滇游日记十九 — 徐霞客游记 — 徐霞客

shí yī rì fàn hòu jué zuǒ zú mǔ zhǐ bù liáng wèi pí xié suǒ jiǒng yě

十一日饭后，觉左足拇指不良，为皮鞋所窘也。

ér fù wú yì dìng yú mò chū gū tíng qì yī rì yú cóng zhī

而复吾亦订余莫出，姑停憩一日，余从之。

hóng biàn ān rén chū qí shī suǒ zhù shū jiàn shì chán zōng zàn sòng lǎo zi xuán lǎn bì yún shān fáng gǎo

弘辨、安仁出其师所著书见示，《禅宗赞颂》、《老子玄览》、《碧云山房稿》。

hóng biàn gèng yǐ zhǐ tiě mò kè běn gōng suǒ lēi xiāng bì qiě yán biàn zhōu shī yǐ qīng fú xiāng jìn zèng sòng yú zuò jiǎn xiè zhī

弘辨更以纸帖墨刻本公所勒相畀，且言遍周师以青蚨相赆ｊìｎ赠送，余作柬谢之。

fu lìng gù pū chí qù ér dà jué sēng fù lù yù chí lái yú gū nà zhī sì fāng yǐng zhú qì kě shèng wù

甫令顾仆持去，而大觉僧复路遇持来，余姑纳之笥ｓì方影竹器：可盛物。

shàng wǔ fù fù wú zhāo chū chá guǒ jiē yì pǐn

上午，赴复吾招，出茶果，皆异品。

yǒu běn shān cān yǐ mì zhì wèi pú yòu yǒu hái ér cān pō jù rén xíng jiē shān zhōng chǎn

有本山参，以蜜炙为脯，又有孩儿参，颇具人形，皆山中产。

yòu yǒu guì zǐ yòu yǒu hǎi táng zi jiē suǒ wèi jiàn zhě

又有桂子，又有海棠子，皆所未见者。

dà dǐ yǐ xi guǒ pǐn wú de suǒ yǒu zhě jiē yǒu wéi lì chà xiǎo ér zǎo wú ròu

大抵迤西果品，吾地所有者皆有，惟栗差小，而枣无肉。

sōng zǐ hú táo huā jiāo jiē qí suǒ chū wéi lóng yǎn lì zhī shì zhōng yì wú

松子、胡桃、花椒，皆其所出，惟龙眼、荔枝市中亦无。

jūn zhī lèi jī zōng cǎo míng zhī wài yǒu bái shēng xiāng xùn jūn lèi

菌之类，鸡葼ｚｈōｎｇ草名之外，有白生香蕈ｘùｎ菌类。

bái shēng shēng yú mù rú bàn xùn xíng bù yuán ér báo cuì ér bù jiān

白生生于木，如半蕈形，不圆而薄，脆而不坚。

qián zhōng wèi zhī bā dān chái wèi bù jí cǐ

黔中谓之八担柴，味不及此。

cǐ jiān shí mì zuì jiā bái ruò níng zhī shì zhī yǒu féi nì zhī sè ér yī zhǒng xiāng qì shén yì yīn guò ān rén zhāi zhōng guān lán

此间石蜜最佳，白若凝脂，视之有肥腻之色，而一种香气甚异，因过安仁斋中观兰。

lán pǐn zuì duō yǒu suǒ wèi xuě lán huā bái yù lán huā lǜ zuì shàng hǔ tóu lán zuì dà hóng shé bái shé yǐ xīn zhōng yì diǎn rú shé wài tǔ yě

兰品最多，有所谓雪兰、花白玉兰花绿最上，虎头兰最大，红舌、白舌以心中一点，如舌外吐也。

zuì yì kāi qí yè jiē kuò cùn wǔ fēn zhǎng èr chǐ ér róu huā yī suì yǒu èr shí yú duo zhǎng èr chǐ wǔ zhě huā duǒ dà èr sān cùn bàn kuò gòng wǔ liù fēn cǐ jiā lán yě

最易开，其叶皆阔寸五分，长二尺而柔，花一穗有二十余朵，长二尺五者，花朵大二三寸，瓣阔共五六分，此家兰也。

qí yě shēng zhě yī suì yī huā yǔ wú de wú yì ér yè gèng xì xiāng yì qīng yuǎn

其野生者，一穗一花，与吾地无异，而叶更细，香亦清远。

qí de yì zhòng mǔ dān xī tán wú shān chá ér duō mǔ dān yuán xiāo qián ruǐ yǐ dà rú jī luǎn yǐ

其地亦重牡丹，悉檀无山茶而多牡丹，元宵前，蕊已大如鸡卵矣。

这里也重视牡丹，悉檀寺没有山茶但牡丹很多，元宵节前，花蕊已经像鸡蛋一样大了。

shí èr rì sì zhǎng lǎo qī shàng jiǔ zhòng yá fù yī nà xuān gōng yī nà xuān wèi mù gōng suǒ jiàn shǒu sēng suì zhī sì zhōng sù bǎi shí gù měi suì shǒu jù gòng yī cì

