shí wǔ rì mèi shuǎng chū qīng yá nán mén yóu qí sì xiàng rù shān xiá
十五日昧爽，出青崖南门，由岐四向入山峡。
nán zūn dà lù wèi dìng fān zhōu dào
南遵大路为定番州道。
wǔ lǐ zhé ér nán
五里，折而南。
yòu xī nán lì pō fù gòng wǔ lǐ yǒu cūn zài lù běi shān xià yuē wěng lóu dà shù méng mì xiǎo shuǐ nán liú
又西南历坡阜，共五里，有村在路北山下，曰蓊楼，大树蒙密，小水南流。
cóng qí xi rù shān xiá liǎng shān mì shù shēn jīng yǔ guì yáng sì miàn tóng shān guāng tū wú mù de shān jiǒng yì
从其西入山峡，两山密树深箐，与贵阳四面童山光秃无木的山迥异。
zì rù guì shěng shān jiē tóng rán wú mù ér guì yáng yóu shén
自入贵省，山皆童然无木，而贵阳尤甚。
xī běi rù xiá sān lǐ suì xī shàng zhì lǐng
西北入峡三里，遂西上陟岭。
yī lǐ yú lǐng xi xià bàn lǐ yǒu quán chū lù páng tǔ zhōng qí lěng chè gǔ nán xià xiè hè qù
一里，逾岭西下，半里，有泉出路旁土中，其冷彻骨，南下泻壑去。
yòu xi xià bàn lǐ yǒu jiàn zì běi xiá lái héng mù qiáo yú shàng qí shuǐ nán liú qù lù xi dù zhī
又西下半里，有涧自北峡来，横木桥于上，其水南流去，路西度之。
fù běi shàng lǐng yī lǐ yú jí xi yǒu quán cóng zōng suí xiàn suí fú
复北上岭一里，逾脊西，有泉淙踪，随现随伏。
xī běi xíng liǎng shān jiā zhōng jiā dǐ píng wā lí ér wèi tián ér zhōng bú jiàn shuǐ
西北行两山夹中，夹底平洼，犁而为田，而中不见水。
yòu xī běi bàn lǐ dǐ xi jí jí dōng fù yǒu quán cóng cóng yì suí xiàn suí yǐn
又西北半里，抵西脊，脊东复有泉淙淙，亦随现随隐。
gài cǐ zhōng nán běi liǎng jiè jù qióng fēng ér dōng xī gè xuān héng jí jí zhōng shuǐ jiē zhōng zhuì bú jiàn wā dǐ fàng wā dǐ fǎn zào ér bù zhū jī shuǐ
盖此中南北两界俱穹峰，而东西各亘横脊，脊中水皆中坠，不见洼底，放洼底反燥而不潴积水。
yuè xī jí ér xià xī běi èr lǐ lù běi yǒu xuán quán yī lǚ zì shān jǐ jiè shí ér xià
越西脊而下，西北二里，路北有悬泉一缕，自山脊界石而下；
lù nán hū yǒu quán shēng cóng cóng chéng jiàn xiǎng tòu xué ér chū zhě
路南忽有泉声淙淙成涧，想透穴而出者。
bàn lǐ zhuǎn ér xi xíng yòu bàn lǐ dé yī cūn zài běi shān xià yuē mǎ líng zhài
半里，转而西行，又半里，得一村在北山下，曰马铃寨。
lù yóu zhài qián xī xiàng xíng hū jiàn lù nán jiàn jǐ chéng dà xī suí zhī xi bàn lǐ yòu yǒu dà xī zì xī xiá lái èr xī xiāng yù suì hé ér dōng nán zhù hè qù
路由寨前西向行，忽见路南涧己成大溪，随之西半里，又有大溪自西峡来，二溪相遇，遂合而东南注壑去。
cǐ shuǐ jīng dìng fān zhōu yǔ qīng yá zhī shuǐ hé ér xià dōu ní zhě yě
此水经定番州，与青崖之水合而下都泥者也。
yú shì sù xi lái dà xī zhī běi àn yòu xī xiàng xíng èr lǐ wèi shuǐ chē bà
于是溯西来大溪之北岸，又西向行二里，为水车坝。
bà běi yǒu tǔ sī lú xìng zhě yǐ lú běi fēng xià
坝北有土司卢姓者，倚庐北峰下；
