èr shí sì rì chén cān hòu réng dù xī nán mén dà xī hòu chē fu jiǔ zhī fā yǐ shàng wǔ yǐ
二十四日晨餐后，仍渡西南门大溪候车夫，久之发，已上午矣。
nán shí lǐ xīn tián pù
南十里，新田铺。
qí chù shān shì jiàn kāi zhèng zài xī huá shān zhī nán huí wàng zhū yán tū wù jù bìng chéng yī shān zhǐ yǒu gāo xià wú fù pōu liè zhī hén yǐ
其处山势渐开，正在西华山之南，回望诸岩突兀，俱并成一山，只有高下，无复剖裂之痕矣。
yòu shí lǐ fàn yú lián guì pù
又十里，饭于联桂铺。
yòu èr shí lǐ guò mǎ ān shān wèi héng shí pù yú shì fù rù shān gǔ
又二十里，过马鞍山为横石铺，于是复入山谷。
yòu sì lǐ yú yī lǐng xià sù yú shēn mìng de
又四里，逾一岭，下宿于申命地。
qí de nán duì yìng tiān shān wèi zhāng zhēn rén shàng qīng gōng rù shān shǐ jìng qí yuē shēn mìng zhě zhèng duì yìng tiān ér yán yě
其地南对应天山，为张真人上清宫入山始境，其曰“申命”者，正对“应天”而言也。
shì yè nì lǚ zhǔ rén wū xìng wèi yú yán cǐ nán qù shàng qīng èr shí wǔ lǐ ér xi qù xian yán zhǐ èr shí lǐ ruò jì zhì shàng qīng ér qù xian yán yì èr shí lǐ
是夜，逆旅主人乌姓为余言：“此南去上清二十五里，而西去仙岩只二十里，若既至上清而去仙岩，亦二十里。
bù ruò jí yóu cǐ xiàng xian yán ér hòu shàng qīng yě
不若即由此向仙岩而后上清也。
yú shàn zhī suì dìng jì míng rì fēn jìng wén tóng chē yī liàng dài wǒ yú shàng qīng yú yǐ qīng náng tóng gù pū xi cóng jiàn dào xiàng xian yán
”余善之，遂定计，明日分静闻同车一辆待我于上清，余以轻囊同顾仆西从间道向仙岩。
zhǔ rén fù yán xian yán zhī xi shí wǔ lǐ yǒu mǎ zǔ yán
主人复言：“仙岩之西十五里有马祖岩。
zài ān rén jiè
在安仁界。
qí yán shén shèng dàn xiān qū xian yán yì fù shāo yū bù ruò jìng jìng zhí jiē fù mǎ zǔ zhuǎn ér dōng yóu xian yán lóng hǔ yǐ jǐn shàng qīng wèi zuì biàn
其岩甚胜，但先趋仙岩亦复稍迂，不若竟竟，直接赴马祖，转而东，由仙岩、龙虎以尽上清为最便。
yú yì shàn zhī
”余益善之。
èr shí wǔ rì píng míng fàn ér fā
二十五日平明，饭而发。
yǔ sī sī xià bù wéi zhǐ
雨丝丝下，不为止。
suì bié jìng wén bǐ qū ér nán yú qū ér xi
遂别静闻，彼驱而南，余趋而西。
sì lǐ zhì zhāng yuán
四里，至章源。
sì lǐ guò yī xiǎo lǐng zhì táo yuán
四里，过一小岭，至桃源。
yòu guò yī xiǎo lǐng èr lǐ zhì shí dǐ
又过一小岭，二里至石底。
guò shuǐ èr chóng jù yǒu qiáo sān lǐ zhì lián táng
过水二重，俱有桥，三里，至连塘。
guò yī xiǎo lǐng
过一小岭。
èr lǐ guò yī qiáo
二里，过一桥。
yòu èr lǐ tiě lú bǎn
又二里，铁垆坂。
yòu sān lǐ guò xiāng lú fēng
又三里，过香炉峰。
