zì chū jiǔ rì bié tái shān chū shí rì dǐ huáng yán
自初九日别台山，初十日抵黄岩。
rì yǐ xi chū nán mén sān shí lǐ sù yú bā ào
日已西，出南门三十里，宿于八岙aò。
shí yī rì èr shí lǐ dēng pán shān lǐng
十一日二十里，登盘山岭。
wàng yàn shān zhū fēng fú róng chā tiān piàn piàn pū rén méi yǔ
望雁山诸峰，芙蓉插天，片片扑人眉宇。
yòu èr shí lǐ fàn dà jīng yì
又二十里，饭大荆驿。
nán shè yī xī jiàn xī fēng shàng zhui yuán shí nú bèi zhǐ wèi liǎng tóu tuó yú yí jí lǎo sēng yán dàn bù shèn xiào
南涉一溪，见西峰上缀圆石，奴辈指为两头陀，余疑即老僧岩，但不甚肖。
wǔ lǐ guò zhāng jiā lóu shǐ jiàn lǎo sēng zhēn miàn mù jiā yī tū dǐng wǎn rán wù lì gāo kě bǎi chǐ
五里，过章家楼，始见老僧真面目：袈衣秃顶，宛然兀立，高可百尺。
cè yòu yī xiǎo tóng yǔ lǚ yú hòu xiàng wèi lǎo sēng suǒ yǎn ěr
侧又一小童伛偻于后，向为老僧所掩耳。
zì zhāng lóu èr lǐ shān bàn de shí liáng dòng
自章楼二里，山半得石梁洞。
dòng mén dōng xiàng mén kǒu yī liáng zì dǐng xié chā yú de rú fēi hóng xià chuí
洞门东向，门口一梁，自顶斜插于地，如飞虹下垂。
yóu liáng cè xì zhōng céng jí ér shàng gāo chǎng kōng huō
由梁侧隙中层级而上，高敞空豁。
zuò qǐng zhī xià shān
坐顷之，下山。
yóu yòu lù yú xiè gōng lǐng dù yī jiàn xún jiàn xī xíng jí líng fēng dào yě
由右麓逾谢公岭，渡一涧，循涧西行，即灵峰道也。
yī zhuǎn shān yè liǎng bì qiào lì gèn tiān wēi fēng luàn dié rú xuē rú zǎn rú pián sǔn rú tǐng zhī rú bǐ zhī zhuō tǐng lì rú fú tóu jīn zhī qī qīng xié
一转山腋，两壁峭立亘天，危峰乱叠，如削如攒，如骈笋，如挺芝，如笔之卓挺立，如幞头巾之欹倾斜。
dòng yǒu kǒu rú juǎn mù zhě tán yǒu bì rú chéng diàn zhě
洞有口如卷幕者，潭有碧如澄靛者。
shuāng luán wǔ lǎo àn yì lián jiān
双鸾、五老，按翼联肩。
rú cǐ lǐ xǔ dǐ líng fēng sì
如此里许，抵灵峰寺。
xún sì cè dēng líng fēng dòng
循寺侧登灵峰洞。
fēng zhōng kōng tè lì sì hòu cè yǒu xì kě rù
峰中空，特立寺后，侧有隙可入。
yóu xì lì dèng shù shí jí zhí zhì wō dǐng dòng
由隙历磴数十级，直至窝顶洞。
zé yǎo shēn yuǎn rán píng tái yuán chang zhōng yǒu luó hàn zhū xiàng
则窅yǎo深远然平台圆敞，中有罗汉诸像。
zuò wán zhì míng sè fǎn sì
坐玩至暝色，返寺。
shí èr rì fàn hòu cóng líng fēng yòu zhǐ mì bì xiāo dòng
十二日饭后，从灵峰右趾觅碧霄洞。
fǎn jiù lù dǐ xiè gōng lǐng xià
返旧路，抵谢公岭下。
nán guò xiǎng yán wǔ lǐ zhì jìng míng sì lù kǒu
