èr shí wǔ rì píng míng qǐ fàn lù shì zi réng wèi jiān náng sòng xíng
二十五日平明起饭，陆氏子仍为肩囊送行。
xiān gé wǎn wàng qí běi shān yǒu yán dòng huò rán shàng xià céng dié
先隔晚，望其北山，有岩洞剨huò然上下层叠。
yú wǎn yù hòu yù dú wǎng yī tàn ér dào qí shuǐ yì bù biàn yú xíng jí shì dǎo zhě yù qǔ jìng dào héng lù chū yú qí xià yú nǎi cóng tián jiān shuǐ dào yuè qí ér dēng zhī
余晚浴后欲独往一探，而稻畦水溢，不便于行，及是导者欲取径道行，路出于其下，余乃从田间水道越畦而登之。
yán yǒu èr mén jù nán xiàng
岩有二门，俱南向。
dōng xī bìng liè xiāng qù shù zhàng tǔ rén míng wéi dú xué yán
东西并列，相去数丈，土人名为读学岩。
wài zhàng pián yá zhōng tōng héng xué ruò fù dào xíng kōng shèn lóu nèi lǎng chuí lián dào zhù gōu lián páng yìng xuān shuǎng líng lóng kě lú kě qì bù yǐ ài pò wèi bìng yě
外幛骈崖，中通横穴，〔若复道行空，蜃楼内朗，垂莲倒柱，钩连旁映，〕轩爽玲珑，可庐可憩，不以隘迫为病也。
qí xi yòu yǒu xiǎo shí fēng tè qǐ tián jiān
其西又有小石峰特起田间。
páng wú yán fù yì yǒu mén dōng xiàng suì bìng yuè shuǐ qí rù zhī
旁无延附，亦有门东向，遂并越水畦入之。
chū rù jué xiá bī wú qí chuān mén xi jìn xià bèng shí zì xi jì tòu míng nán běi jù liè qiào tǔ rén jià mù qiào jiān ruò yù wèi xuán gé yǐ jū zhě dàn wǎn zhuǎn xuān jiǒng bù ruò qián yán zhī yuǎn kě shū tiào ér jìn kě tuì cáng yě
初入觉峡逼无奇，穿门西进，罅迸“十”字，西既透明，南北俱裂窍，土人架木窍间，若欲为悬阁以居者，但宛转轩迥，不若前岩之远可舒眺而近可退藏也。
fu chū dòng dǎo zhě yán xi qù yī èr lǐ yǒu chì lóng yán qí shén shèng dāng yǔ lǎo jūn dòng děng xī wú zhī zhě jūn hào qí hé bù yà dào guàn zhī
甫出洞，导者言：“西去一二里，有赤龙岩奇甚，胜当与老君洞等，惜无知者，君好奇，何不迓道观之！
yú zuó cóng hé mù xū jí lǚ wèn róng zhōng qí shèng zì lǎo jūn dòng wài gèng yǒu hé jǐng dǎo zhě yǔ zhū tǔ rén jù yún wú yǒu gài bǐ jiē yǐ ān qī wèi shèng ér bù fù zhī yǒu shān shí zhī yì yě
”余昨从和睦墟即屡问融中奇胜，自老君洞外更有何景，导者与诸土人俱云无有，盖彼皆以庵栖为胜，而不复知有山石之异也。
zhì shì qí rén jiàn yú suǒ hǎo zài cǐ shǐ yǐ qí shuō jìn
至是，其人见余所好在此，始以其说进。
yú jiǎng láo zhī lìng jí qū chì lóng
余奖劳之，令即趋赤龙。
yú shì bù běi xiàng shān ào ér xi xún xī chéng lǐ yú suì dǐ yán xià
于是不北向山坳，而西循溪塍，里余遂抵岩下。
qí yán běi xiàng gāo qióng shān bàn suǒ yǐ zhī shān jí lù shì suǒ jū zhī hòu lǐng zì xi héng liè zhì cǐ ér dōng xià lù cūn zhě yě
其岩北向，高穹山半，所倚之山，即陆氏所居之后岭，自西横列至此，而东下陆村者也。
dòng qián běi tū liǎng fēng ruò lóng hǔ rán ér dòng dāng qí zhōng gāo kuàng hóng yuǎn dǐ píng ér shàng qióng mén zhī zhōng yǒu shí tái liǎng chóng jiè qí jiān dòng hòu liè zhù fēn léng bié chéng guī mén xuán shì