qí fēng huí xuān sān dié nán miàn zhí pōu ér xià zhōng yǒu yī āo jié fó lú yú shàng
其峰回亘三叠，南面直剖而下，中有一凹，结佛庐于上。
shí yǔ dà zuò jìng bù jí dēng
时雨大作，竟不及登。
xiāng lú fēng xi jí wéi ān rén dōng jiè yú shì yòu shè ráo zhōu jìng yǐ
香炉峰西即为安仁东界，于是又涉饶州境矣。
sān lǐ jiǎn táng yuán
三里，简堂源。
guò yī lǐ yǔ kuáng shén yī nèi wài lín lí
过一里，雨狂甚，衣内外淋漓。
sān lǐ guò xīn yán jiǎo ér bù zhī yán zhī zài shàng yě
三里，过新岩脚，而不知岩之在上也。
cóng qí dōng xiá chuān ér běi rù jiàn qí xi yá xià jù yǒu héng gèn zhī yán fēi pù jiāo sǎ yú shàng xīn zhī yǐ wù yīn bì yǔ yán jiān pōu jú yòu wèi wǔ cān
从其东峡穿而北入，见其西崖下俱有横亘之岩，飞瀑交洒于上，心知已误，因避雨岩间，剖橘柚为午餐。
yǐ ér lìng gù pū xiān tàn qí běi bú jiàn yǐng xiǎng jì kàn bú dào yòu tīng bu dào
已而令顾仆先探其北，不见影响既看不到又听不到。
fù huán tàn qí nán jiàn nán yá yǒu hù yǎn zhú jiān yǐ wéi shì wú wù yǐ jí chū ér qū qí shàng
复还探其南，见南崖有户掩竹间，以为是无误矣，亟出而趋其上。
yán suī gāo chǎng pán gèn shān bàn rán shí cū qiào zhí wú wǎn zhuǎn líng lóng zhī zhì
岩虽高敞，盘亘山半，然石粗窍直，无宛转玲珑之致。
shí yǐ zhī qí wèi xīn yán fēi jiù yán yě qiě yán sēng suī jù cān guān qí yì wéi kǒng kè bù qù yú suì jí chū qū xià shān
时已知其为新岩，非旧岩也，且岩僧虽具餐，观其意惟恐客不去，余遂亟出，趋下山。
yòu zhí zhú yǔ zhōng xi yī lǐ zhuǎn ér běi rù shān xiá
又踯躅雨中，西一里，转而北入山峡。
xiá kǒu jù shí lěi luò gāo xià pán zhì shēn shù gǔ téng lǒng zhào qí shàng shén yǒu yǎ zhì
峡口巨石磊落，高下盘峙，深树古藤，笼罩其上，甚有雅致。
yóu xiá ér rù qí yá dōng xī bìng zhì běi lián nán huō huō chù jí xiá kǒu ér lián chù qí dǐ yě
由峡而入，其崖东西并峙，北连南豁，豁处即峡口，而连处其底也。
mǎ zǔ yán zài zuǒ yá zhī bàn jí xīn yán bèi
马祖岩在左崖之半，〔即新岩背。
qí héng liè yī qiào yì dà yuē rú xīn yán ér sēng fēn liǎng fáng qí gǒu dòu zhū lán niú gōng mǎ zhàn tián sāi gèng mǎn
〕其横裂一窍亦大约如新岩，而僧分两房，其狗窦猪栏，牛宫马栈，填塞更满。
yú yóu xiá dǐ dēng yán nán shàng shí yǔ wèi yǐ yóu yán xià xíng yù liū jiāo wǔ yú wài yù lián huán yìng yú qián yǎng shì zhòng yán dié dòu zhī shàng lán shān lián kōng yǐ wéi miào jí
余由峡底登岩南上，时雨未已，由岩下行，玉溜交舞于外，玉帘环映于前，仰视重岩叠窦之上，栏栅连空，以为妙极。
