yàng shuǐ chū lǒng xī shì dào xiàn zhǒng shān dōng zhì wǔ dū jū xiàn wèi hàn shuǐ
漾水出陇西氏道县.冢山,东至武都沮县为汉水。
cháng qú huá yáng guó zhì yuē hàn shuǐ yǒu èr yuán dōng yuán chū wǔ dū dǐ dào xiàn yàng shān wèi yàng shuǐ
常璩《华阳国志》曰:汉水有二源,东源出武都氐道县漾山,为漾水。
yǔ gòng dǎo yàng dōng liú wèi hàn shì yě
《禹贡》导漾东流为汉是也。
xi yuán chū lǒng xī xi xiàn zhǒng shān huì bái shuǐ jìng jiā méng rù hàn
西源出陇西西县.冢山,会白水,径葭萌入汉。
shǐ yuán yuē miǎn
始源曰沔。
àn miǎn shuǐ chū dōng láng gǔ jìng jū xiàn rù hàn
按沔水出东狼谷,径沮县入汉。
hàn zhōng jì yuē zhǒng yǐ dōng shuǐ jiē dōng liú zhǒng yǐ xī shuǐ jiē xi liú
《汉中记》曰:.冢以东,水皆东流,.冢以西,水皆西流。
jí qí dì shì yuán liú suǒ guī gù sú yǐ zhǒng wèi fēn shuǐ lǐng
即其地势源流所归,故俗以.冢为分水岭。
jí cǐ tuī miǎn shuǐ wú xi rù zhī lǐ
即此推沔水无西入之理。
liú chéng zhī yún yǒu shuǐ cóng ā yáng xiàn nán zhì zǐ tóng hàn shòu rù dà xué àn tōng gāng shān
刘澄之云:有水从阿阳县,南至梓潼、汉寿,入大穴,暗通冈山。
guō jǐng chún yì yán shì yǐ
郭景纯亦言是矣。
gāng shān xué xiǎo běn bù róng shuǐ shuǐ chéng dà zé ér liú yǔ hàn hé
冈山穴小,本不容水,水成大泽而流,与汉合。
yǔ zhòng yōng yòu yán hàn shuǐ zì wǔ suì chuān nán rù màn gé gǔ yuè yě niú jìng zhì guān chéng hé xī hàn shuǐ
庾仲雍又言,汉水自武遂川,南入蔓葛谷,越野牛,径至关城合西汉水。
gù zhū yán hàn zhě duō yán xī hàn shuǐ zhì jiā méng rén hàn
故诸言汉者,多言西汉水至葭萌人汉。
yòu yuē shǐ yuán yuē miǎn shì yǐ jīng yún yàng shuǐ chū dǐ dào xiàn dōng zhì jū xiàn wèi hàn shuǐ dōng nán zhì guǎng wèi bái shuǐ
又曰:始源曰沔,是以《经》云漾水出氐道县东至沮县为汉水,东南至广魏白水。
zhěn qí yán zhù shì yǔ sān shuō xiāng fú ér wèi jí xī hàn zhī yuán yǐ
诊其沿注,似与三说相符,而未极西汉之源矣。
rán dōng xī liǎng chuān jù shòu miǎn hàn zhī míng zhě yì huò zài cí yǐ
然东西两川,俱受沔、汉之名者,义或在兹矣。
bān gù dì lǐ zhì sī mǎ biāo yuán shān sōng jùn guó zhì bìng yán hàn yǒu èr yuán dōng chū dǐ dào xi chū xi xiàn zhī zhǒng shān
班固《地理志》、司马彪、袁山松《郡国志》,并言汉有二源,东出氐道,西出西县之.冢山。
hǎn yīn yún hàn huò wèi yàng
阚骃云:汉或为漾。
yàng shuǐ chū kūn lún xī běi yú zhì dǐ dào zhòng yuán xiǎn fā ér wèi yàng shuǐ
漾水出昆仑西北隅,至氐道,重源显发,而为漾水。
yòu yán lǒng xī xi xiàn zhǒng shān zài xi xī hàn shuǐ suǒ chū nán rù guǎng wèi bái shuǐ
又言,陇西西县.冢山,在西,西汉水所出,南入广魏白水。
yòu yún yàng shuǐ chū huán dào dōng zhì wǔ dū rù hàn
又云:漾水出豲道,东至武都入汉。
xǔ shèn lǚ chén bìng yán yàng shuǐ chū lǒng xī huán dào dōng zhì wǔ dū wèi hàn shuǐ bù yán dǐ dào
许慎、吕忱并言,漾水出陇西豲道,东至武都为汉水,不言氐道。
rán huán dào zài jì zhī xī běi yòu gé zhū chuān wú shuǐ nán rù yí chū huán dào zhī wèi miù yǐ
然豲道在冀之西北,又隔诸川,无水南入,疑出豲道之为谬矣。
yòu yún hàn yàng yě dōng wèi cāng láng shuǐ
又云:汉,漾也,东为沧浪水。
shān hǎi jīng yuē zhǒng zhī shān hàn shuǐ chū yān ér dōng nán liú zhù yú jiāng
《山海经》曰:.冢之山,汉水出焉,而东南流注于江。
rán dōng xī liǎng chuān jù chū zhǒng ér tóng wèi hàn shuǐ zhě yě
然东西两川,俱出.冢而同为汉水者也。
kǒng ān guó yuē quán shǐ chū wèi yàng qí yóu méng ěr
孔安国曰:泉始出为漾,其犹蒙耳。
ér cháng qú zhuān wèi yàng shān yàng shuǐ dàng shì zuò zhě fù ér wéi shān shuǐ zhī shū mù yǐ
而常璩专为漾山漾水,当是作者附而为山水之殊目矣。
yú àn shān hǎi jīng yàng shuǐ chū kūn lún xī běi yú ér nán liú zhù yú chǒu tu zhī shuǐ
余按《山海经》,漾水出昆仑西北隅,而南流注于丑涂之水。
mù tiān zǐ chuán yuē tiān zǐ zì chūn shān xī zhēng zhì yú chì wū shì
《穆天子传》曰:天子自春山西征,至于赤乌氏。
jǐ mǎo běi zhēng gēng chén jì yú yáng shuǐ xīn sì rù yú cáo nú
己卯,北征,庚辰,济于洋水,辛巳,入于曹奴。
cáo nú rén xì shāng tiān zǐ yú yáng shuǐ zhī shàng nǎi xiàn liáng mǎ jiǔ bǎi niú yáng qī qiān tiān zǐ shǐ féng gù shòu zhī
曹奴人戏,觞天子于洋水之上,乃献良马九百,牛羊七千,天子使逢固受之。
tiān zǐ nǎi cì zhī huáng jīn zhī lù xì nǎi mó bài ér shòu
天子乃赐之黄金之鹿,戏乃膜拜而受。
yú yǐ tài hé zhōng cóng gāo zǔ běi xún dí rén yóu yǒu cǐ xiàn
余以太和中,从高祖北巡,狄人犹有此献。
suī gǔ jīn shì shū ér suǒ gòng bù yì
虽古今世殊,而所贡不异。
rán chuān liú yǐn fú zú nán xiáng zhào dì lǐ qián mèn biàn tōng wú fāng fù bù kě quán yán hǎn shì zhī fēi yě
然川流隐伏,卒难详照,地理潜闷,变通无方,复不可全言阚氏之非也。
suī jīn liú pài bié zhī qú shì xuán yuán shǐ yào zhōng qián liú huò yī gù jù shòu hàn yàng zhī míng nà fāng tǔ zhī chēng shì qí yǒu hàn chuān hàn yáng guǎng hàn hàn shòu zhī hào huò yīn qí shǐ huò jù qí zhōng zòng yì míng hù xiàn yóu wèi hàn yàng yǐ
虽津流派别,枝渠势悬,原始要终,潜流或一,故俱受汉、漾之名,纳方土之称,是其有汉川、汉阳、广汉、汉寿之号,或因其始,或据其终,纵异名互见,犹为汉漾矣。
chuān gòng mù shū huò yì zài sī
川共目殊,或亦在斯。