bà nán yǒu chǎng zài fù jiān chuān rén jié máo chǎng cè wèi jū tíng yān
坝南有场在阜间，川人结茅场侧，为居停焉。
bà nǎi zì rán shí tān héng jié jiàn shuǐ fēi tū qí shàng ér shàng liú yòu yǒu jù mù qiáo jià xī nán běi qí xī nǎi xi zì guǎng shùn lái
坝乃自然石滩横截，涧水飞突其上，而上流又有巨木桥架溪南北，其溪乃西自广顺来。
guǎng shùn jí jīn zhù ān fǔ sī nǎi wàn lì èr shí wǔ nián gǎi wéi zhōu tiān shè liú guān
广顺即金筑安抚司，乃万历二十五年改为州，添设流官。
yóu xī běi àn sù liú rù wèi guǎng shùn zhōu dào yóu xī nán àn yú lǐng shàng wèi bái yún shān dào
由溪北岸溯流入，为广顺州道，由溪南岸逾岭上，为白云山道；
suí xī dōng nán xià wèi dìng fān zhōu dào
随溪东南下，为定番州道。
nǎi fàn yú chuān rén lǚ sì lǚ diàn
乃饭于川人旅肆旅店；
sòng huǒ qián cí bù shòu
送火钱，辞不受。
suì xī nán yī lǐ yú lǐng
遂西南一里，逾岭。
yòu xíng lǐng jiā zhōng yī lǐ bàn nǎi xún shān nán zhuǎn bàn lǐ yòu dōng zhuǎn rù xiá
又行岭夹中一里半，乃循山南转，半里，又东转入峡。
bàn lǐ xiá qióng nǎi dōng nán pān ài shàng qí ài luó mù méng mì shí gǔ bī zè xiá zhǎi
半里，峡穷，乃东南攀隘上，其隘萝木蒙密，石骨逼仄狭窄。
bàn lǐ yú qí shàng yòu dōng nán xià jié hè ér guò
半里，逾其上，又东南下，截壑而过。
bàn lǐ fù dōng nán shàng qí lǐng jùn shí mì cóng gèng shén yān
半里，复东南上，其岭峻石密丛更甚焉。
bàn lǐ yòu yú lǐng nán xià suí wù nán xíng yī lǐ shì wèi bā lěi
半里，又逾岭南下，随坞南行，一里，是为八垒。
qí zhōng dōng xī jiē shān nán běi chéng hè yì yǒu shēn kǎn zhuì chéng yuān jǐng jí kū jǐng ér nán běi jiē gāo shuǐ bù páng xiè zhě yě
其中东西皆山，南北成壑，亦有深坎，坠成眢井即枯井，而南北皆高，水不旁泄者也。
zhí dǐ hè nán zé yǒu fēng héng jié hè kǒu sì pián ài rú yù mén kǎn dōng lián jí chéng lǐng
直抵壑南，则有峰横截壑口，四骈隘如阈ｙù门槛，东联脊成岭。
nǎi dōng xiàng zhì lǐng shàng yī lǐ yú qí jí shì wèi yǒng fēng zhuāng běi lǐng jí bái yún shān xī nán dù jí yě
乃东向陟岭上，一里，逾其脊，是为永丰庄北岭，即白云山西南度脊也。
nǎi nán xiàng xià shān yòu chéng dōng xī wù yǒu cūn zài nán shān xià yǔ běi lǐng duì shì wèi yǒng fēng zhuāng
乃南向下山，又成东西坞，有村在南山下，与北岭对，是为永丰庄。
cóng wù zhōng dōng xiàng běi èr lǐ de shí dèng běi yá shàng suì běi xiàng ér dēng
从坞中东向北二里，得石磴北崖上，遂北向而登。
bàn lǐ zhuǎn ér xi bàn lǐ yòu zhé ér běi jiē mì shù shēn cóng shí jí yǐ lǐ qū zhé lián mián
半里，转而西，半里，又折而北，皆密树深丛，石级迤逦ｙíｌì曲折连绵。
yǒu jù shān èr zhū jiā lì dèng páng dà hé sān rén bào xi yī zhū wèi huǒ shāng qí dǐng nǎi jiàn wén jūn suǒ shǒu zhí yě
有巨杉二株，夹立磴旁，大合三人抱，西一株为火伤其顶，乃建文君所手植也。