jí dēng zhī zé huì chòu bù kě xiàng ěr jiē jìn jiē qí chù shí wō zhī suǒ ér róng shēn zhī de miàn qiáng huán dǔ hēi àn rú yù yǐ
及登之，则秽臭不可向迩接近，皆其畜埘shí窝之所，而容身之地，面墙环堵，黑暗如狱矣。
shí yú yī shén shī rì qiě jiù hūn qí nán fáng fāng jù zhòng zuò fǎ fǎ shì jù kè bù nà běi fáng yì yóu ér xiào zhī qiú yī wò bù kě de
时余衣甚湿，日且就昏，其南房方聚众作法法事，拒客不纳，北房亦尤而效之，求一卧不可得。
páng huáng jì jiǔ hán liè shū shèn qiáng suǒ wò shí kān zhī jiān
彷徨既久，寒冽殊甚，强索卧石龛之间。
lìng tóng yǐ suǒ jī xié dài mǐ jù jiù chuī shǐ cí wú xīn jì yǐ xì mǐ yì ér chéng zhōu jìng bú jiàn lì mǐ yě
令僮以所赍jī携带米具就炊，始辞无薪，既以细米易，而成粥竟不见粒米也。
èr shí liù rì píng míng qǐ zài yǐ mǐ chuī bǐ réng yǐ xì mǐ yì gū cān ér jí xíng
二十六日平明起，再以米炊，彼仍以细米易，姑餐而即行。
réng cóng běi lián chù xià lìng gù pū xiān chū xiá mén zhī kǒu yú dú zhuǎn shàng xi yá
仍从北连处下，令顾仆先出峡门之口，余独转上西崖。
qí yán yì héng liè rú mǎ zǔ ér wú qí shēn rán yì wú qí tián sāi zhū huì qù yě
其岩亦横裂如马祖，而无其深，然亦无其填塞诸秽趣也。
cóng yán pàn zhí qū ér nán lù duàn chù zhé wèi kāi záo jì jié zǒu wán yán duān yá bì jùn lì bù kě xià kàn hū yǒu dòng tòu xiá ér chū
从岩畔直趋而南，路断处辄为开凿，既竭走完岩端，〔崖壁峻立，不可下瞰，〕忽有洞透峡而出。
jì yuè dòng xi suì fēn liǎng dào yī dào xún yá ér běi yī dào xún yá ér nán liǎng yá bìng jiā suì chéng yī xiàn
既越洞西，遂分两道，一道循崖而北，一道循崖而南，两崖并夹，遂成一线。
xiàn zhōng dōng yá zhī xià fù liè wèi yán yì héng rú mǎ zǔ ér qīng jìng yōu miǎo hū yǒu xiāo rǎng zhī yì
线中东崖之下，复裂为岩，亦横如马祖，而清净幽渺，忽有霄壤之异。
yán wài zhī yá yǔ duì yá jù xià zhuì bǎi rèn shàng chā qiān chǐ jù bù hé rú zhǐ ér zhōng yì héng liè suì yōu shēn ruò chóng lóu
岩外之崖，与对崖俱下坠百仞，上插千尺，俱不合如咫，而中亦横裂，邃幽深若重楼。
wéi jí běi zé huò rán yǐ wéi kě tōng wài jìng ér huō chù tiān guāng jì pì dì xiǎn mí xuán xuē yá qióng bì mò kě xià shàng xún shí zài shì zì rán zhī yōu zǔ fēi suǒ chēng bié yǒu tiān dì zhě yé
惟极北则豁然，以为可通外境，而豁处天光既辟，地险弥悬，削崖穹壁，莫可下上，洵实在是自然之幽阻，非所称别有天地者耶？
fù huán zhì dòng mén fēn dào chù yǎng qí shàng céng fēi shí píng chū kě yǐ shàng dēng ér yòu gāo wú kě pān
复还至洞门分道处，仰其上层，飞石平出，可以上登而又高无可攀。
cóng qí nán dào zhuǎn fēng cè ér shàng zé fēi gé gāo xuán mò kě pān jī lìng pì yī jìng yǐ
