粤西游日记十七 — 徐霞客游记 — 徐霞客

chū liù rì dòng zhōng shì wán yú yù yī tàn tiě qí yán suì wéi xíng jì

初六日洞中事完，余欲一探铁旗岩，遂为行计。

ér shì rì yǔ fù pèi rán yú bù gù chén cān jí xíng

而是日雨复沛然，余不顾，晨餐即行。

yī lǐ guò lái shí héng liè zhī běi dòng yòu bàn lǐ dǐ héng liè zhī nán dòng yǔ shì mí dà

一里，过来时横列之北洞，又半里，抵横列之南洞，雨势弥大。

yú yóu yù yī dēng nán dòng nǎi pān cóng pī máo mào yǔ ér shàng lián dǐ èr yá xià jìng bù dé dòng

余犹欲一登南洞，乃攀丛披茅，冒雨而上，连抵二崖下，竟不得洞。

yǔ qīng pén xià zhù nǎi yǐ yá bì zhī

雨倾盆下注，乃倚崖避之。

yì bù zhǐ dǐng zhǒng lín lí yá bù néng jiǔ yǐ suì qù gài zhǔ sǎn wèi zhàng pān máo wèi huán fù mào yǔ xià

益不止，顶踵淋漓，崖不能久倚，遂去盖拄伞为杖，攀茅为絙，复冒雨下。

益不止，顶踵淋漓，崖不能久倚，遂去盖拄伞为杖，攀茅为𫄠，复冒雨下。

gài qí dòng shàng dōng yú suǒ jī zhě zài xi xià wàng zé liǎo rán ér jìn mì zé máng bù dé jiàn ěr

盖其洞尚东，余所跻者在西，下望则了然，而近觅则茫不得见耳。

yòu mào yǔ yī lǐ nán guò ān líng tán

又冒雨一里，南过安灵潭。

yòu bàn lǐ xi dù xī nǎi cóng qí xī xiàng shān ào

又半里，西渡溪，乃从岐西向山坳。

bàn lǐ yú āo ér xi lù jiàn dà yǔ jiàn shā

半里，逾坳而西，路渐大，雨渐杀。

tòu shān xiá ér chū gòng yī lǐ nán yú xiǎo qiáo jí lái shí héng shè xiǎo xī shàng yuán yě zé yǎng wàng qiáo nán shān bàn yǒu dòng běi xiàng yǒu lù kě dēng jí cóng zhī

透山峡而出，共一里，南逾小桥，〔即来时横涉小溪上源也，〕则仰望桥南山半，有洞北向，有路可登，亟从之。

dòng rù pō shēn ér wú tā qí tǔ rén zhì zhǐ yú zhōng zhǐ zhì shén cū ér chí zào hōng jù jiē yī yán ér bèi

洞入颇深，而无他岐，土人制纸于中，纸质甚粗，而池灶烘具皆依岩而备。

洞进去很深，没有别的岔洞，本地人在洞中造纸，纸质十分粗糙，可水池炉灶烘烤的器具全都齐备地安置在洞中。

zhōng suī wú rén zhī qù gǔ dǐng bù yuǎn

中虽无人，知去古鼎不远。

nǎi jiù qí zhōng jiǎo yī qù shuǐ xià shān xún lù zài xi zé cūn diàn lín cì chēng shān zhōng jù luò zhī shèng yān

乃就其中绞衣去水，下山，循麓再西，则村店鳞次，称山中聚落之盛焉。

wèn suǒ wèi tiě qí yán zhě jū rén zhǐ zài xī běi fēng bàn

问所谓铁旗岩者，居人指在西北峰半。

yòu bàn lǐ dǐ qí fēng zhī dōng nán jiàn fēng yāo yán xià céng chū yú yǐ wéi shì yǐ

又半里，抵其峰之东南，见峰腰岩罅层出，余以为是矣。

zuǒ yòu mì lù bù dé wèi wǎng fǎn zhě shù sì

左右觅路不得，为往返者数四。

jì nǎi yòu xi shǐ jiàn shān bàn dòng xuán yú shàng gé yǐ yú qián ér zuǒ yòu zhōng bù dé lù

既乃又西，始见山半洞悬于上，阁倚于前，而左右终不得路。

fù wǎng fǎn jiǔ zhī de chuí diào tóng zǐ wèi zhī qián dǎo

复往返久之，得垂钓童子为之前导。

gài qí jìng jí zài shān xià rù chù wèi shuǐ yān cǎo fù gù máng wú kě biàn

盖其径即在山下，入处为水淹草覆，故茫无可辨。

shāo shàng jí de céng jí yǒu dà mù héng yǎn jí páng shàng cóng mù ěr xià jié líng zhī shí jí yú rù yán bù jí xì jiǎn

稍上即得层级，有大木横偃级旁，上丛木耳，下结灵芝，时急于入岩，不及细简。

jí dǐ yán zé yán mén shuāng yǎn yǐ shéng wǎn kòu zhī sēng rén bù zài ér yǔ yóu pèi wèi zhī tuī fēi yǐ rù

及抵岩，则岩门双掩，以绳绾扣，知僧人不在，而雨犹沛，为之推扉以入。

qí yán nán xiàng zhèng yǔ bǎi bù táng nán zhī lù lǒng shān xiāng duì

其岩南向，正与百步塘南之陆垅山相对。

gài yán qián gǔ dǐng zhī tuī fēi yǐ rù

盖岩前古鼎之推扉以入。

qí yán nán xiàng zhèng yǔ bǎi bù táng nán zhī lù lǒng shān xiāng duì

其岩南向，正与百步塘南之陆垅山相对。

gài yán qián gǔ dǐng cūn zhī shān zhì yú zuǒ fèi shuǐ yán zhī shān zhì yú yòu yán xuán shān bàn dòng kǒu yuán tōng ér gé yá yú nèi

盖岩前古鼎村之山峙于左，沸水岩之山峙于右，岩悬山半，洞口圆通，而阁衙于内。

qí nèi bù shèn kuān guǎng cóng liè shén xiàng yòu zhuǎn hóng kuò ér àn rán shù zhàng zhī nèi yì huí huán wú tā qí rù yǐ

其内不甚宽广，丛列神像，右转宏扩而暗然，数丈之内，亦回环无他岐入矣。

dòng nèi zhī guān suī fá qí guī ér dòng zhī shèng pō ráo yǎn yìng

洞内之观虽乏奇瑰，而洞之胜，颇饶罨映。

tiě qí zhī míng qí yǐ fēng zhe fēi yǐ dòng zhe yé

铁旗之名，其以峰著，非以洞著耶！

huán shì sēng zhī biāo jù zài yòu zhuǎn dòng zhōng ér wò zhàng shè yú qián gé

环视僧之爂具，在右转洞中，而卧帐设于前阁。

yīn dēng qí shàng tuō yī jiǎo shuǐ ér xuán zhī chuāng jiān qǔ sēng suǒ liú yī yǎn tǐ yǐ sì zhī

