zhì shuǐ chū nán yáng lǔ yáng xiàn xi zhī yáo shān yáo zhī wèi sūn liú lèi yǐ lóng shí dì kǒng jiǎ kǒng jiǎ yòu qiú zhī bù dé
滍水出南阳鲁阳县西之尧山,尧之未孙刘累,以龙食帝孔甲,孔甲又求之,不得。
lèi jù ér qiān yú lǔ xiàn lì yáo cí yú xī shān wèi zhī yáo shān
累惧而迁于鲁县,立尧祠于西山,谓之尧山。
gù zhāng héng nán bù fù yuē fèng xiān dì ér zhuī xiào lì táng cí yú yáo shān
故张衡《南部赋》曰:奉先帝而追孝,立唐祠于尧山。
yáo shān zài tài hé chuān dà hé chéng dōng běi kuì shuǐ chū yān
尧山在太和川大和城东北,溃水出焉。
zhāng héng nán dōu fù yuē qí chuān dú zé zhì lǐ jìn fā yuán yán xué bù hù màn hàn mǎng hàng yáng yì zǒng kuò jí qù jiàn chí fēng jí zhě yě
张衡《南都赋》曰:其川读则滍、澧、、浕,发源岩穴,布濩漫汗,漭沆洋溢,总括急趣,箭驰风疾者也。
zhì shuǐ yòu lì tài hé chuān dōng jìng xiǎo hé chuān yòu dōng wēn quán shuǐ zhù zhī
滍水又历太和川,东,径小和川,又东,温泉水注之。
shuǐ chū běi shān fù qī yuán qí fā yán rè tè shèn
水出北山阜,七源奇发,炎热特甚。
hǎn yīn yuē xiàn yǒu tāng shuǐ kě yǐ liáo jí
阚骃曰:县有汤水,可以疗疾。
tāng cè yòu yǒu hán quán yān dì shì bù shū ér yán liáng yì zhì suī lóng huǒ shèng rì sù ruò bīng gǔ yǐ hún liú tóng xī nán zhù zhì shuǐ
汤侧又有寒泉焉,地势不殊,而炎凉异致,虽隆火盛日,肃若冰谷矣,浑流同溪,南注滍水。
zhì shuǐ yòu dōng jìng hú mù shān dōng liú yòu huì wēn quán kǒu shuǐ chū běi shān fù yán shì qí dú
滍水又东径胡木山,东流又会温泉口,水出北山阜,炎势奇毒。
fǔ jí zhī tú wú néng zǎo qí chōng piào
腐疾之徒,无能澡其冲漂。
jiù yǎng zhě xián qù tāng shí xǔ bù bié chí rán hòu kě rù
救痒者咸去汤十许步别池,然后可入。
tāng cè yǒu shí míng yún huáng nǚ tāng kě yǐ liáo wàn jí zhě yě
汤侧有石铭云:皇女汤,可以疗万疾者也。
gù dù yàn dá yún rán rú fèi tāng kě yǐ shú mǐ yǐn zhī yù bǎi bìng
故杜彦达云:然如沸汤,可以熟米,饮之,愈百病。
dào shì qīng shēn mù yù yī rì sān yǐn duō shǎo zì zài
道士清身沐浴,一日三饮,多少自在。
sì shí rì hòu shēn zhōng wàn bìng yù sān chóng sǐ
四十日后,身中万病愈,三虫死。
xué dào zāo nàn féng wēi zhōng wú huǐ xīn kě yǐ láo shén cún zhì
学道遭难逢危,终无悔心,可以牢神存志。
jí nán dōu fù suǒ wèi tāng gǔ yǒng qí hòu zhě yě
即《南都赋》所谓汤谷涌其后者也。
rán wǎn xiàn yǒu zǐ shān shān dōng yǒu yī shuǐ dōng xī shí wǔ lǐ nán běi èr bǎi bù chén rán chōng mǎn wú suǒ tōng huì dōng xià cháng wēn shì yì wèi zhī tāng gǔ yě
但宛县有紫山,紫山东边有一条水,东西十五里,南北二百步,水静而满,没有别的支流汇合和相通,温度冬夏不变,人们也称为汤谷。
fēi lǔ yáng jí nán yáng zhī xiàn gù yě
非鲁阳及南阳之县故也。
zhāng píng zi guǎng yán tǔ dì suǒ bāo míng fēi cǐ yǐ
张平子广言土地所苞,明非此矣。
zhì shuǐ yòu dōng fáng yáng chuān shuǐ zhù zhī
滍水又东,房阳川水注之。
shuǐ chū nán yáng zhì xiàn xi fáng yáng chuān běi liú zhù yú zhì
水出南阳雉县西房阳川,北流注于滍。
zhì shuǐ zhī běi yǒu jī shí yān shì wèi nǚ líng shān
滍水之北有积石焉,世谓女灵山。
qí shān píng dì jiè lì bù lián gāng yǐ chéng gāo jùn shí gū zhì bù tuō shì yǐ zì yuǎn sì miàn bì jué jí néng líng jǔ yuǎn wàng tíng tíng zhuàng ruò dān yíng chā xiāo yǐ
其山平地介立,不连冈以成高,峻石孤峙,不托势以自远,四面壁绝,极能灵举,远望亭亭,状若单楹插霄矣。
běi miàn yǒu rú tuí luò liè de tōng bù hào shì zhě shí yǒu bān shè ěr
北面有如颓落,劣得通步,好事者时有扳涉耳。
zhì shuǐ yòu yǔ bō shuǐ hé shuǐ chū huò yáng xī chuān dà lǐng dōng gǔ sú wèi zhī xiē mǎ lǐng chuān yuē guǎng yáng chuān fēi yě
滍水又与波水合,水出霍阳西川,大岭东谷,俗谓之歇马岭,川曰广阳川,非也。
jí yīng shào suǒ wèi gū shān bō shuǐ suǒ chū yě
即应劭所谓孤山,波水所出也。
mǎ róng guǎng chéng sòng yuē jìn yǐ bō zhā
马融《广成颂》曰:浸以波、溠。
qí shuǐ yòu nán jìng mán chéng xià gài mán bié yì yě sú wèi zhī má chéng fēi yě
其水又南径蛮城下,盖蛮别邑也,俗谓之麻城,非也。
bō shuǐ yòu nán fēn sān chuān yú bái tíng dōng ér jù nán rù zhì shuǐ
波水又南,分三川于白亭东,而俱南入滍水。
kuì shuǐ zì xià jiān bō shuǐ zhī tōng chēng yě
溃水自下兼波水之通称也。
shì gù hǎn zhì yǒu dōng běi zhì dìng líng rù rǔ zhī wén
是故阚滍有东北至定陵入汝之文。
zhì shuǐ yòu dōng jìng lǔ yáng xiàn gù chéng nán chéng jí liú lèi zhī gù yì yě yǒu lǔ shān xiàn jū qí yáng gù yīn míng yān
滍水又东径鲁阳县故城南,城即刘累之故邑也,有鲁山,县居其阳,故因名焉。
wáng mǎng zhī lǔ shān yě
王莽之鲁山也。
xī zài yú chu wén zi shǒu zhī yǔ hán gòu zhàn yǒu fǎn jǐng zhī chéng
昔在于楚,文子守之,与韩遘战,有返景之诚。
nèi yǒu nán yáng dōu xiāng zhèng wèi wèi bēi
内有《南阳都乡正卫为碑》。
zhì shuǐ yòu hé lǔ yáng guān shuǐ shuǐ chū lǔ yáng guān wài fēn tóu shān héng lǐng xià jiā gǔ dōng běi chū rù zhì
滍水右合鲁阳关水,水出鲁阳关外分头山横岭下夹谷,东北出入滍。
zhì shuǐ yòu dōng běi hé niú lán shuǐ
滍水又东北合牛兰水。
shuǐ fā xiàn běi niú lán shān dōng nán jìng lǔ yáng chéng dōng shuǐ cè yǒu hàn yáng hóu jiāo lì bēi
水发县北牛兰山,东南径鲁阳城东,水侧有《汉阳侯焦立碑》。
niú lán shuǐ yòu dōng nán yǔ bǎi shù xī shuǐ hé
牛兰水又东南,与柏树溪水合。
shuǐ chū lǔ shān běi xiá gǔ zhōng dōng nán liú jìng lǔ shān xi ér nán hé niú lán shuǐ
水出鲁山北峡谷中,东南流径鲁山西,而南合牛兰水。
yòu dōng nán jìng lǔ shān nán
又东南径鲁山南。
hǎn yīn yuē lǔ yáng xiàn jīn qí de lǔ shān shì yě
阚骃曰:鲁阳县,今其地鲁山是也。
shuǐ nán zhù yú zhì
水南注于滍。
zhì shuǐ dōng jìng yìng chéng nán gù yīng xiāng yě yīng hóu zhī guó
滍水东径应城南,故应乡也,应侯之国。
shī suǒ wèi yīng hóu shùn dé zhě yě
《诗》所谓应侯顺德者也。
péng shuǐ zhù zhī sú wèi zhī xiǎo zhì shuǐ
彭水注之,俗谓之小滍水。
shuǐ chū lǔ yáng xiàn nán péng shān yǐ wù dōng lù běi liú jìng péng shān xi xià yǒu péng shān miào miào qián yǒu péng shān bēi hàn huán dì yuán jiā sān nián dù zhòng cháng lì