洞前北突两峰，若龙虎然，而洞当其中，高旷宏远，底平而上穹，门之中有石台两重界其间，洞后列柱分楞，别成圭门璇室。
dòng zhōng zhí rù shù zhàng jí shāo lóng qǐ suì chéng xian tián měi měi zhōng zhù shuǐ yān
洞中直入数丈，脊稍隆起，遂成仙田每每，中贮水焉。
gèng rù zé jiàn wā jiàn hēi dǎo zhě yún qí nèi mén shù rú dòu zhǐ píng shēn rù jì rù nǎi fù kuò rán tòu bié qiào yān
更入则渐洼渐黑，导者云：“其内门束如窦，只平身入，既入乃复廓然透别窍焉。
hèn bù cóng jiā xié jù dé yī qióng qí ào yě
”恨不从家携炬，得一穷其奥也。
shān qián yǒu xī zì xi lái fēn liǎng pài ér dōng yíng lù shì zhī jū yòu dōng dǐ dōng liáng ér běi huì ān líng tán wèi líng shòu xī zhī shàng liú yún
山前有溪自西来，分两派，而东萦陆氏之居，又东抵东梁，而北汇安灵潭，为灵寿溪之上流云。
xià shān yuè xī ér běi xiàng wàng běi shān yǒu dòng huò rán pián liè
下山，越溪而北向，望北山有洞剨然骈列。
shè shuǐ wā ér pān qí shàng qí dòng mén nán xiàng suī gāo qióng cè liè ér zhōng nǎi xià xuán rú zhuì luó
涉水蛙而攀其上，其洞门南向，虽高穹侧裂，而中乃下旋如坠螺。
yóu mén wài yòu jī fù fēi qiàn xuán yá píng jù zé yǒu yú shēn qī zé bù zú nǎi xià
由门外右跻，复飞嵌悬崖，凭踞则有余，深栖则不足，乃下。
gài cǐ shān zhèng yǔ chì lóng yán nán běi xiāng xiàng qí yǔ dú xué yán zé dōng xī jiān liè zhě yě
盖此山正与赤龙岩南北相向，其与读学岩则东西肩列者也。
běi qū jiàn dào zhèng yóu cǐ shān dú xué liǎng fēng zhōng
〔北趋间道，正由此山、读学两峰中。
cǐ shān zhī dōng yú fù kāi liǎng yán qí mén jiē dōng xiàng míng zhōng dòng yán zài běi zhě qí yán bù shēn jùn ruò shù zhōng ér pōu qí bàn zhōng liè shén xiàng
〕此山之东隅，复开两岩，其门皆东向，名钟洞岩：在北者，其岩不深峻，若竖钟而剖其半，中列神像；
zài nán zhě xiá mén shén gāo céng dòu dié xiàn ér nèi rù bù shēn shàng tòu wú jí
在南者，峡门甚高，层窦叠见，而内入不深，上透无级。
suǒ rù xià céng zhī dòng dāng mén jí jù zhù zhōng xuán huán zhuǎn ér chū wú yú de yǐ
所入下层之洞，当门即巨柱中悬，环转而出，无余地矣。
nǎi xià zhí běi qū gòng èr lǐ yuè yī jí
乃下，直北趋，共二里，越一脊。
jí zhī běi wèi bǎi bù táng sì miàn jiān fēng huán liè zhōng kāi píng hè yī wéi guǎng mò dī wā xià yǒu nì shuǐ
脊之北为百步塘，四面尖峰环列，中开平壑一围，广漠低洼，下有溺水。
táng zhī xī běi wèi gǔ dǐng dōng běi wèi yáng gé shān dōng nán wèi dōng liáng xī nán wèi cǐ jí
塘之西北为古鼎，东北为羊膈山，东南为东梁，西南为此脊。
yuè jí xún yán zhuǎn yòu yī lǐ qí shān fēn tū sān fēng běi xiàng bǎi bù ér liè
越脊，循岩转又一里，其山分突三峰，北向百步而列。
xi yī fēng shān bàn dòng mén xī xiàng yǒu mù zhě qì gē yú zhōng yú bù jí dēng
西一峰，山半洞门西向，有牧者憩歌于中，余不及登；
zhōng yǔ dōng èr fēng qián bào zhōng huán yǒu lù shì zhǒng yān běi xiàng gǔ dǐng yǐ wéi àn zhě yě
