èr yuè huì rù tóng guān sān shí wǔ lǐ nǎi shuì jià tíng sù shuì tōng tuō xī yuè miào
二月晦入潼关,三十五里,乃税驾停宿,税通“脱”西岳庙。
huáng hé cóng shuò mò běi fāng shā mò zhī de nán xià zhì tóng guān zhé ér dōng
黄河从朔漠北方沙漠之地南下,至潼关,折而东。
guān zhèng dāng hé shān ài kǒu běi kàn hé liú nán lián huá yuè wéi cǐ yī xiàn wèi dōng xī dà dào yǐ bǎi zhì zhǎng ér gāo dà zhī chéng qiáng suǒ zhī
关正当河、山隘口,北瞰河流,南连华岳,惟此一线为东西大道,以百雉长而高大之城墙锁之。
shě cǐ ér běi bì dù huáng hé nán bì qū wǔ guān ér huá yuè yǐ nán qiào bì céng yá wú kě dù zhě
舍此而北,必渡黄河,南必趋武关,而华岳以南,峭壁层崖,无可度者。
wèi rù guān bǎi lǐ wài jí jiàn tài huá wù chū yún biǎo
未入关,百里外即见太华屼出云表;
jí rù guān fǎn wèi gāng lǒng suǒ bì
及入关,反为冈陇所蔽。
xíng èr shí lǐ hū yǎng jiàn fú róng piàn piàn yǐ zhí zào qí xià bù tè sān fēng xiù jué ér dōng xī yōng zǎn zhū fēng jù piàn xuē céng xuán
行二十里,忽仰见芙蓉片片,已直造其下,不特三峰秀绝,而东西拥攒诸峰,俱片削层悬。
wéi běi miàn shí yǒu tǔ gāng zhì cǐ jǐn tuō shān gǔ jìng fā wèi jí shèng chù
惟北面时有土冈,至此尽脱山骨,竞发为极胜处。
sān yuè chū yī rì rù yè xī yuè shén dēng wàn shòu gé
三月初一日入谒西岳神,登万寿阁。
xiàng yuè nán qū shí wǔ lǐ rù yún tái guān
向岳南趋十五里,入云台观。
mì dǎo yú shí fāng ān
觅导于十方庵。
yóu yù shān gǔ kǒu rù liǎng yá bì lì yī xī zhōng chū yù quán yuàn dāng qí zuǒ
由峪yǘ山谷口入,两崖壁立,一溪中出,玉泉院当其左。
xún xī suí yù xíng shí lǐ wèi suō luó gōng lù shǐ jùn
循溪随峪行十里,为莎萝宫,路始峻。
yòu shí lǐ
又十里。
wèi qīng kē píng lù shǎo tǎn
为青柯坪,路少坦。
wǔ lǐ guò liáo yáng qiáo lù suì jué
五里,过寥阳桥,路遂绝。
pān suǒ tiě liàn shàng qiān chǐ chuáng zài shàng bǎi chǐ xiá
攀锁铁链上千尺幢,再上百尺峡。
cóng yá zuǒ zhuǎn shàng lǎo jūn lí gōu guò hú sūn lǐng
从崖左转,上老君犁沟,过猢狲岭。
qù qīng kē wǔ lǐ yǒu fēng běi xuán shēn yá zhōng sān miàn jué bì zé bái yún fēng yě
去青柯五里,有峰北悬深崖中,三面绝壁,则白云峰也。
shě zhī nán shàng cāng lóng lǐng guò rì yuè yán
舍之南,上苍龙岭,过日月岩。
qù lí gōu yòu wǔ lǐ shǐ shàng sān fēng zú
去犁沟又五里,始上三峰足。
wàng dōng fēng cè ér shàng yè yù nǚ cí rù yíng yáng dòng
望东峰侧而上,谒玉女祠,入迎阳洞。
dào shì li xìng zhě liú yú sù
道士李姓者,留余宿。
