jǐ mǎo gōng yuán nián qī yuè chū yī zhì chū sān rì chāo shū lù guǎn yì wú jìng rì zhī qíng
己卯（公元１６３９年）七月初一至初三日抄书麓馆，亦无竟日之晴。
xiān shì shù yǔ xī yǒu pū huán xiāng qǐng wèi yú dài jiā bào jiā xìn
先是俞禹锡有仆还乡，请为余带家报家信。
yú niàn fú chén zhī shēn kǒng jiā rén yǐ rèn wéi wú dìng hé biān wù ruò shū zhì jiā zhōng zhī shēn yóu zài yòu kǒng shēn fǎn bù zài yě nǎi zuò shū cí gào sù zhī
余念浮沉之身，恐家人已认为无定河边物，若书至家中，知身犹在，又恐身反不在也，乃作书辞告诉之。
zhì shì wǎn jiān bù mián réng zuò yī shū nǐ míng rì jì zhī
至是晚间不眠，仍作一书，拟明日寄之。
chū sì rì sòng suǒ jì jiā shū zhì shù guǎn ér shù wǎng nán chéng wú shì yuán
初四日送所寄家书至俞馆，而俞往南城吴氏园。
yú jiāng fǎn qí tóng zǐ dǎo yú tóng wǎng
余将返，其童子导余同往。
guò nán guān ér xi yī lǐ cóng nán chéng běi rù qí yuán
过南关而西，一里，从南城北入其园。
yǒu chí yǒu qiáo yǒu tíng zài chí zhōng
有池有桥，有亭在池中。
zhǔ rén nián shén shǎo kūn zhòng èr rén yī jiàn jí liú zhuó tíng zhōng
主人年甚少，昆仲二人，一见即留酌亭中。
bó mù yǔ yǔ xī tóng bié
薄暮与禹锡同别。
shǐ zhī èr zhǔ rén jí wú lín zhēng zhī zǐ xīn cóng sì chuān fù rèn guī zhě
始知二主人即吴麟征之子，新从四川父任归者。
lín zhēng yǐ xiāng jiàn chū zuò jiào pí líng shēng nán bù gù yǔ shù yù jīn rèn sì chuān jiàn chāng dào yǐ
麟征以乡荐，初作教毗陵，升南部，故与俞遇，今任四川建昌道矣。
chū wǔ rì yòu jué liáng
初五日又绝粮。
yú zuò zhōng jì pān lián huá fù shěng zhōng wú fāng shēng pān fù zǐ yǐ chū bā rì fù gōng chē jìn jīng huì shì
余作中寄潘莲华，复省中吴方生，潘父子以初八日赴公车（进京会试）。
qiě yǔ pān suǒ liáng
且与潘索粮。
bù jí dài wǎng bài wú shì kūn zhòng bù yù jí chéng jì chū lóng quán mén wèi qián hǎi zǐ zhī yóu
不及待，往拜吴氏昆仲，不遇，即乘霁出龙泉门，为干海子之游。
yóu jiǔ lóng chí zuǒ xún běi pō xī xiàng shàng yī lǐ chū sì hòu nán kàn xiá zhōng mǎ jiā yuán jí qián rì shǎn tài shǐ yàn yú qí zhōng zhě xī wèi mǎ yè jīn shòu shǎn shì yǐ
由九龙池左循北坡西向上，一里，出寺后，南瞰峡中马家园，即前日闪太史宴余其中者，昔为马业，今售闪氏矣。
cóng cǐ yì xī xiàng shàng yī lǐ kàn qí běi xiá nǎi tài bǎo xīn chéng suǒ huán qí shàng zhě nǎi zhī qí xi jí bǎo gài shān zhī dǐng jīn xún qí nán gāng ér shàng yě
从此益西向上，一里，瞰其北峡，乃太保新城所环其上者，乃知其西即宝盖山之顶，今循其南冈而上也。
yòu yǐ lǐ shàng zhě sān lǐ shǐ suí nán xiá pán pō rù
又迤逦上者三里，始随南峡盘坡入。
èr lǐ lù běi zhī shù mù sēn yù ér shàng lù nán zhī shù mù yòu sēn yù ér xià gè yǒu zhuāng shě yú qí zhōng
二里，路北之树木，森郁而上，路南之树木，又森郁而下，各有庄舍于其中。
qí běi zhě wèi xuē zhuāng qí nán zhě wèi mǎ zhuāng qí shù jiē lí shì zhū guǒ
其北者为薛庄，其南者为马庄，其树皆梨柿诸果。
yú sù wén mǎ yuán zhōng yǒu xiōng jū cǐ yuán zhōng zhǔ yú wǎng yóu qiě yún jiā xiōng yǐ xiāng hòu jiǔ yǐ
余夙闻马元中有兄居此，元中嘱余往游，且云：“家兄已相候久矣。
zhì shì wèn zhǔ rén yǐ guī chéng zhuāng xū wú rén
“至是问主人，已归城，庄虚无人。
shí rì fu shàng wǔ suì cóng qí hòu qū gān hǎi zǐ dào
时日甫上午，遂从其后趋干海子道。
qí chù fēng shāo nán qǔ qí xià xiá zhōng yǒu shēn jiàn zì xī běi huán jiā dōng chū shuǐ shēng zhòu fèi jí mǎ jiā yuán wǎn jiǔ lóng nán wù zhī shàng liú yě
其处峰稍南曲，其下峡中有深涧，自西北环夹东出，水声骤沸，即马家园绾九隆南坞之上流也。
cǐ chù téng yǒng jiàn zhōng wài zhì wù kǒu suì fú liú bú jiàn
此处腾涌涧中，外至坞口，遂伏流不见。
nán yì ér xià fàn zhě wèi mǎ yuán nèi chí
南溢而下泛者，为马园内池；
běi yì ér xià fàn zhě wèi jiǔ lóng quán chí jiē cǐ shuǐ zhī fú ér zài chū zhě yě
北溢而下泛者，为九隆泉池，皆此水之伏而再出者也。
yú shì xún jiàn běi yá pán pō ér shàng yī lǐ běi zhé rù xiá
于是循涧北崖盘坡而上，一里，北折入峡。
èr lǐ shāo xià jiù jiàn xíng
二里，稍下就涧行。
qí chù dōng xī yá shí jiā zhì shuǐ téng yuè qí zhōng lù suí zhī ér shàng gài yǐ pī bǎo gài shān zhī xi lù yǐ
其处东西崖石夹峙，水腾跃其中，路随之而上，盖已披宝盖山之西麓矣。
huò shè shuǐ xī huò shè shuǐ dōng huò shè shuǐ zhōng ér shàng
或涉水西，或涉水东，或涉水中而上。
běi wǔ lǐ jiàn xi qí xī fēn liǎng dào lái
北五里，渐西，其溪分两道来。
