chū wǔ rì zàn qì xī tán sì
初五日暂憩悉檀寺。
shēn yě nǎi wēng chén jūn jù jiǎn yāo yú tóng xī tán zhū chán lǚ yǐ chū liù rì gōng zhāi shī lín shì rì suì bù jí chū
莘野乃翁沈君，具柬邀余同悉檀诸禅侣，以初六日供斋狮林，是日遂不及出。
chū liù rì xī tán sì zhǎng lǎo fàn hòu yuē fù chén jūn zhāi chén jūn yì yǐ xiàn suì zhōu huā jiá nián chū mǎn liù shí suì yú nǎi lù chú xī xià tà sì shī wèi zhù
初六日悉檀四长老饭后约赴沈君斋：沈君亦以献岁周花甲年初满六十岁，余乃录除夕下榻四诗为祝。
réng wǔ lǐ zhì tiān xiāng lú cè yòu niè dēng jùn èr lǐ ér dēng shēn yě lóu zé bái yún cuì yuè xuán míng zhū jìng lǚ jiē zài
仍五里，至天香庐侧，又蹑ｎｉè登峻二里而登莘野楼，则白云、翠月、玄明诸静侣皆在。
jìn cān hòu suì tóng sì zhǎng lǎo biàn tàn lín zhōng zhū jìng shì
进餐后，遂同四长老遍探林中诸静室。
wǎn zhuǎn cuì wēi jiān tiān qì qīng mèi chá huā xiān jiāo yún guān cuì xì wú suǒ bú dào
宛转翠微间，天气清媚，茶花鲜娇，云关翠隙，无所不到。
xiān guò yǐn kōng wèi liú hé míng
先过隐空，为留盒茗。
guò lán zōng yě yú jù xià shān
过兰宗、野愚，俱下山。
guò xuán míng chuò míng chuán sōng shí pǐn zhe chá kè zhe sōng zǐ
过玄明，啜茗传松实品着茶，嗑着松籽。
guò bái yún chuò míng chuán chá shí
过白云，啜茗传茶实。
chá shí dà rú qiàn shí zhōng yǒu ròu bái rú zhēn fēn liǎng piàn ér zhǎng rù kǒu yǒu yī zhèn liáng wèi shén yì
茶实大如芡实，中有肉白如榛，分两片而长，入口有一阵凉味甚异。
jí wú de zhī míng shí ér cǐ dú kě shí
即吾地之茗实，而此独可食。
wén gǎn tōng sì zuì jiā bù yì de yě
闻感通寺最佳，不易得也。
jiān yǒu yóu zhě jí kǒu
间有油者棘口。
guò tǐ jí jìng lú yù bèi chá hé yǐ dài
过体极静庐，预备茶盒以待。
xià wǔ réng fàn yú shēn yě lóu
下午，仍饭于莘野楼。
sì zhǎng lǎo qiáng yú qí cóng xī chuí xià èr lǐ guò lán tuó sì xi cóng qí qián dōng zhuǎn nǎi yóu huàn zhù qián xià pō sì lǐ guī xī tán
四长老强余骑，从西垂下二里，过兰陀寺西，从其前东转，乃由幻住前下坡，四里，归悉檀。
chū qī rì chen qǐ dà jué sì biàn zhōu lìng qí tú shé jiǎn lái zhāo yú jiāng fù zhī shì gèn yī lán zōng zhì yòu yǒu běn sì fù wú shī zì mó ní sì zhì fù wú hè qìng rén yǐ xiáng shì wèi běn wú gāo tú
初七日晨起，大觉寺遍周令其徒折柬来招，余将赴之，适艮一、兰宗至，又有本寺复吾师自摩尼寺至，复吾，鹤庆人，以庠士为本无高徒。
jīn zhǔ mó ní jiān guī běn shā nǎi sì zhǎng lǎo zhī xiōng xíng yě
今主摩尼，间归本刹，乃四长老之兄行也。
yǒu zi xiàn zài hè xiáng
有子现在鹤庠。
yě yú shī yòu zhì suì gòng zhāi běn shā
野愚师又至，遂共斋本刹。
xià wǔ yě yú lán zōng yóu tǎ pán wǎng dà shì gé yú fù dà jué zhī zhāo
下午，野愚、兰宗由塔盘往大士阁，余赴大觉之招。
xiǎo shí hòu fù guǒ shén suì chéng jiàn wǎng jì guāng lù qián suǒ wèi jìng bēi
小食后，腹果甚，遂乘间往寂光，录前所未竟碑。
réng fàn yú dà jué ér hái xī tán sù
仍饭于大觉，而还悉檀宿。
chū bā rì fàn hòu sì zhǎng lǎo hou wǎng běn wú tǎ yuàn gài xiān qī yǐ shì rì jì sǎo yě yú cóng zhī
初八日饭后，四长老候往本无塔院，盖先期以是日祭扫也，余从之。
yóu sì zuǒ lóng tán dōng xià yī lǐ yòu guò yī dōng yè shuǐ nán xíng bàn lǐ zé lóng shā nèi zhī zì dōng ér xi tū yǔ zhōng zhī dà shì gé zhī fēng jiā chí yú xī tán zhī qián qí shì shèn jǐn
由寺左龙潭东下一里，又过一东腋水南行半里，则龙砂内支，自东而西突，与中支大士阁之峰，夹持于悉檀之前，其势甚紧。
xī tán zuǒ yòu qián hòu zhū shuǐ jù yóu cǐ chū
悉檀左右前后诸水，俱由此出。
lù yóu lǐng āo nán dù yú tóng hóng biàn shēn yě tè xi tàn qí lǐng
路由岭坳南度，余同弘辨、莘野特西探其岭。
gé xiá xi tiào zhōng zhī nán tū zhì cǐ ér jǐn dà shì gé yǐ qí xià nǎi tiān rán suǒ yuè wèi xī tán ér shè zhě yě
隔峡西眺，中支南突，至此而尽，大士阁倚其下，乃天然锁钥，为悉檀而设者也。
