chū liù rì fàn ér xíng
初六日饭而行。
chū dōng mén wǔ lǐ yī shān tū yú lù běi wǔ shuǐ yì běi xiàng zhì lù yóu shān nán shuǐ běi zhuǎn shān zuǐ fù dōng nán qù
出东门，五里，一山突于路北，武水亦北向至，路由山南水北转山嘴复东南去。
lù zhé ér dōng běi yī lǐ yí lù zhí běi nǎi guì yáng jiàn dào
路折而东北，一里，一路直北，乃桂阳间道；
yī qí dōng běi nǎi yí zhāng dào yě
一岐东北，乃宜章道也。
sān lǐ zhì ā pí dòng wǔ xī fù běi zhé ér lái jīng qí dōng běi qù
三里至阿皮洞，武溪复北折而来，经其东北去。
shuǐ xī yǒu jū mín shù jiā cóng cǐ dù qiáo dōng shàng niú miào lǐng jù jì wú cūn luò yǐ
水西有居民数家，从此渡桥东上牛庙岭，俱寂无村落矣。
yú lǐng xià sì lǐ wèi chuān zhōu shuǐ liáng tíng
逾岭下四里，为川州水凉亭。
yòu wǔ lǐ shēng jiàng shān gǔ wèi tóng mù láng qiáo
又五里，升降山谷，为桐木郎桥。
qiáo xià qù shuǐ zì nán ér běi qí fā yuán dāng zì xiù yán chuān xué zhī shuǐ yě
桥下去水，自南而北，其发源当自秀岩穿穴之水也。
qiáo dōng yǒu gǔ bēi dà shū fēi bái wèi guǎng fú qiáo
桥东有古碑，大书飞白，为广福桥。
qí shū shén qiú jìng wèi sòng guì yáng jūn zhī lín wǔ xiàn shì céng xī yán suǒ shū
其书甚遒劲，为宋桂阳军知临武县事曾晞颜所书。
cóng cǐ nán ér dōng shàng yī lǐng yòu dōng xiàng xún shān bàn xíng wǔ lǐ lù hū sì qí nǎi bù dōng ér cóng běi
从此南而东上一岭，又东向循山半行五里，路忽四岐，乃不东而从北。
xià lǐng yòu dōng cóng shān wù xíng wǔ lǐ wèi niú xíng
下岭，又东从山坞行五里，为牛行。
niú xíng rén yān bù duō sàn chǔ shān gǔ
牛行人烟不多，散处山谷。
gài dà lù cóng sì qí zhí dōng jù gāo lǐng wú rén ér cǐ wèi xiǎo lù biàn yú zhōng huǒ ěr
盖大路从四岐直东，俱高岭无人，而此为小路，便于中火耳。
yóu niú xíng yòu dōng cóng xiǎo jìng dēng lǐng
由牛行又东，从小径登岭。
yú ér xià sān lǐ wèi xiǎo yuán yì yǒu cūn mín shù jiā
逾而下，三里，为小源，亦有村民数家。
cóng cǐ yòu dōng běi yú èr lǐng ér xià gòng wǔ lǐ wèi shuǐ xià
从此又东北逾二岭而下，共五里，为水下。
yù yī rén yán shuǐ xià zhì fèng jí pù zhǐ sān lǐ ér lǐng huāng duō dào bì děi sòng zhě nǎi kě xíng
遇一人，言：“水下至凤集铺止三里，而岭荒多盗，必得送者乃可行。
yú nǎi fàn yú shuǐ xià cūn jiā qí rén wèi wǒ mì sòng zhě bù dé suì dōng nán yī lǐ fù nán shàng xiǎo jìng lián yú èr lǐng zé pù zài shān tóu yǐ
”余乃饭于水下村家，其人为我觅送者不得，遂东南一里，复南上小径，连逾二岭，则铺在山头矣。
qí pù zhèng zài lǐng cè jí shì wèi lín wǔ yí zhāng dōng xī jiè ér pù tíng tuí luò jì wú yī jiā
其铺正在岭侧脊，是为临武、宜章东西界，而铺亭颓落，寂无一家。
nǎi dōng xià lǐng zhuǎn ér dōng běi xíng
乃东下岭，转而东北行。
èr lǐ shǐ yǒu cūn luò zài xiǎo xī xi
二里，始有村落，在小溪西。
dù xī qiáo ér dōng běi xún shuǐ xià èr lǐ zhì suǒ shí cūn luò shén shèng
渡溪桥，而东北循水下二里，至锁石，村落甚盛。
