dīng chǒu chóng zhēn shí nián gōng yuán nián jiǔ yuè èr shí èr rì yú wǎng chóng shàn sì bié jìng wén suì xià tài píng zhōu
丁丑（崇祯十年，公元１６３７年）九月二十二日余往崇善寺别静闻，遂下〔太平〕舟。
yú shǒu xíng li fù lìng gù pū wǎng hou
余守行李，复令顾仆往候。
shì wǎn pō yú jiàn wǔ yì qián tiān fēi gōng xià
是晚泊于建武驿前天妃宫下。
èr shí sān rì zhōu bù zǎo fā
二十三日舟不早发。
yú niàn jìng wén zài chóng shàn wèi chuāng qián fēng liè yún bái lǚ xǔ zhòng zhěng ér yóu bù jí bèi
余念静闻在崇善畏窗前风裂，云白屡许重整，而犹不即备。
yú chéng zhōu wèi fā nǎi wǎng liáng yù xié qián shǎo xǔ fù jìng wén lìng qí mì rén dài zhěng
余乘舟未发，乃往梁寓携钱少许付静闻，令其觅人代整。
shí sì sēng bǎo tán yǐ guī néng bù bì gòu huì ér kè sēng huì chán mǎn zōng yòu wèi zhěng diàn zuò zhàng bì zhī yòng de zhú xí bì fēng jiǒng yì yún bái
时寺僧宝檀已归，能不避垢秽，而客僧慧禅、满宗又为整簟ｄｉàｎ作障蔽之用的竹席蔽风，迥异云白。
jìng wén fù yù suǒ yú suǒ mǎi bù lǚ héng chá yì shén kěn
静闻复欲索余所买布履、衡茶，意甚恳。
yú yǔ jìng wén rǔ kě qǐ xíng yú dāng hái hou
余语静闻：“汝可起行，余当还候。
cǐ hé bì suǒ zhī jīn rì hu
此何必索之今日乎！
huì chán yì kāi yù zài sān ér bǐ yì bù shì
”慧禅亦开谕再三，而彼意不释。
shí zhōu yǐ jiāng xíng qiě wén bǎo tán zài tiān níng sēng shè yú yù bìng qǔ liáng qián xī bì zhī suì bié zhī chū
时舟已将行，且闻宝檀在天宁僧舍，余欲并取梁钱悉畀之，遂别之出。
tóng liáng zhǔ rén mì de bǎo tán bǎo tán kǎi rán yǐ fú wēi zì rèn
同梁主人觅得宝檀，宝檀慨然以扶危自任。
yú xià zhōu suì xī nán xíng
余下舟，遂西南行。
sì lǐ zhuǎn xī běi yòu sì lǐ pō yú yáo tóu
四里，转西北，又四里，泊于窑头。
shí rì sè shàng gāo yú zhǎn zhuǎn niàn jìng wén suǒ xié chá bù yǐ gài qí yì yóu wàng gēng shēng biàn fù xiàng jī zú bù yù dài yǔ lái yě
时日色尚高，余展转念静闻索鞋、茶不已，盖其意犹望更生，便复向鸡足，不欲待予来也。
ruò yǔ qí lái ér bù yù jì fēi yú xīn
若与其来而不遇，既非余心；
ruò yù qī qí bì sǐ ér lái xié qí gǔ yòu fēi jìng wén xīn
若预期其必死，而来携其骨，又非静闻心。
bù ruò yǐ èr wù fù zhī suì yǔ yǒng bié bù zuò zhuǎn niàn kě bìng chou é méi zhī yuàn yě
不若以二物付之，遂与永别，不作转念，可并酬峨眉之愿也。
nǎi fù dēng yá dōng xíng chū yáo tóu cūn èr lǐ yǒu xiǎo xī zì xī běi lái zhì cǐ dōng zhù suì dù qí běi fù suí zhī dōng
乃复登涯东行，出窑头村，二里，有小溪自西北来，至此东注，遂渡其北，复随之东。
yòu èr lǐ qí shuǐ nán qù rù jiāng
又二里，其水南去入江。