réng hái yóu dà lù xún dōng lǐng ér nán bàn lǐ wèi jìng wén yì yǎn mái gǔ chù nǎi dēng bài zhī
仍还由大路，循东岭而南，半里，为静闻瘗ｙì掩埋骨处，乃登拜之。
yòu nán yī lǐ zé lóng shā gǔ dài shén huà zhōng de sì fāng shén zhōng de qīng lóng dài biǎo dōng fāng
又南一里，则龙砂古代神话中的四方神中的青龙，代表东方。
dōng biān zuǒ shā jí lóng shā cǐ zhǐ shān shì wài zhī yòu zì dōng lǐng fēn tū ér xi yǔ xi zhī chuán yī zhī fēng duì yì jiā chí yú xī tán zhī qián qí shì shén xióng
东边左砂即龙砂，此指山势外支，又自东岭分突而西，与西支传衣之峰对，亦夹持于悉檀之前，其势甚雄。
dà shì gé dōng lóng tán zhū shuǐ gé xi pù bù zhū shuǐ xī yóu cǐ ér chū
大士阁东龙潭诸水，阁西瀑布诸水，悉由此而出。
cǐ lǐng wèi yī shān zhī lóng shā ér zài xī tán wèi yóu jìn jí jī zú qián sān jù jī jiǎo zhǎo zhōng zhī dōng nán zhī yě
此岭为一山之龙砂，而在悉檀为尤近，即鸡足前三距鸡脚爪中之东南支也。
qí mài zì jué dǐng dōng xuān píng lì kōng zhōng wèi luó hàn bì shī zi lín diǎn tóu fēng jiǔ zhòng yá hòu jí
其脉自绝顶东亘，屏立空中，为罗汉壁、狮子林、点头峰、九重崖后脊。
zhōng zhī yóu luó hàn bì xià zhuì ér zhǐ yú dà shì gé dōng zhī yóu jiǔ zhòng yá dōng nán huán wèi cǐ lǐng ruò bì zhī nèi bào xiān fēn yī céng wèi nèi shā yǔ zhōng zhī dà shì gé duì yòu yū cǐ céng wèi wài shā yǔ xi zhī chuán yī hòu fēng duì
中支由罗汉壁下坠而止于大士阁，东支由九重崖东南环为此岭，若臂之内抱，先分一层为内砂，与中支大士阁对，又纡此层为外砂，与西支传衣后峰对。
qí shì zì dōng ér xi tū qí dù jí shǎo āo rú mǎ ān gù xī yǐ mǎ ān lǐng míng zhī
其势自东而西突，其度脊少坳如马鞍，故昔以马鞍岭名之。
yú chū rù jī shān dǐ dà jué sì gù shān shì chóng chóng huí hé cóng lín jìng shì chǔ chù zhōng xuán wú bù qià chēng dú cǐ chù qiàn yī tǎ wéi shān zhōng quē xiàn
余初入鸡山抵大觉，四顾山势，重重回合，丛林净室，处处中悬，无不恰称，独此处欠一塔，为山中缺陷。
jí zhì xī tán yáo gù cǐ fēng yóu qí yǐ wéi yān de ā yù wáng dà xiàn shén tōng yú bā wàn sì qiān zhōng fēn yī líng guāng yú cǐ
及至悉檀，遥顾此峰尤奇，以为焉得阿育王大现神通于八万四千中，分一灵光于此。
jì wù hóng biàn wèn xiān tuó hé zài
既晤弘辨，问仙陀何在？
yuē zài tǎ pán
曰：“在塔盘。
wèn tǎ pán hé zài
”问塔盘何在？
zé zhèng zhǐ cǐ shān yě
则正指此山也。
shí shàng wèi shù tǎ xīn bù néng yáo zhǔ zì hòu zé zhān gù rú duì yǐ
时尚未竖塔心，不能遥瞩，自后则瞻顾如对矣。
rén wèi jī shān qián shēn sān jù wéi xi zhī zhǎng ér zhōng dōng èr zhī jù duǎn fēi yě
人谓鸡山前伸三距，惟西支长，而中东二支俱短，非也。
zhōng zhī bù duǎn bù néng dú xuán yú zhōng lìng wài zhī huán gǒng
中支不短，不能独悬于中，令外支环拱。
xi zhī gù zhǎng rán qí shì jiào dī gài hǔ shā zhèng yù qí dī yě
西支固长，然其势较低，盖虎砂正欲其低也。
ruò dōng zhī zhī suǒ wèi duǎn zhě zì qí huán bào xià zhuì chù yán zhī zé duǎn zì qí héng jí hòu yōng chù yán zhī zé shèn zhǎng ér chóng fēi xi zhī zhī kě bìng yě
若东支之所谓短者，自其环抱下坠处言之，则短，自其横脊后拥处言之，则甚长而崇，非西支之可并也。
gài xi zhī liáo rào ér bēi dī hǔ shā yě ér jí yǐ wéi qián àn
盖西支缭绕而卑低，虎砂也，而即以为前案；
dōng zhī yāo qū shēn zì rú jiáo ér zūn lóng shā yě ér jiān yǐ wéi hòu píng jiē tiān shè de zào zì rán zhī qí nǐ yì suǒ bù jí zhě yě
东支夭屈伸自如矫而尊，龙砂也，而兼以为后屏，皆天设地造，自然之奇，拟议所不及者也。
tǎ pán dāng fēng tóu zài mǎ ān zhōng āo zhī xi yǒu dà lù zài mǎ ān zhī jiān zé dōng nán xià jī píng guān zhě
塔盘当峰头，在马鞍中坳之西，有大路在马鞍之间，则东南下鸡坪关者；
yǒu qí lù zài mǎ ān zhī dōng zé dōng běi xiàng běn wú tǎ yuàn zhě
有岐路在马鞍之东，则东北向本无塔院者。