jīn xi xiàn jiā shān xī hàn shuǐ suǒ dǎo yě rán wēi juān xì zhù ruò tōng mì lì jīn zhù ér yǐ
今西县.家山,西汉水所导也,然微涓细注,若通幂历,津注而已。
xi liú yǔ mǎ chí shuǐ hé shuǐ chū shàng bāng xī nán liù shí yú lǐ wèi zhī lóng yuān shuǐ yán shén mǎ chū shuǐ shì tóng yú wú lái yuān zhī yì gù yīn míng yān
西流与马池水合,水出上邦西南六十余里,谓之龙渊水,言神马出水,事同余吾来渊之异,故因名焉。
kāi shān tú yuē lǒng xī shén mǎ shān yǒu yuān chí lóng mǎ suǒ shēng
《开山图》曰:陇西神马山有渊池,龙马所生。
jí shì shuǐ yě
即是水也。
qí shuǐ xī liú wèi zhī mǎ chí chuān
其水西流,谓之马池川。
yòu xi liú rù xī hàn shuǐ
又西流入西汉水。
xī hàn shuǐ yòu xī nán liú zuǒ de lán qú xī shuǐ cì xi yǒu shān lí gǔ shuǐ cì xi yǒu tiě gǔ shuǐ cì xi yǒu shí dān gǔ shuǐ cì xi yǒu nán gǔ shuǐ bìng chū nán shān yáng tuān běi zhù
西汉水又西南流,左得兰渠溪水,次西有山黎谷水,次西有铁谷水,次西有石耽谷水,次西有南谷水,并出南山,扬湍北注;
yòu de gāo wàng gǔ shuǐ cì xi de xi xī shuǐ cì xi de huáng huā gǔ shuǐ xián chū běi shān fēi bō nán rù xī hàn shuǐ yòu xī nán zī shuǐ zhù zhī
右得高望谷水,次西得西溪水,次西得黄花谷水,咸出北山,飞波南入西汉水,又西南,资水注之。
shuǐ běi chū zī chuān dǎo yuán sì hè nán zhì zī xiá zǒng wèi yī shuǐ chū xiá xī nán liú zhù xī hàn shuǐ xī hàn shuǐ yòu xī nán de xiá shí shuǐ kǒu shuǐ chū yuàn tíng xi cǎo hēi gǔ
水北出资川,导源四壑,南至资峡,总为一水,出峡西南流,注西汉水,西汉水又西南得峡石水口,水出苑亭西草黑谷。
sān xī xī nán zhì xiá shí kǒu hé wéi yī dú dōng nán liú qū ér nán zhù xī hàn shuǐ
三溪西南至峡石口,合为一渎,东南流,屈而南注西汉水。
xī hàn shuǐ yòu xī nán hé yáng lián chuān shuǐ shuǐ chū xi gǔ zhòng chuān xiè liú hé chéng yī chuān
西汉水又西南,合杨廉川水,水出西谷,众川泻流,合成一川。
dōng nán liú jìng xi xiàn gù chéng běi
东南流,径西县故城北。
qín zhuāng gōng fá xī róng pò zhī
秦庄公伐西戎,破之。
zhōu xuān wáng yǔ qí xiān dà luò quǎn qiū zhī de wèi xī chuí dài fū yì xī chuí gōng yě
周宣王与其先大骆犬丘之地,为西垂大夫,亦西垂宫也。
wáng mǎng zhī xi zhì yǐ
王莽之西治矣。
jiàn wǔ bā nián shì zǔ zhì ā yáng dòu róng děng xī huì
建武八年,世祖至阿阳,窦融等悉会。
tiān shuǐ zhèn dòng wěi áo jiāng qī zǐ bēn xi chéng cóng yáng guǎng
天水震动,隗嚣将妻子奔西城,从杨广。
guǎng sǐ áo chóu qióng chéng shǒu shí yǐng chuān zéi qǐ chē jià dōng guī liú wú hàn cén péng wéi áo
广死,嚣愁穷城守,时颍川贼起,车驾东归,留吴汉、岑彭围嚣。
cén děng yōng xi gǔ shuǐ yǐ jiān màn shèng tǔ wèi dī guàn chéng chéng wèi méi zhàng yú
岑等壅西谷水,以缣幔盛土为堤,灌城,城未没丈余。
shuǐ chuān yōng bù xíng dì zhōng shù zhàng yǒng chū gù chéng bù huài
水穿壅不行,地中数丈涌出,故城不坏。
wáng yuán qǐng shǔ jiù zhì hàn děng tuì huán shàng bāng
王元请蜀救至,汉等退还上邦。
dàn guǎng lián zì xiāng zhuàng hòu rén yīn yǐ rén míng míng zhī gù xí é wèi yáng lián yě zhì yáng lián xiàn yān
但广、廉字相状,后人因以人名名之,故习讹为杨廉也,置杨廉县焉。
yòu dōng nán liú yòu huì máo chuān shuǐ shuǐ chū xī nán róng xī dōng běi liú jìng róng qiū chéng fu
又东南流,右会茅川水,水出西南戎溪,东北流,径戎丘城甫。
wú hàn zhī wéi xi chéng wáng jié dēng chéng xiàng hàn jūn yuē wèi wěi wáng chéng shǒu zhě jiē bì sǐ wú èr xīn yuàn zhū jiāng jí ba qǐng zì shā yǐ míng zhī
吴汉之围西城,王捷登城,向汉军曰:为隗王城守者,皆必死,无二心,愿诸将亟罢,请自杀以明之。
suì wěn jǐng ér sǐ
遂刎颈而死。
yòu dōng běi liú zhù xi gǔ shuǐ luàn liú dōng nán rù yú xī hàn shuǐ
又东北流,注西谷水,乱流东南,入于西汉水。
xī hàn shuǐ yòu xī nán jìng shǐ chāng xiá jìn shū dì dào jì yuē tiān shuǐ shǐ chāng xiàn gù xi chéng yě
西汉水又西南,径始昌峡,《晋书地道记》曰:天水始昌县,故西城也。
yì yuē qīng yá xiá
亦曰清崖峡。
xī hàn shuǐ yòu xī nán jìng dàng bèi shù nán zuǒ zé dàng bèi shuǐ zì dōng nán xī běi zhù zhī
西汉水又西南,径宕备戍南,左则宕备水自东南,西北注之。
yòu zé yán guān shuǐ nán rù yān
右则盐官水南入焉。
shuǐ běi yǒu yán guān zài zhǒng xi wǔ shí xǔ lǐ xiāng chéng yíng zhǔ bù chuò wèi yǔ hǎi yán tóng
水北有盐官,在.冢西五十许里,相承营煮不辍,味与海盐同。
gù dì lǐ zhì yún xi xiàn yǒu yán guān shì yě
故《地理志》云西县有盐官是也。
qí shuǐ dōng nán jìng dàng bèi shù xi dōng nán rù hàn shuǐ
其水东南径宕备戍西,东南入汉水。
hàn shuǐ yòu xī nán hé zuǒ gǔ shuǐ shuǐ chū nán shān qióng xī běi zhù hàn shuǐ
汉水又西南,合左谷水,水出南山穷溪,北注汉水。
yòu xī nán lán gāo shuǐ chū xī běi wǔ jiāo gǔ dōng nán lì qí shān jūn dōng nán rù hàn shuǐ
又西南,兰皋水出西北五交谷,东南历祁山军,东南入汉水。
hàn shuǐ yòu xī nán jìng qí shān jūn nán jī shuǐ nán chū jī gǔ běi jìng shuǐ nán xiàn xi běi liú zhù yú hàn
汉水又西南,径祁山军南,鸡水南出鸡谷,北径水南县西,北流注于汉。
hàn shuǐ yòu xi jiàn ān chuān shuǐ rù yān
汉水又西,建安川水入焉。
qí shuǐ dǎo yuán jiàn wēi xī běi shān bái shí shù dōng nán èr yuán hé zhù
其水导源建威西北山,白石戍东南,二源合注。