běi wàng yǒu tài shān gāo qióng shì wèi má tián dà lǐng
北望有大山高穹，是为麻田大岭。
yóu suǒ shí běi shàng lǐng sān lǐ guò shè shān liǎng fēng yuán xuē zhì jiān yuán ér yī xié tū wèi suǒ shí shuǐ kǒu
由锁石北上岭，三里过社山，两峰圆削峙，—尖圆而一斜突，为锁石水口。
yóu qí dōng xià lǐng èr lǐ zé wǔ xī fù zì běi ér nán lù yǔ zhī yù
由其东下岭二里，则武溪复自北而南，路与之遇。
nǎi xún xī nán dōng xíng xī fù zhuǎn ér běi xī běi huán chéng yī píng shì wèi sūn chē píng yá jì yǒu xiǎo zhōu bó yān
乃循溪南东行，溪复转而北，溪北环成一坪，是为孙车坪，涯际有小舟舶焉。
jí cóng xī nán zhuǎn rù shān xiá yī lǐ nán shàng yī lǐng yuē chē dài lǐng
即从溪南转入山峡，一里，南上一岭，曰车带岭。
qí lǐng jiāo gāo qiàn ér huāng xíng zhě jù wèi wēi yán
其岭嶕jiāo高嵌而荒，行者俱为危言。
yú bù gù zhí shàng yī lǐ bàn dēng qí diān dōng wàng yǐn yǐn yǒu bān huáng zhī sè bù biàn qí wèi yún wéi shān ér má tián dà lǐng yǐ zài qí běi yǐ
余不顾，直上一里半，登其巅，东望隐隐有斑黄之色，不辨其为云为山，而麻田大岭已在其北矣。
xià lǐng lǐ bàn yǒu xī liú cóng cóng qí cè shí xué zhōng yǒu quán yī chí zì xué dǐng xià zhù qīng líng bǎi bèi xī zhōng nǎi jū ér yǐn zhī yǐ xī shuǐ guàn yān
下岭里半，有溪流淙淙，其侧石穴中，有泉一池，自穴顶下注，清泠百倍溪中，乃掬而饮之，以溪水盥焉。
gèng xià ér dōng gòng qī lǐ zhì méi tián bái shā xún sī
更下而东，共七里，至梅田白沙巡司。
wǔ xī fù běi zì má tián nán xiàng ér xià jīng sī dōng ér qù
武溪复北自麻田南向而下，经司东而去。
shì rì wǔ hòu dà jì gòng xíng liù shí lǐ zhǐ yú sī cè sì zhōng
是日午后大霁，共行六十里，止于司侧肆中。
xiān shì tú rén lǚ yǐ tú yǒu bù cè jiè yú sù xíng yú jiàn rì sè shàng zǎo hé zhì nǎi ěr dǐ nì lǚ shǐ zhī shàng wǔ yǒu dào bǎi sì shí rén zì shàng xiāng lái yóu sī dōng zhì lóng cūn qǔ jìng dào xiàng guǎng dōng wèi tǔ rén wú kǒng ěr bù zú rǎo yě
先是，途人屡以途有不测戒余速行，余见日色尚早，何至乃尔，抵逆旅，始知上午有盗，百四十人自上乡来，由司东至龙村，取径道向广东，谓土人无恐，尔不足扰也。
chū qī rì chén cān hòu nǎi xíng yǐ yè lái tǐ bù ān yě
初七日晨餐后乃行，以夜来体不安也。
yóu sī dōng dù wǔ xī suì dōng shàng dù tóu lǐng
由司东渡武溪，遂东上渡头岭。
dōng běi xíng zhí bī má tián dà lǐng xià gòng sān lǐ nǎi zhuǎn dōng nán zài shàng lǐng èr lǐ ér xià shǐ jiù wù zhōng xíng
东北行，直逼麻田大岭下，共三里，乃转东南，再上岭，二里而下，始就坞中行。
yòu wǔ lǐ yǒu shù shí jiā sàn chǔ shān lù jiān shì wèi lóng cūn
又五里，有数十家散处山麓间，是为龙村。
qí běi yǒu shí fēng tū wù lù zuǒ
其北有石峰突兀路左。
yòu dōng běi èr lǐ nǎi nán xiàng dēng lǐng cóng lǐng shàng píng xíng sān lǐ shǐ nán xià xiá zhōng yǒu xì liú zì nán ér běi dù xī jí dōng shàng lǐng lǐ bàn wèi gāo míng pù
又东北二里，乃南向登岭，从岭上平行三里，始南下峡中，有细流自南而北，渡溪即东上岭，里半为高明铺。