因登其上，脱衣绞水而悬之窗间，取僧所留衣掩体以俟之。

guò wǔ wàng jiàn shān xià yī sēng dài lì bō máo ér dēng jì jiǔ bù zhì zé cǎi ěr yíng kuāng gù chí chí ěr

过午，望见山下一僧，戴笠拨茅而登，既久不至，则采耳盈筐，故迟迟耳。

chū zhì yǐ yú shàn qǐ qí bì cí sè shén jù ào màn

初至，以余擅启其闭，辞色甚倨傲慢。

yú gào yǐ yuǎn lái yù yǔ bù dé bù rù yǐ dài bū

余告以远来遇雨，不得不入以待餔。

余告以远来遇雨，不得不入以待𫗦。

chū cí yǐ wú mǐ qiě wú xīn yú xiān kuī qí àng yǒu sù chǔ zhǐ cún yú de chái mǐ děng bù zhí zhé zhī ér chuān qiáng qí bì chuī

初辞以无米且无薪，余先窥其盎有夙储指存余的柴米等，不直折之而穿，强其必炊。

jì chuī yú jiù yǔ yǔ yǔ suì hé bù tè chuī mǐ gòng fàn qiě yuè ěr wèi shū gèng mì xīn zhì yī yān

既炊，余就与语，语遂合，不特炊米供饭，且瀹耳为蔬，更觅薪炙衣焉。

qí sēng hǎo zuò chán yǔ

其僧好作禅语。

chu rén

楚人。

jì fàn chou yǐ qián fù bù nà

既饭，酬以钱，复不纳。

shí yǔ jiàn zhǐ yú yīn wèn lóng yán suǒ zài

时雨渐止，余因问龙岩所在。

此时雨慢慢停了，我因而打听了龙岩所在之处。

sēng chū zhù shān wù yǐ fèi shuǐ yán wèi lóng yán zhǐ yú xī nán rù

僧初住山，误以沸水岩为龙岩，指余西南入。

yú chū bù zhī cóng zhī

余初不知，从之。

bàn lǐ zhì qí xià shān xià yǒu shuǐ xué dōng běi xiàng zhū shuǐ shén mǎn ér nèi shēng kōng tóng qí dōng fù rán gài qí xià jiē zhōng kōng ér shuǐ mǎn zhū zhī

半里至其下，山下有水穴东北向，潴水甚满，而内声崆峒，其东复然，盖其下皆中空，而水满潴之。

rán yú suǒ wén lóng yán zài shān bàn yīn wàng gāo ér jī

然余所闻龙岩在山半，因望高而跻。

qí shān shàng qí liǎng fēng zhōng xuē qiān rèn xi yǒu qiǎn xué zài xuē yá zhī xià dōng yǒu jiā xià zài cè fēng zhī cè jiàn jí pī sōu zhōng wú wēi yán zhù shuǐ

其山上岐两峰，中削千仞，西有浅穴在削崖之下，东有夹罅在侧峰之侧，践棘披搜，终无危岩贮水。

nǎi xià rán yóu bù zhī qí yán zhī wèi fèi shuǐ bù wéi lóng yán yě

乃下，然犹不知其岩之为沸水不为龙岩也。

dōng bàn lǐ qū gǔ dǐng cūn

东半里，趋古鼎村。

wàng cūn hòu shān nán xiàng dòng kāi yī gāo xiá shàng qióng yī yuán qiào bìng zhì

望村后山南向洞开，一高峡上穹，一圆窍并峙。

sī niàn cǐ qí bù kě shī jí cóng qí dōng shàng

私念此奇不可失，即从岐东上。

shàng qióng zhě rú lóu tī nèi shēng ér qián yǒu yī chuí shí dāng mén dōng tòu wèi tái xià cóng tái qián nán rù bìng zhì zhī qiào

上穹者，如楼梯内升，而前有一垂石当门，东透为台，下从台前南入并峙之窍；

yuán qiào zhě rú huán shì nèi wān ér nèi yǒu yī tū shí zhōng jù

圆窍者，如圜室内剜，而内有一突石中踞。

cǐ shí yì yóu yǐ fèi shuǐ wèi lóng yán bù fù zhī cǐ dì kě bié mì lóng yán yě

此时亦犹以沸水为龙岩，不复知此地可别觅龙岩也。

jì xià réng yóu cūn běi jiù lù guò xiǎo qiáo zé xī shuǐ bào zhǎng qiáo méi shuǐ dǐ zhě èr chǐ yú yǐ sǎn zhǔ cè yǐ dù

既下，仍由村北旧路过小桥，则溪水暴涨，桥没水底者二尺余，以伞拄测以渡。

niàn cǐ xiǎo xī rú cǐ ruò líng shòu shí yàn zhǎng gāo shì yǒng bì nán dōng dù

念此小溪如此，若灵寿石堰，涨高势涌，必难东渡。

shì yǒu tǔ rén qǔ sǔn guī gǔ dǐng wèn zhī rì dà xī chéng nán shè rán yì bù bì shè

适有土人取笋归古鼎，问之，日：“大溪诚难涉，然亦不必涉。

yú lǐng dǐ xī jí suí xī běi xià suǒ shè zhě zhǐ yī xiǎo xī jí kě rào chū lǎo jūn dòng zuǒ

逾岭抵溪，即随溪北下，所涉者止一小溪，即可绕出老君洞左。

yú wén zhī xǐ shén

”余闻之喜甚。

gài bù tè kě yǐ bì shè ér qiě kě yǐ de ān líng yǐ běi rù dòng yuán liú zhèng yú yì zhōng shì suì cóng zhī

盖不特可以避涉，而且可以得安灵以北入洞源流，正余意中事，遂从之。

yú āo dǐ lái suǒ shè ān líng xi yàn zé shuǐ shì xiōng yǒng xún fēi jiē lì suǒ jí

逾坳，抵来所涉安灵西堰，则水势汹涌，洵非揭厉所及。

nǎi jí suí xī zuǒ běi xíng lǐ bàn jìn gé xī héng liè zhī nán dòng xī suì xi zhuǎn

乃即随溪左北行，里半，近隔溪横列之南洞，溪遂西转。

yòu huán xī miàn yī dú fēng cóng qí xi lù zhuǎn běi dōng xiàng yǐ qū lǎo jūn hòu dòng yān

又环西面一独峰，从其西麓转北，东向以趋老君后洞焉。

lù zhì shì jù fù shēn máo jiān mò cè yǐng xiǎng wéi wàng fēng àn xiàng ér qū

路至是俱覆深茅间，莫测影响，惟望峰按向而趋。

gòng èr lǐ jiàn líng shòu dà xī yǐ dōng qù bù néng wèi yú zǔ

共二里，见灵寿大溪已东去，不能为余阻；

ér xī shān jiā zhōng yòu yǒu yī xiǎo xī xi lái zhù zhī qí shàng yǒu yàn kě shè

而西山夹中，又有一小溪西来注之，其上有堰可涉。

rán xié zhǎng shì jiāo yǐ tóu biān kě dù zhī qū bù miǎn yǒu wàng yáng rú zú zhī tàn

