yòu nán guò hé dōng běi qū xiàn xi hé shuǐ nán jìng běi qū xiàn gù chéng xi xi sì shí lǐ yǒu fēng shān shàng yǒu xué rú lún fēng qì xiāo sè xí cháng bù zhǐ dāng qí chōng piāo yě lüè wú shēng cǎo gài cháng bù dìng zhòng fēng zhī mén gù yě
又南过河东北屈县西,河水南径北屈县故城西,西四十里有风山,上有穴如轮,风气萧瑟,习常不止,当其冲飘也,略无生草,盖常不定,众风之门故也。
fēng shān xi sì shí lǐ hé nán mèng mén shān
风山西四十里,河南孟门山。
shān hǎi jīng yuē mèng mén zhī shān qí shàng duō jīn yù qí xià duō huáng è niè shí
《山海经》曰:孟门之山,其上多金玉,其下多黄垩、涅石。
huái nán zǐ yuē lóng mén wèi pì lǚ liáng wèi záo hé chū mèng mén zhī shàng dà yì nì liú wú yǒu qiū líng gāo fù miè zhī míng yuē hóng shuǐ
《淮南子》说:龙门还没有开辟,吕梁还没有凿通时,河水从孟门上流出,泛滥的大水逆流横溢,连丘陵、高阜都淹没了,名叫洪水。
dà yǔ shū tōng wèi zhī mèng mén
大禹疏通,谓之孟门。
gù mù tiān zǐ chuán yuē běi dēng mèng mén jiǔ hé zhī dèng
故《穆天子传》曰:北登孟门,九河之隥。
mèng mén jí lóng mén zhī shàng kǒu yě shí wèi hé zhī jù è jiān mèng mén jīn zhī míng yǐ
孟门,即龙门之上口也,实为河之巨阨,兼孟门津之名矣。
cǐ shí jīng shǐ yǔ záo hé zhōng shù guǎng jiā àn chóng shēn qīng yá fǎn hàn jù shí lín wēi ruò zhuì fù yǐ
此石经始禹凿,河中漱广,夹岸崇深,倾崖返捍,巨石临危,若坠复倚。
gǔ zhī rén yǒu yán shuǐ fēi shí záo ér néng rù shí xìn zāi
古之人有言,水非石凿,而能入石,信哉!
qí zhōng shuǐ liú jiāo chōng sù qì yún fú wǎng lái yáo guān zhě cháng ruò wù lù zhān rén kuī shēn jì pò
其中水流交冲,素气云浮,往来遥观者,常若雾露沾人,窥深悸魄。
qí shuǐ shàng bēng làng wàn xún xuán liú qiān zhàng hún hóng bì nù gǔ ruò shān téng jùn bǐ tuí dié qì yú xià kǒu
其水尚崩浪万寻,悬流千丈,浑洪赑怒,鼓若山腾,浚彼颓叠,迄于下口。
fāng zhī shèn zi xià lóng mén liú fú zhú fēi sì mǎ zhī zhuī yě
方知慎子下龙门,流浮竹,非驷马之追也。
yòu yǒu yàn wán shuǐ zhù zhī yì yuán hé shě xi liú zhù hé
又有燕完水注之,异源合舍,西流注河。
hé shuǐ yòu nán de lǐ yú lì jiàn dōng rù qióng xī shǒu biàn qí yuán yě
河水又南得鲤鱼,历涧东入,穷溪首便其源也。
ěr yǎ yuē shàn wěi yě
《尔雅》曰:鳝,鲔也。
chū gǒng xué sān yuè zé shàng dù lóng mén de dù wèi lóng yǐ fǒu zé diǎn é ér hái
出巩穴,三月则上渡龙门,得渡为龙矣,否则,点额而还。
fēi fū wǎng huán zhī huì hé néng biàn yǒu cí chēng hu
非夫往还之会,何能便有兹称乎?