nǎi yǐ yú guǐ rì yǐng cǐ jí shèng yú shí jiān shàng dōng fēng hūn fǎn dòng
乃以余晷guǐ日影,此即剩余时间上东峰,昏返洞。
chū èr rì cóng nán fēng běi lù shàng fēng dǐng xuán nán yá ér xià guān bì jìng chù
初二日从南峰北麓上峰顶,悬南崖而下,观避静处。
fù shàng zhí jī fēng jué dǐng
复上,直跻峰绝顶。
shàng yǒu xiǎo kǒng dào shì zhǐ wèi yǎng tiān chí
上有小孔,道士指为仰天池。
páng yǒu hēi lóng tán
旁有黑龙潭。
cóng xi xià fù shàng xī fēng
从西下,复上西峰。
fēng shàng shí sǒng qǐ yǒu shí piàn fù qí shàng rú hé yè
峰上石耸起,有石片覆其上如荷叶。
páng yǒu yù jǐng shén shēn yǐ gé yǎn qí shàng bù zhī hé gù
旁有玉井甚深,以阁掩其上,不知何故。
hái fàn yú yíng yáng
还饭于迎阳。
shàng dōng fēng xuán nán yá ér xià yī xiǎo tái zhì jué hè zhōng shì wèi qí pán tái
上东峰,悬南崖而下,一小台峙绝壑中,是为棋盘台。
jì shàng bié dào shì cóng jiù jìng xià guān bái yún fēng shèng mǔ diàn zài yān
既上,别道士,从旧径下,观白云峰,圣母殿在焉。
xià dào suō luó píng mù sè bī rén jí chū gǔ hēi xíng sān lǐ sù shí fāng ān
下到莎萝坪,暮色逼人,急出谷,黑行三里,宿十方庵。
chū qīng kē píng zuǒ shàng yǒu pēi dù ān máo nǚ dòng
出青柯坪左上,有柸pēi渡庵、毛女洞;
chū suō luó píng yòu shàng yǒu shàng fāng fēng
出莎萝坪右上,有上方峰;
jiē huá zhī zhī fēng yě
皆华之支峰也。
lù jù qiào xuē yǐ rì mù bù jí dēng
路俱峭削,以日暮不及登。
chū sān rì xíng shí wǔ lǐ rù yuè miào
初三日行十五里,入岳庙。
xi wǔ lǐ chū huá yīn xī mén cóng xiǎo jìng xī nán èr shí lǐ chū hóng yù jí huà shān zhī xi dì sān yù yě
西五里,出华阴西门,从小径西南二十里、出泓峪,即华山之西第三峪也。
liǎng yá cān tiān ér qǐ jiā lì shén ài shuǐ bēn liú qí jiān
两崖参天而起,夹立甚隘,水奔流其间。
xún jiàn nán xíng shū ér dōng zhé shū ér xi zhuǎn
循涧南行、倏而东折,倏而西转。
gài shān bì piàn xuē jù quǎn yá cuò rù xíng cóng yá xià zhōng wǎn zhuǎn rú jiāng xíng diào cāng rán
盖山壁片削,俱犬牙错入,行从牙罅中,宛转如江行调舱然。
èr shí lǐ sù yú mù pēi
二十里,宿于木柸。
zì yuè miào lái sì shí wǔ lǐ yǐ
自岳庙来,四十五里矣。
chū sì rì xíng shí lǐ shān yù jì qióng suì shàng hóng lǐng
初四日行十里,山峪既穷,遂上泓岭。
shí lǐ niè qí diān
十里,蹑其巅。
běi wàng tài huá wù lì tiān biǎo
北望太华,兀立天表。
dōng zhān yī fēng cuó é tè yì tǔ rén yún sài huà shān
东瞻一峰,嵯峨特异,土人云赛华山。
shǐ wù xī nán sān shí lǐ yǒu shǎo huá jí cǐ shān yǐ