十二日四长老期上九重崖，赴一衲轩供，一衲轩为木公所建，守僧岁支寺中粟百石，故每岁首具供一次。

yǐ yǔ bù néng xíng

以雨不能行。

fàn hòu zuò zhāi tóu dǐ wǔ ér jì nǎi xiāng lā shàng yá

饭后坐斋头，抵午而霁，乃相拉上崖。

shǐ yóu sì zuǒ bàn lǐ shàng hóng biàn jìng shì jī páng

始由寺左半里，上弘辨静室基旁。

yòu xi bàn lǐ guò tiān zhù jìng shì páng

又西半里，过天柱静室旁。

yòu běi jī yī lǐ bàn héng zhì xiá jīng shǐ yǔ yī xi lái lù hé suì dōng pán xiá shàng

又北跻一里半，横陟峡箐，始与一西来路合，遂东盘峡上。

bàn lǐ qí běi yòu xià zhuì yī xiá dà lù zhì xiá ér yú dōng běi lǐng nǎi běi xià hòu chuān xiàng luō chuān zhī dào

半里，其北又下坠一峡，大路陟峡而逾东北岭，乃北下后川向罗川之道；

xiǎo lù pān jí xī běi shàng nǎi jiǔ zhòng yá zhī dōng dào qí lù shén jùn jí yú qián suǒ shàng zhě

小路攀脊西北上，乃九重崖之东道，其路甚峻，即余前所上者。

dì cǐ shí yīn qíng wèi dìng xī nán wàng xiāng mù píng yí dài jī xuě zhēng róng zhào yào shān gǔ shǐ rén xīn mù róng chè yǔ qián zhī lì rì chéng kōng yòu zhuǎn yī guāng míng fǎ jiè jìng jiè yǐ

第此时阴晴未定，西南望香木坪一带积雪峥嵘，照耀山谷，使人心目融彻，与前之丽日澄空，又转一光明法界境界矣。

yī lǐ yú dǐ hé nán shī jìng shì

一里余，抵河南师静室。

lù guò qí wài wèn ér zhī zhī

路过其外，问而知之。

yǔ sè fù lái yú lìng zhòng jìng lǚ xiān shàng yī nà xuān ér dú wǎng tàn zhī

雨色复来，余令众静侣先上一衲轩，而独往探之。

shī wèi hé nán rén zhì shān jí qī cǐ lú ér céng wèi páng chū

师为河南人，至山即栖此庐，而曾未旁出。

yú qián cóng jiǔ zhòng yá dēng dǐng bù zhī ér guò qí shàng

余前从九重崖登顶，不知而过其上；

hòu cóng shī lín yù héng guò yě yú dōng diǎn tóu fēng xià yòu bù dé lù

后从狮林欲横过野愚东点头峰下，又不得路；

chóu chú zhì jīn qià de suǒ huái

踌躇至今，恰得所怀。

bǐ rù lú jiàn shī rén yán qí dú qī ér jiàn qí yī shì sān lǚ

比入庐，见师，人言其独栖，而见其一室三侣；

rén yán qí bù yǔ ér jiàn qí tiáo dá yǒu xù

人言其不语，而见其条答有叙；

rén yán qí bù chū ér jiàn qí bǎ bì rù lín yì fēi kuài rán zhě

人言其不出，而见其把臂入林，亦非块然者。

jiǔ zhòng yá jìng shì de shī kě yǔ shī lín luó hàn dǐng zú yǐ

九重崖静室得师，可与狮林、罗汉鼎足矣。

zuò shǎo dìng yī nà xuān sēng lái yāo yǔ zhèn dà zhì jì ér xuě fēi shī wǎn liú shāo jì nǎi bié

坐少定，一衲轩僧来邀，雨阵大至，既而雪霏，师挽留，稍霁乃别。

niè dèng bàn lǐ yǒu dà dào zì xī shàng héng zhì zhī suì rù yī nà xuān

蹑磴半里，有大道自西上，横陟之，遂入一衲轩。

yá zhōng jìng zhǔ dà dìng zhuō míng bèi jiē gōng cān luò yì dài mù bù xiū

崖中静主大定、拙明辈，皆供餐络绎，迨暮不休。

yǔ xuě shí zuò sì zhǎng lǎo yǐ qí sòng yú zì dà dào xi xià

雨雪时作，四长老以骑送余，自大道西下。

qí dào cóng diǎn tóu fēng xià héng pán jí xiá shí lán wù zài xià shēn yá qiào hè máng bù kě biàn

其道从点头峰下，横盘脊峡，时岚雾在下，深崖峭壑，茫不可辨。

èr lǐ yǔ shī lín dào hé yǐ zài huàn zhù ān zhī hòu xi yǔ dà jué tǎ yuàn gé xiá xiāng duì yǐ

二里，与狮林道合，已在幻住庵之后，西与大觉塔院隔峡相对矣。

zhì cǐ shǐ shèng qí cóng huàn zhù qián xià shān yòu sì lǐ ér rù xī tán

至此始胜骑，从幻住前下山，又四里而入悉檀。

gōu dēng zuò yáng zhào zhōu shū

篝灯作杨赵州书。

shí sān rì chen qǐ fàn jí yǐ yáng zhào zhōu shū bì gù pū lìng wǎng zhì yáng jūn

十三日晨起饭，即以杨赵州书畀顾仆，令往致杨君。

yú zhuī yì rì jì yú dōng lóu

余追忆日记于东楼。

xià wǔ yún jìng tiān jiǎo

下午，云净天皎。

shí sì rì zǎo hán yǐ dōng lóu bèi rì yú yí yàn yú cáng jīng gé qián táo huā xià jiù xuān tài yáng de wēn nuǎn wèi jì

