徐霞客游记 · 徐霞客 · Chapter 71 of 155

粤西游日记二十二

PinyinModern Translation
Size

chū shí rì wèi míng fā zhōu xiǎo xiá yìng jiāng cóng péng dǐ kuī zhī rú xíng zǐ sī bù zhàng zhōng cǎi sè bīn fēn yòu shì jiāng xíng yī yì jǐng yě

初十日未明发舟,晓霞映江,从篷底窥之,如行紫丝步帐中,彩色缤纷,又是江行一异景也。

suí xī shān nán xiàng sù liú shí lǐ wài zhuǎn ér dōng běi xíng yū qū zhě yòu shí lǐ shǐ zhuǎn ér nán yòu shí lǐ wàng bái shí shān tíng zhì dōng nán shén jìn

随西山南向溯流十里,外转而东北行,迂曲者又十里,始转而南又十里,望白石山亭峙东南,甚近。

yú shì zhuǎn ér xī běi shì wèi dà wān

于是转而西北,是为大湾。

yòu xi shí lǐ guò niú lán cūn

又西十里过牛栏村。

zhuǎn ér nán fù zhuǎn ér xi yòu shí wǔ lǐ ér mù

转而南,复转而西,又十五里而暮。

yòu chéng yuè xíng wǔ lǐ sù yú zhèn mén

又乘月行五里,宿于镇门。

shì xī yuè míng rú zhòu gòng xíng liù shí lǐ

是夕月明如昼,共行六十里。

shí yī rì wèi shǔ ér xíng

十一日未曙而行。

èr shí lǐ bái shā yòu wǔ lǐ dēng yá

二十里,白沙,又五里登涯。

yóu xiǎo lù běi xíng yī lǐ de dà lù shāo zhé ér dōng dù léi chōng qiáo

由小路北行,一里得大路,稍折而东,渡雷冲桥。

cóng qiáo dōng xiǎo qí běi wàng shí fēng ér xíng shè yī xī xíng cāng mǎng zhōng

从桥东小岐北望石峰而行,涉一溪,行苍莽中。

sì lǐ dǐ xiǎo shí fēng xià fù tòu yī fēng xiá yòu sān lǐ dǐ luō cóng yán yán mén nán xiàng

四里抵小石峰下,复透一峰峡,又三里抵罗丛岩,岩门南向。

bāng rén lí xiāo luán xiāng gòng jìn shì yǒu jì yuē dōng nán wàng bái shí dòng tiān xī běi jiē shī zi fèng cháo zhī xiù gèn àn zhì qí qián tài píng yōng qí hòu

邦人黎霄鸾,乡贡进士,有记曰:“东南望白石洞天,西北接狮子、凤巢之秀,艮案峙其前,太平拥其后。

jì zhì rì yóu wèi wǔ yī miàn suǒ jù tóng dào zhě yóu yī miàn lìng jù cān yān

”既至,日犹未午,一面索炬同道者游,一面令具餐焉。

gài zī yán qián yǒu dōng xī liǎng mén nèi yǒu dōng xī liǎng dòng

盖兹岩前有东西两门,内有东西两洞。

xi dòng zhī nèi shū jiā shū kāi shū qióng ér gāo pán shū chuí ér xià fù dǐng píng ruò mù liè xì chéng wén

西洞之内,倏夹倏开,倏穹而高盘,倏垂而下覆,顶平若幕,裂隙成纹;

zhì shí xíng zhī yì yǒu dié lián pán kōng tǐng sǔn sēn lì zhě yì suí chù diǎn zhuì bù zhuān yǐ rǔ zhù jiàn qí yě

至石形之异,有叠莲盘空,挺笋森立者,亦随处点缀,不颛以乳柱见奇也。

xi dòng jì qióng dào zhě fù xié jù yóu dōng dòng

西洞走到头后,道士又带上火把游东洞。

jì lǐ xǔ běi guò yī ài xi zhuǎn yǒu xiá běi tòu tiān guāng

〔计里许,北过一隘,西转有峡,北透天光。

qí nèi jiā ér bù kuān gāo ér wú qí shí wén shuǐ yǒng liú shí xíng rú pī chì ér lián zhù rǔ sǔn yì fù bù fàn yì bān

〕其内夹而不宽,高而无岐,石纹水涌,流石形如劈翅,而莲柱乳笋,亦复不泛一般。

shí shù jù gèng jǐn bù fù néng yóu nèi dòng fǎn

〔时数炬更尽,不复能由内洞返。

běi jī hòu dòng chū xué běi xiàng jǐn zhōng pú fú chū dòng

北跻后洞出,穴北向,仅中匍匐出洞。

yǐ xià běi lù xún lù dōng xíng guò dōng běi yú dào zhě zhǐ qí shàng liè dòu yuē cǐ dōng dòng hòu xué yě

已下北麓,循麓东行,过东北隅,道者指其上列窦曰:“此东洞后穴也。

yǔ jí yù cóng zhī rén

”予即欲从之人。

dào zhě yuē wú jù

道者曰:“无炬。

xū réng yóu qián dòng xié jù chū

须仍由前洞携炬出。

cóng zhī huán qí dōng lù

”从之,环其东麓。

lù dōng yī fēng yuán zhì gāo yú cǐ shān qiào xué lí pī

麓东一峰圆峙,高逾此山,窍穴离披。

dào zhě wèi dōu wú shēn rù dòu

道者谓都无深入窦。

rán qí běi yǒu shí yī zhī lí lì qǐ bù yóu cǐ bù dé dǔ yě

然其北有石一枝离立起,不由此不得睹也。

fù rù dōng qián dòng fù jù nèi yóu

复入东前洞,缚炬内游。

rǔ shí qí biàn yǔ xī nèi dòng děng ér shēn zhǐ de bàn bù ruò xi lǚ zhuǎn yù kuò yě

乳石奇变,与西内洞等,而深止得半,不若西屡转愈扩也。

dōng yá shàng xué pián bèng jí jī shàng zé yǒu mén sān xué lián piān běi xiàng ér xià wú jiē jí tái jiē

东崖上穴骈迸,亟跻上,则有门三穴,联翩北向,而下无阶级台阶。

dào zhě wèi cóng qí nèi xī xiàng jī àn jiā zhōng yǒu dào kě chū rán yù shàng yù ài bù ruò réng chū qián dòng yě

道者谓:“从其内西向跻暗夹中,有道可出,然愈上愈隘,不若仍出前洞也。

yóu bì xià dòng dǐ xún gù dào chū

”〕游毕,下洞底,循故道出。

fàn yú dào zhě fù shù jù wèi shuǐ dòng lóng dòng yóu

饭于道者,复束炬为水洞、龙洞游。

shuǐ dòng zài shān xī nán yú qí mén nán xiàng zhōng kuān shù mǔ tán shuǐ sì jì zhū ér bù liú qí shēn bù cè ér yuān bì rú dài

水洞在山西南隅,其门南向,中宽数亩,潭水四际,潴而不流,其深不测,而渊碧如黛;

qí wài qiǎn chù zǐ bì fú yìng xiǎng wèi rì guāng suǒ shuò yě

其外浅处,紫碧浮映,想为日光所烁也。

dòng zuǒ yòu jù yǒu zhòng yá huí huán tán shàng kě xún háng yǐ rù

洞左右俱有重崖回环潭上,可循行以入。

jí dǐ tán jì zé yá chā dǐ ér lù páng jué shàng wú qí xué bù shí shuǐ dòng hé suǒ zhǐ