然挟涨势骄，以投鞭可渡之区，不免有望洋濡足之叹。

chóu chú bàn shǎng jì jì ér rì yǐ xī chén suì xún xī ér dōng

踌躇半晌，既济而日已西沉，遂循溪而东。

gài cǐ chù yǒu jìng nǎi běi jīng liú gōng yán chū xià kuò dà dào zhě àn fāng jì lǐ yū qū shén duō

盖此处有径，乃北经刘公岩出下廓大道者，按方计里，迂曲甚多；

shí mù sè yǐ shàng

时暮色已上，

wèi yǐ zài dòng hòu

谓已在洞后，

cóng qí zuǒ yuè āo ér xià

从其左越坳而下，

jí kě dá dòng qián

即可达洞前，

jí wú lù

即无路，

pān máo jiàn jí

攀茅践棘，

bù guò lǐ xǔ

不过里许，

nǎi jié jué qū zhī

乃竭蹶趋之，

qí āo jiē xuán dàn céng qiàn

其坳皆悬石层嵌，

téng cì jiāo luò

藤刺交络，

xiàn shēn méi dǐng

陷身没顶，

shǒu zú mò shī

手足莫施，

rú qīng dàng hóng tāo zhōng

如倾荡洪涛中，

gǔ gǔ zhōng wú chū lǐ

汩汩终无出理。

jì yù fǎn zhé liú gōng yán yǐ míng mò néng jí cǐ shí wú lùn hǔ láng shé huī fán fēi zǒu zhī cù yī néng shèng yǔ

计欲反辄刘公岩，已暝莫能及，此时无论虎狼蛇虺，凡飞走之簇，一能胜予。

xìng jí cì zhōng yì fǎn shì hóng méng ní dùn wèi záo huò fú chuān qí kuà xià huò rǒu chuō qí yì duān jiǔ zhī jìng chū āo jí

幸棘刺中翳，反似鸿蒙泥沌未凿，或伏穿其跨下，或蹂踔其翳端，久之竟出坳脊。

fǔ ér pān jí gǔn yá yì jué hūn àn zhōng xià zhuì wú kǒng

俯而攀棘滚崖，益觉昏暗中下坠无恐。

jì nǎi chū dòng zuǒ shū wā zhōng shǐ de dá dòng zé cān huì yǐ xià jiàn zhī fēi yǐ

既乃出洞左蔬蛙中，始得达洞，则参慧已下楗支扉矣。

hū ér qǐ fēi zài yǐ rù dòng fǎn ruò gēng shēng yān

呼而启扉，再以入洞，反若更生焉。

chū qī rì cān huì zǎo fù zhāi tán yú yǐ yī rú wèi gàn zì chuī zì zhì yú yán zhōng

初七日参慧早赴斋坛，余以衣濡未干，自炊自炙于岩中。

ér shì rì yǔ lín lí bù zhǐ jiāng wǔ shāo jiān nǎi qū chéng nán xùn zhōu gèng rù chéng bǔ yī yān

而是日雨淋漓不止，将午稍间，乃趋城南讯舟，更入城补衣焉。

shì zǎo yǒu sān zhōu yǐ fā jì xū jiù qí chù sì děng dài zhī yì zhī gài zhōu cóng huái yuǎn lái fēi kě yù nǐ ér běn dì zhī zhōu zé bù shí fā yě

是早有三舟已发，计须就其处俟等待之意之，盖舟从怀远来，非可预拟，而本地之舟则不时发也。

这天早晨有三条船已开走，估计必须到此处等船，大致船从怀远驶来，不能预先计划，而本地的船却不定时发船。

bó mù nǎi fǎn dòng qǔ náng yǐ jiù chéng nán nì lǚ ér cān huì yóu wèi fǎn yán bù jí yǔ bié wèi liú qián bì qí tú ér qù

薄暮乃返洞取囊，以就城南逆旅，而参慧犹未返岩，不及与别，为留钱畀其徒而去。

shì rì qī xī cǐ fāng rén jí yǐ dāng zhōng yuán qī yuè shí wǔ rì mín jiān chuán tǒng jié rì dàng wǎn zhuī sì zǔ xiān yì bù zhī qǐ qiǎo zhǐ zhī bào xiān yì yī fāng zhī hòu dào yě

是日七夕，此方人即以当中元七月十五日，民间传统节日，当晚追祀祖先，益不知乞巧，只知报先，亦一方之厚道也。

qí shí yǔ zhèn shí zuò jiāng shuǐ bào zhǎng yú wèi gū jiǔ jìn zhuó dài yè yōng chú cǎo ér wò yǔ tòu máo dī lì wò jù jù shī

其时雨阵时作，江水暴涨，余为沽酒浸酌，迨夜拥刍chú草而卧，雨透茅滴沥，卧具俱湿。

chū bā rì yǔ shì yù jí jiāng zhǎng mí shén

初八日雨势愈急，江涨弥甚。

zǎo dé yī zhōu jí xié náng xià dài

早得一舟，亟携囊下待；

jiǔ zhī qí zhǔ zhě zhì zhōu shén ài shì nán bìng chǔ yú nǎi fù fù náng hái lǚ sì

久之，其主者至，舟甚隘，势难并处，余乃复负囊还旅肆。

shì wǔ shuǐ shì chuí chuí yú yá pāi àn shì rén jiàn qí lüè zhǎng kè zēng kě néng jì xù shàng zhǎng duō yí qī gāo yuán yǐ bì zhī

是午水势垂垂，逾涯拍岸，市人见其略长刻增可能继续上涨，多移栖高原以避之。

yú zuò duì jiāng liú tāo tāo dà mù lián zhū bì jiāng ér xià fēn chén xuán wō ruò zhàn jiàn zhī zhēng xiān

余坐对江流滔滔，大木连株蔽江而下，分陈漩涡，若战舰之争先。

tǔ rén duō yǐ xiǎo zhōu jié qí líng zhī qǐng kè mǎn zài

土人多以小舟截其零枝，顷刻满载；

yòu yǐ zhǎng suǒ xì qí jù gàn suí qí shì xià zhì xuán wān chù shǐ chè rù huí liū xiè zhī yá jiān