yòu dōng xíng yī lǐ dù bái yī ān xi dà qiáo rù chóng shàn sì yǐ rì bó yān zī
又东行一里，渡白衣庵西大桥，入崇善寺，已日薄崦嵫。
rù bié jìng wén yǔ zhī yǒng jué
入别静闻，与之永诀。
jí chū réng xi yuè bái yī ān qiáo gòng wǔ lǐ guò yáo tóu rù zhōu yǐ mù bù biàn sè yǐ
亟出，仍西越白衣庵桥，共五里过窑头，入舟已暮，不辨色矣。
èr shí sì jī sān míng jí fàng zhōu
二十四鸡三鸣即放舟。
xī nán shí wǔ lǐ guò shí bù xū yǒu shí zuǐ tū jiāng yòu yǒu xiǎo xī zhù jiāng zuǒ jiāng zhì shì jiàn yǔ shān yù suì zhé ér nán xíng
西南十五里，过石埠墟，有石嘴突江右，有小溪注江左，江至是渐与山遇，遂折而南行。
bā lǐ guò chà jiǔ àn xià yǒu shí héng dǐ shuǐ jì qí sè bìng zhì yǔ tǔ wú biàn gài tǔ dǐ shí gǔ wèi jiāng liú xǐ zhuó ér chū zhě
八里过岔九，岸下有石横砥水际，其色并质与土无辨，盖土底石骨为江流洗濯而出者。
yú shì fù xī xiàng xíng wǔ lǐ xiàng xī běi shí lǐ gèng xiàng běi yòu shí lǐ zhuǎn ér xi yòu wǔ lǐ wèi yòu jiāng kǒu
于是复西向行五里，向西北十里，更向北又十里，转而西又五里，为右江口。
yòu jiāng zì běi zuǒ jiāng zì xi zhì cǐ jiāo huì
右江自北，左江自西，至此交会。
zuǒ jiāng zì jiāo zhǐ guǎng yuán zhōu dōng lái jīng lóng zhōu yòu dōng liù shí lǐ hé míng jiāng nán lái zhī shuǐ yòu dōng jìng chóng shàn xiàn hé tōng lì jiāng jí luó lǒng jiào běi lái zhī shuǐ rào tài píng fǔ chéng dōng nán xi sān miàn shì míng lì jiāng yòu dōng liú zhì cǐ
左江自交趾广源洲东来，经龙州，又东六十里，合明江南来之水，又东径崇善县，合通利江及逻、陇、教北来之水，绕太平府城东、南、西三面，是名丽江，又东流至此。
yòu jiāng zì yún nán fù zhōu dōng lái jīng shàng lín tóng yòu dōng hé lì zhōu nán xià zhī shuǐ yòu dōng jīng tián zhōu nán fèng yì zhōu běi yòu dōng nán lì shàng lín guǒ huà lóng ān zhū zhōu xiàn zhì cǐ
右江自云南富州东来，经上林峒，又东合利州南下之水，又东经田州南、奉议州北，又东南历上林、果化、隆安诸州县至此。
yòu àn yī tǒng zhì yòu jiāng chū é lì zhōu
又按《一统志》：“右江出峨利州。
chá é lì jiē wú qí de wéi guì zhōu lí é lǐ zài píng yuè fǔ yǒu é lǐ shān nǎi zāng kē suǒ jīng xià wèi dà róng liǔ zhōu zhī yòu jiāng zhě yǔ cǐ wú shè
”查“峨利”，皆无其地，惟贵州黎峨里在平越府，有峨峲山，乃牂牁所经，下为大融、柳州之右江者，与此无涉。
zhì lì zhōu yǒu bǎn lí shuǐ qí liú suī xià tián zhōu rán wú é lǐ zhī míng bù shí tǒng zhì suǒ zhǐ de yú hé de
至利州有阪丽水，其流虽下田州，然无“峨峲”之名，不识《统志》所指，的于何地。
yòu àn lù zhì yuē lì jiāng wèi zuǒ pán jiāng wèi yòu
又按《路志》曰“丽江为左，盘江为右。
cǐ zhǐ nán pán zhī fā lín ān zhě