及抵潭际,则崖插底而路旁绝,〔上无岐穴,不识水洞何所止。

chū dòng xún xi lù běi zhuǎn ér dōng yòu de lóng dòng

〕出洞,循西麓北转而东,又得龙洞。

dòng zài shān xī běi yú qí mén běi xiàng zhōng yǒu shuǐ jiā qí shàng piàn shí dōng xī jiāo dié chéng tiān shēng qiáo yān

洞在山西北隅,其门北向,中有水夹,其上片石东西交叠,成天生桥焉。

wǔ zhàng yǐ nèi yòu dù yī liáng gōu huǒ rù xi chuān shí zhù jiā jiàn dà

〔五丈以内,又度一梁,篝火入,西穿石柱,夹渐大。

nán rù yuē bàn lǐ lù qióng xià hēi nǎi duō rán huǒ jù zhào yào zhī

〕南入约半里,〔路穷下黑,乃多燃火炬照耀之。

yì yǒu shēn tán yī hóng zhū shuǐ mò cè dà gèng yú yú shuǐ dòng tóu shí chén chén yì zhǐ ér bù liú xún shén lóng zhī yuān zhái yě

〕亦有深潭一泓,潴水莫测,大更逾于水洞,〔投石沉沉,亦止而不流,〕洵神龙之渊宅也。

yǐ ér xī jù xiāo yàn nán wàng gé shēn shēn chù yǎo yǎo guāng fú shuǐ miàn dào rén shén yǐ wéi guài guāng shǐ rán

〔已而熄炬消焰,南望隔深,深处杳杳,光浮水面,道人神以为怪光使然。

yǔ wèi xué yǐng páng tòu

予谓穴影旁透。

dào rén yuē xī cūn rén jié fá qióng zhī zhì qí chù zhé bù dé xué ān suǒ de dào yǐng

道人曰:“昔村人结筏穷之,至其处,辄不得穴,安所得倒影?

yǔ yuē cǐ dì shēn fú suī qù dòng dǐng shén yáo rán yóu mén nán chū jì qù shuǐ dòng bù yuǎn huò shuǐ dòng zhī guāng yóu shuǐ zhōng shēn yìng fú fá zhě dàn cóng shàng zhǔ bù jí wù guāng cóng shuǐ chū ěr

”予曰:“此地深伏,虽去洞顶甚遥,然由门南出,计去水洞不远,或水洞之光,由水中深映,浮筏者但从上瞩,不及悟光从水出耳。

ruò xì líng guài qǐ yǒu zì gǔ bù yī xi zhě zāi

若系灵怪,岂有自古不一息者哉?

nǎi fù míng jù chū lóng dòng

”乃复明炬〕出龙洞。

bié dào rén jí xi yú shí liáng xī nán wàng shān āo xíng

〔别道人,〕即西逾石梁,西南望山坳行。

jiē tǔ shān màn yǎn sān lǐ zhé bù dé lù

皆土山漫衍,三里,辄不得路。

nǎi màn xiàng xī nán shēng zhì lǒng bǎn wǔ lǐ shǐ de lù

乃漫向西南升陟垄坂,五里始得路。

nǎi suí xiàng xī nán yī lǐ dù yī shí liáng yòu yī lǐ de cūn jù shì wèi hòu lù yǒu gōng guǎn yān

乃随向西南一里,度一石梁,又一里得村聚,是为厚禄,有公馆焉。

hòu lù xī nán nǎi wǎng guì xiàn dà dào

厚禄西南,乃往贵县大道;

hòu lù zhī běi wèi ān lù yíng nǎi xún zhōu suǒ cóng lái zhě yú cóng jiàn dào chū hòu lù hòu shān yǐ guò ān lù ér nán yù qū píng jié shàng sān shí lǐ zhōng wú rén yān kě yǐ tuō sù

厚禄之北为安禄营,乃浔州所从来者,余从间道出厚禄后山,已过安禄,而南欲趋平碣,尚三十里,中无人烟可以托宿。

tǔ rén quàn yú fǎn ān lù sù pù zhōng shí rì cái xià chōng yú bù néng wéi yě

土人劝余返安禄宿铺中,时日才下舂,余不能违也。

ān lù yíng yǒu yíng bīng shù shí jiā yǐ sù kè wèi yè

安碌营有营兵数十家,以宿客为业。

luō cóng yán xī běi yǒu chóng shān héng gèn dōng běi zì xún zhī xī shān xī nán zì guì zhī běi shān èr shān liǎng jiǎo gāo zhāng dōng xī xiāng jù bǎi sì shí lǐ zhōng jiān fēng luán héng gèn cuì huán yún rào pō shì dà róng

罗丛岩西北有崇山横亘,东北自浔之西山,西南自贵之北山,二山两角高张,东西相距百四十里,中间峰峦横亘,翠环云绕,颇似大容。

gài dà róng wèi yù jiāng nán tiáo zhī shān jiè yú xiù yù liǎng jiāng zhī jiān

盖大容为郁江南条之山,界于绣、郁两江之间;

ér cǐ shān wèi yù jiāng běi tiáo zhī shān jiè yú qián yù liǎng jiāng zhī jiān

而此山为郁江北条之山,界于黔、郁两江之间。

qí mài zì dōng nán qǔ jìng dōng shān zhì sì chéng zhōu jiè jīng sī ēn bīn zhōu zhī jìng ér dōng jǐn yú xún

其脉自东南曲靖东山至泗城州界,经思恩、宾州之境,而东尽于浔。

guì xiàn zhī yǐ běi shān yóu yù lín zhī yú dà róng xi lǐng

贵县之倚北山,犹郁林之于大容西岭;

xún zhōu zhī yǐ xī shān yóu róng xiàn zhī yú dà róng dōng fēng jiē dōng xī tū sǒng liǎng jiǎo ér zhōng zé héng gèn yān

浔州之倚西山,犹容县之于大容东峰:皆东西突耸两角,而中则横亘焉。

dì dà róng dōng xī bā shí lǐ jiào jìn ér zhōng yǒu běi liú xiàn jiè qí jiān

第大容〔东西八十里,〕较近,而中有北流县界其间;

cí shān jiào yuǎn ér bié wú xiàn zhì wéi ān lù yíng wéi zhōng jiè

兹山较远,而别无县治,惟安禄营为中界。

ān lù dōng yǒu tǔ shān mài yóu tài shān dōng běi fēn zhī nán xià

安禄东有土山,脉由大山东北分支南下。

dì tài shān zì xī nán qū dōng běi tǔ shān zì dōng běi zhuǎn xī nán nán dǐ xún guì bīn jiāng zhū shān ér zhǐ

第大山自西南趋东北,土山自东北转西南,南抵浔、贵滨江诸山而止。

qí zhōng jiā chéng dà wù yìng dài shén yáo píng chóu guǎng xī yǐ lǐ xī nán yǐ

其中夹成大坞,映带甚遥,平畴广溪,迤逦西南矣。

shí èr rì píng míng zì ān lù xī nán xíng tián chéng jiān

十二日平明,自安禄西南行田塍间。

sì lǐ nán yuè shān gāng xi xià èr lǐ wèi piāo cūn jù luò bù jí hòu lù sān zhī yī ér xi wàng tài shān zhī xià zé cūn luò lěi lěi yān

