èr shí qī rì píng míng xíng zhōu duō běi xiàng
二十七日平明行,舟多北向。
èr shí lǐ dǐ qí yáng dōng shì zhōu rén fù pō ér shì mǐ guò wǔ shǐ xíng
二十里,抵祁阳东市,舟人复泊而市米,过午始行。
bù bàn lǐ jiāng zhǎng liú héng zhòng zhōu bù qián suì pō yú yáng jiā bà dōng shì nán jǐn chù yě
不半里,江涨流横,众舟不前,遂泊于杨家坝,东市南尽处也。
xià wǔ zhōu jì pō yú nǎi tóng jìng wén dù yáng jiā qiáo gòng yī lǐ rù qí yáng xī mén
下午舟既泊,余乃同静闻渡杨家桥,共一里,入祁阳西门。
běi jīng sì pái fāng dōng chū dōng mén wài yòu dōng běi yī lǐ wèi gān quán sì
北经四牌坊,东出东门外,又东北一里,为甘泉寺。
quán yī fāng dāng sì qián pō xià chí fāng zhàng yú shuǐ yì qí zhōng shēn jǐn chǐ xǔ wèi jí dàn liè jí shì huì quán shuǐ
泉一方,当寺前坡下,池方丈余,水溢其中,深仅尺许,味极淡冽,极似惠泉水。
chéng dōng shān lǒng liáo ráo zì běi ér nán liǎng céng chéng xiá quán chū qí zhōng
城东山陇缭饶,自北而南,两层成峡,泉出其中。
sì dōng xiàng yǐ chéng wài dì yī gāng
寺东向,倚城外第一冈。
diàn qián yíng yǒu wú jùn sòng zōu zhōng gōng míng hào biǎn cǐ dì yǔ jiǎng wéi yóu
殿前楹有吾郡宋邹忠公名浩,贬此地与蒋𣲗游。
gān quán míng bēi zhāng nán xuān míng shì
《甘泉铭碑》,张南轩名栻。
cóng jùn zhōng jiǎng shì de zhī bá ér juān cǐ
从郡中蒋氏得之,跋而镌此。
zōu dà shū ér zhāng xiǎo kǎi bǐ shì qiú jìng kě chēng èr jué
邹大书,而张小楷,笔势遒劲,可称二绝。
qí qián shān dì èr céng zhī zhōng pán chéng yī wō zé jiǔ lián ān yě
其前山第二层之中,盘成一窝,则九莲庵也。
jiù wèi duō bǎo sì yì rén chén shàng shū chóng jiàn ér fù zhī zhōng yǒu fǎ yǔ táng cáng jīng gé sān jiào táng
旧为多宝寺,邑人陈尚书重建而复之,中有法雨堂、藏经阁、三教堂。
ér cáng jīng gé zhōng gōng gāo huáng dì xiàng táng bāo jīn dān zhǎi yī méi rú wò cán ér zhōng bù duàn shū xū kāi zhāng ér bù zhì wén nǎi chén shì de zhī nèi fǔ jí huáng gōng ér gōng cǐ zhě
而藏经阁中供高皇帝像,唐包巾,丹窄衣,眉如卧蚕而中不断,疏须开张而不志文,乃陈氏得之内府即皇宫而供此者。
jīn shàng shū suī gù ér zǐ sūn yóu xiū shì wèi yǐ shì wéi běn jiā xiāng huǒ yǐ
今尚书虽故,而子孙犹修饰未已,视为本家香火矣。
sì qián huán dǔ zuǒ rào qí zhōng yǐ wú ér bì hù zhī shàng yǒu zhuān juān yán líng dào yì sì zì qǐ yì zōu zhōng gōng zhī yí jì yé
寺前环堵左绕,其中已芜,而闭户之上,有砖镌“延陵道意”四字,岂亦邹忠公之遗迹耶?