十四日早寒，以东楼背日，余移砚于藏经阁前桃花下，就暄ｘｕāｎ太阳的温暖为记。

shàng wǔ miào zōng shī yǐ jī zōng chá guǒ xiǎng shī yì jiǎn cáng qí chù yě

上午，妙宗师以鸡葼茶果饷，师亦检藏其处也。

shì rì qíng jì rú gù

是日，晴霁如故。

dài wǎn yú hū bìng sou

迨晚，余忽病嗽。

shí wǔ rì yú yǐ sou gù wò chí chí wǔ fāng qǐ

十五日余以嗽故，卧迟迟，午方起。

rì zhōng yún jí dài wǎn ér yì

日中云集，迨晚而翳。

yú yù suǒ dēng wò hóng biàn zhū zhǎng lǎo yāo guò xi lóu guàn dēng

余欲索灯卧，弘辨诸长老邀过西楼观灯。

dēng nǎi mǐn zhōng shā wéi zhě zuǒ yǐ gān pí xiǎo dēng huò guà shù jiān huò fú shuǐ miàn jiē yǒu yíng yíng míng xīng yì wéi zǒu mǎ zhǐ dēng zé àn ér bù zhāng yě

灯乃闽中纱围者，佐以柑皮小灯，或挂树间，或浮水面，皆有荧荧明星意，惟走马纸灯，则àｎ暗而不章也。

lóu xià cǎi qīng sōng máo pù jiè wèi yīn xí qù zhuō zhuō fū zuò qián gè shè hé guǒ zhù chá wèi wán chū qīng chá zhōng yán chá cì mì chá běn táng zhū jìng lǚ huán zuò mǎn shì ér wài kè yǔ shí fāng zhū sēng guó wài lái de sēng rén bù yǔ yān

楼下采青松毛铺藉为茵席，去卓桌趺坐，前各设盒果注茶为玩，初清茶，中盐茶，次蜜茶，本堂诸静侣环坐满室，而外客与十方诸僧国外来的僧人不与焉。

yú yīn yì xī nián sān lǐ lóng dēng yī jìng yī nào

余因忆昔年三里龙灯，一静一闹；

yuè xi diān nán fāng zhī yì yě

粤西、滇南，方之异也；

fàn yǔ guān yá yù zhī yì yě wéi jiā jié yǔ lǚ hún wú yì

梵宇官衙，寓之异也，惟佳节与旅魂无异！

wèi àn rán ér qǐ zé diàn jiǎo míng chán yuè liàng hū pò yún lù pò yǐ

为黯然而起，则殿角明蟾ｃｈáｎ月亮，忽破云露魄矣。

shí liù rì chén cān hòu fù yí yàn jiù xuān yú cáng jīng gé qián táo huā xià

十六日晨餐后，复移砚就喧于藏经阁前桃花下。

rì sè shí yì

日色时翳。

xià wǔ fǎn dōng lóu sou yóu wèi yǐ

下午返东楼，嗽犹未已。

dǐ mù fù yún kāi de yuè

抵暮，复云开得月。

shí qī rì zuò jì dōng lóu

十七日作记东楼。

yǔ sè shí zuò

雨色时作。

shí bā rì nóng yún mì bù jì ér kāi jì

十八日浓云密布，既而开霁。

bó mù gù pū fǎn zì zhào zhōu

薄暮，顾仆返自赵州。

shí jiǔ rì fàn hòu qíng jì shū shèn

十九日饭后，晴霁殊甚。

suì yí wò jù yóu xī tán ér dōng yuè dà chéng dōng jiàn yī lǐ shàng jí jí yíng xiáng sì

遂移卧具，由悉檀而东，越大乘东涧，一里上脊，即迎祥寺。

cóng qí nán shàng sì hòu bàn lǐ wèi shí zhōng sì yòu hòu wèi yuán tōng jí lè èr ān

从其南上，寺后半里为石钟寺，又后为圆通、极乐二庵。

jí lè zhī yòu jí xī zhú xī zhú zhī hòu jí lóng huá

极乐之右即西竺，西竺之后即龙华。

cóng lóng huá qián xi guò dà lù yǐ zài xī zhú zhī shàng qù shí zhōng yòu yī lǐ yǐ

从龙华前西过大路，已在西竺之上，去石钟又一里矣。

lóng huá zhī běi pō shàng jí dà jué sì

龙华之北坡上，即大觉寺。

lóng huá xi lín jiàn yòu yǒu yī sì qián yǔ shí zhōng tóng dōng nán xiàng

龙华西，临涧又有一寺，前与石钟同东南向。

cóng qí hòu dù jiàn jí bǐ àn qiáo xià liú jí xī yīn xuān yǐ wèi zhōng zhī zhī jí yǐ

从其后渡涧，即彼岸桥，下流即息阴轩，已为中支之脊矣。

cóng xuān zuǒ běi xiàng shàng guò guān yīn gé wèi qiān fó sì qí qián jí xī zhī jiē zǐ zhèng dāng zhōng jí jīn wèi xū yǐ