dōng jìng jiàn wēi chéng nán yòu dōng yǔ lán kēng shuǐ huì shuǐ chū xī nán jìn xī dōng běi jìng lán kēng chéng xi dōng běi liú zhù jiàn ān shuǐ
东径建威城南,又东与兰坑水会,水出西南近溪,东北径兰坑城西,东北流注建安水。
jiàn ān shuǐ yòu dōng jìng lán kēng chéng běi jiàn ān chéng fu qí de gù xi xiàn zhī lì chéng yě
建安水又东径兰坑城北,建安城甫,其地故西县之历城也。
yáng dìng zì lǒng yòu xǐ zhì lì chéng jí cǐ chù yě qù chóu chí bǎi èr shí lǐ hòu gǎi wéi jiàn ān chéng
杨定自陇右徙治历城,即此处也,去仇池百二十里,后改为建安城。
qí shuǐ yòu dōng hé cuò shuǐ shuǐ chū cuò shuǐ shù dōng nán ér dōng běi rù jiàn ān shuǐ
其水又东合错水,水出错水戍东南,而东北入建安水。
jiàn ān shuǐ yòu dōng běi yǒu zhì wěi gǔ shuǐ yòu dōng běi yǒu dà gǔ shuǐ yòu běi yǒu xiǎo qí shān shuǐ bìng chū dōng xī yáng bō xi zhù
建安水又东北,有雉尾谷水,又东北,有大谷水,又北,有小祁山水,并出东溪,扬波西注。
yòu běi zuǒ huì hú gǔ shuǐ shuǐ xī chū hú gǔ dōng jìng jīn pán lì chéng èr jūn běi jūn zài shuǐ nán céng shān shàng
又北,左会胡谷水,水西出胡谷,东径金盘、历城二军北,军在水南层山上。
qí shuǐ yòu dōng zhù jiàn ān shuǐ
其水又东注建安水。
jiàn ān shuǐ yòu dōng běi jìng sāi xiá
建安水又东北,径塞峡。
yuán jiā shí jiǔ nián sòng tài zǔ qiǎn lóng xiāng jiāng jūn péi fāng míng fá yáng nán dāng nán dāng jiāng qī zǐ běi bēn ān xī cān jūn lǔ shàng qī zhuī chū sài xiá jí shì xiá yǐ
元嘉十九年,宋太祖遣龙骧将军裴方明伐杨难当,难当将妻子北奔,安西参军鲁尚期追出塞峡,即是峡矣。
zuǒ shān cè yǒu shí xué dòng rén yán qián tōng xià biàn suǒ wèi xiáng yě
左山侧有石穴洞,人言潜通下辨,所未详也。
qí shuǐ chū xiá xī běi liú zhù hàn shuǐ
其水出峡西北流,注汉水。
hàn shuǐ běi lián shān xiù jǔ luō fēng jìng zhì
汉水北连山秀举,罗峰竞峙。
qí shān zài zhǒng zhī xi qī shí xǔ lǐ shān shàng yǒu chéng jí wéi yán gù
祁山在.冢之西七十许里,山上有城,极为严固。
xī zhū gě liàng gōng qí shān jí sī chéng yě
昔诸葛亮攻祁山,即斯城也。
hàn shuǐ jìng qí nán
汉水径其南。
chéng nán sān lǐ yǒu liàng gù lěi lěi zhī zuǒ yòu yóu fēng mào sù cǎo gài liàng suǒ zhí yě zài shàng bāng xī nán èr bǎi sì shí lǐ
城南三里,有亮故垒,垒之左右,犹丰茂宿草,盖亮所植也,在上邦西南二百四十里。
kāi shān tú yuē hàn yáng xī nán yǒu qí shān xī jìng wēi yí shān gāo yán xiǎn jiǔ zhōu zhī míng zǔ tiān xià zhī qí jùn
《开山图》曰:汉阳西南有祁山,溪径逶迤,山高岩险,九州之名阻,天下之奇峻。
jīn cǐ shān yú zhòng fù zhī zhōng yì fēi wéi jié yǐ
今此山于众阜之中,亦非为杰矣。
hàn shuǐ yòu xī nán yǔ jiǎ gǔ shuǐ hé shuǐ chū xī nán jiǎ gǔ dōng běi liú zhù hàn shuǐ
汉水又西南,与甲谷水合,水出西南甲谷,东北流注汉水。
hàn shuǐ yòu xi jìng nán yá běi yá zhōng
汉水又西径南蚜北蚜中。
shàng xià yǒu èr chéng xiāng duì zuǒ yòu fén lǒng dī áng xuān shān bèi fù
上下有二城相对,左右坟垅低昂,亘山被阜。
gǔ yàn yún nán yá běi yá wàn yǒu yú jiā
古谚云:南蚜北蚜,万有余家。
zhū gě liàng biǎo yán qí shān qù jū xiàn wǔ bǎi lǐ yǒu mín wàn hù zhǔ qí qiū xū xìn wèi yīn yǐ
诸葛亮《表》言:祁山去沮县五百里,有民万户,瞩其丘墟,信为殷矣。
hàn shuǐ xī nán jìng wǔ zhí shù nán
汉水西南径武植戍南。
wǔ zhí xū shuǐ fā běi shān èr yuán qí fā hé yú ān mín shù nán yòu nán jìng wǔ zhí shù xi ér xī nán liú zhù yú hàn shuǐ
武植戌水发北山,二源奇发,合于安民戍南,又南径武植戍西,而西南流,注于汉水。
hàn shuǐ yòu xī nán jìng píng yí shù nán yòu xī nán yí shuǐ zhù zhī
汉水又西南,径平夷戍南,又西南,夷水注之。
shuǐ chū běi shān nán jìng qí shù xī nán rù hàn shuǐ
水出北山,南径其戍,西南入汉水。
hàn shuǐ yòu xi jìng lán cāng chéng nán yòu nán yòu huì liǎng xī jù chū xī shān dōng liú zhù yú hàn shuǐ
汉水又西径兰仓城南,又南,右会两溪,俱出西山,东流注于汉水。
zhāng huá bó wù zhì yún wēn shuǐ chū niǎo shǔ shān xià zhù hàn shuǐ
张华《博物志》云:温水出鸟鼠山,下注汉水。
yí shì cǐ shuǐ ér fēi suǒ xiáng yě
疑是此水,而非所详也。
hàn shuǐ yòu nán rù jiā líng dào ér wèi jiā líng shuǐ
汉水又南入嘉陵道,而为嘉陵水。
shì sú míng zhī wèi jiē líng shuǐ fēi yě
世俗名之为阶陵水,非也。
hàn shuǐ yòu dōng nán de běi gǔ shuǐ yòu dōng nán de wǔ jiē shuǐ yòu dōng nán de cāng gǔ shuǐ yòu sān shuǐ bìng chū xi xī dōng liú zhù hàn shuǐ
汉水又东南,得北谷水,又东南得武街水,又东南得仓谷水,右三水并出西溪,东流注汉水。
hàn shuǐ yòu dōng nán jìng jù duī xi yòu qū jìng jù duī nán
汉水又东南径瞿堆西,又屈径瞿堆南。
jué bì qiào zhì gū xiǎn yún gāo wàng zhī xíng ruò fù tuò hú gāo èr shí yú lǐ yáng cháng pán dào sān shí liù huí kāi shān tú wèi zhī chóu yí suǒ wèi jī shí cuó é qīn cén yǐn ā zhě yě
绝壁峭峙,孤险云高,望之形若298覆唾壶,高二十余里,羊肠蟠道三十六回,《开山图》谓之仇夷,所谓积石嵯峨,嵚岑隐阿者也。
shàng yǒu píng tián bǎi qǐng zhǔ tǔ chéng yán yīn yǐ bǎi qǐng wèi hào
上有平田百顷,煮土成盐,因以百顷为号。
shān shàng fēng shuǐ quán suǒ wèi qīng quán yǒng fèi rùn qì shàng liú zhě yě
山上丰水泉,所谓清泉涌沸,润气上流者也。