又以长索系其巨干，随其势下至漩湾处，始掣入洄溜，泄之涯间。

yá rén wèi lú qiě bù bǎo hé yǒu yú xīn

涯人谓：“庐且不保，何有于薪？

zhōu rén wèi yú yīn shuǐ wèi lì bù ruò rǔ zhī xū nì děng dài yān mò

”舟人谓：“余因水为利，不若汝之胥溺等待淹没。

jiāo xiāng xiào yě

”交相笑也。

chū jiǔ rì yè yǔ fù jiàn zuò dá dàn shǎo zhǐ ér shuǐ mí zhǎng

初九日夜雨复间作，达旦少止，而水弥涨。

yú réng dé yī xiǎo zhōu zuò qí jiān pō chéng nán diào qiáo xià

余仍得一小舟，坐其间，泊城南吊桥下。

qí qiáo gāo èr zhàng qiáo xià shuǐ xī běi zì yǎn wǔ chǎng lái chū hé bù chéng liú zhì shì shū ér lìng àn shū ér yú liáng rén rén yǒu chǎn wā chén zào zhī lǜ

其桥高二丈，桥下水西北自演武场来，初涸不成流，至是倏而凌岸，倏而逾梁，人人有产蛙沉灶之虑。

guò wǔ zhǔ zhōu zhě zhì zé dū sī cù biǎo chà yě

过午，主舟者至，则都司促表差也。

yòu yǒu běn yì chà yǐ dú mù zhōu sì zhui qí liǎng páng yǐ fù jùn yān nǎi jùn jiǎo qǔ yǐ zài xī zhě lán jié zài yán de zhōu

又有本邑差以独木舟四，缀其两旁，以赴郡焉，乃郡徼取以载卤者拦截载盐的舟。

qí zhōu suī xiǎo de cǐ sì zhōu ruò tiān liǎng yì

其舟虽小，得此四舟，若添两翼。

xià wǔ fā zhōu dōng nán xíng yǐ zhuǎn xī nán èr shí lǐ yǒu shān tū lì jiāng shí nǎi xi zì gǔ dōng shān yú jī lóng āo ér dōng dǐ yú cǐ zhě yòu èr shí lǐ wèi gāo jiē yǒu bǎi jiā zhī jù zài jiāng yòu

下午发舟，东南行，已转西南，二十里，有山突立江石，乃西自古东山逾鸡笼坳而东抵于此者，又二十里为高街，有百家之聚在江右。

yòu wǔ lǐ wèi fú róng shān xuān qí dōng nán yǒu bǎi jiā zhī jù zài jiāng zuǒ

又五里，为芙蓉山亘其东南，有百家之聚在江左。

yòu xī nán wǔ lǐ wèi hé mù xū

又西南五里为和睦墟。

yòu xi shí lǐ guò wǔ yáng jiāng kǒu

又西十里过舞阳江口。

wǎn pō yú shā gōng shuǐ qiě jí jiē qú jǐn shī lái shí zhī shā qì xuán yá yǐ

晚泊于沙弓，水且及街衢，尽失来时之砂碛悬崖矣。

chū shí rì mèi shuǎng fàng zhōu

初十日昧爽放舟。

yī shí wǔ lǐ mǎ tóu

一十五里，马头。

wǔ lǐ yáng chéng zhōu pō ér dài chéng chà guān shǔ zhōng de yì bān guān lì qǔ gōng jǐ yú yì

五里，杨城，舟泊而待承差官署中的一般官吏取供给于驿。

qí jiāng zhī xī běi yǒu yá bīn jiāng gài dōng yǔ mǎ tóu duì zhě yě

其江之西北有崖濒江，盖东与马头对者也。

dǐ wǔ shǐ fàng zhōu

抵午始放舟。

wǔ lǐ cǎo xū shí wǔ lǐ luō yán

五里，草墟，十五里，罗岩。

cūn zài jiāng zuǒ yán zài jiāng yòu

村在江左，岩在江右。

qí yán céng tū tà bān bó wǔ sè càn rán

其岩层突沓斑驳，五色灿然。

nán yá shāo dī yǒu shí zhī yǎn fēng dǐng yǒu dòng páo wān yá bàn dāng yì yǒu shèng kě xún ér lái shí yǐ shǔ yǔ yǎn peng qù fù jǐn gé jiāng yáo dì yá jiān yuán hè néng bù xiào rén yé

南崖稍低，有石芝偃峰顶，有洞匏剜崖半，当亦有胜可寻，而来时以暑雨掩篷，去复仅隔江遥睇，崖间猿鹤，能不笑人耶！

yòu wǔ lǐ yáng liǔ yòu wǔ lǐ dà bǎo yòu shí wǔ lǐ jiù xiàn yòu wǔ lǐ gǔ chéng yòu wǔ lǐ bái shā wān

又五里杨柳，又五里大堡，又十五里旧县，又五里古城，又五里白沙湾。

jiāng běi yǒu jiān fēng liǎng jiǎo fēn dōng xī qǐ qiào bá tè shèn qí nán cóng shān jí xiàn zhì suǒ yǐ yě

江北有尖峰，两角分东西起，峭拔特甚，其南丛山即县治所倚也。

jiāng zhì bái shā yòu qū ér nán yòu shí lǐ xià wǔ dǐ liǔ chéng xiàn xī mén

江至白沙又曲而南，又十里，下午抵柳城县西门。

lóng jiāng xi zhì qìng yuǎn lái huì

龙江西至庆远来会。

àn zhì xiàn zhì xi yǒu chuān shān ér zhì xī píng lín jiāng zhǔ de qiě wú shān ān dé yǒu chuān

按《志》，县治西有穿山，而治西平临江渚，地且无山，安得有“穿”？

yòu àn chéng běi yǒu bǐ jià wén bǐ fēng ér bù dé qí jù

又按，城北有笔架、文笔峰，而不得其据。

biàn xún tǔ rén yǒu shí zhě zhǐ chéng xī nán gé jiāng qiào fēng cóng lì zhě wèi bǐ jià wén bǐ yòu yán qí diān yǒu dòng zhōng tòu chuān shān dāng yì jí cǐ

遍询土人，有识者指城西南隔江峭峰丛立者为笔架、文笔，又言其巅有洞中透，穿山当亦即此。

rán fāng yú yǔ zhì bù hé ér zhì jì gè biāo cí hé yǐ bìng cuì yé

然方隅与《志》不合，而《志》既各标，兹何以并萃耶？

chéng chà fù wǎng yì zhōng yú zuò dài shén jiǔ pō duō xíng shǎo bù yì shùn liú zhī jí yān liú nǎi ěr

承差复往驿中，余坐待甚久，泊多行少，不意顺流之疾，淹留乃尔！

jì mù chà zhì cù zhōu rén yè xíng suì de bǔ rì zhī bù zú yān

既暮，差至，促舟人夜行，遂得补日之不足焉。

nán èr lǐ jiāng zhī zuǒ wèi luán lán shān xuē yá jié jiāng wèi xiàn chéng nán zhàng

南二里，江之左为峦拦山，削崖截江，为县城南障；

jiāng zhī yòu jí qiào fēng cóng lì tǔ rén suǒ zhǐ wèi bǐ jià chuān shān zhě ér tòu míng zhī xué zhōng wú cóng zhǔ