yóu qí zhōng niè lǐng xī běi shàng shǐ wàng jiàn yóu cǐ ér běi fēn xiá dōng xià zhě wèi bǎo gài zhī jí yòu dōng xià ér wèi tài bǎo
由其中蹑岭西北上，始望见由此而北，分峡东下者，为宝盖之脊，又东下而为太保；
yóu cǐ ér nán fēn xiá dōng xià zhě wèi jiǔ lóng nán shān zhī jí yòu dōng xià wèi jiǔ lóng gāng
由此而南，分峡东下者，为九隆南山之脊，又东下为九隆冈。
cǐ qí zhōng chuí zhī duǎn zhī niè zhī yǐ lǐ shàng wǔ lǐ shǐ xi yuè qí jí
此其中垂之短支，蹑之迤逦上，五里始西越其脊。
xià kàn jí xi yǒu xiá xià rào shén shēn shuǐ liú qí zhōng fèi shén cǐ jí shā hé zhī shàng liú yě
下瞰脊西有峡下绕甚深，水流其中沸甚，此即沙河之上流也。
qí xi yòu yǒu shān yī zhòng héng jiā zhī nǎi wèi nán xià niú jiǎo guān zhī jí ér cǐ jí yóu dōng xiàng zhī páng zhī yě
其西又有山一重横夹之，乃为南下牛角关之脊，而此脊犹东向之旁支也。
xún běi yá xi xíng sān lǐ yú shǐ xī nán zhuì hè xià
循北崖西行三里余，始西南坠壑下。
xià yòu sān lǐ yú shǐ dǐ xī zhī dōng àn
下又三里余，始抵溪之东岸。
liǎng yá jiā xī zhī shí shén tū wù xī liú dòu shí dǐ ér xià céng dié téng yǒng ér méng jīng lǒng zhào zhī rú yù lóng yǒng yuè yú qīng sī bù zhàng zhōng zhì suǒ wèi liū zhōng tān qǐ jí cǐ yé
两崖夹溪之石甚突兀，溪流逗石底而下，层叠腾涌，而蒙箐笼罩之，如玉龙踊跃于青丝步障中，《志》所谓溜钟滩，岂即此耶？
lù yuán dōng yá xià běi sù xī yǒu xiǎo dòng yǐ yá xi kàn xī liú
路缘东崖下，北溯溪，有小洞倚崖，西瞰溪流。
rù zuò qí jiān shuǐ rǔ dī lì rú guàn zhū xià
入坐其间，水乳滴沥，如贯珠下。
chū fù běi sù xī sān lǐ yǒu mù qiáo kuà ér xi
出，复北溯溪三里，有木桥跨而西。
dù qí xī shàng lǐng suì yǔ shā hé shàng liú bié
度其西上岭，遂与沙河上流别。
sān lǐ dēng nán dù zhī jí
三里，登南度之脊。
qí jí zhōng dī nán běi jiē gāo nán jí niú jiǎo guān zhī mài běi gāo chù wèi hǔ pō nǎi cóng xī běi dù mài ér lái zhě
其脊中低，南北皆高，南即牛角关之脉，北高处为虎坡，乃从西北度脉而来者。
lù nì sù zhī xún běi lǐng dōng pō ér shàng yòu èr lǐ cóng lǐng běi xī xiàng chuān āo shì wèi hǔ pō
路逆溯之，循北岭东坡而上，又二里，从岭北西向穿坳，是为虎坡。
cǐ pō yóu běi chōng dōng pú mán zhài lǐng dù jí xī nán xià rào wèi běi chōng nán fēng nán xiàng wēi yí dōng zhuì shā hé zhī yuán xi huán gān hǎi zi zhī wù nán guò cǐ lǐng shāo fú ér nán sǒng niú jiǎo guān
此坡由北冲东蒲蛮寨岭度脊西南下，绕为北冲南峰，南向逶迤，东坠沙河之源，西环干海子之坞，南过此岭，稍伏而南耸牛角关。
yòu fú ér dù mài fēn zhī xī běi diào wěi zhě wèi pú piāo xi lǐng
又伏而度脉，分支西北掉尾者，为蒲缥西岭；
zhèng zhī dōng zhì sōng zǐ shān rào shí diān dōng ér nán jǐn yú yáo guān zhě yě
正支东峙松子山，绕石甸东而南尽于姚关者也。
guò āo xi jí yǒu kēng xi zhuì lù xún běi pō xī běi xíng wǔ lǐ xi xià xíng xiá zhōng
过坳西即有坑西坠，路循北坡西北行，五里西下，行峡中。
sù liú niè jiàn sān lǐ zài yú lǐng
溯流蹑涧，三里，再逾岭。
yòu sān lǐ chū lǐng xi
又三里，出岭西。
shǐ jiàn xī nán xià hè shāo kāi yǒu xī xiá zì běi ér nán yǔ nán xiá hé ér xi qù yǒu máo shù kān qiàn xiá dǐ yuē luó gǔ zhài
始见西南下壑稍开，有西峡自北而南，与南峡合而西去，有茅数龛嵌峡底，曰锣鼓寨。
jiē luó luó zhī jū
皆㑩㑩之居。
yú shì pán dōng pō běi xiàng ér zhuǎn sù xī xiá zhī shàng xíng
于是盘东坡北向，而转溯西峡之上行。
gài xī xiá yǒu shān zì běi āo fēn zhī nán xuān huán yú dōng jiè zhī xi lù yóu qí zhōng zhí pī běi āo ér rù
盖西峡有山自北坳分支南亘，环于东界之西，路由其中直披北坳而入。
sān lǐ shè běi lái xiǎo shuǐ suì xi pán qí āo jí
三里，涉北来小水，遂西盘其坳脊。
èr lǐ chū āo xi qí xī nán pán hè fù xià kāi ér lù nǎi běi xiàng niè lǐng qū zhé xī běi pán zhī ér shēng sān lǐ yú dēng lǐng tóu
二里，出坳西，其西南盘壑复下开，而路乃北向蹑岭，曲折西北，盘之而升，三里余，登岭头。
gài cǐ lǐng cóng hǔ pō běi gān hǎi zi dōng fēn zhī xi tū yòu xi dù wèi dà zhài xī fēng xī běi héng gèn yú dà zhài mǎ nǎo shān zhī jiān cǐ qí dōng xià zhī lǐng yě
盖此岭从虎坡北干海子东分支西突，又西度为大寨西峰，西北横亘于大寨、玛瑙山之间，此其东下之岭也；
qí běi wèi chóng jí qí nán wéi céng hè
其北为崇脊，其南为层壑。
yáo wàng shù shí jiā yǐ xi xuān héng fēng xià jí dà zhài yě
遥望数十家倚西亘横峰下，即大寨也。
yú shì xī nán pán céng hè zhī shàng èr lǐ yuè gāng xi xià yòu èr lǐ xī nán xià zhì wù jiān