从其南道转峰侧而上，则飞阁高悬，莫可攀跻，另辟一境矣。
shí gù pū hou yú xiá xià yǐ jiǔ nǎi chuān tòu fù zhī dòng réng dōng chū yá duān yù mì dào xià xiá kǒu bù kě de
时顾仆候余峡下已久，乃穿透腹之洞，仍东出崖端，欲觅道下峡口，不可得；
xún jiù yán yá dǐ běi lián chù xià zé gù pū jiàn yú jiǔ bù chū fù jí hū ér zhì yǐ
循旧沿崖抵北连处下，则顾仆见余久不出，复疾呼而至矣。
suì yǔ tóng chū xiá kǒu dōng nán sì lǐ guò nán jí lǐng
遂与同出峡口，东南四里，过南吉岭。
yáo wàng dōng miàn luàn shān héng cuì pián sǒng qí běi zhě wèi pái yá shí zuì gāo
遥望东面乱山横翠，骈耸其北者，为排衙石，最高；
xié tū qí nán zhě wèi xian yán zuì xiù
斜突其南者，为仙岩，最秀；
ér jìn kàn lǐng xià yī shí jiān chā píng chóu sì miàn xuē qǐ zhě wèi jié shí zuì qiào
而近瞰岭下，一石尖插平畴，四面削起者，为碣石，最峭。
xià lǐng jí jiàn dà xī zì dōng ér lái zhí bī lǐng jiǎo qí xī fā yuán hù xī yóu shàng qīng ér xià
下岭，即见大溪自东而来，直逼岭脚，〔其溪发源沪溪，由上清而下。
nǎi cóng xī běi sù xī dōng nán sì lǐ zhì jié shí xià
〕乃从溪北溯溪，东南四里，至碣石下。
zé qí shí yǎng wàng qióng rán suī jiàn zhǎn ér kuò rán xuē lì yù shén yǒu gū zhù chēng tiān zhī zhuàng
则其石仰望穹然，虽渐展而阔，然削立愈甚，有孤柱撑天之状。
qí xià yǒu jié shí cūn shì wèi ān rén dōng nán jiè
其下有碣石村，是为安仁东南界；
dù xī nán wéi lì shuǐ shān xī shàng jū mín shù shí jiā yú shì fù shǔ guì xī yǐ
渡溪南为沥水，山溪上居民数十家，于是复属贵溪矣。
yòu dōng wǔ lǐ zhí dǐ pái yá shí zhī xi shì wèi yú táng
又东五里，直抵排衙石之西，是为渔搪。
yú táng jū mín yǐ zào cū zhǐ wèi yè qí dì dōng lín dà xī
渔塘居民以造粗纸为业，其地东临大溪。
xún xī xī nán xíng yī lǐ wèi cài fang dù suì zhǐ sù yān
循溪西南行一里，为蔡坊渡，遂止宿焉。
èr shí qī rì cài fang dù xī dōng yī lǐ lóng hǔ guān
二十七日蔡坊渡溪东一里，龙虎观。
guān hòu yī lǐ shuǐ lián dòng
观后一里，水帘洞。
nán chū shān wǔ lǐ lán chē dù
南出山五里，兰车渡。
sān lǐ nán zhèn gōng
三里，南镇宫。
běi xíng dōng zhuǎn yī lǐ dù xī jí shàng qīng jiē qí jiē shén zhǎng
北行东转一里，渡溪即上清街，其街甚长。
dōng yī lǐ zhēn rén fǔ
东一里，真人府。
nán dù xī wǔ lǐ yuè yī lǐng yuē hú shù
南渡溪五里，越一岭，曰胡墅。
xī nán qī lǐ yuē shí gāng shān jīn xī xiàn dōng jiè yě shì rù fǔ zhōu jìng
西南七里，曰石冈山，金谿县东界也，是入抚州境。
yòu sān lǐ yuē chún táng yòu wǔ lǐ yuē kǒng fang jù jiāng xìng sù
又三里曰淳塘，又五里曰孔坊，俱江姓，宿。