水出鲁阳县南彭山蚁坞东麓,北流径彭山西,下有彭山庙,庙前有《彭山碑》,汉桓帝元嘉三年杜仲长立。
péng shān jìng qí xī běi hàn ān yì cháng yǐn jiǎn mù dōng
彭山径其西北,汉安邑长尹俭墓东。
zhǒng xi yǒu shí miào miào qián yǒu liǎng shí què quē dōng yǒu bēi quē nán yǒu èr shī zi xiāng duì nán yǒu shí jié èr méi shí zhù xī nán yǒu liǎng shí yáng zhōng píng sì nián lì
冢西有石庙,庙前有两石阙,阙东有碑,阙南有二狮子相对,南有石碣二枚,石柱西南有两石羊,中平四年立。
péng shuǐ yòu dōng běi liú zhí yìng chéng nán ér rù zhì
彭水又东北流,直应城南而入滍。
zhì shuǐ yòu zuǒ hé qiáo shuǐ shuǐ chū lǔ yáng xiàn běi shì shān dōng nán jìng yīng shān běi yòu nán jìng yìng chéng xi
滍水又左合桥水,水出鲁阳县北恃山,东南径应山北,又南径应城西。
dì lǐ zhì yuē gù fù chéng xiàn zhī yīng xiāng yě
《地理志》曰:故父城县之应乡也。
zhōu wǔ wáng fēng qí dì wèi hòu guó
周武王封其弟为侯国。
yīng lèi yuē hán shī wài zhuàn chēng zhōu chéng wáng yǔ dì xì yǐ tóng yè wèi guī yuē wú yǐ fēng rǔ
应肋曰:《韩诗外传》称:周成王与弟戏,以桐叶为圭,曰:吾以封汝。
zhōu gōng yuē tiān zǐ wú xì yán
周公曰:天子无戏言。
wáng nǎi yìng shí ér fēng gù yuē yīng hóu xiāng yì yuē yīng xiāng
王乃应时而封,故曰应侯,乡亦曰应乡。
àn lǚ shì chūn qiū yún
按《吕氏春秋》云。
chéng wáng yǐ tóng yè wèi guī fēng shū yú fēi yīng hóu yě
成王以桐叶为圭,封叔虞,非应侯也。
jí jùn gǔ wén yīn shí yǐ yǒu yīng guó fēi chéng wáng yǐ
《汲郡古文》殷时已有应国,非成王矣。
zhàn guó fàn xióng suǒ fēng yì yě
战国范雄所封邑也。
wèi zhī yīng shuǐ
谓之应水。
zhì shuǐ yòu dōng jìng chōu xiàn gù chéng běi
滍水又东径犨县故城北。
zuǒ zhuàn zhāo gōng yuán nián dōng chu gōng zǐ wéi shǐ bó zhōu lí chéng chōu shì yě
《左传》昭公元年,冬,楚公子围使伯州犁城犨是也。
chū yú yú chǐ shān xià
出于鱼齿山下。
chūn qiū xiāng gōng shí bā nián chu fá zhèng cì yú yú líng shè yú yú chǐ zhī xià shèn yǔ chu shī duō dòng yì tú jǐ jǐn
《春秋》襄公十八年,楚伐郑,次于鱼陵,涉于鱼齿之下,甚雨,楚师多冻,役徒几尽。
jìn rén wén yǒu chu shī
晋人闻有楚师。
shī kuàng yuē bù hài
师旷曰:不害。
wú zhòu gē běi fēng yòu gē nán fēng nán fēng bù jìng duō sǐ shēng chu bì wú gōng yǐ
吾骤歌北风,又歌南风,南风不竞,多死声,楚必无功矣。
suǒ shè jí zhì shuǐ yě
所涉即滍水也。
shuǐ nán yǒu hàn zhōng cháng shì cháng lè tài pú jí chéng hóu zhōu bāo zhǒng
水南有汉中常侍、长乐太仆吉成侯州苞冢。
zhǒng qián yǒu bēi jī xi zhěn gāng chéng kāi sì mén mén yǒu liǎng shí shòu fén qīng mù huǐ bēi shòu lún yí
冢前有碑,基西枕冈城,开四门,门有两石兽,坟倾墓毁,碑兽沦移。
rén yǒu jué chū yī shòu yóu quán bù pò shén gāo zhuàng tóu qù de jiǎn yī zhàng xǔ zuò zhì shén gōng zuǒ bo shàng kè zuò bì xié zì
人有掘出一兽,犹全不破,甚高壮,头去地减一丈许,作制甚工,左膊上刻作辟邪字。
mén biǎo qiàn shàng qǐ shí qiáo lì shí bù huǐ
门表堑上起石桥,历时不毁。
qí bēi yún liù dì sì hòu shì zī shì zōu
其碑云:六帝四后,是咨是诹。
gài shì zì ān dì méi yú huán hòu
盖仕自安帝,没于桓后。
yú shí hūn yān shàn quán wǔ hòu bào shì gē bō gōng sī yǐ shì shēng sǐ
于时阍阉擅权,五侯暴世,割剥公私,以事生死。
fu fēng zhě biǎo yǒu dé bēi zhě sòng yǒu gōng zì fēi cǐ tú hé yòng xǔ wèi
夫封者表有德,碑者颂有功,自非此徒,何用许为?
shí zhì shí chūn bù ruò sù xiǔ bāo mù wàn gǔ zhǐ zhāng qiào rǔ wū hū
石至十春,不若速朽,苞墓万古,只彰俏辱,呜呼!
yú yì shén yǐ
愚亦甚矣。
zhì shuǐ yòu dōng zhì shuǐ zhù zhī sú wèi zhī qiū shuǐ fēi yě
滍水又东,滍水注之,俗谓之秋水,非也。
shuǐ yǒu èr yuán dōng yuán chū qí xiàn xī nán jiàn dú shān dōng yá xià shuǐ fāng wǔ shí xǔ bù bù cè qí shēn dōng běi liú jìng chōu xiàn nán yòu dōng běi qū jìng qí xiàn dōng ér běi hé xi yuán shuǐ
水有二源,东源出其县西南践犊山东崖下,水方五十许步、不恻其深,东北流径犨县南,又东北屈径其县东,而北合西源水。
xi yuán chū xiàn xī nán pō shān běi fù xià dōng běi jìng chōu chéng xi yòu qū jìng qí xiàn běi dōng hé yòu shuǐ luàn liú běi zhù yú zhì
西源出县西南颇山北阜下,东北径犨城西,又屈径其县北,东合右水,乱流北注于滍。
hàn gāo zǔ rù guān pò nán yáng tài shǒu lǚ zhì yú chōu dōng jí yú shì de zhì shuǐ zhī yīn yě
汉高祖入关,破南阳太守吕滍于犨东,即于是地,滍水之阴也。
zhì shuǐ yòu dōng nán jìng kūn yáng xiàn gù chéng běi
滍水又东南径昆阳县故城北。
xī hàn guāng wǔ yǔ wáng xún wáng yì zhàn yú kūn yáng bài zhī
昔汉光武与王寻、王邑战于昆阳,败之。
zǒu zhě xiāng téng jiàn bēn yì bǎi yú lǐ jiān
走者相腾践,奔殪百余里间。
huì dà yǔ rú zhù zhì chuān shèng yì hǔ bào jiē gǔ zhàn
会大雨如注,滍川盛溢,虎豹皆股战。
shì zú zhēng fù nì sǐ zhě yǐ wàn shù shuǐ wèi bù liú
士卒争赴,溺死者以万数,水为不流。
wáng yì yán yóu chén mào qīng jì jiē chéng shī ér dù yǐ
王邑、严尤、陈茂轻骑,皆乘尸而度矣。
dōng běi guò yǐng chuān dìng líng xiàn xī běi yòu dōng guò yǎn xiàn nán dōng rù yú rǔ
东北过颍川定陵县西北,又东过郾县南,东入于汝。
zhì shuǐ dōng jìng xi bù gēng tíng nán tíng běi bèi rǔ shuǐ yú dìng líng chéng běi dōng rù rǔ
滍水东径西不羹亭南,亭北背汝水,于定陵城北,东入汝。
yǎn xiàn zài nán bù dé guò
郾县在南,不得过。
yù shuǐ chū hóng nóng lú shì xiàn zhī lí shān dōng nán guò nán yáng xī è xiàn xī běi yòu dōng guò wǎn xiàn nán yù shuǐ dǎo yuán dōng liú jìng lì xiàn gù chéng běi
淯水出弘农卢氏县支离山,东南过南阳西鄂县西北,又东过宛县南,淯水导源,东流径郦县故城北。
guō zhòng chǎn yuē lì xiàn gù chéng zài zhī lí shān dōng nán lì jiù xiàn yě
郭仲产曰:郦县故城在支离山东南,郦旧县也。
sān cāng yuē fán shān lì
三仓曰樊、邓、郦。
lì yǒu èr chéng běi lì yě
郦有二城,北郦也。
hàn zǔ rù guān xià xī lì jí cǐ xiàn yě
汉祖入关,下淅郦,即此县也。
yù shuǐ yòu dōng nán liú lì zhì xiàn zhī héng shān dōng jìng bǎi zhāng guō běi yòu dōng lǔ yáng guān shuǐ zhù zhī
