出向道。
chū shí rì guò suàn lǐng yì zhì yú xī
初十日过蒜岭驿，至榆溪。
wén héng lù yì xi shí lǐ yǒu shí suǒ shān yán shí zuì shèng yì wèi jiǔ xiān qí mèng suǒ
闻横路驿西十里，有石所山，岩石最胜，亦为九仙祈梦所。
mǐn yǒu chūn yóu shí suǒ qiū yóu lǐ hú yǔ suī wèi hé qí shí rán bù kě shī zhī jiāo bì yě
闽有“春游石所，秋游鲤湖”语，虽未合其时，然不可失之交臂也。
chéng xìng suì xíng
乘兴遂行。
yǐ héng lù qù cǐ shàng shí wǔ lǐ nǎi sù yú xī
以横路去此尚十五里，乃宿榆溪。
shí yī rì zhì bō lí pù jí cóng xiǎo lù wèi shí suǒ yóu
十一日至波黎铺，即从小路为石所游。
xī xiàng shān wǔ lǐ yuè yī xiǎo lǐng
西向山五里，越一小岭。
yòu wǔ lǐ dù xī jí shí suǒ nán lù
又五里，渡溪，即石所南麓。
xún lù xi zhuǎn yǎng jiàn fēng dǐng cóng yá rú zǎn rú pī
循麓西转，仰见峰顶丛崖，如攒如劈。
xī běi xíng jiǔ zhī yǒu lóu bàng shān xī xiàng nǎi dēng shān dào yě
西北行久之，有楼傍山西向，乃登山道也。
shí dèng pō jùn suì duǎn yī lì jí ér shàng
石磴颇峻，遂短衣历级而上。
dèng lù qū zhé mù shí yīn yì qiú zhī lǎo téng pán jié wēi shí yǐ yī yá zhī shàng tí yuán shàng xià yìng dá bù jué
磴路曲折，木石阴翳，虬枝老藤，盘结危石倚欹崖之上，啼猿上下，应答不绝。
hū yǒu tíng tū jù wēi shí bá jiǒng tǐng bá gāo yuǎn líng xū wú yǔ wèi duì
忽有亭突踞危石，拔迥挺拔高远凌虚，无与为对。
tíng dāng shān zhī bàn
亭当山之半。
zài zhé shí jí wēi rán zhí shàng jí qióng zé fēi yán yán fù chuí bàn kōng
再折，石级巍然直上，级穷，则飞岩檐覆垂半空。
zài shàng liǎng zhé rù shí dòng cè mén chū jí jiǔ xiān gé xuān chǎng yǎ jié
再上两折，入石洞侧门，出即九仙阁，轩敞雅洁。
zuǒ wèi sēng lú jù yǐ shān líng kōng kě xǐ yǐ píng tiào
左为僧庐，俱倚山凌空，可徙倚凭眺。
gé hòu wǔ liù qiào fēng lí lì gāo jiē shù shí zhàng měi fēng gè qù èr sān chǐ
阁后五六峭峰离立，高皆数十丈，每峰各去二三尺。
fēng xià shí bì rú xuē chéng lù qū qǔ xià zhōng kě tòu lòu gè fēng zhī dǐng
峰罅石壁如削成，路屈曲罅中，可透漏各峰之顶。
sōng yǎn téng yán zòng mù chéng shèng
松偃藤延，纵目成胜。
sēng gòng míng fāng yì shān suǒ chǎn yě
僧供茗芳逸，山所产也。
cè jìng xià zhì chuí yán lù zuǒ gēng yǒu yī jìng
侧径下，至垂岩，路左更有一径。
yú yuē cǐ bì yǒu yì guǒ yī shí dòng qiàn kōng lì
余曰：“此必有异，”果一石洞嵌空立。
chuān dòng ér xià jí zhì bàn shān tíng
穿洞而下，即至半山亭。
xià shān chū héng lù ér fǎn
下山，出横路而返。
shì yóu yě wèi rì liù shí yǒu sān lì shěng èr jīng xiàn shí jiǔ fǔ shí yī yóu míng shān zhě sān
是游也，为日六十有三，历省二，经县十九，府十一，游名山者三。