中与东二峰前抱中环，有陆氏冢焉，北向古鼎以为案者也。
zhōng fēng yǒu dòng dōng xiàng dòng mén céng yǐ ruò chóng lóu
中峰有洞东向，洞门层倚若重楼；
dōng fēng yǒu dòng xī xiàng yán shí xià chā rú xiàng bí
东峰有洞西向，岩石下插如象鼻。
yú xiān dēng dōng fēng xī xiàng zhī dòng
余先登东峰西向之洞。
qí dòng běi bèng héng xiá nán qiān xié dòu ér yǒu shí shàng zì shān diān xià qiàn xiá dǐ sì miàn kě rào ér chū suǒ yún xiàng bí zhě yě
其洞北迸横峡，南骞斜窦，而有石上自山巅，下嵌峡底，四面可绕而出，所云象鼻者也。
dàn qí nèi qiǎn ér bù shēn bù kān wèi qī tuō zhī suǒ
但其内浅而不深，不堪为栖托之所。
cì dēng zhōng fēng dōng xiàng zhī dòng
次登中峰东向之洞。
qí dòng běi qiào xià liè nán yǒu shàng xuán yǒu shí fēi jià qí jiān wài ruò chuí léng zhōng kě tòu jiōng shàng yǒu yǒu shí tái qián tū qì wò shén shì wéi jùn bù rú xiàng bí ér jiā qū guò zhī suǒ hèn zhě yì bù shēn guǎng ěr
其洞北窍下裂，南牖上悬，有石飞架其间，外若垂楞，中可透扃，上牖有石台前突，憩卧甚适，唯峻不如象鼻，而夹曲过之，所恨者亦不深广耳。
jì xià nǎi zhí běi jìng bǎi bù táng
既下，乃直北径百步塘。
èr lǐ yuè táng zhī běi xiān yǒu yī xiǎo xī zì xi ér běi zì gǔ dǐng lái héng shè ér guò
二里越塘之北，先有一小溪自西而北，〔自古鼎来，〕横涉而过；
yòu yǒu yī dà xī zì nán ér běi jí chì lóng yán qián shuǐ dōng guò dōng liáng zhì běi
又有一大溪自南而北，〔即赤龙岩前水，东过东梁至北。
èr shuǐ hé ér běi xíng yǒu shí liáng héng dù yú shì dōng xī jù pián fēng chéng xiá xī liú qí zhōng shì wèi líng shòu xī
〕二水合而北行，有石梁横渡，于是东西俱骈峰成峡，溪流其中，是为灵寿溪。
yòu běi yī lǐ xī huì wèi tán shì wèi ān líng tán shén lóng zhī suǒ kū yě
又北一里，溪汇为潭，是为安灵潭，神龙之所窟也。
yòu běi yī lǐ dāng miàn yǒu shān héng liè fēng bàn huò rán kāi zhāng dòng mén yú yǐ wéi zhēn xiān yán yǐ
又北一里，当面有山横列，峰半剨然开张洞门，余以为真仙岩矣。
zhì zé lù zhuǎn xi lù suì dōng xíng huán rào qí běi zé cǐ shān zhī hòu fù yǒu dòng yān bù zhī yǔ nán xiàng kāi zhāng zhě zhōng tōng fǒu yě
至则路转西麓，遂东行环绕其北，则此山之后复有洞焉，不知与南向开张者中通否也？
shí wàng zhēn xiān yán zhī shān shàng zài qí běi běi jí ān líng xī shuǐ liú rù zhēn xiān hòu dòng chù
时望真仙岩之山尚在其北，〔北即安灵溪水流入真仙后洞处。
suì jié jué dōng xún qí lù gū liú cǐ dòng yǐ sì hòu tàn yān
〕遂竭蹶东循其麓，姑留此洞以俟后探焉。
dōng chū shān yòu běi zhuǎn yī lǐ zé yǔ dōng liáng zhī dà dào huì
东出山，又北转一里，则与东梁之大道会。
fēng zhuǎn xī huí shǐ jiàn zhēn xiān dòng mén qióng rán dōng běi gāo xuán xī liú cóng zhōng běi chū qián yǒu dà shí liáng èr dào pián quān xī shàng
峰转溪回，始见真仙洞门，穹然东北高悬，溪流从中北出，前有大石梁二道骈圈溪上。
yuè liáng ér xi nǎi nán xiàng rù dòng yān
越梁而西，乃南向入洞焉。