从轩左北向上，过观音阁，为千佛寺，其前即昔之街子，正当中脊，今为墟矣。

fù běi dù jiàn cóng dà jué cè xī běi shàng

复北渡涧，从大觉侧西北上。

sì sēng liú yú rén xiè zhī

寺僧留余人，谢之。

réng guò jiàn qiáo shàng yǒu wū é yuē bǐ àn tóng dēng qí shuǐ cóng wàng tái lǐng dōng xià jiè yú jì guāng dà jué zhī jiān zhě lóng huá zhì cǐ yòu yī lǐ yǐ

仍过涧桥，上有屋，额曰“彼岸同登”，其水从望台岭东下，界于寂光、大觉之间者，龙华至此，又一里矣。

guò qiáo fù niè zhōng zhī shàng bàn lǐ zhōng jǐ wèi shuǐ yuè ān jí zhī dōng yè wèi jì guāng jí zhī xi yè wéi shǒu chuán

过桥复蹑中支上，半里，中脊为水月庵，脊之东腋为寂光，脊之西腋为首传。

sēng jìng fāng nián jiǔ shí yǐ liú yú wèi rù

僧净方，年九十矣，留余，未入。

yóu sì yòu pán yī zuǐ dōng qū yī ān táo huā yān rán sōng yǐng lì luàn qū zhī jí jī xíng ān yě

由寺右盘一嘴，东觑一庵，桃花嫣然，松影历乱，趋之，即积行庵也。

qí ān zài shuǐ yuè zhī xi shǒu chuán zhī běi

其庵在水月之西，首传之北。

sēng jué róng liú fàn

僧觉融留饭。

hòu nǎi cóng ān zuǒ dōng shàng zhuǎn ér xī běi dēng jí

后乃从庵左东上，转而西北登脊。

cóng zhōng zhī jí shàng èr lǐ yǒu jìng shì dāng jí shì yuē yān xiá shì kè xīn zhī tú běn hé suǒ jū

从中支脊上二里，有静室当脊，是曰烟霞室，克心之徒本和所居。

yóu qí xi fēn qí shàng luó hàn bì yóu qí dōng pán xiá shàng zhān tán lǐng

由其西分岐上罗汉壁，由其东盘峡上旃檀岭。

lǐng cóng xiá xi xià lù běi xiàng zuò zhī zì shàng yī lǐ de kè xīn jìng shì

岭从峡西下，路北向作“之”字上，一里，得克心静室。

kè xīn zhě yòng zhōu zhī tú xī zhù chí jì guāng jīn xīn gòu cǐ tuì xiū

克心者，用周之徒，昔住持寂光，今新构此，退休。

qí de dāng chuí jí zhī zuǒ dōng xiàng shāo dài nán yòu yǐ xī zhī wài hé zì kǒng tài shān wèi hǔ shā yǐ diǎn tóu fēng wèi lóng shā lóng jìn ér hǔ yuǎn yòu yǔ shī lín zhī shā yì

其地当垂脊之左，东向稍带南，又以西支外禾字孔大山为虎砂，以点头峰为龙砂，龙近而虎远，又与狮林之砂异。

qí dōng yǒu zhōng hé jìng shì yì qí tú yě wèi yù yōu huǒ suǒ fén jīn zhōng hé wǎng shěng yǐ

其东有中和静室，亦其徒也，为郁攸火所焚，今中和往省矣。

kè xīn liú yú diǎn chá chóu dié jiǔ zhī bié yǐ xià wǔ

克心留余，点茶稠叠，久之别，已下午。

suì cóng yòu shàng xiǎo jìng jùn jí lìng qí tú xié

遂从右上、小径峻极，令其徒偕。

shàng bàn lǐ de xi lái dà dào suí zhī dōng shàng

上半里，得西来大道，随之东上。

yòu bàn lǐ pò xuán tán lǐng jí ér xī nán xíng jīng yān xiá shì jiàn zhuǎn dōng nán wèi shuǐ yuè jì guāng

又半里，破旋檀岭脊而西南行，经烟霞室，渐转东南，为水月、寂光。

yóu qí qián yòu xī nán yī lǐ pán yī zuǐ yǒu lú zài zuǐ shàng yú sān guò jiē yào mén bù dé rù qí xià jí bái yún sì suǒ tuō yě

由其前，又西南一里，盘一嘴，有庐在嘴上，余三过皆钥门不得入，其下即白云寺所托也。

yòu xi bàn lǐ zài pán tū zuǐ ér shàng jí huì xīn jìng shì

又西半里，再盘突嘴而上，即慧心静室。

huì xīn wèi huàn kōng tú shǐ cóng yě yú chù huì zhī qián céng guò xī tán lái kòu gù rù kòu zhī fāng chán sòng huì dēng ān qí tú gōng chá ér qù

慧心为幻空徒，始从野愚处会之，前曾过悉檀来叩，故入叩之，方禅诵会灯庵，其徒供茶而去。

hòu jí bì yún sì bù rù

后即碧云寺，不入。

cóng qí cè yòu pán zuǐ liǎng chóng èr lǐ běi shàng xi lái sì xī jīng yìn xuě lóu qián yòu xi xún zhū jué bì xíng yī lǐ wèi yī zhēn lán rě qí shàng fù shí píng fēi