”此指南盘之发临安者。
ruò běi pán zhī jīng pǔ ān zhōu xià dū ní yì chū yú lái bīn hé liǔ zhōu zhī yòu jiāng yǔ cǐ wú shè
至于北盘江经过普安州，下流是都泥江，也是流到来宾县，会合柳州府的右江，与此无关。
cǐ gǔ zuǒ yòu èr jiāng zhī fēn yě
此古左、右二江之分也。
èr shuǐ hé zhì héng zhōu yòu míng yù jiāng
二水合至横州，又名郁江。
ér qìng yuǎn zhī lóng jiāng zì guì zhōu dū yún dú shān lái
而庆远之龙江，自贵州都匀、独山来；
róng xiàn zhī tán jiāng zì píng yuè lí píng lái
融县之潭江，自平越、黎平来；
qiān jiāng zhī dōu ní zì pǔ ān qī xīng guān lái
迁江之都泥，自普安七星关来。
sān shuǐ jīng wǔ xuān shì míng qián jiāng
三水经武宣，是名黔江。
èr jiāng jù huì yú xún
二江俱会于浔。
yú shì yòu yǐ yù jiāng wèi zuǒ qián jiāng wèi yòu zhě
于是又以郁江为左，黔江为右者。
ér jīn yǐ zuǒ yòu èr jiāng dào yīn zhī bǐ cǐ hù chēng bù miǎn yīn ér pī miù yǐ
而今已左、右二江道因之、彼此互称，不免因而纰缪ｐīｍｉù矣。
yòu àn yī tǒng zhì yú yún nán qǔ jìng fǔ pán jiāng xià zhù yún pán jiāng yǒu èr yuán zài zhān yì zhōu běi liú yuē běi pán jiāng nán liú yuē nán pán jiāng gè fēn liú qiān yú lǐ zhì píng fá héng shān zhài hé yān
又按，《一统志》于云南曲靖府盘江下注云：“盘江有二源，在沾益州，北流曰北盘江，南流曰南盘江，各分流千余里，至平伐横山寨合焉。
jīn kǎo píng fá shǔ guì zhōu lóng lǐ xīn tiān èr wèi héng shān zhài zài nán níng
”今考平伐属贵州龙里、新添二卫，横山寨在南宁。
wén héng shān zhài yǔ píng fá xiāng qù yǐ qiān yú lǐ èr shuǐ hé yóu de hé
闻横山寨与平伐相去已千余里，二水何由得合？
kuàng lóng lǐ xīn tiān zhī shuǐ yóu dōu gōu ér xià lóng jiāng fēi běi pán suǒ jīng
况龙里、新添之水，由都勾而下龙江，非北盘所经。
héng shān zhài bié wú hé shuǐ hé zhě cǐ zuǒ yòu èr jiāng ěr
横山寨别无合水，合者，此左、右二江耳。
zuǒ jiāng zhī yuán chū yú jiāo zhǐ yǔ pán jiāng hé shè ér wèi liǎng pán zhī hé zài cǐ yé
左江之源出于交趾，与盘江何涉，而谓两盘之合在此耶？
yú xī yǒu biàn xiáng zhe yú fù liú yú gōng shū zhōng
余昔有辨，详著于《复刘愚公书》中。
qí gǎo zài héng yáng yù dào shī qù
其稿在衡阳遇盗失去。
sì shēn jīng qí shàng liú zài yǔ yú gōng zhì zhī
俟身经其上流，再与愚公质之。
yú wèn yòu jiāng zhī liú sù tián zhōu ér shàng zhōu zhì bái ài ér zhǐ
余问右江之流，溯田州而上，舟至白隘而止。
bái ài běn qí lín jìng wèi tián zhōu duó ér yǒu zhī
白隘本其邻境，为田州夺而有之。
yòu kǎo lì zhōu yǒu bái lì shān nǎi bǎn lí shuǐ suǒ chū yòu yǒu bǎn zuò hóng méng èr shuǐ jiē nán xià tián zhōu zhě