于是西南盘层壑之上，二里，越冈西下，又二里，西南下至坞间。
shè běi lái xiǎo xiá yòu xī shàng bàn lǐ shì wèi dà zhài
涉北来小峡，又西上半里，是为大寨。
suǒ jū jiē máo dàn bù jià lán yì luó luó zhī zhǒng
所居皆茅，但不架栏，亦㑩㑩之种。
sú jiē qín kǔ kěn shān wǔ gǔ zhé qǐ hūn hēi nǎi guī suǒ kěn jiē qiāo jí jiān yìng píng jí zhī de jǐn zhǒng yān mài hāo mài ér yǐ wú dào tián yě
俗皆勤苦垦山，五鼓辄起，昏黑乃归，所垦皆硗ｑｉāｏ瘠坚硬平瘠之地，仅种燕麦、蒿麦而已，无稻田也。
yú chū mǎi mǐ zhuāng zhù wèi rù shān zhī jù ér gù pū jìng bù zhī xié zhì shì zhài zhōng jù bù dào shí
余初买米装贮，为入山之具，而顾仆竟不之携，至是寨中俱不稻食。
zhǔ dà mài wèi fàn qiáng niè zhī ér wò
煮大麦为饭，强啮之而卧。
chū liù rì tiān sè yīn chén
初六日天色阴沉。
fàn mài
饭麦。
yóu dà zhài hòu xi shè yī xiǎo xiá jí xī shàng pō
由大寨后西涉一小峡，即西上坡。
bàn lǐ xún xī shān běi xiàng ér shēng
半里，循西山北向而升。
èr lǐ pō dōng zhī xiá pián shù rú mén mén yǐ nèi shuǐ yóu nán liú ér pō xiá jù píng suì xíng xiá zhōng
二里，坡东之峡，骈束如门，门以内水犹南流，而坡峡俱平，遂行峡中。
yòu běi yī lǐ yǒu qí yú xī shān zhī jí shì wèi mǎ nǎo pō dào
又北一里，有岐逾西山之脊，是为玛瑙坡道。
yú shí yù qióng gān hǎi zi cóng xiá zhōng zhí běi xíng jìng jiàn yì shuǐ jiàn suō
余时欲穷干海子，从峡中直北行，径渐翳，水渐缩。
yī lǐ xiá zhōng lěi lěi wèi huán zhū xiǎo fù jí dù mài ér wèi nán xuān xī shān cǐ qí píng jǐ yě
一里，峡中累累为环珠小阜，即度脉而为南亘西山，此其平脊也。
bàn lǐ guò běi jí yǒu kēng běi xià
半里过北，即有坑北下。
yóu kēng dōng xún tài shān xī běi xíng yòu yī lǐ ér jiàn xi hè xià qiàn zhōng yuán rú wéi chéng ér dǐ shèn píng jí gān hǎi zi yǐ
由坑东循大山西北行，又一里而见西壑下嵌，中圆如围城，而底甚平，即干海子矣。
lù cóng dōng shān xī xiàng huán hǎi zi zhī běi yī lǐ nǎi chèn xiá xià
路从东山西向，环海子之北，一里，乃趁峡下。
dōng shān jí hǔ pō dà jí zhī mài yǒu qí dōng xiàng yú jí wèi xīn kāi qīng jiāng bà dào rù jùn wèi jìn
东山即虎坡大脊之脉，有岐东向，逾脊为新开青江坝道，入郡为近。
nán xià bàn lǐ dǐ hǎi zǐ zhī běi jí yǒu quán yī yuán zài běi lù jiān shuǐ cóng cóng yóu cǐ chéng liú chū
南下半里，抵海子之北，即有泉一圆在北麓间，水淙淙由此成流出。
qí dōng xī lù jiān jù yǒu máo yǐ pō lín hǎi ér jū ér xi pō wèi shèng
其东西麓间，俱有茅倚坡临海而居，而西坡为盛。
yòu bàn lǐ xún lù ér rù xi lù zhī máo
又半里，循麓而入西麓之茅。
qí lú jù héng zhòng mù yú qián chū rù jiē yú zhī
其庐俱横重木于前，出入皆逾之。
qí rén jiē bù jiě hàn yǔ jiàn rén zhé qù
其人皆不解汉语，见人辄去。
lú cè xiǎo xī zhī chéng liú zhě nán liú hǎi zǐ zhōng
庐侧小溪之成流者，南流海子中。
hǎi zǐ dà kě qiān mǔ zhōng jiē wú cǎo qīng qīng
海子大可千亩，中皆芜草青青。
xià nǎi cǎo tǔ fú jié ér chéng zhě yì yǒu xī liú guàn qí jiān dì dàn bù kě gēng yì yǐ qí tǔ bù zhù shuǐ
下乃草土浮结而成者，亦有溪流贯其间，第但不可耕艺，以其土不贮水。
xíng zhě yǐ zú hàn zhī shù zhàng nèi jù dòng niú mǎ zhī jiù shuǐ cǎo zhě zhǐ kě zài yá sì shuǐ biān jiān dāng qí zhōng yāng zhù jiǔ zhé xiàn bù néng qǐ gù jū lú yì jù bīn qí sì wéi zhǐ kěn pō bù mài ér jìng wú jiù shuǐ wèi dào qí zhě
行者以足撼之，数丈内俱动，牛马之就水草者，只可在涯涘ｓì水边间，当其中央，驻久辄陷不能起，故居庐亦俱濒其四围，只垦坡布麦，而竟无就水为稻畦者。
qí dōng nán yǒu xiá nǎi liǎng shān huán còu ér chéng shuǐ cóng cǐ xiè lù yì cóng cǐ dá mǎ nǎo shān rán bù néng jìng hǎi zhōng yāng ér dù bì yóu xī nán yán pō wān ér qù
其东南有峡，乃两山环凑而成，水从此泄，路亦从此达玛瑙山，然不能径海中央而渡，必由西南沿坡湾而去。
yú shì yǐ xi yá nán xíng yī lǐ yú yǒu chéng chí yī yuán zài xi yá xià wú hǎi zhōng qí dà jìng zhàng yú ér yuán rú jìng chéng yíng shén shēn yì wèi zhī lóng tán
于是倚西崖南行一里余，有澄池一圆，在西崖下芜海中，其大径丈余，而圆如镜，澄莹甚深，亦谓之龙潭。
zài píng wú zhōng ér dú bù wéi wú yì yòu hé yě
在平芜中而独不为芜翳，又何也？
yòu nán yī lǐ guò xī nán yú máo shè qí lú yì duō yǒu lù xī běi yú shān yún tōng hòu shān qù bù zhī hé suǒ
又南一里，过西南隅茅舍，其庐亦多，有路西北逾山，云通后山去，不知何所。
qí nán zhuǎn xié jiān yǒu shuǐ cóng shí yá xià chū liú wèi xiǎo xī dōng zhù
