水经注 · 郦道元 · Chapter 22 of 40

卷二十二

PinyinModern Translation
Size

yǐng shuǐ chū yǐng chuān yáng chéng xiàn xī běi shǎo shì shān qín shǐ huáng shí qī nián miè hán yǐ qí de wèi yǐng chuān jùn gài yīn shuǐ yǐ zhù chēng zhě yě

颍水出颍川阳城县西北少室山,秦始皇十七年,灭韩,以其地为颍川郡,盖因水以著称者也。

hàn gāo dì èr nián yǐ wéi hán guó

汉高帝二年,以为韩国。

wáng mǎng zhī zuǒ duì yě

王莽之左队也。

shān hǎi jīng yuē yǐng shuǐ chū shǎo shì shān

《山海经》曰:颍水出少室山。

dì lǐ zhì yuē chū yáng chéng xiàn yáng qián shān jīn yǐng shuǐ yǒu sān yuán qí fā yòu shuǐ chū yáng qián shān zhī yǐng gǔ

《地理志》曰:出阳城县阳干山,今颍水有三源奇发,右水出阳干山之颍谷。

chūn qiū yǐng kǎo shū wèi qí fēng rén

《春秋》颍考叔为其封人。

qí shuǐ dōng běi liú

其水东北流。

zhōng shuǐ dǎo yuán shǎo shì tōng fù dōng nán liú jìng fù shǔ tíng dōng

中水导源少室通阜,东南流,径负黍亭东。

chūn qiū dìng gōng liù nián zhèng fá féng huá fù shǔ zhě yě

《春秋》定公六年,郑伐冯、滑、负黍者也。

féng jìng tōng xiǎn zhì fù yuē qiú shàn juàn zhī suǒ zài yù xǔ yóu yú fù shǔ

冯敬通《显志赋》曰:求善卷之所在,遇许由于负黍。

jīng xiāng fán yuē fù shǔ zài yǐng chuān yáng chéng xiàn xī nán èr shí qī lǐ

京相璠曰:负黍在颍川阳城县西南二十七里。

shì wèi zhī huáng chéng yě

世谓之黄城也。

yì huò wèi shì shuǐ wèi běn dōng yǔ yòu shuǐ hé

亦或谓是水为本,东与右水合。

zuǒ shuǐ chū shǎo shì nán xī dōng hé yǐng shuǐ gù zuò zhě hù jǔ èr shān yán shuǐ suǒ fā yě

左水出少室南溪,东合颍水,故作者互举二山,言水所发也。

lǚ shì chūn qiū yuē biàn suí chǐ shòu tāng ràng zì tóu cǐ shuǐ ér sǐ

《吕氏春秋》曰:卞随耻受汤让,自投此水而死。

zhāng xiǎn yì mín chuán jī shū yè gāo shì chuán bìng yán tóu jiǒng shuǐ ér sǐ wèi zhī qí shú shì yě

张显《逸民传》、嵇叔夜《高士传》并言投泂水而死,未知其孰是也。

dōng nán guò qí xiàn nán yǐng shuǐ yòu dōng wǔ dù shuǐ zhù zhī

东南过其县南,颍水又东,五渡水注之。

qí shuǐ dǎo yuán chóng gāo xiàn dōng běi tài shì dōng xī

其水导源崈高县东北太室东溪。

xiàn hàn wǔ dì zhì yǐ fèng tài shì shān sú wèi zhī sōng yáng chéng

县,汉武帝置,以奉太室山,俗谓之崧阳城。

jí chūn xià yǔ fàn shuǐ zì shān dǐng ér dié xiāng guàn shù è liú xiāng chéng wèi èr shí bā pǔ yě

及春夏雨泛,水自山顶而迭相灌澍,崿流相承,为二十八浦也。

yáng hàn chuò jīn ér shí tán bù hào dào lù yóu qì zhě wéi de cān yǐn ér yǐ wú gǎn zǎo guàn qí zhōng gǒu bù rú fǎ bì shù rì bù yù shì yǐ xíng zhě dàn zhī

旸旱辍津,而石潭不耗,道路游憩者,惟得餐饮而已,无敢澡盥其中,苟不如法,必数日不豫,是以行者惮之。

shān xià dà tán zhōu shù lǐ ér qīng shēn sù jié

山下大潭周数里,而清深肃洁。

shuǐ zhōng yǒu lì shí gāo shí yú zhàng guǎng èr shí xǔ bù shàng shèn píng zhěng

水中有立石,高十余丈,广二十许步,上甚平整。

zī sù zhī shì duō fàn zhōu shēng zhì qǔ chàng yōu qíng

缁素之士,多泛舟升陟,取畅幽情。

qí shuǐ dōng nán jìng yáng chéng xi shí liū yíng wěi sù zhě wǔ shè gù yì wèi zhī wǔ dù shuǐ

其水东南径阳城西,石溜萦委,溯者五涉,故亦谓之五渡水。

dōng nán liú rù yǐng shuǐ

东南流入颍水。

qí shuǐ jìng qí xiàn gù chéng nán

颀水径其县故城南。

xī shùn chán yǔ yǔ bì shāng jūn bó yì bì qǐ bìng yú cǐ yě

昔舜禅禹,禹避商均,伯益避启,并于此也。

yì zhōu gōng yǐ shàng guī cè rì jǐng chù

亦周公以上圭测日景处。

hàn chéng dì yǒng shǐ yuán nián fēng zhào lín wèi hòu guó yě

汉成帝永始元年,封赵临为侯国也。

xiàn nán duì jī shān shān shàng yǒu xǔ yóu zhǒng yáo suǒ fēng yě

县南对箕山,山上有许由冢,尧所封也。

gù tài shǐ gōng yuē yú dēng jī shān qí shàng yǒu xǔ yóu mù yān

故太史公曰:余登箕山,其上有许由墓焉。

shān xià yǒu qiān niú xū

山下有牵牛墟。

cè yǐng shuǐ yǒu dú quán shì cháo fù hái niú chù yě

侧颍水有犊泉,是巢父还牛处也。

shí shàng dú jī cún yān

石上犊迹存焉。

yòu yǒu xǔ yóu miào bēi quē shàng cún shì hàn yǐng chuān dà shǒu zhū chǒng suǒ lì

又有许由庙,碑阙尚存,是汉颍川大守朱宠所立。

yǐng shuǐ jìng qí běi dōng yǔ lóng yuān shuǐ hé qí shuǐ dǎo yuán lóng yuān dōng nán liú jìng yáng chéng běi yòu dōng nán rù yú yǐng

颍水径其北,东与龙渊水合,其水导源龙渊,东南流,径阳城北,又东南入于颍。

yǐng shuǐ yòu dōng píng luò xī shuǐ zhù zhī

颍水又东,平洛溪水注之。

shuǐ fā yù nǚ tái xià píng luò jiàn shì wèi zhī píng luò shuǐ

水发玉女台下平洛涧,世谓之平洛水。

lǚ yōu suǒ wèi sháo shuǐ chū yáng chéng shān gài sī shuǐ yě

吕忧所谓勺水出阳城山,盖斯水也。

yòu dōng fu liú zhù yú yǐng

又东甫流,注于颍。

yǐng shuǐ yòu dōng chū yáng guān lì kāng chéng nán

颍水又东出阳关,历康城南。

wèi míng dì fēng shàng shū yòu pú yè wèi zhēn wèi kāng xiāng hòu

魏明帝封尚书右仆射卫臻为康乡侯。

cǐ jí zhēn fēng yì yě

此即臻封邑也。

yòu dōng nán guò yáng dí xiàn běi

又东南过阳翟县北。

yǐng shuǐ dōng nán liú jìng yáng guān jù jù jiā shuǐ xiàng duì sú wèi zhī dōng xī èr tǔ chéng yě

颍水东南流,径阳关聚,聚夹水相对,俗谓之东西二土城也。

yǐng shuǐ yòu jìng shàng jí chéng xi yòu qū jìng qí chéng nán

颍水又径上棘城西,又屈径其城南。

chūn qiū zuǒ zhuàn xiāng gōng shí bā nián chu shī dài zhèng chéng shàng jí yǐ shè yǐng zhě yě

《春秋左传》襄公十八年,楚师代郑,城上棘以涉颍者也。

xiàn xi yǒu gù yàn yàn shí bēng chǐ tuí jī shàng cún jiù è yǐng shuǐ zhī liú suǒ chū yě qí gù dú dōng nán jìng sān fēng shān běi jīn wú shuǐ

县西有故堰,堰石崩褫,颓基尚存,旧遏颍水枝流所出也,其故渎东南径三封山北,今无水。

qú zhōng yòu yǒu quán liú chū yān

渠中又有泉流出焉。

shí rén wèi zhī yú shuǐ dōng jìng sān fēng shān dōng dōng nán lì dà líng xi lián shān yì yuē qǐ shì tíng qǐ xiǎng shén yú dà líng zhī shàng jí gōu tái yě

时人谓之嵎水,东径三封山东,东南历大陵西连山,、亦曰启筮亭,启享神于大陵之上,即钩台也。

chūn qiū zuǒ zhuàn yuē xià qǐ yǒu gōu tái zhī xiǎng shì yě

《春秋左传》曰夏启有钩台之飨是也。

dù yù yuē

杜预曰;

hé nán yáng dí xiàn nán yǒu gōu tái qí shuǐ yòu dōng nán liú shuǐ jī wèi bēi bēi fāng shí lǐ sú wèi zhī gōu tái bēi gài bēi zhǐ tái qǔ míng yě

河南阳翟县南有钩台,其水又东南流,水积为陂,陂方十里,俗谓之钩台陂,盖陂指台取名也。

yòu xī nán liú jìng xià tíng chéng xi yòu qū ér dōng nán wèi jiá zhī mǐ bēi yǐng shuǐ zì yè dōng jìng yáng dí xiàn gù chéng běi

又西南流,径夏亭城西,又屈而东南,为郏之靡陂,颍水自堨东径阳翟县故城北。

xià yǔ shǐ fēng zǐ cǐ wèi xià guó

夏禹始封子此,为夏国。

gù wǔ wáng zhì zhōu yuē wú qí yǒu xià zhī jū hu

故武王至周曰:吾其有夏之居乎?

suì yíng luò yì

遂营洛邑。

xú guǎng yuē hé nán yáng chéng yáng dí zé xià de yě

徐广曰:河南阳城,阳翟则夏地也。

chūn qiū jīng shū qiū zhèng bó tū rù yú lì

《春秋经》书,秋,郑伯突入于栎。

zuǒ zhuàn huán gōng shí wǔ nián tū shā tán pà ér jū zhī

《左传》桓公十五318年,突杀檀怕而居之。

fú qián yuē tán bó zhèng shǒu lì dài fū lì zhèng zhī dà dū

服虔曰:檀伯,郑守栎大夫,栎,郑之大都。

sòng zhōng yuē jīn yáng dí yě

宋忠曰:今阳翟也。

zhōu wèi hán jǐng hóu zì xīn zhèng xǐ dōu zhī

周未,韩景侯自新郑徙都之。

wáng yǐn yuē yáng dí běn lì yě

王隐曰:阳翟,本栎也。

gù yǐng chuān jùn zhì yě

故颍川郡治也。

chéng xi yǒu guō fèng xiào bēi cè shuǐ yǒu jiǔ shān cí bēi

城西有《郭奉孝碑》,侧水有《九山祠碑》。

cóng bǎi yóu mào běi zhěn chuān liú yě

丛柏犹茂,北枕川流也。

yòu dōng nán guò yǐng yáng xiàn xi yòu dōng nán guò yǐng yīn xiàn xī nán

又东南过颍阳县西,又东南过颍阴县西南。

yīng shào yuē xiàn zài yǐng shuǐ zhī yáng gù yì shì zhī

应劭曰:县在颍水之阳,故邑氏之。

àn dōng guān hàn jì hàn fēng chē qí jiāng jūn mǎ fáng wèi hòu guó

按《东观汉记》,汉封车骑将军马防为侯国。

fáng chéng mén xiào wèi wèi zài jiǔ qīng shàng jué xí

防,城门校尉,位在九卿上,绝席。

yǐng shuǐ yòu nán jìng yǐng xiāng chéng xi

颍水又南径颍乡城西。

yǐng lǎng xiàn gù chéng zài dōng běi jiù xǔ chāng diǎn nóng dū wèi zhì yě

颍朗县故城在东北,旧许昌典农都尉治也。

hòu gǎi wéi xiàn wèi míng dì fēng shì zhōng xīn pí wèi hòu guó yě

后改为县,魏明帝封侍中辛毗为侯国也。

yǐng shuǐ yòu dōng nán jìng bǎi cí qū dōng lì gāng qiū chéng nán gù fén qiū chéng yě

颍水又东南径柏祠曲东,历冈丘城南,故汾丘城也。

chūn qiū zuǒ zhuàn xiāng gōng shí bā nián chu zi gēng zhì bīng yú fén

《春秋左传》襄公十八年,楚子庚治兵于汾。

sī mǎ biāo yuē xiāng chéng xiàn yǒu fén qiū

司马彪曰:襄城县有汾丘。

dù yù yuē zài xiāng chéng xiàn zhī dōng běi yě

杜预曰:在襄城县之东北也。

jìng fán chāng gù xiàn běi qū lǐ zhī fán yáng tíng yě

径繁昌故县北,曲蠡之繁阳亭也。

wèi shū

《魏书。

guó zhì yuē wén dì yǐ hàn xiàn dì yán kāng yuán nián xíng zhì qū lǐ dēng tán shòu shàn yú shì de gǎi yuán huáng chū qí nián yǐ yǐng yīn zhī fán yáng tíng wèi fán chāng xiàn

国志》曰:文帝以汉献帝延康元年,行至曲蠡,登坛受禅于是地,改元黄初,其年以颍阴之繁阳亭为繁昌县。

chéng nèi yǒu sān tái shí rén wèi zhī fán chāng tái

城内有三台,时人谓之繁昌台。

tán qián yǒu èr bēi

坛前有二碑。

xī wèi wén dì shòu shàn yú cǐ zì tán ér jiàng

昔魏文帝受禅于此,自坛而降。

yuē shùn yǔ zhī shì wú zhī zhī yǐ

曰:舜禹之事,吾知之矣!

gù qí shí míng yuē suì yú fán chāng zhù líng tán yě

故其石铭曰遂于繁昌筑灵坛也。

yú hòu qí bēi liù zì shēng jīn

于后其碑六字生金;

lùn zhě yǐ wéi sī mǎ jīn xíng gù cáo shì liù shì qiān wèi ér shì jìn yě

论者以为司马金行,故曹氏六世,迁魏而事晋也。

yǐng shuǐ yòu dōng nán liú jìng qīng líng tíng chéng běi

颍水又东南流,径青陵亭城北。

běi duì qīng líng bēi bēi zòng guǎng èr shí lǐ yǐng shuǐ jìng qí běi zhī rù wèi bēi bēi xi zé kuò shuǐ zhù zhī shuǐ chū náng chéng xiàn zhī yì chéng xià dōng liú zhù yú bēi bēi shuǐ yòu dōng rén lín yǐng xiàn zhī láng bēi

北对青陵陂,陂纵广二十里,颍水径其北,枝入为陂,陂西则漷水注之,水出囊城县之邑城下,东流注于陂,陂水又东人临颍县之狼陂。

yǐng shuǐ yòu dōng nán liú ér lì lín yǐng xiàn yě

颍水又东南流,而历临颍县也。

yòu dōng nán guò lín yǐng xiàn nán yòu dōng nán guò rǔ fu qiáng xiàn běi wěi shuǐ cóng hé nán mì xiàn dōng liú zhù zhī

又东南过临颍县南,又东南过汝甫强县北,洧水从河南密县东流注之。

lín yǐng jiù xiàn yě

临颍,旧县也。

yǐng shuǐ zì xiàn xi zhù xiǎo shuǐ chū yān

颍水自县西注,小水出焉。

ěr yǎ yuē yǐng bié wèi shā

《尔雅》曰:颍别为沙。

guō jǐng chún yuē jiē dà shuǐ yì chū bié wèi xiǎo shuǐ zhī míng yě

郭景纯曰:皆大水溢出,别为小水之名也。

yì yóu jiāng bié wèi tuó yě

亦犹江别为沱也。

yǐng shuǐ yòu dōng nán jìng gāo chéng běi

颍水又东南,径皋城北。

láng gǔ gāo chéng tíng yǐ

郎古皋城亭矣。

chūn qiū jīng shū gōng jí zhū hóu méng yú gāo yòu zhě yě

《春秋经》书,公及诸侯盟于皋鼬者也。

gāo zé zì xiāng sì míng yǔ zì guāi ěr

皋、泽字相似,名与字乖耳。

yǐng shuǐ yòu dōng jìng yáng chéng nán

颖水又东径阳城南。

zhú shū jì nián yuē sūn hé qǔ yáng

《竹书纪年》曰:孙何取阳。

qiáng chéng zài dōng běi yǐng shuǐ bù dé jìng qí běi yě

强城在东北,颍水不得径其北也。

yǐng shuǐ yòu dōng nán shuǐ rù yān fēi wěi shuǐ yě

颍水又东南,水入焉,非洧水也。

yòu dōng guò xī huá xiàn běi wáng mǎng gēng míng zhī yuē huá wàng yě yǒu dōng gù yán xi yǐ

又东过西华县北,王莽更名之曰华望也,有东故言西矣。

shì zǔ guāng wǔ huáng dì jiàn wǔ zhōng fēng shān chen wèi hòu guó

世祖光武皇帝建武中,封邓晨为侯国。

hàn jì běi dài fēng zì píng zhòng wèi xī huá lìng yù tiān hàn kǎi zhì gōng wú gǎn nǎi jī chái zuò qí shàng yǐ zì fén huǒ qǐ ér dà yǔ bào zhì yuǎn jìn tàn fú

汉济北戴封,字平仲,为西华令,遇天旱,慨治功无感,乃积柴坐其上以自焚,火起而大雨暴至,远近叹服。

yǒng yuán shí èr nián zhēng tài cháng yān

永元十二年,征太常焉。

xiàn běi yǒu xí yáng chéng yǐng shuǐ jìng qí nán jīng suǒ wèi wěi shuǐ liú zhù zhī yě