江之右即峭峰丛立，土人所指为笔架、穿山者，而透明之穴终无从瞩。

zhào yuè shùn liú shùn xī shí wǔ lǐ zhuǎn ér dōng běi xíng

棹月顺流，瞬息十五里，转而东北行。

yòu wǔ lǐ yǒu shān wù sǒng jiāng dōng àn pái liè ér nán jiāng yì suí zhī nán zhé tān shēng hōng hōng rú yīn léi bù jué shì wèi dào cuī tān

又五里，有山兀耸江东岸，排列而南，江亦随之南折，滩声轰轰，如殷雷不绝，是为倒催滩。

qǐ shān fǎn chā ér shuǐ nì liú gù wèi zhī dào ér jiāo bìng bī cù gù wèi zhī cuī yé

岂山反插而水逆流，故谓之“倒”，而交并逼促，故谓之“催”耶？

qí shí bō guāng shān yǐng yuè sè tān shēng wèi zhī yǎn yìng suǒ yún xié fēi xiān zhě fēi yú

其时波光山影，月色滩声，为之掩映，所云挟飞仙者非欤！

yòu nán shí wǔ lǐ wèi gǔ líng yòu èr shí lǐ wèi huáng zé xū xi yǔ é shān gé shān xiāng xiàng yǐ

又南十五里为古陵，又二十里为皇泽墟，西与鹅山隔山相向矣。

yòu dōng nán sān lǐ dǐ liǔ zhōu fǔ pō qí nán mén chéng gǔ yóu chū xià yě

又东南三里抵柳州府，泊其南门，城鼓犹初下也。

shí yī rì zǎo rù xī nán mén dǐ zhū yù zé jìng wén yǔ gù pū bìng yóu wèi chài quán yù yě

十一日早入西南门，抵朱寓，则静闻与顾仆病犹未瘥痊愈也。

wǎng fǎn èr shí rì jì jù yǒu qǐ sè ér gù pū xuē ruò yóu qí wèi zhī chàng rán

往返二十日，冀俱有起色，而顾仆削弱尤其，为之怅然。

shí èr rì chū dōng mén tóu cì míng tiě yè wáng hàn jiǎn zhī zǐ luó yuán gōng míng táng guó yǐ xiāng jiàn rèn luó yuán lìng

十二日出东门，投刺名帖谒王翰简之子罗源公，名唐国，以乡荐任罗源令。

qí dì shàng chūn guān xià dì yóu wèi zhī

其弟上春官下第，犹未知。

yǐ jí cí

以疾辞。

hái cóng běi mén rù

还从北门入。

xià wǔ chū nán mén yán jiāng xún wǎng xún zhōu xiāng yǐ zhōng yuán jié wú yǒu xíng zhě

下午出南门，沿江询往浔州舡，以中元节无有行者。

shí sān rì zǎo cóng nán mén dù jiāng xún mǎ ān shān běi lù xi xíng zhé ér nán xún qí xi lù yóu xī nán wù zhōng dēng shān

十三日早，从南门渡江，循马鞍山北麓西行，折而南，循其西麓，由西南坞中登山。

shí jí cǎo méi shī huá bù néng tóu zú

石级草没，湿滑不能投足。

fù guō míng yán qí huāng wú nǎi ěr hé guài shēn yá jué gǔ yé

附郭名岩，其荒芜乃尔，何怪深崖绝谷耶！

xian yì yán zài shān bàn xuē yá xià qí mén xī xiàng zhèng yǔ lì yú shān duì zhǐ gé shān xià píng hè zhōng yī tán qí yán nèi bī rú hé zhǎng shēn zhǐ zhàng yú zhōng zuò xian xiàng liǎng yá juān tí mǎn bì

仙奕岩在山半削崖下，其门西向，正与立鱼山对，〔只隔山下平壑中一潭〕其岩内逼如合掌，深止丈余，中坐仙像，两崖镌题满壁。

yán wài yòu yǒu shí duān sǒng qí shàng bèng liè chéng wén cēn cī bù qí suī kě dēng qì ér yǐ wéi hēi jī chì mài fēn shí bā dào kě yì shì wèi wèi què

岩外右有石端耸，其上迸裂成纹，参差不齐，虽可登憩，而以为黑肌赤脉，分十八道可弈，似未为确；

zuǒ yǒu yá shàng xuē dà zhuàn diào tái èr zì jiāng yáo tán ài hé kān xiàn yú

左有崖上削，大篆“钓台”二字，江遥潭隘，何堪羡鱼。

gài bó bù jí wèi shū qīng zhī tái diào bù jí yán zǐ líng zhī jī wéi dēng qì yá yòu shí duān píng yī lì yú yán zhōng fàn yīn qìng fó sì zhōng de fǎ qì xiǎng piāo rán tiān jūn zhèn yì shān gǔ yě

盖博不及魏叔卿之台，钓不及严子陵之矶，惟登憩崖右石端，平揖立鱼，岩中梵音磬qìng佛寺中的法器响，飘然天钧，振溢山谷也。

yá zuǒ yǒu jí dōng nán shàng yòu liè yī yán xíng yǔ xian yì tóng xī nán xiàng

崖左有级东南上，又裂一岩，形与仙弈同，〔西南向〕。

zhōng qì shí wèi zuò hòu yǒu xué xià zhuì pō shēn ér ài

中砌石为座，后有穴下坠，颇深而隘。

yòu yǒu liǎng yuán xué dà jǐn rú tǒng ér zhōng wài tòu lòu dì ài bù néng rù qí xià

右有两圆穴，大仅如筒，而中外透漏，第隘不能入其下。

dōng nán dǐ āo zhōng yòu jìn yī yán yì qiǎn ài bù zú guān

东南抵坳中，又进一岩，亦浅隘不足观。

gài xian yì sān yán qí liè shān bàn jù xiāng bó zhòng ér yǐ

盖仙弈三岩，齐列山半，俱相伯仲而已。

jì xi xià shān lù hái wàng fù dé yī yán yì xī xiàng zhèng zài zhōng yán zhī xià

既西下山麓还望，复得一岩，亦西向，正在中岩之下。

qí yán yì qiǎn ài zhōng xī yǒu bēi jīn zhǐ cún qí fū

其岩亦浅隘，中昔有碑，今止存其趺。

yán shàng fù yǒu sān yuán yán ruò méi huā zhī bàn xī piāo líng qí èr bù chéng wǔ

岩上覆有三圆岩，若梅花之瓣，惜飘零其二，不成五。

chū yán qián yǒu shí píng dǐ rú píng ér chì wén zòng héng yì wèi zhī yǒu

出岩前，有石平砥如枰，而赤纹纵横，亦未之有。

yán yòu yǒu shí kū rú xiá běi tòu tōng míng qí zhōng kāi lǎng kě qì

岩右有石窟如峡，北透通明，其中开朗可憩。

ér yǒu bìng fu wò qí qián yǐ rú rú bù néng qū shēn

而有病夫卧其前，已蠕蠕不能屈伸。

huāng gǔ duàn yá qiáo mù bù zhì ér sī rén tuō mìng yú cǐ kě āi yì kě jìng yě

荒谷断崖，樵牧不至，而斯人托命于此，可哀亦可敬也！

chū yán xi pán yī shān zuǐ zhuǎn qí dōng nán shān bàn yǒu dòng xī nán xiàng

出岩，西盘一山嘴，转其东南，山半有洞西南向。

nǎi jiàn jí ér dēng dòng mén xiā rán qí zhōng gāo qióng ér shàng shēn zhuì ér xià zòng héng chéng xiá céng dié wèi lóu bù shèn kuān hóng ér yǐ wēi jùn bī liè jiàn qí zhě yě