四里,南越山冈,西下二里为飘村,聚落不及厚禄三之一,而西望大山之下,则村落累累焉。

yòu xī nán sì lǐ guò yī xiǎo qiáo yú shì jiē jù rù zhī jìng liǎng páng máo cǎo mí wàng bù fù shǔ miáo péng péng mào mì yǐ

又西南四里,过一小桥,于是皆沮洳之境,两旁茅草弥望,不复黍苗芃芃péng茂密矣。

yòu yī lǐ guò lín zhēng qiáo nǎi nán yú gāng lǒng

又一里,过临征桥,乃南逾冈陇。

yòu xī nán sān lǐ yǒu bēi dà shū wèi guì xiàn dōng jiè

又西南三里,有碑大书为“贵县东界”。

yòu xī nán jiàn xiàng gāng lǒng ér cǎo léi màn shēng zhí wù yī wàng rú gù

又西南渐向冈陇,而草蔂léi,蔓生植物一望如故。

yòu bā lǐ zhí dǐ shí shān xià shì wèi píng jié yíng

又八里,直抵石山下,是为平碣营。

xiān shì yóu piāo cūn nán wàng yòu tài shān zuǒ tǔ lǐng liǎng jiè jiā chí yáo yáo xī nán qù tài shān zhǎng hòu xi tū ér qǐ tǔ shān duǎn jiàn nán shā yān

先是,由飘村南望,右大山,左土岭,两界夹持,遥遥西南去,大山长后西突而起,土山短渐南杀焉。

ér liǎng jiè zhī zhōng yǒu shí shān diǎn diǎn qīng ruò zhui luó zhì shì ér dào chū qí jiān

而两界之中,有石山点点,青若缀螺,至是而道出其间。

píng jié yì zài gāng fù shàng yǒu yíng bīng shù jiā xū shě yī huán

平竭营也是在土冈之上,有几家营兵,一圈赶集用的房屋。

jiù fàn yú mài jiāng zhě kǒng qián lù wú rén yān yě

就饭于卖浆者,恐前路无人烟也。

píng jié zhī dōng shí fēng qiào fāng yuē dà yán shān yǒu yán shèn jù zhōng róng shù qiān rén

平碣之东,石峰峭方,曰大岩山,有岩甚巨,中容数千人。

qí nán yòu tū xiǎo shān dī ér zhǎng shàng yǒu héng jià zhī shí ruò píng qiáo gāo xuán qí xià tòu míng

其南又突小山,低而长,上有横架之石,若平桥高悬,其下透明。

xiǎo shān zhī xi píng jié zhī nán wèi mǎ ān shān yì qiào sǒng ér qǐ cǐ jiē píng jié zhī jìn shān yě

小山之西,平碣之南,为马鞍山,亦峭耸而起,此皆平碣之近山也。

nán wàng yǒu pián ruò bǐ jià ruì ruò zhuō zhuī zhě zài shù lǐ zhī wài

南望有骈若笔架、锐若卓锥者,在数里之外。

wàng zhī ér qū sān lǐ dù shí liáng wèi shí nòng qiáo

望之而趋,三里,度石梁,为石弄桥。

yòu nán shí yú lǐ zhí dǐ nán wàng zhū fēng zhī lù yǒu yī dì shè zài lù yòu tū fù shàng yuē pī zhú pù

又南十余里,直抵南望诸峰之麓,有一第舍在路右突阜上,曰劈竹铺。

tiào lù zuǒ zhū fēng fēn qí jìng yì zhí tú rén ér wèn zhī shǐ zhī jí guì xiàn zhī dōng shān yě

眺路左诸峰,分岐竞异,执途人而问之,始知即贵县之东山也。

qí xī běi tài shān jǐn chù gāo zhì ér qǐ zhě jí guì xiàn zhī běi shān yě

其西北大山尽处高峙而起者,即贵县之北山也。

àn zhì guì xiàn yǒu dōng xi nán běi sì shān ér dōng shān zài xiàn dōng èr shí lǐ wèi èr hé yǐn chǔ yī tǒng zhì yuē táng shí yǒu hé tè jìn lǚ guāng èr rén yǐn cǐ

按《志》,贵县有东、西、南、北四山,而东山在县东二十里,为二何隐处,《一统志》曰:唐时有何特进、履光二人隐此。

fēng tǔ jì wèi tè jìn nǎi guān xián fēn lǚ guāng wèi èr rén yuē hé lǚ hé guāng

《风土记》谓特进乃官衔,分履、光为二人,曰何履、何光。

xi shì ěr zài kāi yuán zhōng hé lǚ guāng yǐ bīng dìng nán zhào qǔ ān níng lì tóng zhù

《西事珥》载,开元中,何履光以兵定南诏,取安宁,立铜柱。

àn cǐ zé lǚ guāng nǎi yī rén qí yī míng tè jìn fēi xián yě

按此,则履光乃一人,其一名特进,非衔也。

míng xiù tǐng bá

明秀挺拔。

gài sì shān wéi běi wèi chóng luán jùn jí ér dōng xi nán sān shān jù shí fēng sēn lì

盖四山惟北为崇峦峻脊,而东、西、南三山俱石峰森立。

dōng shān yà yú nán ér yì chāo guò yú xi

东山亚于南而轶超过于西。

xī běi yī fēng rú fù rén dā pèi pī jiān zān huā sú hū wèi xīn fù yán

西北一峰如妇人搭帔披肩簪花,俗呼为新妇岩。

zhōng fēng shí dǐng fēn liè rú xiān zhǎng shū kōng yòu rú èr rén bìng lì jīn rén jí zhǐ wèi èr hé huà míng

中峰石顶分裂,如仙掌舒空,又如二人并立,今人即指为二何化名。

rán cí shān sǒng bō zì qí hé bì mó xíng xīn fù tuō jì huà rén yě

然兹山耸拨自奇,何必摹形新妇,托迹化人也!

qí nán zhī jiàn shí huà wèi tǔ fēng huà wèi gāng wēi yí xī nán

其南支渐石化为土,峰化为冈,逶迤西南。

xún qí yòu xíng gòng jiǔ lǐ wèi huáng lǐng

循其右行,共九里,为黄岭。

qí nán miàn tǔ gāng jǐn chù shǐ jiàn cūn jù yǐ gāng shì lú gāo liè

其南面土冈尽处,始见村聚倚冈,室庐高列。

qí běi yú píng wā zhōng fù lì yī xiǎo shí fēng dōng wàng rú wū jǐ héng liè liǎng duān dú sǒng

其北隅平洼中,复立一小石峰,东望如屋脊横列,两端独耸;

xi tiào zé qíng zhī yǎn gài guài zhuàng fēn cuò

西眺则擎芝偃盖,怪状纷错。

yòu xī nán yī lǐ

又西南一里。

lù yòu fù tū yī shí fēng gāo sǒng dāng guān rú yù fǔ kàn xíng rén zhě

路右复突一石峰,高耸当关,如欲俯瞰行人者。

cóng cǐ dōng běi shí fēng suì jǐn yáo wàng nán shān shǔ diǎn yòu qīng qīng qián liè yǐ