ér tǔ rén yǐ mò zhī zhī nà de cǐ zì zhī zhǎng wèi táng yáng yě
而土人已莫知之,那得此字之长为糖羊也。
jiǔ lián ān zhī shān nán chuí jí wéi xué gōng
九莲庵之山,南垂即为学宫。
xué zài chéng wài ér yòu yǐ shān yǐ shān ér yòu dāng qí nán jǐn chù qián yǒu dà chí gān quán zhī liú nán xià dōng rào ér zhù yú xiāng
学在城外而又倚山,倚山而又当其南尽处,前有大池,甘泉之流,南下东绕,而注于湘。
qí rù xiāng chù wèi xiāo xiāng qiáo
其入湘处为潇湘桥。
qiáo zhī běi qí shí líng huàn yī fēng tū qǐ wèi chéng wài dì èr céng zhī shān
桥之北奇石灵幻,一峰突起,为城外第二层之山。
yī pán ér wèi jiǔ lián zài zhì ér wéi xué gōng yòu cóng xué gōng zhī dōng dù mài tū cǐ wéi xué gōng qīng lóng zhī shā
一盘而为九莲,再峙而为学宫,又从学宫之东度脉突此,为学宫青龙之沙。
qí qián xiāng jiāng cóng nán zhì cǐ dōng zhé ér qù
其前湘江从南至此,东折而去;
qí jiāng cóng běi zhì cǐ nán xiàng rù xiāng
祁江从北至此,南向入湘;
ér gān quán huó shuǐ yòu rào xué qián tòu chū nán xié ér dōng xiàng rù xiāng
而甘泉活水,又绕学前,透出南胁,而东向入湘。
nǎi sān jiāo huì zhī zhōng gù qiáo yuē xiāo xiāng qiáo tíng yuē xiāo xiāng tíng jīn gǎi jiàn xuán huá gé miào yuē xiāo xiāng miào wèi shì xiāo xiāng zhī hé liú yě
乃三交会之中,故桥曰潇湘桥,亭曰潇湘亭,今改建玄华阁,庙曰潇湘庙,谓似潇、湘之合流也。
miào hòu è liè bàn cù shí tài duō qí
〔庙后萼裂瓣簇,石态多奇。
miào sì dà shùn xiàng wèi xún shǒu yóu cǐ rán ài lòu bù chēng
〕庙祀大舜像,谓巡守由此,然隘陋不称。
fēng zhī dōng běi yǒu shí liáng wǔ gǒng kuà qí shuǐ shàng yuē xīn qiáo nǎi dōng xiàng bái shuǐ dào ér héng zhōu dào zé bù yóu qiáo ér běi sù qí liú yǐ
峰之东北,有石梁五拱跨祁水上,曰新桥,乃东向白水道,而衡州道则不由桥而北溯祁流矣。
shí yú yù mì gōng wǎng wú xī zhí zhōng xīng mó yá sòng gōng yǐ rì mù bù jí wǎng gù tàn lì zhū sì
时余欲觅工往浯溪拓《中兴摩崖颂》,工以日暮不及往,故探历诸寺。
dà dǐ gān quán gǔ piáo jiǔ lián xīn zhěng yī yǐ cún jiù yī yǐ zhēng jīn yān
大抵甘泉古朴,九莲新整,一以存旧,一以征今焉。
rì mù yóu jiāng shì ér nán jīng sān wú yì jí cì shān wú shuǐ wú shān wú tíng jìng yě qù shān qù shuǐ ér dú yǐ wú shèn shì
日暮,由江市而南,经三吾驿,即次山吾水、吾山、吾亭境也,去“山”、去“水”而独以“吾”甚是。