淯水又东南流历雉县之衡山,东径百章郭北,又东,鲁阳关水注之。
shuǐ chū lǔ yáng xiàn nán fēn shuǐ lǐng nán shuǐ zì lǐng nán liú běi shuǐ cóng lǐng běi zhù gù shì sú wèi cǐ lǐng wèi fēn tóu yě
水出鲁阳县南分水岭,南水自岭南流,北水从岭北注,故世俗谓此岭为分头也。
qí shuǐ nán liú jìng lǔ yáng guān zuǒ yòu lián shān chā hàn xiù mù yú yún shì yǐ zhāng jǐng yáng shī yún cháo dēng lǔ yáng guān xiá lù qiào qiě shēn
其水南流径鲁阳关,左右连山插汉,秀木于云,是以张景阳诗云:朝登鲁阳关,峡路峭且深。
yì sī mǎ zhī yǔ mǔ yù zéi chù yě
亦司马芝与母遇贼处也。
guān shuǐ lì zhì héng shān xī nán jìng huáng hòu chéng xi
关水历雉衡山西南径皇后城西。
jiàn wǔ yuán nián shì zǔ qiǎn shì zhōng fu jùn chí jié yíng guāng liè huáng hòu yú qīng yáng
建武元年,世祖遣侍中傅俊,持节迎光烈皇后于清阳。
jùn fā bīng sān bǎi yú rén sù wèi huáng hòu dào lù guī jīng shī
俊发兵三百余人,宿卫皇后道路,归京师。
gài shuì shè suǒ zài gù chéng de qí míng yǐ
盖税舍所在,故城得其名矣。
shān yǒu shí shì shén shì jié xiāng chuán míng huáng hòu yù shì yòu suǒ xìng yě
山有石室,甚饰洁,相传名皇后浴室,又所幸也。
guān shuǐ yòu xī nán jìng zhì xiàn gù chéng nán xī qín wén gōng zhī shì yǒu bó yáng zhě féng èr tóng yuē yǎo yuē bèi
关水又西南径雉县故城南,昔秦文公之世有伯阳者,逢二童曰舀,曰被。
èr tóng èr zhì yě
二童,二雉也。
de cí zhě bà xióng zhě wáng
得雌者霸,雄者王。
èr tóng fān fēi huà wèi shuāng zhì
二童翻飞,化为双雉。
guāng wǔ huò zhì yú cǐ shān yǐ wéi zhōng xīng zhī xiáng gù zhì xiàn yǐ míng yān
光武获雉于此山,以为中兴之祥,故置县以名焉。
guān shuǐ yòu qū ér dōng nán liú zhù yú yù
关水又屈而东南流,注于淯。
yù shuǐ yòu dōng nán liú jìng bó wàng xiàn gù chéng dōng
淯水又东南流,径博望县故城东。
guō zhòng chǎn yuē zài jùn dōng běi bǎi èr shí lǐ hàn wǔ dì zhì
郭仲产曰,在郡东北百二十里,汉武帝置。
xiào wèi zhāng qiān suí dà jiàng jūn wèi qīng xī zhēng wèi jūn qián dǎo xiāng wàng shuǐ cǎo dé yǐ bù fá
校尉张骞,随大将军卫青西征,为军前导,相望水草,得以不乏。
yuán guāng liù nián fēng chūn wèi hòu guó
元光六年,封春为侯国。
dì lǐ zhì nán yáng yǒu bó wàng xiàn wáng mǎng gǎi zhī yuē yi lè yě
《地理志》,南阳有博望县,王莽改之曰宜乐也。
qīng shuǐ yòu dōng nán jìng xi è gù chéng dōng
清水又东南径西鄂故城东。
yīng zhù yuē jiāng xià yǒu è gù jiā xi yě
应助曰:江夏有鄂,故加西也。
xī liú biǎo zhī gōng dù zi xù yú xi è yě gōng cáo bǎi xiào zhǎng wén zhàn gǔ zhī yīn jù ér bì hù méng bèi zì fù jiàn dēng chéng ér guān yán yǒng kě xí yě
昔刘表之攻杜子绪于西鄂也,功曹柏孝长闻战鼓之音,惧而闭户,蒙被自覆,渐登城而观,言勇可习也。
qīng shuǐ yòu nán ěr shuǐ zhù zhī shuǐ chū hóng nóng jùn lú shì xiàn zhī xióng ěr shān
清水又南,洱水注之,水出弘农郡卢氏县之熊耳山。
dōng nán jìng lì xiàn běi dōng nán jìng fáng yáng chéng běi
东南径郦县北,东南径房阳城北。
hàn āi dì sì nián fēng nán yáng tài shǒu sūn chǒng wèi hòu guó
汉哀帝四年,封南阳太守孙宠为侯国。
sú wèi zhī fáng yáng chuān
俗谓之房阳川。
yòu jìng xi è jù nán shuǐ běi yǒu zhāng píng yú mù
又径西鄂具南,水北有张平于墓。
mù zhī dōng cè fén yǒu píng zi bēi wén zì xī shì gǔ wén zhuàn é shì cuī yuàn zhī cí
墓之东,侧坟有《平子碑》,文字悉是古文篆额,是崔瑗之辞。
shèng hóng zhī guō zhòng chǎn bìng yún xià hóu xiào ruò wéi jùn báo qí wén fù kān bēi yīn wèi míng
盛弘之、郭仲产并云:夏侯孝若为郡,薄其文,复刊碑阴为铭。
rán bēi yīn èr míng nǎi shì cuī zi yù jí chén xī ěr ér fēi xiào ruò xī shì lì zì èr shǒu bìng cún cháng wú huǐ huài
然碑阴二铭,乃是崔子玉及陈翕耳,而非孝若,悉是隶字,二首并存,尝无毁坏。
yòu yán mù cì yǒu èr bēi jīn wéi jiàn yī bēi huò shì yú xià jǐng yì tú pí ér mò jiū yǐ
又言墓次有二碑,今惟见一碑,或是余夏景驿途疲而莫究矣。
shuǐ nán dào cè yǒu èr shí lóu xiāng qù liù qī zhàng shuāng zhì qí sǒng gāo kě zhàng qī bā zhù yuán wéi èr zhàng yǒu yú shí zhì qīng lǜ guāng kě yǐ jiàn
水南道侧,有二石楼,相去六七丈,双峙齐竦,高可丈七八,柱圆围二丈有余,石质青绿,光可以鉴。
qí shàng luán hù chéng gǒng diāo yán sì zhù qióng qiǎo kù kè miào jué rén gōng
其上栾护承拱,雕檐四注,穷巧绔刻,妙绝人工。
tí yán shǔ jùn tài shǒu xìng wáng zì zi yā nán yáng xī è rén yǒu sān nǚ wú nán ér jiā lèi qiān jīn
题言:蜀郡太守,姓王,字子雅,南阳西鄂人,有三女无男,而家累千金。
fù méi dāng zàng nǚ zì xiāng wèi yuē xiān jūn shēng wǒ zǐ mèi wú nán xiōng dì jīn dāng ān shén xuán zhái yì líng hòu tǔ míng míng jué hòu hé yǐ zhāng wú jūn zhī dé
父没当葬,女自相谓曰:先君生我姊妹,无男兄弟,今当安神玄宅,翳灵后土,冥冥绝后,何以彰吾君之德?
gè chū qián wǔ bǎi wàn yī nǚ zhù mù èr nǚ jiàn lóu yǐ biǎo xiào sī
各出钱五百万,一女筑墓,二女建楼,以表孝思。
míng yún mù lóu dōng píng lín xià jìn fén mù ér bù néng cè qí chù suǒ yǐ
《铭》云:墓楼东,平林下,近坟墓,而不能测其处所矣。
ěr shuǐ yòu dōng nán liú zhù yú yù shuǐ shì wèi zhī yì shuǐ yì ěr shēng xiāng jìn fēi yě
洱水又东南流,注于淯水,世谓之肄水,肄、洱声相近,非也。
dì lǐ zhì yuē xióng ěr zhī shān chū sān shuǐ ěr shuǐ qí yī yān dōng nán zhì lǔ yáng rù miǎn shì yě
《地理志》曰:熊耳之山,出三水,洱水其一焉,东南至鲁阳入沔是也。
yù shuǐ yòu nán jìng yù shān dōng shān shàng yǒu shén miào sú míng zhī wèi dú shān yě
淯水又南径预山东,山上有神庙,俗名之为独山也。
shān nán yǒu wèi chē qí jiāng jūn huáng quán fū qī èr zhǒng dì dào qián tōng
山南有魏车骑将军黄权夫妻二冢,地道潜通。
qí zhǒng qián yǒu sì bēi qí èr wèi míng dì lì èr shì qí zi jí chén lì suǒ shù zhě yě
其冢前有四碑,其二,魏明帝立,二是其子及臣吏所树者也。
qīng shuǐ yòu xī nán jìng shǐ dìng bó bēi nán yòu xi wèi guā lǐ jīn shuǐ shàng yǒu sān liáng wèi zhī guā lǐ dù
清水又西南径史定伯碑南,又西为瓜里津,水上有三梁,谓之瓜里渡。