hé shuǐ yòu nán yáng qiú shuǐ rù yān
河水又南,羊求水入焉。
shuǐ dōng chū yáng qiú chuān xi jìng běi qū xiàn gù chéng nán
水东出羊求川,西径北屈县故城南。
chéng jí yí wú suǒ bēn yì yě wáng mǎng zhī zhèn běi yě
城,即夷吾所奔邑也,王莽之朕北也。
jí jùn gǔ wén yuē dí zhāng jiù zhèng cì yú nán qū
《汲郡古文》曰:翟章救郑,次于南屈。
yīng shào yuē yǒu nán gù jiā běi
应劭曰:有南,故加北。
guó yǔ yuē èr wǔ yán yú xiàn gōng yuē pú yǔ èr qū jūn zhī jiāng yě
《国语》曰:二五言于献公曰:蒲与二屈,君之疆也。
qí shuǐ xī liú zhù yú hé
其水西流,注于河。
hé yòu nán wéi cǎi sāng jīn
河又南为采桑津。
chūn qiū xī gōng bā nián jìn lǐ kè bài dí yú cǎi sāng shì yě
《春秋》僖公八年,晋里克败狄于采桑是也。
chì shuǐ chū xī běi ba gǔ chuān dōng wèi zhī chì shí chuān dōng rù yú hé
赤水出西北罢谷川东,谓之赤石川,东入于河。
hé shuǐ yòu nán hé pú shuǐ
河水又南合蒲水。
xi zé liǎng yuán bìng fā jù dǎo yī shān chū xī hé yīn shān xiàn wáng mǎng zhī shān níng yě
西则两源并发,俱导一山,出西河阴山县,王莽之山宁也。
yīn shān dōng lù nán shuǐ dōng běi yǔ cháng sōng shuǐ hé shuǐ xī chū dān yáng shān dōng dōng běi liú zuǒ rù pú shuǐ pú shuǐ yòu dōng běi yǔ běi xī huì tóng wèi yī chuān dōng běi zhù hé
阴山东麓,南水东北与长松水合,水西出丹阳山东,东北流,左入蒲水,蒲水又东北与北溪会,同为一川,东北注河。
hé shuǐ yòu nán dān shuǐ xī nán chū dān yáng shān dōng běi jìng yě guān dōng
河水又南,丹水西南出丹阳山,东北径冶官东。
sú wèi zhī dān yáng chéng chéng zhī zuǒ yòu yóu yǒu yí tóng yǐ
俗谓之丹阳城,城之左右,犹有遗铜矣。
qí shuǐ dōng běi huì bái shuǐ kǒu shuǐ chū dān shān dōng ér xī běi zhù zhī dān shuǐ yòu dōng běi rù hé
其水东北会白水口,水出丹山东,而西北注之,丹水又东北入河。
hé shuǐ yòu nán hēi shuǐ xi chū dān shān dōng ér dōng běi rù yú hé
河水又南,黑水西出丹山东,而东北入于河。
hé shuǐ yòu nán zhì è gǔ bàng gǔ dōng běi qióng jiàn shuǐ yuán suǒ dǎo yě xī nán liú zhù yú hé
河水又南至崿谷,傍谷东北穷涧,水源所导也,西南流注于河。
hé shuǐ yòu nán luò shuǐ zì liè shān zhī fēn dōng pài dōng nán zhù yú hé
河水又南,洛水自猎山枝分东派,东南注于河。
xī wèi wén hóu zhù guǎn luò yīn zhǐ wèi shì shuǐ yě
昔魏文侯筑馆洛阴,指谓是水也。
yòu nán guò pí shì xiàn xi pí shì xiàn wáng mǎng zhī yán píng yě gù chéng zài lóng mén dōng nán bù dé yán jìng pí shì fāng jiè lóng mén yě