zì xīn qiáo sān lǐ nán zhì yáng jiā qiáo xià zhōu yǐ hūn hēi yǐ
自新桥三里,南至杨家桥,下舟已昏黑矣。
shì liǎng rì gòng xíng wǔ shí lǐ xiān zǔ yǔ hòu zǔ shuǐ yě
是两日共行五十里,先阻雨,后阻水也。
shì yè shuǐ shēng xiōng xiōng qí shì yù jí
是夜水声汹汹,其势愈急。
èr shí bā rì shuǐ zhǎng zhōu pō jìng bù chéng xíng
二十八日水涨舟泊,竟不成行。
jí xiāo jí kōng xū fù qū gān quán mì zhí bēi zhě qí rén yǐ chū
亟枵xiāo即空虚腹趋甘泉,觅拓碑者,其人已出。
yòu cóng dà jiē qū dōng mén cóng mén wài zhū zǐ yá mì fàn xìng bā jiǎo fang mì chén xìng biǎo gōng jiē yán shuǐ dà nàn dù yǐ fú xī yáng jiāng yě
又从大街趋东门,从门外朱紫衙觅范姓,八角坊觅陈姓裱工,皆言水大难渡,以涪溪、阳江也。
wèi yú biàn mì tà běn jù bù dé
为余遍觅拓本,俱不得。
fù qū gān quán zé wáng xìng tà gōng yǐ guī suǒ yú zhòng jià zhōng bù gǎn xíng zhǐ jiù gān quán mó míng èr zhǐ
复趋甘泉,则王姓拓工已归,索余重价,终不敢行,止就甘泉摹铭二纸。
yú xiān fǎn zhōu zhōng liú jìng wén hou zhí yān
余先返舟中,留静闻候拓焉。
qí yáng dōng mén wài dà jiē yǔ bīn jiāng zhī shì huán huì lián luò shì sì chōng rèn mǎn qiě duō gāo mén dà dì kě yǔ héng jùn bǐ lóng
祁阳东门外大街与濒江之市,阛阓连络,市肆充牣rèn满且多高门大第,可与衡郡比隆。
dì chéng zhōng liáo jì ruò zhǐ jiù dōng chéng wài guān kě chēng yán yì
第城中寥寂,若只就东城外观,可称岩邑。
èr shí jiǔ rì mèi shuǎng fàng zhōu
二十九日昧爽放舟。
xiǎo sè zhēng xiá céng lán kāi zǎo jì ér huǒ lún yǒng qǐ téng yàn fēi máng zhí cóng zhōu wěi shè yǔ zhěn xì tài yuè rì guān bù wèi de zhī wò yóu yě
〔晓色蒸霞,层岚开藻,既而火轮涌起,腾焰飞芒,直从舟尾射予枕隙,泰岳日观,不谓得之卧游也。
wǔ lǐ guò wú xī mó yá zài xi
〕五里过浯溪,摩崖在西。
dōng sù liú cóng xi yòu èr shí lǐ guò xí fù táng pīng tíng bàng běi yán huí zì nán jù cóng gé jiāng jiǎo shǒu
东溯流从西,又二十里,过媳妇塘,娉婷傍北,沿洄自南,俱从隔江矫首。
suǒ chēng xí fù shí zhě jiāng biān yī yá cóng shān bàn xuē chū xià chā jiāng dǐ qí shàng yī shí tè lì ér qǐ áng shǒu xi zhān qǐ qí liáng rén jí zhàng fū yóu yù mén wèi fǎn yé
所称“媳妇石”者,江边一崖,从山半削出,下插江底,其上一石特立而起,昂首西瞻,岂其良人即丈夫犹玉门未返耶?