hàn wǔ dì yuán dǐng liù nián kāi yǐ wéi wǔ dū jùn
汉武帝元鼎六年开,以为武都郡。
tiān chí dà zé zài xi gù yǐ dōu wèi mù yǐ
天池大泽在西,故以都为目矣。
wáng mǎng gēng míng lè píng jùn xiàn yuē xún lǔ
王莽更名乐平郡,县曰循虏。
cháng qú fàn yè yún jùn jū hé chí yī míng chóu chí dì fāng bǎi qǐng jí zhǐ cǐ yě
常璩、范晔云:郡居河池,一名仇池,地方百顷,即指此也。
zuǒ yòu xī bái mǎ dī yǐ
左右悉白马氐矣。
hàn xiàn dì jiàn ān zhōng yǒu tiān shuǐ dǐ yáng téng zhě shì jū lǒng yòu wèi dǐ dà shuài
汉献帝建安中,有天水氐杨腾者,世居陇右,为氐大帅。
zi jū yǒng jiàn duō jì xǐ jū chóu chí
子驹,勇健多计,徙居仇池。
wèi bài wèi bǎi qǐng dǐ wáng
魏拜为百顷氐王。
hàn shuǐ yòu dōng hé luò gǔ shuǐ shuǐ yǒu èr yuán tóng zhù yī hè jìng shén shé shù xi
汉水又东合洛谷水,水有二源,同注一壑,径神蛇戍西。
zuǒ yòu shān xī duō wǔ sè shé xìng xùn liáng bù wéi wù dú
左右山溪多五色蛇,性驯良,不为物毒。
luò gǔ shuǐ yòu nán jìng hǔ kuí shù dōng yòu nán jìng chóu chí jùn xi jù duī dōng xī nán rù hàn shuǐ
洛谷水又南径虎馗戍东,又南径仇池郡西,瞿堆东,西南入汉水。
hàn shuǐ yòu dōng hé luò xī shuǐ shuǐ běi fā luò gǔ nán jìng wēi wǔ shù nán yòu xī nán yǔ lóng mén shuǐ hé shuǐ chū xī běi lóng mén gǔ dōng liú yǔ héng shuǐ huì dōng běi qióng xī jí shuǐ yuán yě
汉水又东合洛溪水,水北发洛谷,南径威武戍南,又西南与龙门水合,水出西北龙门谷,东流与横水会,东北穷溪,即水源也。
yòu nán jìng lóng mén shù dōng yòu dōng nán rù luò xī shuǐ yòu dōng nán jìng shàng lù xiàn gù chéng xi xiū yuán jùn dǎo jìng yǐn běi xī nán zǒng liǎng chuān dān liú nà hàn
又南径龙门戍东,又东南入洛溪水,又东南径上禄县故城西,修源浚导,径引北溪,南总两川,单流纳汉。
hàn shuǐ yòu dōng nán jìng zhuó shuǐ chéng nán yòu dōng nán huì píng yào shuǐ shuǐ chū wǔ jiē dōng běi sì shí wǔ lǐ dōng chí
汉水又东南径浊水城南,又东南会平乐水,水出武街东北四十五里,东驰。
nán xī dǎo yuán dōng běi liú shān cè yǒu gān quán yǒng bō fēi qīng xià zhù píng yào shuǐ
南溪导源东北流,山侧有甘泉,涌波飞清,下注平乐水。
yòu jìng gān quán shù fu yòu dōng jìng píng lè shù nán yòu dōng rù hàn wèi zhī huì kǒu
又径甘泉戍甫,又东径平乐戍南,又东入汉,谓之会口。
hàn shuǐ dōng nán jìng xiū chéng dào nán yǔ xiū shuǐ hé
汉水东南径修城道南,与修水合。
shuǐ zǒng èr yuán dōng běi hé hàn
水总二源,东北合汉。
hàn shuǐ yòu dōng nán yú pán tóu jùn nán yǔ zhuó shuǐ hé
汉水又东南于槃头郡南,与浊水合。
shuǐ chū zhuó chéng běi dōng liú yǔ dīng líng xī shuǐ huì
水出浊城北,东流与丁令溪水会。
qí shuǐ běi chū dīng lìng gǔ nán jìng wǔ jiē chéng xi dōng nán rù zhuó shuǐ
其水北出丁令谷,南径武街城西,东南入浊水。
zhuó shuǐ yòu dōng jìng wǔ jiē chéng nán gù xià biàn xiàn zhì yě
浊水又东径武街城南,故下辨县治也。
li hán li zhì yǐ dǐ wáng yáng nán dí qī sǐ zàng yīn píng
李琀、李稚以氐王杨难敌妻死,葬阴平。
xí wǔ jiē wèi dǐ suǒ shā yú cǐ yǐ jīn guǎng yè jùn zhì
袭武街,为氐所杀于此矣,今广业郡治。
zhuó shuǐ yòu dōng hóng xiū shuǐ zhù zhī
浊水又东,宏休水注之。
shuǐ chū běi xī nán jìng wǔ jiē chéng dōng ér nán liú zhù yú zhuó shuǐ
水出北溪,南径武街城东,而南流注于浊水。
zhuó shuǐ yòu dōng jìng bái shí xiàn nán
浊水又东径白石县南。
xù hàn shū yuē yú xǔ wèi wǔ dū tài shǒu xià biàn dōng sān shí yú lǐ yǒu xiá xiá zhōng bái shuǐ shēng dà shí zhàng sāi shuǐ liú chūn xià zhé fén yì bài huài chéng guō
《续汉书》曰:虞诩为武都太守,下辨东三十余里有峡,峡中白水生大石,障塞水流,春夏辄𣸣溢,败坏城郭。
xǔ shǐ rén shāo shí yǐ hǎi guàn zhī
诩使人烧石,以醢灌之。
shí jiē suì liè yīn juān qù yān
石皆碎裂,因镌去焉。
suì wú fàn yì zhī hài
遂无泛溢之害。
zhuó shuǐ jí bái shuǐ zhī yì míng yě
浊水即白水之异名也。
zhuó shuǐ yòu dōng nán ní yáng shuǐ běi chū ní gǔ nán jìng bái shí xiàn dōng ér nán rù zhuó shuǐ
浊水又东南,埿阳水北出埿谷,南径白石县东,而南入浊水。
zhuó shuǐ yòu dōng nán yǔ chóu jiū shuǐ hé shuǐ fā jiū xī nán jìng hé chí xiàn gù chéng xi wáng mǎng zhī lè píng tíng yě
浊水又东南与仇鸠水合,水发鸠溪,南径河池县故城西,王莽之乐平亭也。
qí shuǐ xī nán liú zhù zhuó shuǐ
其水西南流注浊水。
zhuó shuǐ yòu dōng nán yǔ hé chí shuǐ hé shuǐ chū hé chí běi gǔ nán jìng hé chí shù dōng xī nán rù zhuó shuǐ
浊水又东南与河池水合,水出河池北谷,南径河池戍东,西南入浊水。
zhuó shuǐ yòu dōng nán liǎng dāng shuǐ zhù zhī
浊水又东南,两当水注之。
shuǐ chū chén cāng xiàn zhī dà sàn lǐng xī nán liú rù gù dào chuān wèi zhī gù dào shuǐ
水出陈仓县之大散岭,西南流入故道川,谓之故道水。
xī nán jìng gù dào chéng dōng wèi zhēng chóu chí zhù yǐ zhì shù
西南径故道城东,魏征仇池,筑以置戍。
yǔ mǎ ān shān shuǐ hé
与马鞍山水合。
shuǐ dōng chū mǎ ān shān lì gǔ xi liú zhì gù dào chéng dōng xi rù gù dào shuǐ
水东出马鞍山,历谷西流,至故道城东,西入故道水。
xī nán liú běi chuān shuǐ zhù zhī shuǐ chū běi luò ní shān nán
西南流,北川水注之,水出北洛埿山南。
nán liú jìng táng cāng chéng xià nán zhì kùn zhǒng chuān rù gù dào shuǐ
南流径唐仓城下,南至困冢川,入故道水。
