wù wǔ gōng yuán nián jiǔ yuè chū sān rì chū bái yuè láng méi ān zhì táo yuán qiáo
戊午（公元1618年）九月初三日出白岳榔梅庵，至桃源桥。
cóng xiǎo qiáo yòu xià dǒu shén jí jiù xiàng huáng shān lù yě
从小桥右下，陡甚，即旧向黄山路也。
qī shí lǐ sù jiāng cūn
七十里，宿江村。
chū sì rì shí wǔ lǐ zhì tāng kǒu
初四日十五里，至汤口。
wǔ lǐ zhì tāng sì yù yú tāng chí
五里，至汤寺，浴于汤池。
fú zhàng wàng zhū shā ān ér dēng
扶杖望朱砂庵而登。
shí lǐ shàng huáng ní gāng
十里，上黄泥冈。
xiàng shí yún lǐ zhū fēng jiàn jiàn tòu chū yì jiàn jiàn luò wú zhàng dǐ
向时云里诸峰，渐渐透出，亦渐渐落吾杖底。
zhuǎn rù shí mén yuè tiān dū zhī xié ér xià zé tiān dōu lián huā èr dǐng jù xiù chū tiān bàn lù páng yī qí dōng shàng nǎi xī suǒ wèi zhì zhě suì qián qū zhí shàng jǐ dá tiān dōu cè
转入石门，越天都之胁而下，则天都、莲花二顶，俱秀出天半，路旁一岐东上，乃昔所未至者，遂前趋直上，几达天都侧。
fù běi shàng xíng shí xià zhōng
又往北上，在石缝中穿行。
shí fēng piàn piàn jiā qǐ
石峰片片夹起；
lù wǎn zhuǎn shí jiān sāi zhě záo zhī dǒu zhě jí zhī duàn zhě jià mù tōng zhī xuán zhě zhí tī jiē zhī
路宛转石间，塞者凿之，陡者级之，断者架木通之，悬者植梯接之。
xià kàn qiào hè yīn sēn fēng sōng xiāng jiàn wǔ sè fēn pī càn ruò tú xiù
下瞰峭壑阴森，枫松相间，五色纷披，灿若图绣。
yīn niàn huáng shān dāng shēng píng qí lǎn ér yǒu jī ruò cǐ qián wèi yī tàn cí yóu kuài qiě kuì yǐ
因念黄山当生平奇览，而有奇若此，前未一探，兹游快且愧矣！
shí fu pū jù zǔ xiǎn xíng hòu yú yì tíng fú shàng
时夫仆俱阻险行后，余亦停弗上；
nǎi yí lù qí jǐng bù jué yǐn yú dú wǎng
乃一路奇景，不觉引余独往。
jì dēng fēng tóu yī ān yì rán wéi wén shū yuàn yì yú xī nián yù dēng wèi dēng zhě
既登峰头，一庵翼然，为文殊院，亦余昔年欲登未登者。
zuǒ tiān dū yòu lián huā bèi yǐ yù píng fēng liǎng fēng xiù sè jù kě shǒu lǎn tóng lǎn
左天都，右莲花，背倚玉屏风，两峰秀色，俱可手擥lǎn同揽。
sì gù qí fēng cuò liè zhòng hè zòng héng zhí huáng shān jué shèng chù
四顾奇峰错列，众壑纵横，直黄山绝胜处！
fēi zài zhì yān zhī qí qí ruò cǐ
非再至，焉知其奇若此？
yù yóu sēng chéng yuán zhì xìng shén yǒng
遇游僧澄源至，兴甚勇。
shí yǐ guò wǔ nú bèi shì zhì
时已过午，奴辈适至。
lì ān qián zhǐ diǎn liǎng fēng
立庵前，指点两峰。
ān sēng wèi tiān dū suī jìn ér wú lù lián huā kě dēng ér lù yáo
庵僧谓：“天都虽近而无路，莲花可登而路遥。
zhǐ yi jìn pàn tiān dū míng rì dēng lián dǐng