yòu èr shí lǐ guò èr shí sì jī jī shù xiāng cì
又二十里,过二十四矶,矶数相次。
yòu wǔ lǐ pō yú huáng yáng pù
又五里泊于黄杨铺。
huáng yáng pù yǐ shǔ líng líng
黄杨铺已属零陵。
qí dōng jí wéi qí yáng jiè qí xi yáo wàng tài shān míng sì mǎ shān cǐ shān yǐ shǔ dōng ān zé xi qù dōng ān jiè yuē sān shí lǐ
其东即为祁阳界,其西遥望大山,名驷马山,此山已属东安,则西去东安界约三十里。
xī běi yǒu dà lù tōng wǔ gāng zhōu gòng èr bǎi sì shí lǐ
西北有大路通武冈州,共二百四十里。
huáng yáng yǒu xiǎo shuǐ zì xi ér lái shí liáng kuà qí shàng míng dà qiáo
黄杨有小水自西而来,石梁跨其上,名大桥。
qiáo xià tōng zhōu rù zhǐ sān wǔ lǐ ér yǐ
桥下通舟,入止三五里而已。
bù néng shàng yě
不能上也。
rùn sì yuè chū yī rì mèi shuǎng cóng huáng yáng pù fàng zhōu zhì shì shǐ zhuǎn nán xíng
闰四月初一日昧爽,从黄杨铺放舟,至是始转南行。
qí xiān zì qí yáng lái duō xī xiàng xíng
其先自祁阳来,多西向行。
shí wǔ lǐ dà hù tān yǒu wō chéng xuán zhū liú jiē bēn rù xuán zhōng qí shēng rú léi gài lòu zhī lòu dǒu yě
十五里大护滩,有涡成漩,诸流皆奔入漩中,其声如雷,盖漏卮漏斗也。
yòu shàng wèi xiǎo hù tān
又上为小护滩。
yòu shí wǔ lǐ wèi gāo lì shì
又十五里为高栗市。
jí fāng liàn yì yě
即方潋驿也。
yòu èr shí lǐ guò qīng lóng jī jī shí cuán wán
又二十里过青龙矶,矶石巑岏。
héng niè jí yǎo jiāng liú
横啮即“咬”江流。
yòu shí lǐ hūn hēi ér hòu dǐ lěng shuǐ wān
又十里,昏黑而后抵冷水湾。
xià wǔ yú bìng yú fù wèi jiǎn wǎn cān
下午,余病鱼腹,为减晚餐。
pō xi àn shí yá xià shuǐ zhǎng shí méi bù ruò qián wàng zhōng zhēng róng yě
泊西岸石涯下,水涨石没,不若前望中峥嵘也。
chū èr rì zhōu rén dēng yá shì xīn cài chén cān shí nǎi xíng
初二日舟人登涯市薪菜,晨餐时乃行。
léi yǔ dà zuò jù wǔ nǎi qíng
雷雨大作,距午乃晴。
gòng sì shí lǐ pō yú hú kǒu guān rì shàng gāo chōng yě
共四十里,泊于湖口关,日尚高舂也。
zì lěng shuǐ wān lái shān kāi tiān kuàng mù jiè dà huō ér jiāng liǎng àn dàn shuǐ zhī shí shí chū shí méi dàn yǒu suǒ yù wú bù shǎng xīn yuè mù
自冷水湾来,山开天旷,目界大豁,而江两岸,啖水之石时出时没,但有所遇,无不赏心悦目。
gài rù qí yáng jiè shí zhì jí qí shí sè jí rùn
盖入祁阳界,石质即奇,石色即润;
guò qí yáng tū wù zhī shì yǐ cì jiàn lù zhì cǐ ér suí dì yǒng chū yǐ
过祁阳,突兀之势,以次渐露,至此而随地涌出矣;
jí rù xiāng kǒu zé sǒng tū pán gèn zhě biàn wéi qiào shù huí xiáng yǐ
〔及入湘口,则耸突盘亘者,变为峭竖回翔矣。
chū sān rì píng míng fàng zhōu rù xiāng kǒu yú shì qù xiāo ér zhuǎn xiàng xiāng yǐ