zì wǎn dào tú dōng chū dǔ yáng xī dào fāng chéng
自宛道途,东出堵阳,西道方城。
jiàn wǔ sān nián shì zǔ zì dǔ yáng xī rù pò lǔ jiāng jūn shān fèng yuàn hàn lüè xīn yě jù guā lǐ shàng qīn bó zhàn jiàng zhī xī yáng xià suì zhǎn fèng
建武三年,世祖自堵阳西入,破虏将军邓奉怨汉掠新野,拒瓜里,上亲搏战,降之夕阳下,遂斩奉。
jùn guó zhì suǒ wèi wǎn yǒu zhǎo lǐ jīn xī yáng jù zhě yě
《郡国志》所谓宛有爪里津、夕阳聚者也。
zǔ qiáo jí huán wēn gù lěi chù
阻桥即桓温故垒处。
wēn yǐ shēng píng wǔ nián yǔ fàn wāng zhòng jūn běi tǎo suǒ yíng
温以升平五年,与范汪众军北讨所营。
yù shuǐ yòu xī nán jìng jìn shǔ jùn tài shǒu shān yì shān mù nán yòu nán jìng wǎn chéng dōng
淯水又西南径晋蜀郡太守邓义山墓南,又南径宛城东。
qí chéng gù shēn bó zhī dōu chu wén wáng miè shēn yǐ wéi xiàn yě
其城故申伯之都,楚文王灭申以为县也。
qín zhāo xiāng wáng shǐ bái qǐ wèi jiāng dài chu qǔ yǐng jí yǐ cǐ de wèi nán yáng jùn gǎi xiàn yuē wǎn
秦昭襄王使白起为将,代楚取郢,即以此地为南阳郡,改县曰宛。
wáng mǎng gēng míng jùn yuē qián duì xiàn yuē nán yáng
王莽更名郡曰前队,县曰南阳。
liú shàn yuē zài zhōng guó zhī nán ér jū yáng dì gù yǐ wéi míng
刘善曰:在中国之南而居阳地,故以为名。
dà chéng xī nán yú jí gǔ wǎn chéng yě jīng zhōu cì shǐ zhì gù yì wèi zhī jīng zhōu chéng
大城西南隅,即古宛城也,荆州刺史治,故亦谓之荆州城。
jīn nán yáng jùn zhì dà chéng qí dōng chéng nèi yǒu jiù diàn jī zhōu èr bǎi bù gāo bā chǐ bì jiē jiē qì yǐ qīng shí
今南阳郡治大城,其东城内有旧殿基,周二百步,高八尺,陛阶皆砌以青石。
dà chéng xī běi yú yǒu diàn jī zhōu bǎi bù gāo wǔ chǐ gài gēng shǐ suǒ qǐ yě
大城西北隅有殿基,周百步,高五尺,盖更始所起也。
chéng xi sān lǐ yǒu gǔ tái gāo sān zhàng yú wén dì huáng chū zhōng nán xún xíng suǒ zhù yě
城西三里,有古台,高三丈余,文帝黄初中南巡行所筑也。
yù shuǐ yòu qū ér jìng qí xiàn nán gù nán dōu fù suǒ yán yù shuǐ dàng qí xiōng zhě yě
淯水又屈而径其县南,故《南都赋》所言淯水荡其胸者也。
wáng mǎng dì huáng èr nián zhū wěi děng gòng yú chéng nán huì zhū jiāng shè tán fán liáo lì shèng gōng wèi tiān zǐ yú sī shuǐ shàng
王莽地皇二年,朱鲔等共于城南会诸将,设坛,燔燎,立圣公为天子于斯水上。
shì yǔ yuē zhāng xiù fǎn gōng yǔ zhàn bài zi áng bù néng qí bèng mǎ yú gōng ér áng yù hài
《世语》曰:张绣反,公与战败,子昂不能骑,迸马于公,而昂遇害。
wèi shū yuē gōng nán zhēng zhì wǎn lín yù shuǐ cí zhèn wáng jiàng shì xū xī liú tì zhòng jiē āi tòng
《魏书》曰:公南征至宛,临淯水,祠阵亡将士,歔欷流涕,众皆哀恸。
yù shuǐ yòu nán méi xī shuǐ zhù zhī
淯水又南,梅溪水注之。
shuǐ chū xiàn běi zǐ shān nán jìng bǎi lǐ xī gù zhái
水出县北紫山,南径百里奚故宅。
xī wǎn rén yě
奚,宛人也。
yú qín wèi xián dài fū suǒ wèi mí yú zhì qín zhě yě
于秦为贤大夫,所谓迷虞智秦者也。
méi xī yòu jìng wǎn xi lǚ chéng dōng
梅溪又径宛西吕城东。
shǐ jì yuē lǚ shàng xiān zǔ wèi sì yuè zuǒ yǔ zhì shuǐ yǒu gōng
《史记》曰:吕尚先祖为四岳,佐禹治水,有功。
yú xià zhī jì shòu fēng yú lǚ gù yīn shì wèi lǚ shàng yě
虞、夏之际,受封于吕,故因氏为吕尚也。
xú guǎng shǐ jì yīn yì yuē lǚ zài wǎn xiàn
徐广《史记音义》曰:吕在宛县。
gāo hòu sì nián fēng kūn dì zi lǚ fèn wèi lǚ chéng hóu yí jí cǐ yě
高后四年,封昆弟子吕忿为吕城侯,疑即此也。
yòu àn xīn cài xiàn yǒu dà lǚ xiǎo lǚ tíng ér wèi zhī suǒ shì yě
又案新蔡县有大吕、小吕亭,而未知所是也。
méi xī yòu nán jìng dù yǎn xiàn dōng gù chéng zài xi
梅溪又南径杜衍县东,故城在西。
hàn gāo dì qī nián fēng láng zhōng wáng yì wèi hòu guó gōng mǎng gèng zhī yuē rùn yǎn yǐ
汉高帝七年,封郎中王翳为侯国,工莽更之曰闰衍矣。
tǔ dì diàn xià tuān xī shì zhù gǔ rén yú ān zhòng jié zhī lìng yóu shuǐ shì chǔ wèi zhī ān zhòng gǎng
土地垫下,湍溪是注,古人于安众竭之,令游水是储,谓之安众港。
shì zǔ jiàn wǔ sān nián shàng zì wǎn qiǎn yǐng yáng hóu jì zūn xi jī shān fèng dì zhōng pò zhī yú dù yǎn jìn bīng niè yáng zhě yě
世祖建武三年,上自宛遣颍阳侯祭遵西击邓奉弟终,破之于杜衍,进兵涅阳者也。
méi xī yòu nán wèi zhī shí qiáo shuǐ yòu wèi zhī nǚ xī nán liú ér zuǒ zhù yù shuǐ
梅溪又南,谓之石桥水,又谓之女溪,南流而左注淯水。
yù shuǐ zhī nán yòu yǒu nán jiù jù jùn guó zhì suǒ wèi nán yáng wǎn xiàn yǒu nán jiù jù zhě yě
淯水之南,又有南就聚,《郡国志》所谓南阳宛县有南就聚者也。
guō zhòng chǎn yán wǎn chéng nán sān shí lǐ yǒu yī chéng shén bēi xiǎo xiāng chéng míng sān gōng chéng hàn shí dèng yǔ děng guī xiāng jiàn lí chù yě
郭仲产言:宛城南三十里,有一城,甚卑小,相承名三公城,汉时邓禹等归乡饯离处也。
shèng hóng zhī zhe jīng zhōu jì yǐ wéi sān gōng zhì
盛弘之著《荆州记》以为三公置。
yú àn yù shuǐ zuǒ yòu jiù yǒu èr shì suǒ wèi nán shì běi shì zhě shuǐ cè zhī fén
余案淯水左右,旧有二澨,所谓南澨、北澨者,水侧之𣸣。
jù zài yù yáng zhī dōng běi kǎo gǔ tuī de zé jìn yǐ
聚在淯阳之东北,考古推地则近矣。
chéng cè yǒu fàn lǐ cí lǐ wǎn rén cí jí gù zhái yě
城侧有范蠡祠,蠡,宛人,祠即故宅也。
hòu hàn wèi yǒu fàn céng zì zi mǐn wèi dà jiàng jūn sī mǎ tǎo huáng zhōng zéi zhì cǐ cí wèi lǐ lì bēi wén lēi kě xún
后汉未,有范曾,字子闵,为大将军司马,讨黄中贼,至此祠,为蠡立碑,文勒可寻。
xià hóu chén zhī wèi nán yáng yòu wèi lì miào yān
夏侯湛之为南阳,又为立庙焉。
chéng dōng yǒu dà jiàng jūn hé jìn gù zhái chéng xi yǒu kǒng sōng jiù jū
城东有大将军何进故宅,城西有孔嵩旧居。
sōng zì zhòng shān wǎn rén yǔ shān yáng fàn shì yǒu duàn jīn qì
嵩字仲山,宛人,与山阳范式有断金契。
pín wú yǎng qīn lìn wèi ā jiē zú qiǎn yíng shì
贫无养亲,赁为阿街卒,遣迎式。
shì xià chē bǎ bì yuē zi huái dào zú wǔ bù yì tòng hu
式下车把臂曰:子怀道卒伍,不亦痛乎!
sōng yuē hóu yíng jiàn yì chén mén bēi xià zhī wèi gǔ rén suǒ bù chǐ hé tòng zhī yǒu
嵩曰:侯赢贱役,晨门,卑下之位,古人所不耻,何痛之有?