gù dào shuǐ yòu xī nán lì guǎng xiāng jiāo hé guǎng xiāng chuān shuǐ shuǐ chū nán tián xiàn lì qiáo shān nán liú zhì guǎng xiāng chuān wèi zhī guǎng xiāng chuān shuǐ
故道水又西南历广香交,合广香川水,水出南田县利乔山,南流至广香川,谓之广香川水。
yòu nán zhù gù dào shuǐ wèi zhī guǎng xiāng jiāo
又南注故道水,谓之广香交。
gù dào shuǐ yòu xī nán rù qín gāng shān shàng pó shuǐ zhù zhī
故道水又西南,入秦冈山,尚婆水注之。
shān gāo rù yún yuǎn wàng zēng zhuàng ruò lǐng xiān xī xuān fēng wang yuè jià yǐ
山高入云,远望增状,若岭纤曦轩,峰枉月驾矣。
xuán yá zhī cè liè bì zhī shàng yǒu shén xiàng ruò tú zhǐ zhuàng fù rén zhī róng
悬崖之侧,列壁之上,有神象若图,指状妇人之容。
qí xíng shàng chì xià bái shì míng zhī yuē shèng nǚ shén zhì yú fú yìng qiān wéi fāng sú shì qí
其形上赤下白,世名之曰圣女神,至于福应愆违,方俗是祈。
shuǐ yuán běi chū lì qiáo shān nán jìng shàng pó chuān wèi zhī shàng pó shuǐ
水源北出利乔山,南径尚婆川,谓之尚婆水。
lì liǎng dāng xiàn zhī shàng pó chéng nán wèi gù dào jùn zhì yě
历两当县之尚婆城南,魏故道郡治也。
xī nán zhì qín gāng shān rù gù dào shuǐ
西南至秦冈山,入故道水。
gù dào shuǐ yòu yòu huì huáng lú shān shuǐ shuǐ chū xī běi tiān shuǐ jùn huáng lú shān fù lì gǔ nán liú jiāo zhù gù dào shuǐ
故道水又右会黄卢山水,水出西北天水郡黄卢山腹,历谷南流,交注故道水。
gù dào shuǐ nán rù dōng yì zhōu zhī guǎng yè jùn jiè yǔ jū shuǐ zhī jīn hé wèi zhī liǎng dāng xī shuǐ shàng chéng wǔ dū jū xiàn zhī jū shuǐ dú xī nán liú zhù yú liǎng dāng xī
故道水南入东益州之广业郡界,与沮水枝津合,谓之两当溪,水上承武都沮县之沮水渎,西南流,注于两当溪。
yú xǔ wèi jùn cáo gǔ shì zài jū cóng jū xiàn zhì xià biàn shān dào xiǎn jué shuǐ zhōng duō shí zhōu chē bù tōng lǘ mǎ fù yùn jiù wǔ zhì yī
虞诩为郡漕谷市在沮,从沮县至下辨,山道险绝,水中多石,舟车不通,驴马负运,僦五致一。
xǔ nǎi yú jū shòu jiù zhí yuē zì zhì zhī
诩乃于沮受僦直,约自致之。
jí jiāng lì mín àn xíng jiē shāo shí mù kāi cáo chuán dào
即将吏民按行,皆烧石木,开漕船道。
shuǐ yùn tōng lì suì shěng wàn jì yǐ qí jiù lǐn yǔ lì shì nián sì shí yú wàn yě
水运通利,岁省万计,以其僦廪与吏士,年四十余万也。
yòu xī nán zhù yú zhuó shuǐ zhuó shuǐ nán jìng pán tóu jùn dōng ér nán hé fèng xī shuǐ shuǐ shàng chéng zhuó shuǐ yú guǎng yè jùn nán jìng fèng xī zhōng yǒu èr shí shuāng gāo qí xíng ruò quē hàn shì yǒu fèng huáng zhǐ yān gù wèi zhī fēng huáng tái běi qù jùn sān lǐ
又西南,注于浊水,浊水南径槃头郡东,而南合凤溪水,水上承浊水于广业郡,南径凤溪,中有二石双高,其形若阙,汉世有凤凰止焉,故谓之风凰台,北去郡三里。
shuǐ chū tái xià dōng nán liú zuǒ zhù zhuó shuǐ
水出台下东南流,左注浊水。
zhuó shuǐ yòu nán zhù hàn shuǐ
浊水又南注汉水。
hàn shuǐ yòu dōng nán lì hàn qū jìng xié yá yǔ xié yá shuǐ hé
汉水又东南历汉曲,径挟崖,与挟崖水合。
shuǐ xī chū dān tán jiāo dōng liú rù hàn shuǐ
水西出担潭交,东流入汉水。
hàn shuǐ yòu dōng jìng wǔ xīng chéng nán yòu dōng nán yǔ běi gǔ shuǐ hé shuǐ chū wǔ xìng dōng běi ér xī nán jìng wǔ xīng chéng běi wèi zhī běi gǔ shuǐ
汉水又东,径武兴城南,又东南与北谷水合,水出武兴东北,而西南径武兴城北,谓之北谷水。
nán zhuǎn jìng qí chéng dōng ér nán yǔ yī shuǐ hé shuǐ chū dōng xī xi liú zhù běi gǔ shuǐ
南转径其城东,而南与一水合,水出东溪,西流注北谷水。
yòu nán liú zhù hàn shuǐ
又南流,注汉水。
hàn shuǐ yòu xī nán jìng guān chéng běi chú shuǐ chū xī běi chú xī dōng nán liú rù yú hàn
汉水又西南,径关城北,除水出西北除溪,东南流入于汉。
hàn shuǐ yòu xī nán jìng tōng gǔ tōng gǔ shuǐ chū dōng běi tōng xī shàng chéng yàng shuǐ xī nán liú wèi xī hàn shuǐ
汉水又西南,径通谷,通谷水出东北通溪,上承漾水,西南流,为西汉水。
hàn shuǐ yòu xī nán hán shuǐ zhù zhī
汉水又西南,寒水注之。
shuǐ dōng chū hán chuān xi liú rù hàn
水东出寒川,西流入汉。
hàn shuǐ yòu xi jìng shí tíng shù
汉水又西,径石亭戍。
guǎng píng shuǐ xī chū bǎi qǐng chuān dōng nán liú zhù hàn
广平水西出百顷川,东南流注汉。
yòu yǒu píng ā shuǐ chū dōng shān xi liú zhù hàn shuǐ
又有平阿水,出东山,西流注汉水。
hàn shuǐ yòu jìng jìn shòu chéng xi ér nán hé hàn shòu shuǐ
汉水又径晋寿城西,而南合汉寿水。
shuǐ yuán chū dōng shān xi jìng dōng jìn shòu gù chéng nán ér xī nán rén yú hàn shuǐ yě
水源出东山,西径东晋寿故城南,而西南人于汉水也。
yòu dōng nán zhì guǎng wèi bái shuǐ xiàn xi
又东南至广魏白水县西。
yòu dōng nán zhì jiā méng xiàn dōng běi yǔ qiāng shuǐ hé
又东南至葭萌县东北,与羌水合。
bái shuǐ xī běi chū yú lín táo xiàn xī nán xī qīng shān shuǐ sè bái zhuó dōng nán liú yǔ hēi shuǐ hé shuǐ chū qiāng zhōng xī nán jìng hēi shuǐ chéng xi yòu xī nán rù bái shuǐ
白水西北出于临洮县西南西倾山,水色白浊,东南流与黑水合,水出羌中,西南径黑水城西,又西南入白水。
bái shuǐ yòu dōng jìng luò hé chéng nán luò hé shuǐ xī nán chū hé xī dōng běi liú jìng nán hēi shuǐ chéng xi ér běi zhù bái shuǐ
