yú yǔ zhòng zhāo xiōng yóu tiān tāi wèi rén shēn nián sān yuè
余与仲昭兄游天台，为壬申（1632年）三月。
zhì sì yuè èr shí bā rì dá huáng yán zài fǎng yàn shān
至四月二十八日，达黄岩，再访雁山。
mì qí chū nán mén xún fāng shān shí lǐ zhé ér xī nán xíng sān shí lǐ yú xiù lǐng fàn yú yán qián pù
觅骑出南门，循方山十里，折而西南行，三十里，逾秀岭，饭于岩前铺。
wǔ lǐ wéi lè qīng jiè wǔ lǐ shàng pán shān lǐng
五里，为乐清界，五里，上盘山岭。
xī nán yún wù zhōng yǐn yǐn lù fú róng yī cù yàn shān yě
西南云雾中，隐隐露芙蓉一簇，雁山也。
shí lǐ zhèng jiā lǐng shí lǐ dà jīng yì
十里，郑家岭，十里，大荆驿。
dù shí mén jiàn xīn yǔ xī zhǎng shuǐ jí mǎ fù
渡石门涧，新雨溪涨，水及马腹。
wǔ lǐ sù yú zhāng jiā lóu shì wèi yàn shān zhī dōng wài gǔ
五里，宿于章家楼，是为雁山之东外谷。
zhāng shì shèng shí jiàn lóu yǐ qì shān yóu zhī jī jí gōng yóu kè qī xī jīn lǚ sì lǚ guǎn liáo luò yóu cún qí míng
章氏盛时，建楼以憩山游之屐即供游客栖息，今旅肆旅馆寥落，犹存其名。
èr shí jiǔ rì xi rù shān wàng lǎo sēng yán ér qū
二十九日西入山，望老僧岩而趋。
èr lǐ guò qí lù
二里，过其麓。
yòu èr lǐ běi dù xī shàng shí liáng dòng
又二里，北渡溪，上石梁洞。
réng hái zhì xī páng xi èr lǐ yú xiè gōng lǐng
仍还至溪旁，西二里，逾谢公岭。
lǐng yǐ nèi shì wèi dōng nèi gǔ
岭以内是为东内谷。
lǐng xià yǒu xī zì běi lái jiā xī jiē zhòng yán guài fēng tū wù wú cùn tǔ diāo lòu bǎi tài
岭下有溪自北来，夹溪皆重岩怪峰，突兀无寸土，雕镂百态。
dù xī běi zhé lǐ xǔ rù líng fēng sì
渡溪，北折里许，入灵峰寺。
fēng fēng qí qiào lí lì mǎn qián
峰峰奇峭，离立满前。
sì hòu yī fēng dú sǒng zhōng xí yī wèn liè fèng shàng tòu qí dǐng shì míng líng fēng dòng
寺后一峰独耸，中袭一璺wèn裂缝，上透其顶，是名灵峰洞。
niè qiān jí ér shàng shí tái chóng zhěng dòng zhōng luó hàn xiàng jù gēng xīn
蹑千级而上，石台重整，洞中罗汉像俱更新。
xià fàn sì zhōng
下饭寺中。
tóng sēng zì zhào dǎn tán yuè xī zuǒ guān fēng dòng
同僧自照胆潭越溪左，观风洞。
dòng kǒu jǐn bàn guī fēng péng péng chū shè shù bù wài
洞口仅半规，风蓬蓬出射数步外。
suì cóng xī zuǒ lì tàn yá jiān zhū dòng
遂从溪左历探崖间诸洞。
hái sì yǔ dà zhì yú nǎi chì zú chí sǎn sù xī běi shàng
还寺，雨大至，余乃赤足持伞溯溪北上。
jiāng dǐ zhēn jì sì shān shēn wù hēi máng wú suǒ dǔ nǎi hái guò xī dōng rù bì xiāo dòng
将抵真济寺，山深雾黑，茫无所睹，乃还过溪东，入碧霄洞。
shǒu yú shàng rén jīng shè zài yān
守愚上人精舍在焉。
yú jué qí yǒu yì lìng tóng hái zhāo zhòng zhāo yì jiàn liú ér zhì hèn xiāng jiàn zhī wǎn bó mù fǎn sù líng fēng
余觉其有异，令僮还招仲昭，亦践流而至，恨相见之晚，薄暮，返宿灵峰。
sān shí rì mào yǔ xún liú xi zhé èr lǐ yī xī zì xī běi lái hé qí shì yù dà
三十日冒雨循流，西折二里，一溪自西北来合，其势愈大。
dù xī ér xi sù ér xī běi xíng sān lǐ rù jìng míng sì
渡溪而西，溯而西北行，三里，入净名寺。
yǔ yì shén yún wù zhōng yǎng jiàn liǎng yá zhòng yán jiā lì céng dié ér shàng mò biàn céng cì
雨益甚，云雾中仰见两崖，重岩夹立，层叠而上，莫辨层次。
yī lǚ zhān tòu yì shēn qióng xi gǔ zhōng yǒu shuǐ lián gǔ wéi mó shí shì shuō fǎ tái zhū shèng
衣履沾透，益深穷西谷，中有水帘谷、维摩石室、说法台诸胜。
èr lǐ zhì xiǎng yán
二里，至响岩。
yán yòu yǒu èr dòng fēi pù zhào qí wài yú cóng zhēn jīng jí mǎng zhōng lǚ xiǎn yǐ dēng