县北有习阳城,颍水径其南,《经》所谓洧水流注之也。

yòu nán guò nǚ yáng xiàn běi

又南过女阳县北。

xiàn gù chéng nán yǒu rǔ shuǐ zhī liú gù xiàn de jué chēng yǐ

县故城南有汝水枝流,故县得厥称矣。

hǎn yīn yuē běn rǔ shuǐ bié liú qí hòu kū jié hào yuē sǐ rǔ shuǐ gù qí zì wú shuǐ

阚骃曰:本汝水别流,其后枯竭,号曰死汝水,故其字无水。

yú àn rǔ nǚ nǎi fāng sú zhī yīn gù zì suí dú gǎi wèi bì yī rú hǎn shì zhī shuō yǐ qióng tōng sǔn zì yě

余按汝、女乃方俗之音,故字随读改,未必一如阚氏之说,以穷通损字也。

yǐng shuǐ yòu dōng dà shuǐ zhù zhī

颍水又东,大水注之。

yòu dōng nán jìng bó yáng xiàn gù chéng dōng

又东南径博阳县故城东。

chéng zài nán dùn xiàn běi sì shí lǐ hàn xuān dì fēng bǐng jí wèi hòu guó wáng mǎng gēng míng lè jiā

城在南顿县北四十里,汉宣帝封邴吉为侯国,王莽更名乐嘉。

yòu dōng nán guò nán dùn xiàn běi shuǐ cóng xi lái liú zhù zhī

又东南过南顿县北,水从西来流注之。

shuǐ yú lè jiā xiàn rù yǐng bù zhì yú dùn

水于乐嘉县入颍,不至于顿。

dùn gù dùn zi guó yě zhōu zhī tóng xìng

顿,故顿子国也,周之同姓。

chūn qiū xī gōng èr shí wǔ nián chu fá chén nà dùn zi yú dùn shì yě

、《春秋》僖公二十五年,楚伐陈,纳顿子于顿是也。

sú wèi zhī yǐng yīn chéng fēi yě

俗谓之颍阴城,非也。

yǐng shuǐ yòu dōng nán jìng chén xiàn nán yòu dōng nán zuǒ huì jiāo kǒu zhě yě

颍水又东南径陈县南,又东南左会交口者也。

yòu dōng nán zhì xīn yáng xiàn běi fàn qú shuǐ cóng xī běi lái zhù zhī

又东南至新阳县北,范渠水从西北来注之。

jīng yún làng qú zhě bǎi chǐ gōu zhī míng bié yě

《经》云蒗渠者,百尺沟之名别也。

yǐng shuǐ nán hé jiāo kǒu xīn gōu zì shì dōng chū

颍水南合交口,新沟自是东出。

yǐng shàng yǒu yàn wèi zhī xīn yáng yàn sú wèi zhī shān yáng yè fēi yě

颍上有堰,谓之新阳堰,俗谓之山阳堨,非也。

xīn gōu zì yǐng běi dōng chū xiàn zài shuǐ běi gù yīng shào yuē xiàn zài xīn shuǐ zhī yáng

新沟自颍北东出,县在水北,故应劭曰:县在新水之阳。

jīn xiàn gù chéng zài dōng míng yǐng shuǐ bù chū qí běi gài jīng wù ěr

今县故城在东,明颍水不出其北,盖:《经》误耳。

yǐng shuǐ zì yàn dōng nán pài jìng xiàng xiàn gù chéng běi

颍水自堰东南派,径项县故城北。

chūn qiū xī gōng shí qī nián lǔ miè xiàng shì yǐ

《春秋》僖公十七年,鲁灭项是矣。

yǐng shuǐ yòu dōng yòu hé gǔ shuǐ shuǐ shàng chéng píng xiāng zhū bēi dōng běi jìng nán dùn xiàn gù chéng nán cè chéng dōng zhù

颍水又东,右合谷水,水上承平乡诸陂,东北径南顿县故城南,侧城东注。

chūn qiū zuǒ zhuàn suǒ wèi dùn pò yú chén ér bēn chu zì dùn tú nán gù yuē nán dùn yě

《春秋左传》所谓顿迫于陈而奔楚,自顿徒南,故曰南顿也。

jīn qí chéng zài dùn nán sān shí yú lǐ

今其城在顿南三十余里。

yòu dōng jìng xiàng chéng zhōng chu xiāng wáng suǒ guō yǐ wéi bié dōu

又东径项城中,楚襄王所郭,以为别都。

dōu nèi xī nán xiǎo chéng xiàng xiàn gù chéng yě

都内西南小城,项县故城也。

jiù yǐng zhōu zhì

旧颍州治。

gǔ shuǐ jìng xiǎo chéng běi yòu dōng jìng wèi yù zhōu cì shǐ gǔ kuǐ cí běi

谷水径小城北,又东径魏豫州刺史贾逵祠北。

wáng yǐn yán cí zài chéng běi fēi yě miào zài xiǎo chéng dōng

王隐言祠在城北,非也,庙在小城东。

xī wáng lìng wèi xuān wáng sī mǎ yì suǒ zhí jiè miào ér tàn yuē gǔ liáng dào wáng lìng wèi zhī zhōng chén wéi rǔ yǒu líng zhī zhī

昔王凌为宣王司马懿所执,届庙而叹曰:贾梁道王凌,魏之忠臣,惟汝有灵知之。

suì yǎng zhèn ér sǐ

遂仰鸩而死。

miào qián yǒu bēi bēi shí jīn shēng

庙前有碑,碑石金生。

gàn bǎo yuē huáng jīn kě cǎi wèi jìn zhōng xìng zhī ruì

干宝曰:黄金可采,为晋中兴之瑞。

gǔ shuǐ yòu dōng liú chū chéng dōng zhù yǐng

谷水又东流,出城东注颍。

yǐng shuǐ yòu dōng cè yǐng yǒu gōng lù chéng

颍水又东,侧颍有公路城。

yuán shù suǒ zhù yě gù shì yīn yǐ shù zì míng chéng yǐ

袁术所筑也,故世因以术字名城矣。

yǐng shuǐ yòu dōng jìng lín yǐng chéng běi

颍水又东,径临颍城北。

chéng lín shuǐ quē nán miàn

城临水,阙南面。

yòu dōng jìng yún yáng èr chéng jiān nán běi yì shuǐ bìng fēi suǒ jù

又东径云阳二城间,南北翼水,并非所具。

yòu dōng jìng qiū tóu

又东径丘头。

qiū tóu nán zhěn shuǐ wèi shū

丘头南枕水,《魏书。

jùn guó zhì yuē xuān wáng jūn cì qiū tóu wáng lìng miàn fù shuǐ cì gù hào wǔ qiū yǐ

郡国志》曰:宣王军次丘头,王凌面缚水次,故号武丘矣。

yǐng shuǐ yòu dōng nán liú yú gù chéng běi xì shuǐ zhù zhī

颍水又东南流,于故城北,细水注之。

shuǐ shàng chéng yáng dōu bēi bēi shuǐ zhī fēn dōng nán chū wèi xì shuǐ dōng jìng xīn yáng xiàn gù chéng běi yòu dōng nán jìng sòng xiàn gù chéng běi

水上承阳都陂,陂水枝分,东南出为细水,东径新阳县故城北,又东南径宋县故城北。

xiàn jí suǒ wèi qī qiū zhě yě qín fá wèi qǔ qī qiū wèi shì yì yǐ

县即所谓郪丘者也,秦伐魏娶郪丘,谓是邑矣。

hàn chéng dì suí hé yuán nián zhào fēng yīn hòu yú pèi yǐ cún sān tǒng

汉成帝绥和元年,诏封殷后于沛,以存三统。

píng dì yuán shǐ sì nián gǎi yuē lái gōng

平帝元始四年,改曰来公。

zhāng dì jiàn chū sì nián

章帝建初四年。

xǐ yì yú cǐ gù hào xīn qī wèi sòng gōng guó yě wáng mǎng zhī xīn yán yǐ

徙邑于此,故号新郪,为宋公国也,王莽之新延矣。

xì shuǐ yòu fu jìng xì yáng xiàn xīn gōu shuǐ zhù zhī

细水又甫径细阳县,新沟水注之。

gōu shǒu shòu jiāo kǒu dōng běi jìng xīn yáng xiàn gù chéng nán

沟首受交口,东北径新阳县故城南。

hàn gāo dì liù nián fēng lǚ qīng wèi hòu guó wáng mǎng gēng míng yuē xīn míng yě gù yīng shào yuē xiàn zài xīn shuǐ zhī yáng

汉高帝六年,封吕青为侯国、王莽更名曰新明也,故应劭曰:县在新水之阳。

jīn wú shuǐ gù qú jiù dào ér yǐ

今无水,故渠旧道而已。

dōng rù zé zhǔ ér sàn liú rù xì

东入泽渚,而散流入细。

xì shuǐ yòu dōng nán jìng xì yáng xiàn fàng chéng nán

细水又东南径细阳县放城南。

wáng mǎng gèng zhī yuē lè qìng yě

王莽更之曰乐庆也。

shì zǔ jiàn wǔ zhōng fēng cén péng zi zūn wèi hòu guó

世祖建武中,封岑彭子遵为侯国。

xì shuǐ yòu dōng nán jī ér wèi bēi

细水又东南,积而为陂。

wèi zhī cì táng gōng sī yǐn liè yǐ gōng tián gài

谓之次塘,公私引裂,以供田溉。

yòu dōng nán liú qū ér xī nán rén yǐng

又东南流,屈而西南人颖。

dì lǐ zhì yuē xì shuǐ chū xì yáng xiàn dōng nán rù yǐng

《地理志》曰:细水出细阳县东南入颍。

yǐng shuǐ yòu dōng nán liú jìng hú chéng dōng gù hú zǐ guó yě

颍水又东南流,径胡城东,故胡子国也。

chūn qiū dìng gōng shí wǔ nián chu miè hú yǐ hú zǐ bào guī shì yě

《春秋》定公十五年,楚灭胡,以胡子豹归是也。

dù yù shì de yuē rǔ yīn xiàn xī běi yǒu hú chéng yě

杜预《释地》曰:汝阴县西北有胡城也。

yǐng shuǐ yòu dōng nán rǔ shuǐ zhī jīn zhù zhī

颍水又东南,汝水枝津注之。

shuǐ shàng chéng rǔ shuǐ bié dú yú qí luò chéng dōng sān shí lǐ shì wèi zhī dà shuǐ yě

水上承汝水别渎于奇洛,城东三十里,世谓之大水也。

dōng nán jìng shào líng xiàn gù chéng nán

东南径召陵县故城南。

chūn qiū zuǒ zhuàn xī gōng sì nián qí huán gōng shī yú shào líng zé chǔ gòng bù rù jí cǐ chù yě

《春秋左传》僖公四年,齐桓公师于召陵,责楚贡不入,即此处也。

chéng nèi yǒu dà jǐng jìng shù zhàng shuǐ zhì qīng shēn

城内有大井,径数丈,水至清深。

hǎn yīn yuē zhào zhě gāo yě

阚骃曰:召者,高也。

qí de qiū xū jǐng shēn shù zhàng gù yǐ míng yān

其地丘墟,井深数丈,故以名焉。

yòu dōng nán jìng zhēng qiāng xiàn gù shào líng xiàn zhī ān líng xiāng ān líng tíng yě

又东南径征羌县,故召陵县之安陵乡,安陵亭也。

shì zǔ jiàn wǔ shí yī nián yǐ fēng zhōng láng jiàng lái xī

世祖建武十一年,以封中郎将来歙。

xī yǐ zhēng dìng xī qiāng gōng gù gēng míng zhēng qiāng yě

歙以征定西羌功,故更名征羌也。

quē yīn yǐn zhàn guó cè yǐ wéi qín zhāo wáng yù yì dì wèi cǐ fēi yě

阐驹引《战国策》认为:秦昭王想调换土地而改名,其实不是如此。

rǔ shuǐ bié dú yòu dōng jìng gōng lù tái běi tái lín shuǐ fāng bǎi bù yuán shù suǒ zhù yě

汝水别渎又东径公路台北,台临水方百步,袁术所筑也。

rǔ shuǐ bié gōu yòu dōng jìng xī mén chéng jí nán lì yě

汝水别沟又东径西门城,即南利也。

hàn xuān dì fēng guǎng líng lì wáng zǐ liú chāng wèi hòu guó

汉宣帝封广陵厉王子刘昌为侯国。

xiàn běi sān shí lǐ yǒu shú chéng hào yuē běi lì

县北三十里有孰城,号曰北利。

gù dú chū yú èr lì zhī jiān jiān guān nǚ yáng zhī xiàn shì míng zhī sǐ nǚ

故渎出于二利之间,间关女阳之县,世名之死女。

xiàn qǔ shuǐ míng gù yuē nǚ yáng yě yòu dōng jìng nán dùn xiàn gù chéng běi yòu dōng nán jìng tóng yáng chéng běi yòu dōng jìng yá xiāng chéng běi yòu dōng jìng gù shǐ xiàn gù chéng běi

县取水名,故曰女阳也,又东径南顿县故城北,又东南径鲖阳城北,又东径邪乡城北,又东径固始县故城北。

dì lǐ zhì xiàn gù qǐn yě

《地理志》:县,故寝也。

qǐn qiū zài nán gù jiè qiū míng xiàn yǐ

寝丘在南,故藉丘名县矣。

wáng mǎng gēng míng zhī yuē rùn zhì

王莽更名之曰闰治。

sūn shū áo yǐ tǔ jìn báo qǔ ér wèi fēng gù néng mián sì

孙叔敖以土浸薄,取而为封,故能绵嗣。

chéng běi yóu yǒu shū áo bēi

城北犹有《叔敖碑》。

jiàn wǔ èr nián sī kōng li tōng yòu mù shū áo shòu yì gù guāng wǔ yǐ jiā zhī gēng míng gù shǐ

建武二年,司空李通,又慕叔敖受邑,故光武以嘉之,更名固始。

bié rǔ yòu dōng jìng cài gāng běi

别汝又东径蔡冈北。

gāng shàng yǒu píng yáng hóu xiāng cài zhāo zhǒng

冈上有平阳侯相蔡昭冢。

zhāo zì shū míng zhōu hòu jì zhī zhòu

昭字叔明,周后稷之胄。

zhǒng yǒu shí què quē qián yǒu èr bēi bēi zì lùn suì bù kě fù shi

冢有石阙,阙前有二碑,碑字论碎,不可复识。

yáng hǔ qīng dī dài cún ér yǐ

羊虎倾低,殆存而已。

zhī rǔ yòu dōng běi liú jìng hú chéng nán ér dōng lì nǚ yīn xiàn gù chéng xī běi

枝汝又东北流径胡城南”而东历女阴县故城西北。

dōng rén yǐng shuǐ

东人颍水。

yǐng shuǐ yòu dōng jìng nǚ yīn xiàn gù chéng běi

颍水又东径女阴县故城北。

shǐ jì

《史记。

gāo zǔ gōng chén hòu zhě nián biǎo yuē gāo zǔ liù nián fēng xià hóu yīng wèi hòu guó

高祖功臣侯者年表》曰:高祖六年,封夏侯婴为侯国。

wáng mǎng gēng míng zhī yuē rǔ fén yě

王莽更名之曰汝坟也。

xiàn zài rǔ shuǐ zhī yīn gù yǐ rǔ shuǐ nà chēng

县在汝水之阴,故以汝水纳称。

chéng xi yǒu yī chéng gù táo qiū xiāng yě rǔ yīn jùn zhì

城西有一城,故陶丘乡也,汝阴郡治。

chéng wài dōng běi yú yǒu jiù tái yì chéng ruò qiū sú wèi zhī nǚ láng tái suī jīng tuí huǐ yóu zì guǎng chóng shàng yǒu yī jǐng

城外东北隅,有旧台,翼城若丘,俗谓之女郎台,虽经颓毁,犹自广崇,上有一井。

yí gù táo qiū xiāng suǒ wèi xiáng

疑故陶丘乡,所未详。

yòu dōng nán zhì shèn xiàn dōng nán rù yú huái

又东南至慎县,东南入于淮。

yǐng shuǐ dōng nán liú zuǒ hé shàng wú bǎi chǐ èr shuǐ jù chéng cì táng xì bēi nán liú zhù yú yǐng

颍水东南流,左合上吴、百尺二水,俱承次塘细陂,南流注于颖。

yǐng shuǐ yòu dōng nán jiāng zhī shuǐ zhù zhī

颖水又东南,江肢水注之。

shuǐ shòu dà zhuàng bēi bēi shuǐ nán liú jī wèi jiāng bēi nán jìng shèn chéng xi cè chéng nán liú rù yú yǐng

水受大漴陂,陂水南流,积为江陂,南径慎城西,侧城南流入于颍。

yǐng shuǐ yòu jìng shèn xiàn gù chéng nán xiàn gù chu yì bái gōng suǒ jū yǐ jù wú

颍水又径慎县故城南,县故楚邑,白公所居以拒吴。

chūn qiū zuǒ zhuàn āi gōng shí liù nián wú rén fá shèn bái gōng bài zhī

《春秋左传》哀公十六年,吴人伐慎,白公败之。

wáng mǎng zhī shèn zhì yě

王莽之慎治也。

shì zǔ jiàn wǔ zhōng fēng liú cì wèi hòu guó

世祖建武中,封刘赐为侯国。

yǐng shuǐ yòu dōng nán jìng tiáo guō dōng sú wèi zhī zhèng chéng yǐ

颍水又东南径蜩郭东,俗谓之郑城矣。

yòu dōng nán rù yú huái

又东南入于淮。

chūn qiū zhāo gōng shí èr nián chu zi shòu yú zhōu lái cì yú yǐng wěi

《春秋》昭公十二年,楚子狩于州来,次于颍尾。

gài yǐng shuǐ zhī huì huái yě

盖颍水之会淮也。

wěi shuǐ chū hé nán mì xiàn xī nán mǎ lǐng shān shuǐ chū shān xià

洧水出河南密县西南马领山,水出山下。

yì yán chū yǐng chuān yáng chéng shān shān zài yáng chéng xiàn zhī dōng běi gài mǎ lǐng zhī tǒng mù yān