初三日平明,放舟入湘口,于是去潇而转向湘矣。
xiāo jí yú qián rù yǒng zhī dào yǔ xiāng jiāo huì yú cǐ
潇即余前入永之道,与湘交会于此。
èr shuǐ yī dōng nán xiāo
二水一东南,潇。
yī xī nán xiāng
一西南,湘。
huì tóng běi qù wèi dòng tíng zhòng liú zhī zhǔ jiè qí zhōng zhě jí zhī shān zhī mài zhí zǒu ér běi jǐn
会同北去,为洞庭众流之主,界其中者即芝山之脉,直走而北尽。
jǐn chù liǎng liú jiā zhī jiān ruò lóng wěi xià chuí yīn qí jí wú shí zhōng dǐ gù liǎng liú cuò yě bì ruì ér hòu yǐ
尽处两流夹之,尖若龙尾下垂,因其脊无石中砥,故两流挫也必锐而后已。
xiāo zhī dōng àn jí xiāng kǒu yì
潇之东岸即湘口驿。
yǒu gǔ xiāo xiāng cí sì shùn dì zhī èr fēi
有古潇湘祠,祀舜帝之二妃。
yóu cí qián jié xiāo shuǐ ér xi pán lóng wěi ér rù xiāng
由祠前截潇水而西,盘龙尾而入湘。
xiāng kǒu zhī zhōng yǒu shā qì zhōng xuán cóng mù rú shān xiāng liú fēn liǎng pài yíng zhī ruò lóng kǒu zhī hán zhū shàng xià zhī zhōu jù cóng qí xi bī shān yá ér shàng
湘口之中,有砂碛中悬,丛木如山,湘流分两派潆之,若龙口之含珠,上下之舟,俱从其西逼山崖而上。
shí yīn liú zhǎng jí cóng zhū dōng jiā gǎng yán lóng wěi yǐ jìn
时因流涨,即从珠东夹港沿龙尾以进。
yī lǐ rào chū zhū hòu jí fēn kǒu chù yě
一里,绕出珠后,即分口处也。
yú shì xī běi sù quán xiāng ruò rù yān hóu rán qí nán yǒu xiǎo shuǐ běi xiàng rù xiāng jí zhī shān xī lù zhī shuǐ yú xiàng dēng lǐng suǒ wàng ér jiàn zhī zhě yě
于是西北溯全湘,若入咽喉然,其南有小水北向入湘,即芝山西麓之水,余向登岭所望而见之者也。
shì shí xiāo shuǐ yǐ qīng xiāng shuǐ shàng zhuó
是时潇水已清,湘水尚浊。
rù xiāng kǒu shí yǒu zhōu pō ér dài fù gòng wǔ rén yān jí qián rì lǐ yú táng bèi jié zhī rén yě
入湘口时,有舟泊而待附,共五人焉,即前日鲤鱼塘被劫之人也。
yóu xiāng kǒu ér shàng duō yǒu xī běi zhī qū tān shēng yù duō shí yá yù qí
由湘口而上,多有西北之曲,滩声愈多,石崖愈奇。
èr shí lǐ yǒu xié tū yú yòu zhě shàng céng qiào ér xià qiàn kōng
二十里,有斜突于右者,上层峭而下嵌空。
yòu èr shí lǐ yǒu píng xuē yú zuǒ zhě huáng bān bái liū xiāng jiàn chéng háng
又二十里,有平削于左者,黄斑白溜,相间成行;
yòu yǒu pián lì yú yòu zhě yǔ jiāng zuǒ píng pōu zhī yá jiā jiāng duì zhì rú wǔ lǎo bǐ jiān yù jiàn qí qiào
又有骈立于右者,与江左平剖之崖,夹江对峙,〔如五老比肩,愈见奇峭。
zhuǎn ér xi xíng wǔ lǐ guò jūn jiā bù
〕转而西行五里,过军家埠。
yòu zhuǎn ér nán yòu yī shān zhōng pōu bēi píng chā jiāng yòu qí xià yún gēn dào jìn zhòng bō
又转而南,又一山中剖卑平插江右,〔其下云根倒浸重波。