shí tǎ pán gōng zuò bǎi yú rén ér fēng tóu wú shuǐ qí dōng fēng yǒu shuǐ shén gāo yǐ zhōng āo bù néng xi dá nǎi shù mù zhù shù pái yú ǎo zhōng jià qiáo qí shàng yǐ jiē zhī
时塔盘工作百余人，而峰头无水，其东峰有水甚高，以中坳不能西达，乃竖木柱数排于拗中，架桥其上以接之。
zhù gāo sì zhàng yú kū mù wèi gōu héng jiē sōng miǎo
柱高四丈余，刳木为沟，横接松杪。
xī wén xiāo hàn què qiáo yǐ dù shuǐ yě jīn fǎn wèi shuǐ dù yì gèng qí yǐ
昔闻霄汉鹊桥，以渡水也，今反为水渡，抑更奇矣。
dà jué zé yì zhī dì zhōng yǐ dào shè cǐ zé fú zhī kōng zhōng shǐ jiāo tōng jiē suǒ wèi diān dǎo zào huà yě
大觉则抑之地中以倒射，此则浮之空中使交通，皆所谓颠倒造化也。
yóu āo dōng xiàng xún fēng zé jī shān dà jí zhī nán jǐn chù yě
由坳东向循峰，则鸡山大脊之南尽处也。
qí qián fù kāi dà yáng fēn zhī huán bào yòu chéng yī xiàng kě wèi líng shān miàn miàn qí yǐ
其前复开大洋，分支环抱，又成一向，可谓灵山面面奇矣。
gòng èr lǐ dēng yè běn wú tǎ
共二里，登谒本无塔。
tǎ shén wěi sān tǎ bìng zhì zhōng fèng běn gōng shè lì fó gǔ zuǒ yòu zé zhū dì zi pǔ tóng èr tǎ yě
塔甚伟，三塔并峙，中奉本公舍利佛骨，左右则诸弟子普、同二塔也。
zuǒ wèi tǎ yuàn sēng lǚ jī dì yǒu tíng yǒu wǔ ér wú shǒu zhě
左为塔院僧侣基地，有亭有庑，而无守者。
kě qì kě qī
可憩可栖。
zhū jìng lǚ jí sān fān sēng jiē zhù jì yú zé xiǎng jùn shèng yú de shí wù yān
诸静侣及三番僧皆助祭，余则享馂Ｊùｎ剩余的食物焉。
shí tóng jì zhě sì zhǎng lǎo wài zé bái yún fù wú chén gōng jí shēn yě zhū hòu yì jù jí
时同祭者，四长老外，则白云、复吾、沈公及莘野诸后裔俱集。
ruò lán zōng gèn yī zé běn gōng yàn háng xiōng dì zhǎng yòu gù bù zhì yún
若兰宗、艮一，则本公雁行ｈáｎｇ兄弟长幼，故不至云。
jì hòu xiān tuó chún bái yòu xié jì pǐn wǎng jì mǎ ān lǐng běi sān tǎ suì jí jìng wén
祭后，仙陀、纯白又携祭品往祭马鞍岭北三塔，遂及静闻。
xià wǔ hái guò tǎ pán kòu xiān tuó xiè qí jì jìng wén yě
下午，还过塔盘，叩仙陀，谢其祭静闻也。
chū jiǔ rì chén cān hòu yú jí xié zhàng xi xíng
初九日晨餐后，余即携杖西行。
sān lǐ guò xī yīn xuān
三里，过息阴轩。
xuān zài zhōng zhī zhī jí dà jué sì zhī qián àn yě wèi běn wú shī jìng shè yǎng shēng chù
轩在中支之脊，大觉寺之前案也，为本无师静摄养生处。
é wèi qiān xiàn féng yuán chéng shí kě suǒ shū
额为佥宪冯元成时可所书。
qióng zhú xuān yì yuē xī yīn yǐ běn wú cóng qióng zhú pī tì yě
筇竹轩，亦曰息阴，以本无从筇竹披剃也。
qí qián yǒu sān qí cóng zuǒ dù jiàn qū dà jué jì guāng
其前有三岐：从左渡涧，趋大觉、寂光；
cóng yòu dù jiàn qū chuán yī xià jiē dài
从右渡涧，趋传衣，下接待；
cóng hòu zhí shàng zé fēn dù yòu jiàn huò yóu huì lín ér shàng duì fēng huò zhì xi zhī ér dǐ huá yán yān
从后直上，则分渡右涧，或由慧林而上对峰，或陟西支而抵华严焉。
yú nǎi xiān bàn lǐ cóng yòu dù zhuǎn ér dōng shàng nán lǐng bàn lǐ pán qí dōng yá zhī shàng jí pù bù zhī xī fēng yě
余乃先半里从右渡，转而东上南岭，半里，盘其东崖之上，即瀑布之西峰也。
yú shì xún zhī nán xíng dōng zhǔ zhōng zhī zhī dà shì gé zài qí xià dōng zhī zhī tǎ pán lǐng duì qí shàng
于是循之南行，东瞩中支之大士阁在其下，东支之塔盘岭对其上。
píng xíng sān lǐ nǎi dōng zhuǎn suí pō xià yī lǐ zé chuán yī sì dōng xiàng yǐ shān zhī bàn
平行三里，乃东转随坡下，一里，则传衣寺东向倚山之半。
qí běi xiān yǒu zhǐ zhǐ ān hēi ān zhēn yǔ suǒ jiàn chuán yī dà jī chán shī zhī you yě
其北先有止止庵，嘿庵真语所建，传衣大机禅师之友也。
yòu nán wéi jìng yún chè kōng zhēn bǐng suǒ jiàn
又南为净云，彻空真炳所建。
yòu nán yǒu mí tuó yuán tōng bā jiǎo sān ān jiē lián fù yú chuán yī sì zhě ér bā jiǎo míng zhī zuì zhe yǐ xī yǒu bā jiǎo tíng jīn gǎi chuàng yǐ
又南有弥陀、圆通、八角三庵，皆连附于传衣寺者，而八角名之最著，以昔有八角亭，今改创矣。