岩右有二洞，飞瀑罩其外，余从榛荆棘莽中履险以登。
qí dòng yī míng lóng wáng yī míng sān tái
其洞一名龙王，一名三台。
èr dòng zhī qián yǒu yán tū chū ruò lù tái rán kě zhàn ér tōng yě
二洞之前，有岩突出，若露台然，可栈而通也。
chū dòng fǎn tiào xiǎng yán zhī shàng yī shí cè ěr fù fēng tóu wèi tīng shī sǒu
出洞，返眺响岩之上，一石侧耳附峰头，为“听诗叟”。
yòu xi èr lǐ rù líng yán
又西二里，入灵岩。
zì líng fēng xi zhuǎn jiē chóng yán lián zhàng yī kāi ér wèi jìng míng yī wèn zhí rù suǒ chēng yī xiàn tiān yě
自灵峰西转，皆崇岩连幛，一开而为净名，一璺直入，所称一线天也；
zài kāi ér wèi líng yán dié zhàng huí huán sì dāng qí zhōng
再开而为灵岩，叠嶂回环，寺当其中。
wǔ yuè shuò chū yī zhòng zhāo yǔ yú tóng dēng tiān cōng dòng
五月朔初一仲昭与余同登天聪洞。
dòng zhōng dōng wàng yuán dòng èr běi wàng zhǎng dòng yī jiē tòu lòu tōng míng dì qiào shí zhí xià gé bù kě lǚ
洞中东望圆洞二，北望长洞一，皆透漏通明，第峭石直下，隔不可履。
yú nǎi fù xià zhì sì zhōng fù tī pò mǎng lǜ tóng yú bié wù zhí dǐ yuán dòng zhī xià tī ér dēng
余乃复下至寺中，负梯破莽，率僮逾别坞，直抵圆洞之下，梯而登；
bù jí zé zhuó mù héng qiàn jiā shí jiān jiàn mù yǐ shēng
不及，则斫木横嵌夹石间，践木以升；
fù bù jí zé yǐ shéng yǐn tī xuán dàn xì zhī shù
复不及，则以绳引梯悬石隙之树。
tī qióng jì lián jiē yǐ mù mù qióng jì yǐ tī tī mù jù qióng zé yǐn shéng róu shù suì rù yuán dòng zhōng hū zhòng zhāo xiāng wàng ér yǔ
梯穷济连接以木，木穷济以梯，梯木俱穷，则引绳揉树，遂入圆洞中，呼仲昭相望而语。
fù rú fǎ niè zhǎng dòng ér xià yǐ rì zhōng yǐ
复如法蹑长洞而下，已日中矣。
xi dǐ xiǎo lóng jiǎo zhī xià yù xún jiàn quán bù kě de
西抵小龙湫之下，欲寻剑泉，不可得。
jù shí qì ér zuò yǎng shì huí zhàng bī tiān qiào fēng dào chā fēi liú guà qí zhōng zhēn ruò jiǔ tiān yè bó zhě xiàng tiān shàng guà xià de chóu liàn
踞石碛而坐，仰视回嶂逼天，峭峰倒插，飞流挂其中，真若九天曳帛者像天上挂下的绸练。
xi guò xiǎo jiǎn dāo fēng yòu guò tiě bǎn zhàng
西过小剪刀峰，又过铁板嶂。
zhàng fāng zhǎn rú píng gāo chā céng yán zhī shàng xià kāi yī xì rú mén wéi yún qì chū mò zǔ jué rén jì
嶂方展如屏，高插层岩之上，下开一隙如门，惟云气出没，阻绝人迹。
yòu guò guān yīn yán lù jiàn xi yán jiàn zhí wèi lí jiān fù yǔ cháng yún bìng zhì cháng yún nán xià diē ér fù qǐ wèi dài chén fēng
又过观音岩，路渐西，岩渐拓，为犁尖，复与常云并峙，常云南下，跌而复起，为戴辰峰。
qí diē chù yǒu āo yuē mǎ ān lǐng nèi gǔ zhī dōng xī fēn zhě yǐ shì lǐng wèi jiè
其跌处有坳，曰马鞍岭，内谷之东西分者，以是岭为界。
cóng líng yán zhì mǎ ān lǐng fán sì lǐ ér chóng luán wù niè yìng jiē bù xiá
从灵岩至马鞍岭凡四里，而崇峦屼嵲，应接不暇。
yú lǐng rì sè jiàn báo yān zī tài yáng xi xià
逾岭，日色渐薄崦嵫yān zī太阳西下。
èr lǐ xi guò dà lóng qiū xī kǒu yòu èr lǐ xī nán rù sù néng rén sì
二里，西过大龙湫溪口，又二里，西南入宿能仁寺。
chū èr rì cóng sì hòu wù mì fāng zhú wú jiā zhě
初二日从寺后坞觅方竹，无佳者。
shàng yǒu tán huā ān pō yōu jì
上有昙花庵，颇幽寂。
chū sì yòu guān yàn wěi quán jí xī liú zì lóng qiū lái zhě fēn èr gǔ luò shí jiān gù míng
出寺右，观燕尾泉，即溪流自龙湫来者，分二股落石间，故名。
réng běi sù liú èr lǐ xi rù lóng qiū xī kǒu
仍北溯流二里，西入龙湫溪口。