从南边经过响岩，走五里路，到净名寺路口。
rù mì shuǐ lián gǔ nǎi liǎng yá xiāng jiā shuǐ cóng yá dǐng piāo xià yě
入觅水帘谷，乃两崖相夹，水从崖顶飘下也。
shān gǔ wǔ lǐ zhì líng yán sì
山谷五里，至灵岩寺。
jué bì sì hé mó tiān pī dì qū zhé ér rù rú lìng pì yī huán jiè
绝壁四合，摩天劈地，曲折而入，如另辟一寰界。
sì jū qí zhōng nán xiàng bèi xiàng píng xiá zhàng
寺居其中，南向，背向屏霞嶂。
zhàng gāo xiǎn rú píng zhàng de shān dǐng qí ér sè zǐ gāo shù bǎi zhàng kuò yì chēng zhī
嶂zhàng高险如屏障的山顶齐而色紫，高数百丈，阔亦称之。
zhàng zhī zuì nán zuǒ wèi zhǎn qí fēng yòu wèi tiān zhù fēng
嶂之最南，左为展旗峰，右为天柱峰。
zhàng zhī yòu xié jiè yú tiān zhù zhě xiān wèi lóng bí shuǐ
嶂之右胁介于天柱者，先为龙鼻水。
lóng bí zhī xué cóng shí xià zhí shàng shì líng fēng dòng ér xiǎo
龙鼻之穴从石罅直上，似灵峰洞而小。
xué nèi shí sè jù huáng zǐ dú xià kǒu shí wén yī lǚ qīng gàn hóng qīng sè rùn zé pō yǒu lín zhǎo zhī zhuàng
穴内石色俱黄紫，独罅口石纹一缕，青绀gàn红青色润泽，颇有鳞爪之状。
zì dǐng guàn rù dòng dǐ chuí xià yī duān rú bí bí duān kǒng kě róng zhǐ shuǐ zì nèi dī xià zhù shí pén
自顶贯入洞底，垂下一端如鼻，鼻端孔可容指，水自内滴下注石盆。
cǐ zhàng yòu dì yī qí yě
此嶂右第一奇也。
xī nán wèi dú xiù fēng xiǎo yú tiān zhù ér gāo ruì bù xiāng xià
西南为独秀峰，小于天柱，而高锐不相下。
dú xiù zhī xià wèi zhuó bǐ fēng gāo bàn dú xiù ruì yì rú zhī
独秀之下为卓笔峰，高半独秀，锐亦如之。
liǎng fēng nán āo hōng rán xià xiè zhě xiǎo lóng jiǎo yě
两峰南坳，轰然下泻者，小龙湫也。
gé lóng qiū yǔ dú xiù xiāng duì zhě yù nǚ fēng yě
隔龙湫与独秀相对者，玉女峰也。
dǐng yǒu chūn huā wǎn rán chā jì zì cǐ guò shuāng luán jí jí yú tiān zhù
顶有春花，宛然插髻，自此过双鸾，即极于天柱。
shuāng luán zhǐ liǎng fēng bìng qǐ fēng jì yǒu sēng bài shí jiā shā yǔ lǚ xiào yǐ
双鸾止两峰并起，峰际有“僧拜石”，袈裟伛偻，肖矣。
yóu zhàng zhī zuǒ xié jiè yú zhǎn qí zhě xiān wèi ān chán gǔ gǔ jí píng xiá zhī xià yán
由嶂之左胁，介于展旗者，先为安禅谷，谷即屏霞之下岩。
dōng nán wèi shí píng fēng xíng rú píng xiá gāo kuò gè de qí bàn zhèng chā píng xiá jǐn chù
东南为石屏风，形如屏霞，高阔各得其半，正插屏霞尽处。
píng fēng dǐng yǒu chán chú shí yǔ zhàng cè yù guī xiāng xiàng
屏风顶有“蟾蜍石”，与嶂侧“玉龟”相向。