其南转胁间，有水从石崖下出，流为小溪东注。
yú chū xiá zhī yù cóng wú jiān shè cǐ shuǐ jìn shuǐ ér wú tǔ jiāo xiàn sì páng yáo dòng suì fù yū zhì xi wān pán shí yá zhī shàng nǎi yǐ nán shān dōng xiàng xíng
余初狎之，欲从芜间涉此水，近水而芜土交陷，四旁摇动，遂复迂陟西湾，盘石崖之上，乃倚南山东向行。
yī lǐ yú yǒu qí zì dōng xiá shàng nán yú shān jǐ wèi xīn kāi dào yóu cǐ ér chū làn ní bà zhě
一里余，有岐自东峡上，南逾山脊，为新开道，由此而出烂泥坝者。
yú nǎi suí pō ér xià dōng xiá
余乃随坡而下东峡。
bàn lǐ zé xiá zhōng héng mù wèi qiáo qí xià shuǐ cóng cóng běi zì hǎi zǐ gū jiāo bái pú xiá shén bī zè gù yī mù háng zhī cǐ shuǐ kǒu zhī zuì wéi yíng jié zhě
半里，则峡中横木为桥，其下水淙淙，北自海子菰ｇū茭白蒲峡甚逼仄，故一木航之，此水口之最为潆结者。
qí shuǐ nán xià jí wéi mǎ nǎo shān hòu jiā zhōng pù bù yǐ
其水南下，即为玛瑙山后夹中瀑布矣。
dù héng mù dōng
度横木东。
fù shàng pō bàn lǐ zhì qí dōng gāng yóu jí shàng dōng nán xíng
复上坡，半里，陟其东冈，由脊上东南行。
huán gù hǎi zǐ zhī wō qiàn qí xī běi
还顾海子之窝，嵌其西北；
chū xiá zhī shuǐ zhuì qí xī nán
出峡之水，坠其西南；
qí xià dōng nán wù zhōng píng zhuì shén shēn zhōng jiā wèi jīng cóng mù zhòng yì ér hōng yá dǎo xiá zhī shēng bù jué
其下东南坞中，平坠甚深，中夹为箐，丛木重翳，而轰崖倒峡之声不绝。
qí qián zé dōng xī liǎng jiè shān yòu shēn bì jiāo shū pì xiá nán qù hǎi zǐ xiá qiáo zhī shuǐ lǚ xuán yá xiè jīng zhōng nán xià xi zhuǎn ér chū luō míng bà yān
其前则东西两界山又伸臂交舒，辟峡南去，海子峡桥之水，屡悬崖泻箐中，南下西转而出罗明坝焉。
yú shì xún dōng shān kàn xī xiá dōng nán xíng yī lǐ yú zhuǎn ér nán xià
于是循东山，瞰西峡，东南行一里余，转而南下。
yī lǐ yǒu lù yú dōng lǐng lái jí dà zhài xi lái zhě suí zhī xī nán xià pō
一里，有路逾东岭来，即大寨西来者，随之西南下坡。
bàn lǐ hū yī lú jù pō xī xiàng ér jū qí lú suī máo gài ér yán gāo yǒu shuǎng zhí mù huán zhī bù shì dà zhài hǎi zǐ zhū máo shè
半里，忽一庐踞坡，西向而居，其庐虽茅盖，而檐高牖爽，植木环之，不似大寨、海子诸茅舍。
gū rù ér wèn qí de zé mǎ nǎo shān yě
姑入而问其地，则玛瑙山也。
yī zhǔ rén yì guān ér chū yī ér sù kè zé mǎ yuán kāng yě
一主人衣冠而出，揖而肃客，则马元康也。
yú sù zhī yǒu mǎ nǎo shān yǐ wéi zhàng lǚ suǒ jīng yì kě yī yù mù ér bù zhī wèi mǎ shì zhī jū
余夙知有玛瑙山，以为杖履所经，亦可一寓目，而不知为马氏之居。
mǎ yuán zhōng céng wèi yú yán qí xiōng zhī dài yú yú yǐ wéi jí jiǔ lóng hòu zhī mǎ jiā zhuāng ér bù zhī yǒu mǎ nǎo shān zhī shě
马元中曾为余言其兄之待余，余以为即九隆后之马家庄，而不知有玛瑙山之舍。
mǎ nǎo shān yī tǒng zhì yán mǎ nǎo chū āi láo zhī lǒng yú yǐ wéi zài dōng shān hòu
玛瑙山，《一统志》言玛瑙出哀牢支陇，余以为在东山后。
nǎi zhī chū dōng shān hòu zhě wèi tǔ mǎ nǎo wéi chū cǐ shān zhě yóu shí xué zhōng záo shí de zhī
乃知出东山后者，为土玛瑙，惟出此山者，由石穴中凿石得之。
qí shān jiē mǎ shì zhī yè
其山皆马氏之业。
yuán kāng yī jiàn jí dì shì yuē jí xú xiān shēng yé
元康一见即谛视曰：“即徐先生耶？
wèn hé yǐ zhī zhī
”问何以知之。
yuē wú dì yán zhī
曰：“吾弟言之。
yú wàng zhī jiǔ yǐ
余望之久矣！
gài yuán zhōng yìng shì shěng zhōng xiān yǐ shū zhǔ yuán kāng zhě nǎi mǎ nǎo shān ér fēi jiǔ lóng hòu zhī mǎ jiā zhuāng yě
”盖元中应试省中，先以书嘱元康者，乃玛瑙山，而非九隆后之马家庄也。
yuán kāng jí wéi tóu xiá bǐ yù yīn qín liú kè gē jī wèi shǔ jiàn qí èr zi
元康即为投辖比喻殷勤留客，割鸡为黍，见其二子。
shēn shān yǎo ǎi zhī zhōng yí wú rén jī ér yǒu cǐ zhī jǐ rú yù xian yǐ
深山杳蔼之中，疑无人迹，而有此知己，如遇仙矣！
xià wǔ cóng lú xi xià pō xiá zhōng yī lǐ zhuǎn běi xià lín xiá liú shàng duō wēi yá téng shù dào zhì záo yá bèng shí zé mǎ nǎo qiàn qí zhōng yān
下午，从庐西下坡峡中，一里转北，下临峡流，上多危崖，藤树倒置，凿崖迸石，则玛瑙嵌其中焉。
qí sè yǒu bái yǒu hóng jiē bù shèn dà jǐn rú quán cǐ qí màn yě
其色有白有红，皆不甚大，仅如拳，此其蔓也。
suí zhī shēn rù jiān de jié guā zhī chù dà rú shēng yuán rú qiú zhōng xuán wèi dàng ér bù zhān yú shí
随之深入，间得结瓜之处，大如升，圆如球，中悬为宕，而不粘于石。
dàng zhōng yǒu shuǐ yǎng zhī qí jīng yíng jiān zhì yì yú cháng màn cǐ mǎ nǎo zhī shàng pǐn bù kě cù yù qí cháng jī ér shì yú rén zhě jiē záo màn suǒ de yě