只宜近盼天都，明日登莲顶。
yú bù cóng jué yì yóu tiān dū
”余不从，决意游天都。
xié chéng yuán nú zǐ réng xià xiá lù
挟澄源、奴子仍下峡路。
zhì tiān dū cè cóng liú shí shé xíng ér shàng
至天都侧，从流石蛇行而上。
pān cǎo qiān jí shí kuài cóng qǐ zé lì kuài shí yá cè xuē zé yuán yá
攀草牵棘，石块丛起则历块，石崖侧削则援崖。
měi zhì shǒu zú wú kě zhuó chù chéng yuán bì xiān dēng chuí jiē
每至手足无可着处，澄源必先登垂接。
měi niàn shàng jì rú cǐ xià hé yǐ kān
每念上既如此，下何以堪？
zhōng yì bù gù
终亦不顾。
lì xiǎn shù cì suì dá fēng dǐng
历险数次，遂达峰顶。
wéi yī shí dǐng bì qǐ yóu shù shí zhàng chéng yuán xún shì qí cè de jí xié yǔ yǐ dēng
惟一石顶壁起犹数十丈，澄源寻视其侧，得级，挟予以登。
wàn fēng wú bù xià fú dú lián huā yǔ kàng ěr
万峰无不下伏，独莲花与抗耳。
shí nóng wù bàn zuò bàn zhǐ dì yī zhèn zhì zé duì miàn bú jiàn
时浓雾半作半止，第一阵至，则对面不见。
tiào lián huā zhū fēng duō zài wù zhōng
眺莲花诸峰，多在雾中。
dú shàng tiān dōu yǔ zhì qí qián zé wù xǐ yú hòu
独上天都，予至其前，则雾徙于后；
yǔ yuè qí yòu zé wù chū yú zuǒ
予越其右，则雾出于左。
qí sōng yóu yǒu qū tǐng zòng héng zhě
其松犹有曲挺纵横者；
bǎi suī dà yú rú bì wú bù píng tiē shí shàng rú tái xiǎn rán
柏虽大于如臂，无不平贴石上、如苔藓然。
shān gāo fēng jù wù qì qù lái wú dìng
山高风巨，雾气去来无定。
xià pàn zhū fēng shí chū wèi bì jiào jiān ér gāo de shān shí méi wèi yín hǎi
下盼诸峰，时出为碧峤尖而高的山，时没为银海。
zài tiào shān xià zé rì guāng jīng jīng bié yī qū yǔ yě
再眺山下，则日光晶晶，别一区宇也。
rì jiàn mù suì qián qí zú shǒu xiàng hòu jù dì zuò ér xià tuō
日渐暮，遂前其足，手向后据地，坐而下脱。
zhì xiǎn jué chù chéng yuán bìng jiān shǒu xiàng jiē
至险绝处，澄源并肩手相接。
dù xiǎn xià zhì shān ào míng sè yǐ hé
度险，下至山坳，暝色已合。
fù cóng xiá dù zhàn yǐ shàng zhǐ wén shū yuàn
复从峡度栈以上，止文殊院。
chū wǔ rì píng míng cóng tiān dōu fēng āo zhōng běi xià èr lǐ shí bì xiā rán
初五日平明，从天都峰坳中北下二里，石壁岈然。
qí xià lián huā dòng zhèng yǔ qián kēng shí sǔn duì zhì yī wù yōu rán
其下莲花洞正与前坑石笋对峙，一坞幽然。
bié chéng yuán xià shān zhì qián qí lù cè xiàng lián huā fēng ér qū
别澄源，下山至前岐路侧，向莲花峰而趋。
yí lù yán wēi bì xi xíng fán zài jiàng shēng jiāng xià bǎi bù yún tī yǒu lù kě zhí jī lián huā fēng