又南过皮氏县西,皮氏县,王莽之延平也,故城在龙门东南,不得延径皮氏,方届龙门也。
yòu nán chū lóng mén kǒu fén shuǐ cóng dōng lái zhù zhī
又南出龙门口,汾水从东来注之。
xī zhě dà yǔ dǎo hé jī shí shū jué liáng shān wèi sī chù yě
昔者大禹导河积石,疏决梁山,谓斯处也。
jí jīng suǒ wèi lóng mén yǐ
即《经》所谓龙门矣。
wèi tǔ dì jì yuē liáng shān běi yǒu lóng mén shān dà yǔ suǒ záo tōng mèng jīn hé kǒu guǎng bā shí bù yán jì juān jī yí gōng shàng cún
《魏土地记》曰:梁山北有龙门山,大禹所凿,通孟津河口,广八十步,岩际镌迹,遗功尚存。
àn shàng bìng yǒu miào cí cí qián yǒu shí bēi sān suǒ èr bēi wén zì wěn miè bù kě fù shi yī bēi shì tài hé zhōng lì
岸上并有庙祠,祠前有石碑三所,二碑文字紊灭,不可复识,一碑是太和中立。
zhú shū jì nián jìn zhāo gōng yuán nián hé chì yú lóng mén sān lǐ
《竹书纪年》,晋昭公元年,河赤于龙门三里。
liáng huì chéng wáng sì nián hé shuǐ chì yú lóng mén sān rì
梁惠成王四年,河水赤于龙门三日。
jīng fáng yì yāo zhàn yuē hé shuǐ chì xià mín hèn
京房《易妖占》曰:河水赤,下民恨。
hé shuǐ yòu nán yòu hé chàng gǔ shuǐ shuǐ zì xī dōng nán liú jìng xià yáng xiàn xī běi dōng nán zhù yú hé
河水又南,右合畅谷水,水自溪东南流,径夏阳县西北,东南注于河。
hé shuǐ yòu nán jìng liáng shān yuán dōng
河水又南径梁山原东。
yuán zì shān dōng nán chū zhì hé jìn zhī wàng yě zài féng yì xià yáng xiàn zhī xī běi lín yú hé shàng
原自山东南出至河,晋之望也,在冯翊夏阳县之西北,临于河上。
shān bēng yōng hé sān rì bù liú jìn hóu yǐ wèn bó zōng jí shì chù yě
山崩,壅河三日不流,晋侯以问伯宗,即是处也。
chūn qiū gǔ liáng zhuàn yuē chéng gōng wǔ nián liáng shān bēng è hé shuǐ sān rì bù liú
《春秋谷梁传》曰:成公五年,梁山崩,遏河水,三日不流。
zhào bó zūn yù niǎn zhě bù bì shǐ chē yòu biān zhī
召伯尊遇辇者不避,使车右鞭之。
niǎn zhě yuē suǒ yǐ biān wǒ zhě qí qǔ dào yuǎn yǐ
辇者曰:所以鞭我者,其取道远矣。
bó zūn yīn wèn zhī niǎn zhě yuē jūn qīn gǎo sù lǜ qún chén kū zhī sī liú yǐ
伯尊因问之,辇者曰:君亲缟素,率群臣哭之,斯流矣。
rú qí yán ér hé liú
如其言而河流。
hé shuǐ yòu nán è gǔ shuǐ zhù zhī shuǐ chū xiàn xī běi liáng shān dōng nán liú héng xī shuǐ zhù zhī
河水又南,崿谷水注之,水出县西北梁山,东南流,横溪水注之。
shuǐ chū sān lèi shān qí shān céng mì sān chéng gù sú yǐ sān lèi míng shān
水出三累山,其山层密三成,故俗以三累名山。
àn ěr yǎ shān sān chéng wèi kūn lún qiū
案《尔雅》,山三成为昆仑丘。
sī shān qǐ yì kūn lún qiū hu
斯山岂亦昆仑丘乎?