宕中有水养之，其精莹坚致，异于常蔓，此玛瑙之上品，不可猝遇，其常积而市于人者，皆凿蔓所得也。
qí quán dà ér jiān zhě jià měi jīn èr qián
其拳大而坚者，价每斤二钱。
gèng suì ér cì zhě měi jīn yī qián ér yǐ
更碎而次者，每斤一钱而已。
shì shān cóng hǎi zǐ xiá kǒu qiáo dōng nán huán ér xià cǐ qí xi diào ér běi xiàng chù jí dà zhài xī shān zhī xi pō yě
是山从海子峡口桥东，南环而下，此其西掉而北向处，即大寨西山之西坡也。
xiá kǒu xià liú xuán jí wèi sān pù bù jiē zài shēn jīng huí yá jiān suī xiāng jù zhǐ chǐ dàn wén qí shēng ér shù shí yōng bì bù néng jiàn qí xíng kuàng kě zhì qí chù yé
峡口下流悬级为三瀑布，皆在深箐回崖间，虽相距咫尺，但闻其声，而树石拥蔽，不能见其形，况可至其处耶。
zuò mǎ nǎo yá dòng jiān yǒu fù ruò táng huáng yǒu shēn ruò qǔ fáng qí shàng jiē chuí yú qiú zhī dào jiāo héng luò dàn yǒu yīn yūn zhī qì yǐ wú fǔ záo zhī hén bù zhī qí chū zì rén gōng zhě
坐玛瑙崖洞间，有覆若堂皇，有深若曲房，其上皆垂于虬枝，倒交横络，但有氤氲之气，已无斧凿之痕，不知其出自人工者。
yuán kāng mìng záo yá gōng rén tíng chuí ér chuí jīng mì shù é yī kuāng nǎi jūn zhī shēng yú mù shàng zhě qí sè huáng bái jiào mù ěr zé yǒu jīng yǒu zhī jiào jī zōng zé fēi tǔ ér mù yǐ shì wèi yì wù ér yǐ
元康命凿崖工人停捶，而垂箐觅树蛾一筐，乃菌之生于木上者，其色黄白，较木耳则有茎有枝，较鸡葼则非土而木，以是为异物而已。
qiě wèi yú yuē jīng zhōng sān pù yǐ zuì běi zhě wèi shèng
且谓余曰：“箐中三瀑，以最北者为胜。
wèi yá bēng lù jué jù bù dé xíng
为崖崩路绝，俱不得行。
dāng lìng pú rén tíng záo shān dào yì rì nǎi kě tī yá xià kàn yě
当令仆人停凿芟道，异日乃可梯崖下瞰也。
yīn fù shàng pō zhì qí lú qián nǎi zhǐ diǎn sì shān shěn qí xíng shì
”因复上坡，至其庐前，乃指点四山，审其形势。
yuán kāng yuè míng mìng lǐ bèi jí shān jiā qīng gòng shì gé xiāo mài fàn lì kǒu bù wèi zhī xian bù kě yě
元康瀹茗命醴，备极山家清供，视隔宵麦饭粝口，不谓之仙不可也。
chū qī rì yǔ
初七日雨。
yǔ yuán kāng wèi jú tōng jú zhǐ wéi qí zhōng zhī lè
与元康为橘通“局”，指围棋中之乐。
qí zǐ chū yún nán yǐ yǒng chāng zhě wéi shàng ér jiǔ wèi jiàn dí shǒu
棋子出云南，以永昌者为上，而久未见敌手。
yuán kāng wèi cǐ zhōng jù bò xíng róng hěn zài háng kān chēng dì yī néng yǐ shuāng xiān ràng
元康为此中巨擘形容很在行，堪称第一，能以双先让。
yú suì duì lěi zhě jìng rì
余遂对垒者竟日。
chū bā rì chen fàn yù bié ér yǔ fù zhì
初八日晨饭，欲别而雨复至。
zhǔ rén fù tóu xiá bù píng qí pán
主人复投辖布枰ｐíｎｇ棋盘。
xià wǔ yǔ jì tóng qí cì jūn cóng lú yòu kàn xī
下午雨霁，同其次君从庐右瞰溪。
xuán shù xià yī lǐ de gǔ dòng nǎi jiù záo mǎ nǎo ér shēn rù zhě gāo sì wǔ chǐ kuò sān chǐ yǐ jù mù wèi qiáo quān zhī jià yú xià ruò qiáo liáng zhī gǒng jiān chǐ yú zhé zhī jià zhī
悬树下，一里，得古洞，乃旧凿玛瑙而深入者，高四五尺，阔三尺，以巨木为桥圈，支架于下，若桥梁之巩，间尺余，辄支架之。
qí rù shén shēn yǒu mù xiǔ ér shí yā zhě shàng tòu wèi míng dòng
其入甚深，有木朽而石压者，上透为明洞。
yú bù rù ér xià réng xuán shù yī lǐ zhuì jiàn dǐ
余不入而下，仍悬树，一里坠涧底。
qí bēn yǒng zhī shì shén jí ér guà pù chù jù zài qí shàng xià xiá zhōng gè bù dé dá réng pān zhī shàng
其奔涌之势甚急，而挂瀑处俱在其上下峡中，各不得达，仍攀枝上。
suǒ pān zhī zhī jiē jié yì xíng guài guǒ tái yī wù xū méng róng yú shàng
所攀之枝，皆结异形怪果，苔衣雾须，蒙茸于上。
réng èr lǐ hái lú shè
仍二里，还庐舍。
yuán kāng gèng mìng qí pū zhí shū qián qū lìng cì jūn dū shuài zhī cóng xiàng lái lù shàng
元康更命其仆执殳前驱，令次君督率之，从向来路上。
èr lǐ dǐ xiá kǒu qiáo dōng gāng zhuì yá zhǎn jīng záo jí ér xià
二里，抵达峡口木桥的东冈，坠下石崖斩断竹丛，开凿台阶下走。
yī lǐ yú píng kōng jí dǐ zé xiá zhōng zhī shuǐ dǎo cè xià zhuì liǎng yá jǐn shù zhī qí shì shén zhuàng qián zhōng bái shuǐ zhī qīng xiè wú cǐ zhī shēn
一里余，凭空及底，则峡中之水，倒侧下坠，两崖紧束之，其势甚壮，黔中白水之倾泻，无此之深；
téng yáng dī shuǐ zhī xuán zhù wú cǐ zhī jù
腾阳滴水之悬注，无此之巨。
shì jì gāo yuǎn xiá fù bī zè dàng jī nù kuáng fēi fù cháng xìng sàn wèi suì mò dào pēn mǎn hè suī zài shù shí zhàng zhī shàng yóu fēi fēi zhū juǎn xiàn jí
势既高远，峡复逼仄，荡激怒狂，非复常性，散为碎沫，倒喷满壑，虽在数十丈之上，犹霏霏珠卷霰集。