dòng mén yuán jiǒng rú bàn yuè gāo qióng zhōng wān yī shān zhī bàn
洞门圆迥，如半月高穹，中剜一山之半。
qí nèi shuǐ lù píng fēn běi bàn gāo yá píng chǎng nán bàn huí liú zhōng guàn
其内水陆平分，北半高崖平敞，南半回流中贯。
yóu běi pàn lù yá rù shù zhàng yá dié ér qǐ zhōng bì héng zhí fù fēn èr dào
由北畔陆崖入数丈，崖叠而起，中壁横拓，复分二道。
bì zhī xi yǒu qiào nán rù ér sēng qī yǐ zhī
壁之西有窍南入，而僧栖倚之；
bì zhī dōng nán sù xī àn rù qí ào jiōng zé jù zhù zhōng xuán shàng zhui zhū liú bǎo luò xià huán bái xiàng qīng niú shāo hòu zé lǎo jūn wēi rán xū méi hào jié yàn zuò ér duì zhī jiē yù rǔ zhī suǒ róng jié ér dòng zhī suǒ yǐ dé míng yě
壁之东南，溯溪岸入其奥扃，则巨柱中悬，上缀珠旒宝络，下环白象、青牛，稍后则老君危然，须眉皓洁，晏坐而对之，皆玉乳之所融结，而洞之所以得名也。
qí hòu zé táng huáng hū qiáng qū hù xuán fēn qiān mén wàn yǒu rǔ tài yù jí bīn fēn yǐ wú jù wèi jí rù
其后则堂皇忽嫱，曲户旋分，千门万牖，乳态愈极缤纷，以无炬未及入。
qí xià zé xī huì wèi yuān qián qū xiá bì jī shí hōng léi
其下则溪汇为渊，前趋峡壁，激石轰雷。
qí gé xī dōng yá nán yǔ lǎo jūn duì zhě xī shàng píng sǒng wèi tái hòu yǐ wēi bì wéi xià céng
〔其隔溪东崖，南与老君对者，溪上平耸为台，后倚危壁，为下层；
běi yǔ sēng qī duì zhě céng gé gāo xuán wài fù shū míng wéi shàng céng dàn fēi què qiáo bù néng dù
北与僧栖对者，层阁高悬，外复疏明，为上层，但非鹊桥不能度。
hòu fù zhòng yá chuān yún dòu rì yí qí nèi bié yǒu tiān dì
〕后覆重崖，穿云逗日，疑其内别有天地。
fāng pái huái yán zhù ér sēng qī zhōng yǒu èr kè jiàn yú dú rù ér jiǔ bù chū tóng sēng cān huì rù ér wèn yān
方徘徊延伫，而僧栖中有二客见余独入而久不出，同僧参慧入而问焉。
suì chū qì qí qī jiāng yǐ guò wǔ cān huì yǐ fàn xiǎng yú jí lù
遂出憩其栖，将已过午，参慧以饭饷余及陆。
jì ér èr kè yǔ lù jù bié qù cān huì yì yù rù shì yú nǎi suí zhī
既而二客与陆俱别去，参慧亦欲入市，余乃随之。
běi yī lǐ guò xià kuò shǎo qì guǎng huà sì
北一里，过下廓，少憩广化寺。
sì gǔ ér bàn pǐ
寺古而半圮。
yòu běi zé dà jiāng zài dōng zì běi ér nán jí tán jiāng běi zì huái yuǎn dà róng nán lái zhě
又北，则大江在东，自北而南，〔即潭江，北自怀远、大融南来者；
xiǎo jiāng zài xi zì xi ér dōng jí cài yōng jiāng xi zì dān jiāng qiáo rào lǎo rén yán zhì cǐ dōng rù jiāng
〕小江在西，自西而东，（即）〔菜邕江，西自丹江桥绕老人岩，至此东入江。
èr shuǐ jiāo liú xià kuò liǎng páng dào dāng qí zhōng
〕，二水交流下廓两旁，道当其中。
yòu yī lǐ dù cài yōng qiáo yòu běi bàn lǐ rù róng zhī nán guān yān
又一里，渡菜邕桥，又北半里，入融之南关焉。
nán guān zhī wài yǔ xià kuò yóu jū shì xiāng wàng ér chéng yǐ nèi zé liáo luò zhuǎn shén
南关之外，与下廓犹居市相望，而城以内则寥落转甚。
dà jiāng běi lái rào chéng dōng ér nán zhì xià kuò suì dōng nán qù
大江北来，绕城东而南，至下廓遂东南去。