zài zhé ér xi bàn lǐ wèi bái yún sì zé jiàn wén jūn suǒ kāi shān yě
再折而西半里，为白云寺，则建文君所开山也；
qián hòu jià gé liǎng chóng
前后架阁两重。
yǒu quán yī kǎn zài hòu gé qián yíng xià shì wèi guì sháo quán xià běi tōng gé xià shí qiào gè yíng bù hé qǔ zhě bì fú ér sháo gù míng yuē guì nǎi shén lóng suǒ gōng jiàn wén jūn zhě zhōng tōng lóng tán shí yǒu shuāng jīn lǐ chū mò yún
有泉一坎，在后阁前楹下，是为跪勺泉，下北通阁下石窍，个盈不涸，取者必伏而勺，故名曰“跪”，乃神龙所供建文君者，中通龙潭，时有双金鲤出没云。
yóu gé xi zài běi shàng bàn lǐ wèi liú mǐ dòng
由阁西再北上半里，为流米洞。
dòng xuán shān dǐng wēi yá jiān qí mén nán xiàng shēn jǐn zhàng yú hòu yǒu shí kān kě bàng wèi gùn
洞悬山顶危崖间，其门南向，深仅丈余，后有石龛，可傍为棍；
qí yòu yǒu xiǎo xué wèi mǐ suǒ cóng chū liú yǐ gōng dì zhě ér jīn wú yǐ
其右有小穴，为米所从出，流以供帝者，而今无矣；
zuǒ yǒu xiá gāo bèng ér shàng tòu míng chuāng zhōng jià héng bǎn
左有峡高迸，而上透明窗，中架横板。
yóu yún jiàn wén dì suǒ yí zhě jiē shén qí jī zhě suǒ tuō yě
犹云建文帝所遗者，皆神其迹者所托也。
dòng qián píng lín zhū fēng cuì làng qiān céng huán yōng huí fú yuǎn jìn jiē chū zú xià
洞前凭临诸峰，翠浪千层，环拥回伏，远近皆出足下。
dòng zuǒ gòu gé sì jiàn wén dì yí xiàng gé míng qián lóng shèng jì
洞左构阁，祀建文帝遗像，阁名潜龙胜迹。
xiàng xī zài fó gé jīn yí zhì cǐ
像昔在佛阁，今移置此。
nǎi xún fāng shǐ xún àn yù shǐ hú píng yùn suǒ jiàn qián kàn yáo shān yòu yì mǐ dòng ér bù yǎn dòng mén qí hòu jí shān zhī jué dǐng
乃巡方使巡按御史胡平运所建，前瞰遥山，右翼米洞而不掩洞门，其后即山之绝顶。
yú ér běi kāi píng shén chang jiē céng huáng sǒng mù zhǐ zhú mù hòu jiē gāo sǒng kuī bì rì yuè liè jìng fēn qū jié jìng lú shù chù ér nán jīng jǐng dāng qí zhōng
逾而北，开坪甚敞，皆层篁耸木指竹木厚皆高耸，亏蔽日月，列径分区，结静庐数处，而南京井当其中。
shí jǐ píng fú lǐng tóu zhōng liè yī xì nán běi héng bù jí sān chǐ dōng xī kuò yuē wǔ chǐ shēn chǐ xǔ nán běi tōng qiào bù kě cè
石脊平伏岭头，中裂一隙，南北横不及三尺，东西阔约五尺，深尺许，南北通窍不可测；
tíng shuǐ qí jiān qīng liè yì cháng ér bù jiǎn bù yì
停水其间，清冽异常，而不减不溢；
jìng shì sēng zhì piáo sháo zhī
静室僧置瓢勺之。
yú chū zhì jiàn yǒu jù yú xì shuǐ miàn jiàn rén diào rù qiào qù bō yǒng wén jī bàn shǎng nǎi dìng
余初至，见有巨鱼，戏水面，见人掉入窍去，波涌纹激，半晌乃定。
xué xiǎo yú dà shuǐ tíng fēng dǐng yì yī yì biān
穴小鱼大，水停峰顶，亦一异边。
yǐ qí cè yǒu nán jīng sēng jié lú zhù jìng gù yǐ nán jīng míng
以其侧有南京僧结庐住静，故以“南京”名；
jīn yì lǎo sēng nǎi běi jīng zhě ér quán míng yóu réng qí jiù yě