又考利州有白丽山，乃阪丽水所出，又有“阪”作“泓蒙”，二水皆南下田州者。
bái ài qǐ jí bái lì shān zhī ài ér yòu jiāng zhī chū yú é lì zhě qǐ jí cǐ shuǐ
白隘岂即白丽山之隘，而右江之出于峨利者，岂即此水？
qí fù zhōu zhī liú yòu xi lái hé zhī zhě yé
其富州之流，又西来合之者耶？
zì chà jiǔ lái liǎng àn tǔ shān wēi yí jù bù shèn gāo
自岔九来，两岸土山逶迤，俱不甚高。
yóu yòu jiāng kǒu běi wàng qí nèi jù gāo yá píng lǒng wú chóng shān zhī jiān
由右江口北望，其内俱高涯平陇，无崇山之间；
ér zuǒ jiāng nán àn zé zhòng fēng zhī nèi tū wù yī yuán fù pō yǔ zhòng shān yì yǐ
而左江南岸，则众峰之内，突兀一圆阜，颇与众山异矣。
yòu xi yī lǐ jiāng yì zhuǎn běi yòu nán yī lǐ shì wèi dà guǒ wān
又西一里，江亦转北，又南一里，是为大果湾。
qián lín zuǒ jiāng hòu qí yòu jiāng nǎi liǎng jiāng zhōng yāng jí jǐn chù yě
前临左江，后崎右江，乃两江中央脊尽处也。
qí běi yǒu xiǎo fēng sān shí yuán xuān rú pián fù zhōng shān zhì shì shǐ lù shí xíng
其北有小峰三，石圆亘如骈覆钟，山至是始露石形。
qí dōng yǒu cūn yuē sòng cūn jù luò pō shèng ér wú shì sì
其东有村曰宋村，聚落颇盛，而无市肆。
yú sù kǎo yǒu hé jiāng zhèn yǐ wéi jiāng jiā zhōng dà shì zhì shì mì zhī wū yǒu yě
余夙考有合江镇，以为江夹中大市，至是觅之，乌有也。
zhēng zhī tǔ rén yì wú zhī qí míng zhě
征之土人，亦无知其名者。
shì rì xíng wǔ shí lǐ pō yú wān xià
是日行五十里，泊于湾下。
èr shí wǔ rì jī zài míng fā zhōu xī xiàng xíng
二十五日鸡再鸣，发舟西向行。
qū zhé zhuǎn xī nán shí wǔ lǐ fù jiàn yǒu tū yá zhī shí yǐ ér zhōu zhuǎn nán xiàng suì zhuǎn ér dōng
曲折转西南十五里，复见有突涯之石，已而舟转南向，遂转而东。
èr lǐ shàng zhǎng tān yǒu tū yá fēi shí pìn lì jiāng běi àn
二里，上长滩，有突崖飞石，娉立江北岸。
yá qián shā xuān zhōng liú jiāng fēn zuǒ yòu huán zhī zhōu jù kě sù liú shàng
崖前沙亘中流，江分左右环之，舟俱可溯流上。
yòu sān lǐ wèi yáng měi yì míng dà wān gài jiāng liú zhī qū nán zì yáng měi běi zhì sòng cūn wèi liǎng dà zhuǎn yún
又三里，为杨美，亦名大湾，盖江流之曲，南自杨美，北至宋村，为两大转云。
zì yáng měi xī xiàng xíng shí wǔ lǐ wéi yú yīng tān
自杨美西向行十五里，为鱼英滩。
tān dōng nán yǒu shān rú jué yù huán zhōng qǐ yī yuán fù xī xiàng yíng jiāng yǒu shā zhōng liú duì zhī
滩东南有山如玦ｊúｅ玉环，中起一圆阜，西向迎江，有沙中流对之。
qí de shén qí
其地甚奇。
xún zhī zhōu rén yún xī yǒu yíng zàng yú shàng zhě sú míng tài zǐ de
询之舟人，云：“昔有营葬于上者，俗名太子地。
xiāng rén è ér záo qí liǎng páng qí mài suì shāng
乡人恶而凿其两旁，其脉遂伤。