从其侧又盘嘴两重，二里，北上西来寺，西经印雪楼前，又西循诸绝壁行，一里，为一真兰若，其上覆石平飞。

yòu xi bàn lǐ yá jǐn ér chéng xiá

又西半里，崖尽而成峡。

qí xiá jí fēng dǐng yǔ luó hàn bì jiā zhì ér chéng zhě shàng zì dōu shuài gōng xià dǐ luō li èr xiān shēng fang liǎng bì jiā chéng zhōng liū lù dāng qí zhōng

其峡即峰顶与罗汉壁夹峙而成者，上自兜率宫，下抵罗、李二先生坊，两壁夹成中溜，路当其中。

liū zhī bàn yá jiǎo nèi qiàn qián sǒng jù mù yǒu jiù bēi kè xún hè shī nǎi tí luó hàn bì zhě

溜之半，崖脚内嵌，前耸巨木，有旧碑，刻峋鹤诗，乃题罗汉壁者。

zhōng héng yī qí yóu qí shàng shè liū bàn lǐ guò xuán wǔ miào

中横一岐，由其上涉溜半里，过玄武庙。

yòu bàn lǐ guò dōu shuài gōng yǐ mù ér gōng pǐ wú jū rén

又半里，过兜率宫，已暮，而宫圮无居人。

又半里，经过兜率宫，天已经傍晚，而宫坍塌，没有人居住。

yòu shàng yī lǐ kòu tóng fó diàn rù ér qī yān jí suǒ wèi chuán dēng sì yě

又上一里，叩铜佛殿，入而栖焉，即所谓传灯寺也。

qián guò shí cháo shān zhī lǚ xiāng cuò yú bù jí rù cí jì rán

前过时，朝山之履相错，余不及入，兹寂然。

jiǔ zhī dé yī lǎo sēng qǐ kāi mén hù sù

久之，得一老僧启开门户，宿。

èr shí rì chen qǐ yù lù sì zhōng gǔ bēi hán shén liú sì xià shān lù suì zhì xíng jù sì zhōng

二十日晨起，欲录寺中古碑，寒甚，留俟下山录，遂置行具寺中。

sì zhōng dì jù dà lǐ shí suǒ pù

寺中地俱大理石所铺。

gài yǐ dēng jué dǐng èr dào jù cóng sì ér fēn hái bì cóng zhī yě

盖以登绝顶二道，俱从寺而分，还必从之也。

chū sì jiāng běi yóu jiā shā shí shàng niàn hú sūn tī qián yǐ niè zhī dēng qí yá duān ér xià shù shēn xiá xiàng suī cóng zhī xià yóu wèi jí yǎng shēng cí bù ruò yóu nán shàng běi xià zhù jiāo lǎn wú piān

出寺，将北由袈裟石上，念猢狲梯前已蹑之，登其崖端而下，束身峡向虽从之下，犹未及仰升，兹不若由南上北下，庶交览无偏。

nǎi cóng sì yòu xún yá xi xíng suì guò huá shǒu mén ér xi yá shí shàng xià jù qiào shén lù yuán qí jiān zhǐ tōng yī xiàn xià kàn zé fàng guāng sì zhèng zài qí dǐ shàng tiào zé fēng dǐng zhī shè shēn yá jí qí duān ér mò néng jìng yě

乃从寺右循崖西行，遂过华首门而西，崖石上下俱峭甚，路缘其间，止通一线，下瞰则放光寺正在其底，上眺则峰顶之舍身崖即其端，而莫能竟也。

qí xi yī lǐ yǒu qí xuán yá cè yú yǐ wéi xià fàng guāng dào yòu niàn céng yá jiān hé néng chuí xì xià

其西一里，有岐悬崖侧，余以为下放光道，又念层崖间何能垂隙下。

shǎo xià yǒu shuǐ chū yá cè shù gēn jiān kū mù shèng zhī shì wèi bā gōng dé shuǐ

少下，有水出崖侧树根间，刳木盛之，是为八功德水。

zhì mù zhī wài wú yú de shuǐ jí fēi sǎ zhòng yá xì bù néng jiàn yě

制木之外无余地，水即飞洒重崖，细不能见也。

lù jǐn réng shàng jí qián xi lái rù dà dào chù yǒu gé kān yǐ yá jiān yī hé nán sēng xí jìng qí zhōng jiù cǐ shuǐ yě

路尽仍上，即前西来入大道处，有革龛倚崖间，一河南僧习静其中，就此水也。

yòu xi bàn lǐ shāo shàng yòu bàn lǐ wèi cáo xī ān

又西半里，稍上，又半里，为曹溪庵。

ān zhǐ sān yíng yǐ yá mén jiōng wú rén

庵止三楹，倚崖，门扃无人。

qí shuǐ jiào bā gōng dé shāo dà qí hòu wēi yá shāo qián bào rú jué bàn huán xíng yù qì

其水较八功德稍大，其后危崖，稍前抱如玦ｊｕè半环形玉器。

yú pān shí zhí jī yá xià dōng wàng zuǒ yá qián bào chù hū lí lì chéng fēng yuán ruò zhuō zhuī ér běi bìng yá dǐng ruò jí ruò lí yí bù tā zhuǎn jí wéi yá dǐng suǒ yǎn bù kě biàn