bā jiǎo kāi chuàng yú jiā jìng jiān wèi jí kōng shàng rén suǒ jiàn
八角开创于嘉靖间，为吉空上人所建。
qí nán jí wéi chuán yī sì sì jī kāi shuǎng guī mó hóng tuò qián yǒu dà fang tí yuē zhú lín qīng yǐn nǎi zhí zhǐ máo kān sū zhōu máo jù cí yě
其南即为传衣寺，寺基开爽，规模宏拓，前有大坊，题曰“竹林清隐”，乃直指毛堪苏州毛具茨也。
suǒ mìng pō bù chēng
所命，颇不称。
shàng yòu yī zhí zhǐ dà biāo suǒ tí gǔ sōng shī zhǐ shǔ yuē bái yuè
上又一直指大标所题古松诗，止署曰“白岳”。
gǔ sōng dāng fāng qián běn dà sān wéi nǎi lóng lín fēi wǔ liè shòu lèi jǐng shàng de máo cǐ zhǐ zhěn zhēn yě
古松当坊前，本大三围，乃龙鳞，非五鬣ｌｉè兽类颈上的毛，此指枕针也。
shān jiān jù sōng jiē wǔ liè sǒng gàn cān tiān ér lǎo lóng lín pō wú dà zhě suì yǐ jiū ná jiàn qí
山间巨松皆五鬣，耸干参天，而老龙鳞颇无大者，遂以纠拿见奇。
gàn zhàng wǔ yǐ shàng zhé sì miàn héng zhī ér chū zhī dà móu yú gàn qí duān yòu dǎo chuí xié jué xiàng zhǎo zhuā qǔ wěi dà bù diào gàn jǐ fēn liè
干丈五以上，辄四面横枝而出，枝大侔于干，其端又倒垂斜攫ｊｕé像爪抓取，尾大不掉，干几分裂。
jīn zhù tái yōng gàn gāo liù qī chǐ yòu zhí mù zhī qí héng zhī jǐn miǎn yú liè yì xìng yǐ
今筑台拥干，高六七尺，又植木支其横枝，仅免于裂，亦幸矣。
yóu tī dēng tái sì miàn héng zhī dào xuán yú wài huò zì zhōng yuè qǐ huò zì diān chuí yáng piāo yáng qí fēn jiū xiáng wǔ zhī tài bù yī ér zú yǔ tiān tái zhù fēi fèng qí yī lèi yé
由梯登台，四面横枝倒悬于外，或自中跃起，或自巅垂飏ｙáｎｇ飘扬，其纷纠翔舞之态，不一而足，与天台翥ｚｈù飞凤，其一类耶？
fang lián yuē huā wèi chuán xīn kāi jǐn xiù sōng zhī hù fǎ zuò qiú lóng
坊联曰：“花为传心开锦绣，松知护法作虬龙。
wèi wáng yuán hàn jù zhōu bǐ
”为王元翰聚洲笔。
mén lián yuē fēng yǐng yáo kàn yún gài jié sōng tāo jìng tīng hǎi cháo shēng
门联曰：“峰影遥看云盖结，松涛静听海潮生。
wèi luō rǔ fāng jìn xī bǐ
”为罗汝芳近溪笔。
chā kě rén yì
差可人意。
rán luō lián tāo cháo èr zì lián yòng bù miǎn dié chuáng zhī bìng hé bù yǐ shēng zì yì tāo zì hu
然罗联涛潮二字连用，不免叠床之病，何不以“声”字易“涛”字乎？
sì xī wèi yuán xìn ān jiā jìng jiān li zhōng xī yuán yáng wèi dà jī chán shī hóng chuàng chéng sì qí tú yìn guāng sūn fǎ jiè jiè lǜ fǎ guī yī rú dà jī
寺昔为圆信庵，嘉靖间，李中谿ｘī元阳为大机禅师宏创成寺，其徒印光、孙法界，戒律法规一如大机。
wàn lì xīn chǒu gōng yuán nián yuán rì huǐ yú huǒ fǎ jiè fù dǐng jiàn zhī shì xī yǒu jiā
万历辛丑（公元１６０１年）元日毁于火，法界复鼎建之，视昔有加。
xiān shì yú guò zhǐ zhǐ ān yī bìng sēng liú fàn zuò jiǔ zhī jiàn qí fāng xī mǐ táo xǐ mǐ nǎi qù fàn yú jìng yún sēng jué xīn chù suì rù cān sì zhōng rù qí xī zàng jīng gé
先是余过止止庵，一病僧留饭，坐久之，见其方淅米ｘī淘洗米，乃去，饭于净云僧觉心处，遂入参寺中，入其西藏经阁。
gé qián shān chá shù xiǎo ér huā shén shèng wèi zhé liǎng zhī ér chū
阁前山茶树小而花甚盛，为折两枝而出。
nǎi dōng běi xià xiá zhōng yī lǐ yǒu yuán wéi yī qū jùn shū tōng shān wèi chí chù jīn yú yú zhōng jié máo kān yú shàng zhě yì chuán yī zhī yì sēng yě
乃东北下峡中，一里，有垣围一区，濬ｊùｎ疏通山为池，畜金鱼于中，结茅龛于上者，亦传衣之裔僧也。
yún yǐng shān guāng yǐ yī hóng yìn zhī bù jué tán yǐng kōng xīn
云影山光，以一泓印之，不觉潭影空心。
yòu dōng běi xià bàn lǐ dǐ xiá dǐ zé pù bù zhī xià liú yě qù pù bù yǐ yī qǔ
又东北下半里，抵峡底，则瀑布之下流也，去瀑布已一曲。
xī cóng pù shàng kàn bú jiàn qí dǐ jīn cóng xiá dǐ shè yì bú jiàn qí pù
昔从瀑上瞰，不见其底，今从峡底涉，亦不见其瀑。
xiá xi yǒu cǎo lú cài qí zé yóu chuán yī zhī shū pǔ yě
峡西有草庐菜畦，则犹传衣之蔬圃也。
xiá zhōng shuǐ zhì shì rú yǐn sī fǎn bù rú xuán bào zhī shì jù yǐ