从此东北,石峰遂尽,遥望南山数点,又青青前列矣。

yòu èr lǐ dù yī shí liáng qí shuǐ shì shí zhuàng yǔ pī zhú tóng

又二里,度一石梁,其水势石状与劈竹同。

yòu wǔ lǐ zé lù liǎng páng jiē jù táng zhū shuǐ yàng shān yíng guō

又五里,则路两旁皆巨塘潴水,漾山潆郭。

yòu yī lǐ guò jiē lóng qiáo

又一里,过接龙桥。

dié shí táng zhōng yǐ tōng nán běi nǎi dī ér fēi qiáo yě

叠石塘中,以通南北,乃堤而非桥也。

yú shì jū jù lián luò

从这里起居民聚居连接不断。

yòu xi yī lǐ yóu guì xiàn dōng mén dǐ nán mén zé dà jiāng zài qí xià yǐ

又西一里,由贵县东门抵南门,则大江在其下矣。

jìng wén yǔ gù pū suǒ fù zhōu yǐ xiān pō nán mén jiǔ

〔静闻与顾仆所附舟,已先泊南门久。

xià wǔ xià xiāng pú mù fàng zhōu chéng yuè xi xíng shí wǔ lǐ ér pō

〕下午下舡,蒲暮放舟,乘月西行,十五里而泊。

shí sān rì wèi míng ér fā

十三日未明而发。

shí lǐ xi dǐ xī shān zhī nán zhuǎn xiàng nán xíng

十里,西抵西山之南,转向南行。

wǔ lǐ zhuǎn xiàng dōng xíng shí lǐ shì wèi sòng cūn

五里,转向东行,十里,是为宋村。

yóu guì xiàn nán zhì nán shān shí lǐ yóu nán shān zhì sòng cūn shí lǐ ér zhōu xíng qū qǔ shuǐ lù bèi zhī

由贵县南至南山十里,由南山至宋村十里,而舟行屈曲,水路倍之。

xiān yú nǐ yī zhì guì xiàn jí wǎng sù nán shān liú gù pū dài zhōu lìng qí sì míng chén fā

先,余拟一至贵县,即往宿南山,留顾仆待舟,令其俟明晨发。

jí yú zhì

及余至;

ér zhōu qiě pō nán mén jiǔ yǐ

而舟且泊南门久矣。

yú bié yù mì zhōu nán dù

余别欲觅舟南渡。

zhōu rén yún zhōu qiě lián yè fā

舟人云:“舟且连夜发。

zǔ yú wú wǎng

”阻余毋往。

yú wèi zhōu xíng qū qǔ dāng yóu nán shān jiàn dào xiāng dài yú qián bù zhī hé de wèi biàn

余谓:“舟行屈曲,当由南山间道相待于前,不知何地为便?

zhōu rén fù cí bù zhī gài kǒng chí sù nán qī xiān hòu yǒu wù ěr

”舟人复辞不知,盖恐迟速难期,先后有误耳。

jí fā zhōu bù guò shí yú lǐ ér pō

及发舟,不过十余里而泊。

jīn guò sòng cūn shí yóu shàng wǔ hé bù wǎng sù nán shān zhì cǐ dēng zhōu yě

今过宋村,时犹上午,何不往宿南山,至此登舟也?

zhì shì zhōu zhuǎn xī nán guà fān shí lǐ zhuǎn dōng nán réng xiān shí wǔ lǐ fù nán guà fān xíng wǔ lǐ xi zhuǎn shì wèi wǎ tíng bǎo

至是,舟转西南,挂帆十里,转东南,仍纤十五里,复南挂帆行,五里,西转,是为瓦亭堡。

qí běi yá yǒu shí tū jiāng ruò dūn hǔ qí nán yá zhī nèi yǒu shān héng liè yān

其北涯有石突江若蹲虎,其南涯之内,有山横列焉。

yòu shí wǔ lǐ zé jiā jiāng liǎng shān bìng qǐ zhōu sù zhī rén

又十五里,则夹江两山并起,舟溯之人。

yòu wǔ lǐ ér mù chéng yuè xíng shí lǐ pō yú xiāng jiāng yì

又五里而暮,乘月行十里,泊于香江驿。

shí sì rì wǔ gǔ guà fān xíng chen guò wū sī bǎo yǐ yī shí lǐ yǐ shì wèi héng zhōu jiè

十四日五鼓挂帆行,晨过乌司堡,已一十里矣,是为横州界。

dōng fēng shén lì wǔ guò lóng shān tān yòu sì shí lǐ yǐ

东风甚利,午过龙山滩,又四十里矣。

tān shàng jí wū mán tān yǒu mǎ fú bō miào

滩上即乌蛮滩,有马伏波庙。

tān gāo liū jí shí bà héng jié qí shàng shén jiān

滩高溜急,石坝横截,其上甚艰。

jì shàng zhōu rén xiàn shén miào xià shǎo pō hòu xíng

既上,舟人献神庙下,少泊后行。

xī běi wǔ lǐ wèi wū mán yì

西北五里,为乌蛮驿。

yòu nán shí lǐ zé shí shān zhēng róng lì jiāng yòu wèi fèng huáng shān

又南十里,则石山峥嵘立江右,为凤凰山。

zì guò guì xiàn xī shān shān jù biàn tǔ zhì shì shí fēng fù tū ér chū

自过贵县西山,山俱变土,至是石峰复突而出。

qí shuāng yá bì lì nán qiàn jiāng zhōng zhě jí fèng huáng yán yě

其双崖壁立、南嵌江中者,即凤凰岩也。

yòu nán èr lǐ wèi má bù rì yǐ xi zè

又南二里为麻埠,日已西昃。

yú yù liú sù qí chù wèi fèng huáng yóu ér cūn méng jiē bù kěn tíng kè pái huái jiǔ zhī ér qù

余欲留宿其处为凤凰游,而村氓皆不肯停客,徘徊久之而去。

yòu xi shí lǐ qí chù yǒu shān gāo tū jiāng zuǒ qí shàng yǒu dòng yuē dào jūn yán xià yǒu cūn yuē xiè cūn

又西十里,其处有山高突江左,其上有洞曰道君岩,下有村曰谢村。

rì sè yǐ mù ér qí shān qù jiāng shàng yuǎn yì bù jí tíng

日色已暮,而其山去江尚远,亦不及停。

yòu nán wǔ lǐ yuē bái shā bǎo yòu chéng yuè xíng wǔ lǐ ér pō shì yè yuè míng rú zhòu

又南五里,曰白沙堡,又乘月行五里而泊,是夜月明如昼。

wū mán tān zài héng zhōu dōng liù shí lǐ shàng yǒu wū mán shān mǎ fú bō miào

乌蛮滩在横州东六十里,上有乌蛮山、马伏波庙。

zhì wèi xī yǒu wū mán rén jū cǐ gù míng

《志》谓:“昔有乌蛮人居此,故名。

yú àn wū hǔ mán zài guì xiàn běi yǔ cǐ bù xiāng jí

”余按:乌浒蛮在贵县北,与此不相及。

ér miào qián yǒu bēi nǎi jiā jìng èr shí jiǔ nián zhī nán níng jùn wáng zhēn jí suǒ lì

而庙前有碑,乃嘉靖二十九年知南宁郡王贞吉所立。

wèi wū mán fēi kě yǐ dú qián gǔ míng xián zhī cí yì míng qǐ jìng tān

谓:“乌蛮非可以渎前古名贤之祠,易名起敬滩。

dà bēi shēn kè jìn rén jiù chēng ér hū zhě rú gù

”大碑深刻,禁人旧称,而呼者如故。

yú biàn guān miào zhōng bēi shén duō jiē jìn shí zhū huàn qí de zhě

余遍观庙中碑甚多,皆近时诸宦其地者;

jí wáng wén chéng shàng tān shī yì bù zài

即王文成《上滩诗》亦不在。

ér miào wài lù lì yī bēi wèi sòng qìng lì bǐng xū nián zhī héng zhōu rèn cuì suǒ zhuàn zhāng jū zhèng suǒ shū