yòu xià lǐng yòu sān lǐ wèi jiāo xī qiáo
又下岭，又三里，为焦溪桥。
jiāo xī zài gāo míng nán yǒu shù shí jiā jiā qiáo ér jū qí shuǐ zì běi ér nán
焦溪在高明南，有数十（家）夹桥而居，其水自北而南。
yóu cǐ dōng nán sān lǐ yú yī lǐng wèi qín cài píng
由此东南三里，逾一岭，为芹菜坪。
qí nán yǒu fēng fēn tū xià yǒu céng yá chéng zhī qí sè bān zhě zá hēi jí shì wǔ yí zhī yī tǐ
其南有峰分突，下有层崖承之，其色斑赭杂黑，极似武彝之一体。
cǐ chù sì shān jù qīng è huò pèi dú cǐ yǒu yì
此处四山俱青萼藿珮，独此有异。
yòu sān lǐ yú lǐng pō gāo
又三里，逾岭，颇高。
qí xiān xíng lǐng běi kě píng zhān má tián jiāng jūn zhài huáng cén lǐng zhū fēng yǐ xíng lǐng nán zé nán xiàng kuàng rán kāi tuò xiǎng wǔ jiāng zhí xià zhī jìng yǐ
其先行岭北，可平瞻麻田、将军寨、黄岑岭诸峰，已行岭南，则南向旷然开拓，想武江直下之境矣。
xià lǐng yòu běi èr lǐ yǒu lóu héng lù kǒu shì wèi ài kǒu
下岭，又北二里，有楼横路口，是为隘口。
qí dōng nán shān shàng yǒu tǎ wǔ céng xiū ér wèi jìng
其东南山上，有塔五层，修而未竟。
guò ài kǒu xún tǎ shān zhī běi chuí mì xiǎo jìng zhuǎn rù shān ào shì wèi gèn yán
过隘口，循塔山之北垂，觅小径转入山坳，是为艮岩。
sì xiàng xī nán yán xiàng xī běi yán kǒu yǒu chí yī fāng
寺向西南，岩向西北，岩口有池一方。
sēng fèng yán wèi wǒ zhǔ jīn gāng sǔn yǐ cù yóu chǎo zhī yǐ gōng zhōu suì wò sì zhōng dé yī jué
僧凤岩为我煮金刚笋，以醋油炒之以供粥，遂卧寺中，得一觉。
xià wǔ rù nán zhèn guān zhì sān xīng qiáo
下午入南镇关，至三星桥。
guò qiáo zé shì sì jiā dào xíng lǐ zá tà zá luàn gài nán xià guǎng dōng zhī dà dào yún
过桥，则市肆夹道，行李杂遝tà杂乱，盖南下广东之大道云。
qiáo jí zài chéng nán ér nán mén zài xi dà dào xún chéng ér dōng
桥即在城南，而南门在西，大道循城而东。
yǐ nǎi běi guò dōng mén yòu zhí běi guò yǎn wǔ chǎng
已乃北过东门，又直北过演武场。
qí nèi è shí huò pèi héng wò dào cè
其内萼石藿珮，横卧道侧。
gòng běi shí lǐ guò niú jīn dòng jū mín jiāng jí bǎi jiā zài qīng cén shān xià
共北十里，过牛筋洞，居民将及百家，在青岑山下。
gài tài shān xī nán chū zhì wèi má tián dà lǐng yóu lín wǔ de
盖大山西南，初峙为麻田大岭，犹临武地。
qí dōng běi zài zhì wèi jiāng jūn zhài
其东北再峙为将军寨。
yǐ shǔ yí zhāng
已属宜章。
cǐ zuì gāo zhī dǐng nǎi dōng běi dù wèi gāo yún shān yǒu sì yān
此最高之顶，乃东北度为高云山，有寺焉。
nǎi běi zhuǎn zuì shēn chù yú shì shǐ dōng liè wéi huáng cén
乃北转最深处，于是始东列为黄岑。
qí shān nán běi héng liè qí nán chuí jí wéi qū zhé lǐng yòu dōng gèng liè yī céng zé qīng cén yě niú jīn dòng zài qí dōng běi lù
其山南北横列，其南垂即为曲折岭，又东更列一层，则青岑也，牛筋洞在其东北麓。
gèng chū xíng yī lǐ wèi yě shí pù
更出行一里，为野石铺。
qí běi shí fēng qiàn kōng dūn jù lù zuǒ jí wéi yě shí yán ér shǐ bù zhī