qí shuǐ bù huí gǒng suǒ yǐ xiāo tiáo rì shén hán
其水不回拱，所以萧条日甚邯？
jì wèn lǎo rén yán dào fù cóng xià kuò zhī běi xún xiǎo jiāng xī nán xíng
既问老人岩道，复从下廓之北，循小江西南行。
jì xi dǐ yī fēng jiàn qí shí shì dié sǒng suì pī jí dēng zhī
既西抵一峰，见其石势叠耸，遂披棘登之。
zhì shí yá xià nǎi huí xuē qiān rèn wú chí páng dòu nǎi xià
至石崖下，乃回削千仞，无池旁窦，乃下。
lù dāng běi sù xī àn yú wù ér nán rù shān xiá qí xiá nǎi lǎo rén yán zhī nán zhī yòu yǔ nán shān jiā ér chéng zhě
路当北溯溪岸，余误而南入山峡，其峡乃老人岩之南枝，又与南山夹而成者。
nán shān běi lù yǒu shí dèng pán shān ér shàng
南山北麓，有石磴盘山而上。
qí xià yǒu shí dòu yī yuán zhū shuǐ hóng rán yǒu sēng fāng jí
其下有石窦一圆，潴水泓然，有僧方汲。
jí qū ér wèn zhī shǐ zhī qí shàng wèi dú shèng yán ér fēi lǎo rén yán yě qù xià kuò xī nán yī lǐ yǐ
急趋而问之，始知其上为独胜岩，而非老人岩也，去下廓西南一里矣。
yú shǐ shàng tàn dú shèng
余始上探独胜。
qí yán běi xiàng gāo zhui fēng tóu sēng lú sāi qí mén rù qí xià bù zhī wèi yán yě
其岩北向，高缀峰头，僧庐塞其门，入其下，不知为岩也。
shí shǔ qì rú zhuó yǒu sān shì rén bì shǔ qí jiān liú yú shǎo qì
时暑气如灼，有三士人避暑其间，留余少憩。
chān qí lú hòu yǒu xiǎo xué yān yīn chuān xué rù
觇其庐后有小穴焉，因穿穴入。
qí nèi fù kāi qiào yī kān shāo wā ér xià wài liè chuí zhàng yì yǒu liè xì chéng léng zhě dàn wèi sēng lú yǎn yìng bù dé míng guāng ěr
其内复开窍一龛，稍洼而下，外列垂幛，亦有裂隙成楞者，但为僧庐掩映，不得明光耳。
dú shèng běi yǒu lǐ yú yán jí gǔ dàn zǐ yán
〔独胜北有鲤鱼岩，即古弹子岩。
wén rǔ zhù shén fēng bù jí wǎng
闻乳柱甚丰，不及往。
xià shān rì sè yóu wèi báo yān zī nǎi fù dōng běi yī lǐ chū xià kuò yòu xī běi sù xiǎo xī yī lǐ dǐ lǎo rén yán shān xià
〕下山，日色犹未薄崦嵫，乃复东北一里，出下廓，又西北溯小溪一里，抵老人岩山下。
qí xià yǒu dòng dōng xiàng yú jí yú shàng jī gū zhì zhī
其下有洞东向，余急于上跻，姑置之。
suì xī xiàng shè jí shàng liǎng yá duì shù dèng xuán qí jiān qǔ dào shén shèng
遂西向拾级上，两崖对束，磴悬其间，取道甚胜。
yǐ tòu rù yī ài mén shàng juān shòu xīng yán sān zì shén gǔ
已透入一隘门，上镌“寿星岩”三字，甚古。
mén zhī shàng
门之上，
zhuǎn ér běi shàng
转而北上，
zé yán zhī qián mén yě
则岩之前门也，
gài qí yán yī dòng liǎng mén
盖其岩一洞两门，
qián mén dōng nán xiàng
前门东南向，
xià kàn xià kuò
下瞰下廓，
hòu mén dōng běi xiàng
后门东北向，
xià kàn róng chéng
下瞰融城，
nǎi shí yá gāo kuà ér dōng tū
乃石崖高跨而东突，
dòng tòu qí xià
洞透其下，
qián hòu xiāng qù bù yáo
前后相去不遥，
yì chuān yán zhī lèi
亦穿岩之类，
ér qián hòu jù zhì fó kān zhàng zhī
而前后俱置佛龛障之，
suì lìng kōng míng dùn shī
遂令空明顿失。
shí qián fā sēng fāng pōu guā suì yǐ xiāng xiǎng