今易老僧，乃北京者，而泉名犹仍其旧也。
shì rì xià wǔ dǐ bái yún ān
是日下午，抵白云庵。
zhǔ sēng zì rán gōng cān hòu jí dǎo yú dēng qián lóng gé qì liú mǐ dòng
主僧自然供餐后，即导余登潜龙阁，憩流米洞；
mìng gé zhōng sēng dǎo yú běi yú jí guān nán jīng jǐng
命阁中僧导余北逾脊，观南京井。
běi jīng lǎo sēng yíng kè zuò
北京老僧迎客坐。
lú qián yì de zhǒng shū yǒu péng hāo cài huáng huā mǎn qí
庐前艺地种蔬，有蓬蒿菜，黄花满畦；
yīng sù huā yān hóng qiān yè cù duo shèn jù ér mì fēng yàn bù jiǎn dān yào yě
罂粟花殷红千叶，簇朵甚巨而密，丰艳不减丹药也。
sì wàng qiáo mù huán yì rú zài shēn hè bù zhī wèi zhòng shān zhī dǐng
四望乔木环翳，如在深壑，不知为众山之顶。
yōu kuàng jiāo shàn zhǐ xiāng hù yìng chèn gè xiǎn fēng zhì yì shān zhōng yī shèng jué chù yě
幽旷交擅指相互映衬，各显风致，亦山中一胜绝处也。
duì tán jiǔ zhī bó mù nǎi fǎn
对谈久之，薄暮乃返。
zì rán yǐ hou yú ān xi fù jù cān chuò míng yí zuò ān hòu shí bì xià
自然已候于庵西，复具餐啜茗，移坐庵后石壁下。
shì rì zì chen zhì mù qīng lǎng yìng chè wú piàn yì zhī zǐ yì jí méi yǒu yī sī yún zhē bì wú guāng
是日自晨至暮，清朗映彻，无片翳之滓意即没有一丝云遮蔽无光；
zhì wǎn yīn yún sì hé bù néng yú qún yù fēng tóu féng yáo chí yè yuè wèi zhī chàng rán
至晚阴云四合，不能于群玉峰头逢瑶池夜月，为之怅然。
shí liù rì yè wén fēng yǔ shēng dǐ xiǎo zé sù yǔ fēi fēi yú wèi zhī chí qǐ
十六日夜闻风雨声，抵晓则夙雨霏霏，余为之迟起。
fàn hòu zuò xiǎo chuāng dài jì yù wǎng tàn lóng tán líng yǔ bù xiū zài fàn nǎi xíng
饭后坐小窗待霁，欲往探龙潭，零雨不休，再饭乃行。
réng cóng qián lóng gé běi yú lǐng zhì nán jīng jǐng cóng qí dōng běi rù shēn jīng zhōng sǒng mù zhòng yá shàng xià yǎo miǎo chuān è shān yá tòu bì fēi fù rén shì
仍从潜龙阁北逾岭至南京井，从岐东北入深箐中，耸木重崖，上下窈渺，穿崿è山崖透碧，非复人世。
gòng wǔ lǐ zé xi yá zì fēng dǐng xià qiàn shēn zhuì chéng xiá zhōng wā tíng shuǐ yuān rán shēn bì xiàn shí jiǎo ér rù bù suō bù yíng zhēn wàn gǔ qián yuān qiān fēng bì bì hè yě
共五里，则西崖自峰顶下嵌，深坠成峡，中洼停水，渊然深碧，陷石脚而入，不缩不盈，真万古潜渊，千峰閟ｂì闭壑也。
qí xiá nán běi yuē wǔ zhàng dōng xī yuē zhàng wǔ dōng yá dī xiàn kōng xià zhě yuē sān zhàng xi yá sǒng xiàn kōng xià zhě shí shù zhàng
其峡南北约五丈，东西约丈五，东崖低陷空下者约三丈，西崖耸陷空下者十数丈；
shuǐ zhōng shēn bù kě cè ér nán tòu xué mí shēn gài chuān shān tòu fù yī fēng zhōng hán zhí xī nán tòu wèi nán jīng jǐng dōng nán tòu wèi guì sháo quán zhě yě
水中深不可测，而南透穴弥深，盖穿山透腹，一峰中涵，直西南透为南京井，东南透为跪勺泉者也。
yá shàng qiáo gàn mì zhī màn kōng lóng cuì