其北石峰嵌空，蹲踞路左，即为野石岩，而始不知。
wèn qí xià jū rén yuē yóu qí běi xiǎo jìng rù jí shì
问其下居人，曰：“由其北小径入即是。
nǎi suí qí běi chuí zhuǎn chū shān bèi nǎi sì chǎng fēi yán dòng yě
”乃随其北垂，转出山背，乃寺场，非岩洞也。
jí chū yù tóu sù yú yán xià rén jiā yǒu yī rén dāng mén jù kè bù rù nà
亟出，欲投宿于岩下人家，有一人当门拒客，不入纳。
yú jiàn qí yán shí qí yǐ wéi cǐ bì yán yě kǔ kěn zhī wū cè yī xiǎo hù zhōng róng liú yān
余见其岩石奇，以为此必岩也，苦恳之，屋侧一小户中容留焉。
yù cóng qí shě hòu shàng yán ér qí jiā jù biān lí jué xū zì qí zhōng shě hòu mén chū ér jù kè rén yóu bù kěn róng rù
欲从其舍后上岩，而其家俱编篱绝，须自其中舍后门出，而拒客人犹不肯容入。
nǎi cóng nán pàn luàn shí zhōng pān yá yú shí ér rù
乃从南畔乱石中攀崖逾石而入。
xiān dēng yī yán qí mén xiā rán ér nèi yǒu tòu dǐng zhī xì ér bù shèn shēn
先登一岩，其门岈然，而内有透顶之隙，而不甚深。
yǎng guān mén zuǒ yǒu dèng mái cǎo jiān jí pī jīng shàng
仰观门左，有磴埋草间，亟披荆上。
xī nán xíng shí jìng jiān fù de shí mén rú hé zhǎng qí nèi xiá ér shāo shēn yòu liè páng qiào qí shàng yì tòu tiān guāng ér yòu bì zhī bàn yī yuán qiào tòu míng rú jìng
西南行石径间，复得石门如合掌，其内狭而稍深，右裂旁窍，其上亦透天光，而右壁之半，一圆窍透明如镜。
chū xiá mén gèng xī běi suí dèng shàng zé qióng yá xuē lì shàng yǒu dié shí sǒng xiāo xià ruò zhǎn zhàng nèi liǎn
出峡门，更西北随磴上，则穹崖削立，上有叠石耸霄，下若展幛内敛。
shí jiàn jiù wǎn sì xiàng mì lù bù dé niàn cǐ jí yě shí yán wú yí
时渐就晚，四向觅路不得，念此即野石岩无疑。
zhì yuán yún lín guān dào páng fēi shān hòu kě zhī dàn hèn wú bǔ dié wèi jìng yǐ qióng qí shèng zhě
《志》原云“临官道旁”，非山后可知，但恨无补叠为径以穷其胜者。
nǎi xià jiù zuò qí wǔ xià ér dāng mén rén yǐ tā qù
乃下，就坐其庑下，而当门人已他去。
yǐ ér wén zhōng shì yǒu nèi yǒu hū kè shēng nǎi zhǔ rén wò xi zài nèi yě
已而闻中室牖内有呼客声，乃主人卧息在内也。
wèi kè tàn yán céng jiàn xiān shī fǒu
谓：“客探岩曾见仙诗否？
yú yǐ suǒ jīng duì
”余以所经对。
yuē wèi yě qióng yá zhī yòu xiá mén zhī shàng shàng yǒu lù kě shàng míng rì dāng zài qióng zhī
曰：“未也，穹崖之右，峡门之上，尚有路可上，明日当再穷之。
shí cè hù zhǔ rén yì suī ài kè ér shì shén bēi ài zhū juàn kè pù gòng zài yī chù jiàn yú yì bù biàn kòu shì zhōng fù jiè xià yú tà ér fù bù yīng yú yīn jiù yǒu xià qiú zhōng shì zhǔ rén zhǔ rén xǔ zhī nǎi yí wò jù yú zhōng
”时侧户主人意虽爱客，而室甚卑隘，猪圈客铺共在一处，见余意不便，叩室中妇借下余榻，而妇不应，余因就牖下求中室主人，主人许之，乃移卧具于中。
zhōng shì zhǔ rén qǐ xiàng kè yán kè ài yóu míng shān cǐ jiān yǒu gāo yún shān nǎi zhòng shān zhī dǐng lù yóu huáng cén lǐng ér shàng yí zhāng bā jǐng yǒu huáng cén dī cuì bái shuǐ liú hóng èr shèng zài qí xià bù kě shī yě