jīn shān diān sōng shí yóu cún záo hén rú xīn yě
”今山巅松石犹存，凿痕如新也。
shàng tān yòu wǔ lǐ ér mù pō yú jīn zhú zhōu zhī shàng liú yě àn yě
上滩又五里而暮，泊于金竹洲之上流野岸也。
èr shí liù rì jī chū míng fā zhōu
二十六日鸡初鸣，发舟。
shí lǐ xī nán guò xiāo cūn tiān sè yóu xī wēi yě wú sè wēi míng
十里，西南过萧村，天色犹熹微也无色微明。
zhì shì yǐ rù xīn níng jìng zhì shì shí shān fù chū ruò píng liè ruò jiǎo tǐng liǎng àn bīn jiāng zhī shí yì shí shí jìng yì
至是已入新宁境，至是石山复出，〔若屏列，若角挺，〕两岸濒江之石，亦时时竞异。
yòu wǔ lǐ zhé ér dōng jiāng nán àn qióng shí chéng dòng wài liè duō mén rú shī xiàng pián lì ér kōng qí kuà xià
又五里，折而东，江南岸穹石成洞，外裂多门，如狮象骈立，而空其跨下；
jiāng běi àn duàn yá chéng xiá shàng jià fēi liáng rú hóng ní gāo yìng ér zhui qí liǎng duān
江北岸断崖成峡，上架飞梁，如虹霓高映，而缀其两端。
yòu wǔ lǐ zhuǎn ér xī nán yǔ shí shān shí xiàng shí bèi
又五里，转而西南，与石山时向时背。
liǎng yá tū shí yù qí qí shàng niè gāo jùn rú chì yún xié pī xià fù rú fèi yè dǎo chuí huàn tài shí shí biàn huàn
两崖突石愈奇，其上嵲ｎｉè高峻如翅云斜劈，下覆如肺叶倒垂，幻态时时变换；
dàn dòng bù shèn shēn yá bù shèn kuò wèi chéng lóu gé ěr
但洞不甚深，崖不甚扩，未成楼阁耳。
yòu běi zhuǎn wǔ lǐ wèi xīn zhuāng zhuǎn xī nán sān lǐ wèi jiù zhuāng
又北转五里，为新庄，转西南三里，为旧庄。
yòu xi èr lǐ zhuǎn ér nán wǔ lǐ zhuǎn ér běi sān lǐ fù zhuǎn xī nán gèng yǒu shí shān dāng qián yǐ
又西二里，转而南五里，转而北三里，复转西南，更有石山当前矣。
yòu sān lǐ xi tòu liǎng shān zhī yè xié jiāng běi shí fēng běi zhuǎn ér xún qí xi lù
又三里，西透两山之腋，挟江北石峰北转，而循其西麓。
yú shì dōng àn zé fēng pái yá zhí qióng dòng lián mén
于是东岸则峰排崖拓，穹洞连门；
xi àn zé bō jī àn huí jī kōng qiào yīng
西岸则波激岸回，矶空窍应。
qí dōng àn zhī shān nán lián liǎng fēng běi fēng dòng liè sān mén mén suī wài fēn jiē kōng tóng nèi kuò
其东岸之山，南连两峰，北峰洞列三门，门虽外分，皆崆峒内扩；
běi pián liǎng yá nán yá bì xuán liǎng dié dié jù yǒu dòng fù gāo xià zhōng tōng
北骈两崖，南崖壁悬两叠，叠俱有洞，复高下中通。
cǐ jí shī yán
此即狮岩。
běi xíng sān lǐ zhí dǐ pián yá xià nǎi zhuǎn nán xíng
北行三里，直抵骈崖下，乃转南行。
shùn fēng guà fān èr lǐ yòu xi xíng yī lǐ bī yī jiān fēng xià réng zhuǎn xiàng nán
顺风挂帆二里，又西行一里，逼一尖峰下，仍转向南。
xi àn fù yǒu pián yá píng pōu wēi lín jiāng tán jí bǐ jià shān yě