余攀石直跻崖下，东望左崖前抱处，忽离立成峰，圆若卓锥，而北并崖顶，若即若离，移步他转，即为崖顶所掩不可辨。

wéi cǐ chù zé kě jǐn qí lí hé zhī miào ér xī hu jiù zēng lèi zhǐ jīn yǐ chéng jí rén mò néng dēng

惟此处则可尽其离合之妙，而惜乎旧曾累址，今已成棘，人莫能登。

gài jī shān wú bá dì zhī fēng cǐ yī jiàn zhēn rú shǎn yǐng yě

盖鸡山无拔地之峰，此一见真如闪影也。

yòu xi bàn lǐ yú guò shù shēn xiá xià zhuǎn ér nán guò fú hǔ ān yòu nán guò lǐ fú ān gòng yī lǐ zài dēng lǐ fú tái

又西半里余，过束身峡下，转而南，过伏虎庵，又南过礼佛庵，共一里，再登礼佛台。

tái nán xuán táo huā jīng guò mài zhī shàng zhèng yǔ xiāng mù píng jiā jīng xiāng duì xi fǔ táo huā jīng dōng fǔ fàng guāng sì rú zài zhòng yuān zhī xià

台南悬桃花箐过脉之上，正与香木坪夹箐相对，西俯桃花箐，东俯放光寺，如在重渊之下。

yú cóng tái duān zhuì shí xué ér rù xi tòu kū ér chū fù yǒu sǒng shí zǎn chuān xì chéng tái qí xià jiē wēi yá wàn rèn zhàn mù yǐ tōng jí suǒ wèi tài zǐ guò xuán guān yě

余从台端坠石穴而入，西透窟而出，复有耸石，攒ｚǎｎ穿隙成台，其下皆危崖万仞，栈木以通，即所谓太子过玄关也。

guò zhàn jí tái hòu lǐ fó kān

过栈即台后礼佛龛。

xī yóu zhàn yǐ rù xué jīn yóu kū yǐ chū zhàn qí píng tiào suī tóng rán qián zé xiāng kè pián zhòng duō zhǐ jīn zé zhū ān jù jiōng jì wú yī rén jué shēn yǔ hào wú biān wú jì líng tóng qí yóu yǎn ér yǐ

昔由栈以入穴，今由窟以出栈，其凭眺虽同，然前则香客骈众多趾，今则诸庵俱扃，寂无一人，觉身与灏ｈàｏ无边无际灵同其游衍而已。

zhàn xi yán yá duān běi zhuǎn yǒu lù kě xún yīn pī zhī ér xi suì guò táo huā jīng zhī shàng

栈西沿崖端北转，有路可循，因披之而西，遂过桃花箐之上。

gòng yī lǐ lù qióng nǎi qiáo jìng yě

共一里，路穷，乃樵径也。

réng fǎn guò fú hǔ ān yóu shù shēn xiá shàng

仍返过伏虎庵，由束身峡上。

xiá shì bī shù bàn lǐ tòu qí shàng shì wéi wén shū táng shǐ wén yǒu lǎo sēng chí sòng shēng

峡势逼束，半里，透其上，是为文殊堂，始闻有老僧持诵声。

lù yóu qí qián niè jí nǎi yú qián dōng zì dǐng lái zhě jiàn qí hòu yǒu xiǎo jìng yì niè jí xi qù yú cóng zhī