始悟西南三十里有少华,即此山矣。
nán xià shí lǐ yǒu xī cóng dōng nán zhù xī běi shì wèi huá yáng chuān
南下十里,有溪从东南注西北,是为华阳川。
sù chuān dōng xíng shí lǐ nán dēng qín lǐng wèi huá yīn luò nán jiè
溯川东行十里,南登秦岭,为华阴、洛南界。
shàng xià gòng wǔ lǐ
上下共五里。
yòu shí lǐ wèi huáng luó pù
又十里为黄螺铺。
xún xī dōng nán xià sān shí lǐ dǐ yáng shì chéng
循溪东南下,三十里,抵杨氏城。
chū wǔ rì xíng èr shí lǐ chū shí mén shān shǐ kāi
初五日行二十里,出石门,山始开。
yòu qī lǐ zhé ér dōng nán rù gé fán yù
又七里,折而东南,入隔凡峪。
xī nán èr shí lǐ jí luò nán xiàn yù
西南二十里,即洛南县峪。
dōng nán sān lǐ yuè lǐng xíng yù zhōng
东南三里,越岭,行峪中。
shí lǐ chū shān zé luò shuǐ zì xi ér dōng jí hé nán suǒ dù zhī shàng liú yě
十里、出山,则洛水自西而东,即河南所渡之上流也。
dù luò fù shàng lǐng yuē tián jiā yuán
渡洛复上岭,曰田家原。
wǔ lǐ xià yù zhōng yǒu shuǐ zì nán lái rù luò
五里,下峪中,有水自南来入洛。
sù zhī rù shí wǔ lǐ wèi jǐng cūn
溯之入,十五里,为景村。
shān fù kāi shǐ jiàn dào qí
山复开,始见稻畦。
guò cǐ réng sù liú rù nán yù nán xíng wǔ lǐ zhì cǎo shù gōu
过此仍溯流入南峪,南行五里,至草树沟。
shān kōng rì mù jiè sù shān jiā
山空日暮,借宿山家。
zì yuè miào zhì mù pēi jù xī nán xíng guò huá yáng chuān zé dōng nán yǐ
自岳庙至木柸,俱西南行,过华阳川则东南矣。
huá yáng ér nán xī jiàn dà shān jiàn kāi rán duì miàn zhī fēng zhēng zhēng gāo jùn tǐng bá yě
华阳而南,溪渐大,山渐开,然对面之峰峥峥高峻挺拔也。
xià qín lǐng zhì yáng shì chéng
下秦岭,至杨氏城。
liǎng yá hū kāi hū hé yī shí hù xiàn yòu bù bǐ mù pēi yù zhōng liǎng yá bì lì yǒu huí qǔ wú kāi hé yě
两崖忽开忽合,一时互见,又不比木柸峪中,两崖壁立,有回曲无开合也。
chū liù rì yuè lǐng liǎng chóng fán èr shí wǔ lǐ fàn wù dǐ chà
初六日越岭两重,凡二十五里,饭坞底岔。
qí xi háng dào jí xiàng luò nán zhě
其西行道,即向洛南者。
yòu dōng nán shí lǐ rù shāng zhōu jiè qù luò nán qī shí yú lǐ yǐ
又东南十里,入商州界,去洛南七十余里矣。
yòu èr shí wǔ lǐ shàng cāng lóng lǐng
又二十五里,上仓龙岭。
wān yán xíng lǐng shàng liǎng xī qū qǔ jiā zhī
蜿蜒行岭上,两溪屈曲夹之。
wǔ lǐ xià lǐng liǎng xī shì hé
五里,下岭,两溪适合。
suí xī xíng lǎo jūn yù zhōng shí lǐ mù yǔ hū zhì tóu sù yú yù kǒu
随溪行老君峪中,十里,暮雨忽至,投宿于峪口。
chū qī rì xíng wǔ lǐ chū yù
初七日行五里,出峪。
dà xī zì xi zhù yú dōng xún zhī xíng shí lǐ lóng jū zhài