gèng xi èr lǐ yóu lián yún zhàng rù dà jiǎn dāo fēng chù rán lì jiàn zhōng liǎng yá shí bì huí hé dà lóng qiū zhī shuǐ cóng tiān xià zhuì
更西二里，由连云嶂入，大剪刀峰矗然立涧中，两崖石壁回合，大龙湫之水从天下坠。
zuò kàn bù zú tíng qián duì lóng tān hòu yī jiǎn dāo shēn zài sì shān zhōng yě
坐看不足亭，前对龙滩，后揖剪刀，身在四山中也。
chū lián yún zhàng yú huá yán lǐng gòng èr lǐ rù luó hàn sì
出连云嶂，逾华岩岭，共二里，入罗汉寺。
sì jiǔ fèi wò yún shī jìn xīn zuì jìn chóng xīn xiū qì zhī
寺久废，卧云师近新最近重新修葺之。
wò yún nián bā shí yú qí xiāng yǔ fēi lái shí luó hàn xiāng sì kāi shān jù shǒu yě
卧云年八十余，其相与飞来石罗汉相似，开山巨手也。
yú yāo shī qióng dǐng shī xǔ tóng shàng cháng yún ér yàn hú fǎn zài qí xi yóu shí mén sì wèi biàn
余邀师穷顶，师许同上常云，而雁湖反在其西，由石门寺为便。
shí yǐ xià wǔ yǐ cháng yún qī zhī hòu rì suì yǔ qí tú xi yú dōng lǐng zhì xī wài gǔ gòng sì lǐ guò shí mén sì fèi zhǐ
时已下午，以常云期之后日，遂与其徒西逾东岭，至西外谷，共四里，过石门寺废址。
suí xī xi xià yī lǐ yǒu xī zì xi lái hé jí líng yún bǎo guān zhū shuǐ yě èr shuǐ hé ér nán rù hǎi
随溪西下一里，有溪自西来合，即凌云、宝冠诸水也，二水合而南入海。
nǎi gèng sù xi lái zhī xī sù yú líng yún sì
乃更溯西来之溪，宿于凌云寺。
sì zài hán zhū fēng xià gū fēng chā tiān hū liè ér wèi èr zì dǐng zhì zhǒng jǐn lí zhǐ chǐ zhōng hán yī yuán shí rú zhū yóu qí jué
寺在含珠峰下，孤峰插天，忽裂而为二，自顶至踵，仅离咫尺，中含一圆石如珠，尤奇绝。
xún xī běi rù shí jiā jí méi yǔ tán yě
循溪北入石夹，即梅雨潭也。
fēi pù zì jué bì xià jī shén xióng zhuàng bù shì kōng méng yǔ sè ér yǐ
飞瀑自绝壁下激，甚雄壮，不似空蒙雨色而已。
chū sān rì réng dōng xíng sān lǐ sù xī běi rù shí mén tíng dān yú huáng shì mù táng
初三日仍东行三里，溯溪北入石门，停担于黄氏墓堂。
lì jí běi shàng yàn hú dǐng dào bù shèn jùn
历级北上雁湖顶，道不甚峻。
zhí shàng èr lǐ xiàng shān jiàn fú hǎi yǔ lái qián yù shàng hǎi zhé bī zú xià
直上二里，向山渐伏，海屿来前，愈上，海辄逼足下。
yòu shàng sì lǐ suì yú shān jǐ
又上四里，遂逾山脊。
shān zì dōng běi zuì gāo chù yǐ lǐ jí qū zhé lián mián ér lái bō fēn sǎn wèi sì zhī jiē yì shí ér tǔ
山自东北最高处迤逦即曲折连绵而来，播分散为四支，皆易石而土。
sì zhī zhī jí yǐn yǐn lóng qǐ qí jiā chù huì ér chéng wā zhě sān měi wā zhōng fù yǒu jí nán běi héng guàn zhōng fēn wèi liǎng zǒng jì zhī bù zhǐ liù wā yǐ
四支之脊，隐隐隆起，其夹处汇而成洼者三，每洼中复有脊，南北横贯，中分为两，总计之，不止六洼矣。
wā zhōng jī shuǐ chéng wú cǎo shēng zhī de qīng qīng mí wàng mǎn yǎn shì yě suǒ jí chù suǒ chēng yàn hú yě
洼中积水成芜草生之地，青青弥望满眼，视野所及处，所称雁湖也。
ér shuǐ zhī fēn duò yú nán zhě huò zì shí mén huò chū líng yún zhī méi yǔ huò wèi bǎo guān zhī fēi pù
而水之分堕于南者，或自石门，或出凌云之梅雨，或为宝冠之飞瀑；
qí běi duò zhě zé dàng yīn zhū shuǐ yě jiē yǔ dà lóng qiū fēng mǎ niú wú jí yún
其北堕者，则宕阴诸水也，皆与大龙湫风马牛无及云。
jì yú gāng nán wàng dà hǎi běi kàn nán gē zhī xī jiē yuǎn jìn wú bì wéi dōng fēng shàng gāo chū yún biǎo
既逾冈，南望大海，北瞰南合之溪，皆远近无蔽，惟东峰尚高出云表。
yú yù cóng xī běi bié xià bǎo guān zhòng yán jī mǎng mò kě jì zú
余欲从西北别下宝冠，重岩积莽，莫可寄足。
fù xún jiù lù xià shí mén xi guò líng yún cóng hán zhū fēng wài èr lǐ yī jiàn fǎng bǎo guān sì