路由其前蹑脊，乃余前东自顶来者，见其后有小径，亦蹑脊西去，余从之。

gài wén shū táng jí chù nǎi jí zhī āo

盖文殊堂脊处，乃脊之坳；

cóng dōng fù sǒng ér qǐ zhě jí jué dǐng zhī zào ér wèi chéng zhě yě

从东复耸而起者，即绝顶之造而为城者也；

cóng xi fù sǒng ér qǐ zhě táo huā jīng zhī dù ér shǒu zhì zhě yě

从西复耸而起者，桃花箐之度而首峙者也。

xi yī lǐ cóng mù méng róng xuě hén lián gèn suì zào qí jí shān dǐng zuì gāo chù

西一里，丛木蒙茸，雪痕连亘，遂造其极山顶最高处。

gài qí shān zì táo huā jīng běi dù jí líng kōng gāo zhì cǐ qí shǒu yě

盖其山自桃花箐北度，即凌空高峙，此其首也。

qí jí běi chuí ér xià èr shí lǐ ér jǐn yú dà shí tou suǒ wèi hòu jù yě

其脊北垂而下，二十里而尽于大石头，所谓后距也。

qí héng gèn ér dōng zhě

其横亘而东者，

zhì wén shū táng hòu

至文殊堂后，

shǎo xùn ér zhōng fú

少逊而中伏，

yòu dōng ér fù qǐ wèi jué dǐng

又东而复起为绝顶，

yòu dōng ér shāo xià

又东而稍下，

suì wèi luó hàn bì zhān tán lǐng shī zi lín yǐ hòu zhī jí

遂为罗汉壁、旃檀岭、狮子林以后之脊，

yòu dōng ér tū wèi diǎn tóu fēng

又东而突为点头峰，

huán wèi jiǔ zhòng yá zhī jí

环为九重崖之脊，

jiē yǐ lǐ lián mián bù duàn rú píng

皆迤逦ｙǐｌǐ连绵不断如屏。

yú shì diào wěi ér nán zhuǎn zhuì wèi tǎ jī mǎ ān lǐng zé jī shān zhī mén hù yǐ

于是掉尾而南转，坠为塔基马鞍岭，则鸡山之门户矣。

chuí jí ér dōng zhí xià wèi jī píng guān zé jī shān zhī jìng zú yǐ

垂脊而东，直下为鸡坪关，则鸡山之胫足矣。

gù shān běi zhī shuǐ běi xiàng ér chū yú dà shí dōng

故山北之水，北向而出于大石东；

shān xī zhī shuǐ qí nán fā yú xī ěr hǎi zhī běi zhě yóu hé guāng qiáo

山西之水，其南发于西洱海之北者，由和光桥；

xi fā yú hé dǐ qiáo zhě yóu nán běi yá jiē huì yú dà shí zhī xià dōng huán mù ní shān zhī běi yǔ bīn chuān zhī liú gòng běi xià jīn shā dà jiāng yān

西发于河底桥者，由南、北衙，皆会于大石之下，东环牟尼山之北，与宾川之流，共北下金沙大江焉。

shǐ zhī nán lóng dà mài zì lì jiāng zhī xi jiè dōng zǒu wéi wén bǐ fēng shì wèi jiàn chuān lì jiāng jiè

始知南龙大脉，自丽江之西界，东走为文笔峰，是为剑川、丽江界。

dǐ lì dōng nán qiū táng guān nán zhuǎn wéi zhāo xiá dòng shì wèi jiàn chuān hè qìng jiè

抵丽东南邱塘关，南转为朝霞洞，是为剑川、鹤庆界。

yòu zhí nán ér dǐ yāo lóng dòng shān shì wèi hè qìng shān chuān zhōu jiè

又直南而抵腰龙洞山，是为鹤庆、邓川州界。

yòu nán guò xī shān wān dǐ xī ěr hǎi zhī běi zhuǎn ér dōng shì wèi shān chuān tài hé jiè

又南过西山湾，抵西洱海之北，转而东，是为邓川、太和界。

dǐ hǎi dōng yú yú shì zhèng zhī zé zūn hǎi ér nán wèi qīng shān tài hé bīn chuān zhōu jiè

抵海东隅，于是正支则遵海而南，为青山，太和、宾川州界；

yòu dōng nán zhì wèi wū lóng bà shān wèi zhào zhōu xiǎo yún nán jiè

又东南峙为乌龙坝山，为赵州、小云南界；

suì dōng dù wèi jiǔ dǐng yòu nán dǐ yú qīng huá dòng yòu dōng dù ér dá yú shuǐ mù yān

遂东度为九鼎，又南抵于清华洞，又东度而达于水目焉。

fēn zhī yóu hǎi dōng yú běi zhì wèi xiāng mù píng zhī shān cóng táo huā wù běi dù shì wèi bīn chuān shān chuān jiè

分支由海东隅，北峙为香木坪之山，从桃花坞北度，是为宾川、邓川界。

shì jī zú suī fù yú dà zhī ér yóu zhèng jǐ yě

是鸡足虽附于大支，而犹正脊也。

dēng cǐ zhí běi wàng xuě shān máng bù kě jiàn

登此直北望雪山，茫不可见。

wéi xī běi yǒu shān yí dài zì běi ér nán zhě xuě hén ái ái jí yāo lóng dòng nán běi yá xi yǐ zhī shān yě

惟西北有山一带，自北而南者，雪痕皑皑，即腰龙洞、南、北衙西倚之山也。

qí xià mài qí fú cuì zhí bī jī shān zhī lù shì wèi luō chuān ruò yī pí pá pán de suī zài sān shí lǐ xià ér dài sè yù xí rén yī

其下麦畦浮翠，直逼鸡山之麓，是为罗川，若一琵琶蟠地，虽在三十里下，而黛色欲袭人衣。

sì gù tā lù jiē píng chǔ cāng cāng yě

四顾他麓，皆平楚苍苍也。

xī nán ěr hǎi shì rì dú jué shuǐ yǒng chū dàng rú fú bēi zài zhǎng

西南洱海，是日独潏ｙù水涌出荡如浮杯在掌。

gài qián rì jiàn xuě shān ér bú jiàn hǎi jīn jiàn hǎi ér bú jiàn xuě shān suǒ wèi yīn qíng zhòng hè shū chū mò zhī bù kě dìng rú cǐ

盖前日见雪山而不见海，今见海而不见雪山，所谓阴晴众壑殊，出没之不可定如此。

cǐ fēng zhī xi jǐn chù yě

此峰之西尽处也。

dōng hái yī lǐ guò wén shū táng hòu jí yú shì jí nán jiē wēi yá líng kōng suǒ wèi shè shēn yá yě

东还一里，过文殊堂后脊，于是脊南皆危崖凌空，所谓舍身崖也。

yù dōng yù shén yú lìng qí duān kàn zhī qí xià jí shù shēn xiá dōng dǐ cáo xī hòu dōng fēng xiàng jī qí xià jīn lín qí shàng dōng fēng yī piàn zì yá dǐ bìng lì ér shàng xiāng jù zhàng yú ér zhōng yǒu yī mài lián shǔ ruò mǔ zhǐ rán kě zhuì āo shàng qí diān yě