gù qí zàn yuē zhòng shān tōng dá juǎn shū wú fāng qū shēn sī yì tǐng xiù hán fāng
故其《赞》曰:仲山通达,卷舒无方,屈身厮役,挺秀含芳。
yòu qū nán guò yù yáng xiàn dōng yù shuǐ yòu nán rù xiàn jìng xiǎo cháng ān
又屈南过淯阳县东,淯水又南入县,径小长安。
sī mǎ biāo jùn guó zhì yuē xiàn yǒu xiǎo cháng ān jù
司马彪《郡国志》曰:县有小长安聚。
xiè chén hàn shū chēng guāng wǔ gōng qīng yáng bù xià yǐn bīng yù gōng wǎn zhì xiǎo cháng ān yǔ zhēn fù zhàn bài yú cǐ
谢沈《汉书》称:光武攻清阳不下,引兵欲攻宛,至小长安,与甄阜战,败于此。
yù shuǐ yòu xī nán jìng qí xiàn gù chéng nán
淯水又西南径其县故城南。
huán dì yán xī qī nián fēng shān bǐng wèi hòu guó
桓帝延熹七年,封邓秉为侯国。
xiàn gù nán yáng diǎn nóng zhì hòu yǐ wéi yù yáng jùn shěng jùn fù xiàn bì jìn jiǎn wén huì gēng míng yún yáng yān
县故南阳典农治,后以为淯阳郡,省郡复县,避晋简文讳,更名云阳焉。
yù shuǐ yòu jìng ān lè jùn běi
淯水又径安乐郡北。
hàn huán dì jiàn hé yuán nián fēng sī tú hú guǎng wéi yù yáng xiàn ān lè xiāng hòu jīn yú qí guó lì lè zhái shù
汉桓帝建和元年,封司徒胡广为淯阳县安乐乡侯,今于其国立乐宅戍。
guō zhòng chǎn xiāng yáng jì yuē nán yáng chéng nán jiǔ shí lǐ yǒu jìn shàng shū lìng lè guǎng gù zhái
郭仲产《襄阳记》曰:南阳城南九十里,有晋尚书令乐广故宅。
guǎng zì yàn fǔ shàn qīng yán jiàn zhòng dāng shí
广字彦辅,善清言,见重当时。
chéng dū wáng guǎng nǚ xù cháng shā wáng cāi zhī
成都王,广女婿,长沙王猜之。
guǎng yuē níng yǐ yī nǚ ér yì wǔ nán
广曰:宁以一女而易五男。
yóu nǐ zhī zhōng yǐ yōu yǔn
犹疑之,终以忧殒。
qí gù jū jīn zhì shù yīn yǐ wéi míng
其故居今置戍,因以为名。
yòu nán guò xīn yě xiàn xi yù shuǐ yòu nán rù xīn yě xiàn zhī jīn fēn pài dōng nán chū xí yǎn bāo zhù zuǒ jī wèi bēi dōng xī jiǔ lǐ nán běi shí wǔ lǐ bēi shuǐ suǒ gài xián wèi liáng wò
又南过新野县西,淯水又南入新野县,枝津分派,东南出,隰衍苞注,左积为陂,东西九里,南北十五里,陂水所溉,咸为良沃。
yù shuǐ yòu nán yǔ tuān shuǐ huì yòu nán jìng xīn yě xiàn gù chéng xi
淯水又南与湍水会,又南径新野县故城西。
shì zǔ zhī bài xiǎo cháng ān yě zǐ yuán yù hài
世祖在小长安打了败仗,他的姐姐刘元被杀害了。
shàng jí wèi gǎn dào zǐ méi zhuī shì yuán wèi xīn yě jié yì cháng gōng zhǔ jí cǐ yì yě
上即位,感悼姊没,追谥元为新野节义长公主,即此邑也。
jìn xián níng èr nián fēng dà sī mǎ fú fēng wǔ wáng shǎo zǐ xīn wèi xīn yě jùn gōng gē nán yáng wǔ shǔ jí yáng cài yáng ráng shān shān dōu fēng yān
晋咸宁二年,封大司马扶风武王少子歆为新野郡公,割南阳五属,棘阳、蔡阳、穰、邓、山都封焉。
wáng wén shū gēng lì zhōng gé xi jí jùn zhì dōng zé mín jū chéng xi bàng yù shuǐ
王文舒更立中隔,西即郡治,东则民居,城西傍淯水。
yòu dōng yǔ cháo shuǐ hé shuǐ chū xī běi chì shí shān ér dōng nán jìng guàn jūn xiàn jiè dì míng shā qú
又东与朝水合,水出西北赤石山,而东南径冠军县界,地名沙渠。
yòu dōng nán jìng ráng xiàn gù chéng nán chu bié yì yě
又东南径穰县故城南,楚别邑也。
qín bá yān yǐng jí yǐ wéi xiàn qín zhāo wáng fēng xiāng wèi rǎn wèi hóu yì
秦拔鄢郢,即以为县,秦昭王封相魏冉为侯邑。
wáng mǎng gēng míng yuē nóng ráng yě
王莽更名曰农穰也。
wèi jīng zhōu cì shǐ zhì
魏荆州刺史治。
cháo shuǐ yòu dōng nán fēn wéi èr shuǐ yī shuǐ zhī fēn dōng běi wèi fán shì bēi bēi dōng xī shí lǐ nán běi wǔ lǐ sú wèi zhī fán tíng bēi
朝水又东南,分为二水,一水枝分东北为樊氏陂,陂东西十里,南北五里,俗谓之凡亭陂。
bēi dōng yǒu fán shì gù zhái fán shì jì miè yǔ shì qǔ qí bēi gù yàn yuē bēi wāng wāng xià tián liáng fán zi shī yè tán gōng chāng
陂东有樊氏故宅,樊氏既灭,庾氏取其陂,故谚曰:陂汪汪,下田良,樊子失业痰公昌。
xī zài jìn shì dù yù jì xìn chén zhī yè fù liù mén bēi è liù mén zhī shuǐ xià jié èr shí jiǔ bēi
昔在晋世,杜预继信臣之业,复六门陂,遏六门之水,下结二十九陂。
zhū bēi sàn liú xián rù cháo shuǐ shì jiàn liù mén bēi
诸陂散流,咸入朝水,事见《六门碑》。
liù mén jì bēi zhū bēi suì duàn
六门既陂,诸陂遂断。
cháo shuǐ yòu dōng jìng cháo yáng xiàn gù chéng běi ér dōng nán zhù yú yù shuǐ
朝水又东径朝阳县故城北,而东南注于淯水。
yòu dōng nán yǔ jí shuǐ hé shuǐ shàng chéng dǔ shuǐ
又东南与棘水合,水上承堵水。
dǔ shuǐ chū jí yáng xiàn běi shān shù yuán bìng fā nán liú jìng xiǎo dǔ xiāng wèi zhī xiǎo dǔ shuǐ
堵水出棘阳县北山,数源并发,南流径小堵乡,谓之小堵水。
shì zǔ jiàn wǔ èr nián chéng ān hóu zāng gōng cóng shàng jī dǔ xiāng
世祖建武二年,成安侯臧宫从上击堵乡。
dōng yuán fāng qī bā bù téng yǒng ruò fèi gù shì míng zhī téng fèi shuǐ
东源方七八步,腾涌若沸,故世名之腾沸水。
nán liú jìng yú dǔ xiāng wèi zhī dǔ shuǐ
南流径于堵乡,谓之堵水。
jiàn wǔ sān nián jì zūn yǐn bīng nán jī dǒng xīn yú dǔ xiāng
建武三年,祭遵引兵南击董䜣于堵乡。
yǐ shuǐ shì xiàn gù yǒu dǔ yáng zhī míng yě
以水氏县,故有堵阳之名也。
dì lǐ zhì yuē xiàn yǒu dǔ shuǐ wáng mǎng yuē yáng chéng yě
《地理志》曰:县有堵水,王莽曰阳城也。
hàn āi dì gǎi wéi shùn yáng
汉哀帝改为顺阳。
jiàn wǔ èr nián gèng fēng ān yáng hóu zhū yòu wèi dǔ yáng hòu
建武二年,更封安阳侯朱佑为堵阳侯。
dǔ shuǐ yú xiàn jié yǐ wéi bēi dōng xī jiā gāng shuǐ xiàng qù wǔ liù lǐ gǔ jīn duàn gāng liǎng shé dōu shuǐ tán zhǎng nán běi shí yú lǐ shuǐ jué nán kuì xià zhù wèi wān
堵水于县,竭以为陂,东西夹冈,水相去五六里,古今断冈两舌,都水潭涨,南北十余里,水决南溃,下注为湾。
wān fēn wéi èr xi wèi dǔ shuǐ dōng wèi róng yuán
湾分为二,西为堵水,东为荣源。
dǔ shuǐ cēn cī liú jié liǎng hú gù yǒu dōng bēi xi bēi zhī míng
堵水参差,流结两湖,故有东陂、西陂之名。
èr bēi suǒ dǎo qí shuǐ zhī fēn dōng nán zhì huì kǒu rén bǐ
二陂所导,其水枝分,东南至会口人比。
shì yǐ dì lǐ zhì bǐ shuǐ dǔ shuǐ jiē yán rù cài hù shòu tōng chēng gù yě
是以《地理志》比水、堵水,皆言入蔡,互受通称故也。
èr hú liú zhù hé wéi huáng shuǐ wéi suǒ shòu yān
二湖流注,合为黄水、惟所受焉。
jìng jí yáng xiàn zhī huáng chún jù yòu wèi zhī wèi huáng chún shuǐ zhě yě
径棘阳县之黄淳聚,又谓之为黄淳水者也。
xiè chén hòu hàn shū zhēn fù děng bài guāng wǔ yú xiǎo cháng ān dōng chéng shèng nán dù huáng chún shuǐ qián yíng bèi zǔ liǎng chuān wèi lín bǐ shuǐ jué hòu qiáo shì wú hái xīn
谢沈《后汉书》,甄阜等败光武于小长安东、乘胜南渡黄淳水前营,背阻两川,谓临比水,绝后桥,示无还心。
hàn bīng jī zhī sān jūn kuì nì sǐ huáng chún shuǐ zhě èr wàn rén
汉兵击之,三军溃,溺死黄淳水者二万人。
yòu nán jìng jí yáng xiàn gù chéng xi
又南径棘阳县故城西。
yīng shào yuē xiàn zài jí shuǐ zhī yáng shì zhī sī shuǐ wèi jí shuǐ yě
应劭曰:县在棘水之阳,是知斯水为棘水也。
hàn gāo dì qī nián fēng dù de chén wèi hòu guó
汉高帝七年,封杜得臣为侯国。
hòu hàn bīng qǐ jī táng zǐ xiāng shā hú yáng wèi jìn bá jí yáng shān chen jiāng bīn kè huì guāng wǔ yú cǐ xiàn yě
后汉兵起,击唐子乡,杀湖阳尉,进拔棘阳,邓晨将宾客会光武于此县也。
jí shuǐ yòu nán jìng xīn yě xiàn lì huáng yóu jù
棘水又南径新野县,历黄邮聚。