píng fēng nán qù zhǎn qí cè dié zhōng yǒu jìng zhí shàng dèng jí jǐn chù shí yù xiàn zhī
屏风南去，展旗侧褶中，有径直上，磴级尽处，石阈限之。
fǔ yù ér kuī xià lín wú dì shàng qiàn kōng tóng
俯阈而窥，下临无地，上嵌崆峒。
wài yǒu èr yuán xué cè yǒu yī cháng xué guāng zì xué zhōng shè rù bié yǒu yī jìng shì wèi tiān cōng dòng zé zhàng zuǒ dì yī qí yě
外有二圆穴，侧有一长穴，光自穴中射入，别有一境，是为天聪洞，则嶂左第一奇也。
ruì fēng dié zhàng zuǒ yòu huán xiàng qí qiǎo bǎi chū zhēn tiān xià qí guān
锐峰叠嶂，左右环向，奇巧百出，真天下奇观！
ér xiǎo lóng jiǎo xià liú jīng tiān zhù zhǎn qí qiáo kuà qí shàng shān mén lín zhī
而小龙湫下流，经天柱、展旗，桥跨其上，山门临之。
qiáo wài hán zhū yán zài tiān zhù zhī lù dǐng zhū fēng zài zhǎn qí zhī shàng
桥外含珠岩在天柱之麓，顶珠峰在展旗之上。
cǐ yòu líng yán zhī wài guān yě
此又灵岩之外观也。
shí sān rì chū shān mén xún lù ér yòu yí lù yá bì cēn cī liú xiá yìng cǎi
十三日出山门，循麓而右，一路崖壁参差，流霞映彩。
gāo ér zhǎn zhě wèi bǎn zhàng yán
高而展者，为板嶂岩。
yán xià wēi lì ér jiān jiā zhě wèi xiǎo jiǎn dāo fēng
岩下危立而尖夹者，为小剪刀峰。
gèng qián zhòng yán zhī shàng yī fēng tíng tíng chā tiān wèi guān yīn yán
更前，重岩之上，一峰亭亭插天，为观音岩。
yán cè zé mǎ ān lǐng héng gèn yú qián
岩侧则马鞍岭横亘于前。
niǎo dào xíng róng dào lù xiǎn jué pán shé yú āo yòu zhuǎn xī liú shāng shāng jiàn dǐ shí píng rú dǐ
鸟道形容道路险绝盘折，逾坳右转，溪流汤汤，涧底石平如砥。
yán jiàn shēn rù yuē qù líng yán shí yú lǐ guò cháng yún fēng zé dà jiǎn dāo fēng jiè lì jiàn páng
沿涧深入，约去灵岩十余里，过常云峰，则大剪刀峰介立涧旁。
jiǎn dāo zhī běi zhòng yán dǒu qǐ shì míng lián yún fēng
剪刀之北，重岩陡起，是名连云峰。
cóng cǐ huán rào huí hé yán qióng yǐ
从此环绕回合，岩穷矣。
lóng qiū zhī pù hōng rán xià dǎo tán zhōng yán shì kāi zhāng qiào xuē shuǐ wú suǒ zhe téng kōng piāo dàng dùn lìng xīn mù xuàn bù
龙湫之瀑，轰然下捣潭中，岩势开张峭削，水无所着，腾空飘荡，顿令心目眩怖。
tán shàng yǒu táng xiāng chuán wèi nuò jù nà guān quán zhī suǒ
潭上有堂，相传为诺讵jù那观泉之所。
táng hòu céng jí zhí shàng yǒu tíng yì rán
堂后层级直上，有亭翼然。
miàn pù jù zuò jiǔ zhī xià fàn ān zhōng yǔ lián xiān bù zhǐ xì yǔ xià ge bù tíng rán yú yǐ shén fēi yàn hú shān dǐng