愈东愈甚，余凌其端瞰之，其下即束身峡，东抵曹溪后东峰，向跻其下，今临其上，东峰一片，自崖底并立而上，相距丈余，而中有一脉联属，若拇指然，可坠坳上其巅也。

yú pān niè cóng zhī gù pū bù néng zhì

余攀蹑从之，顾仆不能至。

shí gāng qiáng liè de fēng héng lì yù juǎn rén zhì xiàng kōng zhōng yú shǒu zhān zú jù xìng bù wéi shě shēn zhě jī xī yǐ

时罡ｇāｎｇ强烈的风横厉，欲卷人掷向空中，余手粘足踞，幸不为舍身者，几希矣。

yòu gòng yī lǐ rù dǐng chéng mén shí xī mén yě

又共一里，入顶城门，实西门也。

rù duō bǎo lóu hé nán sēng bù zài qí tú yǐ lù dòu zhōu zhī má yán wèi xiǎng

入多宝楼，河南僧不在，其徒以菉豆粥、芝麻盐为饷。

yú zài lù shàn yǔ tíng zhōng wèi jìng zhī bēi

余再录善雨亭中未竟之碑。

xià wǔ qí tú fù yǐn yú guān qí shī tuì xiū jìng shì

下午，其徒复引余观其师退休静室。

qí shì zài chéng běi èr lǐ jí qián suǒ dēng xī fēng zhī běi āo yě

其室在城北二里，即前所登西峰之北坳也。

lù yóu wén shū táng jí běi xiàng shāo xià xún xi xíng dāng běi chuí zhī yè

路由文殊堂脊，北向稍下循西行，当北垂之腋。

shì sān yíng běi xiàng huán gǒng yì chēng

室三楹，北向，环拱亦称。

gài jī shān huí hé zhī miào jù zài qí nán dāng shān běi zhě jǐn yǒu cǐ yì yōu jùn zhī ào qū yě

盖鸡山回合之妙，俱在其南，当山北者仅有此，亦幽峻之奥区也。

qí zuǒ shāo xià yǒu chí èr fāng shàng xià lián huì shuǐ bù duō yì bù jié dǐng chéng suǒ gōng jiē qǔ gěi yān

其左稍下，有池二方，上下连汇，水不多，亦不竭，顶城所供，皆取给焉。

hái dǐ chéng běi jìng cóng chéng wài qū nán mén bù jí rù jiā yè qián diàn

还抵城北，竟从城外趋南门，不及入迦叶前殿。

yóu mén qián dōng xiàng xuán dàn xì xià yī lǐ yǒu diàn sān yíng dōng xiàng é yuē wàn shān gǒng shèng ér hù yì jiōng

由门前东向悬石隙下，一里，有殿三楹，东向，额曰“万山拱胜”，而户亦扃。

yóu qí qián xià zhuì jí shén jùn

由其前下坠，级甚峻。

jiāng dǐ hu sūn tī yù yī rén nǎi xī tán sēng lìng lái hou yú zhě yǐ lì jiāng yǒu shǐ lái yāo yě

将抵糊狲梯，遇一人，乃悉檀僧令来候余者，以丽江有使来邀也。

suì tóng xià gòng yī lǐ ér zhì tóng fó diàn

遂同下，共一里而至铜佛殿。

yú chū nǐ sù cǐ yǐ hòu zhě zhì nǎi qǔ xíng lǐ

余初拟宿此，以候者至，乃取行李。

wǔ lǐ guò bì yún sì qián

五里，过碧云寺前。

zhí xià wǔ lǐ guò bái yún sì

直下五里，过白云寺。

yóu sì běi dù yī xiǎo jiàn yòu dōng wǔ lǐ guò shǒu chuán sì hòu shí yǐ hūn hēi

由寺北渡一小涧，又东五里，过首传寺后，时已昏黑。

yòu sān lǐ guò jì guāng sì xi hòu zhě yāo jiān chū yī shí rú lì jī huǒ fù ài shi kū zhī rán zhī yǐ huǒ shí qǔ huǒ

又三里，过寂光寺西，候者腰间出一石如栗，击火附艾，拾枯枝燃之以火石取火。

zūn zhōng zhī sān lǐ kòu xī yīn xuān mén chū huǒ jù wèi dǎo

遵中支三里，叩息阴轩门，出火炬为导。

yòu yī lǐ yú yú pù bù dōng jí ér běi yòu sān lǐ ér zhì xī tán

又一里余，逾瀑布东脊而北，又三里而至悉檀。

hóng biàn shī yǐn lì fǔ tōng shì jiàn yǐ shēng bái gōng zhāo jiǎn lái zhì xiāng yǔ qī chí yī rì xíng

弘辨师引丽府通事见，以生白公招柬来致，相与期迟一日行。

èr shí yī rì chen qǐ yú yuē shù xíng lǐ wéi xíng jì

二十一日晨起，余约束行李为行计。

tōng shì yóu jiǔ zhòng yá wéi shān dǐng yóu

通事由九重崖为山顶游。

jiāng wǔ fù wú yāo tí qī sōng cè zi hóng biàn yòu mó shí lìng qí tú jī xiān shū jìng wén bēi

将午，复吾邀题七松册子，弘辨又磨石令其徒鸡仙书《静闻碑》。