shān xià shuǐ jì yǒu èr shí shì gài yǐn zhě zhī gù jū yǐ
山下水际,有二石室,盖隐者之故居矣。
xì shuǐ dōng liú zhù yú è gǔ
细水东流,注于崿谷。
cè xī shān nán yǒu shí shì xī miàn yǒu liǎng shí shì běi miàn yǒu èr shí shì jiē yīn ā jié yǒu lián jiōng jiē tà suǒ wèi shí shì xiāng jù yě
侧溪山南有石室,西面有两石室,北面有二石室,皆因阿结牖,连扃接闼,所谓石室相距也。
dōng xiāng shí shàng yóu chuán chǔ jiù zhī jī tíng zhōng yì yǒu jiù yǔ chù shàng fǎng fú qián jī
东厢石上,犹传杵臼之迹,庭中亦有旧宇处,尚仿佛前基;
běi kǎn shì shàng yǒu wēi juān shí liū fēng zhōu piáo yǐn shì shì qī yóu yǐn xué zhī suǒ
北坎室上,有微涓石溜,丰周瓢饮,似是栖游隐学之所。
xī zi xià jiào shòu xī hé yí jí cǐ yě ér wú yǐ biàn zhī
昔子夏教授西河,疑即此也,而无以辨之。
xī shuǐ yòu dōng nán jìng xià yáng xiàn gù chéng běi gù shǎo liáng yě
溪水又东南径夏阳县故城北,故少梁也。
qín huì wén wáng shí yī nián gèng cóng jīn míng yǐ
秦惠文王十一年,更从今名矣。
wáng mǎng zhī jì tíng yě
王莽之冀亭也。
qí shuǐ dōng nán zhù yú hé
其水东南注于河。
xī hán xìn zhī xí wèi wáng bào yě yǐ mù yīng zì cǐ dù
昔韩信之袭魏王豹也,以木罂自此渡。
hé shuǐ yòu nán yòu hé táo qú shuǐ shuǐ chū xī běi liáng shān dōng nán liú jìng hàn yáng tài shǒu yīn jì jīng lú nán sú wèi zhī zǐ xià miào
河水又南,右合陶渠水,水出西北梁山,东南流径汉阳太守殷济精庐南,俗谓之子夏庙。
táo shuǐ yòu nán jìng gāo mén nán gài céng fù duò quē gù liú gāo mén zhī chēng yǐ
陶水又南径高门南,盖层阜堕缺,故流高门之称矣。
yòu dōng nán jìng huá chí nán
又东南径华池南。
chí fāng sān bǎi liù shí bù zài xià yáng chéng xī běi sì lǐ xǔ
池方三百六十步,在夏阳城西北四里许。
gù sī mǎ qiān bēi wén yún gāo mén huá chí zài cí xià yáng
故司马迁《碑文》云:高门华池,在兹夏阳。
jīn gāo mén dōng qù huá chí sān lǐ
今高门东去华池三里。
xī shuǐ yòu dōng nán jìng xià yáng xiàn gù chéng nán
溪水又东南径夏阳县故城南。
fú qián yuē xià yáng guó yì yě zài tài yáng dōng sān shí lǐ
服虔曰:夏阳,虢邑也,在太阳东三十里。
yòu lì gāo yáng gōng běi yòu dōng nán jìng sī mǎ zǐ cháng mù běi
又历高阳宫北,又东南径司马子长墓北。
mù qián yǒu miào miào qián yǒu bēi
墓前有庙,庙前有碑。
yǒng jiā sì nián hàn yáng tài shǒu yīn jì zhān yǎng yí wén dà qí gōng dé suì jiàn shí shì lì bēi shù huán
永嘉四年,汉阳太守殷济瞻仰遗文,大其功德,遂建石室,立碑树桓。
tài shǐ gōng zì xù yuē qiān shēng yú lóng mén
《太史公自叙》曰:迁生于龙门。
shì qí fén xū suǒ zài yǐ
是其坟墟所在矣。
xī shuǐ dōng nán liú rù hé
溪水东南流入河。
xī wèi wén hóu yǔ wú qǐ fú hé ér xià měi hé shān zhī gù jí yú cǐ yě
昔魏文侯与吴起浮河而下,美河山之固,即于此也。
hé shuǐ yòu nán xú shuǐ zhù zhī
河水又南,徐水注之。