而庙外露立一碑,为宋庆历丙戌1046年知横州任粹所撰,张居正所书。

bēi gǔ zì qiú

碑古字遒。

bēi yán cuì chū shòu guān shí fèng cháng èr qīng liú gōng yǐ shī jiàn sòng yǒu wū yán jī cuì guàn zhōu tú zhī jù

碑言:“粹初授官时,奉常二卿刘公以诗见送,有‘乌岩积翠贯州图’之句。

dǐ rèn jí mì zhī bù dé yě

抵任即觅之,不得也。

biàn xún zhī fù lǎo zhī zhě yuē jīn wū mán shān jí wū yán shān yě xī wěi liú shàn guǎng wǔ dài shí guó liú yǐn zài liǎng guǎng jiàn lì nán hàn quán zhèng yǐ huì yì qí chēng zhì jīn bù gǎi

遍询之父老,知者曰:‘今乌蛮山即乌岩山也,昔伪刘擅广五代十国,刘隐在两广建立南汉权政,以讳易其称,至今不改。

fu mán nǎi yī fāng chǒu yí huì yì yī shí jiàn qiè suì lìng míng xián qiān gǔ miào mào é xí cǐ míng jí yi gǎi réng qí jiù

’夫蛮乃一方丑彝,讳亦一时僭窃,遂令名贤千古庙貌,讹袭此名,亟宜改仍其旧。

wén zhě jiē yuē nuò

闻者皆曰:‘诺。

suì wèi zhī xiū miào jiàn bēi yǐ zhèng qí é

’遂为之修庙建碑,以正其讹。

qí yì yǔ wáng nán níng tóng

”其意与王南宁同。

ér wáng zhī yì wèi qǐ jìng bù ruò réng qí jiù gèng miào

而王之易为起敬,不若仍其旧更妙。

shí wǔ rì wǔ gǔ guà fān shí wǔ lǐ qīng jiāng

十五日五鼓挂帆,十五里,清江。

yǒu jiāng zì jiāng zuǒ rù dà jiāng

有江自江左入大江。

yòu èr shí lǐ dǐ héng zhōu nán mén yóu shàng wǔ yě

又二十里,抵横州南门,犹上午也。

héng zhōu chéng zài dà jiāng dōng běi àn dà jiāng zì xi lái dǐ chéng ér dōng nán qù héng chéng lín qí zuǒ

横州城在大江东北岸,大江自西来,抵城而东南去,横城临其左。

qí bīn jiāng èr mén suī nán miàn kàn zhī ér shí xī nán xiàng yě

其濒江二门,虽南面瞰之,而实西南向也。

jìn chéng yǒu nán běi liǎng jiè shān běi qī lǐ wèi gǔ bō zài chéng xī běi yú

近城有南、北两界山:北七里为古钵,在城西北隅;

sú míng niáng niáng shān yǐ táng zhēn guàn zhōng yǒu fù chén shì mǎi yú jiāng pēng hū bái yī rén wèi yuē yú bù kě shí jí zhì shuǐ zhōng shàng shān dǐng bì zhī

俗名娘娘山,以唐贞观中,有妇陈氏买鱼将烹,忽白衣人谓曰:“鱼不可食,急掷水中,上山顶避之。

chén rú qí yán

”陈如其言。

huí wàng suǒ jū jǐ xiàn wèi chí yǐ

回望所居,己陷为池矣。

qí chí jīn míng lóng chí shān dǐng miào yuē shèng pó miào

其池今名龙池,山顶庙曰圣婆庙。

nán shí wǔ lǐ yuē bǎo huá zài chéng dōng nán yú

南十五里曰宝华,在城东南隅。

bǎo huá shān yǒu shòu fú shī nǎi jiàn wén jūn dùn jì zhī de

宝华山有寿佛诗,乃建文君遁迹之地。

èr shān jiē tǔ shān wēi yí ér bǎo huá zuì gāo suǒ wèi xiù chū chéng nán shì yě

二山皆土山逶迤,而宝华最高,所谓“秀出城南”是也。

sòng shǒu xú ān guó shī

宋守徐安国诗。

shí zhōu shǒu wèi wú jùn zhū chu yú míng shì qiào

时州守为吾郡诸楚余,名士翘。

yǒu jì shū zhě yǔ yù lín dào gù dōng shǔ jiā shū jù zhì qiè zhōng guò héng zhōu shí wéi dào jié qù

有寄书者,与郁林道顾东曙家书俱置箧中,过衡州时为盗劫去。

gù qián zài yù jīn guò héng jù de diào tóu ér qù

故前在郁,今过横,俱得掉头而去。

ruò zào wù zhě gù jiè shǒu cǐ dào yǐ quán yú shǐ zhōng bú jiàn zhī yì fēi gǎn qiè xiào yīn hóng qiáo yě

若造物者故借手此盗,以全余始终不见之义,非敢窃效殷洪乔也。

shì rì wèi zhōng qiū jié

是日为中秋节。

yú yǐ xíng lǐ jí èr bìng rén rù nán níng zhōu

余以行李及二病人入南宁舟。

yú rù chéng fàn yú shì nǎi xún chéng bàng jiāng ér dōng èr lǐ dǐ xià dù

余入城,饭于市,乃循城傍江而东,二里,抵下渡。

héng zhōu yǒu sān dù jí xī zhě zài zhōu mén wài wéi shàng dù

横州有三渡:极西者在州门外,为上渡;

jí dōng zhě zài xià liú dōng zhuǎn chù běi jí miào qián wéi xià dù

极东者在下流东转处北极庙前,为下渡;

ér zhōng dù zài qí zhōng

而中渡在其中。

dù nán àn wèi bǎo huá shān dào suì dēng shān pō ér rù

渡南岸,〔为宝华山道,〕遂登山坡而入。

qí dào shén dà gòng èr lǐ tòu rù lǐng bàn qí nèi shān huán chéng tóng

其道甚大,共二里,透入岭半,其内山环成峒。

yóu tóng dōng běi xíng yǒu xiǎo jìng èr shí lǐ kě dǐ fèng huáng shān

由峒东北行,有小径,二十里可抵凤凰山。

yǐ ér fù suí xiá nán xíng gòng wǔ lǐ nǎi yóu yòu qí nán fù dēng lǐng

已而复随峡南行,共五里,乃由右岐南复登岭。

yī lǐ nán xià yòu yī lǐ guò méng shì shān zhuāng yòu yī lǐ nǎi dōng xiàng rù shān

一里南下,又一里过蒙氏山庄,又一里,乃东向入山。

yòu èr lǐ guò shān xià cūn jū yǔ yǐ wèi jí bǎo huá sì yě

又二里,过山下村居,予以为即宝华寺也。

pī cóng rù zhī ér hòu zhī sì shàng zài shān bàn

披丛入之,而后知寺尚在山半。

dù jiàn shè jí yòu bàn lǐ de sì

渡涧拾级,又半里,得寺。

rì cái xià wǔ ér sì sēng bì mén kòu jiǔ zhī nǎi de rù

日才下午,而寺僧闭门,扣久之,乃得入。

qí sì xī xiàng sì mén pō zhěng tí é yuē wàn shān dì yī

其寺西向,寺门颇整,题额曰“万山第一”。

zì shén gǔ jìng chū wàng zhī yú yì wèi jiàn wén jūn jiù tí jí qū shì zhī nǎi wàn lì mò nián lǐ rén shī yí suǒ lì