峡中水至是如引丝，反不如悬瀑之势巨矣。
dù jiàn nǎi dōng shàng pō yī lǐ ér zhì dà dào zé dà shì gé zhī cè yě
渡涧，乃东上坡，一里而至大道，则大士阁之侧也。
gé yǐ zhōng zhī nán tū zhī bàn qí qián yǒu fang yǒu lóu lì jí shén jùn hòu wèi gé fēi méng wū jǐ dié dòng shàng gòng dà shì zuǒ yòu gè yǒu lóu qí zhì yì chang
阁倚中支南突之半，其前有坊有楼，历级甚峻，后为阁，飞甍ｍéｎｇ屋脊叠栋，上供大士，左右各有楼，其制亦敞。
nǎi wàn lì bǐng wǔ gōng yuán nián zhí zhǐ chén gōng suǒ jiàn xuǎn lǎo sēng zhuō yú zhě jū zhī mìng yuē sān mó sì
乃万历丙午（公元１６０６年），直指沈公所建，选老僧拙愚者居之，命曰三摩寺。
yú lù bēi gé xià hū yī sēng yīn qín kuǎn qǔ wèn zhī nǎi zhuō gōng zhī tú xū yǔ yě
余录碑阁下，忽一僧殷勤款曲，问之，乃拙公之徒虚宇也。
xū yǔ yòu wèi lán zōng zhī pài jīn zhuō gōng méi xū yǔ dāng shì
虚宇又为兰宗之派，今拙公没，虚宇当事。
zuó yě yú lán zōng sù cǐ xiǎng xiān dào yú gù xū yǔ yī jiàn quán quán chéng kěn ér shēn qiè qiě liú sù
昨野愚、兰宗宿此，想先道余，故虚宇一见惓惓ｑｕáｎ诚恳而深切，且留宿。
yú yǐ rì mù bēi zhǎng xǔ zhī
余以日暮碑长，许之。
lìng gù pū fǎn xī tán nǎi xià tà yú xi lóu zhī ào shì wèi yú xī nán de fáng jiān
令顾仆返悉檀，乃下榻于西楼之奥室位于西南的房间。
chū shí rì chen qǐ guàn zhì ér gù pū zhì yán hóng biàn shī qiǎn sēng wǎng lì jiāng yǐ xíng gài wèi yú qián máo zhě dǎ qián zhàn
初十日晨起盥栉，而顾仆至，言弘辨师遣僧往丽江已行，盖为余前茅者打前战。
yú nǎi hou fàn jí cóng sì yòu dà dào běi shàng èr lǐ zhì zhōng zhī zhī jí yǒu ān jù qí shàng yuē mù ní ān
余乃候饭，即从寺右大道北上，二里，陟中支之脊，有庵踞其上，曰牟尼庵。
qí qián sōng yǐng táo huā huǎng yǒu yì zhì
其前松影桃花，恍有异致。
ān hòu jí guān pù tíng huí kàn pù bù zhēn yǒu guān bù zú zhī yì
庵后即观瀑亭，回瞰瀑布，真有观不足之意。
réng sù zhōng zhī èr lǐ guò xī yīn xuān cóng qí hòu zhí xī yī lǐ yòu nán xià dù jiàn xī xíng yǐ zài dà jué sì shū pǔ zhī nán yǐ
仍溯中支二里，过息阴轩，从其后直西一里，又南下渡涧西行，已在大觉寺蔬圃之南矣。
gài dà jué shū pǔ dāng zhōng zhī zhī hòu zhōng zhī zhì shì zì běi zhuǎn dōng qí xi yǒu èr liú jiāo huì jí pù bù zhī shàng liú yě
盖大觉蔬圃当中支之后，中支至是自北转东，其西有二流交会，即瀑布之上流也。
yī zì luó hàn bì dōng nán xià yī zì huá yán dōng běi liú èr shuǐ zhī jiāo zhōng jiā yī zhī qí shàng wèi huì lín ān nǎi xī nán zhī dōng chū zhī páng pài shèng fēng bái yún sì suǒ yǐ zhě yě
一自罗汉壁东南下，一自华严东北流，二水之交，中夹一支，其上为慧林庵，乃西南支东出之旁派，圣峰白云寺所倚者也。
huá yán zhī lù yòu cóng pǔ dōng dù qí xià liú
华严之路，又从圃东渡其下流。
nǎi cóng jiàn nán sù zhī xī shàng yī lǐ bàn jiàn yú zhī jí
乃从涧南溯之西上，一里半，渐逾支脊。
qí nán fù yǒu yī jiàn yǔ xi zhī dōng zǒu zhī jí gé
其南复有一涧，与西支东走之脊隔。
yòu cóng qí jiàn běi sù zhī xī shàng yī lǐ yú jiàn jí shàng yǒu zhǒng fén mù sān sì hòu yǒu xuān lóu yí gòu yǔ zhǒng jù tuí
又从其涧北溯之西上，一里余，见脊上有冢坟墓三四，后有轩楼遗构，与冢俱颓。
cǐ jí nǎi xi zhī yú pài zhí sòng ér chū wú yǒu huán hù yi qí rán yě
此脊乃西支余派，直送而出，无有环护，宜其然也。
yóu zhǒng xi fù xià xiá qí xiá fù yǒu èr zài nán zhě zì xi zhī fǎ zhào sì nán fā yuán dōng xià jīng huá yán sì běi zhì cǐ ér yǔ běi jiàn hé
由冢西复下峡，其峡复有二：在南者，自西支法照寺南发源，东下经华严寺北，至此而与北涧合；
zài běi zhě zì xi zhī fǎ zhào sì běi fā yuán dōng xià jīng pí lú sì běi zhì cǐ ér yǔ nán jiàn hé
在北者，自西支法照寺北发源，东下经毗卢寺北，至此而与南涧合。
èr shuǐ zhī jiāo zhōng jiā yī zhī wèi huá yán sì běi xiàng zhī àn yì xī nán zhī dōng chū zhī páng pài pí lú zhù guó èr sì suǒ yǐ zhě yě