diān zhōng zhī pù dāng yǐ cǐ wéi dì yī xī xuán zhī jiǔ tiān bì zhī jiǔ yuān qiān bǎi nián mò zhī yī dǔ yú fēi yuán kāng zhī lì suī guò cǐ wú cóng yù mù yě
滇中之瀑，当以此为第一，惜悬之九天，蔽之九渊，千百年莫之一睹，余非元康之力，虽过此无从寓目也。
fǎn yuán kāng lú tiǎo dēng yè zhuó fù wèi yú yán cǐ zhōng yōu shèng
返元康庐，挑灯夜酌，复为余言此中幽胜。
qí qián xiá xià wǔ lǐ yǒu xiá dǐ qiáo
其前峡下五里，有峡底桥；
guò zhī suí xiá nán chū yǒu shuǐ lián dòng
过之随峡南出，有水帘洞；
sù xiá běi rù jí sān pù zhī xià céng
溯峡北入，即三瀑之下层。
ér shuǐ lián yóu qí dàn lù bì nán mì míng chén tóng wǎng tàn zhī
而水帘尤奇，但路閟难觅，明晨同往探之。
cǐ jìn shèng yě
此近胜也。
dù shàng jiāng ér xi yǒu shí chéng chā tiān yǐ xuě shān zhī dōng rén jì mò dào zhōng yè wén gǔ yuè shēng tǔ rén wèi zhī guǐ chéng
渡上江而西，有石城插天，倚雪山之东，人迹莫到，中夜闻鼓乐声，土人谓之鬼城。
cǐ yuǎn shèng yě
此远胜也。
shàng jiāng zhī dōng mǎ nǎo zhī běi shān huán gǔ bèng zhōng yǒu xuán yá fēng luán dǎo bá shí dòng hán xiā shì yuē sōng pō wèi qí jiā zhuāng
上江之东，玛瑙之北，山环谷迸，中有悬崖，峰峦倒拔，石洞崡岈，是曰松坡，为其家庄。
qí shū yù lù gòu gé qīng lián zài shí zhī ā wān qū de jiǎo luò qí rén yún wáng ér jì shū tài lù jīn jì qī chí yóu xi yī rì dāng lián qí ér wǎng
其叔玉麓构阁青莲，在石之阿弯曲的角落，其人云亡，而季叔太麓今继栖迟游息，一日当联骑而往。
cǐ zhōng dào zhī shèng yě
此中道之胜也。
yú wén zhī jì xǐ cǐ zhōng zhī duō qí yòu xǐ yuán kāng zhī néng xī qí qí ér yú zhī de wén cǐ qí yě
余闻之，既喜此中之多奇，又喜元康之能悉其奇，而余之得闻此奇也。
dì zhǔ suǒ zài dì de zhǔ rén shān líng yī shí jì měi zhōng yè xǐ ér bú mèi
地主所在地的主人山灵，一时济美，中夜喜而不寐。
chū jiǔ rì yú chen qǐ yù wéi shàng jiāng zhī yóu
初九日余晨起，欲为上江之游。
yuán kāng yǒu èr qí yī wǎng qián shān wèi guī yù sì míng rì tóng háng
元康有二骑，一往前山未归，欲俟明日同行。
yú wèi yóu bù bì qí yì bù bì tóng wéi zhǐ shì zhī gōng shèng yú zhuī zhú
余谓游不必骑，亦不必同，惟指示之功，胜于追逐。
yú zhī yù xíng zhě zhèng kǒng qí tóng qí bù yù tóng zhě zhèng lǜ qí qí yě
余之欲行者，正恐其同，其不欲同者，正虑其骑也。
yuán kāng gù liú
元康固留。
yú yuē sì fǎn tú guò cǐ dāng zài wèi yī rì tíng
余曰，“俟返途过此，当再为一日停。
nǎi fàn ér xià shān
乃饭而下山。
yuán kāng mìng qí yòu zǐ wèi shuǐ lián dòng dǎo
元康命其幼子为水帘洞导。
yú shì xi xià zhě wǔ lǐ jí xiá dǐ shǐ yǔ xiá kǒu qiáo xià xià liú yù
于是西下者五里，及峡底，始与峡口桥下下流遇。
gài lì sān pù ér běi yū sì kē yá zhī xià qū ér zhì cǐ nǎi píng liú yě yǒu qiáo kuà qí shàng
盖历三瀑而北迂四窠崖之下，曲而至此，乃平流也，有桥跨其上。
dù qiáo xī běi pán yòu lǐng zhī zuǐ wèi làn ní bà dào
度桥，西北盘右岭之嘴，为烂泥坝道。
cóng qiáo zuǒ dēng zuǒ pō zhī bàn qí shàng píng yǎn yǒu shuǐ yī táng huì gāng tóu shù shí jiā yǐ nán shān ér jū shì wèi xīn ān shào yǔ yòu lǐng pán pō zhī dào gé xiá xiāng duì yě
从桥左登左坡之半，其上平衍，有水一塘汇冈头，数十家倚南山而居，是为新安哨，与右岭盘坡之道隔峡相对也。
shuǐ lián dòng zài qiáo xī nán xiá dǐ yǐ shí lǐng zhī lù yōu bì shēn zǔ jué wú rén xíng
水帘洞在桥西南峡底，倚石岭之麓，幽閟深阻，绝无人行。
chū suí liú mì zhī bàng yòu lǐng xī nán xíng huāng jí zhōng sān lǐ bù kě de qí shuǐ jiàn qiě chū xiá dāng qián āo jiān shān zhī yù jí ào yǐ
初随流觅之，傍右岭西南，行荒棘中，三里，不可得，其水渐且出峡，当前坳尖山之隩即奥矣。
nǎi fù zhuǎn huí huán biàn suǒ de zhī jué bì xià qí qù xiá dǐ qiáo bù yī lǐ yě dàn wú lù yǐng shēn zǔ mò biàn ěr
乃复转，回环遍索，得之绝壁下，其去峡底桥不一里也，但无路影，深阻莫辨耳。
qí yá nán xiàng qián lín xī liú xuē bì céng lèi ér shàng gāo shù zhàng
其崖南向，前临溪流，削壁层累而上，高数丈。
qí shàng dòng mén hán xiā zhòng fù dié zhui suī bù shèn shēn ér zhōng jiē páng tōng cè tòu ruò fēi méng fù gé yán yǒu xiāng réng
其上洞门崡岈，重复叠缀，虽不甚深，而中皆旁通侧透，若飞甍ｍéｎｇ复阁，檐牖相仍。
yǒu shuǐ sàn liú yú wài chuí yán ér xià zì yá xià wàng zhī ruò liū zhī fēn xuán zì dòng zhōng guān zhī ruò lián zhī wài mù shuǐ lián zhī míng zuì wéi wǎn xiāo