复寻旧路下石门，西过凌云，从含珠峰外二里，依涧访宝冠寺。
sì zài xi gǔ jué wù zhōng yǐ jiǔ fèi qí zuì shēn chù shí yá huí hé dèng dào jù jué
寺在西谷绝坞中，已久废，其最深处，石崖回合，磴道俱绝。
yī dòng gāo xuán yá zú xié shí yǐ mén
一洞高悬崖足，斜石倚门。
mén fēn wèi èr xuān huò tòu shuǎng fēi quán zhōng sǎ nèi duō bā jiāo pō shì mǐn zhī měi rén jiāo
门分为二，轩豁透爽，飞泉中洒，内多芭蕉，颇似闽之美人蕉；
wài zé xīn tuò zhú sǔn zhī pí gāo xià jiàn yǐ chéng lín
外则新箨tuò竹笋之皮高下，渐已成林。
zhì dòng wén pù shēng rú léi ér yá shí huí yǎn yǎo bù kě de jiàn
至洞，闻瀑声如雷，而崖石回掩，杳不可得见。
nǎi xià shān shè xī huí wàng dòng zhī yòu xié yá juǎn chéng xià pù cóng xià zhōng zhí zhuì xià dǎo yú yuán āo fù yuè chū āo chéng xī qù
乃下山涉溪，回望洞之右胁，崖卷成罅，瀑从罅中直坠，下捣于圆坳，复跃出坳成溪去。
qí gāo yà lóng qiū jiào shì zhuàng shèng gù fēi dàng shān dì èr liú yě
其高亚龙湫，较似壮胜，故非宕山第二流也。
dōng chū gù dào sù luó hàn sì
东出故道，宿罗汉寺。
chū sì rì zǎo wàng cháng yún fēng bái yún méng yì rán bù wèi zǔ cù wò yún tóng shàng
初四日早，望常云峰白云蒙翳，然不为阻，促卧云同上。
dōng yú huá yán èr lǐ yóu lián yún zhàng zhī zuǒ dào sōng dòng zhī yòu jī jí ér shàng gòng sān lǐ fǔ kàn jiǎn dāo fēng yǐ zài jī dǐ
东逾华岩二里，由连云嶂之左，道松洞之右，跻级而上，共三里，俯瞰剪刀峰已在屐底。
yī lǐ shān huí xī chū lóng qiū shàng liú yě
一里，山回溪出，龙湫上流也。
dù xī guò bái yún yún wài èr lú yòu běi rù yún jìng ān
渡溪，过白云、云外二庐，又北入云静庵。
ān lú yǔ dēng shān jìng xiū zhěng jù yì xī shí wò yún lìng qí tú cǎi sǔn chuī fàn
庵庐与登山径，修整俱异昔时，卧云令其徒采笋炊饭。
jì fàn zhū fēng yún qì shū jǐn zhòng zhāo liú zuò ān zhōng yú tóng wò yún zhí jī dōng fēng
既饭，诸峰云气倏尽，仲昭留坐庵中，余同卧云直跻东峰。
yòu èr lǐ jiàn wén shuǐ shēng zé dà lóng qiū cóng juǎn yá zhōng xiè xià
又二里，渐闻水声，则大龙湫从卷崖中泻下。
shuǐ chū jué dǐng zhī nán cháng yún zhī běi jiā wù zhōng jí qí yuán yě
水出绝顶之南、常云之北，夹坞中即其源也。
sù shuǐ ér shàng èr lǐ shuǐ shēng jiàn wēi
溯水而上，二里，水声渐微。
yòu èr lǐ yú shān jǐ
又二里，逾山脊。
cǐ jí běi yǐ jué dǐng nán chū fēn wèi liǎng zhī dōng zhī wèi guān yīn yán xi zhī wèi cháng yún fēng cǐ qí guò mài chù yě
此脊北倚绝顶，南出分为两支，东支为观音岩，西支为常云峰，此其过脉处也。
zhèng jǐ zhī dōng wèi wú jiā kēng
正脊之东为吴家坑。
qí fēng zhī huí liè zhě jìn wèi tiě bǎn zhàng zài rào wèi líng yán yòu zài rào wèi jìng míng yòu zài rào wèi líng fēng wài wèi xiè gōng lǐng ér jǐn
其峰之回列者，近为铁板嶂，再绕为灵岩，又再绕为净名，又再绕为灵峰，外为谢公岭而尽。
jí zhī xi qí kēng jí lóng qiū bèi
脊之西，其坑即龙湫背。
qí fēng zhī huí liè zhě jìn wèi lóng qiū zhī duì yá zài rào wèi fú róng fēng yòu zài rào wèi líng yún yòu zài rào wèi bǎo guān shàng wèi lǐ jiā shān ér zhǐ
其峰之回列者，近为龙湫之对崖，再绕为芙蓉峰，又再绕为凌云，又再绕为宝冠，上为李家山而止。
cǐ yàn shān zhī nán miàn zhū fēng yě
此雁山之南面诸峰也。
ér guān yīn cháng yún èr fēng zhèng dāng qí zhōng yǐ fú zhàng lǚ xià wéi běi fēng ruò fù yǐ rán yóu píng lì yú hòu
而观音、常云二峰，正当其中，已伏杖履下，惟北峰若负扆然，犹屏立于后。