shì zǔ jiàn wǔ sān nián fu jùn cén péng jìn jī qín fēng xiān bō huáng yóu zhě yě wèi zhī huáng yóu shuǐ
世祖建武三年,傅俊、岑彭进击秦丰,先拨黄邮者也,谓之黄邮水。
dà sī mǎ wú hàn pò qín fēng yú sī shuǐ zhī shàng
大司马吴汉破秦丰于斯水之上。
qí jù luò xī wèi mán jū yóu míng zhī wèi huáng yóu mán
其聚落悉为蛮居,犹名之为黄邮蛮。
jí shuǐ zì xīn yě xiàn dōng ér nán liú rù yú juān shuǐ wèi zhī wéi lì kǒu yě
棘水自新野县东,而南流入于涓水,谓之为力口也。
jí lì shēng xiāng jìn dāng wèi jí kǒu yě
棘、力声相近,当为棘口也。
yòu shì fāng sú zhī yīn gù zì cóng dú biàn ruò shì yǐ jí zǐ mù wéi lì zi mù shì yě
又是方俗之音,故字从读变,若世以棘子木为力子木是也。
juān shuǐ yòu dōng nán jìng shì lín dōng shù míng yě shù yǒu yá gé
涓水又东南径士林东,戍名也,戍有邪阁。
shuǐ zuǒ yǒu yù zhāng dà zhī xià guàn liáng chóu sān qiān xǔ qǐng yě
水左有豫章大肢,下灌良畴三千许顷也。
nán guò shān xiàn dōng xiàn gù shān hóu wú lí zhī guó yě chu wén wáng miè zhī qín yǐ wéi xiàn
南过邓县东,县故邓侯吾离之国也,楚文王灭之,秦以为县。
yù shuǐ yòu hé zhuó shuǐ sú wèi zhī ruò gōu shuǐ
淯水右合浊水,俗谓之弱沟水。
shàng chéng bái shuǐ yú cháo yáng xiàn dōng nán liú jìng shān xiàn gù chéng nán
上承白水于朝阳县,东南流径邓县故城南。
xí záo chǐ xiāng yáng jì yuē chǔ wáng zhì shān zhī zhuó shuǐ qù xiāng yáng èr shí lǐ
习凿齿《襄阳记》曰:楚王至邓之浊水,去襄阳二十里。
jí cǐ shuǐ yě
即此水也。
zhuó shuǐ yòu dōng jìng shān sài běi jí shān chéng dōng nán xiǎo shān yě fāng sú míng zhī wèi shān sāi xī sūn wén tái pò huáng zǔ yú qí xià
浊水又东径邓塞北,即邓城东南小山也,方俗名之为邓塞,昔孙文台破黄祖于其下。
zhuó shuǐ dōng liú zhù yú yù yù shuǐ yòu nán jìng shān sāi dōng yòu jìng chéng dōng gǔ zǐ guó yě
浊水东流注于淯,淯水又南径邓塞东,又径城东,古子国也。
gài shān zhī nán bǐ yě
盖邓之南鄙也。
xī bā zǐ qǐng chu yǔ shān wèi hǎo rén duó qí bì jí shì yì yě
昔巴子请楚与邓为好,人夺其币,即是邑也。
sī mǎ biāo yǐ wéi shān zhī jù yǐ
司马彪以为邓之聚矣。
nán rù yú miǎn
南入于沔。
shuǐ chū qiáng xiàn nán zé zhōng dōng rù yǐng
水出强县南泽中,东入颍。
shuǐ chū yǐng chuān yáng chéng xiàn shǎo shì shān dōng liú zhù yú yǐng shuǐ ér luàn liú dōng nán jìng lín yǐng xiàn xī běi xiǎo shuǐ chū yān
水出颍川阳城县少室山,东流注于颖水,而乱流东南径临颍县西北,小水出焉。
dōng jìng lín yǐng xiàn gù chéng běi
东径临颍县故城北。
shuǐ yòu dōng jìng yáng chéng běi yòu dōng jìng qiáng xiàn gù chéng fu jiàn wǔ èr nián shì zǔ fēng yáng huà jiāng jūn jiān chán wèi hòu guó
水又东径阳城北.又东径强县故城甫,建武二年,世祖封扬化将军坚镡为侯国。
shuǐ dōng wèi táo shū bēi yú àn yáng chéng zài shuǐ nán rán zé cǐ chéng zhèng yīng wèi yīn chéng ér yǒu yáng zhī míng zhě míng zài nán yóu yǒu shuǐ gù cǐ chéng yǐ yáng wèi míng yǐ yǐng shuǐ zhī nán yǒu èr dú
水东为陶枢陂,余按阳城在水南,然则此城正应为阴城,而有阳之名者,明在南犹有水,故此城以阳为名矣,颍水之南有二渎。
qí nán dú dōng nán liú lì lín yǐng tíng xi dōng nán rù rǔ jīn wú shuǐ yě yí jí shuǐ zhī gù dú yǐ
其南渎东南流,历临颍亭西,东南入汝,今无水也,疑即水之故渎矣。
rǔ shuǐ yú qí luò chéng xi bié dōng pài shí rén wèi zhī dà shuǐ dōng běi liú zhī dú yòu chū shì wèi zhī sǐ rǔ yě
汝水于奇雒城西,别东派,时人谓之大水,东北流,枝渎右出,世谓之死汝也。
bié rǔ yòu dōng běi jìng shào líng chéng běi liàn gōu chū yān
别汝又东北,径召陵城北,练沟出焉。
bié rǔ yòu dōng fén gōu chū yān
别汝又东,汾沟出焉。
bié rǔ yòu dōng jìng zhēng qiāng chéng běi
别汝又东,径征羌城北。
shuǐ nán yǒu fén bēi sú yīn fèn
水南有汾陂,俗音粪。
fén shuǐ zì bié rǔ dōng zhù ér wèi cǐ bēi
汾水自别汝东注,而为此陂。
shuǐ jī zhēng qiāng chéng běi sì wǔ lǐ fāng sān shí lǐ xǔ
水积征羌城北四五里,方三十里许。
dú zuǒ hé xiǎo shuǐ shuǐ shàng chéng láng bēi nán liú míng yuē gǒng shuǐ
读左合小水,水上承狼陂南流,名曰巩水。
qīng líng bēi shuǐ zì bēi dōng zhù zhī
青陵陂水自陂东注之。
dōng huí yòu wèi zhī xiǎo shuǐ ér nán liú zhù yú dà shuǐ
东回又谓之小水,而南流注于大水。
dà shuǐ qǔ chēng gài jiè yán zhù ér zǒng shòu qí mù yǐ
大水取称,盖藉沿注,而总受其目矣。
yòu dōng jìng xī huá xiàn gù chéng nán yòu dōng jìng rǔ yáng xiàn gù chéng běi dōng zhù yú yǐng
又东径西华县故城南,又东径汝阳县故城北,东注于颖。
shuǐ chū rǔ nán wú fáng xiàn xī běi ào shān dōng guò qí xiàn běi rù yú rǔ
水出汝南吴房县西北奥山,东过其县,北入于汝。
xiàn xī běi yǒu táng xī chéng
县西北有棠溪城。
gù fáng zi guó
故房子国。
chūn qiū dìng gōng wǔ nián wú wáng hé lǘ dì fu gài bēn chu fēng zhī yú táng xī gù yuē wú fáng yě
《春秋》定公五年,吴王阖闾弟夫概奔楚,封之于棠溪,故曰吴房也。
hàn gāo dì bā nián fēng zhuāng hóu yáng wǔ wèi hòu guó
汉高帝八年,封庄侯杨武为侯国。
jiàn wǔ zhōng shì zǔ fēng sì shuǐ wáng xī zi wèi táng xī hóu
建武中,世祖封泗水王歙子为棠溪侯。
shān xī yǒu bái yáng yuān yuān shuǐ jiù chū shān yáng hàn wǔ dì yuán fēng èr nián bái yáng chū cǐ yuān xù mù zhě dǎo sì zhī
山溪有白羊渊,渊水旧出山羊,汉武帝元封二年,白羊出此渊,畜牧者祷祀之。
sú jìn pāi shǒu cháng yǒu yáng chū shuǐ yě mǔ jīng pāi zì cǐ jué yān
俗禁拍手,尝有羊出水,野母惊拍,自此绝焉。
yuān shuǐ xià hé qú shuǐ qú shuǐ dōng jìng qú yáng xiàn gù chéng xi dōng liú rù qú shuǐ luàn liú jìng qí xiàn nán shì zǔ jiàn wǔ èr shí bā nián fēng wú hàn sūn dàn wèi hòu guó
渊水下合灈水,灈水东径灈阳县故城西,东流入灈水,乱流径其县南,世祖建武二十八年,封吴汉孙旦为侯国。
qí shuǐ yòu dōng rù yú rǔ shuǐ
其水又东入于汝水。
shuǐ chū yīn xiàn dōng shàng jiè shān shān hǎi jīng wèi zhī shì shuǐ yě
水出阴县东上界山,《山海经》谓之视水也。
guō jǐng chún zhù huò yuē shì yi wèi chū zhēn shān
郭景纯《注》:或曰,视宜为,出葴山。
xǔ shèn yún chū zhōng yáng shān
许慎云:出中阳山。
jiē shān zhī shū mù yě
皆山之殊目也。
ér dōng yǔ mì shuǐ hé shuǐ chū yīn xiàn hàn shān dōng běi liú zhù
而东与泌水合,水出阴县旱山,东北流注。
shuǐ yòu dōng běi shā shuǐ chū xī nán dà shú zhī shān dōng běi liú rù yú
水又东北,杀水出西南大熟之山,东北流入于。
shuǐ yòu dōng lún shuǐ zhù zhī shuǐ chū xuān shān dōng nán liú zhù shuǐ
水又东,沦水注之,水出宣山,东南流注水。
shuǐ yòu dōng de ào shuǐ kǒu shuǐ xī chū ào shān dōng rù yú shuǐ yě
水又东得奥水口,水西出奥山,东入于水也。
dōng guò wú fáng xiàn nán yòu dōng guò qú yáng xiàn nán yīng shào yuē qú shuǐ chū wú fáng xiàn dōng rù xiàn zhī xī běi jí liǎng chuān zhī jiāo huì yě
东过吴房县南,又东过灈阳县南,应劭曰:灈水出吴房县,东入,县之西北,即两川之交会也。
yòu dōng guò shàng cài xiàn nán dōng rù rǔ
又东过上蔡县南,东入汝。
shuǐ chū yīn xiàn xī běi fú yǔ shān dōng guò qí xiàn nán shān hǎi jīng yuē zhāo gē zhī shān shuǐ chū yān dōng nán liú zhù yú róng
水出阴县西北扶予山,东过其县南,《山海经》曰:朝歌之山,水出焉,东南流注于荣。
jīng shū fú yǔ zhě qí shān zhī yì míng hu
《经》书扶予者,其山之异名乎?