中室主人起向客言：“客爱游名山，此间有高云山，乃众山之顶，路由黄岑岭而上，宜章八景有‘黄岑滴翠’、‘白水流虹’二胜在其下，不可失也。
yú hàn zhī
”余颔之。
chū bā rì chen mì dǎo yóu gāo yún zhě qí rén yù yú shǎo dài shàng wǔ nǎi de tóng háng
初八日晨，觅导游高云者，其人欲余少待，上午乃得同行。
yú fàn hòu fù dēng yán shàng yóu qióng yá zhī dōng cóng yù zhī xià guǒ yòu de lù
余饭后复登岩上，由穹崖之东，丛郁之下，果又得路。
shàng shù bù luàn shí zòng héng lù fù mò biàn
上数步，乱石纵横，路复莫辨。
nǎi pān yú shí è shàng jù qiàn kōng jué liè yǒu dà shí gāo sǒng yú wài jiā chéng shí píng yǎn yìng yù shèng rán zhōng bù dé dòng zhōng shī yě
乃攀逾石萼，上俱嵌空决裂，有大石高耸于外，夹成石坪，掩映愈胜，然终不得洞中诗也。
pái huái jiǔ zhī hái zhì shī lù chù jiàn yī shí xué jí zài suǒ yú shí shàng
徘徊久之，还至失路处，见一石穴，即在所逾石上。
nǎi pú fú rù qí nèi hán xiā qǐ liè liè xué páng tōng wǎn zhuǎn tòu shí píng xià jiē míng lǎng kě chuān
乃匍伏入，其内崡岈起裂，列穴旁通，宛转透石坪下，皆明朗可穿。
gài qián yuè qí shàng cí tòu qí dǐ qiú suǒ wèi xiān shī jìng wú yǒu yě
盖前越其上，兹透其底，求所谓仙诗，竟无有也。
xià yán dǎo zhě wèi zhì fāng yè náng jiù dào hū běi lù yán dà dào èr bǎi yú rén zì běi lái
下岩，导者未至，方拽囊就道，忽北路言，大盗二百余人自北来。
zhǔ rén jù bēn qiǎng fù bēn bì hòu shān yú yǔ gù pū fù xié náng cáng shì suǒ yóu xué zhōng yǐ cǐ chù lù yōu mò jué qiě yǒu hòu xué kě tā zǒu yě
主人俱奔，襁负奔避后山，余与顾仆复携囊藏适所游穴中，以此处路幽莫觉，且有后穴可他走也。
yú fú xué zhōng lìng gù pú cóng xué páng kuī zhī
余伏穴中，令顾仆从穴旁窥之。
chū bēn zǒu fēn fēn yǐ ér lù jì wú rén
初奔走纷纷，已而路寂无人。
jiǔ zhī fù yǒu zì běi ér nán zhě nǎi xià wèn zhī yuē zéi cóng zhāng qiáo zhī shàng guò wài lǐng xī xiàng huáng máo yǐ
久之，复有自北而南者，乃下问之，曰：“贼从章桥之上，过外岭西向黄茅矣。
nǎi xià yán nán xíng zé zì běi nán lái zhě shén zhòng ér běi qù zhě yóu sù sù jǔ bù cù xiá bù qián yě
”乃下岩南行，则自北南来者甚众，而北去者犹蹜蹜sù举步促狭不前也。
tú rén xiāng gào jí méi qián sī dù hé bǎi sì shí míng zhī huǒ jí huǒ nán zhì tiān dū shí píng xíng jié
途人相告，即梅前司渡河百四十名之伙即”伙”，南至天都石坪行劫。
nǎi dōng cóng jiàn dào běi chū zhāng qiáo zhuǎn ér xi hái gài rào yí zhāng zhī sì jiāo ér yóu bù gǎn jìng dù guó mén yě
乃东从间道，北出章桥，转而西还，盖绕宜章之四郊，而犹不敢竟度国门也。
nán cóng jiù lù yī lǐ bàn dǐ niú jīn dòng běi suì cóng xiǎo jìng xī nán xún tài shān xíng
南从旧路一里半，抵牛筋洞北，遂从小径，西南循大山行。
lǐ bàn chū niú jīn dòng zhī hòu nǎi xi yuè shān xiá gòng wǔ lǐ chū xiá nǎi xún qīng cén nán lù xíng
里半，出牛筋洞之后，乃西越山峡，共五里，出峡，乃循青岑南麓行。