běi shàng èr lǐ yī jí píng zhì xiá rú yuán qiáng liǎng duān áng qǐ běi tuí rán zhí xià jí wéi nán gē xī héng liú jiè bù ruò nán miàn zhī huán hù yǐ
北上二里，一脊平峙，狭如垣墙，两端昂起、北颓然直下，即为南合溪横流界，不若南面之环互矣。
yú cóng dōng diān jī xi dǐng shū zhí zhú shēng dà qǐ zé hài lù shù shí tóu yě
余从东巅跻西顶，倏踯躅声大起，则骇鹿数十头也。
qí běi yī fēng zhōng pōu ruò fǔ pī zhōng zé shí sǔn cēn cī luàn yá sēn lì shēn yǎo wú dǐ
其北一峰，中剖若斧劈，中则石笋参差，乱崖森立，深杳无底。
lù jiē bēn duò qí zhōng xiǎng yǒu yǔn sǐ wáng qiàn zhě
鹿皆奔堕其中，想有陨死亡堑者。
zhū sēng zhì fù yǐ shí piàn zhì zhī shēng rú liè bó bàn xiǎng shǐ chén lù yì tí háo bù zhǐ
诸僧至，复以石片掷之，声如裂帛，半响始沉，鹿益啼号不止。
cóng cǐ zài xi zé shí jǐ zhōng duàn fēng yì jiàn xià xī běi tiào yàn hú yù yuǎn yù xià
从此再西，则石脊中断，峰亦渐下，西北眺雁湖，愈远愈下。
yú èr shí nián qián tàn yàn hú dōng mì gāo fēng wèi duàn yá suǒ zǔ xuán gěng shéng suǒ ér xià jí cǐ chù yě
余二十年前探雁湖，东觅高峰，为断崖所阻，悬绠绳索而下，即此处也。
xī lì qí xi jīn dōng chū qí shàng wú yǒu yí hàn yǐ
昔历其西，今东出其上，无有遗憾矣。
fǎn xià yún jìng ān xún xī zhì dà lóng qiū shàng xià kàn jiǎo dǐ lóng tán yuán zhuǎn jiā yá jiān shuǐ cóng juǎn bì zhuì tán yuè ér xià pēn guāng guài bù kě pò shì
返下云静庵，循溪至大龙湫上，下瞰湫底龙潭，圆转夹崖间，水从卷壁坠潭，跃而下喷，光怪不可迫视。
suì yú xī xī shàng nán chū lóng qiū zhī duì yá lì liǎng fēng ér nán qí lǐng jí shí mén dōng luó hàn zhī xi nán chū wèi fú róng fēng yòu nán xià wèi dōng lǐng zhě yě
遂逾溪西上，南出龙湫之对崖，历两峰而南，其岭即石门东，罗汉之西，南出为芙蓉峰，又南下为东岭者也。
fú róng fēng yuán xuān tè lì zài luó hàn sì xī nán yú
芙蓉峰圆亘特立，在罗汉寺西南隅。
jì zhì qí xià shǐ de lù
既至其下，始得路。
dōng dá yú sì rì yǐ xi zhòng zhāo yì xiān zhì yǐ
东达于寺，日已西，仲昭亦先至矣。
chū wǔ rì bié wò yún chū luó hàn sì xún xī yī lǐ zhì lóng qiū xī kǒu
初五日别卧云出罗汉寺，循溪一里，至龙湫溪口。
fán sì lǐ yú mǎ ān ér xià
凡四里，逾马鞍而下。
běi wàng guān yīn fēng xià yǒu shí wèn liè kǒu ruò mén céng liè fēi yī
北望观音峰下，有石璺wèn裂口若门，层列非一。
zhòng zhāo yǐ qián xiàng líng yán
仲昭已前向灵岩。
yú xié yī tóng běi dǐ fēng xià xún qiáo lù xi zhuǎn èr lǐ zhí dǐ guān yīn cháng yún zhī lù shǐ zhī èr fēng shàng suī yáo zhì qí xià shí bì lián gèn chéng chéng
余挟一僮北抵峰下，循樵路西转二里，直抵观音、常云之麓，始知二峰上虽遥峙，其下石壁连亘成城。
yòu xún yá dōng jī lǐ xǔ chū shí wèn zhī shàng cóng mù mì yīn bù néng xuán liè jiē kě mén ér tōng yě
又循崖东跻里许，出石璺之上，丛木密荫，不能悬裂，皆可扪而通也。
wèn wài yī fēng tè qǐ báo qí piàn yún yuán dǐng gǒng xiù gāo ruò lǎo sēng yán yán ruò xiǎo ér gǒng lì
璺外一峰特起，薄齐片云，圆顶拱袖，高若老僧岩，严若小儿拱立。
chū lù yú jū duō wú shì yǒu wú yīng yuè zhě liú yú cān
走出路角，有很多姓吴的人家住在这里，有个叫吴应岳的留我吃饭。
yú xié zhī sù xī rù jí jué dǐng suǒ wàng wú jiā kēng xī yě zài tiě bǎn guān yīn zhī jiān
余挟之溯溪入，即绝顶所望吴家坑溪也，在铁板、观音之间。
yù shàng xī zuǒ huáng yá céng dòng yá zài tiě bǎn zhàng zhī xi dòng zài yá zhī zuǒ ruò shàng xià èr céng zhě