yíng shuǐ shàng chéng dǔ shuǐ dōng liú zuǒ yǔ xī liáo shuǐ hé yòu dōng dōng liáo shuǐ zhù zhī jù dǎo běi shān ér nán liú zhù yú róng
荥水上承堵水,东流,左与西辽水合,又东,东辽水注之,俱导北山,而南流注于荣。
yíng shuǐ yòu dōng běi yú yīn xiàn běi zuǒ huì shuǐ qí dào shāo xi bù chū qí xiàn nán qí gù chéng zài shān zhī yáng hàn guāng wǔ jiàn wǔ zhōng fēng cén péng wèi hòu guó hàn yǐ wéi yáng shān xiàn
荥水又东北,于阴县北左会水,其道稍西,不出其县南,其故城在山之阳,汉光武建武中,封岑彭为侯国,汉以为阳山县。
wèi wǔ yǔ zhāng xiù zhàn yú wǎn mǎ míng jué jǐng wèi liú shǐ suǒ zhōng gōng shāng yòu bì yǐn hái yīn jí shì de yě
魏武与张绣战于宛,马名绝景,为流矢所中,公伤右臂,引还阴,即是地也。
chéng zhī dōng yǒu mǎ rén bēi
城之东有马仁陂。
guō zhòng chǎn yuē zhī zài bǐ yáng xiàn xi wǔ shí lǐ gài dì bǎi qǐng qí suǒ zhōu gài tián wàn qǐng suí nián biàn zhǒng jìng wú jiǎn suì
郭仲产曰:肢在比阳县西五十里,盖地百顷,其所周溉田万顷,随年变种,境无俭岁。
bēi shuǐ sān zhōu qí huáng gù dú zì huáng xī nán ér huì yú bǐ shuǐ bù dé fù jìng qí nán yě
陂水三周其隍,故渎自隍西南而会于比,水不得复径其南也。
qiě yì hào yīn gù wú chū nán zhī lǐ chū nán zé wèi yáng yě
且邑号阴,故无出南之理,出南则为阳也。
fēi zhí bù jiù yòu bù ēn yǐ
非直不究,又不恩矣。
shuǐ yòu dōng běi lǐ shuǐ zhù zhī
水又东北,澧水注之。
shuǐ chū zhì héng shān dōng nán jìng jiàn chéng dōng jiàn dāng wèi juǎn zì dú wù ěr
水出雉衡山,东南径建城东,建当为卷,字读误耳。
jùn guó zhì yún yè xiàn yǒu juǎn chéng
《郡国志》云:叶县有卷城。
qí shuǐ yòu dōng liú rù gān rǎo
其水又东流入干扰。
shuǐ dōng běi jìng yú dōng shān xi xi liú rù
水东北径于东山西,西流入。
shuǐ zhī zuǒ jí huáng chéng shān yě
水之左,即黄城山也。
yǒu xī shuǐ chū huáng chéng shān dōng běi jìng fāng chéng
有溪水出黄城山,东北径方城。
jùn guó zhì yuē yè xiàn yǒu fāng chéng
《郡国志》曰:叶县有方城。
guō zhòng chǎn yuē kǔ cài yú dōng zhī jiān yǒu xiǎo chéng míng fāng chéng dōng lín xī shuǐ
郭仲产曰:苦菜、于东之间,有小城,名方城,东临溪水。
xún cǐ chéng zhì hào zhī yóu dāng yīn shān yǐ biǎo míng yě
寻此城致号之由,当因山以表名也。
kǔ cài jí huáng chéng yě jí yú dōng tōng wèi fāng chéng yǐ
苦菜即黄城也,及于东,通为方城矣。
shì wèi zhī fāng chéng shān shuǐ dōng liú zhù shuǐ
世谓之方城山水,东流注水。
gù shèng xián zhǒng mù jì yuē nán yáng yè yì fāng chéng xi yǒu huáng chéng shān shì cháng jǔ jié nì ǒu gēng zhī suǒ yǒu dōng liú shuǐ zé zǐ lù wèn jīn chù
故《圣贤冢墓记》曰:南阳叶邑方城西有黄城山,是长沮、桀溺耦耕之所,有东流水,则子路问津处。
shī zi yuē chu kuáng jiē yú gēng qiān fāng chéng
《尸子》曰:楚狂接舆耕千方城。
gài yú cǐ yě
盖于此也。
shèng hóng zhī yún yè dōng jiè yǒu gù chéng shǐ chōu xiàn dōng zhì shuǐ dá bǐ yáng jiè nán běi lián lián shù bǎi lǐ hào wèi fāng chéng yī wèi zhī cháng chéng yún lì xiàn yǒu gù chéng yī miàn wèi xiáng lǐ shù hào wèi cháng chéng jí cǐ chéng zhī xi yú
盛弘之云:叶东界有故城,始犨县,东至水,达比阳界,南北联联数百里,号为方城,一谓之长城,云郦县有故城一面,未详里数,号为长城,即此城之西隅。
qí jiān xiāng qù liù bǎi lǐ běi miàn suī wú jī zhù jiē lián shān xiāng jiē ér hàn shuǐ liú qí nán gù qū wán dá qí huán gōng yún chǔ guó fāng chéng yǐ wéi chéng hàn shuǐ yǐ wéi chí
其间相去六百里,北面虽无基筑,皆连山相接,而汉水流其南,故屈完答齐桓公云楚国方城以为城,汉水以为池。
jùn guó zhì yuē yè xiàn yǒu cháng shān yuē fāng chéng
《郡国志》曰:叶县有长山,曰方城。
zhǐ cǐ chéng yě
指此城也。
shuǐ yòu dōng běi lì wǔ yáng xiàn gù chéng nán hàn gāo zǔ liù nián fēng fán kuài wèi hòu guó yě
水又东北,历舞阳县故城南,汉高祖六年,封樊哙为侯国也。
yòu dōng guò xī píng xiàn běi xiàn gù bǎi guó yě
又东过西平县北,县故柏国也。
chūn qiū zuǒ zhuàn suǒ wèi jiāng huáng dào bǎi fāng mù yú qí yě
《春秋左传》所谓江、黄、道、柏,方睦于齐也。
hàn yuē xī píng qí xi lǚ xū jí xī líng tíng yě
汉时叫西平,西面的吕墟就是西陵亭。
xī líng píng yí gù yuē xī píng
西陵平夷,故曰西平。
hàn xuān dì gān lù sān nián fēng chéng xiàng yú dìng guó wèi hòu guó
汉宣帝甘露三年,封丞相于定国为侯国。
wáng mǎng gèng zhī yuē xīn tíng
王莽更之曰新亭。
jìn dà kāng dì jì yuē xiàn yǒu lóng quán shuǐ kě yǐ dǐ lì dāo jiàn tè jiān lì gù yǒu jiān bái zhī lùn yǐ
《晋大康地记》曰:县有龙泉水,可以砥砺刀剑,特坚利,故有坚白之论矣。
shì yǐ lóng quán zhī jiàn wèi chu bǎo yě
是以龙泉之剑为楚宝也。
xiàn chū míng jīn gǔ yǒu tiě guān
县出名金,古有铁官。
yòu dōng guò yǎn xiàn nán yǎn xiàn gù chéng qù cǐ yuǎn yǐ bù dé guò
又东过郾县南,郾县故城去此远矣,不得过。
yòu dōng guò dìng yǐng xiàn běi dōng rù yú rǔ
又东过定颍县北,东入于汝。
hàn ān dì yǒng chū èr nián fēn rǔ nán jùn zhī shàng cài xiàn zhì dìng yǐng xiàn
汉安帝永初二年,分汝南郡之上蔡县,置定颖县。
shùn dì yǒng jiàn yuán nián yǐ yáng dí guō zhèn wèi shàng shū lìng fēng dìng yǐng hóu jí cǐ yì yě
顺帝永建元年,以阳翟郭镇为尚书令,封定颍侯,即此邑也。
yún shuǐ chū cài yáng xiàn yún shuǐ chū xiàn dōng nán dà hóng shān shān zài suí jùn zhī xī nán jìng líng zhī dōng běi pán jī suǒ kuà guǎng yuán bǎi yú lǐ
涢水出蔡阳县,涢水出县东南大洪山,山在随郡之西南,竟陵之东北,槃基所跨,广圆百余里。
fēng yuē xuán gōu chù píng yuán zhòng fù zhī zhōng wèi zhū lǐng zhī xiù shān xià yǒu shí mén jiā zhāng céng jùn yán gāo jiē bǎi xǔ rèn
峰曰悬钩,处平原众阜之中,为诸岭之秀,山下有石门,夹鄣层峻,岩高皆百许仞。
rù shí mén yòu de zhōng rǔ xué
入石门,又得钟乳穴。
xué shàng sù yá bì lì fēi rén jī suǒ jí
穴上素崖壁立,非人迹所及。
xué zhōng duō zhōng rǔ níng gāo xià chuí wàng qí bīng xuě
穴中多钟乳,凝膏下垂,望齐冰雪。
wēi lǜ xì yè dī lì bù duàn
微律细液,滴沥不断。
yōu xué qián yuǎn xíng zhě bù jí qióng shēn yǐ xué nèi cháng yǒu fēng rè wú néng jīng jiǔ gù yě
幽穴潜远,行者不极穷深,以穴内常有风热,无能经久故也。
yún shuǐ chū yú qí yīn
涢水出于其阴。
chū liú qiǎn xiá yuǎn nǎi guǎng hòu kě yǐ fú zhōu fu jù chuān yǐ
初流浅狭,远乃广厚,可以浮舟袱巨川矣。
shí rén yǐ sǔn shuǐ suǒ dǎo gù yì wèi zhī wèi yún shān yǐ
时人以损水所导,故亦谓之为涢山矣。
yún shuǐ dōng běi liú hé shí shuǐ shí shuǐ chū dà hóng shān dōng běi liú zhù yú yún wèi zhī xiǎo yún shuǐ