shuǐ chū xī běi liáng shān dōng nán liú jìng hàn wǔ dì dēng xiān gōng dōng dōng nán liú jué qiáng liáng yuán
水出西北梁山,东南流径汉武帝登仙宫东,东南流,绝强梁原。
yòu jìng liú zhòng chéng běi shì hàn zǔ xiōng liú zhòng zhī fēng yì yě
右径刘仲城北,是汉祖兄刘仲之封邑也。
gù xú guǎng shǐ jì yīn yì yuē yáng guó míng yě gāo zǔ bā nián hóu liú zhòng shì yě
故徐广《史记音义》曰:阳,国名也,高祖八年,侯刘仲是也。
qí shuǐ dōng nán jìng zi xià líng běi dōng rù hé
其水东南径子夏陵北,东入河。
hé shuǐ yòu nán jìng zi xià shí shì dōng nán běi yǒu èr shí shì lín cè hé yá jí zi xià miào shì yě
河水又南径子夏石室东,南北有二石室,临侧河崖,即子夏庙室也。
yòu nán guò fén yīn xiàn xi hé shuǐ dōng jì fén yīn shuí
又南过汾阴县西,河水东际汾阴脽。
xiàn gù chéng zài shuí cè hàn gāo dì liù nián fēng zhōu chāng wèi hòu guó
县故城在脽侧,汉高帝六年,封周昌为侯国。
wèi tǔ dì jì yuē hé dōng jùn běi bā shí lǐ yǒu fén yīn chéng běi qù fén shuǐ sān lǐ chéng xī běi yú yuē shuí qiū shàng yǒu hòu tǔ cí
《魏土地记》曰:河东郡北八十里有汾阴城,北去汾水三里,城西北隅曰脽丘,上有后土祠。
fēng shàn shū yuē yuán dǐng sì nián shǐ lì hòu tǔ cí yú fén yīn shuí qiū shì yě
《封禅书》曰元鼎四年,始立后土祠于汾阴脽丘是也。
yòu yǒu wàn suì gōng hàn xuān dì shén jué yuán nián xìng wàn suì gōng dōng jì dà hé ér shén yú wǔ shuǐ yǐ
又有万岁宫,汉宣帝神爵元年幸万岁宫,东济大河,而神鱼舞水矣。
xī zhào jiǎn zǐ chén luán jiào yú cǐ yuē wú hǎo shēng sè ér shì zi zhì zhī
昔赵简子沉栾徼于此,曰:吾好声色,而是子致之;
wú hǎo shì liù nián bù jìn yī rén shì zhǎng wú guò ér chù wú shàn jūn zǐ yǐ wéi néng qiǎn yǐ
吾好士,六年不进一人,是长吾过而黜吾善,君子以为能谴矣。
hé shuǐ yòu jìng yáng chéng dōng
河水又径阳城东。
zhōu wēi liè wáng zhī shí qī nián wèi wén hóu fá qín zhì zhèng hái zhù fén yīn shuí yáng jí cǐ chéng yě
周威烈王之十七年,魏文侯伐秦至郑,还筑汾阴脽阳,即此城也。
gù yǒu shēn yì yǐ wèi tài sì zhī guó
故有莘邑矣,为太姒之国。
shī yún zài zhī yáng zài wèi zhī sì
《诗》云:在之阳,在渭之涘。
yòu yuē zuǎn nǚ wéi shēn zhǎng zǐ wéi xíng
又曰:缵女维莘,长子维行。
wèi cǐ yě
谓此也。
chéng běi yǒu fèn shuǐ nán qù èr shuǐ gè shù lǐ qí shuǐ dōng jìng qí chéng nèi dōng rù yú hé
城北有瀵水,南去二水各数里,其水东径其城内,东入于河。
yòu yú chéng nèi cè zhōng yǒu fèn shuǐ dōng nán chū chéng zhù yú hé
又于城内侧中,有瀵水东南出城,注于河。
chéng nán yòu yǒu fèn shuǐ dōng liú zhù yú hé
城南又有瀵水,东流注于河。
shuǐ nán yóu yǒu wén mǔ miào miào qián yǒu bēi qù chéng shí wǔ lǐ
水南犹有文母庙,庙前有碑,去城十五里。
shuǐ jí shuǐ yě xiàn qǔ míng yān
水,即水也,县取名焉。
gù yīng shào yuē zài shuǐ zhī yáng yě