一路沿危壁西行，凡再降升，将下百步云梯，有路可直跻莲花峰。
jì zhì ér dèng jué yí ér fù xià
既陟而磴绝，疑而复下。
gé fēng yī sēng gāo hū yuē cǐ zhèng lián huā dào yě
隔峰一僧高呼曰：“此正莲花道也！
nǎi cóng shí bō cè dù shí xì
”乃从石玻侧度石隙。
jìng xiǎo ér jùn fēng dǐng jiē jù shí dǐng zhì zhōng kōng rú shì
径小而峻，峰顶皆巨石鼎峙，中空如室。
cóng qí zhōng dié jí zhí shàng jí qióng dòng zhuǎn qū qǔ qí guǐ rú xià shàng lóu gé zhōng wàng qí jùn chū tiān biǎo yě
从其中叠级直上，级穷洞转，屈曲奇诡，如下上楼阁中，忘其峻出天表也。
yī lǐ de máo lú yǐ shí xià zhōng
一里得茅庐，倚石罅中。
pái huái yù kāi zé qián hū dào zhī sēng zhì yǐ sēng hào líng xū jié máo yú cǐ zhě suì yǔ bǎ bì zhì dǐng
徘徊欲开，则前呼道之僧至矣，僧号凌虚，结茅于此者，遂与把臂陟顶。
dǐng shàng yī shí xuán gé èr zhàng sēng qǔ tī yǐ dù
顶上一石，悬隔二丈，僧取梯以度。
qí diān kuò rán kāi kuò shū lǎng sì wàng kōng bì jí tiān dū yì fǔ shǒu yǐ
其巅廓然开阔舒朗，四望空碧，即天都亦俯首矣。
gài shì fēng jū huáng shān zhī zhōng dú chū zhū fēng shàng sì miàn yán bì huán sǒng yù zhāo yáng jì sè xiān yìng céng fā lìng rén kuáng jiào yù wǔ
盖是峰居黄山之中，独出诸峰上，四面岩壁环耸，遇朝阳霁色，鲜映层发，令人狂叫欲舞。
jiǔ zhī fǎn máo ān líng xū chū zhōu xiāng xiǎng chuò yī yú nǎi xià
久之，返茅庵，凌虚出粥相饷，啜一盂，乃下。
zhì qí lù cè guò dà bēi dǐng shàng tiān mén
至岐路侧，过大悲顶，上天门。
sān lǐ zhì liàn dān tái
三里，至炼丹台。
xún tái zuǐ ér xià guān yù píng fēng sān hǎi mén zhū fēng xī cóng shēn wù zhōng bì lì qǐ
循台嘴而下，观玉屏风、三海门诸峰，悉从深坞中壁立起。
qí dān tái yī gāng zhōng chuí pō wú qí jùn wéi kàn cuì wēi zhī bèi wù zhōng fēng luán cuò sǒng shàng xià zhōu yìng fēi cǐ bù jìn zhān tiào zhī qí ěr
其丹台一冈中垂，颇无奇峻，惟瞰翠微之背，坞中峰峦错耸，上下周映，非此不尽瞻眺之奇耳。
hái guò píng tiān gāng xià hòu hǎi rù zhì kōng ān bié yān
还过平天矼，下后海，入智空庵，别焉。
sān lǐ xià shī zi lín qū shí sǔn gāng zhì xiàng nián suǒ dēng jiān fēng shàng
三里，下狮子林，趋石笋矼，至向年所登尖峰上。
yǐ sōng ér zuò kàn wù zhōng fēng shí huí zǎn zǎo jī rú huà de jǐng sè mǎn yǎn shǐ jué kuāng lú shí mén huò jù yī tǐ huò quē yī miàn bù ruò cǐ zhī hóng bó hóng dà fēng fù fù lì yě
倚松而坐，瞰坞中峰石回攒，藻绩如画的景色满眼，始觉匡庐、石门，或具一体，或缺一面，不若此之闳博宏大丰富富丽也！
jiǔ zhī shàng jiē yǐn yá xià tiào wù zhōng yīn yīn jué yǒu yì