xún zhī wú zhī qí míng zhě
〕询之,无知其名者。
shí luò rì zhèng xián shān wài zhōu guò jiāng dōng hū fēng jiān piàn xué tōng míng ruò gōu yuè yǔ rì bìng xuán xuán jí yǐn bì
〔时落日正衔山外,舟过江东,忽峰间片穴通明,若钩月与日并悬,旋即隐蔽。
yóu shān xià zhuǎn ér dōng pō yú jūn jiā bù tái pán zi zhī jiān qù jūn jiā bù yòu wǔ lǐ yǐ
〕由山下转而东,泊于军家埠、台盘子之间,去军家埠又五里矣。
chū sì rì mèi shuǎng fā zhōu dōng guò guà bǎng yá
初四日昧爽发舟,东过挂榜崖。
yá píng xuē jiāng zuǒ xià zhì shuǐ miàn qiàn rù chéng tán qí shàng shí ruò mó yá sè jiān huáng bái yuǎn yú lín wǔ wài fāng zhěng ér zhōng jiè sān fēn běi zhī qián suǒ jiàn jiāng zuǒ chéng háng zhě wú qí gāo guǎng
崖平削江左,下至水面,嵌入成潭,其上石若磨崖,色间黄白,〔远逾临武,〕外方整而中界三分北之,前所见江左成行者,无其高广。
yóu guà bǎng xià zhōu zhuǎn nán xíng èr shí lǐ shàng xi liú tān
由挂榜下舟转南,行二十里,上西流滩。
yòu shí lǐ shí xī yì yǐ shǔ dōng ān yǐ
又十里,石溪驿,已属东安矣。
yì zài jiāng nán àn jīn yǐ gé
驿在江南岸,今已革。
yǒu dōng jiāng zì nán ér běi zhù yú xiāng shì chán jiā dōng jiāng zhī liǎng àn yǒu dà shí liáng kuà qí kǒu míng yuē fù chéng qiáo
有东江自南而北,注于湘,市廛chán夹东江之两岸,有大石梁跨其口,名曰复成桥。
qí shuǐ fā yuán yú líng líng nán jiè xiāng yóu qiáo xià nán rù shí wǔ lǐ wèi líng líng jiè
其水发源于零陵南界,舡由桥下南入,十五里为零陵界。
yòu èr shí wǔ lǐ wèi dōng jiāng qiáo qí shàng yǒu xiǎo hé sān zhī tōng fá ér yǐ
又二十五里为东江桥,其上有小河三支,通筏而已。
àn zhì yǒng shuǐ chū yǒng shān zài yǒng zhōu xī nán jiǔ shí lǐ běi rù xiāng
〔按《志》:“永水出永山,在永州西南九十里,北入湘。
jí cǐ shuǐ wú yí yě
”即此水无疑也。
shí xī yì wèi líng líng dōng ān fēn jiè
〕石溪驿为零陵、东安分界。
shí xī kǎo běn de bēi wén yuē shí qī dōng jiāng tǔ rén yòu wèi zhī hóng jiāng jiē yīn xiāng hùn hùn luàn yě
石溪,考本地碑文曰石期,东江,土人又谓之洪江,皆音相溷hùn混乱也。
shí qī zhī zuǒ yǒu shān tū wù yá xià chā jiāng zhōng yǒu xì běi xiàng rú chóng mén xuán xiá
石期之左,有山突兀,崖下插江中,有隙〔北向,〕如重门悬峡。
shān zhī hòu dǐng wèi shī zi dòng dòng mén dōng nán xiàng bù shèn gāo chǎng
山之后顶为狮子洞,洞门〔东南向,〕不甚高敞。
chuān shí kū ér xià yī lǐ kě tòu chū lín jiāng mén xiá xī shí fāng shuǐ yì qí lín jiāng chù jì méi jìn zhōng ér dòng xū bǐng jù rù
穿石窟而下一里,可透出临江门峡,惜时方水溢,其临江处既没浸中,而洞须秉炬入。