面瀑踞坐久之，下饭庵中，雨廉纤不止细雨下个不停，然余已神飞雁湖山顶。
suì mào yǔ zhì cháng yún fēng yóu fēng bàn dào sōng dòng wài pān jué dèng sān lǐ qū bái yún ān
遂冒雨至常云峰，由峰半道松洞外，攀绝磴三里，趋白云庵。
rén kōng ān pǐ yī dào rén zài cǎo mǎng zhōng jiàn kè zhì wàng qù
人空庵圮，一道人在草莽中，见客至，望去。
zài rù yī lǐ yǒu yún jìng ān nǎi tóu sù yān
再入一里，有云静庵，乃投宿焉。
dào rén qīng yǐn wò chuáng shù shí nián shàng néng yǔ kè tán xiào
道人清隐，卧床数十年，尚能与客谈笑。
yú jiàn sì shān yún yǔ qī qī bù néng bù wèi míng chén yōu yě
余见四山云雨凄凄、不能不为明晨忧也。
shí sì rì tiān hū qíng lǎng nǎi qiáng qīng yǐn tú wèi dǎo
十四日天忽晴朗，乃强清隐徒为导。
qīng yǐn wèi hú zhōng cǎo mǎn yǐ chéng wú tián tú fù yǒu tā xíng dàn kě sòng zhì fēng dǐng
清隐谓湖中草满，已成芜田，徒复有他行，但可送至峰顶。
yú yì zhì dǐng hú kě zuò de yú shì rén zhuō yī zhàng jī pān shēn cǎo zhōng yī bù yī chuǎn shù lǐ shǐ lì gāo diān
余意至顶，湖可坐得，于是人捉一杖，跻攀深草中，一步一喘，数里，始历高巅。
sì wàng bái yún mí màn yī sè píng pù fēng xià
四望白云，迷漫一色，平铺峰下。
zhū fēng duo duo jǐn lù yī dǐng rì guāng yìng zhī rú bīng hú yáo jiè bù biàn hǎi lù
诸峰朵朵，仅露一顶，日光映之，如冰壶瑶界，不辨海陆。
rán hǎi zhōng yù huán yī mǒ ruò kě fǔ ér shi yě
然海中玉环一抹，若可俯而拾也。
běi kàn shān ào bì lì nèi shí sǔn sēn sēn cēn cī bù yī
北瞰山坳壁立，内石笋森森，参差不一。
sān miàn cuì yá huán rào gèng shèng líng yán
三面翠崖环绕，更胜灵岩。
dàn gǔ yōu jìng jué wéi wén shuǐ shēng chán chán mò biàn hé de
但谷幽境绝，惟闻水声潺潺，莫辨何地。
wàng sì miàn fēng luán lěi lěi xià fú rú qiū dié qiū dié jí xiǎo tǔ duī wéi dōng fēng áng rán dú shàng zuì dōng zhī cháng yún yóu kān bǐ jiān
望四面峰峦累累，下伏如丘垤dié丘垤即小土堆，惟东峰昂然独上，最东之常云，犹堪比肩。
dǎo zhě gào tuì zhǐ hú zài xi yè yī fēng shàng xū yuè sān jiān
导者告退，指湖在西腋一峰，尚须越三尖。
yú cóng zhī jí yuè yī jiān lù yǐ jué
余从之，及越一尖，路已绝；
zài yuè yī jiān ér suǒ dēng dǐng yǐ zài tiān bàn
再越一尖，而所登顶已在天半。
zì niàn zhì yún dàng zài shān dǐng lóng qiū zhī shuǐ jí zì dàng lái
自念《志》云：“宕在山顶，龙湫之水，即自宕来。
jīn shān shì jiàn xià ér shàng jiǎo zhī jiàn què zì dōng gāo fēng fā mài qù cǐ yǐ gé èr gǔ
”今山势渐下，而上湫之涧，却自东高峰发脉，去此已隔二谷。