时前发僧方剖瓜，遂以相饷。
jí cóng lú cè zhuǎn rù hòu yán shǐ yǎng jiàn pán kōng zhī dǐng ér hòu yán sēng fāng qiáo ér wèi fǎn mén bì wú yóu rù
急从庐侧转入后岩，始仰见盘空之顶，而后岩僧方樵而未返，门闭无由入。
shí rì mù léi yǐn gū yǔ qián yán sēng qī wèi hòu yóu suì xià shān
时日暮雷殷，姑与前岩僧期为后游，遂下山；
zé hòu yán sēng yì guī yú bù néng fù shàng yǐ
则后岩僧亦归，余不能复上矣。
zhǐ xiǎo jìng réng cóng dú shèng dōng fēng pī màn cǎo xíng èr lǐ nǎi mù dǐ zhēn xiān
指小径，仍从独胜东峰披蔓草行，二里乃幕，抵真仙。
yè yǔ shì lái cān huì wèi chuī zhōu yǐ gōng
夜雨适来，参慧为炊粥以供。
sù yán zhōng wén jù rú léi yǔ xī shēng tóng chè yè yān
宿岩中，蚊聚如雷，与溪声同彻夜焉。
èr shí liù rì qì xī zhēn shàn dòng zhōng zhě jìng rì
二十六日憩息真汕洞中者竟日。
cān huì chū shì zhōng
参慧出市中。
yú fú yán zhōng tí shí dú zhī wèi lù qí yī èr kě bèi kǎo zhě
余拂岩中题识读之，为录其一二可备考者。
zhēn xiān yán jì yóu jiā xī wù xū zhēng yuè èr shí yǒu sān rì líng líng táng róng yuē yán píng huáng yi qīng jiàn ān tián chuán zhèn děng shù rén zǎo zì píng zhài mén chū xíng
《真仙岩记游》 嘉熙戊戌正月二十有三日，零陵唐容约延平黄宜卿、建安田传震等数人，早自平寨门出行。
qún shān yǎo ǎi jiān jiā dào méi huā shèng kāi qīng xiāng xí rén
群山杳蔼间，夹道梅花盛开，清香袭人。
èr lǐ xǔ zhì yù huá yán
二里许，至玉华岩。
yán zòng kě shí zhàng héng bàn zhī wú tā qí guī ér míng jié kě ài
岩纵可十丈，横半之，无他奇瑰，而明洁可爱。
dōng nán zhū fēng dāng qí qián jiàn xiàn céng chū bù yí xí ér kě yǐ yuǎn tiào wàng
东南诸峰当其前，间见层出，不移席而可以远眺望。
nǎi jù fàn
乃具饭。
fàn yǐ xún jiù jìng guò xiāng shān lì lǎo rén yán xià
饭已，循旧径过香山，历老人岩下。
shāo zhé ér xi dù zhōu jiāng qiáo qǐng zhī zhì dàn zǐ yán
稍折而西，渡舟江桥，顷之至弹子岩。
dòng kǒu píng yí zuò bǎi kè bù chì
洞口平夷，坐百客不啻。
shǎo qì jiǔ sān xíng shǐ bǐng jù yǐ jìn guò ruò táng diàn zhě sān sì
少憩，酒三行，始秉炬以进，过若堂殿者三四。
huǒ suǒ zhào yào shàng xià sì fāng jiē dī rǔ liú zhù qiān qí wàn guài dòng xīn hài mù bù kě zhèng shì
火所照耀，上下四方，皆滴乳流注，千奇万怪，恫心骇目，不可正视。
yǒu rú rén lì rú shòu dūn rú jiāo shé jié pán rú bō tāo xiōng yǒng yòu yǒu rú xiān fó zhī duān yán guǐ shén zhī níng è rú zhù rú jiàn rú qí jú rú zhōng gǔ líng duó kǎo jī zhī yǒu shēng
有如人立，如兽蹲，如蛟蛇结蟠，如波涛汹涌，又有如仙佛之端严，鬼神之狞恶，如柱，如剑，如棋局，如钟鼓铃铎，考击之有声。
bù de jiē xiǎo shí zhèng yuán rú dàn wán cǐ yán zhī suǒ yǐ dé míng yě
布地皆小石，正圆如弹丸，此岩之所以得名也。
qí jiān líng lóng chuān xué dà shuài quán shān jiē kōng bù kě qióng jí xiāng yǔ jīng tàn dé wèi céng yǒu
其间玲珑穿穴，大率全山皆空，不可穷极，相与惊叹，得未曾有。