二水之交，中夹一支，为华严寺北向之案，亦西南支东出之旁派，毗卢、祝国二寺所倚者也。
shè běi jiàn yǒu èr qí suí jiàn xī xíng zhě wèi zhù guó pí lú dào
涉北涧，有二岐：随涧西行者，为祝国、毗卢道；
yóu zhī duān dēng jí ér shàng sù nán jiàn zhī běi xi xíng zhě wèi huá yán dào
由支端登脊而上，溯南涧之北西行者，为华严道。
yú nǎi dēng jí kàn nán jiàn xíng
余乃登脊，瞰南涧行。
yī lǐ yǒu tíng qiáo héng kuà jiàn shàng nǎi huá yán jiè wéi xià liú zhī yào yě
一里，有亭桥横跨涧上，乃华严藉为下流之钥也。
dù qiáo shǐ wèi xī nán běn zhī yòu xi bàn lǐ ér de huá yán sì
度桥，始为西南本支，又西半里而得华严寺。
sì dāng xī nán zhī zhī jí dōng běi xiàng jiǔ céng yá ér zhì de jiǒng xiàng yì yòu shān zhōng yī shèng yě
寺当西南支之脊，东北向九层崖而峙，地迥向异，又山中一胜也。
gài jī shān zhōng dōng èr zhī jí jué dǐng zhū shā jiē dōng nán èr xiàng céng wú běi gǒng zhě wéi cǐ sì huí shǒu fǎn zhào běi dà shān zhū lín shā lì lì dào yǒng yì jué gǎi guān
盖鸡山中东二支，及绝顶诸刹，皆东南二向，曾无北拱者，惟此寺回首返照，北大山诸林刹，历历倒涌，亦觉改观。
guī mó yì zhěng yǔ chuán yī bó zhòng
规模亦整，与传衣伯仲。
jiā jìng jiān nán dōu gǔ dé yuè táng kāi jiàn qí tú yuè lún yǐ jiǎng yǎn míng wàn lì chū shèng mǔ cì cáng
嘉靖间，南都古德月堂开建，其徒月轮，以讲演名，万历初，圣母赐藏。
hòu zāo huí lù huǒ zāi
后遭回禄火灾。
jīn suī chóng jiàn gàn yǔ yī rán ér fǎ fàn jì liáo yǐ
今虽重建，绀宇依然，而法范寂寥矣。
sì dōng yǒu lù dōng xíng shān jí nǎi zhí dá chuán yī zhě
寺东有路，东行山脊，乃直达传衣者。
yóu sì qián xiá shàng xi xíng bàn lǐ fù yǒu tíng qiáo héng kuà jiàn shàng jí dōng qiáo shàng liú yě
由寺前峡上西行，半里，复有亭桥横跨涧上，即东桥上流也。
sì zuǒ yòu gè yǒu qiáo yǒu tíng shān zhōng zhī suǒ jǐn jiàn
寺左右各有桥有亭，山中之所仅见。
guò qiáo yòu zhì qí běi xiàng yú zhī niè gāng bàn lǐ xuán gāng jǐ guò pí lú sì sì qián wèi zhù guó sì jù dōng xiàng jù gāng
过桥，又陟其北向余支，蹑冈半里，旋冈脊，过毗卢寺，寺前为祝国寺，俱东向踞冈。
sì běi yǒu jiàn dōng xià jí qián suǒ shè zhī běi jiàn yě
寺北有涧东下，即前所涉之北涧也。
yòu yóu qí nán yá sù zhī xī shàng yī lǐ bàn yǒu sì jù gāng jǐ shì wéi fǎ zhào sì
又由其南崖溯之西上，一里半，有寺踞冈脊，是为法照寺。
gài xī nán zhī zì tóng fó diàn xià nán zhuì zhì cǐ dōng zhuǎn dāng zhuǎn zhé chù yòu dōng chōu yī zhī yǐ wéi pí lú zhù guó zhī mài ér héng gèn yú huá yán zhī qián zhě yě shì wèi xī nán yú zhī zhī dì yī
盖西南支自铜佛殿下南坠，至此东转，当转折处，又东抽一支以为毗卢、祝国之脉，而横亘于华严之前者也，是为西南余支之第一。
fǎ zhào zhī běi yòu fēn yī gāng xiāng jiā wú zhù ān yǐ zhī jí xià wèi tuí zhǒng zhī zhī shì wèi xī nán yú zhī zhī dì èr
法照之北，又分一冈相夹，无住庵倚之，即下为颓冢之支，是为西南余支之第二。
lǚ yǒu lù zhí běi yú gāng dù xiá ér héng qù jiē xiàng shèng fēng huì dēng zhī dà dào
屡有路直北逾冈渡峡而横去，皆向圣峰、会灯之大道。
yú yù xī qí fēn zhī zhī yuán suì cóng xiá zhōng sù zhī ér shàng yú shì nán shě fǎ zhào běi rào wú zhù zhī hòu xiá lù jiàn yì cóng jīng héng kē suì chéng yōu qù jìng rán yǐ jiàn bī jué dǐng zhī xià yǐ
余欲析其分支之原，遂从峡中溯之而上，于是南舍法照，北绕无住之后，峡路渐翳，丛箐横柯，遂成幽阒ｑù静，然已渐逼绝顶之下矣。
shí lù wú xíng rén suí yī táo huā jīng cūn méng mín xíng
时路无行人，随一桃花箐村氓ｍéｎｇ民行。
yī lǐ běi xún xiá zhōng yòu yī lǐ běi niè zhuì jí yòu yī lǐ suì yú jí ér xi
一里，北循峡中，又一里，北蹑坠脊，又一里，遂逾脊而西。
nǎi xi jiàn xiāng mù píng zhī qián shān wài yōng huá shǒu mén zhī jué bì gāo xuán táo huā jīng zhī guò yè xi huán ér cǐ jí shàng zì tóng fó diàn xià dǐ fǎ zhào sì zhuǎn ér dōng qù jiè cǐ jí xi yī hè lìng chéng yī jìng zé fàng guāng sì suǒ yǐ yě