èr shí bā rì yóu kǒng fang sān lǐ zhèng tuó lǐng
二十八日由孔坊三里，郑陀岭。
qī lǐ lián yáng pù
七里，连洋铺。
shí lǐ gé fang
十里，葛坊。
shí lǐ qīng tián pù
十里，青田铺。
yǒu shí liáng shuǐ chū shān bù
有石梁水，出邓埠。
shí lǐ máo tián jí wǎng fǔ zhōu dào
十里，茅田，即往抚州道。
xià yī lǐng wèi wǔ lǐ qiáo shuǐ shǐ xī xiàng xǔ wān qiáo nán yǒu ān páng yǒu gé wèi yíng sòng zhī suǒ
下一岭为五里桥，水始西向许湾桥，南有庵，旁有阁，为迎送之所。
dōng nán rù jīn xī chéng
东南入金谿城。
chéng jìng èr lǐ yóu dōng chū xi qí běi mén wèi fǔ zhōu dào
城径二里，由东出西，其北门为抚州道。
chéng wài dōng běi wèi huáng jiān lǐng jí chū jīn chù zhì suǒ chēng jīn kū shān
城外东北为黄尖岭，即出金处，《志》所称金窟山。
zài chéng dōng wǔ lǐ
在城东五里。
qí xi wèi yīn chén lǐng yǒu gāng xi zǒu jí wǔ lǐ běi fēn shuǐ zhī gāng yǐ
其西为茵陈岭，有冈西走，即五里北分水之冈矣。
jīn kū shān zhī dōng nán huán rào chéng nán zhě yuē zhū gān shān
金窟山之东南，环绕城南者，曰朱干山。
jí cuì yún shān cuì yún sì zài yān
即翠云山，翠云寺在焉。
jīn míng zhū gān
今名朱干。
zì jīn kū yīn chén běi dōng nán sān miàn huán chéng suǒ yún jǐn xiù gǔ yě
自金窟、茵陈，北东南三面环城，所云“锦绣谷”也。
wéi xī nán shǎo quē xiǎo shuǐ yán zhū gān xi qù ér xià xǔ wān shǐ shèng zhōu yún
惟西南少缺，小水沿朱干西去，而下许湾始胜舟云。
zhū yú zhī nán yǒu shān gāo sǒng yì zì dōng běi rào ér nán wèi liú yáng zhài móu mí lǐng qí dōng wèi hù xī xi wèi jīn xī zhī dà táng shān yí jí zhì suǒ chēng méi fēng yě
朱于之南有山高耸，亦自东北绕而南，为刘阳寨、牟弥岭，其东为沪溪，西为金谿之大塘山，疑即《志》所称梅峰也。
yòu nán wéi qī bǎo shān
又南为七宝山。
èr shí jiǔ rì fā zì dà táng
二十九日发自大塘。
duì dà táng zhě dōng wèi móu mí dǐng dà shān yě
对大塘者，东为牟弥顶大山也。
nán shí lǐ wèi nán yuè pù yòu xī nán shí lǐ wèi gǔ yuán yòu wǔ lǐ wèi qīng jiāng yuán
南十里为南岳铺，又西南十里为贾源，又五里为清江源。
yán jiāng xī nán wǔ lǐ wèi hòu chē pù fàn
沿江西南，五里为后车铺，饭。
yòu nán shí lǐ wèi jiè shān lǐng
又南十里为界山岭。
yī míng hán pó zhài
一名韩婆寨。
xià lǐng èr lǐ wèi hù xī fēn dào
下岭二里，为沪溪分道。
yòu èr lǐ wèi dà píng tóu shuǐ shǐ nán liú
又二里为大坪头，水始南流。
yòu sì lǐ wèi héng bǎn pù
又四里为横坂铺。
wǔ lǐ qī xīng qiáo
五里，七星桥。
yòu wǔ lǐ tán shù qiáo
又五里，潭树桥。
shí lǐ wú tóng ài
十里，梧桐隘。
jiē yáng wú dù dào jiàn chāng dōng mén sù
揭阳无渡，到建昌东门宿。