suì chū zhì xī fēng yán suǒ jiàn bǐ dàn zǐ tóng yóu jiā qí ér yán shāo zhǎi
遂出至西峰岩，所见比弹子同，尤加奇而岩稍窄。
pán báo jiǔ zhī nǎi zhuǎn ér dōng nán chí zhì zhēn xiān yán ér tǐ yān
盘薄久之，乃转而东南，驰至真仙岩而体焉。
yǎng zhān cāng yá shàng yǔ yún qì jiē huà rè tiān kāi gāo lǎng xuān huò xī liú guàn qí jiān chán chán yǒu shēng dōng xī shí bì qiào bá guǎng mào shù shí mǔ dàn zǐ xī fēng suǒ jiàn wǎng wǎng jiē jù
仰瞻苍崖，上与云气接，划热天开，高朗轩豁，溪流贯其间，潺潺有声，东西石壁峭拔，广袤数十亩，弹子、西峰所见，往往皆具。
lǎo jūn yàn zuò qí ào xū méi hào jié rú sù rú huà dài zào wù zhě zhī suǒ shè shī qǐ ǒu rán yě yē
老君晏坐其奥，须眉皓洁，如塑如画，迨造物者之所设施，岂偶然也耶！
huí shì xiān suǒ kuā xǔ shuō dà huà zhě huǎng rán zì shī yǐ
回视先所夸诩说大话者，恍然自失矣。
zhèng rú chū rù fù shāng jù jiǎ zhī jiā zhū jī bǎo bèi chōng dòng yíng shì bǎ wán liàn lào liú liàn dài bù néng qù
正如初入富商巨贾之家，珠玑宝贝，充栋盈室，把玩恋嫪lào留恋，殆不能去。
ér hū dēng wáng gōng dà rén zhī jū gōng shì guǎng dà wèi zhì sēn rán ér zhēn tái yì guǎn dòng fáng qū hù bǎi hǎo bèi zú ér fù shāng jù jiǎ zhī suǒ yǒu
而忽登王公大人之居，宫室广大，位置森然，而珍台异馆，洞房曲户，百好备足，而富商巨贾之所有。
gù yì zài qí jiān yě
固亦在其间也。
rén zhī yán yuē guān yú hǎi zhě nán wéi shuǐ
人之言曰：“观于海者难为水。
yǔ yì yuē yóu yú zhēn xiān zhě nán wéi yán
”予亦曰：“游于真仙者难为岩。
yú shì shū yú yán kǒu yǐ shi cí yóu zhī shèng
”于是书于岩口，以识兹游之盛。
dòng jiān lēi jì shén duō ér cǐ wén jì zhū shèng wèi xiáng lù zhī
洞间勒记甚多，而此文纪诸胜为详，录之。
sòng shào xīng dīng sì nián róng shǒu hú bāng yòng zhēn xiān yán shī xù
宋绍兴丁巳1137年融守胡邦用《真仙岩诗叙》
róng zhōu zhēn xiān yán qí jiù xiāng chuán lǎo jūn zhǐ dào jiào suǒ xìn fèng de zǔ lǎo zi
融州真仙岩，耆旧相传，老君（指道教所信奉的祖老子。
nán yóu zhì róng lǐng yǔ rén yuē cǐ dòng tiān zhī jué shèng yě
）南游至融岭，语人曰：“此洞天之绝胜也。
shān shí huò pèi xī liú qīng suì bù fù xi dù liú shā wǒ dāng yǐn yān
山石藿珮，溪流清邃，不复西度流沙，我当隐焉。
yī xī shēn huà wèi shí fěi diāo fěi juān tài zhì jù yān
”一夕身化为石，匪雕匪镌，太质具焉。
fěi shèng fěi huò cǎi sè bù shuā ní tǔ bù shī cǎi shì tài sù xíng chéng tiān rán sù zhì zhe yān
匪垩匪艧hùo彩色不刷泥土，不施彩饰，太素形成天然素质著焉。
dān zào lǚ jì bǐng rán shí fēn xiǎn zhù zài yān
丹灶履迹，炳然十分显著在焉。
ní jīng yún zhuàng jiāo xiāng yìng yān
霓旌云幢，交相映焉。
yǒu quán tuān jī kōng shān quē cháng yǐ jīn dān tóu yú qí zhōng shǐ yǐn zhī zhě xián de yán shòu gù hào shòu xī
有泉湍激，空山（缺）尝以金丹投于其中，使饮之者咸得延寿，故号寿溪。
dōng liú shí yú lǐ rù yī cūn yuē líng shòu qí mín jiē xiǎng gāo nián jiān yǒu sān jiàn jiǎ zǐ huó suì zhě