字甚古劲,初望之,余忆为建文君旧题,及趋视之,乃万历末年里人施怡所立。

gài shī qià jiàn mén ér xīn qí é dì shū jǐ míng ér bìng shè jiàn wén zhī jī

盖施恰建门而新其额,第书己名而并设建文之迹;

hòu xún zhī sēng ér zhī guǒ jiàn wén shǒu jì yě

后询之僧,而知果建文手迹也。

yú wèi yi biǎo zhāng zhī

余谓“宜表章之。

sēng wěi wěi

”僧“唯唯。

sì zhōng wú tā yí jì wéi yī sēng shǒu hù ér zhōng qìng wú shēng

”寺中无他遗迹,惟一僧守户,而钟磬无声。

wèn suǒ wèi shān hòu pù bù sēng yún zhuì zì hòu lǐng qí gāo bǎi zhàng

问所谓山后瀑布,僧云:“坠自后岭,其高百丈。

ér xiá wèi cóng mù suǒ yì xíng zhī wú xī wàng zhī bú jiàn wéi cóng lǐng ér shàng kě wén qí shēng ěr

而峡为丛木所翳,行之无蹊,望之不见,惟从岭而上,可闻其声耳。

yú nǎi lìng sēng chuī yú sì ér dú yè zhàng shàng lǐng zhí zào qí dǐng

”余乃令僧炊于寺,而独曳杖上岭,直造其顶。

ér fēng shēng pù shēng jiāo hǒu bù zhǐ pù zhōng bú jiàn

而风声瀑声,交吼不止,瀑终不见。

lǐng nán xià wǔ shí lǐ jí líng shān xiàn yǐ

〔岭南下五十里,即灵山县矣。

nǎi xià fǎn sì

〕乃下返寺。

sì hòu gāng shàng jiàn jī zhuān lěi lěi

寺后冈上,见积砖累累。

hái wèn zhī sēng yuē cǐ lǐ rén yáng xìng zhě jiāng jiàn jiàn wén dì miào gù pǐ bèi jù cái yǐ dài ěr

还问之,僧曰:“此里人杨姓者,将建建文帝庙,故庀pí备具材以待耳。

”吁!

shī yí zuì xīn ér yǎn qí jī cǐ rén zhuī yuǎn ér chuàng qí cí lǐ yù zhī jiān zhì yú zhī xiāng qù hé xiāo rǎng zāi

施怡最新而掩其迹,此人追远而创其祠,里阈之间,智愚之相去何霄壤哉!

jì ér rì luò xī chuí fēng hǒu bù xī fú yún kāi hé wú dìng

既而日落西陲,风吼不息,浮云开合无定。

qǐng zhī ér yún hén hū pò hào pò dāng kōng

顷之而云痕忽破,皓魄当空。

cān yī chū suǒ chǔ yùn jiǔ zuì kè zuǒ yǐ huáng jiāo dān yòu

参一出所储酝酒醉客,佐以黄蕉丹柚。

kōng shān jì jìng yù yǔ wú chén yī kè yī sēng màn rán xiāng duì xún kě chēng qún yù shān tóu wú fù wǒ yī qióng qiū sè yǐ

空山寂静,玉宇无尘,一客一僧,漫然相对,洵可称群玉山头,无负我一筇秋色矣。

shí liù rì zǎo fàn yú bǎo huá

十六日早饭于宝华。

xià shān wǔ lǐ chū dà lù yòu wǔ lǐ chū tóng qián lǐng

下山五里,出大路,又五里,出峒前岭。

wàng dōng běi fèng huáng zhū shí fēng zài sān shí lǐ wài lìng rén shén fēi

望东北凤凰诸石峰在三十里外,令人神飞。

ér lǚ xún lù yuǎn bù jí wǎng fǎn nán níng zhōu dìng yú míng rì zǎo fā suì xià shān

而屡询路远,不及往返,南宁舟定于明日早发,遂下山。

xi wǔ lǐ dǐ zhōu mén yóu shàng dù dù jiāng rù zhōu

西五里抵州门,由上渡渡江入舟。

shí qī rì píng míng fā zhōu yǔ sè qī qī fēng shí shùn shí nì

十七日平明发舟,雨色凄凄,风时顺时逆。

zhōu xī nán xíng sān shí lǐ jiāng kǒu yǒu xiǎo shuǐ zì jiāng nán àn rù jiāng míng nán jiāng

舟西南行三十里,江口有小水自江南岸入,江名南江。

zhōu zhuǎn běi xíng yòu shí lǐ dǐ chén bù jiāng zài jiāng nán àn tōng xiǎo zhōu

舟转北行,又十里抵陈步江,在江南岸,通小舟。

nèi yǒu chén bù jiāng sì yì jiàn wén jūn suǒ qī

内有陈步江寺,亦建文君所栖。

qīn zhōu yán jù cóng cǐ chū

〔钦州盐俱从此出。

pō yú běi àn

〕泊于北岸。

shì rì gòng xíng sì shí lǐ

是日共行四十里。

jìng wén yǐ bìng hòu chéng lì jiān shǒu sù jiè kǒng wū huì jiāng liú rèn qí jī gòu biàn tǐ yí chòu mǎn cāng

静闻以病后成痢,坚守夙戒,恐污秽江流,任其积垢遍体,遗臭满舱。

bù yī wán zhuó yī zhōu jiāo gòu ér bù zhī gù

不一烷濯,一舟交垢而不之顾。

shí bā rì chén cān shǐ fā zhōu

十八日晨餐始发舟。

chū yóu yǔ sè fēi fēi shàng wǔ nǎi jì

初犹雨色霏霏,上午乃霁。

zhōu zhì shì duō xī běi xíng ér fēng yì zhuǎn nì

舟至是多西北行,而风亦转逆。

shān zhì shì jiē tǔ shān liáo rào wú fù shí fēng lín xún yǐ

山至是皆土山缭绕,无复石峰嶙峋矣。

gài zì rù yù jiāng wéi fèng huáng shān shí yá pián lì kàn jiāng yú jiē rǎng fù ěr

〔盖自入郁江,惟凤凰山石崖骈立瞰江,余皆壤阜耳。

èr shí lǐ fēi lóng bǎo yòu shí lǐ dōng lǒng bǎo yòu wǔ lǐ pō yú jiāng zhī zuǒ àn

〕二十里,飞龙堡,又十里,东陇堡,又五里,泊于江之左岸。

qí chǔ zài huǒ yān yì xià liú wǔ lǐ tǔ shān zhī shàng yǒu pán shí píng xuān ruò xuán tái zhōng tiān qíng shì xiàng kōng yì yī qí yě