白水又东径洛和城南,洛和水西南出和溪,东北流,径南黑水城西,而北注白水。
bái shuǐ yòu dōng nán jìng shān zhì chéng nán
白水又东南径邓至城南。
yòu dōng nán yǔ dà yí zhù shuǐ hé shuǐ chū yí zhù chéng xī nán qióng xī běi zhù yí shuǐ
又东南与大夷祝水合,水出夷祝城西南,穷溪,北注夷水。
yòu dōng běi hé yáng hóng shuǐ shuǐ chū dōng nán yáng xī xī běi jìng yí zhù chéng dōng yòu xī běi liú qū ér dōng běi zhù yú yí shuǐ
又东北合羊洪水,水出东南羊溪,西北径夷祝城东,又西北流,屈而东北,注于夷水。
yí shuǐ yòu dōng běi rù bái shuǐ bái shuǐ yòu dōng yǔ ān chāng shuǐ huì shuǐ yuán fā wèi dà xī xī dōng nán jìng shān zhì ān chāng jùn fu yòu dōng nán hé wú lèi shuǐ wú lěi shuǐ chū dōng běi jìn xī xī nán rù ān chāng shuǐ
夷水又东北入白水,白水又东,与安昌水会,水源发卫大西溪,东南径邓至安昌郡甫,又东南,合无累水,无累水出东北近溪,西南入安昌水。
ān chāng shuǐ yòu dōng nán rén bái shuǐ bái shuǐ yòu dōng nán rù yīn píng de dōng wéi shuǐ shuǐ chū xī běi wéi gǔ dōng nán jìng wéi chéng xi dōng nán rù bái shuǐ
安昌水又东南人白水,白水又东南,入阴平,得东维水,水出西北维谷,东南径维城西,东南入白水。
bái shuǐ yòu dōng nán jìng yīn píng dào gù chéng nán
白水又东南,径阴平道故城南。
wáng mǎng gēng míng cuī lǔ yǐ jí guǎng hàn zhī běi bù yě
王莽更名摧虏矣,即广汉之北部也。
guǎng hàn shǔ guó dū wèi zhì hàn ān dì yǒng chū sān nián fēn guǎng hàn mán yí zhì
广汉属国都尉治,汉安帝永初三年分广汉蛮夷置。
yòu yǒu bái mǎ shuǐ chū cháng sōng xiàn xī nán bái mǎ xī dōng běi jìng cháng sōng xiàn běi ér dōng běi zhù bái shuǐ
又有白马水,出长松县西南白马溪,东北径长松县北,而东北注白水。
bái shuǐ yòu dōng jìng yīn píng dà chéng běi gài qí qú shuài zì gù chéng xǐ jū yě
白水又往东流经阴平大城北面,土人首领从旧城迁居到这里来。
bái shuǐ yòu dōng yǎn xī shuǐ chū xī nán yǎn xī dōng běi liú jìng yǎn chéng xi ér dōng běi liú rù bái shuǐ
白水又东,偃溪水出西南偃溪,东北流径偃城西,而东北流入白水。
bái shuǐ yòu dōng jìng yǎn chéng běi yòu dōng běi jìng qiáo tóu
白水又东,径偃城北,又东北,径桥头。
xī jiāng wéi zhī jiāng hái shǔ yě yōng zhōu cì shǐ zhū gě xù yāo zhī yú cǐ hòu qī bù jí gù wéi de bǎo jiàn gé ér zhōng huì bù néng rù yě
昔姜维之将还蜀也,雍州刺史诸葛绪邀之于此,后期不及,故维得保剑阁,而钟会不能入也。
bái shuǐ yòu yǔ qiāng shuǐ hé zì xià qiāng shuǐ yòu de qí tōng chēng yǐ
白水又与羌水合,自下羌水又得其通称矣。
bái shuǐ yòu dōng jìng guō gōng chéng nán
白水又东,径郭公城南。
xī guō huái zhī gōng liáo huà yú yīn píng yě zhù zhī gù yīn míng yān
昔郭淮之攻廖化于阴平也,筑之,故因名焉。
bái shuǐ yòu dōng yōng chuān shuǐ chū xī nán yōng xī dōng běi zhù bái shuǐ
白水又东,雍川水出西南雍溪,东北注白水。
bái shuǐ yòu dōng hé kōng lěng shuǐ bàng xī xī nán qióng gǔ jí chuān yuán yě
白水又东,合空冷水,傍溪西南,穷谷,即川源也。
bái shuǐ yòu dōng nán yǔ nán wǔ bù shuǐ huì
白水又东南与南五部水会。
shuǐ yǒu èr yuán xi yuán chū wǔ bù xī dōng nán liú dōng yuán chū láng gǔ xī nán hé zhù bái shuǐ
水有二源,西源出五部溪,东南流,东源出郎谷,西南合注白水。
bái shuǐ yòu dōng nán jìng jiàn chāng jùn dōng ér běi yǔ yī shuǐ hé èr yuán tóng zhù gòng chéng yī xī xī nán liú rù yú bái shuǐ
白水又东南,径建昌郡东,而北与一水合,二源同注,共成一溪,西南流入于白水。
bái shuǐ yòu dōng nán jìng bái shuǐ xiàn gù chéng dōng jí bái shuǐ jùn zhì yě
白水又东南,径白水县故城东,即白水郡治也。
jīng yún hàn shuǐ chū qí xi fēi yě
《经》云汉水出其西,非也。
bái shuǐ yòu dōng nán yǔ xi gǔ shuǐ xiāng de shuǐ chū xi xī dōng liú jìng bái shuǐ chéng nán dōng nán rù bái shuǐ
白水又东南,与西谷水相得,水出西溪,东流径白水城南,东南入白水。
bái shuǐ yòu nán zuǒ huì dōng liú shuǐ dōng rù jí xī biàn jí shuǐ yuán yě
白水又南,左会东流水,东入极溪,便即水源也。
bái shuǐ yòu nán jìng wǔ xīng chéng dōng yòu dōng nán zuǒ de cì jī shuǐ kǒu xī dōng běi chū biàn shuǐ yuán yǐ
白水又南径武兴城东,又东南,左得刺稽水口,溪东北出,便水源矣。
bái shuǐ yòu dōng nán qīng shuǐ zuǒ zhù zhī
白水又东南,清水左注之。
yǔ zhòng yōng yuē qīng shuǐ zì qí shān lái hé bái shuǐ sī wèi yú làng yě
庾仲雍曰:清水自祁山来,合白水,斯为盂浪也。
shuǐ chū yú píng wǔ jùn dōng běi zhǔ lèi xuān xià fu jìng píng wǔ chéng dōng qū jìng qí chéng nán yòu xī lì píng luò jùn dōng nán qū ér nán jìng nán yáng qiáo jùn dōng běi yòu dōng nán jìng xīn bā xiàn dōng běi yòu dōng nán jìng shǐ píng qiáo jùn nán yòu dōng nán jìng xiǎo jiàn shù běi
水出于平武郡东北,瞩累亘下,甫径平武城东,屈径其城南,又西历平洛郡东南,屈而南径南阳侨郡东北,又东南,径新巴县东北,又东南径始平侨郡南,又东南径小剑戍北。
xi qù dà jiàn sān shí lǐ lián shān jué xiǎn fēi gé tōng qú gù wèi zhī jiàn gé yě
西去大剑三十里,连山绝险,飞阁通衢,故谓之剑阁也。
zhāng zài míng yuē yī rén shǒu xiǎn wàn fū zī jū
张载铭曰:一人守险,万夫趦趄。
xìn rán
信然。
gù li tè zhì jiàn gé ér tàn yuē liú shì yǒu rú cǐ dì ér miàn fù yú rén qǐ bù nú cái yě
故李特至剑阁而叹曰:刘氏有如此地,而面缚于人,岂不奴才也?