有水散流于外，垂檐而下，自崖下望之，若溜之分悬，自洞中观之，若帘之外幕，“水帘”之名，最为宛肖。
dòng shí jiē líng zhù chóu móu yīng fān chuí yáng suī qiǎn ér de líng lóng zhī zhì
洞石皆棂柱绸缪，缨幡垂飏ｙáｎｇ，虽浅而得玲珑之致。
dàn páng wú cè lù kě shàng bì yóu chuí yán dié fù zhī jí mào liū chōng bō yǐ shī pān jī pō wéi bù biàn
但旁无侧路可上，必由垂檐叠覆之级，冒溜冲波，以施攀跻，颇为不便。
ruò cóng qí cè jià tī lián zhàn chuān yè rù dòng yǐ dì lián zhī wài chuí zhǐ zhōng guān qí fēi sǎ ér bù wài shòu qí lín lí shèng gèng shí bèi yě
若从其侧架梯连栈，穿腋入洞，以睇帘之外垂，只中观其飞洒，而不外受其淋漓，胜更十倍也。
yá jiān yǒu xuán gàn qiú zhī wèi shuǐ suǒ lín dī zhě qí wài jiē jié fū wèi shí
崖间有悬干虬枝，为水所淋滴者，其外皆结肤为石。
gài shí gāo rì jiǔ níng tāi ér chéng jí piàn yè sī kē jiē suí xíng zhú yǐng rú xuě zhī níng rú bīng zhī guǒ xiǎo dà chéng xiàng zhōng biān bù yī cǐ yòu níng xuě guǒ bīng bù néng ruò shì zhī yún qiě xiào zhě
盖石膏日久凝胎而成，即片叶丝柯，皆随形逐影，如雪之凝，如冰之裹，小大成象，中边不欹，此又凝雪裹冰，不能若是之匀且肖者。
yú yú zuǒ yè dòng wài dé yī chuí kē qí dà gǒng bǎ qí zhǎng zhàng yú qí zhōng shù gàn yǐ fǔ ér shí fū zhī jié yú wài zhě hòu kě wǔ fēn zhōng kōng rú jù zhú zhī tǒng ér wú jié jī zhī shēng shén qīng yuè
余于左腋洞外得一垂柯，其大拱把，其长丈余，其中树干已腐，而石肤之结于外者，厚可五分，中空如巨竹之筒而无节，击之声甚清越。
yú bù néng quán yè duàn qí sān chǐ xié zhī xià bìng qǔ zhī yè zhī chóu móu níng jié zhě jiǎn qí zhōng gài yè báo zhī xì yì yú sǔn shāng ér tǒng hòu kě jiè yǐ xiāng hù xié zhī shén biàn yě
余不能全曳，断其三尺，携之下，并取枝叶之绸缪凝结者减其中，盖叶薄枝细，易于损伤，而筒厚可借以相护，携之甚便也。
shuǐ lián zhī xi yòu yǒu yī hàn yán
水帘之西，又有一旱岩。
qí shēn yì zhǐ zhàng yú ér qióng fù wēi yá zhī xià jié tǐ chuí xiàng fēn ruò zhuì liú xì ruò kè sī zǎn bīng lòu yù qiān è bìng tóu wàn ruǐ cù yǐng yǒu dà jǐn rú zhǎng ér sǔn rǔ jiū chán bù xià qiān bǎi zhě zhēn kè chǔ diāo jí zhī suǒ bù néng jí
其深亦止丈余，而穹覆危崖之下，结体垂象，纷若赘旒，细若刻丝，攒冰镂玉，千萼并头，万蕊簇颖，有大仅如掌，而笋乳纠缠，不下千百者，真刻楮雕棘之所不能及！
yú xīn yì zhī yù jī qǔ ér wú yóu shì mǎ láng xié fǔ zhì jiè ér jī zhī yǐ yī xià chéng de shù zhī
余心异之，欲击取而无由，适马郎携斧至，借而击之，以衣下承，得数枝。
qǔ qí bù sǔn zhě èr zhī bìng shí shù zhī tǒng tuō mǎ láng xié guī mǎ nǎo shān sì yú hái qǔ zhī
取其不损者二枝，并石树之筒，托马郎携归玛瑙山，俟余还取之。
suì réng chū qiáo yòu yǔ mǎ láng bié
遂仍出桥右，与马郎别。
nǎi xún yòu pō xī shàng lǐ yú gé xī kàn xīn ān shào ér xíng
乃循右坡西上里余，隔溪瞰新安哨而行。
dà yǔ hū lái shǎo qì shù xià
大雨忽来，少憩树下。
yòu xi lǐ yú pán shí pō zhī zuǐ zhuǎn ér běi xíng
又西里余，盘石坡之嘴，转而北行。
gài yòu pō zì sì kē yá xié háng xi lái zhì cǐ xià zhuì ér yá shí suì chū yǒu ruò fú róng cù è kōng zhōng yǒu ruò xiù píng dié jǐn yá pàn bù yī qí tài
盖右坡自四窠崖颉颃西来，至此下坠，而崖石遂出，有若芙蓉，簇萼空中，有若绣屏，叠锦崖畔，不一其态。
běi pán sān lǐ yòu suí wān xi zhuǎn yī lǐ yú yòu běi pán qí zuǐ yú shì xiàng běi xià xiá zhōng
北盘三里，又随湾西转，一里余，又北盘其嘴，于是向北下峡中。
gài sì kē héng gèn zhī fēng zhì cǐ xi zhuì wèi hè qí yú zhī yòu běi zhuǎn ér tū yú wài lù xià ér pī qí xì yě
盖四窠横亘之峰，至此西坠为壑，其余支又北转而突于外，路下而披其隙也。
èr lǐ yú wù dǐ yǒu xiá zì dōng běi lái suì tóng pán wèi wā ér xī běi chū
二里余，坞底有峡自东北来，遂同盘为洼而西北出。
lù nǎi xié xi pō zhī lù suí zhī xi zhuǎn qí zhōng jù rù chuō jiàn tà xiàn shēn zhù qǐ làn ní bà zhī míng yǐ cǐ yé
路乃挟西坡之麓，随之西转，其中沮洳，踔ｃｈｕō践踏陷深泞，岂烂泥坝之名以此耶？
xī běi chū ài yī lǐ xún dōng pō píng xíng xi kàn zhuì hè xià huán zhōng yǒu cūn lú yī suǒ shì wèi làn ní bà cūn
西北出隘一里，循东坡平行，西瞰坠壑下环，中有村庐一所，是为烂泥坝村。
lù cóng qí hòu fēn wéi èr qí yī xī xiàng xià wù xún cūn ér xī běi zhě wéi shàng jiāng dào
路从其后分为二岐：一西向下坞，循村而西北者，为上江道；
yī běi xiàng pán pō zhuǎn ér dōng běi dēng āo zhě wèi sōng pō dào
一北向盘坡，转而东北登坳者，为松坡道。
yú qǔ dào sōng pō yòu zhí běi yī lǐ xié dōng pō běi zuǐ pán zhī dōng xíng