亦言出颍川阳城山,山在阳城县之东北,盖马领之统目焉。

wěi shuǐ dōng nán liú jìng yī gù tái nán sú wèi zhī yáng zǐ tái

洧水东南流,径一故台南,俗谓之阳子台。

yòu dōng jìng mǎ lǐng wù běi wù zài shān shàng wù xià quán liú běi zhù yì wèi wěi bié yuán yě ér rù yú wěi shuǐ

又东径马岭坞北,坞在山上,坞下泉流北注,亦谓洧别源也,而入于洧水。

wěi shuǐ dōng liú suí shuǐ huì yān shuǐ chū fāng shān suí xī jí shān hǎi jīng suǒ wèi fú xì zhī shān yě

洧水东流,绥水会焉,水出方山绥溪,即《山海经》所谓浮戏之山也。

dōng nán liú jìng hàn hóng nóng tài shǒu zhāng bó yǎ mù

东南流,径汉宏农太守张伯雅墓。

yíng yù sì zhōu lěi shí wèi yuán yú ā xiāng jiàng liè yú suí shuǐ zhī yīn gēng mén biǎo èr shí què jiā duì shí shòu yú què xià lèi qián yǒu shí miào liè zhí sān bēi

茔域四周,垒石为垣,隅阿相降,列于绥水之阴庚门,表二石阙,夹对石兽于阙下,累前有石庙,列植三碑。

bēi yún

碑云;

dé zì bó yǎ hé nán mì rén yě

德字伯雅,河南密人也。

bēi cè shù liǎng shí rén yǒu shù shí zhù jí zhū shí shòu yǐ

碑侧树两石人,有数石柱及诸石兽矣。

jiù yǐn suí shuǐ nán rén yíng yù

旧引绥水南人茔域。

ér wèi chí zhǎo

而为池沼。

zhǎo zài chǒu dì jiē chán zhū tǔ shuǐ shí huáng chéng liū

沼在丑地,皆蟾蠩吐水,石隍承溜。

chí zhī nán yòu jiàn shí lóu

池之南,又建石楼。

shí miào qián yòu yì liè zhū shòu

石庙前,又翼列诸兽。

dàn wù xiè shí lún diào huǐ dài jìn

但物谢时沦,调毁殆尽。

fu fù ér fēi yì bǐ zhī fú yún kuàng fù cǐ hu

夫富而非义,比之浮云,况复此乎?

wáng sūn shì ān sī wèi dá yǐ

王孙、士安斯为达矣。

suí shuǐ yòu dōng nán liú jìng shàng guō tíng nán dōng nán zhù wěi

绥水又东南流,径上郭亭南,东南注洧。

wěi shuǐ yòu dōng náng hé shuǐ zhù zhī

洧水又东,囊荷水注之。

shuǐ chū běi shān zi jié xī yì wèi zhī zǐ jié shuǐ dōng nán liú zhù yú wěi

水出北山子节溪,亦谓之子节水,东南流注于洧。

wěi shuǐ yòu dōng huì lì dī quán shuǐ chū shēn xī zhī cè quán liú zhàng yú xuán shuǐ sàn zhù

洧水又东会沥滴泉,水出深溪之侧,泉流丈余,悬水散注。

gù shì shì yǐ lì dī chēng nán liú rù wěi shuǐ yě

故世士以沥滴称,南流入洧水也。

dōng nán guò qí xiàn nán

东南过其县南。

liú shuǐ yòu dōng nán liú yǔ chéng yún èr shuǐ hé jù chū chéng yún shān èr yuán shuāng dǎo dōng nán liú zhù yú wěi

流水又东南流,与承云二水合,俱出承云山,二源双导,东南流注于洧。

shì wèi zhī dōng xi chéng yún shuǐ

世谓之东、西承云水。

qíng shuǐ yòu dōng wēi shuǐ zhù zhī

情水又东,微水注之。

shuǐ chū wēi shān dōng běi liú rù yú wěi

水出微山,东北流入于洧。

wěi shuǐ yòu dōng jìng mì xiàn gù chéng nán

洧水又东径密县故城南。

chūn qiū wèi zhī xīn chéng

《春秋》谓之新城。

zuǒ zhuàn xī gōng liù nián huì zhū hóu fá zhèng wéi xīn mì zhèng suǒ yǐ bù shí chéng yě

《左传》僖公六年,会诸侯伐郑,围新密,郑所以不时城也。

jīn xiàn chéng dōng mén nán cè yǒu hàn mì lìng zhuō mào cí

今县城东门南侧,有汉密令卓茂祠。

mào zì zi kāng nán yáng wǎn rén

茂字子康,南阳宛人。

wēn rén kuān yǎ gōng ér yǒu zhá rén yǒu rèn qí mǎ zhě mào yǔ zhī yuē ruò fēi gōng mǎ xìng zhì chéng xiàng fǔ guī wǒ

温仁宽雅,恭而有札,人有认其马者,茂与之,曰:若非公马,幸至丞相府归我。

suì wǎn chē ér qù

遂挽车而去。

hòu mǎ zhǔ de mǎ xiè ér hái zhī

后马主得马,谢而还之。

rèn hàn huáng mén láng qiān mì lìng jǔ shàn ér jiào kǒu wú è yán jiào huà dà xíng dào bù shí yí huáng bù rù jìng bǎi xìng wèi zhī lì cí xiǎng sì bù chuò yǐ

任汉黄门郎,迁密令,举善而教,口无恶言,教化大行,道不拾遗,蝗不入境,百姓为之立祠,享祀不辍矣。

wěi shuǐ yòu zuǒ huì zǎo quán shuǐ shuǐ chū yù tíng xi běi liú zhù yú wěi shuǐ

洧水又左会璅泉水,水出玉亭西,北流注于洧水。

wěi shuǐ yòu dōng nán yǔ mǎ guān shuǐ hé shuǐ chū yù tíng xià dōng běi liú lì mǎ guān wèi zhī mǎ guān shuǐ

洧水又东南与马关水合,水出玉亭下,东北流历马关,谓之马关水。

yòu dōng běi zhù yú wěi

又东北注于洧。

wěi shuǐ yòu dōng hé wǔ dìng shuǐ shuǐ běi chū wǔ dìng gāng xī nán liú yòu qū ér dōng nán liú jìng líng niǎo wù xi cè wù dōng nán liú

洧水又东合武定水,水北出武定冈,西南流,又屈而东南流,径零鸟坞西,侧坞东南流。

wù cè yǒu shuǐ xuán liú fù hè yì pǐ yǒu yú zhí zhù jiàn xià lún jī chéng yuān

坞侧有水,悬流赴壑,一匹有余,直注涧下,沦积成渊。

xī yóu zhě zhǔ wàng qí wèi jiā guān

嬉游者瞩望,奇为佳观。

sú rén dǔ cǐ shuǐ guà yú wù cè suì mù zhī wèi líng niǎo shuǐ

俗人睹此水挂于坞侧,遂目之为零鸟水。

dōng nán liú rù yú wěi

东南流入于洧。

wěi shuǐ yòu dōng yǔ hǔ dú shān shuǐ hé shuǐ fā nán shān hǔ dú xī dōng běi liú rù wěi

洧水又东与虎牍山水合,水发南山虎牍溪,东北流入洧。

wěi shuǐ yòu dōng nán chì jiàn shuǐ zhù zhī

洧水又东南,赤涧水注之。

shuǐ chū wǔ dìng gāng dōng nán liú jìng huáng tái gāng xià

水出武定冈,东南流径皇台冈下。

yòu lì gāng dōng dōng nán liú zhù yú wěi

又历冈东,东南流注于洧。

nán shuǐ yòu dōng nán liú zhēn shuǐ zhù zhī

南水又东南流,潧水注之。

wěi shuǐ yòu dōng nán jìng kuài chéng nán

洧水又东南径郐城南。

shì běn yuē lù zhōng qǔ yú guǐ fāng shì zhī mèi wèi zhī nǚ kuì shì shēng liù zǐ yùn sān nián qǐ qí zuǒ xié sān rén chū yān

《世本》曰:陆终娶于鬼方氏之妹,谓之女聩,是生六子,孕三年,启其左胁,三人出焉。

pò qí yòu xié sān rén chū yān

破其右胁,三人出焉。

qí sì yuē lái yán shì wèi kuài rén kuài rén zhě zhèng shì yě

其四曰莱言,是为郐人,郐人者,郑是也。

zhèng huán gōng wèn yú shǐ bó yuē wáng shì duō nàn yǔ ān táo sǐ hu

郑桓公问于史伯曰:王室多难,予安逃死乎?

shǐ bó yuē guó kuài gōng zhī mín qiān zhī kě yě

史伯曰:虢、郐,公之民,迁之可也。

zhèng shì dōng qiān guó kuài xiàn shí yì yān

郑氏东迁,虢、郐献十邑焉。

liú zhēn yún kuài zài yù zhōu wài fāng zhī běi běi lín yú guó dōu róng zhī nán zuǒ jì yòu luò jū liǎng shuǐ zhī jiān shí zhēn wěi yān

刘桢云:郐在豫州外方之北,北邻于虢,都荣之南,左济右洛,居两水之间,食溱、洧焉。

xú guǎng yuē kuài zài mì xiàn yún xìng yǐ bù dé zài wài fāng zhī běi yě

徐广曰:郐在密县,妘姓矣,不得在外方之北也。

wěi shuǐ yòu dōng jìng yīn quán běi shuǐ yǒu liáng yān sú wèi shì jì wèi shēn chén kǒu

洧水又东径阴权北,水有梁焉,俗谓是济为参辰口。

zuǒ zhuàn xiāng gōng jiǔ nián jìn dài zhèng jì yú yīn bǎn cì yú yīn kǒu ér hái shì yě

《左传》襄公九年,晋代郑,济于阴坂,次于阴口而还是也。

dù yù yuē yīn bǎn wěi jīn yě

杜预曰:阴坂,洧津也。

fú qián yuē shuǐ nán yuē yīn

服虔曰:水南曰阴。

kǒu zhě shuǐ kǒu yě

口者,水口也。

cān yīn shēng xiāng jìn gài chuán hū zhī miù ěr

参、阴声相近,盖传呼之谬耳。

yòu jìn jū cān zhī fēn shí shěn zhī tǔ

又晋居参之分,实沈之土。

zhèng chù dà chén zhī yě quē bó zhī de jūn shī suǒ cì gù jì de qí míng yě

郑处大辰之野,阙伯之地,军师所次,故济得其名也。

yòu dōng guò zhèng xiàn nán zhēn shuǐ cóng xī běi lái zhù zhī

又东过郑县南,潧水从西北来注之。

wěi shuǐ yòu dōng jìng xīn zhèng xiàn gù chéng zhōng

洧水又东径新郑县故城中。

zuǒ zhuàn xiāng gōng yuán nián jìn hán jué xún yǎn shuài zhū hóu fá zhèng rù qí fú bài qí tú bīng yú wěi shàng shì yě

《左传》襄公元年,晋韩厥、荀偃帅诸侯伐郑,入其郛,败其徒兵于洧上是也。

zhú shū jì nián jìn wén hóu èr nián zhōu huì wáng zǐ duō fù fá kuài kè zhī nǎi jū zhèng fù zhī qiū míng zhī yuē zhèng shì yuē huán gōng

《竹书纪年》:晋文侯二年,周惠王子多父伐郐,克之,乃居郑父之丘,名之曰郑,是曰桓公。

huáng fǔ shì ān dì wáng shì jì yún huò yán xiàn gù yǒu xióng shì zhī xū huáng dì zhī suǒ dōu yě

皇甫士安《帝王世纪》云:或言县故有熊氏之墟,黄帝之所都也。

zhèng shì xǐ jū zhī gù yuē xīn zhèng yǐ

郑氏徙居之,故曰新郑矣。

chéng nèi yǒu yí cí míng yuē zhāng chéng shì yě wěi shuǐ yòu dōng wèi wěi yuān shuǐ

城内有遗祠,名曰章乘是也,洧水又东,为洧渊水。

chūn qiū chuán yuē lóng dòu yú shí mén zhī wài wěi yuān jí cǐ tán yě

《春秋传》曰:龙斗于时门之外洧渊,即此潭也。

jīn wěi shuǐ zì zhèng chéng xī běi rù ér dōng nán liú jìng zhèng chéng nán

今洧水自郑城西北入,而东南流,径郑城南。

chéng zhī nán mén nèi jiù wài shé yǔ nèi shé dòu nèi shé sǐ

城之南门内,旧外蛇与内蛇斗,内蛇死。

liù nián dài fū fu xiá shā zhèng zi nà lì gōng shì qí zhēng yě

六年,大夫傅瑕杀郑子纳厉公,是其征也。

shuǐ nán yǒu zhèng zhuāng gōng wàng mǔ tái

水南有郑庄公望母台。

zhuāng jiāng è gōng wù shēng yǔ duàn jīng jū

庄姜恶公寤生,与段京居。

duàn bù dì jiāng shì wú xun

段不弟,姜氏无训。

zhuāng gōng jū fū rén yú chéng yǐng

庄公居夫人于城颍。

shì yuē bù jí huáng quán wú xiāng jiàn yě gù chéng tái yǐ wàng mǔ yòng shēn zài xīn zhī sī gǎn kǎo shū zhī yán xīn dà suì zhī fù yì yì zhī cí yǒu jiā róng róng zhī xiào de cháng yǐ

誓曰:不及黄泉,无相见也,故成台以望母,用伸在心之思,感考叔之言,忻大隧之赋:泄泄之慈有嘉,融融之孝得常矣。

wěi shuǐ yòu dōng yǔ huáng shuǐ hé jīng suǒ wèi zhēn shuǐ fēi yě

洧水又东与黄水合,《经》所谓潧水,非也。

huáng shuǐ chū tài shān nán huáng quán dōng nán liú jìng huá chéng xi

黄水出太山南黄泉,东南流径华城西。

shǐ bó wèi zhèng huán gōng yuē huá jūn zhī tǔ yě

史伯谓郑桓公曰:华,君之土也。

wéi zhāo yuē huá guó míng yǐ

韦昭曰:华,国名矣。

shǐ jì qín zhāo wáng sān shí sān nián bái qǐ gōng wèi bá huá yáng zǒu máng mǎo zhǎn shǒu shí wǔ wàn

《史记》秦昭王三十三年,白起攻魏,拔华阳,走芒卯,斩首十五万。

kě mǎ biāo yuē huá yáng tíng míng zài mì xiàn

可马彪曰:华阳,亭名,在密县。

jī shū yè cháng cǎi yào yú shān zé

嵇叔夜常采药于山泽。

xué qín yú gǔ rén jí cǐ tíng yě

学琴于古人,即此亭也。

huáng shuǐ dōng nán liú yòu yǔ yī shuǐ hé

黄水东南流,又与一水合。

shuǐ chū huá chéng nán gāng yī yuán liǎng fēn quán liú pài bié dōng wèi qī hǔ jiàn shuǐ xi liú jí shì shuǐ yě

水出华城南冈,一源两分,泉流派别,东为七虎涧水,西流即是水也。

qí shuǐ xī nán liú zhù yú huáng shuǐ huáng jí chūn qiū zhī suǒ wèi huáng yá yě

其水西南流,注于黄水,黄即《春秋》之所谓黄崖也。

gù dù yù yún yuàn líng xiàn xi yǒu huáng shuǐ zhě yě

故杜预云:苑陵县西有黄水者也。

yòu dōng nán liú shuǐ cè yǒu èr tái wèi zhī jī sù tái tái dōng jí èr shuǐ zhī huì yě

又东南流,水侧有二台,谓之积粟台,台东即二水之会也。

bǔ zhāng shān shuǐ zhù zhī shuǐ dōng chū bǔ zhāng shān xi liú zhù yú huáng shuǐ

捕獐山水注之,水东出捕獐山,西流注于黄水。

huáng shuǐ yòu nán zhì zhèng chéng běi dōng zhuǎn yú chéng zhī dōng běi yǔ huáng gōu hé

黄水又南至郑城北,东转于城之东北,与黄沟合。

shuǐ chū bǔ zhāng shān dōng nán liú zhì zhèng chéng dōng běi rù huáng shuǐ

水出捕獐山,东南流至郑城东,北入黄水。

huáng shuǐ yòu dōng nán jìng lóng yuān dōng nán qī lǐ gōu shuǐ zhù zhī shuǐ chū xì hou tíng dōng nán píng dì dōng zhù yòu qū ér nán liú jìng shēng chéng dōng yòu nán lì zhú chéng xi jí zhèng dài fū zhú zhī wǔ yì yě

黄水又东南,径龙渊东南,七里沟水注之,水出隙候亭东南平地,东注,又屈而南流,径升城东,又南历烛城西,即郑大夫烛之武邑也。

yòu nán liú zhù yú wěi shuǐ yě

又南流注于洧水也。

yòu dōng nán guò cháng shè xiàn běi wěi shuǐ dōng nán liú nán pú běi pú èr shuǐ rén yān pú yīn pū

又东南过长社县北,洧水东南流,南濮、北濮二水人焉,濮音仆。

wěi shuǐ yòu dōng nán yǔ lóng yuān shuǐ hé shuǐ chū cháng shè xiàn xī běi yǒu gù gōu shàng chéng wěi shuǐ shuǐ shèng zé tōng zhù lóng yuān shuǐ jiǎn zé lǜ qú chuò liú

洧水又东南与龙渊水合,水出长社县西北,有故沟,上承洧水,水盛则通注龙渊,水减则律渠辍流。

qí dú zhōng quán nán zhù dōng zhuǎn wéi yuān lǜ shuǐ píng tán qīng jié chéng shēn fǔ shì yóu yú lèi ruò chéng kōng yǐ suǒ wèi yuān wú qián lín yě yòu dōng jìng zhǎng shè xiàn gù chéng běi zhèng zhī cháng gě yì yě

其渎中泉,南注东转为渊,绿水平潭,清洁澄深,俯视游鱼,类若乘空矣,所谓渊无潜鳞也,又东径长社县故城北,郑之长葛邑也。

chūn qiū yǐn gōng wǔ nián sòng rén fá zhèng wéi cháng gě shì yě

《春秋》隐公五年,宋人伐郑,围长葛是也。

hòu shè shù bào cháng gù yuē zhǎng shè wèi yǐng chuān jùn zhì yě

后社树暴长,故曰长社,魏颖川郡治也。

yú yǐ jǐng míng zhōng chū zǎi cí jùn yú nán chéng xī cè xiū lì kè guǎn

余以景明中出宰兹郡,于南城西侧,修立客馆。

bǎn zhù jì xìng yú tǔ xià de yī shù gēn shén zhuàng dà yí shì gù shè guài zhǎng bào mào zhě yě