其处在火烟驿下流五里土山之上,有盘石平亘,若悬台中天,擎是向空,亦一奇也。

shì rì xíng sān shí wǔ lǐ

是日行三十五里。

shí jiǔ rì píng míng xíng

十九日平明行。

wǔ lǐ guò huǒ yān yì shì wèi yǒng chún xiàn jiè

五里过火烟驿,是为永淳县界。

yú shì zhōu zhuǎn běi xíng lì shí èr jī yān

于是舟转北行,历十二矶焉。

jī zài jiāng yòu yá pán shí xié dié héng tū jiāng pàn

矶在江右涯,盘石斜叠,横突江畔。

gài zì héng yǐ lái shān shí sè jiē zhě àn xíng jù pán tū wú fù líng lóng tòu xuē zhī zhuàng yǐ

盖自横以来,山石色皆赭黯,形俱盘突,无复玲珑透削之状矣。

gòng shí wǔ lǐ lǜ cūn

共十五里,绿村。

zhōu zhuǎn dōng běi yòu shí lǐ sān zhōu tóu

舟转东北,又十里,三洲头。

yòu wǔ lǐ gāo cūn zhuǎn ér dōng nán nǎi guà fān yān

又五里,高村,转而东南,乃挂帆焉。

sān lǐ fù zhuǎn dōng běi yòu wǔ lǐ zhuǎn ér dōng

三里,复转东北,又五里,转而东。

yòu èr lǐ dǐ yǒng chún zhī nán mén ér pō

又二里,抵永淳之南门而泊。

shì rì xíng sì shí wǔ lǐ

是日行四十五里。

yǒng chún jù guà bǎng shān ér chéng

永淳踞挂榜山而城。

yù jiāng zì xī běi lái zhí dǐ shān xià shǐ dōng zhé ér nán réng huán nán mén xi qù

郁江自西北来,直抵山下,始东折而南,仍环南门西去。

dāng chéng zhī xi zhǐ yī jí guò mài jí běi zé lái jiāng jí huán zé qù jiāng xiāng jù shén jìn

当城之西,只一脊过脉,脊北则来江,脊环则去江,相距甚近。

jí zhī dōng běi shí yá yuán xuān zhì wèi guà bǎng shān ér chéng mào fù gài qí shàng jiāng liú sì miàn huán zhī páng wú yú de

脊之东北,石崖圆亘,峙为挂榜山,而城冒覆盖其上,江流四面环之,旁无余地。

èr shí rì zhōu pō ér hòu rén shàng wǔ shǐ xíng

二十日舟泊而候人,上午始行。

nǎi běi rào yǒng chún zhī dōng xuán xi rào qí běi jǐ huán chéng zhī sì yú shǐ xī běi xíng

乃北绕永淳之东,旋西绕其北,几环城之四隅,始西北行。

shí wǔ lǐ lù jǐng bǎo yǐ guò wǔ shǐ zhuǎn ér xi nǎi guà fān yān

十五里,鹿颈堡,已过午,始转而西,乃挂帆焉。

yú shì liǎng àn tǔ shān fù chū jiāng zhōng yǒu dāng liú zhī shí

于是两岸土山复出,江中有当流之石。

wǔ lǐ xī nán xíng

五里,西南行。

yòu shí wǔ lǐ líng lì shuǐ yǒu bù zài jiāng běi àn zhōu rén pō ér shì xīn

又十五里,伶俐水,有埠在江北岸,舟人泊而市薪。

fēng yǔ zhòu zhì dài mù ér zhǐ

风雨骤至,迨暮而止。

fù xíng wǔ lǐ ér pō

复行五里而泊。

shì rì xíng sì shí lǐ

是日行四十里。

èr shí yī rì jī zài míng jí xíng wǔ lǐ ér shǔ

二十一日鸡再鸣即行,五里而曙。

xī nán èr shí lǐ guò dà chóng gǎng yǒu gǎng kǒu zài jiāng běi àn

西南二十里,过大虫港,有港口在江北岸。

zhuǎn ér nán wǔ lǐ yòu xi wǔ lǐ wǔ guò liú rén tóng yǒu shí sǒng lì jiāng yòu wǎn ruò fù rén zhāo shǒu liú fáng zhě

转而南五里,又西五里,午过留人峒,有石耸立江右,宛若妇人招手留房者。

shí dāng shān huí shuǐ qū chù gù yuē tóng yòu běi qǔ ér xi wǔ lǐ guò suō yī tān yòu shí lǐ zhuǎn ér běi xíng zé bā chǐ jiāng zì xi lái rén

石当山回水曲处,故曰峒,又北曲而西,五里,过蓑衣滩,又十里,转而北行,则八尺江自西来人。

jiāng fā yuán zì qīn zhōu tōng zhōu kě dǐ shàng sī zhōu

〔江发源自钦州,通舟可抵上思州。

bā chǐ zhī běi dà jiāng zhī xi xún sī míng bā chǐ yì yòu míng huáng fàn

〕八尺之北,大江之西,巡司名八尺,驿又名黄范。

sù yú zuǒ fēng

宿于左峰。

èr shí èr rì píng míng yóu huáng fàn běi xíng wǔ lǐ shàng wū píng tān

二十二日平明,由黄范北行五里,上乌洴滩。

jiāng liú zhì tān fēn yī zhī xi chū bā chǐ

江流至滩分一支西出八尺。

zhōu shàng tān shǐ zhuǎn ér xi jiàn fù xī nán

舟上滩,始转而西,渐复西南。

èr shí lǐ yǒu tǔ shān wù chū běi àn shì wèi qīng xiù shān shàng yǒu fú tú wǔ jí chū qīng sōng jiān nǎi nán níng dōng nán shuǐ kǒu yě yòu xi wǔ lǐ wèi sī yán dù

二十里,有土山兀出北岸,是为清秀山,上有浮屠五级出青松间,乃南宁东南水口也:又西五里,为私盐渡。

yòu xi wǔ lǐ shàng yī tān pō zhǎng yǒu shí tū jiāng xī àn xiǎo shān zhī shàng xià yǒu jiān zuò shàng dài yī dǐng rú mào shì wèi bào zi shí

又西五里,上一滩,颇长,有石突江西岸小山之上,下有尖座,上戴一顶如帽,是为豹子石。

zhōu zhì shì zhuǎn ér běi yòu shí lǐ guò bái wān shān kāi tiān kuò jiā jiāng duō jù luò shǐ bù shì xiá huāng yǐ

舟至是转而北,又十里过白湾,山开天阔,夹江多聚落,始不似遐荒矣。

zhuǎn ér nán sān lǐ wèi píng nán jiāng nán àn cūn jù shén shèng

转而南三里,为坪南,江南岸村聚甚盛。

yòu xi sān lǐ pō yú tíng zi dù

又西三里,泊于亭子渡。

èr shí sān rì mèi shuǎng xíng wǔ lǐ dǐ nán níng zhī xī nán chéng xià

二十三日昧爽行,五里,抵南宁之西南城下。

zì cǐ zhì jiǔ yuè chū bā rì jì jù quē

(自此至九月初八日纪俱缺。

xiá kè zì biāo jiǎn duān yún zhuāng zá yǎn bāo gēn nèi

霞客自标简端云:“庄杂剡包根内。

biàn sōu yí zhì bìng wú zá yǎn

”遍搜遗帙,并无杂剡。

jì qí shí jù zài nán níng

计其时俱在南宁。

jiē jiē

唉!

nán níng yī jùn zhī míng shèng xiá kè zā yuè zhī yóu zōng xī suí duàn jiǎn xiāo chén

南宁一郡之名胜,霞客匝月之游踪,悉随断简销沉。

shàn xiě zhì cǐ ān dé qǐ jiǔ yuán ér wèn zhī

缮写至此,安得起九原而问之!