西岸复有骈崖平剖，巍临江潭，即笔架山也。
ér dōng àn shí gēn yù sǒng yù tòu
而东岸石根愈耸愈透。
gòng sān lǐ guò xiàng shí xià jí xīn níng zhī xī mén yě
共三里，过象石下，即新宁之西门也。
fēng fān fāng shǐ zhōu rén xiān yǒu xiāng rén pō cǐ suì pō ér hù zhuó
风帆方驶，舟人先有乡人泊此，遂泊而互酌。
yú nǎi rù chéng dēng zhōu xiè dú zhōu jì yú yí jiān guān fǔ dà mén de lì shì táng xún shī yán zhū shèng yú tǔ zhù
余乃入城，登州廨，读《州记》于仪间官府大门的莅事堂，询狮岩诸胜于土著。
hái dēng xiàng shí rì yǐ bó mù
还登象石，日已薄暮。
suì bù chéng xíng yī xiàng shí ér pō
遂不成行，依象石而泊。
xīn níng zhī de xī wèi shā shuǐ wú cóng děng sān tóng guó chū wèi tǔ xiàn hòu yǐ sī míng tǔ fǔ yǒu gōng fēn wú cóng děng cūn bì zhī suì jiàn cì cán shí
新宁之地，昔为沙水、吴从等三峒，国初为土县，后以思明土府有功，分吴从等村畀之，遂渐次蚕食。
hòu zhōng zhōu cóng ér xiào yóu yǔ sī míng hù xiāng zhēng duó qí de suì zhāo qín mù chǔ rén mín tú tàn wú yǐ dāng dào shǐ shōu qí de yǐ wǔ biàn shǒu zhī
后忠州从而效尤，与思明互相争夺，其地遂朝秦暮楚，人民涂炭无已，当道始收其地，以武弁守之。
tǔ qiú huáng xián xiàng yòu gòu luàn chàng nì lóng qìng mò zuì rén jì dé nǎi jǐn shōu sī míng zhōng zhōu wèi tǔ de bìng sān tóng wèi sì chuàng lì zhōu zhì
土酋黄贤相又构乱倡逆，隆庆末，罪人既得，乃尽收思明、忠州未吐地，并三峒为四，创立州治。
qí dōng nán wǔ lǐ jí xuān huà rú hé xiāng míng
其东南五里即宣化、如何乡名。
yī èr sì sān wéi bìng gē yǐ fù zhī
一、二、四三围，并割以附之；
jí xiāo cūn yǐ shàng shì yě
即萧村以上是也。
qí xī běi wèi sī tóng tuó líng jiè
其西北为思同、陀陵界；
xī nán wèi jiāng zhōng èr zhōu jiè
西南为江、忠二州界。
jiāng shuǐ zì xī nán nà lēi lái rào chéng xī běi zhuǎn ér dōng nán qù
江水自西南那勒来，绕城西北，转而东南去。
wàn lì jǐ chǒu zhōu shǒu jiāng yòu zhāng sī zhōng yǒu jì zài zhōu mén nǎi jiàn zhōu zhī chū rèn zhě
万历己丑，州守江右张思中有记在州门，乃建州之初任者。
zhōu běi sì lǐ gé jiāng wèi shī yán shān zhōu xi èr lǐ gé jiāng wèi bǐ jià shān zhōu nán yī lǐ wèi xī niú yán gèng nán sān lǐ wèi chuān shān dà yán jiē shí fēng sǒng bá shí dòng kōng tóng qí jìng yě
州北四里，隔江为狮岩山，州西二里，隔江为笔架山，州南一里为犀牛岩，更南三里为穿山大岩，皆石峰耸拔，石洞崆峒，奇境也。
zhōu xi yuǎn fēng pái liè gèng qí xiàng shí shī shí jù zài hán huī mén jiāng àn
州西远峰排列更奇，象石、狮石俱在含晖门江岸。
jiāng liú zì nán héng yǒng ér lái shī shí shǒu è qí ruì yíng liú wān gǔ suì chéng zhēng níng zhī zhuàng