乃西见香木坪之前山外拥，华首门之绝壁高悬，桃花箐之过腋西环，而此脊上自铜佛殿，下抵法照寺，转而东去，界此脊西一壑，另成一境，则放光寺所倚也。
yú jí gèng xī běi pán hè shàng xíng yòu yī lǐ bàn ér de dà lù yǐ zhí bī huá shǒu mén xià yá yǐ
逾脊，更西北盘壑上行，又一里半而得大路，已直逼华首门下崖矣。
qí lù dōng zì shèng fēng lái xi yóu fàng guāng chū táo huā jīng dǐ shān chuān zhōu wèi dà dào
其路东自圣峰来，西由放光出桃花箐，抵邓川州，为大道。
yú xi suí zhī bàn lǐ ér fàng guāng sì zài yān
余西随之，半里而放光寺在焉。
qí sì nán xiàng hòu yǐ jué bì qián lín pán hè yǐ táo huā jīng wèi yòu guān yǐ xī nán shǒu zhī wèi zuǒ hù qí de suī zài sān jù zhī wài ér shí dāng jué dǐng zhī xià fā guāng zhōng yì liáng yǒu yǐ yě
其寺南向，后倚绝壁，前临盘壑，以桃花箐为右关，以西南首支为左护，其地虽在三距之外，而实当绝顶之下，发光钟异，良有以也。
yú chū zì cáo xī huá shǒu mén xià kàn zhī jiàn qí sì chén chén zhí zhuì hè dǐ yǐ wéi guāng cóng yǎo shēn yuǎn qù zhōng shàng téng nǎi wú qī huī dú shé fú zhī kū
余初自曹溪华首门下瞰之，见其寺沉沉直坠壑底，以为光从窅ｙǎｏ深远阒中上腾，乃鼯栖虺毒蛇伏之窟。
jí zhì ér yóu rán zài wàn hè pán gǒng zhī shàng
及至而犹然在万壑盘拱之上，
ér shàng tiào huá shǒu
而上眺华首，
zé yī xuē wàn rèn
则一削万仞，
héng zhí shén kuò
横拓甚阔，
qí jiān suī yǒu cuì wén yān lǚ
其间虽有翠纹烟缕，
ruò xiù hén rán
若绣痕然，
yí wú kě pī zhì
疑无可披陟，
shú zhī qí shàng nǎi xi zì cáo xī
孰知其上乃西自曹溪，
dōng lián tóng fó diàn
东连铜佛殿，
gù zì yǒu líng yún zhī lù
固自有凌云之路，
héng yuán yú huá shǒu zhī qián yě
横缘于华首之前也。
rán dāng shēn lì huá shǒu shí zhǐ yǎng shàng yá zhī qióng chóng bù jué xià bì zhī jùn bá zhì shì ér shàng xià yòu hé wéi yī fú qí wēi kuò yòu hé rú yě
然当身历华首时，止仰上崖之穹崇，不觉下壁之峻拔，至是而上下又合为一幅，其巍廓又何如也？
rán zé jī shān suī bù fá céng yá rú huá shǒu luó hàn jiǔ zhòng zhū chǔ qí jìng jiè gù gāo ér xióng jié zhī guān mò yǐ yú cǐ yǐ
然则鸡山虽不乏层崖，如华首、罗汉、九重诸处，其境界固高，而雄杰之观，莫以逾此矣。
sì qián yǐ dà fang wèi mén mén xià shí jīn gāng lì yú sì yuàn mén qián de tiān wáng xiàng èr zuò lòu kè shén yì zhēng níng zhī zhuàng huǎng yǔ yān yún tóng huó
寺前以大坊为门，门下石金刚立于寺院门前的天王像二座，镂刻甚异，狰狞之状，恍与烟云同活。
qí nèi wèi qián lóu lóu zhī qián yǒu jù shí zhì yú zuǒ gāo zhàng wǔ ér dà rú zhī
其内为前楼，楼之前有巨石峙于左，高丈五，而大如之；
shàng qíng xià xuē gòu tíng yú shàng jiǎng bīn chuān tí yuē sì bì wú rán
上擎下削，构亭于上，蒋宾川题曰：“四壁无然。
qí běi miàn zhèng kě yǎng zhān huá shǒu ér dú wèi lóu jí suǒ zhàng sì bì zhī zhōng dú yì cǐ jué shèng yī miàn bù wéi wú hàn
”其北面正可仰瞻华首，而独为楼脊所障，四壁之中，独翳此绝胜一面，不为无憾。
sì jiàn yú jiā jìng jiān shǎn xī sēng yuán xīng suǒ gòu
寺建于嘉靖间，陕西僧圆惺所构。
wàn lì chū huǐ ér fù xīng
万历初，毁而复兴。
li yuán yáng yǒu bēi fàn tóng ér juān zhī rán juān zì bù néng wú é
李元阳有碑，范铜而镌之，然镌字不能无讹。
qí hòu sì guī kōng gèng jiàn pí lú gé gé chéng ér shén miào cì cáng
其后嗣归空更建毗卢阁，阁成而神庙赐藏。
yú lù tóng bēi diàn zhōng shén àn ér fù yì něi
余录铜碑，殿中甚暗，而腹亦馁。
shí zhǔ sēng jù chū zhǐ yī xiǎo shā mí zài yú bì zhī qīng fú qián nǎi ruò diǎn rán zhú wèi jù zhǔ shū wèi gōng
时主僧俱出，止一小沙弥在，余畀之青蚨钱，乃𦶟ｒｕò点燃竹为炬，煮蔬为供。
jì fàn dōng zūn dà dào yī lǐ yú chuí zhī zhī jí yòu yī lǐ yú pán zhuì xiá zhī shàng dé fēn qí yān
既饭，东遵大道一里，逾垂支之脊又一里余，盘坠峡之上，得分岐焉。