欲上溪左黄崖层洞，崖在铁板嶂之西，洞在崖之左，若上下二层者。
dǐ qí xià bù dé shàng chū qí shàng dòng yòu zài xuán yá jiān wú kě xià yě
抵其下，不得上，出其上，洞又在悬崖间，无可下也。
nǎi xún yá dōng xíng yòu dé yī shí wèn wàng qí shàng céng dié kě rù jì fēi gòu mù xuán tī bù néng dēng
乃循崖东行，又得一石璺，望其上，层叠可入，计非构木悬梯不能登。
cóng cǐ xià yī xiǎo fēng yuē yīng zuǐ yán yǔ wú bié
从此下一小峰，曰莺嘴岩，与吴别。
dōng guò tiě bǎn zhàng xià jiàn qí zhōng shí wèn gèng dà xià ruò yǒu dòng liú ér chéng xī zhě
东过铁板嶂下，见其中石璺更大，下若有洞流而成溪者。
jí sù liú rù dǐ dòng xià luàn shí zhì sāi ér yá zuǒ yǒu lù zhí shàng záo kǎn xuán yá jiān chuí téng kě pān
亟溯流入，抵洞下，乱石窒塞，而崖左有路直上，凿坎悬崖间，垂藤可攀。
suì fèn yǒng shàng yī ài zé jiě yī zhàng ài zé qì zhàng fán zhí shàng yī yá fù héng lì yī yá rú shì zhě zài yòu zhàn mù wèi qiáo zhě zài suì rù shí wèn zhōng
遂奋勇上，衣碍则解衣，杖碍则弃杖，凡直上一崖，复横历一崖，如是者再，又栈木为桥者再，遂入石璺中。
shí duì zhì rú mén zhōng kuān guǎng de lèi jí yǐ shēng
石对峙如门，中宽广，得累级以升。
yòu rù shí mén liǎng chóng yǎng dì qí shàng shí bì huán lì qīng tiān yī wéi zhōng xuán rú jǐng
又入石门两重，仰睇其上，石壁环立，青天一围，中悬如井。
bì qióng tòu rù dòng zhōng
壁穷，透入洞中。
dòng dǐ rì guāng tòu chù yǒu mù tī náo shēng xiàng yuán yí yàng pá shàng qí shàng ruò lóu gé rán
洞底日光透处有木梯，猱升像猿一样爬上其上，若楼阁然。
cóng gé zuǒ zhuǎn fù de píng xū dà qiū hòu jí tiě bǎn zhàng gāo liè dōng xī wēi yá huán rào nán miàn shí wèn xià fú xuān chǎng huí hé zhēn xiān líng suǒ zhái yǐ
从阁左转，复得平墟大丘，后即铁板嶂高列，东西危崖环绕，南面石璺下伏，轩敞回合，真仙灵所宅矣！
nèi yǒu máo wū yī yíng xū wú rén jū
内有茅屋一楹，虚无人居。
xì dì shàng duō chá shù gù kǎn shí zhì tī wǎng lái qí jiān ěr
隙地上多茶树，故坎石置梯，往来其间耳。
xià zhì xī páng yǒu jū mín
下至溪旁，有居民。
suì yuè xiǎo jiǎn dāo fēng ér dōng èr lǐ rén líng yán yǔ zhòng zhāo huì
遂越小剪刀峰而东，二里，人灵岩，与仲昭会。
chū liù rì xié líng yán sēng wèi píng xiá zhàng zhī yóu
初六日挟灵岩僧为屏霞嶂之游。
yóu lóng bí dòng yòu pān shí xià shàng bàn lǐ dé yī dòng shén qí
由龙鼻洞右攀石罅上，半里，得一洞甚奇。
yòu shàng bàn lǐ yá qióng lù jué yǒu tī yǐ yá duān gài shāo tàn zhě suǒ yí
又上半里，崖穹路绝，有梯倚崖端，盖烧炭者所遗。
yuán tī chū qí shàng sān jù shí héng dié liǎng yá jiān nèi fù shí chéng shì kuà qí wài zhě wèi xiān qiáo
缘梯出其上，三巨石横叠两崖间，内覆石成室，跨其外者为仙桥。
qí shì kōng míng yōu chǎng bì yú zhòng yán zhī cè suī wú tiě bǎn zhàng shí mén zhī qí guī zǎn hé ér yōu suì zì chéng yì tiān
其室空明幽敞，蔽于重岩之侧，虽无铁板嶂、石门之奇瑰攒合，而幽邃自成一天。
fù tòu dòng zuǒ shàng pān téng lì zhàn suì chū píng xiá zhàng zhī zhōng céng gài lóng bí dǐng yě
复透洞左上，攀藤历栈，遂出屏霞嶂之中层，盖龙鼻顶也。
yá duān yì kuān kǎi dì shì gāo ér gān zào kě lú jiàn fáng hòu zhàng yóu shàng yǐ xiāo hàn zhàng yòu yǒu yán wài fù fēi quán luò qí qián
崖端亦宽垲kǎi地势高而干燥可庐建房，后嶂犹上倚霄汉，嶂右有岩外覆，飞泉落其前。
yóu yòu fù pān jī yá shí jǐ zào zhàng dǐng wèi xuē shí suǒ zǔ
由右复攀跻崖石，几造嶂顶，为削石所阻。