大溪自西注于东,循之行十里,龙驹寨。
zhài dōng qù wǔ guān jiǔ shí lǐ xī xiàng shāng zhōu jí shǎn shěng jiàn dào piān pì zhī jié lù mǎ luó shāng huò bù ràng tóng guān dào zhōng yì jí bù bǐ tóng guān dào zhōng shǎo
寨东去武关九十里,西向商州,即陕省间道偏僻之捷路,马骡商货,不让潼关道中意即不比潼关道中少。
xī xià bǎn chuán kě shèng wǔ dàn zhōu
溪下板船,可胜五石舟。
shuǐ zì shāng zhōu xi zhì cǐ jīng wǔ guān zhī nán lì hú cūn
水自商州西至此,经武关之南,历胡村。
zhì xiǎo jiāng kǒu rù hàn zhě yě
至小江口入汉者也。
suì qū mì zhōu
遂趋觅舟。
fu dìng yǔ dà zhù zhōng rì bù xiū zhōu bù xíng
甫定,雨大注,终日不休,舟不行。
chū bā rì zhōu zǐ yǐ fàn yán gù jiǔ nǎi xíng yǔ hòu nù xī rú bēn mǎ liǎng shān jiā zhī qū zhé yíng huí hōng léi rù dì zhī xiǎn yǔ jiàn xī wú yì
初八日舟子以贩盐故,久乃行,雨后,怒溪如奔马,两山夹之,曲折萦回,轰雷入地之险,与建溪无异。
yǐ ér yǔ fù zhì
已而雨复至。
wǔ dǐ yǐng shí tān yǔ dà zuò suì pō yú xiǎo yǐng shí tān
午抵影石滩,雨大作,遂泊于小影石滩。
chū jiǔ rì xíng sì shí lǐ guò lóng guān
初九日行四十里,过龙关。
wǔ shí lǐ běi yī xī lái zhù zé wǔ guān zhī liú yě
五十里,北一溪来注,则武关之流也。
qí de běi qù wǔ guān sì shí lǐ gài shāng zhōu nán jìng yǐ
其地北去武关四十里,盖商州南境矣。
shí fú yún yǐ jǐn lì rì chéng kōng shān lán chóng dié jìng xiù
时浮云已尽,丽日乘空,山岚重叠竞秀。
nù liú sòng zhōu liǎng àn nóng táo yàn lǐ fàn guāng yù wǔ chū zuò chuán tóu bù jué yù xian yě
怒流送舟,两岸浓桃艳李,泛光欲舞,出坐船头,不觉欲仙也。
yòu bā shí lǐ rì cái xià wǔ bǎng rén yáo chuán de rén yǐ suǒ dài yán huà qiān chái zhú lǚ zhǐ bù jìn
又八十里,日才下午,榜人摇船的人以所带盐化迁柴竹,屡止不进。
yè sù yú shān yá zhī xià
夜宿于山涯之下。
chū shí rì wǔ shí lǐ xià lián tān
初十日五十里,下莲滩。
dà làng pū rù zhōu zhōng qīng náng dǎo qiè wú bù zhān rú
大浪扑入舟中,倾囊倒箧,无不沾濡。
èr shí lǐ guò bǎi xìng tān yǒu fēng tū lì xī yòu yá wèi shuǐ suǒ cuī jí jí yù duò
二十里,过百姓滩,有峰突立溪右,崖为水所摧,岌岌欲堕。
chū shǔ xi lóu shān xiá shǎo kāi yǐ rù nán yáng xī chuān jìng wèi qín yù jiè
出蜀西楼,山峡少开,已入南阳淅川境,为秦、豫界。
sān shí lǐ guò hú cūn
三十里,过胡村。
sì shí lǐ dǐ shí miào wān dēng yá tóu diàn
四十里,抵石庙湾,登涯投店。
dōng nán qù jūn zhōu shàng tài hé gài yī bǎi sān shí lǐ yún
东南去均州,上太和,盖一百三十里云。