yī guò xiá zhí dōng zhě wèi shèng fēng lù
一过峡直东者，为圣峰路；
yī niè lǐng běi shàng zhě wèi huì dēng lù shǐ wèi dēng dǐng zhèng dào
一蹑岭北上者，为会灯路，始为登顶正道。
yú nǎi běi niè shàng lǐng shù qū ér zhì huì dēng sì
余乃北蹑上岭，数曲而至会灯寺。
sì nán xiàng xī wèi kuò rán shī jìng shì jīn qí sì chuàng wèi sì
寺向南，从前是廓然法师的静室，如今其继承衣钵的弟子创建为寺。
yóu sì xi gèng zhuǎn ér běi shàng fù shù qū yī lǐ yú ér guò jiā yè sì
由寺西更转而北上，复数曲，一里余而过迦叶寺。
sì dōng xiàng cǐ gǔ jiā yè diàn yě
寺东向，此古迦叶殿也。
jīn zhāng àn jūn jiàn jiā yè diàn yú jué dǐng yīn gǎi cǐ wèi sì
今张按君建迦叶殿于绝顶，因改此为寺。
yóu qí qián běi xiàng rù xiá qí xiá nǎi xi zì jué dǐng dōng zì luó hàn bì liǎng yá xiāng jiā ér chéng zhōng chuí dèng dào
由其前北向入峡，其峡乃西自绝顶，东自罗汉壁，两崖相夹而成，中垂磴道。
shǎo shàng yǒu fang wèi luō li èr xiān shēng yóu chù
少上有坊，为罗、李二先生游处。
luō wèi jìn xī xiān shēng rǔ fāng li wèi jiàn luō xiān shēng cái jiē jiāng xī rén tóng wèi sī dào yóu cǐ
罗为近溪先生汝芳，李为见罗先生材，皆江西人，同为司道游此。
yòu shàng yǒu tíng wèi yǎng gāo tíng zhōng yǒu bēi wèi wàn lì jiān àn jūn zhōu mào xiāng suǒ lì jì dēng shān jí jǐng yǎng èr xiān shēng yì
又上有亭，为仰高亭，中有碑，为万历间按君周懋相所立，纪登山及景仰二先生意。
zhōu yì jiāng xī rén yě
周亦江西人也。
yú qián guò cǐ jiàn tíng zhōng tuí bù jí lù qí wén ér qù gù cǐ lái xiān lù zhī
余前过此，见亭中颓，不及录其文而去，故此来先录之。
fēng hàn liǎng yá jiān hán lǐn bèi yú tā chǔ wén zhǎng zì rǒng shǒu lǚ wèi fēng suǒ jiāng
风撼两崖间，寒凛倍于他处，文长字冗，手屡为风所僵。
lù jìng rì sè xī qīng
录竟，日色西倾。
wàng qí shàng dōu shuài ān jí qián suǒ cóng xià ér qí dōng héng yuán zhī lù chū luó hàn bì zhě qián yòu céng dǐ cǐ ér fǎn dǐng tóu wèi liǎo zhī shì wèi kě yǐ yú guǐ shí guāng jǐn yě
望其上兜率庵，即前所从下，而其东横缘之路出罗汉壁者，前又曾抵此而返，顶头未了之事，未可以余晷ｇｕǐ时光尽也。
nǎi fǎn chū xià réng guò jiā yè sì qián jiàn yǒu qí dōng xià hè zhōng qí hè dǐ yī ān zài shèng fēng běi zhě bì bǔ chù ān yě nǎi qǔ dào xiá zhōng suí hè xià gài yuán jí xià jīng huì dēng zhě wèi zhèng dào suí hè dōng xià qū bǔ chù zhě wéi jiān dào
乃返出下，仍过迦叶寺前，见有岐东下壑中，其壑底一庵在圣峰北者，必补处庵也，乃取道峡中随壑下，盖缘脊下经会灯者为正道，随壑东下趋补处者为间道。
xià èr lǐ guò bǔ chù ān
下二里，过补处庵。
yì shāo huāng luò kǒng rì mù bù rù
亦稍荒落，恐日暮不入。
yóu qí qián dù xiá jiàn nán suì shàng pō guò shèng fēng sì
由其前渡峡涧南，遂上坡，过圣峰寺。
sì dōng xiàng qián yǒu dà fang
寺东向，前有大坊。
yóu fang wài dōng xíng lǐ yú gāng jǐ shén xiá nán běi jù shēn kēng bī zhī
由坊外东行里余，冈脊甚狭，南北俱深坑逼之。
dù jí yòu dōng lǐ yú yǒu sì xīn gòu dāng pō zhī zhōng chuí shì wèi bái yún sì
度脊又东里余，有寺新构，当坡之中垂，是为白云寺。
yú yù qióng cǐ zhī jǐn chù suì dōng xià xíng nán jiàn zhī shàng èr lǐ zé huì lín ān jù pō jǐn chù
余欲穷此支尽处，遂东下行南涧之上，二里，则慧林庵踞坡尽处。
yuán ān qián zhuǎn xià běi jiàn dù zhī shǐ zhì zhōng zhī xíng běi jiàn yǔ nán jiàn nǎi hé yú lù nán qí dōng jí dà jué shū pǔ yǐ
缘庵前转下北涧，渡之，始陟中支行，北涧与南涧乃合于路南，其东即大觉蔬圃矣。
dōng bàn lǐ guò shū pǔ běi yòu dōng yī lǐ guò xī yīn xuān nán yòu dōng yī lǐ guò pù bù běi suì qù zhōng zhī běi shè xī zhú sì jiàn ér xíng zhōng dōng èr zhī pán hè zhōng yǐ
东半里，过蔬圃北，又东一里，过息阴轩南，又东一里，过瀑布北，遂去中支，北涉西竺寺涧，而行中东二支盘壑中矣。
yòu èr lǐ bó mù rù xī tán sì
又二里，薄暮，入悉檀寺。