久之，上接引崖，下眺坞中，阴阴觉有异。
fù zhì gāng shàng jiān fēng cè jiàn liú shí yuán jí cǎo suí kēng ér xià yù xià yù shēn zhū fēng zì xiāng yǎn bì bù néng yī mù jǐn yě
复至冈上尖峰侧，践流石，援棘草，随坑而下，愈下愈深，诸峰自相掩蔽，不能一目尽也。
rì mù fǎn shī zi lín
日暮，返狮子林。
chū liù rì bié xiá guāng xiá kè zhī dì cóng shān gāng xiàng chéng xiàng yuán xià qī lǐ zhì bái shā lǐng xiá guāng fù zhì
初六日别霞光霞客之弟，从山坑向丞相原下七里，至白沙岭，霞光复至。
yīn yú yù guān pái lóu shí kǒng bái shā ān wú zhǐ zhě zhuī lái wèi dǎo
因余欲观牌楼石，恐白沙庵无指者，追来为导。
suì tóng shàng lǐng zhǐ lǐng yòu gé pō yǒu shí cóng lì xià fēn shàng bìng jí pái lóu shí yě
遂同上岭，指岭右隔坡，有石丛立，下分上并，即牌楼石也。
yú yù yú kēng sù jiàn zhí zào qí xià
余欲逾坑溯涧，直造其下。
sēng wèi jí mí lù jué bì bù néng xíng
僧谓：“棘迷路绝，必不能行。
ruò cóng kēng zhí xià chéng xiàng yuán bù bì fù shàng cǐ lǐng
若从坑直下丞相原，不必复上此岭；
ruò yù cóng xian dēng ér wǎng bù ruò jí yóu cǐ lǐng dōng xiàng
若欲从仙灯而往，不若即由此岭东向。
yú cóng zhī xún lǐng jí xíng
”余从之，循岭脊行。
lǐng héng gèn tiān dū lián huā zhī běi xiá shén páng bù róng zú nán běi jiē chóng fēng jiā yìng
岭横亘天都、莲花之北，狭甚，旁不容足，南北皆崇峰夹映。
lǐng jǐn běi xià yǎng zhān yòu fēng luó hàn shí yuán tóu tū dǐng yǎn rán èr sēng yě
岭尽北下，仰瞻右峰罗汉石，圆头秃顶，俨然二僧也。
xià zhì kēng zhōng yú jiàn yǐ shàng gòng sì lǐ dēng xiān dēng dòng
下至坑中，逾涧以上，共四里，登仙灯洞。
dòng nán xiàng zhèng duì tiān dū zhī yīn
洞南向，正对天都之阴。
sēng jià gé lián bǎn yú wài ér nèi yóu qióng rán tiān qù wèi jǐn kān xuē chú yě
僧架阁连板于外，而内犹穹然，天趣未尽刊削除也。
fù nán xià sān lǐ guò chéng xiàng yuán shān jiān yī lái dì ěr
复南下三里，过丞相原，山间一来地耳。
qí ān pō zhěng sì gù wú qí jìng bù rù
其庵颇整，四顾无奇，竟不入。
fù nán xiàng xún shān yāo xíng wǔ lǐ jiàn xià
复南向循山腰行，五里，渐下。
jiàn zhōng quán shēng fèi rán cóng shí jiān jiǔ jí xià xiè měi jí yī xià yǒu tán yuān bì suǒ wèi jiǔ lóng tán yě
涧中泉声沸然，从石间九级下泻，每级一下有潭渊碧，所谓九龙潭也。
huáng shān wú xuán liú fēi pù wéi cǐ ěr
黄山无悬流飞瀑，惟此耳。
yòu xià wǔ lǐ guò kǔ zhú tān zhuǎn xún tài píng xiàn lù xiàng dōng běi xíng
又下五里，过苦竹滩，转循太平县路，向东北行。