版筑既兴,于土下得一树根,甚壮大,疑是故社怪长暴茂者也。

jī zhī gù shuō xiàn wú lóng yuān shuǐ míng gài chū jìn shì yǐ

稽之故说,县无龙渊水名,盖出近世矣。

jīng xiāng fán chūn qiū tǔ dì míng yuē zhǎng shè běi jiè yǒu bǐng shuǐ

京相璠《春秋土地名》曰:长社北界有禀水。

dàn shì shuǐ dǎo yú huáng qiàn zhī zhōng fēi běi jiè zhī suǒ wèi

但是水导于隍堑之中,非北界之所谓。

yòu àn jīng shè dì míng bìng yún zhǎng shè xiàn běi yǒu cháng gě xiāng

又按京、社地名,并云:长社县北有长葛乡。

sī nǎi xiàn xǐ yú nán yǐ

斯乃县徙于南矣。

rán zé shì shuǐ jí bǐng shuǐ yě

然则是水即禀水也。

qí shuǐ yòu dōng nán jìng jí chéng běi

其水又东南径棘城北。

zuǒ zhuàn suǒ wèi chu zi fá zhèng jiù qí cì yú jí zé zhě yě

《左传》所谓楚子伐郑,救齐,次于棘泽者也。

bǐng shuǐ yòu dōng zuǒ zhù wěi shuǐ

禀水又东,左注洧水。

wěi shuǐ yòu dōng nán fēn wéi èr shuǐ qí zhī shuǐ dōng běi liú zhuāng shā yī shuǐ dōng jìng xǔ chāng xiàn

洧水又东南,分为二水,其枝水东北流庄沙,一水东径许昌县。

gù xǔ nán guó yě jiāng xìng

故许男国也,姜姓。

sì yuè zhī hòu yǐ

四岳之后矣。

mù tiān zǐ chuán suǒ wèi tiān zǐ jiàn xǔ nán yú wěi shàng zhě yě

《穆天子传》所谓天子见许男于洧上者也。

hàn zhāng dì jiàn chū sì nián fēng mǎ guāng wèi hòu guó

汉章帝建初四年,封马光为侯国。

chūn qiū zuǒ zhù qī yuē hàn yǐ xǔ shī tiān xià

《春秋佐助期》曰:汉以许失天下。

jí wèi chéng hàn lì suì gǎi míng xǔ chāng yě

及魏承汉历,遂改名许昌也。

chéng nèi yǒu jǐng fú diàn jī wèi lǎng dì tài hé zhōng zào zhǔn jià bā bǎi yú wàn

城内有景福殿基,魏朗帝太和中造,准价八百余万。

wěi shuǐ yòu dōng rén wèn cāng chéng nèi sú yǐ shì shuǐ wèi wèn shuǐ gù yǒu wèn cāng zhī míng fēi yě gài wěi shuǐ zhī dǐ gé ěr

洧水又东,人汶仓城内,俗以是水为汶水,故有汶仓之名,非也,盖洧水之邸阁耳。

wěi shuǐ yòu dōng jìng yān líng xiàn gù chéng nán

洧水又东径鄢陵县故城南。

li qí yuē liù guó wèi ān líng yě

李奇曰:六国为安陵也。

xī qín qiú yì dì táng qiě shòu shǐ yú cǐ

昔秦求易地,唐且受使于此。

hàn gāo dì shí èr nián fēng dū wèi zhū pì wèi hòu guó

汉高帝十二年,封都尉朱濞为侯国。

wáng mǎng gēng míng zuǒ tíng

王莽更名左亭。

wěi shuǐ yòu dōng yān líng bēi shuǐ zhù zhī shuǐ chū yān líng nán bēi dōng xī nán liú zhù yú wěi shuǐ yě

洧水又东,鄢陵陂水注之,水出鄢陵南陂东,西南流,注于洧水也。

yòu dōng nán guò xīn jí xiàn dōng běi wěi shuǐ zì yān líng dōng jìng tóng qiū nán sú wèi zhī tiān jǐng líng yòu yuē gāng fēi yě

又东南过新汲县东北,洧水自鄢陵东径桐丘南,俗谓之天井陵,又曰冈,非也。

wěi shuǐ yòu qū ér nán liú shuǐ shàng yǒu liáng wèi zhī tóng mén qiáo jiè tóng qiū yǐ qǔ chēng yì yán qǔ tóng mén tíng ér zhe mù yān

洧水又屈而南流,水上有梁,谓之桐门桥,藉桐丘以取称,亦言取桐门亭而著目焉。

rán bù zhī tíng zhī suǒ zài wèi zhī xiáng yě

然不知亭之所在,未之详也。

wěi shuǐ yòu dōng nán jìng tóng qiū chéng

洧水又东南,径桐丘城。

chūn qiū zuǒ zhuàn zhuāng gōng èr shí bā nián chu dài zhèng

《春秋左传》庄公二十八年,楚代郑。

zhèng rén jiāng bēn tóng qiū jí cǐ chéng yě

郑人将奔桐丘,即此城也。

dù yù chūn qiū shì de yuē yǐng chuān xǔ chāng chéng dōng běi jīng xiāng fán yuē zhèng de yě

杜预《春秋释地》曰:颖川,许昌城东北,京相璠曰:郑地也。

jīn tú wú ér chéng jiàn cún xī nán qù xǔ chāng gù chéng kě sān shí wǔ lǐ

今图无,而城见存,西南去许昌故城可三十五里。

sú míng zhī yuē dī qí chéng nán jí zhǎng dī gù wěi shuǐ zhī běi fáng yě

俗名之曰堤,其城南即长堤,固洧水之北防也。

xī miàn tóng qiū qí chéng yá zhǎng ér bù fāng gài píng qiū zhī chēng jí chéng zhī míng yǐ

西面桐丘,其城邪长而不方,盖凭丘之称,即城之名矣。

wěi shuǐ yòu dōng jìng xīn jí xiàn gù chéng běi

洧水又东径新汲县故城北。

hàn xuān dì shén què èr nián

汉宣帝神雀二年。

zhì yú xǔ zhī jí xiāng qū wěi chéng yǐ hé nèi yǒu jí xiàn gù jiā xīn yě

置于许之汲乡曲洧城,以河内有汲县,故加新也。

chéng zài wěi shuǐ nán dī shàng

城在洧水南堤上。

yòu dōng wěi shuǐ yòu yǐ wèi huò bēi

又东,洧水右迤为濩陂。

wěi shuǐ yòu jìng kuāng chéng nán fú gōu zhī kuāng tíng yě

洧水又径匡城南,扶沟之匡亭也。

yòu dōng wěi shuǐ zuǒ yǐ wèi yā zǐ bēi wèi zhī dà xué kǒu yě

又东,洧水左迤为鸭子陂,谓之大穴口也。

yòu dōng nán guò máo chéng yì zhī dōng běi

又东南过茅城邑之东北。

wěi shuǐ zì dà xué kǒu dōng nán jìng wěi yáng chéng xī nán jìng máo chéng dōng běi yòu nán zuǒ hé jiǎ gēng gōu

洧水自大穴口,东南径洧阳城,西南径茅城东北又南,左合甲庚沟。

gōu shuǐ shàng chéng wěi shuǐ yú dà xué kǒu dōng běi zhī fēn dōng jìng wěi yáng gù chéng nán sú wèi zhī fù yáng chéng fēi yě

沟水上承洧水于大穴口,东北枝分,东径洧阳故城南,俗谓之复阳城,非也。

gài wěi fù zì lèi yīn dú biàn

盖洧、复字类音读变。

hàn jiàn ān zhōng fēng sī kōng jì jiǔ guō fèng xiào wèi hòu guó qí shuǐ yòu dōng nán wèi yā zǐ bēi

汉建安中,封司空祭酒郭奉孝为侯国,其水又东南,为鸭子陂。

bēi guǎng shí wǔ lǐ yú bō nán rù jiǎ gēng gōu xi zhù wěi dōng běi xiè shā

陂广十五里,余波南入甲庚沟,西注洧,东北泻沙。

wěi shuǐ yòu nán jìng yī gù chéng xi shì wèi zhī sī xiāng chéng xi qù wěi shuǐ shí wǔ lǐ wěi shuǐ yòu yòu hé huò bēi shuǐ shuǐ shàng chéng wěi shuǐ yú xīn jí xiàn nán jìng xīn jí xiàn gù chéng dōng yòu nán jī ér wèi bēi

洧水又南径一故城西,世谓之思乡城,西去洧水十五里,洧水又右合濩陂水,水上承洧水于新汲县,南径新汲县故城东,又南积而为陂。

bēi zhī xī běi jí zhǎng shè chéng

陂之西北,即长社城。

bēi shuǐ dōng yì wěi dī

陂水东翼洧堤。

xī miàn máo yì zì chéng běi mén liè zhù dī dào qì yú cǐ gāng shì shàng wèi zhī máo gāng

西面茅邑,自城北门列筑堤道,迄于此冈,世尚谓之茅冈。

jí jīng suǒ wèi máo chéng yì yě

即《经》所谓茅城邑也。

bēi shuǐ běi chū dōng rù wěi jīn xī běi nà yì liú

陂水北出,东入洧津,西北纳异流。

yòu dōng guò xí yáng chéng xi zhé rù yú yǐng

又东过习阳城西,折入于颍。

wěi shuǐ yòu dōng nán jìng chén tíng dōng sú wèi zhī tián chéng fēi yě

洧水又东南径辰亭东,俗谓之田城,非也。

gài tián chén shēng xiāng jìn chéng tíng yīn yùn lián gù yě

盖田、辰声相近,城亭音韵联故也。

jīng shū lǔ xuān gōng shí yī nián chu zi chén hóu zhèng bó méng yú chén líng yě

《经》书:鲁宣公十一年,楚子、陈侯、郑伯盟于辰陵也。

jīng xiāng fán yuē yǐng chuān cháng píng yǒu gù chén tíng

京相璠曰:颍川长平有故辰亭。

dù yù yuē cháng píng xiàn dōng nán yǒu chén tíng

杜预曰:长平县东南有辰亭。

jīn cǐ chéng zài cháng píng chéng xī běi cháng píng chéng zài dōng nán huò dù shì zhī miù chuán shū zhī wù ěr

今此城在长平城西北,长平城在东南,或杜氏之谬,《传》书之误耳。

cháng píng dōng nán lào bēi běi pàn yǒu yī fù dōng xī jiǎn lǐ nán běi wǔ shí xǔ bù sú wèi zhī xīn tíng tái

长平东南涝陂北畔,有一阜,东西减里,南北五十许步,俗谓之新亭台。

yòu yí shì dù shì suǒ wèi chén tíng ér wèi zhī xiáng yě

又疑是杜氏所谓辰亭,而未之详也。

wěi shuǐ yòu nán jìng cháng píng xiàn gù chéng xi wáng mǎng zhī zhǎng zhèng yě

洧水又南径长平县故城西,王莽之长正也。

wěi shuǐ yòu nán fēn wéi èr shuǐ zhī fēn dōng chū wèi zhī wǔ liáng gōu jìng xí yáng chéng běi yòu dōng jìng zhě qiū nán qiū shàng yǒu gù chéng

洧水又南,分为二水,枝分东出,谓之五梁沟,径习阳城北,又东径赭丘南,丘上有故城。

jùn guó zhì yuē cháng píng gù shǔ rǔ nán xiàn yǒu zhě qiū chéng jí cǐ chéng yě

《郡国志》曰:长平故属汝南县,有赭丘城,即此城也。

yòu dōng jìng cháng píng chéng nán dōng zhù lào bēi

又东径长平城南,东注涝陂。

wěi shuǐ nán chū wèi zhī jī lóng shuǐ gù shuǐ huì yǒu lóng kǒu zhī míng yǐ

洧水南出,谓之鸡笼水,故水会有笼口之名矣。

wěi shuǐ yòu dōng jìng xí yáng chéng xi xī nán zhé rù yǐng dì lǐ zhì yuē wěi shuǐ dōng nán zhì cháng píng xiàn rù yǐng zhě yě

洧水又东径习阳城西,西南折入颍,《地理志》曰:洧水东南至长平县入颍者也。

yì shuǐ chū hé nán mì xiàn dà guī shān dà guī jí jù cí shān yě

潩水出河南密县大騩山,大騩即具茨山也。

huáng dì dēng jù cí zhī shān shēng yú hóng dī shàng shòu shén zhī tú yú huá gài tóng zǐ jí shì shān yě

黄帝登具茨之山,升于洪堤上,受《神芝图》于华盖童子,即是山也。

yì shuǐ chū qí ā liú ér wèi bēi sú wèi zhī yù nǚ chí

潩水出其阿流而为陂,俗谓之玉女池。

dōng jìng guài shān běi shǐ jì wèi xiāng wáng liù nián bài chu yú xíng shān zhě yě

东径怪山北,《史记》魏襄王六年,败楚于陉山者也。

shān shàng yǒu zhèng jì zhòng jiā

山上有郑祭仲家。

zhǒng xi yǒu zǐ chǎn mù lèi shí wèi fāng fén fén dōng yǒu miào bìng dōng běi xiàng zhèng chéng

冢西有子产墓,累石为方坟,坟东有庙,并东北向郑城。

dù yuán kǎi yán bù wàng běn

杜元凯言不忘本。

jì miào jiù yǒu yī kū bǎi shù qí chén gēn gù zhū zhī shàng duō shēng zhì bǎi chéng lín liè xiù qīng qīng wàng zhī qí kě jiā yǐ

际庙旧有一枯柏树,其尘根故株之上,多生稚柏成林,列秀青青,望之,奇可嘉矣。

yì shuǐ yòu dōng nán jìng zhǎng shè chéng xī běi fu pú běi pú èr shuǐ chū yān

潩水又东南径长社城西北,甫濮、北濮二水出焉。

liú chéng zhī zhe yǒng chū jì yún shuǐ jīng pú shuǐ yuán chū dà guī shān dōng běi liú zhù sì wèi líng wén yīn yú shuǐ shàng

刘澄之著《永初记》云:《水经》,濮水源出大騩山,东北流注泗,卫灵闻音于水上。

shū wèi guāi yǐ

殊为乖矣。

yú àn shuǐ jīng wèi yì shuǐ bù wéi pú yě

余按《水经》为潩水,不为濮也。

shì shuǐ shǒu shòu yì shuǐ chuān qú shuāng yǐn jù dōng zhù wěi

是水首受潩水,川渠双引,俱东注洧。

wěi yǔ zhī guò shā zhī liú pài luàn hù de tōng chēng

洧与之过沙,枝流派乱,互得通称。

shì yǐ chūn qiū zhāo gōng jiǔ nián qiān chéng fù rén yú chén yǐ yí pú xi tián yì zhī

是以《春秋》昭公九年,迁城父人于陈,以夷濮西田益之。

jīng xiāng fán yuē yǐ yí zhī pú xi tián yì yě

京相璠曰:以夷之濮西田益也。

dù yù yì yán yǐ yí tián zài pú shuǐ xī zhě yǔ chéng fù rén

杜预亦言,以夷田在濮水西者与城父人。

fú qián yuē

服虔曰。

pú shuǐ míng yě

濮,水名也。

qiě zì lèi yīn tóng jīn lán miǎo bié bù dé wèi běi pú shàng yuán

且字类音同,津澜邈别,不得为北濮上源。

shī shì chuán yīn yú qí shàng yǐ

师氏传音于其上矣。

yì shuǐ yòu nán jìng zhōng tíng xi yòu dōng nán jìng huáng tái xī yòu dōng nán jìng guān tíng xi yòu dōng nán jìng wǎn tíng xi zhèng dài fū wǎn shè quǎn zhī gù yì yě

潩水又南径钟亭西,又东南径皇台西,又东南径关亭西,又东南径宛亭西,郑大夫宛射犬之故邑也。

yì shuǐ yòu nán fēn wéi èr shuǐ yī shuǐ nán chū jìng hú chéng dōng gù yǐng yīn xiàn zhī hú rén tíng yě

潩水又南,分为二水,一水南出径胡城东,故颍阴县之狐人亭也。

qí shuǐ nán jié wèi bēi wèi zhī hú chéng bēi

其水南结为陂,谓之胡城陂。

yì shuǐ zì zhī qú dōng jìng qū qiáng chéng dōng huáng bēi shuǐ zhù zhī

潩水自枝渠东径曲强城东,皇陂水注之。

shuǐ chū xī běi huáng tái qī nǚ gāng běi huáng bēi jí gǔ zhǎng shè xiàn zhī zhuó zé yě

水出西北皇台七女冈北,皇陂即古长社县之浊泽也。

shǐ jì wèi huì wáng yuán nián hán yì hóu yǔ zhào chéng hóu hé jūn fá wèi zhàn yú zhuó zé shì yě

《史记》魏惠王元年,韩懿侯与赵成侯合军伐魏,战于浊泽是也。

qí zhī běi duì jī míng chéng jí zhǎng shè xiàn zhī zhuó chéng yě

其肢北对鸡鸣城,即长社县之浊城也。

bēi shuǐ dōng nán liú jìng hú quán chéng běi gù yǐng yīn xiàn zhī hú zōng xiāng yě

陂水东南流、径胡泉城北,故颍阴县之狐宗乡也。

yòu dōng hé hú chéng bēi shuǐ shuǐ shàng chéng huáng bēi ér dōng nán liú zhù yú huáng shuǐ wèi zhī hé zuò kǒu

又东合胡城陂水,水上承皇陂,而东南流注于黄水,谓之合作口。

ér dōng jìng qū qiáng chéng běi dōng liú rù yì shuǐ

而东径曲强城北,东流入潩水。

shí rén wèi zhī chì shuǐ fēi yě

时人谓之敕水,非也。

chì yì yīn xiāng lèi gù zì cóng shēng biàn ěr

敕、潩音相类,故字从声变耳。

yì shuǐ yòu jìng dōng xī wǔ tíng jiān liǎng chéng xiāng duì yí shì gǔ zhī àn mén shǐ qiān suǒ wèi zǒu xī shǒu yú àn mén zhě yě