xiān yú chéng zhōu rén pō fàn shì ròu yī lǐ pān shān jiāo ér shàng pái huái dòng mén kǒng zhōu rén bù yú dài yú yì bù néng dài jù rù dòng jí fǎn zhōu zhōng
先,余乘舟人泊饭市肉,一里攀山椒而上,徘徊洞门,恐舟人不余待,余亦不能待炬入洞,急返舟中。
shì gù pū yì shì yú yā rù zhōu suì dài yǔ xíng
适顾仆亦市鱼鸭入舟,遂带雨行。
yòu wǔ lǐ pō yú bái shā zhōu
又五里,泊于白沙洲。
qí duì yá yǒu shí bì lín jiāng huáng bái càn rán mǎn bì yá běi shān diān yòu qǐ yī yá xī běi xiàng yǒu ān yǐ zhī zhèng yǔ yú pō zhōu duì yǔ zhōng wàng zhī shén fēi hèn gé jiāng bù néng wǎng yě
其对崖有石壁临江,黄白灿然满壁,崖北山巅又起一崖,西北向有庵倚之,正与余泊舟对,雨中望之神飞,恨隔江不能往也。
shì rì gòng xíng sì shí lǐ tiān yù tān gāo tíng bó bù shí ěr
是日共行四十里,天雨滩高,停泊不时耳。
chū wǔ rì yǔ chè yè dá dàn chén cān nǎi xíng
初五日雨彻夜达旦,晨餐乃行。
shí lǐ jiāng nán àn shí yá fēi tū běi àn yǒu shuǐ zì běi lái zhù yuē yòu jiāng kǒu
十里,江南岸石崖飞突,北岸有水自北来注,曰右江口。
huò yuē yòu jiāng
或曰幼江。
yòu wǔ lǐ shàng mò pán tān bái tān bù liǎng àn shān shǐ jùn ér xuē
又五里,上磨盘滩、白滩埠,两岸山始峻而削。
qiào yá zhī tū yú yòu zhě yǒu fēi pù guà qí yè jiān suī yǔ zhuàng qí guān rán yì bù duàn zhī liú yě
峭崖之突于右者,有飞瀑挂其腋间,虽雨壮其观,然亦不断之流也。
yòu wǔ lǐ yá zhī tū yú zuǒ wèi bīng shū xiá
又五里,崖之突于左,为兵书峡。
yá liè chéng xué dà shí yǒu shí qiàn zhui qí duān xíng fāng ér sè huáng bái gù xiào pín sān xiá zhī chēng
崖裂成峃xuè大石,有石嵌缀其端,形方而色黄白,故效颦三峡之称。
qí xi āo yì yǒu pù rú liàn ér duì àn jiāng bīn yǒu yuán shí rú hé wèi guǒ hé táng
其西坳亦有瀑如练,而对岸江滨有圆石如盒,为果盒塘。
guǒ hé bīng shū yī fāng yī yuán yī shàng yī xià jiē duì ér nǐ zhī zhě yě
果盒、兵书,一方一圆,一上一下,皆对而拟之者也。
yòu xi wǔ lǐ wèi chén xiāng yá
又西五里,为沉香崖。
yá xié dié chéng wén yá duān gāo jiǒng chù dié wén hū liè zhōng tǔ liǎng zhī yī qǔ yī zhí wàng zhī mù xíng yǒu sè míng yuē chén xiāng bù zhī shì mù shì shí yě
〔崖斜叠成纹,〕崖端高迥处叠纹忽裂,中吐两枝,一曲一直,望之木形黝色,名曰沉香,不知是木是石也。
qí shàng yǒu dà shù yī zhū zhèng dāng yá dǐng
其上有大树一株,正当崖顶。
gèng yǒu shàng yá yī zhòng nèi zhì yǒu ān qiàn qí jiān wàng zhī céng lán sǒng cuì xià qiè yáo jiāng zhēn yì jìng yě
更有上崖一重内峙,有庵嵌其间,望之层岚耸翠,下挈遥江,真异境也。
tǔ rén yán zài xiàn lìng yù qǔ chén xiāng yǐ jù suǒ xuán yá duān dà shù chuí rén xià qǔ hū léi yǔ dà zuò mí bù kě jiàn