xiǎo jiàn shuǐ xī nán chū jiàn gǔ dōng běi liú jìng qí shù xià rù qīng shuǐ
小剑水西南出剑谷,东北流径其戍下,入清水。
qīng shuǐ yòu dōng nán zhù bái shuǐ
清水又东南,注白水。
bái shuǐ yòu dōng nán yú tǔ fèi chéng nán jí xī jìn shòu zhī dōng běi yě
白水又东南,于吐费城南,即西晋寿之东北也。
dōng nán liú zhù hàn shuǐ
东南流,注汉水。
xī jìn shòu jí shǔ wáng dì jiā méng suǒ fēng wèi jū hóu yì gù suì míng chéng wèi jiā méng yǐ
西晋寿,即蜀王弟葭萌所封,为苴侯邑,故遂名城为葭萌矣。
liú bèi gǎi yuē hàn shòu tài kāng zhōng yòu yuē jìn shòu
刘备改曰汉寿,太康中又曰晋寿。
shuǐ yǒu jīn guān
水有津关。
duàn yuán zhāng shàn fēng jiǎo dì zǐ guī yuán zhāng fēng sì yào shòu zhī yuē lù yǒu jí nàn kāi zhī
段元章善风角,弟子归,元章封笥药授之,曰:路有急难,开之。
shēng dào jiā méng cóng zhě yǔ jīn lì zhèng dǎ shāng kāi sì de shū yán qí pò tóu zhě kě yǐ cǐ yào guǒ zhī
生到葭萌,从者与津吏诤,打伤,开笥得书,言其破头者,可以此药裹之。
shēng nǎi tàn fú hái zú yè yān
生乃叹服,还卒业焉。
yì lián shū dù bào fù jiù zì chén chù yě
亦廉叔度抱父柩自沉处也。
yòu dōng nán guò ba jùn láng zhōng xiàn
又东南过巴郡阆中县。
bā xī jùn zhì yě liú zhāng zhī fēn sān bā cǐ qí yī yān
巴西郡治也,刘璋之分三巴,此其一焉。
hǎn yīn yuē qiáng shuǐ chū yīn píng xī běi qiáng shān yī yuē qiáng chuān
阚骃曰:强水出阴平西北强山,一曰强川。
jiāng wéi zhī hái yě shān ài qiǎn tiān shuǐ tài shǒu wáng qí bài zhī yú qiáng chuān jí shì shuǐ yě
姜维之还也,邓艾遣天水太守王颀败之于强川,即是水也。
qí shuǐ dōng běi jìng wǔ dū yīn píng zǐ tóng nán ān rù hàn shuǐ
其水东北,径武都、阴平、梓潼、南安入汉水。
hàn shuǐ yòu dōng nán jìng jīn qú shù dōng yòu nán jìng láng zhōng xiàn dōng
汉水又东南,径津渠戍东,又南径阆中县东。
láng shuǐ chū láng yáng xiàn ér dōng jìng qí xiàn nán yòu dōng zhù hàn shuǐ
阆水出阆阳县,而东径其县南,又东注汉水。
xī liú zhāng zhī gōng huò jùn yú jiā méng yě zì cǐ shuǐ shàng
昔刘璋之攻霍峻于葭萌也,自此水上。
zhāng dá fàn qiáng hài zhāng fēi yú cǐ xiàn
张达、范强害张飞于此县。
hàn shuǐ yòu dōng nán de dōng shuǐ kǒu shuǐ chū ba lǐng nán lì liáo zhōng wèi zhī dōng yóu shuǐ
汉水又东南,得东水口,水出巴岭,南历獠中,谓之东游水。
li shòu zhī shí liáo zì zāng kē běi rù suǒ zài zhū jùn bù mǎn shān gǔ
李寿之时,獠自牂柯北入,所在诸郡,布满山谷。
qí shuǐ xī nán jìng sòng xī jùn dōng yòu dōng nán jìng shǐ píng chéng dōng yòu dōng nán jìng bā xī jùn dōng yòu dōng rù hàn shuǐ
其水西南,径宋熙郡东,又东南径始平城东,又东南,径巴西郡东,又东入汉水。
hàn shuǐ yòu dōng yǔ huò xī shuǐ hé shuǐ chū liáo zhōng shì yì wèi zhī wèi qīng shuǐ yě
汉水又东,与濩溪水合,水出獠中,世亦谓之为清水也。
dōng nán liú zhù hàn shuǐ
东南流,注汉水。
hàn shuǐ yòu dōng nán jìng dàng qú xiàn dōng yòu dōng nán hé dàng qú shuǐ shuǐ xī běi chū nán zhèng xiàn ba lǐng yǔ pán yú shuǐ tóng yuán pài zhù nán liú wèi zhī běi shuǐ dōng nán liú yǔ nán jiāng shuǐ hé shuǐ chū dōng běi xiǎo bā shān xī nán zhù zhī
汉水又东南,径宕渠县东,又东南,合宕渠水,水西北出南郑县巴岭,与槃余水同源派注,南流,谓之北水,东南流,与难江水合,水出东北小巴山,西南注之。
yòu dōng nán liú jìng dàng qú xiàn wèi zhī dàng qú shuǐ yòu dōng nán rù yú hàn
又东南流,径宕渠县,谓之宕渠水,又东南,入于汉。
yòu dōng nán guò jiāng zhōu xiàn dōng dōng nán rù yú jiāng
又东南过江州县东,东南入于江。
fú shuǐ zhù zhī
涪水注之。
gēng zhòng yōng suǒ wèi fú nèi shuǐ zhě yě
庚仲雍所谓涪内水者也。
dān shuǐ chū jīng zhào shàng luò xiàn xī běi zhǒng lǐng shān yī míng gāo zhū lǐng yě
丹水出京兆上洛县西北冢岭山,一名高猪岭也。
dān shuǐ dōng nán liú yǔ qīng chí shuǐ hé shuǐ yuán dōng běi chū qīng chí shān xī nán liú rù yú dān shuǐ
丹水东南流,与清池水合,水源东北出清池山,西南流,入于丹水。
dōng nán guò qí xiàn nán
东南过其县南。
xiàn gù shǔ jīng zhào jìn fēn wéi jùn
县故属京兆,晋分为郡。
dì dào jì yuē jùn zài luò shàng gù yǐ wéi míng
《地道记》曰:郡在洛上,故以为名。
zhú shū jì nián jìn liè gōng sān nián chu rén fá wǒ nán bǐ zhì yú shàng luò
《竹书纪年》,晋烈公三年,楚人伐我南鄙,至于上洛。
chu shuǐ zhù zhī shuǐ yuán chū shàng luò xiàn xī nán chu shān
楚水注之,水源出上洛县西南楚山。
xī sì hào yǐn yú chu shān jí cǐ shān yě
昔四皓隐于楚山,即此山也。
qí shuǐ liǎng yuán hé shě yú sì hào miào dōng yòu dōng jìng gāo chē lǐng nán yì dài zhòng liú běi zhuǎn rù dān shuǐ
其水两源,合舍于四皓庙东,又东径高车岭南,翼带众流,北转入丹水。
lǐng shàng yǒu sì hào miào
岭上有四皓庙。
dān shuǐ zì cāng yě yòu dōng lì tù hé shān jí chūn qiū suǒ wèi zuǒ shī jūn yú tù hé yòu shī jūn yú cāng yě zhě yě
丹水自仓野,又东历兔和山,即春秋所谓左师军于兔和,右师军于仓野者也。
yòu dōng nán guò shāng xiàn nán yòu dōng nán zhì yú dān shuǐ xiàn rù yú jūn
又东南过商县南,又东南至于丹水县,入于均。
qì shǐ fēng shāng
契始封商。
lǔ lián zǐ yuē zài tài huá zhī yáng
《鲁连子》曰:在太华之阳。
huáng fǔ mì hǎn yīn bìng yǐ wéi shàng luò shāng xiàn yě
皇甫谧、阚骃并以为上洛商县也。
yīn shāng zhī míng qǐ yú cǐ yǐ
殷商之名,起于此矣。
dān shuǐ zì shāng xiàn dōng nán liú zhù lì shǎo xí chū wǔ guān
丹水自商县东南流注,历少习,出武关。
yīng shào yuē qín zhī nán guān yě tōng nán yáng jùn
应劭曰:秦之南关也,通南阳郡。