潩水又径东西武亭间,两城相对,疑是古之岸门,史迁所谓走犀首于岸门者也。

xú guǎng yuē yǐng yīn yǒu àn tíng wèi zhī shì fǒu

徐广曰颍阴有岸亭,未知是否。

yì shuǐ yòu nán jìng shè dà chéng dōng jí zhèng gōng sūn shè quǎn chéng yě gài sú miù ěr

潩水又南径射大城东,即郑公孙射犬城也,盖俗谬耳。

yì shuǐ yòu nán jìng yǐng yīn xiàn gù chéng xi

潩水又南,径颍阴县故城西。

wèi míng dì fēng sī kōng chén qún wèi hòu guó

魏明帝封司空陈群为侯国。

qí shuǐ yòu dōng nán jìng xǔ chāng chéng nán yòu dōng nán yǔ xuān liáng bēi shuǐ hé bēi shàng chéng láng bēi

其水又东南径许昌城南,又东南,与宣梁陂水合,陂上承狼陂。

yú yǐng yīn chéng xī nán bēi nán běi èr shí lǐ dōng xī shí lǐ

于颍阴城西南,陂南北二十里,东西十里。

chūn qiū zuǒ zhuàn yuē chu zi fá zhèng shī yú láng yuān shì yě

《春秋左传》曰楚子伐郑,师于狼渊是也。

qí shuǐ dōng nán rù xǔ chāng xiàn jìng jù líng chéng běi zhèng de yě

其水东南入许昌县,径巨陵城北,郑地也。

chūn qiū zuǒ shì zhuàn zhuāng gōng shí sì nián zhèng lì gōng huò fu xiá yú dà líng

《春秋左氏传》庄公十四年,郑厉公获傅瑕于大陵。

jīng xiāng fán yuē yǐng chuān lín yǐng xiàn dōng běi èr shí wǔ lǐ yǒu gù jù líng tíng gǔ dà líng yě

京相璠曰:颍川临颖县东北二十五里,有故巨陵亭,古大陵也。

qí shuǐ yòu dōng jī ér wèi bēi wèi zhī xuān liáng bēi yě

其水又东积而为陂,谓之宣梁陂也。

bēi shuǐ yòu dōng nán rén yì shuǐ

陂水又东南人潩水。

yì shuǐ yòu xī nán liú jìng táo chéng xi yòu dōng nán jìng táo bēi dōng

潩水又西南流径陶城西,又东南径陶陂东。

dōng nán rù yú yǐng

东南入于颍。

zhēn shuǐ chū zhèng xiàn xī běi píng dì zhēn shuǐ chū kuài chéng xī běi jī luò wù xià dōng nán liú jìng gǔ fù chéng xi

潧水出郑县西北平地,潧水出郐城西北鸡络坞下,东南流,径贾复城西。

dōng nán liú zuǒ hé shuǐ shuǐ chū gǔ fù chéng dōng nán liú zhù yú zhēn

东南流,左合水,水出贾复城东,南流注于潧。

zhēn shuǐ yòu nán zuǒ huì chéng yún shān shuǐ shuǐ chū xī běi chéng yún shān dōng nán lì hún zi gāng dōng zhù shì wèi gāng xiá wèi wǔ míng kǒu dōng nán liú zhù yú zhēn

潧水又南,左会承云山水,水出西北承云山,东南历浑子冈东注,世谓冈峡为五鸣口,东南流,注于潧。

zhēn shuǐ yòu dōng nán liú lì xià tián chuān jìng kuài chéng xi wèi zhī wèi liǔ quán shuǐ yě

潧水又东南流,历下田川,径郐城西,渭之为柳泉水也。

gù shǐ bó dá huán gōng yuē jūn yǐ chéng zhōu zhī zhòng fèng cí fá zuì ruò kè guó kuài jūn zhī tǔ yě

故史伯答桓公曰:君以成周之众,奉辞伐罪,若克虢、郐,君之土也。

rú qián huá hòu hé yòu luò zuǒ jì zhǔ fú guī ér shí zhēn wěi xiū diǎn xíng yǐ shǒu zhī kě yǐ shǎo gù jí wèi cǐ yǐ

如前华后河,右洛左济,主芣騩而食潧洧,修典刑以守之,可以少固,即谓此矣。

zhēn shuǐ yòu nán xuán liú bēn hè bēng zhù zhàng yú qí xià jī shuǐ chéng tán guǎng kǒu shí xǔ bù yuān shēn nán cè yòu nán zhù yú wěi shī suǒ wèi zhēn yǔ wěi zhě yě shì yì wèi zhī wèi kuài shuǐ yě

潧水又南,悬流奔壑,崩注丈余,其下积水成潭,广口十许步,渊深难测,又南注于洧,《诗》所谓溱与洧者也,世亦谓之为郐水也。

dōng guò qí xiàn běi yòu dōng nán guò qí xiàn dōng yòu nán rù yú wěi shuǐ

东过其县北,又东南过其县东,又南入于洧水。

zì kuài zhēn dōng nán gèng wú bié dú bù dé jìng xīn zhèng ér huì wěi yě

自郐、潧东南,更无别渎,不得径新郑而会洧也。

zhèng chéng dōng rén wěi zhě huáng yá shuǐ yě

郑城东人洧者,黄崖水也。

gài jīng wù zhèng ěr

盖《经》误证耳。

qú chū xíng yáng běi hé dōng nán guò zhōng móu xiàn zhī běi

渠出荥阳北河,东南过中牟县之北。

fēng sú tōng yuē qú zhě shuǐ suǒ jū yě qú shuǐ zì hé yǔ jì luàn liú dōng jìng yíng zé běi dōng nán fēn jì lì zhōng móu xiàn zhī pǔ tián zé běi yǔ yáng wǔ fēn shuǐ

《风俗通》曰:渠者,水所居也,渠水自河与济乱流,东径荥泽北,东南分济,历中牟县之圃田泽北,与阳武分水。

zé duō má huáng cǎo gù shù zhēng jì yuē jiàn xiàn jìng biàn dǔ sī huì qióng zé zhī yú jiè

泽多麻黄草,故《述征记》曰:践县境便睹斯卉,穷则知逾界。

jīn suī bù néng rán liàng yì fēi miù

今虽不能,然谅亦非谬。

shī suǒ wèi dōng yǒu pǔ cǎo yě

《诗》所谓东有圃草也。

huáng wǔ zǐ yuē zhèng zhī yǒu yuán pǔ yóu qín zhī yǒu jù pǔ

皇武子曰:郑之有原圃,犹秦之有具圃。

zé zài zhōng móu xiàn xi xi xiàn cháng chéng dōng jí guān dù běi pèi qú shuǐ dōng xī sì shí xǔ lǐ nán běi èr shí xǔ lǐ

泽在中牟县西,西限长城,东极官渡,北佩渠水,东西四十许里,南北二十许里。

zhōng yǒu shā gāng shàng xià èr shí sì pǔ jīn liú jìng tōng yuān tán xiāng jiē gè yǒu míng yān

中有沙冈,上下二十四浦,津流径通,渊潭相接,各有名焉。

yǒu dà jiàn xiǎo jiàn dà huī xiǎo huī yì lǔ liàn qiū dà bái yáng xiǎo bái yáng sàn xià yǔ zhōng yáng juàn dà gǔ

有大渐、小渐、大灰、小灰、义鲁、练秋、大白杨、小白杨、散吓、禹中、羊圈、大鹄。

xiǎo gǔ lóng zé mì luō dà āi xiǎo āi dà zhǎng xiǎo zhǎng dà suō xiǎo suō bó qiū dà gài niú yǎn děng pǔ

小鹄、龙泽、蜜罗、大哀、小哀、大长、小长、大缩、小缩、伯丘、大盖、牛眼等浦,

shuǐ shèng zé běi zhù

水盛则北注,

qú yì zé nán bō

渠溢则南播,

gù zhú shū jì nián liáng huì chéng wáng shí nián

故《竹书纪年》梁惠成王十年,

rù hé shuǐ gàn fǔ tián

入河水干甫田,

yòu wèi dà gōu ér yǐn fu shuǐ zhě yě

又为大沟而引甫水者也。

yòu yǒu yī dú zì suān zǎo shòu hé dǎo zì pú dú lì suān zǎo jìng yáng wǔ xiàn nán chū shì wèi zhī shí zì gōu ér shǔ yú qú

又有一读,自酸枣受河,导自濮读,历酸枣,径阳武县南出,世谓之十字沟,而属于渠。

huò wèi shì dú wéi liáng huì zhī nián suǒ kāi ér bù néng xiáng yě

或谓是读为梁惠之年所开,而不能详也。

sī pǔ nǎi shuǐ zé zhī suǒ zhōng wèi zhèng xí zhī yuān sǒu yǐ

斯浦乃水泽之所钟,为郑隰之渊薮矣。

qú shuǐ yòu hé wǔ chí gōu

渠水右合五池沟。

gōu shàng chéng zé shuǐ xià liú zhù qú wèi zhī wǔ chí kǒu

沟上承泽水,下流注渠,谓之五池口。

wèi jiā píng sān nián sī mǎ yì shuài zhōng jūn tǎo tài wèi wáng lìng yú shòu chūn zì bǐ ér hái dì shǐ shì zhōng wéi dàn láo jūn yú wǔ chí zhě yě

魏嘉平三年,司马懿帅中军讨太尉王凌于寿春,自彼而还,帝使侍中韦诞劳军于五池者也。

jīn qí de wèi wǔ chí xiāng yǐ

今其地为五池乡矣。

qú shuǐ yòu dōng bù jiā gōu shuǐ zhù zhī shuǐ chū jīng xiàn dōng nán méi shān běi xī

渠水又东,不家沟水注之,水出京县东南梅山北溪。

chūn qiū xiāng gōng shí bā nián chu zi féng gōng zǐ gé lǜ ruì shī qīn fèi yòu huí méi shān

《春秋》襄公十八年,楚子冯、公子格率锐师侵费,右回梅山。

dù yù yuē zài mì dōng běi

杜预曰:在密东北。

jí shì shān yě

即是山也。

qí shuǐ zì xī dōng běi liú jìng guǎn chéng xi

其水自溪东北流,径管城西。

gù guǎn guó yě zhōu wǔ wáng yǐ fēng guǎn shū yǐ

故管国也,周武王以封管叔矣。

chéng wáng yòu ruò zhōu gōng shè zhèng guǎn shū liú yán yuē gōng jiāng bù lì yú rú zǐ

成王幼弱,周公摄政,管叔流言曰:公将不利于孺子。

gōng fù chī xiāo yǐ fá zhī jí dōng shān zhī shī shì yě

公赋《鸱鸮》以伐之,即东山之师是也。

zuǒ zhuàn xuān gōng shí èr nián jìn shī jiù zhèng chu cì guǎn yǐ dài zhī

《左传》宣公十二年,晋师救郑,楚次管以待之。

dù yù yuē jīng xiàn dōng běi yǒu guǎn chéng zhě shì yě

杜预曰京县东北有管城者是也。

sú wèi zhī wèi guǎn shuǐ

俗谓之为管水。

yòu dōng běi fēn wéi èr shuǐ yī shuǐ dōng běi liú zhù huáng què gōu wèi zhī huáng yuān yuān zhōu bǎi bù

又东北分为二水,一水东北流,注黄雀沟,谓之黄渊,渊周百步。

qí yī shuǐ dōng yuè cháng chéng dōng běi liú shuǐ jī wèi yuān nán běi èr lǐ dōng xī bǎi bù wèi zhī bǎi chǐ shuǐ

其一水东越长城,东北流,水积为渊,南北二里,东西百步,谓之百尺水。

běi rù pǔ tián zé fēn wéi èr shuǐ

北入圃田泽,分为二水。

yī shuǐ dōng běi jìng dōng wǔ qiáng chéng běi

一水东北径东武强城北。

hàn shū

《汉书。

cáo cān chuán jī yǔ yīng yú kūn yáng zhuī zhì yè hái gōng wǔ qiáng yīn zhì xíng yáng xuē zàn yún àn wǔ qiáng chéng zài yáng wǔ xiàn

曹参传》:击羽婴于昆阳,追至叶,还攻武强,因至荥阳:薛瓒云,按武强城在阳武县。

jí sī chéng yě

即斯城也。

hàn gāo dì liù nián fēng qí jiāng zhuāng bù shí wèi hòu guó

汉高帝六年,封骑将庄不识为侯国。

yòu dōng běi liú zuǒ zhù yú qú wèi bù jiā shuǐ kǒu yě

又东北流,左注于渠,为不家水口也。

yī shuǐ dōng liú yòu qū ér fu zhuǎn dōng nán zhù bái gōu yě

一水东流,又屈而甫转,东南注白沟也。

qú shuǐ yòu dōng qīng chí shuǐ zhù zhī

破水的东边有清水堤防翼护,西边面对茅邑。

shuǐ chū qīng yáng tíng xī nán píng dì dōng běi liú jìng qīng yáng tíng nán dōng liú jí gù qīng rén chéng yě

水出清阳亭西南平地,东北流,径清阳亭南,东流,即故清人城也。

shī suǒ wèi qīng rén zài péng péng wèi gāo kè yì yě

《诗》所谓清人在彭,彭为高克邑也。

gù dù yù chūn qiū shì de yún zhōng móu xiàn xi yǒu qīng yáng tíng shì yě

故杜预《春秋释地》云中牟县西有清阳亭是也。

qīng shuǐ yòu qū ér běi liú zhì qīng kǒu zé qī hǔ jiàn shuǐ zhù zhī

清水又屈而北流,至清口泽,七虎涧水注之。

shuǐ chū huá chéng nán gāng yī yuán liǎng pài lǜ chuān qù bié xī rén huáng què gōu dōng wèi qī hǔ xī yì wèi zhī wèi huá shuǐ yě

水出华城南冈,一源两派,律川趣别,西人黄雀沟,东为七虎溪,亦谓之为华水也。

yòu dōng běi liú zǐ guāng gōu shuǐ zhù zhī shuǐ chū huá yáng chéng dōng běi ér dōng liú sú míng yuē zǐ guāng jiàn

又东北流,紫光沟水注之,水出华阳城东北,而东流,俗名曰紫光涧。

yòu dōng běi zhù huá shuǐ

又东北注华水。

huá shuǐ yòu dōng jìng fěi chéng běi jí běi lín tíng yě

华水又东径棐城北,即北林亭也。

chūn qiū zhàng gōng yǔ zhèng bó yàn yú fěi lín zi jiā fù hóng yàn zhě yě

《春秋》丈公与郑伯宴于棐林,子家赋《鸿雁》者也。

chūn qiū xuān gōng yuán nián zhū hóu huì yú fěi lín yǐ fá zhèng chu jiù zhèng yù yú běi lín

《春秋》宣公元年,诸侯会于棐林以伐郑,楚救郑,遇于北林。

fú qián yuē běi lín zhèng nán dì yě

服虔曰:北林,郑南地也。

jīng xiāng fán yuē jīn róng yáng yuàn líng xiàn yǒu gù lín xiāng zài xīn zhèng běi gù yuē běi lín yě

京相璠曰:今荣阳苑陵县有故林乡,在新郑北,故曰北林也。

yú àn lín xiāng gù chéng zài xīn zhèng dōng rú běi qī shí xǔ lǐ yuàn líng gù chéng zài dōng nán wǔ shí xǔ lǐ bù dé zài xīn zhèng běi yě

余按林乡故城,在新郑东如北七十许里,苑陵故城在东南五十许里,不得在新郑北也。

kǎo jīng fú zhī shuō bìng wèi shū yǐ

考京、服之说,并为疏矣。

dù yù yún xíng yáng zhōng móu xiàn xī nán yǒu lín tíng zài zhèng běi

杜预云:荥阳中牟县西南,有林亭,在郑北。

jīn shì tíng nán qù xīn zhèng xiàn gù chéng sì shí xǔ lǐ

今是亭南去新郑县故城四十许里。

gài yǐ nán yǒu lín xiāng tíng gù dù yù jù shì wèi běi lín zuì wéi mì yǐ

盖以南有林乡亭,故杜预据是为北林,最为密矣。

yòu yǐ lín xiāng wèi fěi yì huò yí yān

又以林乡为棐,亦或疑焉。

zhū hóu huì fěi chu yù yú cǐ níng dé zhī bù zài shì ér gèng zhǐ tā chǔ yě

诸侯会棐楚遇于此,宁得知不在是而更指他处也?

jī gǔ zhī chuán shì huò bù miù yǐ

积古之传,事或不谬矣。

yòu dōng běi jìng lù tái nán gāng běi chū wèi qī hǔ jiàn dōng liú qī shuǐ zhù zhī

又东北径鹿台南冈,北出为七虎涧,东流,期水注之。

shuǐ chū qī chéng xī běi píng dì shì hào lóng yuān shuǐ

水出期城西北平地,世号龙渊水。

dōng běi liú yòu běi jìng qī chéng xi yòu běi yǔ qī hǔ jiàn hé wèi zhī hǔ xī shuǐ luàn liú dōng zhù jìng qī chéng běi dōng huì qīng kǒu shuǐ

东北流,又北径期城西,又北与七虎涧合,谓之虎溪水,乱流东注,径期城北,东会清口水。

sī mǎ biāo jùn guó zhì yuē zhōng mù yǒu qīng kǒu shuǐ

司马彪《郡国志》曰:中牟有清口水。

jí shì shuǐ yě

即是水也。

qīng shuǐ yòu dōng běi bái gōu shuǐ zhù zhī

清水又东北,白沟水注之。

shuǐ yǒu èr yuán běi shuǐ chū mì zhī méi shān dōng nán ér dōng jìng jìng chéng nán yǔ nán shuǐ hé

水有二源,北水出密之梅山东南,而东径靖城南,与南水合。

nán shuǐ chū tài shān xī běi liú zhì jìng chéng nán zuǒ zhù běi shuǐ jí chéng shuǐ yě

南水出大山,西北流至靖城南,左注北水,即承水也。

shān hǎi jīng yuē chéng shuǐ chū tài shān zhī yīn dōng běi liú zhù yú yì shuǐ zhě yě