qí cè shí xì yī lǚ cǎo mù yuán fù kě yǐ zhe zú suì suí zhī xià
其侧石隙一缕，草木缘附，可以着足，遂随之下。
yá jiān duō xiū téng chuí màn gè cǎi ér xié zhī
崖间多修藤垂蔓，各采而携之。
dāng shí xuē bù shòu shù shù jǐn bù shòu lǚ chù zhé chuí téng xià
当石削不受树，树尽不受履处，辄垂藤下。
rú shì xi yuè shí gāng zhě wǔ zhòng jiàng shēng bù zhǐ shù lǐ shǐ xià lín jué jiàn jí xiǎo lóng jiǎo shàng yóu yě
如是西越石冈者五重，降升不止数里，始下临绝涧，即小龙湫上游也。
qí jiàn fā yuán yàn dǐng zhī dōng nán yòu jí tiě bǎn zuǒ jí píng xiá èr zhàng zhōng zhuì wèi jué hè zhòng yá kuī bì shàng xià wú jìng fēi xuán gěng bù néng fēi dù yě
其涧发源雁顶之东南，右即铁板，左即屏霞，二嶂中坠为绝壑，重崖亏蔽，上下无径，非悬绠不能飞度也。
rù jiàn jiàn shí suí liú dōng xíng lǐ xǔ dà shí héng jù jiàn zhōng shuǐ bù néng yuè xué shí xià dǎo liǎng páng qiào bì jiē dòu lì xíng zhě lù jué
入涧，践石随流，东行里许，大石横踞涧中，水不能越，穴石下捣，两旁峭壁皆斗立，行者路绝。
nǎi fù mù wèi tī shēng yá duān fù zhuì yòng shéng xiàng xià diào rù qián jiàn xià liú zé héng shí zhī xià qióng rán zhōng kōng kě shù shí zhàng qí
乃缚木为梯升崖端，复缒zhuì用绳向下吊入前涧下流，则横石之下，穹然中空，可树十丈旗。
shuǐ cóng shí hòu jiàn líng xià zhù huì tán yàng bì xiāo rán wú jū wú shù de yàng zi qìn rén
水从石后建瓴下注，汇潭漾碧，翛xiāo然无拘无束的样子沁人。
zuǒ yòu liǎng yá jù yǒu dòng gāo zhì
左右两崖，俱有洞高峙。
yóu cǐ ér qián jí lóng qiū xià zhuì chù yě
由此而前，即龙湫下坠处也。
yú liǎng cì suǒ jiàn quán sì sēng zhé yún zài lóng qiū shàng rén lì xiān dá
余两次索剑泉，寺僧辄云：“在龙湫上，人力鲜达。
jīn réng yǎo rán zhī lún mò yǐ jiǔ
”今仍杳然，知沦没已久。
yù cóng cǐ héng xià liǎng fēng suì kě yóu xiān qiáo dá shí shì nǎi zhuó mù fù tī pán jué xiàn zhě shù sì fǔ shì dú xiù shuāng luán zhū fēng jìn zài jī dǐ
欲从此横下两峰，遂可由仙桥达石室，乃斫木缚梯，盘绝岘者数四，俯视独秀、双鸾诸峰，近在屐底。
jì bī xiān qiáo gé yá zhōng duàn rì yǐ xi pí shén nǎi fǎn mì qián zhé fù jīng píng xiá cè shí shì fǎn sì xié náng guò jìng míng tóu sù líng fēng
既逼仙桥，隔崖中断，日已西，疲甚，乃返觅前辙，复经屏霞侧石室返寺，携囊过净名，投宿灵峰。
chū qī rì sù sì qián xī guān nán bì xiāo gāng xuān shuǎng gāo kuò kāi lǎng wú tā qí
初七日溯寺前溪，观南碧霄冈，轩爽高阔开朗无他奇。
yòu sān lǐ xi zhuǎn wàng zhēn jì sì zài xī běi wù zhōng
又三里，西转，望真济寺在溪北坞中。
shì xī xi yóu duàn yá pò xiá ér lái xiá nán fēng wèi wǔ mǎ cháo tiān zhēng róng yóu shén
是溪西由断崖破峡而来，峡南峰为“五马朝天”，峥嵘尤甚。
liǎng páng bī zè shí xī nèi wú jū mín jí máo sè lù
两旁逼仄石蹊，内无居民，棘茅塞路。
xíng lǐ xǔ shén jiān bù kě qióng lì
行里许，甚艰，不可穷历。
běi guò zhēn jì sì sì pì jū běi gǔ yóu jī lǚ yóu zhě zú jì bú dào
北过真济寺，寺僻居北谷，游屐旅游者足迹不到。
sì yòu sù xiǎo xī sān lǐ dēng mǎ jiā shān lǐng lù shén jùn
寺右溯小溪三里，登马家山岭，路甚峻。
dēng diān wàng yàn dǐng léng cù rú lián huā zhuàng běi kàn nán gē yǐ zài jī dǐ
登巅，望雁顶棱簇如莲花状，北瞰南合，已在屐底。
fēi què ér xià jí fēi bēn ér xià què yīn xié de tōng chēng
飞舄而下即飞奔而下，舄音xì鞋的通称。
sì lǐ yú de xīn ān chí dān yú zhōng sù nán gē xī tàn dàng yīn zhū shèng
四里余，得新庵，弛担于中，溯南合溪，探宕阴诸胜。