崖上乔干密枝，漫空笼翠。
yòu dōng běi pān yá dōng nán dù hè jiē yǎo miǎo zhī jí
又东北攀崖，东南度壑，皆窈渺之极。
hè dōng yǒu yí máo yī kān dù mù qiáo ér rù wèi liǎng nián qián kuāng lú sēng zhù jìng chǔ jīn máo kōng rén qù
壑东有遗茅一龛，度木桥而入，为两年前匡庐僧住静处，今茅空人去。
jiāng dù mù pī zhī ér shān yǔ dà zuò
将度木披之，而山雨大作；
xún jiù jìng fǎn shēn ǎi jiān luò cuì fēn fēn yī lǚ zhān tòu
循旧径返，深霭间，落翠纷纷，衣履沾透。
zài guò nán jīng jǐng rù běi sēng kān
再过南京井，入北僧龛。
sēng yào fēi wǎng bái yún wéi yǔ zhōng yīng sù mò mò duì rén kōng shān jiāo yàn wǎn rán táo huā dòng kǒu féng yě
僧钥扉往白云，惟雨中莺粟脉脉对人，空山娇艳，宛然桃花洞口逢也。
hái yú qián lóng gé zì rán yǐ lái hou gé páng
还逾潜龙阁，自然已来候阁旁。
suì xià ān yuè míng zhì yī
遂下庵，瀹茗炙衣。
wǎn cān hòu yǔ shǎo jì fù lìng tú dǎo yóu ān dōng dēng lǐng jiǎo
晚餐后，雨少霁，复令徒导，由庵东登岭角。
xún zhī ér běi yī lǐ chū qí dōng yú jìn shān jiē fú qí xià yáo shān zé qīng yá yǐ lái zì lóng lǐ nán xià zhī zhī yě
循之而北，一里，出其东隅，近山皆伏其下，遥山则青崖以来，自龙里南下之支也。
shāo běi xià shēn mù zhōng dù shí xì ér shàng dé yī jìng shì
稍北，下深木中，度石隙而上，得一静室。
qí shì sān yíng dōng xiàng liáo kuò gāo yuǎn kōng kuàng shì qián jiù shí wèi tái zhui yǐ yě huā shì zhōng biān zhú liáo hù míng jié kě ài
其室三楹，东向寥廓高远空旷，室前就石为台，缀以野花，室中编竹缭户，明洁可爱。
qí chù gāo xuán wàn mù zhī shàng xià kàn jīng huáng cóng dié rú jiǔ qí tà tà fán duō gé yǐ xuán yá jiān yǐ kēng qiàn kě wàng ér bù kě zhì
其处高悬万木之上，下瞰箐篁丛叠，如韭畦沓沓繁多，隔以悬崖，间以坑堑，可望而不可陟。
gù qǔ dào bì yū cóng bái yún gài yǔ qián lóng gé hòu běi píng zhū jìng shì sēng lǚ de jū shì qǔ dào jiē rán gèng wú tā dēng zhī jié jìng yě
故取道必迂从白云，盖与潜龙阁后北坪诸静室僧侣的居室取道皆然，更无他登之捷径也。
cǐ shì kuàng ér bù zá yōu ér bù bì jùn ér bù bī hū xī tōng dì zuò wù mèi qīng xǐng yǔ hú tú jué rén huán xún qī zhēn dào jiā xiū liàn zhī shù zhī shèng chù yě
此室旷而不杂，幽而不閟，峻而不逼，呼吸通帝座，寤寐ｗùｍèｉ清醒与糊涂绝人寰，洵栖真道家修炼之术之胜处也。
jìng zhǔ hào qǐ běn diān rén yǔ yī tú tóng qī
静主号启本，滇人，与一徒同栖；
ér běi píng zé dú yī lǎo sēng yě
而北坪则独一老僧也。
bái yún zhī hòu gòng shí jìng lú yīn ān shì luàn gè chū shān qù wéi cǐ liǎng lú yǒu qī zhě
白云之后，共十静庐，因安氏乱，各出山去，惟此两庐有栖者。
shí èr lú páng gè yǒu kǎn quán gōng sháo yīn zhī cǐ shān zhī dǐng jiē zhōng kōng yùn shuǐ tíng ér bù liú yòu yī qí yě
十二庐旁，各有坎泉供勺，因知此山之顶，皆中空酝水，停而不流，又一奇也。