《山海经》曰:承水出太山之阴,东北流,注于役水者也。

shì yì wèi zhī jìng jiàn shuǐ

世亦谓之靖涧水。

yòu dōng běi liú dà shuǐ zhù zhī

又东北流,大水注之。

shuǐ chū tài shān dōng píng de

水出大山东平地。

shān hǎi jīng yuē tài shuǐ chū yú tài shān zhī yáng ér dōng nán liú zhù yú yì shuǐ shì wèi zhī lǐ shuǐ yě

《山海经》曰:太水出于大山之阳,而东南流注于役水,世谓之礼水也。

dōng běi jìng wǔ líng chéng xi dōng běi liú zhù yú chéng shuǐ

东北径武陵城西,东北流,注于承水。

chéng shuǐ yòu dōng běi rén huáng wèng jiàn běi jìng zhōng yáng chéng xi

承水又东北人黄瓮涧,北径中阳城西。

chéng nèi yǒu jiù tái shén xiù tái cè yǒu bēi chí chí shuǐ qīng shēn

城内有旧台甚秀,台侧有陂池,池水清深。

jiàn shuǐ yòu dōng qū jìng qí chéng běi

涧水又东,屈径其城北。

zhú shū jì nián liáng huì chéng wáng shí qī nián zhèng lí hóu lái cháo zhōng yáng zhě yě

《竹书纪年》,梁惠成王十七年,郑厘侯来朝中阳者也。

qí shuǐ dōng běi liú wèi bái gōu yòu dōng běi jìng bó qín chéng běi gài bó qín zhī lǔ wǎng jìng suǒ yóu yě

其水东北流,为白沟,又东北径伯禽城北,盖伯禽之鲁往径所由也。

qū ér nán liú dōng zhù yú qīng shuǐ jí pān yuè dōu xiāng bēi suǒ wèi zì zhōng mù gù xiàn yǐ xī xi zhì yú qīng gōu zhǐ shì shuǐ yě

屈而南流,东注于清水,即潘岳《都乡碑》所谓自中牟故县以西,西至于清沟,指是水也。

luàn liú dōng jìng zhōng mù zǎi lǔ gōng cí nán hàn hé dì shí yòu fú fēng lǔ gōng zì zhòng kāng yǐ dà wèi yuàn qiān zhōng mù lìng

乱流东径中牟宰鲁恭祠南,汉和帝时,右扶风鲁恭,字仲康,以大尉掾迁中牟令。

zhèng zhuān dé huà bù rèn xíng fá lì mín jìng xìn huáng bù rù jìng

政专德化,不任刑罚,吏民敬信,蝗不入境。

hé nán yǐn yuán ān yí bù shí shǐ bù yuàn féi qīn àn xíng zhī gōng suí qīn xíng qiān mò zuò sāng shù xià zhì zhǐ qí páng

河南尹袁安疑不实,使部掾肥亲按行之,恭随亲行阡陌,坐桑树下,雉止其旁。

yǒu xiǎo ér qīn yuē r hé bù jī zhì

有小儿,亲曰:儿何不击雉?

yuē jiāng chú

曰:将雏。

qīn qǐ yuē chóng bù rù jìng yī yì

亲起曰:虫不入境,一异;

huà jí niǎo lǔ èr yì

化及鸟鲁,二异;

shù zǐ huái rén sān yì

竖子怀仁,三异。

jiǔ liú fēi yōu xián qǐng hái

久留非优贤,请还。

shì nián jiā hé shēng xiàn tíng

是年,嘉禾生县庭。

ān měi qí zhì yǐ zhuàng shàng zhī

安美其治,以状上之。

zhēng bó shì shì zhōng chē jià měi chū gōng cháng péi chéng

征博士、恃中,车驾每出,恭常陪乘。

shàng gù wèn mín zhèng wú suǒ yǐn huì

上顾问民政,无所隐讳。

gù néng yí ài zì gǔ cí xiǎng lái jīn yǐ

故能遗爱自古,祠享来今矣。

qīng gōu shuǐ yòu dōng běi jìng chén qīng tíng yí jí bó làng tíng yě

清沟水又东北径沈清亭,疑即博浪亭也。

fú qián yuē bó làng yáng wǔ nán dì míng yě

服虔曰:博浪,阳武南地名也。

jīn yǒu tíng suǒ wèi xiáng yě

今有亭,所未详也。

lì bó làng zé xī zhāng liáng wèi hán bào chóu yú qín yǐ jīn zhuī jī qín shǐ huáng bù zhōng zhōng qí fù chē yú cǐ

历博浪泽,昔张良为韩报仇于秦,以金椎击秦始皇,不中,中其副车于此。

yòu běi fēn wéi èr shuǐ zhī jīn dōng zhù qīng shuǐ

又北分为二水,枝津东注清水。

qīng shuǐ zì zhī liú běi zhù qú wèi zhī qīng gōu kǒu

清水自枝流北注渠,谓之清沟口。

qú shuǐ yòu zuǒ jìng yáng wǔ xiàn gù chéng nán dōng wèi guān dù shuǐ yòu jìng cáo dà zǔ lěi běi

渠水又左径阳武县故城南,东为官渡水,又径曹大祖垒北。

yǒu gāo tái wèi zhī guān dù tái dù zài zhōng mù gù shì yòu wèi zhī zhōng móu tái

有高台,谓之官渡台,渡在中牟,故世又谓之中牟台。

jiàn ān wǔ nián tài zǔ yíng guān dù yuán shào bǎo yáng wǔ

建安五年,太祖营官渡,袁绍保阳武。

shào lián yíng shāo qián yī shā duī wèi zhūn dōng xī shù shí lǐ

绍连营稍前,依沙堆为屯,东西数十里。

gōng yì fēn yíng xiāng yù hé zhàn bù lì

公亦分营相御,合战不利。

shào jìn lín guān dù qǐ tǔ shān dì dào yǐ bī lěi gōng yì qǐ gāo tái yǐ hàn zhī jí zhōng mù tái yě

绍进临官渡,起土山地道以逼垒,公亦起高台以捍之,即中牟台也。

jīn tái běi tǔ shān yóu zài shān zhī dōng xī shào jiù yíng yí jī bìng cún

今台北土山犹在,山之东悉绍旧营,遗基并存。

qú shuǐ yòu dōng jìng tián fēng cí běi yuán běn chū cán bù nà qí yán hài zhī

渠水又东径田丰祠北,袁本初惭不纳其言,害之。

shí rén jiā qí chéng móu wú gū jiàn lù gù lì cí yú shì yòng biǎo yuán shì fù miè zhī yi yǐ

时人嘉其诚谋,无辜见戮,故立祠于是,用表袁氏覆灭之宜矣。

yòu dōng yì shuǐ zhù zhī

又东,役水注之。

shuǐ chū yuàn líng xiàn xi xì hou tíng dōng

水出苑陵县西,隙候亭东。

shì wèi cǐ tíng wèi xì chéng fēi yě gài xì xì shēng xiāng jìn ěr

世谓此亭为郤城,非也,盖隙、隙声相近耳。

zhōng píng bēi shì míng zhī ní quán yě jí gǔ yì shuǐ yǐ

中平陂,世名之埿泉也,即古役水矣。

shān hǎi jīng yuē yì shān yì shuǐ suǒ chū běi liú zhù yú hé

《山海经》曰:役山,役水所出,北流注于河。

yí shì shuǐ yě

疑是水也。

dōng běi liú jìng yuàn líng xiàn gù chéng běi dōng běi liú jìng jiāo chéng dōng yáng qiū tíng xi shì wèi zhī jiāo gōu shuǐ

东北流径苑陵县故城北、东北流径焦城东,阳丘亭西,世谓之焦沟水。

zhú shū jì nián liáng huì chéng wáng shí liù nián qín gōng sūn zhuàng lǜ shī fá zhèng

《竹书纪年》,梁惠成王十六年,秦公孙壮率师伐郑。

wéi jiāo chéng bù kè jí cǐ chéng yě

围焦城,不克,即此城也。

sú wèi zhī yì chéng fēi yě

俗谓之驿城,非也。

yì shuǐ zì yáng qiū tíng dōng liú jìng shān mín chéng běi wèi gāo yú yuān

役水自阳丘亭东流,径山民城北,为高榆渊。

zhú shū jì nián liáng huì chéng rén shí liù nián qín gōng sūn zhuàng lǜ shī chéng shàng jī ān líng shān mín zhě yě

《竹书纪年》,梁惠成壬十六年,秦公孙壮率师城上积、安陵山民者也。

yòu dōng běi wèi cù gōu yòu dōng běi lǔ gōu shuǐ chū yān

又东北为酢沟,又东北,鲁沟水出焉。

yì shuǐ yòu dōng běi ní gōu shuǐ chū yān

役水又东北,埿沟水出焉。

yòu dōng běi wèi bā zhàng gōu yòu dōng qīng shuǐ zhī lǜ zhù zhī shuǐ zì chén chéng dōng pài zhù yú yì shuǐ

又东北为八丈沟,又东,清水枝律注之,水自沈城东派,注于役水。

yì shuǐ yòu dōng jìng cáo gōng lěi nán dōng yǔ mò shuǐ hé

役水又东径曹公垒南,东与沫水合。

shān hǎi jīng yún mò shān mò shuǐ suǒ chū běi liú zhù yú yì

《山海经》云:沫山,沫水所出,北流注于役。

jīn shì shuǐ chū zhōng mù chéng xī nán yí jí mò shuǐ yě

今天这条水发源于中牟城西南,可能就是沫水。

dōng běi liú jìng zhōng móu xiàn gù chéng xi

东北流,径中牟县故城西。

xī zhào xiàn hóu zì gěng dōu cǐ

昔赵献侯自耿都此。

bān gù yún zhào zì hán dān xǐ yān

班固云:赵自邯郸徙焉。

zhào xiāng zǐ shí fú pàng yǐ zhōng mù pàn zhì dǐng yú tíng bù yǔ jǐ zhě pēng zhī tián yīng jiāng zhài shang fù dǐng chù yě

赵襄子时,佛胖以中牟叛,置鼎于庭,不与己者烹之,田英将寨裳赴鼎处也。

xuē zàn zhù hàn shū yún zhōng mù zài chūn qiū zhī shí wèi zhèng zhī yàn yě

薛瓒注《汉书》云:中牟在春秋之时,为郑之堰也。

jí sān qīng fēn jìn zé zài wèi zhī bāng tǔ zhào zì zhāng běi bù jí cǐ yě

及三卿分晋,则在魏之邦土,赵自漳北,不及此也。

chūn qiū chuán yuē wèi hóu rú jìn guò zhōng móu fēi wèi shì jìn zhī cì yě

《春秋传》曰:卫侯如晋,过中牟,非卫适晋之次也。

jí jùn gǔ wén yuē qí shī fá zhào dōng bǐ wéi zhōng mù

《汲郡古文》曰:齐师伐赵东鄙,围中牟。

cǐ zhōng mù bù zài zhào zhī dōng yě

此中牟不在赵之东也。

àn zhōng mù dāng zài tà shuǐ zhī shàng yǐ

按中牟当在漯水之上矣。

àn chūn qiū qí fá jìn yí yí jìn chē qiān shèng zài zhōng mù wèi hóu guò zhōng móu zhōng mù rén yù fá zhī

按《春秋》齐伐晋夷仪,晋车千乘在中牟,卫侯过中牟,中牟人欲伐之。

wèi zhě shī pǔ wáng zài zhōng mù yuē wèi suī xiǎo qí jūn zài wèi kě shèng yě

卫褚师圃亡在中牟,曰:卫虽小,其君在,未可胜也。

qí shī kè chéng ér jiāo yù zhī bì bài nǎi bài qí shī

齐师克城而骄,遇之必败,乃败齐师。

fú qián bù liè zhōng mù suǒ zài

服虔不列中牟所在。

dù yù yuē jīn xíng yáng yǒu zhōng mù huí yuǎn yí wéi fēi yě

杜预曰今荥阳有中牟,回远,疑为非也。

rán dì lǐ cēn cī tǔ wú cháng yù suí qí qiáng ruò zì xiāng tūn bìng jiāng lǐ liú yí nìng kě yī yě

但地理状况很不一致,地域的范围又变化无常,随着各国力量的强弱消长,自相吞并,疆界也变动不定,怎么可以看作一成不变呢?

bīng chē suǒ zhǐ jìng yū nán zhī

兵车所指,径纡难知。

zì wèi xǐ dà liáng zhào yǐ zhōng mù yì wèi

自魏徙大梁,赵以中牟易魏。

gù zhào zhī nán jiè jí yú fú shuǐ fěi zhí zhuān zhāng yě

故赵之南界,极于浮水,匪直专漳也。

zhào zì xi qǔ hòu zhǐ zhōng mù

赵自西取后止中牟。

qí shī fá qí dōng bǐ yú yi wú xián ér zàn jìng zhǐ tà shuǐ kōng yán zhōng mù suǒ zài fēi lùn zhèng yě

齐师伐其东鄙,于宜无嫌,而瓒径指漯水,空言中牟所在,非论证也。

hàn gāo dì shí yī nián fēng shàn fù shèng wèi hòu guó

汉高帝十一年,封单父圣为侯国。

mò shuǐ yòu dōng běi zhù yú yì shuǐ

沫水又东北,注于役水。

xī wèi tài zǔ zhī bèi dǒng zhuó yě jiān xíng chū zhōng mù wèi tíng cháng suǒ lù

昔魏太祖之背董卓也,间行出中牟,为亭长所录。

guō cháng gōng shì yǔ yún wèi xiàn suǒ jū gōng cáo qǐng shì yān

郭长公《世语》云:为县所拘,功曹请释焉。

yì shuǐ yòu dōng běi jìng zhōng mù zé jí zhèng tài shū gōng huán pú zhī dào yú shì zé yě

役水又东北径中牟泽,即郑太叔攻萑蒲之盗于是泽也。

qí shuǐ dōng liú běi qū zhù qú

其水东流,北屈注渠。

xù shù zhēng jì suǒ wèi zì jiàng kuí chéng dào cù gōu shí lǐ zhě yě qú shuǐ yòu dōng liú ér zuǒ huì yuān shuǐ qí shuǐ shàng chéng shèng nǚ bēi bēi zhōu èr bǎi yú bù shuǐ wú hào jié chén rán qīng mǎn ér nán liú zhù yú qú

《续述征记》所谓自酱魁城到酢沟十里者也,渠水又东流而左会渊水,其水上承圣女陂,陂周二百余步,水无耗竭,湛然清满,而南流注于渠。

qú shuǐ yòu dōng nán ér zhù dà liáng yě yòu dōng zhì jùn yí xiàn qú shuǐ dōng nán jìng chì chéng běi dài yán zhī suǒ wèi xī běi yǒu dà liáng tíng fēi yě

渠水又东南而注大梁也:又东至浚仪县,渠水东南径赤城北,戴延之所谓西北有大梁亭,非也。

zhú shū jì nián liáng huì chéng wáng èr shí bā nián ráng cī lǜ shī jí zhèng kǒng yè zhàn yú liáng hè zhèng shī bài bū jí cǐ chéng yě

《竹书纪年》,梁惠成王二十八年,穰疵率师及郑孔夜战于梁赫,郑师败逋,即此城也。

zuǒ zé gù dú chū yān

左则故渎出焉。

qín shǐ huáng èr shí èr nián wáng zé duàn gù qú yǐn shuǐ dōng nán chū yǐ guàn dà liáng wèi zhī liáng gōu

秦始皇二十二年,王责断故渠,引水东南出以灌大梁,谓之梁沟。

yòu dōng jìng dà liáng chéng nán běn chūn qiū zhī yáng wǔ gāo yáng xiāng yě yú zhàn guó wèi dà liáng zhōu liáng bó zhī gù jū yǐ

又东径大梁城南,本春秋之阳武高阳乡也,于战国为大梁,周梁伯之故居矣。

liáng bó hǎo tǔ gōng dà qí chéng hào yuē xīn lǐ

梁伯好土功,大其城,号曰新里。

mín pí ér kuì qín suì qǔ yān

民疲而溃,秦遂取焉。

hòu wèi huì wáng zì ān yì xǐ dōu zhī gù yuē liáng ěr

后魏惠王自安邑徙都之,故曰梁耳。

zhú shū jì nián liáng huì chéng wáng liù nián sì yuè jiǎ yín xǐ dōu yú dà liáng shì yě

《竹书纪年》,梁惠成王六年四月甲寅,徙都于大梁是也。

qín miè wèi yǐ wéi xiàn

秦灭魏以为县。

hàn wén dì fēng xiào wáng yú liáng xiào wáng yǐ tǔ dì xià shī dōng dōu suī yáng yòu gǎi yuē liáng

汉文帝封孝王于梁,孝王以土地下湿,东都睢阳,又改曰梁。

zì shì zhì xiàn shì dà liáng chéng guǎng jū qí dōng chéng yí mén zhī dōng

自是置县,似大梁城广,居其东城夷门之东。

yí mén jí hóu yíng bào guān chù yě

夷门,即侯赢抱关处也。

xù shù zhēng jì yǐ cǐ chéng wèi shī kuàng chéng yán guō yuán shēng céng yóu cǐ yì jiàn yí mén shēng chuī tái zhōng gǔ zhī jī miǎn yān jǐn zài

《续述征记》以此城为师旷城,言:郭缘生曾游此邑,践夷门,升吹台,终古之迹,缅焉尽在。

yú wèi cǐ nǎi liáng shì zhī tái mén wèi huì zhī dōu jū fēi chuī tái yě dàng shì wù zhèng ěr

余谓此乃梁氏之台门,魏惠之都居,非吹台也,当是误证耳。

xī zhēng jì lùn yí fēng rén jí cǐ xiàn yòu fēi yě

《西征记》论仪封人即此县,又非也。

zhú shū jì nián liáng huì chéng wáng sān shí yī nián sān yuè wèi dà gōu yú běi fú yǐ xíng pǔ tián zhī shuǐ

《竹书纪年》,梁惠成王三十一年三月,为大沟于北郛,以行圃田之水。

chén liú fēng sú chuán yuē xiàn běi yǒu jùn shuǐ xiàng ér yí zhī gù yuē jùn yí

《陈留风俗传》曰:县北有浚水,像而仪之,故曰浚仪。

yú wèi gù biàn shā wèi yīn gōu yǐ

余谓故汳沙为阴沟矣。

jùn zhī gù yuē jùn qí yóu chūn qiū zhī jùn zhū hu

浚之故曰浚,其犹《春秋》之浚诛乎?