涢水东北流合石水,石水出大洪山,东北流注于涢,谓之小涢水。
ér luàn liú dōng běi jìng shàng táng xiàn gù chéng nán
而乱流东北,径上唐县故城南。
běn cài yáng zhī shàng táng xiāng jiù táng hòu guó
本蔡阳之上唐乡,旧唐侯国。
chūn qiū dìng gōng sān nián táng chéng gōng rú chu yǒu liǎng sù shuāng mǎ zi cháng yù zhī fú yǔ zhǐ zhī sān nián táng rén qiè mǎ ér xiàn zhī zi cháng guī táng hóu shì yě
《春秋》定公三年,唐成公如楚,有两肃霜马,子常欲之,弗与,止之三年,唐人窃马而献之,子常归唐侯是也。
yún shuǐ yòu dōng jūn shuǐ zhù zhī shuǐ chū dà hóng shān dōng běi liú jìng tǔ shān běi yòu dōng běi liú rù yú kuì shuǐ
涢水又东,均水注之,水出大洪山,东北流径土山北,又东北流入于溃水。
yún shuǐ yòu qū ér dōng nán liú
涢水又屈而东南流。
dōng nán guò suí xiàn xi xiàn gù suí guó yǐ
东南过随县西,县故随国矣。
chūn qiū zuǒ zhuàn suǒ wèi hàn dōng zhī guó suí wèi dà zhě yě
《春秋左传》所谓汉东之国,随为大者也。
chu miè zhī yǐ wéi xiàn
楚灭之以为县。
jìn wǔ dì tài kāng zhōng lì wèi jùn
晋武帝太康中立为郡。
yǒu cuō shuǐ chū xiàn xī běi huáng shān nán jìng xi xiàn xi yòu dōng nán shuǐ rù yān
有搓水出县西北黄山,南径西县西,又东南,水入焉。
shuǐ chū tóng bǎi shān zhī yáng
水出桐柏山之阳。
lǚ chén yuē shuǐ zài yì yáng
吕忱曰:水在义阳。
shuǐ dōng nán jìng xi xiàn xi yòu dōng nán zhù yú shuǐ yòu dōng nán jìng suí xiàn gù chéng xi
水东南径西县西,又东南注于,水又东南径随县故城西。
chūn qiū lǔ zhuāng gōng sì nián chu wǔ wáng fá suí
《春秋》鲁庄公四年,楚武王伐随。
lìng yǐn dòu qí mò áo qū zhòng chú dào liáng cuō jūn lín yú suí wèi cǐ shuǐ yě
令尹斗祁、莫敖屈重,除道梁搓,军临于随,谓此水也。
shuǐ cè yǒu duàn shé qiū suí hóu chū ér jiàn dà shé zhōng duàn yīn jǔ ér yào zhī gù wèi zhī duàn shé qiū
水侧有断蛇丘,随侯出而见大蛇中断,因举而药之,故谓之断蛇丘。
hòu shé xián míng zhū bào dé shì wèi zhī suí hóu zhū yì yuē líng shé zhū
后蛇衔明珠报德,世谓之随侯珠,亦曰灵蛇珠。
qiū nán yǒu suí jì liáng dài fū chí qí shuǐ yòu nán yǔ yì jǐng shuǐ hé shuǐ chū suí chéng dōng nán jǐng quán cháng yǒng yì ér jīn zhù dōng xià bù yì xiāng chéng wèi zhī yì jǐng xià liú hé yún
丘南有随季梁大夫池,其水又南与义井水合,水出随城东南,井泉尝涌溢而津注,冬夏不异,相承谓之义井,下流合涢。
yún shuǐ yòu nán liú zhù yú yún
涢水又南流注于涢。
yún shuǐ yòu huì yú zhī shuǐ shuǐ yún yì chū dà hóng shān ér dōng liú zhù yú yún
涢水又会于支水,水涢亦出大洪山,而东流注于涢。
yún shuǐ yòu jìng suí xiàn nán suí chéng shān běi ér dōng nán zhù
涢水又径随县南,随城山北,而东南注。
yòu nán guò jiāng xià ān lù xiàn xi suí shuǐ chū suí jùn yǒng yáng xiàn dōng shí lóng shān xī běi liú nán huí jìng yǒng yáng xiàn xi lì héng wěi shān jí yǔ gòng zhī péi wěi shān yě
又南过江夏安陆县西,随水出随郡永阳县东石龙山,西北流,南回,径永阳县西,历横尾山,即《禹贡》之陪尾山也。
suí shuǐ yòu xī nán zhì ān lù xiàn gù chéng xi rù yú yún gù yún chéng yě
随水又西南,至安陆县故城西,入于涢,故郧城也。
yīn gāng wèi yōng jùn bù jiǎ zhù
因冈为墉,峻不假筑。
yún shuǐ yòu nán jìng shí yán shān běi
涢水又南径石岩山北。
xī zhāng chāng zuò luàn yú qí xià lóng cǎi fèng yǐ huò zhòng
昔张昌作乱,于其下笼彩凤以惑众。
jìn tài ān èr nián zhèn nán jiāng jūn liú hóng qiǎn yá mén pí chū yǔ zhāng chāng zhàn yú qīng shuǐ chāng bài zhuī zhǎn yú jiāng sì
晋太安二年,镇南将军刘弘遣牙门皮初与张昌战于清水,昌败,追斩于江涘。
jí chūn qiū zuǒ zhuàn dìng gōng sì nián wú bài chu yú bǎi jǔ cóng zhī jí yú qīng fā gài yún shuǐ jiān qīng shuǐ zhī mù yǐ
即《春秋左传》定公四年,吴败楚于柏举,从之,及于清发,盖涢水兼清水之目矣。
yòu dōng nán liú ér yòu huì fù shuǐ shuǐ chū jìng líng jùn xīn shì xiàn dōng běi dà yáng shān
又东南流而右会富水,水出竟陵郡新市县东北大阳山。
shuǐ yǒu èr yuán dà fù shuǐ chū shān zhī yáng nán liú ér zuǒ hé xiǎo fù shuǐ
水有二源:大富水出山之阳,南流而左合小富水。
shuǐ chū shān zhī dōng ér nán jìng sān wáng chéng dōng
水出山之东,而南径三王城东。
qián hàn wèi wáng kuāng wáng fèng wáng cháng suǒ zhūn gù wèi zhī sān wáng chéng
前汉未,王匡、王凤、王常所屯,故谓之三王城。
chéng zhōng yǒu gù bēi wén zì quē luò bù kě fù shi
城中有故碑,文字阙落,不可复识。
qí shuǐ qū ér xī nán liú yòu hé dà fù shuǐ sú wèi zhī dà mì shuǐ yě
其水屈而西南流,右合大富水,俗渭之大泌水也。
yòu xī nán liú jìng dù chéng xi xīn shì xiàn zhì yě jùn guó zhì yǐ wéi nán xīn shì yě
又西南流径杜城西,新市县治也,《郡国志》以为南新市也。
zhōng shān yǒu xīn shì gù cǐ jiā nán fēn ān lù xiàn lì
中山有新市,故此加南,分安陆县立。
yòu wáng kuāng zhōng xīng chū jǔ bīng yú xiàn hào yuē xīn shì bīng zhě yě
又王匡中兴初,举兵于县,号曰新市兵者也。
fù shuǐ yòu dōng nán liú yú ān lù jiè zuǒ hé tǔ shān shuǐ shì wèi zhī zhāng shuǐ
富水又东南流,于安陆界左合土山水,世谓之章水。
shuǐ chū tǔ shān nán jìng suí jùn píng lín xiàn gù chéng xi sú wèi zhī jiāng bēi chéng yǔ xīn shì jiē jiè gù zhōng xīng zhī shǐ bīng yǒu xīn shì píng lín zhī hào
水出土山,南径随郡平林县故城西,俗谓之将陂城,与新市接界,故中兴之始,兵有新市、平林之号。
yòu nán liú yòu rù fù shuǐ fù shuǐ yòu dōng rù yú yún yún shuǐ yòu jìng xīn chéng nán
又南流,右入富水,富水又东入于涢,涢水又径新城南。
yǒng hé wǔ nián jìn dà sī mǎ huán wēn zhù
永和五年,晋大司马桓温筑。
yún shuǐ yòu huì wēn shuǐ wēn shuǐ chū jìng líng zhī xīn yáng xiàn dōng zé zhōng
涢水又会温水,温水出竟陵之新阳县东泽中。
kǒu jìng èr zhàng wǔ chǐ yín àn zhòng shā duān jìng kě ài jìng yǐ chá zhī zé yuān quán rú jìng wén rù shēng zé yáng tāng fèn fā wú suǒ fù jiàn yǐ
口径二丈五尺,垠岸重沙,端净可爱,靖以察之,则渊泉如镜,闻入声,则扬汤奋发,无所复见矣。
qí rè kě yǐ jī hóng cè bǎi yú bù lěng ruò hán quán
其热可以鸡,洪测百余步,冷若寒泉。
dōng nán liú zhù yú yún shuǐ
东南流注于涢水。
yòu yòu de tóng shuǐ shuǐ chū jiāng xià jùn zhī qū líng xiàn xī běi tóng shān dōng nán liú jìng qí xiàn nán xiàn zhì shí tóng gù chéng chéng yuán ér bù fāng
又右得潼水,水出江夏郡之曲陵县西北潼山,东南流径其县南,县治石潼故城,城圆而不方。
dōng rù ān lù zhù yú yún shuǐ
东入安陆,注于涢水。
yòu dōng nán rù yú xià
又东南入于夏。
yún shuǐ yòu nán fēn wéi èr shuǐ dōng tōng shè shuǐ xi rù yú miǎn wèi zhī yún kǒu yě
涢水又南,分为二水,东通滠水,西入于沔,谓之涢口也。