mèng liáng jì

梦良记。

jiǔ yuè chū jiǔ rì xi guò zhèn běi qiáo guān dì miào xi xíng sān lǐ dǐ héng táng dōng wàng wàng xian pō dōng xī xiāng jù yú shì xi shé xíng wǔ lǐ wàng luō xiù yǐ zài dōng běi lù jiàn wēi

九月初九日西过镇北桥关帝庙,西行三里,抵横塘,东望望仙坡东西相距,于是西折行五里,望罗秀已在东北,路渐微。

shāo qián shǐ dé yī xī xī shuǐ xiǎo yú wǔ jiāng ér jí liú guò zhī

稍前始得一溪,溪水小于武江,而急流过之。

dù xī shǐ běi xíng èr lǐ xi qù wèi shēn xū dào běi qù wèi luō lài cūn yǐ zhí bī xī shān dōng lù yǐ

渡溪始北行,二里,西去为申墟道,北去为罗赖村,已直逼西山东麓矣。

fǎn zhuǎn dōng běi yòu èr lǐ guò chì tǔ cūn zhī xi yǒu xiǎo shuǐ zì xi ér dōng yíng shān lù rào chì tǔ xià zhōng xū

返转东北又二里,过赤土村之西,有小水自西而东潆山麓,绕赤土下中墟。

yuè jiàn dēng shān yuè xiǎo shān yī zhòng nèi chéng tián tóng

越涧登山,越小山一重,内成田峒。

yòu yuè tóng guò xiǎo qiáo ér shàng qí lù fù dà

又越峒过小桥而上,其路复大。

lù zuǒ yǒu sì diàn gé liǎng chóng shén zhěng wàng zhī wú rén suì jiǎ yú yǒng xiān zhí běi jī lǐng

路左有寺,殿阁两重甚整,望之无人,遂贾余勇先直北跻岭。

lǐng xi yǒu jiàn chóng shān zì xi gāo fēng lái jí mǎ tuì shān jiā ér chéng zhě

岭西有涧,重山自西高峰来,即马退山夹而成者。

yī lǐ dēng yuè shān ào gài tài shān xī běi zì sī ēn lái dōng xī huán rào rú chéng yǐ lǐ zì xī nán zǒu dōng běi ér xī nán zuì gāo zhě wèi mǎ tuì

一里,登越山坳,盖大山西北自思恩来,东西环绕如城,迤逦自西南走东北,而西南最高者为马退。

yòu dōng pián fēng zá tū jiē wú yǔ wèi bìng

又东,骈峰杂突,皆无与为并。

ér luō xiù zài qí dōng lián luò ruò yī shān ér fēng xiù cuò luò lù yì yīn zhī

而罗秀在其东,联络若一山,而峰岫错落,路亦因之。

lù dǐ zhōng fēng hū fēn wéi èr zuǒ xiàng xī běi zhě wèi wǔ yuán dào

路抵中峰,忽分为二:左向西北者,为武缘道;

yòu zǒu zhí běi zhě wéi xià shān jiàn dào

右走直北者,为下山间道。

èr dào jiè yī fēng yú zhōng zé luō xiù jué dǐng yě

二道界一峰于中,则罗秀绝顶也。

shí yú wèi shi èr dào suǒ cóng zuò sōng yīn dài xíng rén guò xià wǔ ér wú yī zhì zhě

时余未识二道所从,坐松阴待行人,过下午而无一至者。

yǐ yòu dào yōu de cóng zhī běi chū ǎo ér jiàn qí xià lǐng nǎi móu fǎn yuán niàn fēng dǐng bù kě bù yī dēng jí cóng qí chù nán xiàng shàng

以右道幽地,从之北出拗,而见其下岭,乃谋返辕,念峰顶不可不一登,即从其处南向上。

qí dǐng xi jiē mǎ tuì dōng yóu huáng fàn běi zǒu bīn zhōu

其顶西接马退,东由黄范北走宾州。

gài qí mài zì qǔ jìng dōng shān ér lái

盖其脉自曲靖东山而来,

jīng yǒng níng qiú chéng sī ēn zhì cǐ

经永宁、泅城、思恩至此,

dōng zhì yú bīn

东至于宾,

nǎi nán zhì wèi guì xiàn běi shān

乃南峙为贵县北山,

yòu dōng zhì wèi xún zhōu xī shān

又东峙为浔州西山,

ér shǐ jǐn yān

而始尽焉,

nán níng zhī mài

南宁之脉,

zì luō xiù dōng fēn zhī nán xià

自罗秀东分支南下,

gāng tuó wān yán shù lǐ

冈陀蜿蜒数里,

jié wèi wàng xian pō

结为望仙坡,

jùn chéng yǐ zhī

郡城倚之。

yòu dōng fēn zhī nán xià jié wèi qīng shān wèi yī jùn shuǐ kǒu

又东分支南下,结为青山,为一郡水口。

qīng shān yǔ mǎ tuì dōng xī duì zhì hòu huán wèi dà wéi zhōng de píng rǎng xiāng jù sān shí lǐ biān jìng kāi yáng céng wú cǐ kōng kuò zhě

青山与马退东西对峙,后环为大围,中得平壤,相距三十里,边境开洋,曾无此空阔者。

cóng dǐng sì wàng wéi běi miàn zhòng fēng cóng tū wàn bàn bìng cù zhí lián wǔ yuán rán jiē tǔ shān zá tà wú yī shí fēng jiè qí jiān gù qīng shān bào zi suì wèi cǐ jù bò

从顶四望,惟北面重峰丛突,万瓣并簇,直连武缘,然皆土山杂沓,无一石峰界其间,故青山豹子遂为此巨擘。

cóng dǐng xi xià wǔ yuán dào āo jiān běi wàng liáo jì jiē wú kě tíng sù chù

从顶西下武缘道,坳间北望,寥寂皆无可停宿处。

nǎi hái cóng qí yuē yī lǐ xià cóng lù páng rén luō xiù sì kōng wú rén wèi zhī dēng tiào pái huái

乃还从岐约一里下,从路旁人罗秀寺,空无人,为之登眺徘徊。

yòu yī lǐ xià zhì qián tián tóng yóu qí zuǒ xún dà dào gòng èr lǐ dǐ chì tǔ cūn sù yú lù shì

又一里,下至前田峒,由其左循大道,共二里,抵赤土村,宿于陆氏。

shì jì yī zé yú luàn zhì zhōng ǒu de zhī hú tú zhī shén bù zhī qí jì hé rì guān dú dēng luō xiù shī zhī wéi zhòng yáng rì jì

(是纪一则,于乱帙中偶得之,胡涂之甚,不知其纪何日,观《独登罗秀诗》,知为重阳日记。

lù zhī yǐ zhì cǐ rì zhī yóu zōng

录之以志此日之游踪。

bù yǔ qián hòu jù méi

不与前后俱没。

ruò yún dēng gāo zuò fù bù fù fāng chén zé xiá kè wú rì fēi chóng jiǔ yǐ

若云登高作赋,不负芳辰,则霞客无日非重九矣。

mèng liáng yòu jì

梦良又记。

yǐ xià jiǔ yuè chū shí rì zhì èr shí yī rì yóu nán níng rì jì quē

)(以下九月初十日至二十一日游南宁日记缺。

✦ You read 粤西游日记二十二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.