hàn shì zhī jùn yí shuǐ wú tā yě jiē biàn míng yǐ

汉氏之浚仪水,无他也,皆变名矣。

qí guó duō chí zhǎo shí chí zhōng chū shén jiàn dào jīn qí mín xiàng ér zuò zhī hào dà liáng shì zhī jiàn yě

其国多池沼,时池中出神剑,到今其民像而作之,号大梁氏之剑也。

qú shuǐ yòu běi qū fēn wéi èr shuǐ

渠水又北屈,分为二水。

xù shù zhēng jì yuē biàn shā dào jùn yí ér fēn yě

《续述征记》曰:汳沙到浚仪而分也。

biàn dōng zhù shā nán liú

汳东注,沙南流。

qí shuǐ gèng nán liú jìng liáng wáng chuī tái dōng

其水更南流,径梁王吹台东。

chén liú fēng sú chuán yuē xiàn yǒu cāng jié shī kuàng chéng shàng yǒu liè xiān zhī chuī tái běi yǒu mù zé zé zhōng chū lán pú shàng duō jùn máo jīn dài mù zé fāng shí wǔ lǐ sú wèi zhī pú guān zé jí wèi cǐ yǐ

《陈留风俗传》曰:县有仓颉、师旷城,上有列仙之吹台、北有牧泽,泽中出兰蒲,上多俊髦,衿带牧泽,方十五里,俗谓之蒲关泽,即谓此矣。

liáng wáng zēng zhù yǐ wéi chuī tái chéng huáng yí miè lüè cún gù jì

梁王增筑以为吹台,城隍夷灭,略存故迹。

jīn céng tái gū lì yú mù zé zhī yòu yǐ qí tái fāng bǎi xǔ bù jí yuán sì zōng yǒng huái shī suǒ wèi jià yán fā wèi dū nán xiàng wàng chuī tái xiāo guǎn yǒu yí yīn

今层台孤立于牧泽之右矣,其台方百许步,即阮嗣宗《咏怀诗》所谓驾言发魏都,南向望吹台,萧管有遗音;

liáng wáng ān zài zāi

梁王安在哉?

jìn shì sāng luàn qǐ huó píng jū xuē duò gù jī suì chéng èr céng

晋世丧乱,乞活凭居,削堕,故基,遂成二层。

shàng jī yóu fāng sì wǔ shí bù gāo yī zhàng yú shì wèi zhī qǐ huó tái yòu wèi zhī pó tái chéng

上基犹方四五十步,高一丈余,世谓之乞活台,又谓之繁台城。

qú shuǐ yú cǐ yǒu yīn gōu hóng gōu zhī chēng yān

渠水于此,有阴沟、鸿沟之称焉。

xiàng yǔ yǔ hàn gāo fēn wáng zhǐ shì shuǐ yǐ wéi dōng xī zhī bié

项羽与汉高分王,指是水以为东西之别。

sū qín shuō wèi xiāng wáng yuē dài wáng zhī de nán yǒu hóng gōu shì yě

苏秦说魏襄王曰:大王之地,南有鸿沟是也。

gù wèi shì xiàn yǒu bō xiāng bō tíng hóng gōu xiāng hóng gōu tíng jiē jiè shuǐ yǐ lì chēng yě

故尉氏县有波乡波亭,鸿沟乡鸿沟亭,皆藉水以立称也。

jīn xiāo xiàn xi yì yǒu hóng gōu tíng liáng guó nàn yáng xiàn dōng yǒu hóng kǒu tíng xiān hòu tán zhě yì zhǐ cǐ yǐ wèi chu hàn zhī fēn wáng fēi yě

今萧县西亦有鸿沟亭,梁国难阳县东,有鸿口亭,先后谈者,亦指此以为楚,汉之分王,非也。

gài chūn qiū zhī suǒ wèi hóng zé zhě yǐ

盖《春秋》之所谓红泽者矣。

qú shuǐ yòu yǔ fàn shuǐ hé shuǐ shàng chéng yì shuǐ yú yuàn líng xiàn

渠水右与泛水合,水上承役水于苑陵县。

xiàn

县。

gù zhèng dōu yě

故郑都也。

wáng mǎng zhī zuǒ tíng xiàn yě

王莽之左亭县也。

yì shuǐ zhī jīn dōng pài wèi ní shuǐ zhě yě ér shì sú wèi zhī fàn gōu shuǐ yě

役水枝津,东派为埿水者也,而世俗谓之泛沟水也。

chūn qiū zuǒ zhuàn xī gōng sān shí nián jìn hóu qín bó wéi zhèng

《春秋左传》僖公三十年,晋侯、秦伯围郑。

jìn jūn hán líng qín jūn fàn nán suǒ wèi dōng fàn zhě yě

晋军函陵,秦军泛南,所谓东泛者也。

qí shuǐ yòu dōng běi jìng zhōng móu xiàn nán yòu dōng běi jìng zhōng mù zé yǔ yuān shuǐ hé shuǐ chū zhōng móu xiàn gù chéng běi chéng yǒu céng tái

其水又东北径中牟县南,又东北径中牟泽,与渊水合,水出中牟县故城北,城有层台。

àn guō cháng gōng shì yǔ jí gàn bǎo jìn jì bìng yán zhōng móu xiàn gù wèi rèn chéng yù tái xià chí zhōng yǒu hàn shí tiě zhuī zhǎng liù chǐ rù dì sān chǐ tóu xī nán zhǐ bù kě dòng zhēng yuè shuò zì zhèng yǐ wéi jìn shì zhōng xīng zhī ruì ér jīn bù zhī suǒ zài

按郭长公《世语》及干宝《晋纪》,并言:中牟县故魏任城玉台下池中,有汉时铁锥,长六尺,入地三尺,头西南指不可动,正月朔自正,以为晋氏中兴之瑞,而今不知所在。

huò yán zài zhōng yáng chéng chí tái wèi zhī yān shì

或言在中阳城池台,未知焉是。

yuān shuǐ zì chí xi chū qū jìng qí chéng xi ér dōng nán liú zhù yú sì

渊水自池西出,屈径其城西,而东南流注于汜。

fàn shuǐ yòu dōng jìng dà liáng tíng nán yòu dōng jìng liáng tái nán dōng zhù qú

泛水又东径大梁亭南,又东径梁台南,东注渠。

qú shuǐ yòu dōng nán liú jìng kāi fēng xiàn huī huàn èr shuǐ chū yān

渠水又东南流,径开封、县,睢、涣二水出焉。

yòu zé xīn gōu zhù zhī

右则新沟注之。

qí shuǐ chū féng chí chí shàng chéng yì shuǐ yú yuàn líng xiàn bié wèi lǔ gōu shuǐ dōng nán liú jìng kāi fēng xiàn gù chéng běi

其水出逢池,池上承役水于苑陵县,别为鲁沟水,东南流,径开封县故城北。

hàn gāo dì shí yī nián fēng táo shě wèi hòu guó yě

汉高帝十一年,封陶舍为侯国也。

chén liú zhì chēng yuán jiǎn zì mào hóng wèi kāi fēng lìng

《陈留志》称:阮简,字茂宏,为开封令。

xiàn cè yǒu jié zéi wài bái shèn jí shù jiǎn fāng wéi qí cháng xiào

县侧有劫贼,外白甚急数,简方围棋长啸。

lì yún jié jí

吏云:劫急。

jiǎn yuē jú shàng yǒu jié yì shén jí

简曰:局上有劫亦甚急。

qí dān lè rú shì

其耽乐如是。

gù yǔ lín yuē wáng zhōng láng yǐ wéi qí wèi zuò yǐn huò yì wèi zhī wèi shǒu tán yòu wèi zhī wèi qí shèng

故《语林》曰:王中郎以围棋为坐隐,或亦谓之为手谈,又谓之为棋圣。

lǔ gōu nán jì fù chéng dōng nán rù bǎi chǐ bēi jí gǔ zhī féng zé yě

鲁沟南际富城,东南入百尺陂,即古之逢泽也。

xú guǎng shǐ jì yīn yì yuē qín shǐ gōng yú shǎo guān lǜ shī huì zhū hóu féng zé jí jùn mù zhú shū jì nián zuò qín xiào gōng huì zhū hóu yú féng zé sī qí chù yě

徐广《史记音义》曰:秦使公于少官率师会诸侯逢泽,汲郡墓《竹书纪年》作秦孝公会诸侯于逢泽,斯其处也。

gù yìng dé liǎn xī zhēng fù yuē jià héng dōng zhǐ mǐ jié féng zé

故应德琏《西征赋》曰:驾衡东指,弭节逢泽。

qí shuǐ dōng běi liú wèi xīn gōu

其水东北流为新沟。

xīn gōu yòu dōng běi liú jìng niú shǒu xiāng běi wèi zhī niú jiàn chéng

新沟又东北流,径牛首乡北,谓之牛建城。

yòu dōng běi zhù qú jí shā shuǐ yě

又东北注渠,即沙水也。

yīn cài xǔ shèn zhèng zuò shā yīn yán shuǐ sàn shí yě

音蔡,许慎正作沙音,言水散石也。

cóng shuǐ shǎo shuǐ shǎo shā jiàn yǐ

从水少,水少沙见矣。

chu dōng yǒu shā shuǐ wèi cǐ shuǐ yě

楚东有沙水,谓此水也。

yòu qū nán zhì fú gōu xiàn běi shā shuǐ yòu dōng nán jìng niú shǒu xiāng dōng nán lǔ gōu shuǐ chū yān yì wèi zhī sòng gōu yě

又屈南至扶沟县北,沙水又东南,径牛首乡东南,鲁沟水出焉,亦谓之宋沟也。

yòu jìng chén liú xiàn gù chéng nán

又径陈留县故城南。

mèng kāng yuē liú zhèng yì yě

孟康曰:留,郑邑也。

hòu wèi chén suǒ bìng gù yuē chén liú yǐ

后为陈所并,故曰陈留矣。

lǔ gōu shuǐ yòu dōng nán jìng yǔ xiàn gù chéng běi

鲁沟水又东南,径圉县故城北。

xiàn kǔ chǔ nán xiū qí gān gē yǐ yǔ qí huàn gù yuē yǔ yě

县苦楚难,修其干戈,以圉其患,故曰圉也。

huò yuē biān chuí zhī hào yǐ

或曰边陲之号矣。

lì wàn rén sàn

历万人散。

wáng mǎng zhī cuàn yě dōng jùn tài shǒu dí yì xīng bīng tǎo mǎng mǎng qiǎn fèn wēi jiāng jūn sūn jiàn jī zhī yú yǔ běi yì shī dà bài shī jī wàn shù xuè liú yì dào hào qí chù wèi wàn rén sàn bǎi xìng āi ér cí zhī

王莽之篡也,东郡太守翟义兴兵讨莽,莽遣奋威将军孙建,击之于圉北,义师大败,尸积万数,血流溢道,号其处为万人散,百姓哀而祠之。

yòu lì lǔ gōu tíng yòu dōng nán zhì yáng xià xiàn gù chéng xi

又历鲁沟亭,又东南至阳夏县故城西。

hàn gāo zǔ liù nián fēng chén xī wèi hòu guó

汉高祖六年,封陈豨为侯国。

lǔ gōu yòu nán rén wō jīn wú shuǐ yě

鲁沟又南人涡,今无水也。

shā shuǐ yòu dōng nán jìng dòu chéng xi

沙水又东南径斗城西。

zuǒ zhuàn xiāng gōng sān shí nián yú chǎn bìn bó yǒu shī qí chén zàng zhī yú shì yě

《左传》襄公三十年,于产殡伯有尸,其臣葬之于是也。

shā shuǐ yòu dōng nán jìng niú shǒu tíng dōng

沙水又东南径牛首亭东。

zuǒ zhuàn huán gōng shí sì nián lái rén yǔ zhū hóu fá zhèng dōng jiāo qǔ niú shǒu zhě yě sú wèi zhī chē niú chéng yǐ

《左传》桓公十四年,来人与诸侯伐郑东郊,取牛首者也,俗谓之车牛城矣。

shā shuǐ yòu dōng nán bā lǐ gōu shuǐ chū yān

沙水又东南,八里沟水出焉。

yòu dōng nán jìng chén liú xiàn qiú shì xiāng qiú shì tíng xi yòu jìng tán tái zǐ yǔ zhǒng dōng yǔ bā lǐ gōu hé

又东南径陈留县裘氏乡裘氏亭西,又径澹台子羽冢东,与八里沟合。

àn chén liú fēng sú chuán yuē chén liú xiàn xiāng shì xiāng yǒu tán tái zǐ yǔ zhǒng yòu yǒu zǐ yǔ cí mín qí dǎo yān

按《陈留风俗传》曰:陈留县襄氏乡,有澹台子羽冢,又有子羽祠,民祈祷焉。

jīng xiāng fán yuē jīn tài shān nán wǔ chéng xiàn yǒu tán tái zǐ yǔ zhǒng xiàn rén yě

京相璠曰:今泰山南武城县,有澹台子羽冢,县人也。

wèi zhī shú shì

未知孰是。

yīn qí fāng zhì suǒ xù jiù jì chán luò yān

因其方志所叙,就记缠络焉。

gōu shuǐ shàng chéng shā hé ér xī nán liú jìng niú shǒu tíng nán yǔ bǎi chǐ bēi shuǐ hé

沟水上承沙河,而西南流,径牛首亭南,与百尺陂水合。

qí shuǐ zì bēi nán jìng kāi fēng chéng dōng sān lǐ gāng zuǒ qū ér xi liú nán zhuǎn zhù bā lǐ gōu

其水自陂,南径开封城东三里冈,左屈而西流南转,注八里沟。

yòu nán de yě tù shuǐ kǒu

又南得野兔水口。

shuǐ shàng chéng xī nán tù shì tíng běi yě tù bēi

水上承西南兔氏亭北野兔陂。

zhèng de yě

郑地也。

chūn qiū chuán yún zhèng bó láo qū shēng yú tù shì zhě yě

《春秋传》云:郑伯劳屈生于兔氏者也。

bēi shuǐ dōng běi rù bā lǐ gōu bā lǐ gōu shuǐ yòu nán jìng shí cāng chéng xi yòu nán jìng tù shì tíng dōng yòu nán jìng shào líng tíng xi dōng rù shā shuǐ

陂水东北入八里沟,八里沟水又南径石仓城西,又南径兔氏亭东,又南径召陵亭西,东入沙水。

shā shuǐ nán jìng fú gōu xiàn gù chéng dōng

沙水南径扶沟县故城东。

xiàn jí yǐng chuān zhī gǔ píng xiāng yě

县,即颍川之谷平乡也。

yǒu fú tíng yòu yǒu wěi shuǐ gōu gù xiàn yǒu fú gōu zhī míng yān

有扶亭,又有洧水沟,故县有扶沟之名焉。

jiàn wǔ yuán nián hàn guāng wǔ fēng píng dí jiāng jūn zhū wěi wèi hòu guó

建武元年,汉光武封平狄将军朱鲔为侯国。

shā shuǐ yòu dōng yǔ kāng gōu shuǐ hé shuǐ shǒu shòu wěi shuǐ yú zhǎng shè xiàn dōng dōng běi jìng xiàng gāng xi jí zhèng zhī xiàng xiāng yě

沙水又东与康沟水合,水首受洧水于长社县东,东北径向冈西,即郑之向乡也。

hòu rén è qí shàng kǒu jīn shuǐ shèng zé běi zhù shuǐ hào zé chuò liú

后人遏其上口,今水盛则北注,水耗则辍流。

yòu yǒu zhǎng míng gōu shuǐ zhù zhī shuǐ chū yuàn líng xiàn gù chéng xī běi xiàn yǒu èr chéng cǐ zé xi chéng yě

又有长明沟水注之,水出苑陵县故城西北,县有二城,此则西城也。

èr chéng yǐ dōng xī duō bēi zé jí gǔ zhì zé yě

二城以东,悉多陂泽,即古制泽也。

jīng xiāng fán yuē zhèng de

京相璠曰:郑地。

dù yù yuē zé zài xíng yáng yuàn líng xiàn dōng jí chūn qiū zhī zhì tián yě

杜预曰:泽在荥阳苑陵县东,即《春秋》之制田也。

gù chéng xī běi píng dì chū quán wèi zhī lóng yuān quán

故城西北平地出泉,谓之龙渊泉。

quán shuǐ liú jìng líng qiū tíng xi yòu xi zhòng quán shuǐ zhù zhī shuǐ chū chéng xī běi píng dì

泉水流径陵丘亭西,又西,重泉水注之,水出城西北平地。

quán yǒng nán liú jìng líng qiū tíng xi xī nán zhù lóng yuān shuǐ

泉涌南流,径陵丘亭西,西南注龙渊水。

lóng yuān shuǐ yòu dōng nán jìng fán yáng tíng xi ér nán rù bái yàn bēi

龙渊水又东南,径凡阳亭西,而南入白雁陂。

bēi zài zhǎng shè xiàn dōng běi dōng xī qī lǐ nán běi shí lǐ zài lín xiāng zhī xī nán

陂在长社县东北,东西七里,南北十里,在林乡之西南。

sī mǎ biāo jùn guó zhì yuē yuàn líng yǒu lín xiāng tíng

司马彪《郡国志》曰:苑陵有林乡亭。

bái yàn bēi yòu yǐn dú nán liú wèi zhī zhǎng míng gōu dōng zhuǎn běi qū yòu dōng jìng xiàng chéng běi chéng cè yǒu xiàng gāng zuǒ zhuàn xiāng gōng shí yī nián zhū hóu fá zhèng shī yú xiàng zhě yě yòu dōng yòu yǐ wèi rǎn zé bēi ér dōng zhù yú cài zé bēi

白雁陂又引渎南流,谓之长明沟,东转北屈,又东径向城北,城侧有向冈,《左传》襄公十一年,诸侯伐郑师于向者也,又东,右迤为染泽陂,而东注于蔡泽陂。

zhǎng míng gōu shuǐ yòu dōng jìng wèi shì xiàn gù chéng nán quān chēng yún wèi shì zhèng guó zhī dōng bǐ