yǒu lù chà dà nǎi xī nán xiàng xiàn zhě ér huáng cén zhī dào zé ruò duàn ruò xù wéi yǐ yì nǐ ěr
有路差大，乃西南向县者，而黄岑之道则若断若续，惟以意拟耳。
gòng xi sān lǐ zhuǎn yī gāng shǐ yǔ nán lái dà dào hé suì běi xiàng qū zhé lǐng
共西三里，转一冈，始与南来大道合，遂北向曲折岭。
èr lǐ zhí jī lǐng āo qí xi jí bái shuǐ liú hóng
二里，直跻岭坳，其西即“白水流虹”。
zhāng shuǐ zhī shàng yuán zì gāo yún shān nán jìng huáng cén tóng yóu cǐ chū xiá bù liú xuán dàn ér xià zhě yě
章水之上源，自高云山南径黄岑峒，由此出峡，布流悬石而下者也。
tǔ rén jí chēng cǐ lǐng yuē huáng cén rán huáng cén shān shàng běi zhì cǐ qí nán xià zhī
〔土人即称此岭曰黄岑，然黄岑山尚北峙，此其南下支。
yú lǐng xī běi bàn lǐ jí sù jiàn xíng huáng cén shān gāo zhì dōng běi qí yáng huán chéng yī tóng dà xī héng guàn zhī
〕逾岭，西北半里，即溯涧行，黄岑山高峙东北，其阳环成一峒，大溪横贯之。
jìng tóng lǐ bàn yǒu xiǎo jìng běi qù yún kě tōng zhāng qiáo
竟峒里半，有小径北去，云可通章桥。
réng sù xī xi xíng sān lǐ wèi bīng mǎ táng lù kǒu
仍溯溪西行三里，为兵马堂路口。
réng sù xī běi zhuǎn yī lǐ nǎi shě xī dēng lǐng
仍溯溪北转一里，乃舍溪登岭。
běi shàng yī lǐ xi xià wù zhōng shì wèi cáng jīng lóu
北上一里，西下坞中，是为藏经楼。
gāo shān sì rào xiǎo jiàn yíng mén sì shén zhěng jié
高山四绕，小涧潆门，寺甚整洁。
xī wèi zhù cáng zhī suǒ jìn wèi zéi jié sì sēng sàn qù jīng yí gāo yún dú yī èr sēng bì hù shǒu yān
昔为贮藏之所，近为贼劫，寺僧散去，经移高云，独一二僧闭户守焉。
yīn chuī zhōu qí zhōng zuò wò qí zhōng jiǔ zhī
因炊粥其中，坐卧其中久之。
xià wǔ nǎi yóu sì zuǒ dēng lǐng tiáo yáo zhí shàng zhě èr lǐ shì wèi píng tóu lǐng
下午，乃由寺左登岭，岧峣直上者二里，是为坪头岭。
yú lǐng shāo xià de wù shén yōu shān wéi cuì dié zhòng hè zhēng liú yǒu xiū huáng yī qiū cóng mù jiāo yìng zhōng jìng shì chū yān
逾岭稍下，得坞甚幽，山帏翠叠，众壑争流，有修篁一丘，丛木交映中，静室出焉。
qí shì xiū jié ér kōng jì wú rén gāo shān liú shuǐ yǎo rán ér yǐ
其室修洁，而空寂无人，高山流水，窈然而已。
bàn lǐ yú wù fù sù jiàn běi shàng lǐng yī lǐ lǐng qióng ér shuǐ bù jué
半里，逾坞，复溯涧北上岭一里，岭穷而水不绝。
cǐ píng tóu ér shàng dì èr lǐng yě
此坪头而上第二岭也。
shuǐ fù zì shàng wù tòu xiá xià lù tòu xiá rù yòu píng xíng wù zhōng bàn lǐ dù jiàn dōng běi shàng lǐng
水复自上坞透峡下，路透峡入，又平行坞中半里，渡涧，东北上岭。
jiàn dōng zì huáng cén shān hòu lái píng liú wù zhōng shí píng yān hóng qīng quán sù rùn sè móu xiāng dāng yú zhuó jǐn
〔涧东自黄岑山后来，平流坞中，石坪殷红，清泉素润，色侔móu相当于濯锦；
chū xiá xià xiè zhū míng yù yùn zhòng mù yì zhī yǎo bù kě kuī
出峡下泻，珠鸣玉韵，重木翳之，杳不可窥；
yú shì rào jìng shì xī nán xià zhù chū cáng jīng lǐng nán wèi dà zhāng zhī yuán yě