nán gē xī fā yuán yàn shān xī běi zhī ruò niǎo lǐng qù cǐ sān shí yú lǐ yǔ yǒng jiā fēn jiè
南合溪发源雁山西北之箬ruò袅岭，去此三十余里，与永嘉分界。
yóu lǐng ér nán kě tōng fú róng rù yuè qīng
由岭而南，可通芙蓉，入乐清；
yóu lǐng ér xi zǒu fēng lín zé rù ōu jùn dào yě
由岭而西，走枫林，则入瓯郡道也。
xī nán jí yàn shān zhī yīn shān shì chóng zhí zhú mù wěng rōng bù lù nán miàn jié niè tài
溪南即雁山之阴，山势崇拓，竹木蓊茸，不露南面嶻嵲态。
xī běi dà shān zì ruò niǎo yǐ lǐ ér lái jiē céng yá guài fēng biàn huàn hé pì yǔ yún wù zhēng huàn zhì gē ér zhǐ
溪北大山，自箬袅迤逦而来，皆层崖怪峰，变换阖辟，与云雾争幻，至合而止。
yòu yī shān běi zhī xī zì běi gē lái huì jù dōng xià shí mén tán
又一山北之溪，自北合来会，俱东下石门潭。
mén nèi píng chóu qiān mǔ jū rén jiē yǐ shí mén wèi hù yǒu chuāng cǐ gē suǒ yóu míng ér nán běi zé fēn yǐ xī yě
门内平畴千亩，居人皆以石门为户牖窗，此合所由名，而南北则分以溪也。
nán gē yǒu zhāng gōng yì zhái xi rù yǒu shí fú dòng sàn shuǐ yán dòng xiān yán zhū shèng
南合有章恭毅宅，西入有石佛洞、散水岩、洞仙岩诸胜。
běi gē yǒu bái yán sì jiù zhǐ gèng xi yǒu wáng zǐ jìn xiān qiáo wèi yóu qí
北合有白岩寺旧址，更西有王子晋仙桥为尤奇。
yú mào yǔ qióng nán gē xiān jīng gōng yì zhái jù zú shén shèng
余冒雨穷南合，先经恭毅宅，聚族甚盛。
sù xī wǔ lǐ guò lí tóu ān nán jí shí fú dòng yǐ lù wú bù néng rù
溯溪五里，过犁头庵，南即石佛洞，以路芜不能入。
xi shí lǐ zhì zhuāng wù jiā xī jū mín jiē yè xìng
西十里至庄坞，夹溪居民皆叶姓。
sàn shuǐ yán zài běi wù zhōng shí yá héng gèn fēi pù xuán liú yán zuǒ dēng lǐng yǒu xiǎo ān
散水岩在北坞中，石崖横亘，飞瀑悬流，岩左登岭有小庵。
shí mù yǔ tǔ rén liú sù zhuāng wù jù yán dòng xiān yuàn zhī shèng
时暮雨，土人留宿庄坞，具言洞仙院之胜。
chū bā rì yǔ wèi zhǐ
初八日雨未止。
xi sù xī xíng sān lǐ shān jiàn yù yōu
西溯溪行三里，山涧愈幽。
suí xī zhuǎn ér běi yòu èr lǐ gé xī xiǎo jìng pò yún dèng ér rù
随溪转而北，又二里，隔溪小径破云磴而入。
dōng dù xī cóng zhī hū fēng huí xī zhuǎn shēn rù gǔ zhōng zé yān luán lì luàn
东渡溪从之，忽峰回溪转，深入谷中，则烟峦历乱。
fēng cóng zhuāng wù zhī hòu lián gèn zhì cǐ yòu kāi yī xì xiàn cǐ guī yì
峰从庄坞之后连亘至此，又开一隙，现此瑰异。
zhí tǔ rén wèn zhī yuē cǐ xiǎo zuǎn cuò bǎi shè yě dòng xiān shàng zài qí wài dà xī shàng liú
执土人问之，曰：“此小纂厝cuǎn cuò摆设也，洞仙尚在其外大溪上流。
fù chū ér dù xī lǐ xǔ
”复出而渡溪，里许。
yǒu xī zì dōng lái rù jí dòng xiān wù xī yǐ
有溪自东来入，即洞仙坞溪矣。
dù dà xī sù xiǎo xī dōng shàng qí zhōng fēng luán máo shè yǔ qián wú yì
渡大溪，溯小溪东上，其中峰峦茅舍，与前无异。
dòng xiān jí zài qí nèi yá yǐ fēng běi xiàng céng huáng zhú lín yì zhī
洞仙即在其内崖，倚峰北向，层篁huáng竹林翳之。
nǎi pò mǎng jī shí xì ér rù chū shén ài zuì shàng jiàn kuān
乃破莽跻石隙而入，初甚隘，最上渐宽。
réng nán chū zhuāng wù dōng hái lí tóu ān zhōng bù dé shí fú dòng dào
仍南出庄坞，东还犁头庵，终不得石佛洞道。
suì chū guò nán gē fǎng zǐ jìn xiān qiáo zài běi gē dǐ shàng èr shí lǐ
遂出过南合，访子晋仙桥，在北合底尚二十里。
niàn zhòng zhāo zài xīn ān shén jìn hái wù ān zhōng
念仲昭在新庵甚近，还晤庵中。
rì yǐ bū jìng bù jí wèi běi gē yóu dōng qū dà jīng ér guī
日已晡，竟不及为北合游，东趋大荆而归。