suì fǎn zhé ér dōng wàng dōng fēng zhī gāo zhě qū zhī lián zhōu pí bù néng cóng
遂返辙而东，望东峰之高者趋之，莲舟疲不能从。
yóu jiù lù xià yú yǔ èr nú dōng yuè èr lǐng rén jì jué yǐ
由旧路下，余与二奴东越二岭，人迹绝矣。
yǐ ér shān yù gāo jí yù xiá liǎng biān jiā lì rú xíng dāo bèi
已而山愈高，脊愈狭，两边夹立，如行刀背。
yòu shí piàn léng léng nù qǐ měi guò yī jí jí yī qiào fēng jiē cóng dāo jiàn xì zhōng pān yuán ér shàng
又石片棱棱怒起，每过一脊，即一峭峰，皆从刀剑隙中攀援而上。
rú shì zhě sān dàn jiàn jìng bù róng zú ān néng róng hú
如是者三，但见境不容足，安能容湖？
jì ér gāo fēng jǐn chù yī shí rú pī xiàng jù shí fēng liáo rén zhì shì qiě wú fēng zhì zú yǐ
既而高峰尽处，一石如劈，向惧石锋撩人，至是且无锋置足矣！
chóu chú yá shàng bù gǎn fù xiàng gù dào
踌躇崖上，不敢复向故道。
fǔ kàn nán miàn shí bì xià yǒu yī jí suì tuō nú zú bù sì tiáo xuán yá chuí kōng xiān xià yī nú yú cì cóng zhī yì kě de pān yuán zhī lù
俯瞰南面石壁下有一级，遂脱奴足布四条，悬崖垂空，先下一奴，余次从之，意可得攀援之路。
jí xià jǐn róng zú wú yú de
及下，仅容足，无余地。
wàng yán xià dòu tóng dǒu xià tóng shēn bǎi zhàng yù móu fù shàng ér shàng yán yì qiàn kōng sān zhàng yú bù néng fēi zhì dēng
望岩下斗同“陡”，下同深百丈，欲谋复上，而上岩亦嵌空三丈余，不能飞陟zhì登。
chí bù shàng shì bù wèi tū shí suǒ lēi hū zhōng duàn
持布上试，布为突石所勒，忽中断。
fù xù xuán zhī jié lì téng wǎn de fù dēng shàng yán
复续悬之，竭力腾挽，得复登上岩。
chū xiǎn hái yún jìng ān rì yǐ jiàn xi
出险，还云静庵，日已渐西。
zhǔ pú yī lǚ jù bì pò xún hú zhī xīng shuāi yǐ
主仆衣履俱敝破，寻湖之兴衰矣。
suì bié ér xià fù zhì lóng qiū zé jī yǔ zhī hòu nù tāo qīng zhù biàn huàn jí shì hōng léi pēn xuě dà bèi yú zuó
遂别而下，复至龙湫，则积雨之后，怒涛倾注，变幻极势，轰雷喷雪，大倍于昨。
zuò zhì míng rì luò shǐ chū nán xíng sì lǐ sù néng rén sì
坐至暝日落始出，南行四里，宿能仁寺。
shí wǔ rì sì hòu mì fāng zhú shù wò xì rú zhī
十五日寺后觅方竹数握，细如枝；
lín zhōng xīn tiáo dà kě jìng cùn róu bù zhōng zhàng tài róu ruǎn bù yí zuò guǎi zhàng lǎo kē zhǎn fá dài jìn yǐ
林中新条，大可径寸，柔不中杖太柔软不宜作拐杖，老柯斩伐殆尽矣！
suì cóng qí dù sì shí jiǔ pán yí lù zūn hǎi ér nán yú yáo ào lǐng wǎng yuè qīng
遂从岐度四十九盘，一路遵海而南，逾窑岙岭，往乐清。