于是绕静室西南下注，出藏经岭南，为大章之源也。
lǐng bù shèn gāo bù guò bàn lǐ jiàn pán chū huáng cén běi
〕岭不甚高，不过半里，渐盘出黄岑北。
qí chù shān juān xiān lì guāng cǎi shè mù shù suī bù fán ér huā sè jué shèng fēi tā chǔ kě bǐ
其处山鹃鲜丽，光彩射目，树虽不繁，而花色绝胜，非他处可比。
cǐ píng tóu shàng dì sān lǐng yě
此坪头上第三岭也。
shāo guò píng yòu dōng běi shàng yī lǐ yú lǐng jí
稍过坪，又东北上一里，逾岭脊。
cǐ píng tóu shàng dì sì lǐng yǐ
此坪头上第四岭矣。
qí xi shí fēng tū rú jù shī wèi jiāng jūn shān nán lái dōng zhuǎn zhī mài qí dōng zé nán dù wèi huáng cén shān zhě yě
其西石峰突如踞狮，为将军山南来东转之脉，其东则南度为黄岑山者也。
yú lǐng běi xià yī lǐ zhé ér xī běi xià xíng shēn shù zhōng yòu yī lǐ de gāo yún sì
逾岭北下一里，折而西北下，行深树中又一里，得高云寺。
sì suī shāo yǐ cuì wēi yóu jù wàn fēng jué dǐng
寺虽稍倚翠微，犹踞万峰绝顶。
bìng zhào yú lóng qìng wǔ nián jīn jiàn jiù bì ér shān mén fāng zhàng yóu wèi quán bèi xún què shí jùn jí zhī gòu zào fēi yì yě
并肇于隆庆五年，今渐就敝，而山门方丈，犹未全备，洵确实峻极之构造非易也。
sì xiàng yǒu wǔ shí sēng wèi liú kòu suǒ rǎo zhǐ cún liù qī sēng yǐ gēng zhòng wèi yè ér chén hūn zhī fàn kè bù fèi yì cǐ zhōng zhī jǐn jiàn zhě
寺向有五十僧，为流寇所扰，止存六七僧，以耕种为业，而晨昏之梵课不废，亦此中之仅见者。
zhǔ sēng bǎo zhuàng pō néng ān kè
主僧宝幢，颇能安客。
zhì sì rì yóu wèi xián shān yǐ bèi jí jí yù ér wò
至寺，日犹未衔山，以惫极，急浴而卧。
chū jiǔ rì chen qǐ nóng wù yì shān zhǐ chǐ mò biàn wèn shān yì wú tā qí suì jué cè xià shān dōng běi xiàng cóng mù zhōng xià
初九日晨起，浓雾翳山，咫尺莫辨，问山亦无他奇，遂决策下山，东北向丛木中下。
chū yú yì wèi luó jí suǒ yì jí bù néng rù ér shēn suǒ guò chù huò zhān qǐ bù gū
初，余意为萝棘所翳，即不能入，而身所过处，或瞻企不辜。
jí wǔ lǐ zhì shān lù cūn luò shù jiā sàn chǔ wù zhōng wèn suǒ wèi tǎn shān jiē yún jí cǐ ér wèn suǒ wèi wàn huá yán jiē yún wú zhī
及五里至山麓，村落数家散处坞中，问所谓坦山，皆云即此，而问所谓万华岩，皆云无之。
pái huái sì gù jìng wú yì chù
徘徊四顾，竟无异处。
dàn qí shuǐ dōng xià zhāng qiáo dà lù cóng zhī shén yū
但其水东下章桥，大路从之，甚迂；
yóu cǐ běi yú hǔ tóu lǐng chū liáng tián wéi jiān dào shén biàn
由此北逾虎头岭出良田，为间道，甚便。
suì cóng cūn cè běi shàng lǐng lǐng dōng āo zhōng dòng shuǐ xiè dà shí yá ér xià xuán lián xiè bù yì cǐ zhōng suǒ jǐn jiàn
遂从村侧北上岭，岭东坳中，洞水泻大石崖而下，悬帘泄布，亦此中所仅见。
yī lǐ yú āo shàng yī lǐ bàn fù sù liú běi xíng wù zhōng yī lǐ bàn yòu yú lǐng ér xià yǒu xī zì xi ér dōng wèn zhī yóu dōng chū zhāng qiáo zhě yě
一里，逾坳上，一里半，复溯流北行坞中，一里半，又逾岭而下，有溪自西而东，问之，犹东出章桥者也。
dù xī yòu yǒu yī xī zì běi lái rù
渡溪，又有一溪自北来入。