chūn qiū zuǒ zhuàn āi gōng sì nián chu zuǒ sī mǎ shǐ wèi yīn dì zhī mìng dà fu shì miè yuē jìn chu yǒu méng hào wù tóng zhī bù rán jiāng tōng yú shǎo xí yǐ tīng mìng zhě yě
《春秋左传》哀公四年,楚左司马使谓阴地之命大夫士蔑曰:晋、楚有盟,好恶同之,不然,将通于少习以听命者也。
jīng xiāng fán yuē chu tōng shàng luò è dào yě
京相璠曰:楚通上洛阨道也。
hàn zǔ xià xī lì gōng wǔ guān
汉祖下析、郦,攻武关。
wén yǐng yuē wǔ guān zài xī xiàn xi bǎi qī shí lǐ hóng nóng jiè yě
文颖曰:武关在析县西百七十里,宏农界也。
dān shuǐ yòu dōng nán liú rù jiù kǒu lì qí shù xià
丹水又东南流入臼口,历其戍下。
yòu dōng nán xī shuǐ chū xī xiàn xī běi hóng nóng lú shì xiàn dà hāo shān
又东南,析水出析县西北,宏农卢氏县大蒿山。
nán liú jìng xiū yáng xiàn gù chéng běi xiàn jí xī zhī běi xiāng yě
南流径修阳县故城北,县即析之北乡也。
yòu dōng rù xī xiàn liú jié chéng tán wèi zhī lóng yuān qīng shēn shén yì
又东入析县,流结成潭,谓之龙渊,清深神异。
qí jiù chuán yún hàn zǔ rù guān jìng guān shì tán qí xià ruò yǒu fǔ shè yān
耆旧传云:汉祖入关,径观是潭,其下若有府舍焉。
shì jì fēi héng nán yǐ xiáng yǐ
事既非恒,难以详矣。
qí shuǐ yòu dōng jìng qí xiàn gù chéng běi gài chūn qiū zhī bái yǔ yě
其水又东径其县故城北,盖《春秋》之白羽也。
zuǒ zhuàn zhāo gōng shí bā nián chu shǐ wáng zǐ shèng qiān xǔ yú xī shì yě
《左传》昭公十八年,楚使王子胜迁许于析是也。
guō zhòng chǎn yún xiāng chéng yán cǐ chéng hàn gāo suǒ zhù fēi yě
郭仲产云:相承言此城汉高所筑,非也。
yú àn shǐ jì chu xiāng wáng yuán nián qín chū wǔ guān zhǎn zhòng wǔ wàn qǔ xī shí wǔ chéng
余按《史记》楚襄王元年,秦出武关,斩众五万,取析十五城。
hàn zǔ rù guān yì yán xià xī lì fēi wú chéng zhī yán xiū zhī zé kě yǐ
汉祖入关,亦言下析、郦,非无城之言,修之则可矣。
xī shuǐ yòu lì qí xiàn dōng wáng mǎng gēng míng xiàn wèi jūn tíng yě
析水又历其县东,王莽更名县为君亭也。
ér nán liú rù dān shuǐ xiàn zhù yú dān shuǐ gù dān shuǐ huì jūn yǒu xī kǒu zhī chēng
而南流入丹水县,注于丹水,故丹水会均,有析口之称。
dān shuǐ yòu dōng nán jìng yī gù chéng nán míng yuē sān hù chéng
丹水又东南,径一故城南,名曰三户城。
xī hàn zǔ rù guān wáng líng qǐ bīng dān shuǐ yǐ guī hàn zǔ cǐ chéng yí líng suǒ zhù yě
昔汉祖入关,王陵起兵丹水,以归汉祖,此城疑陵所筑也。
dān shuǐ yòu jìng dān shuǐ xiàn gù chéng xī nán
丹水又径丹水县故城西南。
xiàn yǒu mì yáng xiāng gǔ shāng mì zhī de xī chu shēn xi zhī shī suǒ shù yě chūn qiū zhī sān hù yǐ
县有密阳乡,古商密之地,昔楚申息之师所戍也,《春秋》之三户矣。
dù yù yuē xiàn běi yǒu sān hù tíng
杜预曰:县北有三户亭。
zhú shū jì nián yuē rén yín sūn hé qīn chu rù sān hù fú zhě shì yě
《竹书纪年》曰:壬寅,孙何侵楚,入三户郛者是也。
shuǐ chū dān yú xiān xià zhì shí rì yè cì zhī yú fú shuǐ cè chì guāng shàng zhào rú huǒ wǎng ér qǔ zhī gē qí xuè yǐ tu zú kě yǐ bù xíng shuǐ shàng zhǎng jū yuān zhōng
水出丹鱼,先夏至十日夜,伺之,鱼浮水侧,赤光上照如火,网而取之,割其血以涂足,可以步行水上,长居渊中。
dān shuǐ dōng nán liú zhì qí xiàn nán
丹水东南流,至其县南。
huáng shuǐ běi chū fēn shān huáng gǔ nán jìng dān shuǐ xiàn nán zhù dān shuǐ
黄水北出芬山黄谷,南径丹水县,南注丹水。
huáng shuǐ běi yǒu mò shān shān shí xī hēi jī cǎi fèn fā yǒu yān ruò mò gù wèi zhī mò shān
黄水北有墨山,山石悉黑,绩彩奋发,黝焉若墨,故谓之墨山。
jīn hé nán xīn ān xiàn yǒu shí mò shān sī qí lèi yě
今河南新安县有石墨山,斯其类也。
dān shuǐ nán yǒu dān yá shān shān xī chēng bì xiá jǔ ruò hóng yún xiù tiān èr xiù gèng wéi shū guān yǐ
丹水南有丹崖山,山悉赪壁霞举,若红云秀天,二岫更为殊观矣。
dān shuǐ yòu nán jìng nán xiāng xiàn gù chéng dōng běi
丹水又南,径南乡县故城东北。
hàn jiàn ān zhōng gē nán yáng yòu rǎng wèi nán xiāng jùn
汉建安中,割南阳右壤为南乡郡。
dǎi jìn fēng xuān dì sūn chàng wèi shùn yáng wáng yīn lì wèi shùn yáng jùn
逮晋封宣帝孙畅为顺阳王,因立为顺阳郡。
ér nán xiāng wèi xiàn jiù zhì zàn chéng
而南乡为县,旧治酂城。
yǒng jiā zhōng dān shuǐ jìn mò zhì yǒng hé zhōng xǐ zhì nán xiāng gù chéng
永嘉中,丹水浸没,至永和中,徙治南乡故城。
chéng nán mén wài jiù yǒu jùn shè bǎi shù dà sān shí wéi
城南门外,旧有郡社柏树,大三十围。
xiāo xīn wèi jùn fá zhī yán yǒu dà shé cóng shù fù zhōng zhuì xià dà shù wéi cháng sān zhàng qún xiǎo shé shù shí suí rù nán shān shēng rú fēng yǔ
萧欣为郡,伐之,言有大蛇从树腹中坠下,大数围,长三丈,群小蛇数十,随入南山,声如风雨。
fá shù zhī qián jiàn mèng yú xīn xīn bù yǐ cuò yì jí fá zhī gèng shǎo rì guǒ sǐ
伐树之前,见梦于欣,欣不以厝意,及伐之,更少日,果死。
dān shuǐ yòu dōng jìng nán xiāng xiàn běi
丹水又东,径南乡县北。
xīng níng wèi tài shǒu wáng mǐ zhī gǎi zhù jīn chéng
兴宁未,太守王靡之改筑今城。
chéng běi bàn jù zài shuǐ zhōng zuǒ yòu jiā jiàn shēn cháng
城北半据在水中,左右夹涧深长。
jí chūn xià shuǐ zhǎng wàng ruò gū zhōu yǐ
及春夏水涨,望若孤洲矣。
chéng qián yǒu jìn shùn yáng tài shǒu dīng mù bēi jùn mín fàn níng lì zhī
城前有晋顺阳太守丁穆碑,郡民范宁立之。
dān shuǐ jìng liú liǎng xiàn zhī jiān lì yú zhōng zhī běi suǒ wèi shāng yú zhě yě
丹水径流两县之间,历于中之北,所谓商于者也。
gù zhāng yí shuō chu jué qí xǔ yǐ shāng yú zhī de liù bǎi lǐ wèi yǐ cǐ yǐ
故张仪说楚绝齐,许以商于之地六百里,谓以此矣。
lǚ shì chūn qiū yuē yáo yǒu dān shuǐ zhī zhàn yǐ fú nán mán
《吕氏春秋》曰:尧有丹水之战,以服南蛮。
jí cǐ shuǐ yě
即此水也。
yòu nán hé jūn shuǐ wèi zhī xī kǒu
又南合均水,谓之析口。