余取道松坡，又直北一里，挟东坡北嘴，盘之东行。
bàn lǐ suì dōng běi pī xiá ér shàng niè jùn bàn lǐ qí shàng xiá suì píng
半里，遂东北披峡而上，蹑峻半里，其上峡遂平。
sù zhī dōng rù yī lǐ xiá xi zhuǎn bàn lǐ yuè xī xiá ér xī běi shàng
溯之东入，一里，峡西转，半里，越西峡而西北上。
qí pō gāo qióng dǒu xiāo yī lǐ yú pán qí dōng tū zhī yá yòu lǐ yú yú qí běi xuān zhī jí
其坡高穹陡削，一里余，盘其东突之崖，又里余，逾其北亘之脊。
yóu jí dōng běi xiàng suí pō yī lǐ lù yòu fēn qí wèi èr yī zhí běi suí jí píng xíng zhě héng sōng zhī zǔ jué yǐ duàn rén xíng
由脊东北向随坡一里，路又分岐为二：一直北随脊平行者，横松枝阻绝，以断人行；
yī zhuǎn dōng rù yè zhě yú gū suí zhī
一转东入腋者，余姑随之。
yī lǐ qí pō dōng chuí wèi jí shāo jiàng ér dōng shǔ chóng fēng
一里，其坡东垂为脊，稍降而东属崇峰。
cǐ fēng gāo zhǎn zhòng shān zhī shàng zì běi ér nán dōng jié tiān bàn ruò píng zhī dú chā ér qǐ zhě qí shàng sōng luó cóng mì yì yú tā shān qǐ jí sōng pō zhī zhǔ fēng yé
此峰高展众山之上，自北而南，东截天半，若屏之独插而起者，其上松罗丛密，异于他山，岂即松坡之主峰耶？
jí jiān lù fù liǎng fēn yī yú jí běi qù yī suí jí dōng dǐ chóng fēng
脊间路复两分：一逾脊北去，一随脊东抵崇峰。
nǎi bàng zhī nán xià èr lǐ jìng jiàn xiǎo ér yì
乃傍之南下，二里，径渐小而翳。
yú chū suí nán xià zhě bàn lǐ jiàn hè xià pán rào suì fēng nán chuí ér dōng bù zhī qí hè cóng hé chū zhī fēi sōng pō dào nǎi réng hái zhì jí běi xiàng xíng dōng jié chóng fēng xi wù
余初随南下者半里，见壑下盘，绕祟峰南垂而东，不知其壑从何出，知非松坡道，乃仍还至脊，北向行，东截崇峰西坞。
èr lǐ wù běi zhuì xiá xi xià lù cóng chóng fēng zhī xī běi yá xíng pán qí wān yuè tū pō sān lǐ yú xī běi xià xiá zhōng
二里，坞北坠峡西下，路从崇峰之西北崖行，盘其湾，越突坡，三里余，西北下峡中。
qí xià shén jùn ér lù huāng jìng zhǎi yí fēi tōng dào
其下甚峻，而路荒径窄，疑非通道。
xià èr lǐ yǒu sān sì rén yǐ běi pō ér qiáo hū xùn zhī shǐ zhī qù sōng pō bù yuǎn nǎi xi zhuǎn ér jiù xiá píng xíng
下二里，有三四人倚北坡而樵，呼讯之，始知去松坡不远，乃西转而就峡平行。
lǐ yú chū xiá kǒu qí xi hè shāo kāi chóng gāng sàn wèi huán fù jiàn yǒu cēn cī lí lì zhī shì
里余，出峡口，其西壑稍开，崇冈散为环阜，见有参差离立之势。
yòu xi xià lǐ yú yǒu cūn lú dāng zhōng wō ér jū cūn zhōng jù lú yáng shì zài běi mǎ shì zài nán nǎi nán qū zhī
又西下里余，有村庐当中窝而居，村中巨庐，杨氏在北，马氏在南，乃南趋之。
yī wēng fāng jīn lí zhàng chū yíng wèi mǎ tài lù
一翁方巾藜杖出迎，为马太麓；
yuán kāng cháng láng xiān yǐ jīng cǐ wéi yán jí
元康长郎先已经此，为言及。
wēng yà jīng yà yuán kāng bù tóng lái yú wéi dào qián yì
翁讶惊讶元康不同来，余为道前意。
wēng fāng yuè míng ér shān yǔ dà zhì
翁方瀹茗，而山雨大至。
sì qí jì xià wǔ nǎi dōng niè pō shàng qīng lián gé
俟其霁，下午，乃东蹑坡上青莲阁。
gé bù dà zài shí yá zhī xià yù lù xiān shēng suǒ qī zhēn chù
阁不大，在石崖之下，玉麓先生所栖真处。
tài lù yú shì rì chū zhāo yī sēng zhǐ qí zhōng yú fu zhì tài lù jí xié jiǔ shòu cān suì bù jí lǎn yá jiān zhū shèng
太麓于是日初招一僧止其中，余甫至，太麓即携酒授餐，遂不及览崖间诸胜。
tài lù nián gāo yǒu dào qì
太麓年高有道气。
èr zi zhǎng dú shū jùn chéng yuán zhēn cì suí shì shān zhōng yuán liàng
二子：长读书郡城，元真，次随侍山中，元亮。
wèi yú yán qí chù duō yán dòng yì yǒu kě shēn rù zhě èr sān chù dàn lù wèi kāi pì dāng pī jīng rù zhī
为余言：其处多岩洞，亦有可深入者二三处，但路未开辟，当披荆入之。
de dāng shān zhī cuì wēi shēn yá zhuì hè shàng zài qí xià bù jué qí wèi yōu bì
地当山之翠微，深崖坠壑，尚在其下，不觉其为幽閟；
luàn fēng xiǎo xiù chū huán yú shàng bù jué qí wèi gū gāo
乱峰小岫，初环于上，不觉其为孤高。
gài chóng shān xī běi zhī zhī fēn wéi shuāng bì zhōng huán cǐ wō nán jiā wèi mén shuǐ cóng zhōng chū ér gāo lí gòng shān yòu wài zhàng zhī zhēn qī dùn yǐn jū shèng dì mǎi shān ér yǐn wú guò yú cǐ
盖崇山西北之支，分为双臂，中环此窝，南夹为门，水从中出，而高黎贡山又外障之，真栖遁隐居胜地，买山而隐，无过于此。
wéi xiá zhōng wú tián mǐ cóng lù shàng shàng shù lǐ yě
惟峡中无田，米从麓上尚数里也。
sōng pō suī tài lù suǒ jū ér mǎ yuán zhōng zhī zhuāng yì zài yān
松坡虽太麓所居，而马元中之庄亦在焉。