乃践棘而登，洞门岈然，其中高穹而上，深坠而下，纵横成峡，层叠为楼，不甚宽宏，而以危峻逼裂见奇者也。

rù mén yǒu shí tū mén yòu dūn jù ruò niú ér qīng qí sè qí bèi fù gāo tū yī shí yuán ruò lǎo rén zhī shǒu

入门，有石突门右，蹲踞若牛而青其色，其背复高突一石，圆若老人之首。

xiān shì lì yú sēng zhǐ qí chù yǒu shòu xīng yán bì jí cǐ yǐ

先是，立鱼僧指其处有寿星岩，必即此矣。

dàn suǒ zhǐ shàng zài dōng nán huáng yá xuán xuē chù gài huáng yá xī miàn yǔ lì yú duì ér cǐ zé cè yǐn yú běi dāng shí wèi jiàn ěr

但所指尚在东南黄崖悬削处，盖黄崖西面与立鱼对，而此则侧隐于北，当时未见耳。

yóu tū shí zhī zuǒ xuán jí xià zhuì xi chū tū shí zhī xià zé xià zhuì yuān xuē ér shàng jí xū xuán jiē qiào liè bù tōng xíng

由突石之左悬级下坠，西出突石之下，则下坠渊削，而上级虚悬，皆峭裂不通行。

dōng rù xiá dào zhōng wān huán ér jìn hū dé tiān guāng shàng yìng yǎng dì ruò céng lóu kōng jià ér liǎng yá shàng fù xià qiàn wú yóu zhí xū shàng jī

东入峡道中，湾环而进，忽得天光上映，仰睇若层楼空架，而两崖上覆下嵌，无由蹠虚上跻。

东入峡道中，湾环而进，忽得天光上映，仰睇若层楼空架，而两崖上覆下嵌，无由跖虚上跻。

dì yáo jiàn guāng yìng chù nèi mén guī liè gāo xuán jiā yá zhī duān wài hù léng fēn lìng tòu qián shān zhī shàng qí dǐng píng ruò fù wéi hèn bù néng qiān xiāo yī dēng chàng chàng ér chū

第遥见光映处，内门规列，高悬夹崖之端，外户楞分，另透前山之上，其顶平若覆帷，恨不能牵绡一登，怅怅而出。

gèng xià shān ér dōng yǎng jiàn běi shān zhī bàn fù yǒu yī mén nán xiàng jì qí chǔ dāng jí qián dòng guāng yìng suǒ tōng yě

更下山而东，仰见北山之半，复有一门南向，计其处当即前洞光映所通也。

jiàn qí xià jù huí yá céng gèn nǎi shāo dōng xún yá duān xī běi ér shàng yú xià yá dǐ zhōng yá ér shàng yá xuán jué bù dé shàng

见其下俱回崖层亘，乃稍东，循崖端西北而上，逾下崖，抵中崖，而上崖悬绝不得上。

fù cóng qián dào xià gèng dōng xún yá jiǎo xī běi dēng shàng yá

复从前道下，更东循崖角西北登上崖。

yán yá xi zhì zé dòng qián sān miàn jiē wēi bì yǐ kōng wéi cǐ yī xiàn pán yá kě tōng

沿崖西陟，则洞前三面皆危壁倚空，惟此一线盘崖可通。

qián yǒu píng shí rú lù tái nèi xuán shì wàn zhàng sì bì jù huán zhù pián zhī xì ruò lòu sī chuí luò lián bù mì qiàn ér dǐng píng rú mù xià píng rú dǐ

前有平石如露台，内旋室万丈，四壁俱环柱骈枝，细若镂丝垂络，联布密嵌，而顶平如幕，下平如砥。

xī běi nèi tōng yī mén xià lín shēn xiá guǒ jí qián suǒ yǎng wàng tòu kōng chù yě

西北内通一门，下临深峡，果即前所仰望透空处也。

ruò duàn sāi suǒ dēng yī xiàn pán yá cóng xiá zhōng shè tī yǐ shàng cǐ yán gāo lǎng rú gé zhèng cháo qī xué chǔ zhī miào jìng yǐ

若断塞所登一线盘崖，从峡中设梯以上，此岩高朗如阁，正巢栖穴处之妙境矣。

zuò qì jiǔ zhī réng xún yá duān dōng nán xià qí nán fù yǒu shān què qǐ

坐憩久之，仍循崖端东南下，其南复有山鹊起。

cóng liǎng shān jiā zhōng qǔ dào ér dōng kě chū mǎ ān zhī dōng yú ér zhōng sāi wú lù

从两山夹中取道而东，可出马鞍之东隅，而中塞无路；

xún nán shān xi lù qǔ dào ér nán kě dǐ shàng lóng tán nǎi wǎng lái dà dào yě

循南山西麓取道而南，可抵上龙潭，乃往来大道也。

cóng xi lù yǎng tiào shān bàn xuán yá qióng zhí huáng bān zhě yǐng hōng rán xī xiàng yù yī dēng wú lù

从西麓仰眺山半，悬崖穹拓，黄斑赭影，轰然西向，欲一登无路。

xún shān nán xíng yǒu wēi jìng cóng cǎo zhōng dōng shàng qǐng jí yì méi

循山南行，有微径从草中东上，顷即翳没。

hé jué shàng dēng dé yī mén wài suī qióng rán ér nèi jǐn rú hé zhǎng wú kě shēn rù

蝎蹶上登，得一门，外虽穹然，而内仅如合掌，无可深入。

wàng huáng zhě hōng xuē chù yǐ zài qí běi ér yá zuǐ jiàn gé bù kě pán zhì

望黄赭轰削处，已在其北，而崖嘴间隔，不可盘陟。

fù xià zhì shān lù zài cóng mǎng zhōng wàng yá ér dēng jiǔ zhī dǐ hōng yá xià

复下至山麓，再从莽中望崖而登，久之抵轰崖下。

再下到山麓，又从草莽中望着山崖上登，很久之后才到了崩裂的山崖下边。

qí yá wēi xuē shù qiān chǐ shàng fù xià qiàn ruò chuí kōng zhī yún xuān jiē tiān bàn