长明沟水又东径尉氏县故城南,圈称云:尉氏,郑国之东鄙。

bì yù guān míng yě

弊狱官名也。

zhèng dài fū wèi shì zhī yì

郑大夫尉氏之邑。

gù luán yíng yuē yíng jiāng guī sǐ yú wèi shì yě

故栾盈曰:盈将归死于尉氏也。

gōu dú zì shì sān fēn běi fēn wéi kāng gōu dōng jìng píng lù xiàn gù chéng běi

沟渎自是三分,北分为康沟,东径平陆县故城北。

gāo hòu yuán nián fēng chu yuán wáng zi lǐ wèi hòu guó

高后元年,封楚元王子礼为侯国。

jiàn wǔ yuán nián yǐ hù bù mǎn sān qiān ba wèi wèi shì xiàn zhī líng shù xiāng

建武元年,以户不满三千,罢为尉氏县之陵树乡。

yòu yǒu líng shù tíng hàn jiàn ān zhōng fēng shàng shū gǒu yōu wèi líng shù xiāng hòu

又有陵树亭,汉建安中,封尚书苟攸为陵树乡侯。

gù chén liú fēng gé chuán yuē líng shù xiāng gù píng lù xiàn yě

故《陈留风格传》曰:陵树乡,故平陆县也。

běi yǒu dà zé míng yuē cháng lè jiù

北有大泽,名曰长乐厩。

kāng gōu yòu dōng jìng fú gōu xiàn zhī bái tíng běi

康沟又东径扶沟县之白亭北。

chén liú fēng sú chuán yuē fú gōu xiàn yǒu bó xiāng bó tíng míng zài qī xiāng shí èr tíng zhōng

《陈留风俗传》曰:扶沟县有帛乡帛亭,名在七乡十二亭中。

kāng gōu yòu dōng jìng shǎo qū tíng

康沟又东径少曲亭。

chén liú fēng sú chuán yuē wèi shì xiàn yǒu shǎo qū tíng sú wèi zhī xiǎo chéng yě

《陈留风俗传》曰:尉氏县有少曲亭,俗谓之小城也。

yòu dōng nán jìng fú gōu xiàn gù chéng dōng

又东南径扶沟县故城东。

ér dōng nán zhù shā shuǐ

而东南注沙水。

shā shuǐ yòu nán huì nán shuǐ

沙水又南会南水。

qí shuǐ nán liú yòu fēn wéi èr yǒng

其水南流,又分为二永。

yī shuǐ nán jìng guān tíng dōng yòu dōng nán liú yǔ zuǒ shuǐ hé

一水南径关亭东,又东南流,与左水合。

qí shuǐ zì zhī dú nán jìng shào líng tíng xi yí jí fú gōu zhī tíng yě

其水自枝渎南径召陵亭西,疑即扶沟之亭也。

ér dōng nán hé yòu shuǐ shì yǐ shì shuǐ yǔ yān líng bēi shuǐ shuāng dǎo yì wèi zhī shuāng gōu

而东南合右水,世以是水与鄢陵陂水双导,亦谓之双沟。

yòu dōng nán rén shā shuǐ shā shuǐ nán yǔ cài zé bēi shuǐ hé

又东南人沙水,沙水南与蔡泽陂水合。

shuǐ chū yān líng chéng xī běi

水出鄢陵城西北。

chūn qiū chéng gōng shí liù nián jìn chu xiāng yù yú yān líng lǚ qí shè zhòng gòng wáng mù wáng zhào yǎng yóu jī shǐ shè shā zhī

《春秋》成公十六年,晋、楚相遇于鄢陵,吕锜射中共王目,王召养由基,使射杀之。

yì zi fǎn zuì jiǔ zì bì chù yě

亦子反醉酒自毙处也。

bēi dōng xī wǔ lǐ nán běi shí lǐ

陂东西五里,南北十里。

bēi shuǐ dōng jìng kuāng chéng běi chéng zài xīn jí xiàn zhī dōng běi jí fú gōu zhī kuāng tíng yě tíng zài kuāng chéng xiāng

陂水东径匡城北,城在新汲县之东北,即扶沟之匡亭也,亭在匡城乡。

chūn qiū wén gōng yuán nián zhū hóu cháo jìn wèi chéng gōng bù cháo shǐ kǒng dá qīn zhèng fá mián zǐ jí kuāng jí cǐ yì yě

《春秋》文公元年,诸侯朝晋,卫成公不朝,使孔达侵郑,伐绵訾及匡,即此邑也。

jīn chén liú cháng yuán xiàn nán yǒu kuāng chéng jí píng qiū zhī kuāng tíng yě

今陈留、长垣县南有匡城,即平丘之匡亭也。

xiāng yì yòu yǒu chéng kuāng chéng rán kuāng jū chén wèi zhī jiān yì wǎng wǎng yǒu yì yì yǐ

襄邑又有承匡城,然匡居陈、卫之间,亦往往有异邑矣。

bēi shuǐ yòu dōng nán zhì fú gōu chéng běi yòu dōng nán rù shā shuǐ

陂水又东南至扶沟城北,又东南入沙水。

shā shuǐ yòu nán jìng xiǎo fú chéng xi ér dōng nán liú yě

沙水又南,径小扶城西,而东南流也。

chéng jí fú gōu xiàn zhī píng zhōu tíng dōng hàn hé dì yǒng yuán zhōng fēng chén jìng wáng zǐ cān wèi hòu guó

城即扶沟县之平周亭,东汉和帝永元中,封陈敬王子参为侯国。

shā shuǐ yòu dōng nán jìng dà fú chéng xi chéng jí fú lè gù chéng yě

沙水又东南径大扶城西,城即扶乐故城也。

chéng běi èr lǐ yǒu yuán liáng bēi yún liáng chén guó fú lè rén

城北二里有《袁良碑》,云:良,陈国扶乐人。

hòu hàn shì zǔ jiàn wǔ shí liù nián gèng fēng liú lóng wèi fú lè hóu jí cǐ chéng yě

后汉世祖建武十六年,更封刘隆为扶乐侯,即此城也。

wō shuǐ yú shì fēn yān bù dé zài fú gōu běi biàn fēn wéi èr shuǐ yě

涡水于是分焉,不得在扶沟北,便分为二水也。

qí yī zhě dōng nán guò chén xiàn běi

其一者,东南过陈县北。

shā shuǐ yòu dōng nán jìng dōng huá chéng xi yòu dōng nán shā shuǐ zhī dú xī nán dá wěi wèi zhī jiǎ gēng gōu jīn wú shuǐ

沙水又东南径东华城西,又东南,沙水枝渎,西南达洧,谓之甲庚沟,今无水。

shā shuǐ yòu nán yǔ guǎng cáo qú hé shàng chéng páng guān bēi yún shān ài suǒ kāi yě

沙水又南与广漕渠合,上承庞官陂,云邓艾所开也。

suī shuǐ liú fèi xīng gōu dú shàng huǒ

虽水流废兴,沟渎尚伙。

xī gǔ kuǐ wèi wèi yù zhōu cì shǐ tōng yùn qú èr bǎi lǐ yú yì suǒ wèi gǔ hóu qú yě

昔贾逵为魏豫州刺史,通运渠二百里余,亦所谓贾侯渠也。

ér chuān qú jìng fù jiāo zhě zhěn mò wú yǐ biàn zhī

而川渠径复,交锗畛陌,无以辨之。

shā shuǐ yòu dōng jìng cháng píng xiàn gù chéng běi yòu dōng nán jìng chén chéng běi gù chén guó yě fú xī shén nóng bìng dōu zhī

沙水又东径长平县故城北,又东南径陈城北,故陈国也,伏羲、神农并都之。

chéng dōng běi sān shí xǔ lǐ yóu yǒu xī chéng shí zhōng shùn hòu guī mǎn wèi zhōu táo zhèng

城东北三十许里,犹有羲城实中,舜后妫满,为周陶正。

wǔ wáng lài qí qì yòng qī yǐ yuán nǚ dà jī ér fēng zhū chén yǐ bèi sān gé

武王赖其器用,妻以元女大姬,而封诸陈,以备三格。

tài jī hǎo jì sì gù shī suǒ wèi kǎn qí jī gǔ wǎn qiū zhī xià

太姬好祭祀,故《诗》所谓坎其击鼓,宛丘之下。

wǎn qiū zài chén chéng nán dào dōng

宛丘在陈城南道东。

wáng yǐn yún jiàn yù píng jīn bù zhī suǒ zài yǐ

王隐云:渐欲平,今不知所在矣。

chu tǎo chén shā xià zhēng shū yú lì mén yǐ wéi xià zhōu hòu

楚讨陈,杀夏征舒于栗门,以为夏州后。

chéng zhī dōng mén nèi yǒu chí chí shuǐ dōng xī qī shí bù nán běi bā shí xǔ bù shuǐ zhì qīng jié ér bù hào jié bù shēng yú cǎo

城之东门内有池,池水东西七十步,南北八十许步,水至清洁而不耗竭,不生鱼草。

shuǐ zhōng yǒu gù tái chù shī suǒ wèi dōng mén zhī chí yě

水中有故台处,《诗》所谓东门之池也。

chéng nèi yǒu hàn xiāng wáng jūn zào sì xiàn dǐ bēi wén zì bāo quē bù kě xī shi

城内有《汉相王君造四县邸碑》,文字剥缺,不可悉识。

qí lüè yuē wéi cí chén guó gù yuē huái yáng jùn yún yún qīng huì zhe wén wèi bǎi xìng wèi ài qiú xián yǎng shì qiān yǒu yú rén cì yǔ tián zhái

其略曰:惟兹陈国,故曰淮阳郡云云,清惠著闻,为百姓畏爱,求贤养士,千有余人,赐与田宅。

lì shè zì sǔn fèng qián zhù zhī chéng dǐ

吏舍,自损俸钱,助之成邸。

wǔ guān yuàn xī huá chén qí děng èr bǎi wǔ rén yǐ yán xī èr nián yún yún gù qí sòng yuē xiū dé lì gōng sì xiàn huí fù

五官掾西华陈骐等二百五人,以延熹二年云云,故其颂曰:修德立功,四县回附。

jīn bēi zhī zuǒ yòu yí táng shàng cún jī chǔ yóu zài

今碑之左右,遗塘尚存,基础犹在。

shí rén bù fù xún qí bēi zhèng yún kǒng zǐ miào xué fēi yě

时人不复寻其碑证,云孔子庙学,非也。

hòu chu xiāng wáng wèi qín suǒ miè xǐ dōu yú cǐ

后楚襄王为秦所灭,徙都于此。

zhàng yǐng yuē xī chǔ yǐ sān chǔ sī qí yī yān

丈颖曰西楚矣,三楚斯其一焉。

chéng nán guō lǐ yòu yǒu yī chéng míng yuē huái yáng chéng zǐ chǎn suǒ zhì yě

城南郭里,又有一城,名曰淮阳城,子产所置也。

hàn gāo zǔ shí yī nián yǐ wéi huái yáng guó

汉高祖十一年,以为淮阳国。

wáng mǎng gēng míng jùn wèi xīn píng xiàn yuē chén líng gù yù zhōu zhì

王莽更名郡为新平,县曰陈陵,故豫州治。

wáng yǐn jìn shū dì dào jì yún chéng běi yǒu gù shā míng zhī wèi sǐ shā

王隐《晋书地道记》云,城北有故沙,名之为死沙。

ér jīn shuǐ liú jīn tōng cáo yùn suǒ yóu yǐ

而今水流津通,漕运所由矣。

shā shuǐ yòu dōng ér nán qū jìng chén chéng dōng wèi zhī bǎi chǐ gōu

沙水又东而南屈,径陈城东,谓之百尺沟。

yòu nán fēn wéi èr shuǐ xīn gōu shuǐ chū yān

又南分为二水,新沟水出焉。

gōu shuǐ dōng nán liú shū shuǐ zhù zhī shuǐ yuán shàng chéng lào bēi

沟水东南流,书水注之,水源上承涝陂。

bēi zài chén chéng xī běi nán jì luò chéng jiē wèi bēi yǐ

陂在陈城西北,南暨荦城,皆为陂矣。

bēi shuǐ dōng liú wèi zhī gǔ shuǐ dōng jìng lào chéng běi wáng yǐn yuē luò běi yǒu gǔ shuǐ shì yě

陂水东流,谓之谷水,东径涝城北,王隐曰荦北有谷水是也。

qiān jí guài yǐ

牵即怪矣。

jīng shū gōng huì qí sòng yú guì zhě yě

《经》书公会齐、宋于桂者也。

shè yù yuē jué jí qiān yě zài chén xiàn xī běi wèi fēi

社预曰:柽即牵也,在陈县西北,为非。

jué xiǎo chéng yě zài chén jùn xī nán

柽,小城也,在陈郡西南。

gǔ shuǐ yòu dōng jìng chén chéng nán yòu dōng liú rù yú xīn gōu shuǐ yòu dōng nán zhù yú yǐng wèi zhī jiāo kǒu shuǐ cì yǒu dà yàn jí gǔ bǎi chǐ yàn yě

谷水又东径陈城南,又东流入于新沟水,又东南注于颍,谓之交口,水次有大堰,即古百尺堰也。

wèi shū guó zhì yuē sī mǎ xuān wáng tǎo tài wèi wáng lìng dà jūn yǎn zhì bǎi chǐ yè jí cǐ yè yě

《魏书》:《国志》曰,司马宣王讨太尉王凌,大军掩至百尺堨,即此堨也。

jīn sú hū zhī wéi shān yáng yàn fēi yě

今俗呼之为山阳堰,非也。

gài xīn shuǐ shǒu shòu yǐng yú bǎi chǐ gōu gù yàn jiān yǒu xīn yáng zhī míng yě yǐ shì tuī zhī wù gù sú wèi zhī fēi yǐ

盖新水首受颖于百尺沟,故堰兼有新阳之名也,以是推之,悟故俗谓之非矣。

yòu dōng nán zhì rǔ nán xīn yáng xiàn běi shā shuǐ zì bǎi chǐ gōu dōng jìng níng píng xiàn zhī gù chéng nán

又东南至汝南新阳县北,沙水自百尺沟,东径宁平县之故城南。

jìn yáng qiū chēng jìn tài fù dōng hǎi wáng yuè zhī dōng bēn yě shí lè zhuī zhī fén shī yú cǐ

《晋阳秋》称:晋太傅东海王越之东奔也,石勒追之,焚尸于此。

shù shí wàn zhòng liǎn shǒu shòu hài lēi zòng qí wéi shè shī jī rú shān

数十万众,敛手受害,勒纵骑围射,尸积如山。

wáng yí fu sǐ yān

王夷甫死焉。

yú wèi jùn zhě suǒ yǐ zhì shèng qún qíng biàn zhě suǒ yǐ zhàng shēn qū huò yí fu suī tǐ hé jùn lìng kǒu shàn cí huáng wū rǔ jūn qīn huò zuì jié lēi shǐ guān fāng zhī huá wáng liàng wèi bāo yǐ

余谓俊者所以智胜群情,辨者所以丈身袪惑,夷甫虽体荷俊令,口擅雌黄,污辱君亲,获罪羯勒,史官方之华、王,谅为褒矣。

shā shuǐ yòu dōng jī ér wèi bēi wèi zhī yáng dōu bēi

沙水又东,积而为陂,谓之阳都陂。

míng shuǐ zhù zhī shuǐ shàng chéng shā shuǐ zhī jīn dōng chū jìng rǔ nán jùn zhī yí lù xiàn gù chéng běi wáng mǎng zhī shǎng dū tíng yě

明水注之,水上承沙水枝津,东出径汝南郡之宜禄县故城北,王莽之赏都亭也。

míng shuǐ yòu dōng běi liú zhù yú bēi bēi shuǐ dōng nán liú wèi zhī xì shuǐ

明水又东北流注于陂,陂水东南流,谓之细水。

yòu dōng jìng xīn yáng xiàn běi yòu dōng gāo bēi shuǐ dōng chū yān

又东径新阳县北,又东,高陂水东出焉。

shā shuǐ yòu dōng fēn wéi èr shuǐ jí chūn qiū suǒ wèi yí pú zhī shuǐ yě

沙水又东,分为二水,即《春秋》所谓夷濮之水也。

zhī jīn běi jìng qiáo xiàn gù chéng xi cè chéng rén wō

枝津北径谯县故城西,侧城人涡。

shā shuǐ dōng nán jìng chéng fù xiàn xī nán zhī jīn chū yān sú wèi zhī zhāng shuǐ

沙水东南径城父县西南,枝津出焉,俗谓之章水。

yī shuǐ dōng zhù jí pú shuǐ yě

一水东注,即濮水也。

sú wèi zhī ài shuǐ dōng jìng chéng fù xiàn zhī gù chéng nán dōng liú zhù yě

俗谓之艾水,东径城父县之故城南,东流注也。

yòu dōng nán guò shān sāng xiàn běi shān sāng gù chéng zài wō shuǐ běi shā shuǐ bù dé jìng qí běi míng yǐ jīng yán guò běi wù yě

又东南过山桑县北,山桑故城在涡水北,沙水不得径其北明矣,《经》言过北,误也。

yòu dōng nán guò lóng gāng xiàn nán shā shuǐ jìng gù chéng běi yòu dōng nán jìng bái lù chéng běi ér dōng zhù yě

又东南过龙亢县南,沙水径故城北,又东南径白鹿城北,而东注也。

yòu dōng nán guò yì chéng xiàn xi nán zhù rù yú huái

又东南过义成县西,南纻入于淮。

yì chéng xiàn gù shǔ pèi hòu lì jiǔ jiāng

义成县故属沛,后隶九江。

shā shuǐ dōng liú zhù yú huái wèi zhī shā ruì

沙水东流,注于淮,谓之沙汭。

jīng xiāng fán yuē chu dōng de yě

京相璠曰:楚东地也。

chūn qiū zuǒ zhuàn zhāo gōng èr shí liù nián chu lìng yǐn zi cháng yǐ zhōu shī jí shā ruì ér hái

《春秋左传》昭公二十六年,楚令尹子常以舟师及沙汭而还。

shè yù yuē shā shuǐ míng yě

社预曰:沙,水名也。

✦ You read 卷二十二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.