土人言:“在县令欲取沉香,以巨索悬崖端大树垂人下取,忽雷雨大作,迷不可见。
lìng jù ér zhǐ
令惧而止。
yì màn yǔ yě
”亦漫语也。
guò yá zhōu zhuǎn ér nán pō yú luō bù tóu zhī dōng àn
过崖,舟转而南,泊于罗埠头之东岸。
shì rì zhǐ xíng èr shí wǔ lǐ tān gāo shuǐ zhǎng lín yǔ bù zhǐ yě
是日止行二十五里,滩高水涨,淋雨不止也。
luō bù tóu zài jiāng xī àn yǐ shān lín liú jù luò pō shèng qí de xī běi zǒu dōng ān dà dào yě
罗埠头在江西岸,倚山临流,聚落颇盛,其地西北走东安大道也。
chū liù rì yè yǔ suī zhǐ ér jiāng zhǎng yǒu shēng suì zhǐ bù xíng
初六日夜雨虽止,而江涨有声,遂止不行。
xi wàng luō bù yī shuǐ yíng yíng zhōu dù shén jiān
西望罗埠,一水盈盈,舟渡甚艰。
zhōu zhōng xīn jǐn dōng àn wú shì chù lìng gù pū shi zhuì zhī yǐ gōng zhāo xī yān
舟中薪尽,东岸无市处,令顾仆拾坠枝以供朝夕焉。
xià wǔ liú shā fēng shùn nǎi guà fān dōng nán xíng
下午,流杀风顺,乃挂帆东南行。
wǔ lǐ dōng pō yú shí chōng wān
五里,东泊于石冲湾。
shì xī yuè míng shān kuàng yān bō miǎo rán yǒu xī hú nán pǔ zhī sī
是夕月明山旷,烟波渺然,有西湖南浦之思。
qián yī xī jiāng zhǎng liù qī chǐ
前一夕,江涨六七尺;
tíng yī rì luò hén yì rú zhī
停一日,落痕亦如之。
chū qī rì mèi shuǎng xíng xi zhuǎn sì lǐ wéi xià chǎng
初七日昧爽行,西转四里为下厂。
yòu xi yī lǐ jiāng nán shān yī zhī zì nán bēn ér běi xiàng
又西一里,江南山一支自南奔而北向;
yòu xi yī lǐ jiāng běi shān yī zhī zì běi bēn ér nán lái liǎng shān jiā jiāng còu ér mén lì suì fēn chu yuè zhī jiè
又西一里,江北山一支自北奔而南来,两山夹江凑而门立,遂分楚、粤之界。
liǎng shān zhī dōng shǔ hú guǎng yǒng zhōu fǔ dōng ān xiàn
两山之东,属湖广永州府东安县;
liǎng shān zhī xi shǔ guǎng xī guì lín fǔ quán zhōu
两山之西,属广西桂林府全州。
quán zhōu jiù shǔ yǒng hóng wǔ èr shí bā nián gǎi lì guǎng xī
全州旧属永,洪武二十八年改隶广西。
qí jiè shǐ bù cóng shuǐ ér cóng shān
其界始不从水而从山。
yòu wǔ lǐ wéi shàng chǎng
又五里为上厂。
yú shì zhuǎn ér nán xíng gòng shí wǔ lǐ yǐ lǐ ér xi wèi liǔ pǔ yì
于是转而南行,共十五里,迤逦而西,为柳浦驿。
yòu nán shí lǐ wèi jīn huá tān
又南十里,为金华滩。
tān zuǒ yǒu shí yá dāng chōng hōng liú zhǎn bì gāo xià liǎng jué xiǎn shèng yī shí
滩左有石崖当冲,轰流崭壁,高下两绝,险胜一时。
xi zhuǎn bā lǐ wèi yí xiāng hé kǒu yǒu shuǐ zì běi àn rù xiāng
过了滩后折向西行八里,为夷襄河口,有一条水流从北岸汇入湘江中。
zhōu rén èr lǐ wèi yí xiāng dà jù luò yě
舟人二里,为夷襄,大聚落也。
yòu xi èr lǐ pō yú miào tóu
又西二里,泊于庙头。