江流自南衡涌而来，狮石首扼其锐，迎流剜骨，遂成狰狞之状。
xià liú dàng wèi xiàng shí wēi zhǔn gāo sǒng de bí zi xià qiàn kōng jiá nèi hán jié shuǐ yī wān kě pō kě qì ér xī mén zhī bù yīn zhī
下流荡为象石，巍准高耸的鼻子下倩，空颊内含，截水一湾，可泊可憩，而西门之埠因之。
shī shí zhī shàng yuē chōng kǒu xià liú yǒu shí liáng gāo jià liǎng yá jiān xià pì chéng mén
狮石之上曰冲口，下流有石梁高架两崖间，下辟成门。
yú xiān wén zhī yì fù lǎo yún jìn chōng kǒu yǒu xiān yuán dòng fǔ
余先闻之邑父老云：“近冲口有仙源洞府。
jì yì bù zhēn wú kě wèn zhě bù shí jí cǐ fǒu
”记忆不真，无可问者，不识即此否？
zì nán níng lái zhì shí bù xū àn shǐ yǒu shān jiāng shǐ yǒu shí
自南宁来至石埠墟，岸始有山，江始有石；
guò yòu jiāng kǒu àn shān shǐ lù shí
过了右江口，岸上的山开始露出岩石；
zhì yáng měi jiāng shí shǐ lù qí
至杨美，江石始露奇；
guò xiāo cūn rén xīn níng jìng jiāng zuǒ shǐ yǒu chún shí zhī shān
过萧村人新宁境，江左始有纯石之山；
guò xīn zhuāng dǐ xīn níng běi guō jiāng yòu shǐ yǒu duì zhì zhī xiù yǒu yán dòng zhī shān
过新庄抵新宁北郭，江右始有对峙之岫ｘｉù有岩洞之山。
yú shì zhōu xíng shí fēng zhōng huò qū ér zuǒ huò qū ér yòu xuán bèi yī yá fù yíng yī zhàng jì huán hu cǐ zhuǎn wù hu bǐ suī bù chéng lián yún zhī xiá ér rú xùn zhī dù wěi rú dié zhī chuān cóng yìng jiē bù xiá wú guò hu cǐ
于是舟行石峰中，或曲而左，或曲而右，旋背一崖，复潆一嶂，既环乎此，转鹜乎彼，虽不成连云之峡，而如梭之度纬，如蝶之穿丛，应接不暇，无过乎此。
qiě jiāng dǐ xīn níng bù tè shí shān zuì shèng ér shí àn yóu qí
〔且江抵新宁，不特石山最胜，而石岸尤奇。
gài jiāng liú jī shān shān xuē chéng bì liú huí shā zhuǎn yún gēn zhǐ yán shí bèng chū huò cuò lì bō xīn huò fēi qiàn shuǐ miàn jiē dòng hè céng kāi fū hén gǔ zhòu jiāng jì shàn zhé àn shí yǔ shān fǔ zhī kǒng hòu yì shǐ jiāng shān liǎng shàn qí qí
盖江流击山，山削成壁，流回沙转，云根指岩石迸出，或错立波心，或飞嵌水面，皆洞壑层开，肤痕谷绉，江既善折，岸石与山辅之恐后，益使江山两擅其奇。
yú wèi yáng shuò shān qiào bīn jiāng wú cǐ àn zhī shí jiàn xī shuǐ jī duō shí wú cǐ shí zhī qí
余谓阳朔山峭濒江，无此岸之石，建溪水激多石，无此石之奇。
suī lián fēng jiā zhàng yuǎn bù lèi sān xiá
虽连峰夹嶂，远不类三峡；
còu bó yī chù cù bù jí wǔ yí
凑泊一处，促不及武彝；
ér shū mì wǎn zhuǎn zài bó zhòng jiān
而疏密宛转，在伯仲间。
zhì qí yī pài líng lóng tōng lòu bié chū yī fān xiān qiǎo zú duó èr shān zhī xí yǐ
至其一派玲珑通漏，别出一番鲜巧，足夺二山之席矣。