wǎn fǎn bái yún mù yǔ fù zhì
晚返白云，暮雨复至。
zì rán gōng míng lú páng gōu dēng yè huà bàn xiǎng nǎi wò
自然供茗炉旁，篝灯夜话，半响乃卧。
shí qī rì chen qǐ yǐ jì ér hán qiāo pō shèn
十七日晨起已霁，而寒悄颇甚。
xiān shì zhòng jiā yóu hán yú yǐ wéi yīn fēng suǒ zhì yǒu rì dāng jiě zhì shì zé rì sè jiǎo rán ér hán qì rú gù shǐ zhī cǐ zhōng xià bù fèi lú liáng yǒu yǐ ěr
先是重夹犹寒，余以为阴风所致，有日当解，至是则日色皎然，而寒气如故，始知此中夏不废垆，良有以耳。
bái yún shān chū míng luó yōng shān yǐ jiàn wén jūn wàng bái yún ér dēng wèi kāi shān zhī zǔ suì yǐ bái yún míng zhī
白云山初名螺拥山，以建文君望白云而登，为开山之祖，遂以“白云”名之。
yī tǒng zhì yǒu luó yōng zhī míng wèi shān xíng rú luó yōng ér bù zài jiàn wén yí jì shí yóu huì yán zhī yě
《一统志》有螺拥之名，谓山形如螺拥，而不载建文遗迹，时犹讳言之也。
tǔ rén é qí míng wéi luō yǒng jīn shān xià yǒu luō yǒng zhài
土人讹其名为罗勇，今山下有罗勇寨。
tǔ rén jū luō yǒng ér bù zhī qí wèi luó yōng
土人居罗勇，而不知其为螺拥；
tǔ rén zhī bái yún ér bù zhī jí luó yōng shān
土人知白云，而不知即螺拥山。
pì dì wú zhēng cāng sāng zhuǎn pàn rú cǐ
僻地无征，沧桑转盼如此！
bái yún shān xī wèi yǒng fēng zhuāng běi lǐng jí yú lái suǒ yú lǐng yě
白云山西为永丰庄北岭，即余来所逾岭也；
dōng zé zì diān sēng jìng shì ér xià jí dōng tuí tuí rán xià duì qīng yá jiē wèi jué hè
东则自滇僧静室而下，即东𬯎颓然，下对青崖，皆为绝壑；
qián zé yǔ nán shān jiā ér chéng wù jí yú lái běi shàng dēng jí chù yě
前则与南山夹而成坞，即余来北上登级处也；
hòu zé cóng shān dǐng qióng jí yǎo miǎo běi dǐ lóng tán xià wèi hòu wù jí yú lái shí suǒ jīng lǐng nán zhī bā lěi zhě yě
后则从山顶穷极窈渺，北抵龙潭，下为后坞，即余来时所泾岭南之八垒者也。
cǐ qí jìn zhǐ yě
此其近址也。
qí yuǎn zhě dōng dǐ qīng yá sì shí wǔ lǐ xi dǐ guǎng shùn sān shí lǐ dōng nán yóu wěng guì dǐ dìng fān zhōu sān shí lǐ běi dǐ shuǐ chē bà shí wǔ lǐ
其远者：东抵青崖四十五里，西抵广顺三十里，东南由蓊贵抵定番州三十里，北抵水车坝十五里。
bái yún shān zhōng yǒu xuán sè bái sè zhū yuán měi liù liù chéng háng lún cháo sì xià
白云山中有玄色、白色诸猿，每六六成行，轮朝寺下。
jù sēng yán rú cǐ
据僧言如此。
yú zǎo wǎn zhǐ wén qí shēng
余早晚止闻其声。
yòu yǒu jūn shén měi dà zhě chū lóng tán hòu shēn jīng pū mù jiān yù zhì huā yú pán duo jìng chǐ jí tiān huā cài yě
又有菌甚美，大者出龙潭后深箐仆木间，玉质花腴，盘朵径尺，即天花菜也。
yòu yǒu xiǎo zhě míng bā dān chái tǔ rén hū wèi máo zǎo yún nán shén duō
又有小者名八担柴，土人呼为茅枣，云南甚多。