其崖危削数千尺，上覆下嵌，若垂空之云，亘接天半。

měi dāng píng xuē chù shí liè kǒng yī fāng zhōng duō fēn lún qí guǐ dì suǒ suì bù néng shēn rù

每当平削处，时裂孔一方，〔中多纷纶奇诡，〕第琐碎不能深入。

xún yá xià běi xíng shàng yǒu fēi tū zhī yá xià yǒu lèi jià zhī shí shēng jiàng shí xià zhōng suī wú yǎo tiǎo zhī mén rú dù líng xū zhī xiè yì zú qí yě

循崖下北行，上有飞突之崖，下有累架之石，升降石罅中，虽无窈窕之门，如度凌虚之榭，亦足奇也。

shí rì yǐ guò wǔ xià shān yù nán xún shàng lóng tán jì wú cóng de fàn

时日已过午，下山欲南寻上龙潭，计无从得饭；

ér dōng xiàng xiá zhōng xún mǎ ān dōng lù jí bàng guō xún jiāng jí yì de shí ér yòu kě kuī píng fēng dēng tái jiān jǐn wáng shì shān fáng zhū shèng qiě qǔ dào liǎng shān jiān gèng qiè suǒ yuàn yě

而东向峡中，循马鞍东麓，即傍郭循江，即易得食，而又可窥屏风、登台，兼尽王氏山房诸胜，且取道两山间，更惬所愿也。

nǎi pī mǎng ér dōng jiàn liǎng yá shí jiē chán shān shì xiǎn jùn qiàn cóng cuì yì zhī shén yù fēi dòng

乃披莽而东，见两崖石皆巉chán山势险峻嵌，丛翠翳之，神愈飞动。

jì ér de yì shū zhī qí

既而得艺蔬之畦。

yòu dōng yī lǐ de běi lái dà dào

又东一里，得北来大道。

jié dà dào héng guò dōng qù yī lǐ de jù luò zé jùn dōng mén zhī duì jiāng dù yě

截大道横过，东去一里得聚落，则郡东门之对江渡也。

yú shì bīn jiāng nán àn yǐ píng fēng shān běi lù dōng xíng qí chù cūn jū lián luò

于是濒江南岸倚屏风山北麓东行，其处村居连络。

yī lǐ dǐ dēng tái shān jū jù yù chóu

一里，抵登台山，居聚愈稠。

jiāng wéi shān è tǔ rén wèi dēng tái shān diān yǒu sān hǔ yè zhé xià shān dàn zhū quǎn

江为山扼，土人谓登台山巅有三虎，夜辄下山啖猪犬。

mín jū huán shān lù ér yá jùn hǔ de fù yú mò gǎn yīng yān

民居环山麓而崖峻，虎得负嵎，莫敢撄焉。

zhuǎn ér běi qù lù cóng shān nán rào qí dōng lù ér běi

转而北去，路从山南绕其东麓而北。

wén qí chù yǒu yáng wén guǎng dòng shén shēn yǎo cóng jiāng dǐ qián tōng fǔ táng jīn qí dòng yǐ sāi tǔ rén mò néng zhǐ dǎo jǐn rén rén yán zhī ér yǐ

闻其处有杨文广洞，甚深杳，从江底潜通府堂，今其洞已塞，土人莫能指导，仅人人言之而已。

dēng tái zhī běi yòu yī lǐ yǒu shān héng liè sān fēng qí yīn jí wáng shì shān fáng suǒ yǐ yú xī cóng luò róng lái cóng qí běi lù dù jiāng zhě yě

登台之北又一里，有山横列三峰，其阴即王氏山房所倚，余昔从洛容来，从其北麓渡江者也。

cí cóng nán zhì wàng jiàn nán lù yǒu dòng pián liè lù dāng chū qí dōng yú ér yáo wén dòng qián rén shēng fèi rán nǎi yū ér xī běi zhì qí xià zé cūn méng zhī qún shè yú yě miào zhě yě

兹从南至，望见南麓有洞骈列，路当出其东隅，而遥闻洞前人声沸然，乃迂而西北至其下，则村氓之群社于野庙者也。

dòng zài miào běi bàn lǐ nán xiàng xiā rán

洞在庙北半里，南向岈然。

qí shān dào shí xū xuán nèi liè sān xiá wài tōng sān mén wǎn zhuǎn huí hé ér bù shèn shēn kuò rán shí qīng rùn ér xué páng tōng yì bù yì zhōng suǒ nán de zhě

其山倒石虚悬，内裂三峡，外通三门，宛转回合而不甚深扩，然石青润而穴旁通，亦不意中所难得者。

chū dòng wàng xī fēng zhī yáng fù yǒu yī yán nán xiàng nǎi shè wā cóng zhī

出洞，望西峰之阳，复有一岩南向，乃涉洼从之。

shì yǒu fù fù chú zì běi āo lái wèn dōng xī èr dòng hé míng yuē dōng dòng míng mán wáng xi dòng qiǎn ér wú míng rán zhōng yǒu shé xué zhī

适有妇负刍自北坳来，问东西二洞何名，曰：“东洞名蛮王，西洞浅而无名，然中有蛇穴之。

wèn běi āo kě dá wáng shì shān fáng

”问：“北坳可达王氏山房？

yuē běi āo qiáo jìng wú qí kě tōng

”曰：“北坳樵径，无岐可通；

dà lù cóng dōng lù ér yáo xiǎo jìng yuán xi pō ér jìn rán wǎn zhé yǒu hǔ xū jí xíng

大路从东麓而遥，小径缘西坡而近，然晚辄有虎，须急行。

yú nǎi shàng xi dòng

”余乃上西洞。

dòng mén yì nán xiàng ér zhōng guǒ qiǎn jiē zhě chì zhī shí xià wú páng tōng zhī qiào hé yǐ xué shé

洞门亦南向，而中果浅，皆赭赤之石，下无旁通之窍，何以穴蛇？

nèi gāo wǔ liù chǐ fù yǒu shí bǎn píng guǐ xū xuán bù néng shàng

内高五六尺，复有石板平庋，虚悬不能上。

ér shí bǎn zhōng yāng yǒu kǒng yī yuán rú jǐng lán zhōng wān xià shì yǒu tū shí jiàn shí tòu kǒng jǐng xiàng qià chū kǒng shàng rú zuì rén zhī náng sān mù gǔ dài dài zài fàn rén jǐng shǒu jiǎo shàng de mù zhì xíng jù zhě rán sǒng jiān shù bì kě zì cǐ shàng yuè yě