sù xī běi xíng xiá zhōng èr lǐ wèi dà zhú tóng jū mín shù jiā shuǐ zì xi lái xiǎng yì huáng máo lǐng xià zhī yú bō yě
溯溪北行峡中，二里为大竹峒，居民数家，水自西来，想亦黄茅岭下之余波也。
yóu zhú tóng dōng yú dà zhú lǐng lǐng wèi dà zhú shān nán xià zhī jí shì wèi fēn shuǐ dōng yóu wú xī chū chēn xi yóu zhāng qiáo rù yi
由竹峒东逾大竹岭，岭为大竹山南下之脊，是为分水，东由吴溪出郴，西由章桥入宜。
shàng shǎo xià duō
上少下多。
dōng xiàng zhí xià èr lǐ shì wèi wú xī
东向直下二里，是为吴溪。
jū mín shù jiā sàn chǔ shén chang qián zhāng qiáo liú zéi suǒ cóng ér xi zhě yě
居民数家，散处甚敞，前章桥流贼所从而西者也。
cūn dōng yī lǐ yǒu qiáo kuà xī shàng dù qiáo běi shàng xiǎo fēn lǐng yì shàng shǎo xià duō
村东一里，有桥跨溪上，度桥北，上小分岭，亦上少下多。
èr lǐ xià zhì xiān rén chǎng yǒu shuǐ pō dà běi zì shān tóng tòu xiá ér dōng yī fēng dāng guān è zhī shuǐ jī shí fèn
二里，下至仙人场，有水颇大，北自山峒透峡而东，一峰当关扼之，水激石奋。
shuǐ zhé ér nán fēng pōu qí xi ruò píng xuē ér xià zhě yǐ wéi xià bì yǒu dòng hè kě qì
水折而南，峰剖其西，若平削而下者，以为下必有洞壑可憩；
jí dǐ yá xià nǎi jué liú ér dù zé jì wú rén yān
及抵崖下，乃绝流而渡，则寂无人烟。
nǎi běi yú yī gāng èr lǐ wèi wāi lǐ
乃北逾一冈，二里为歪里。
xiān wèi liáo shì jū rén pō shèng yǒu xiǎo shuǐ zì běi nán qù
先为廖氏，居人颇盛，有小水自北南去。
nǎi cóng qí cūn dōng shàng píng lǐng běi xíng yī lǐ qí xi wù zhōng wèi wáng shì shì lú shén zhěng
乃从其村东上平岭，北行一里，其西坞中为王氏，室庐甚整。
xún zhī tǔ rén zuó liú zéi zì zhāng qiáo běi xiǎo jìng zhǐ yú cūn xi tài shān cóng mù zhōng jīng sù ér qù xiǎng bì yǒu suǒ hǎn ér bù gǎn dòng yě
询之土人，昨流贼自章桥北小径，止于村西大山丛木中，经宿而去，想必有所阚kàn而不敢动也。
cóng cǐ dōng běi chū shān āo shí dào xiū zhěng shí èr lǐ ér dǐ liáng tián
从此东北出山坳，石道修整，十二里而抵良田。
zì wāi lǐ yǔ zuò zhì cǐ yù shén nǎi chuī fàn suǒ yǐn yú sì zhōng
自歪里雨作，至此愈甚，乃炊饭索饮于肆中。
liáng tián jū shì shén zhòng nǎi zhōng dào yī dà jù luò èr yuè jiān liú kòu sān sì bǎi rén yì qún ér guò yān
良田居市甚众，乃中道一大聚落，二月间，流寇三四百人亦群而过焉。
fàn hòu yǔ bù jìn zhǐ běi shí lǐ sù yú wàn suì qiáo
饭后，雨不尽，止北十里，宿于万岁桥。
àn zhì chēn nán yǒu líng shòu shān shān yǒu líng shòu mù xī míng wàn suì gù shān xià shuǐ míng qiān qiū
按《志》，郴南有灵寿山，山有灵寿木，昔名万岁，故山下水名千秋。
jīn yǒu xiǎo wàn suì dà wàn suì èr xī jù yǒu qiáo jià qí shàng shuǐ jù zì xi ér dōng
今有小万岁、大万岁二溪，俱有桥架其上，水俱自西而东。
yú yǐ líng shòu shān bì yǒu shèng kě xún jí biàn xún tǔ rén jù wú kě zhēng wéi èr liú zhī yì qiān qiū cún wàn suì ěr
余以灵寿山必有胜可寻，及遍询土人，俱无可征，惟二流之易“千秋”存“万岁”耳。