zì qīng yá ér xi yǒu sī rú zhī liú qí xi yòu yǒu mǎ líng zhài dōng xī qí xi yòu yǒu shuǐ chē bà xi xī jiē nán liú hé yú dìng fān ér jiē zì shí dòng yǒng chū
自青崖而西，有司如之流，其西又有马铃寨东溪，其西又有水车坝西溪，皆南流合于定番，而皆自石洞涌出。
zhì bái yún nán yòu yǒu wěng guì luó gǔ dòng shuǐ jí sā yá shuǐ jiē wèi bái yún shān fù xià liú jiē dōng hé yú dìng fān zhōu
至白云南，又有蓊贵锣鼓洞水及撒崖水，皆为白云山腹下流，皆东合于定番州。
qí nán yòu yǒu shuǐ bù lóng zài bái yún nán sān shí lǐ yǒu xiān rén dòng
其南又有水埠龙，在白云南三十里，有仙人洞。
qí běi wǔ lǐ yòu yǒu jīn yín dòng bái niú yá
其北五里又有金银洞、白牛崖。
qí shàng liú yì zì dòng yǒng chū ér nán zhù yú dū ní jiāng
其上流亦自洞涌出，而南注于都泥江。
zé cǐ jiān shuǐ wú fēi dòng chū zhě yǐ
则此间水无非洞出者矣。
dōng wàng shān jí wān yán zì lóng lǐ xī nán fēn zhī nán xià huí rào rú píng zhí dǐ sì chéng jiè cǐ jí zhàng dōu ní ér nán qū zhě
东望山脊蜿蜒，自龙里西南分支南下，回绕如屏，直抵泗城界，此即障都泥而南趋者。
qí shān huí huán ér dōng zhōng wéi dān píng píng zhōu zhū sī jí mài chōng héng liáng zhū shuǐ nán tòu liù dòng ér xià dōu ní yǐ cǐ zhī huán zhī yě
其山回环而东，中围丹平、平州诸司，即麦冲、横梁诸水南透六洞而下都泥，以此支环之也。
lǎo lóng zhī jí
老龙之脊，
zì guǎng shùn běi
自广顺北，
dōng dù shàng zhài lǐng dōng
东度上寨岭东，
guò tóu mù lǐng
过头目岭，
yòu dōng běi guò lóng lǐ zhī nán
又东北过龙里之南，
yòu dōng guò guì dìng xiàn xī nán
又东过贵定县西南，
yòu dōng guò xīn tiān wèi zhī suō mù zhài
又东过新添卫之桫木寨，
nǎi dōng nán zhuǎn
乃东南转，
huán mǎng zhī nán
环蟒之南，
dōng guò wéi pǔ lín běi lǐng
东过为普林北岭，
yòu dōng nán dǐ dú shān zhōu běi
又东南抵独山州北，
nǎi dōng qū lí píng nán jìng
乃东趋黎平南境，
ér dōng dù shā ní běi lǐng
而东度沙泥北岭，
yǐ dǐ xīng ān fēn jiè
以抵兴安分界。
guì zhōu dōng sān lǐ wèi yóu záo guān qí shuǐ xī liú
贵州东三里为油凿关，其水西流；
xi shí lǐ wèi shèng quán běi lǐng qí shuǐ dōng liú
西十里为圣泉北岭，其水东流；
běi shí wǔ lǐ wèi lǎo yā guān qí shuǐ nán liú wéi shān zhái xī
北十五里为老鸦关，其水南流为山宅溪；
nán sān shí lǐ wèi huá yì liáo qiáo qí shuǐ běi liú
南三十里为华仡佬桥，其水北流。
sì miàn zhī shuǐ nán zuì dà ér xi cì zhī běi chuān chéng zhōng yòu cì zhī dōng wèi zuì wēi
四面之水，南最大，而西次之，北穿城中又次之，东为最微；
jù hé yú chéng nán xuē jiā dòng dōng jīng xiāng yáng qiáo dōng běi dǐ wàng fēng tái cóng qí dōng yòu shāo běi rù lǎo huáng shān dōng xiá nǎi dōng dǎo zhòng xiá ér qù
俱合于城南薛家洞，东经襄阳桥，东北抵望风台，从其东又稍北，入老黄山东峡，乃东捣重峡而去；
dāng yǔ shuǐ qiáo zhū shuǐ tóng xià wū jiāng zhě yě
当与水桥诸水，同下乌江者也。