东流十余里，入一村曰灵寿，其民皆享高年，间有三见甲子活180岁者。
yú bèi mìng chū shǒu qióng wén kǎo gǔ xún fǎng tǔ sú suì de xiān jī zhī xiáng jiē fēi tú jīng suǒ zài gù zuò shī yǐ jì zhī shū qí shǐ mò lè shí yǐ shì lái zhě
余被命出守，穷文考古，询访土俗，遂得仙迹之详，皆非图经所载，故作诗以纪之，书其始末，勒石以示来者。
shī yuē lǐng nán dì shì fù shān chuān bù shì yīng gǎi shuí shì
诗曰：岭南地势富山川，不似应改“谁似”。
xian yán shèng gài quán shí pú hún chéng chén wài xiàng shòu xī zhí chè dòng zhōng tiān jiào tán sēng dào wèi qū chú zāi huò ér shè de dào chǎng fēng xì yíng qiū yuè dān zào yún qīng yā zhàng yān
仙岩胜概全，石璞浑成尘外像，寿溪直彻洞中天，醮坛僧道为祛除灾祸而设的道场风细迎秋月，丹灶云轻压瘴烟；
sàn bù shǐ rén míng lì mǐn yù qiú wēi miào yǎng sān tián dān tián
散步使人名利泯，欲求微妙养三田丹田。
jīng nán gōng dà qì chūn tí zhēn xiān dòng bā jǐng
荆南龚大器《春题真仙洞八景》
tiān zhù shí xīng cuó é pán dì zhóu cuò luò bù qióng jiǔ
天柱石星嵯峨盘地轴，错落布琼玖；
fēng chuī zǐ xiá sàn yíng yíng càn xīng dǒu
风吹紫霞散，荧荧灿星斗。
lóng quán zhū yuè bīng lún niǎn bì tiān liú guāng xià dān jǐng
龙泉珠月冰轮碾碧天，流光下丹井；
jīng qǐ lí lóng yǎn téng xiāng nòng sāi yǐng
惊起骊龙眼，腾骧弄塞影。
sāi yǐng
塞影。
hè yán xù rì xiān rén kuà bái hè piāo yáo xià jiǔ gāi
鹤岩旭日仙人跨白鹤，飘飖下九垓；
jiáo yǔ fú sāng shàng wàn lǐ rì biān lái
矫羽扶桑上，万里日边来。
niú zhǔ míng yān cháo fā hán guān dào mù rù xiāng shuǐ biān
牛渚暝烟朝发函关道，暮入湘水边；
yī shēng tiě dí qǐ chuī luò wàn fēng yān
一声铁笛起，吹落万峰烟。
hán cóng fēi yù xuán yá sān qiān chǐ hán quán shù yù fēi
寒淙飞玉悬崖三千尺，寒泉漱玉飞；
bēn liú xià cāng hǎi qún shān duàn cuì wēi
奔流下沧海，群山断翠微。
bì dòng liú hóng dān dòng lián hǎi mén liú shuǐ shù qiān lǐ
碧洞流虹丹洞连海门，流水数千里；
shí liáng wò bō xīn yǐn yǐn dì dōng hóng qǐ
石梁卧波心，隐隐䗖𬟽dì dōng虹起。
qún fēng lái xiù qīng shān wàng bù jí bái yún miǎo hé chǔ
群峰来秀青山望不极，白云渺何处；
yù yù xiù sè lái yáo kàn fēng tóu shù
郁郁秀色来，遥看峰头树。
wàn xiàng cháo zhēn zhēn xiàng liǎng wú yán wù qíng rú yǐng xiǎng
万象朝真真象两无言，物情如影响；
huí kàn tài shǐ qián wú zhēn yì wú xiàng
回看大始前，无真亦无象。
èr shí qī rì qì xī zhēn xiān dòng zhōng
二十七日憩息真仙洞中。
yǒu zhí bēi zhě yǐ sī dào mìng lái zhí dǎng jí bēi
有拓碑者，以司道命来拓《党籍碑》。
wǔ yǒu yì zuǒ tóng qí xiāng rén lái yàn
午有邑佐同其乡人来宴。
yú mó shì zhū bēi bù zhé de hán zhōng xiàn wáng suǒ shū huà gǔ xíng bìng huáng shān gǔ shū èr fāng jiē qí hòu rén shì cǐ ér lēi zhī zhě
余摩拭诸碑不辄，得韩忠献王所书《画鹘行》，并黄山谷书二方，皆其后人室此而勒之者。