而石板中央有孔一圆，如井栏中剜，下适有突石，践石透孔，颈项恰出孔上，如罪人之囊三木古代戴在犯人颈、手、脚上的木制刑具者，然耸肩束臂，可自此上跃也。

dàn qí shàng yì bù kuān ào bù kān shū qì

但其上亦不宽奥，不堪舒憩。

suì xià cóng xi pō xiǎo jìng xià shān xún xi lù ér běi yú yī gāng zhú wù wěng cóng

遂下，从西坡小径下山，循西麓而北逾一冈，竹坞蓊丛。

lǐ yú ér dé yī máo shè dōng yǐ shān lù xi lín jiāng pō

里余而得一茅舍，东倚山麓，西临江坡。

pō shàng mì jīng bì kōng lián lù jiāo yīn dào chū qí xià rú xíng kōng cuì xué zhōng bù fù zhī yǒu xi shuò zhī rì yě

坡上密箐蔽空，连麓交荫，道出其下，如行空翠穴中，不复知有西烁之日也。

yī lǐ běi dǐ yáo bù jí dōng mén dù yě

一里，北抵姚埠，即东门渡也。

qí shàng cūn jū shù shí jiā

其上村居数十家。

yóu cūn hòu nán xiàng dēng shàng jí wáng shì shān fáng

由村后南向登，上即王氏山房。

shí rì yǐ zè tài yáng piān xī

时日已昃太阳偏西。

yú xiān měi rù yī yán zhé yǐ suǒ xié lóng yǎn bǐng ěr jī jù dàn zhī gù zhì cǐ ér hòu suǒ cān de zhōu sì ōu fàn yǔ chá jiān lì zhī yǐ suì nán rù zhú wù zhōng dàn dāng wàn gè sēn sēn jù bì yù xiáng yān jué chén xiāo zhī qì jù jǐn

余先每入一岩，辄以所携龙眼、饼饵箕踞啖之，故至此而后索餐，得粥四瓯，饭与茶兼利之矣，遂南入竹坞中，憺筜万个，森森俱碧玉翔烟，觉尘嚣之气俱尽。

yǐ ér shàng shān shí dèng shén jùn xi yuán nán zhé chuān róng shù gēn zhōng tòu qí kuà xià

已而上山，石磴甚峻，西缘南折，穿榕树根中，透其跨下。

qí shù xiǎo yú guì lín zhī róng shù mén ér yī héng kuà jiē qú yī cè yǐ yá fēng chuān gēn tòu xì zé tóng yě

其树小于桂林之榕树门，而一横跨街衢，一侧倚崖丰，穿根透隙则同也。

yǐ yòu dōng shàng guò yī guǐ shí piàn xià shí qù de wǔ liù chǐ yá páng píng guǐ chū báo qí jià bǎn zé shān fáng zài yān

已又东上，过一庋石片下，〔石去地五六尺，崖旁平庋出，薄齐架板，〕则山房在焉。

xiǎo lóu sān yíng héng liè dòng qián běi lín jué hè xi zhān shì dié zòng héng běi tiào jiāng liú bēn yǎn dōng zhǐ mǎ lù luō dòng zhū shān fēn háng tū cuì yī lǎn wú dùn xíng

小楼三楹横列洞前，北临绝壑，西瞻市堞纵横，北眺江流奔衍，东指马鹿、罗洞诸山，分行突翠，一览无遁形。

lóu hòu jí dòng dòng gāo bù wéi lóu yǎn zhōng zhì xī fāng zhū xiàng ér sēng zé tuō qī lóu zhōng ruò wéi dòng mén suǒ yào zhě

楼后即洞，洞高不为楼掩，中置西方诸像，而僧则托栖楼中，若为洞门锁钥者。

gài wáng shì xī dú shū yú cǐ jīn zé yǐ wéi sēng lú ér míng dōng lín dòng yān

盖王氏昔读书于此，今则以为僧庐，而名东林洞焉。

dòng hòu xi dōng fēn liǎng qiào xi qiào cóng nán rù shāo zhuǎn ér dōng jiàn hēi ài bù kān shēn rù

洞后西、东分两窍：西窍从南入，稍转而东，渐黑隘，不堪深入；

dōng qiào cóng nán rù zhuǎn ér dōng hū tòu míng yān

东窍从南入，转而东忽透明焉。

yú dōng yù ér chū jù shí bèng liè chéng liǎng xià yī xià běi tòu zé shí cóng ér píng tái zhōng xuán kě yǐ yuǎn tiào

逾东阈而出，巨石迸裂成两罅：一罅北透则石丛，而平台中悬，可以远眺；

yī xià dōng xià zé yá xuē ér máo gé xū qiàn kě yǐ qián qī

一罅东下则崖削，而茅阁虚嵌，可以潜栖。

sì páng jiē sǒng shí yún xū màn màn de tǔ qì fēi cuì luán wǔ yōu huàn xiǎn shuò hú zhōng zhī tòu bié yǒu tiān shì wài zhī qī yǎo wú de fēi ruò tā shān tòu fù ér chū yī lǎn jí jǐn yě

四旁皆耸石云嘘慢慢地吐气，飞翠鸾舞，幽幻险烁，壶中之透别有天，世外之栖杳无地，非若他山透腹而出，一览即尽也。

jì ér hái zhì qián dòng wàng dù zhōu fu qù xi àn

既而还至前洞，望渡舟甫去西岸。

nǎi cóng dòng dōng nán jī lǐng shàng shí dèng wēi jùn suǒ wàng yù kuò suì nán kàn dēng tái yān

乃从洞东南跻岭上，石磴危峻，所望愈扩，遂南瞰登台焉。

jiǔ zhī xià shān zé dù zhōu shì zhì suì yóu dōng mén gòng èr lǐ fǎn yù

久之下山，则渡舟适至，遂由东门，共二里返寓。

shí sì rì zài liǔ yù

十四日在柳寓。

shí wǔ rì zài liǔ yù

十五日在柳寓。

shí liù rì zuò yī shū yǔ wáng hàn jiǎn zhī zǐ luó yuán gōng

十六日作一书与王翰简之子罗源公。

cù jìng wén wǎng tiān fēi miào shú suǒ dāng bèi jìng bù dé

促静闻往天妃庙赎所当被，竟不得。

shí qī rì yǐ shū tóu wáng luó yuán bù sì qí huí shū jí xié xíng lǐ xià zhōu

十七日以书投王罗源，不俟其回书，即携行李下舟。

guò wǔ yǔ rú zhù

过午，雨如注。

jì ér fù cóng nán mén rù dǐ běi mén shì tǔ yào yú zhū yī shì de shān dòu gēn zhū yāo zǐ tiān zhú huáng shuǐ luó pú tù jīn téng zhū yào gè shǎo xǔ xià zhōu yǐ hūn hēi yǐ

既而复从南门入抵北门，市土药于朱医士，得山豆根、猪腰子、天竺黄、水萝葡、兔金藤诸药各少许，下舟已昏黑矣。