故应劭曰:在水之阳也。
hé shuǐ yòu nán fèn shuǐ rù yān
河水又南,瀵水入焉。
shuǐ chū fén yīn xiàn nán sì shí lǐ xi qù hé sān lǐ píng dì kāi yuán fén quán shàng yǒng dà jǐ rú lún shēn zé bù cè sú hū zhī wèi fèn kuí
水出汾阴县南四十里,西去河三里,平地开源,𣸣泉上涌,大几如轮,深则不测,俗呼之为瀵魁。
gǔ rén yōng qí liú yǐ wéi bēi shuǐ zhòng dào dōng xī èr bǎi bù
古人壅其流以为陂水,种稻,东西二百步。
nán běi bǎi yú bù yǔ yáng fèn shuǐ jiā hé hé zhōng zhǔ shàng yòu yǒu yī fèn shuǐ jiē qián xiāng tōng
南北百余步,与阳瀵水夹河,河中渚上,又有一瀵水,皆潜相通。
gù lǚ chén yuē ěr yǎ yì chū tóng liú wèi fèn shuǐ
故吕忱曰:《尔雅》,异出同流为瀵水。
qí shuǐ xī nán liú lì pú bǎn xi xi liú zhù yú hé
其水西南流,历蒲坂西,西流注于河。
hé shuǐ yòu nán jìng táo chéng xi
河水又南径陶城西。
shùn táo hé bīn huáng fǔ shì ān yǐ wéi dìng táo bù zài cǐ yě
舜陶河滨,皇甫士安以为定陶,不在此也。
rán táo chéng zài pú bǎn chéng běi chéng jí shùn suǒ dōu yě
然陶城在蒲坂城北,城,即舜所都也。
nán qù dìng shān bù yuǎn huò gēng huò táo suǒ zài zé kě hé bì dìng táo fāng de wèi táo yě
南去定山不远,或耕或陶,所在则可,何必定陶,方得为陶也?
shùn zhī táo yě sī huò yī yān
舜之陶也,斯或一焉。
mèng jīn yǒu táo hé zhī chēng gài cóng cǐ shǐ zhī
孟津有陶河之称,盖从此始之。
nán duì pú jīn guān
南对蒲津关。
jí zhǒng zhú shū jì nián wèi xiāng wáng qī nián qín wáng lái jiàn yú pú bǎn guān sì yuè yuè wáng shǐ gōng shī yú lái xiàn chéng zhōu shǐ wǎng jí zhōu sān bǎi jiàn wǔ bǎi wàn xī jiǎo xiàng chǐ yān
汲冢《竹书纪年》,魏襄王七年,秦王来见于蒲坂关,四月,越王使公师隅来献乘舟,始罔及舟三百,箭五百万,犀角、象齿焉。
yòu nán guò pú bǎn xiàn xi dì lǐ zhì yuē xiàn gù pú yě
又南过蒲坂县西,《地理志》曰:县,故蒲也。
wáng mǎng gēng míng pú chéng
王莽更名蒲城。
yīng shào yuē qín shǐ huáng dōng xún jiàn yǒu cháng bǎn gù jiā bǎn yě
应劭曰:秦始皇东巡,见有长坂,故加坂也。
mèng kāng yuē jìn wén gōng yǐ lù qín
孟康曰:晋文公以赂秦。
qín rén hái pú yú wèi wèi rén xǐ yuē pú fǎn yǐ gù yuē pú fǎn yě
秦人还蒲于魏,魏人喜,曰:蒲反矣,故曰蒲反也。
xuē zàn zhù hàn shū yuē qín shì jiā yǐ yuán wèi pú fǎn
薛瓒注《汉书》曰:《秦世家》以垣为蒲反。
rán zé běn fēi pú yě
然则本非蒲也。
huáng fǔ mì yuē shùn suǒ dōu yě
皇甫谧曰:舜所都也。
huò yán pú bǎn huò yán píng yáng jí pān zhě yě
或言蒲坂,或言平阳及潘者也。
jīn chéng zhōng yǒu shùn miào wèi qín zhōu cì shǐ zhì
今城中有舜庙,魏秦州刺史治。
tài hé qiān dū ba zhōu zhì hé dōng jùn jùn duō liú zá wèi zhī xǐ mín
太和迁都罢州,置河东郡,郡多流杂,谓之徙民。
mín yǒu xìng liú míng duò zhě sù shàn gōng niàng cǎi yì hé liú yùn chéng fāng zhòu xuán shí tóng kū zhī zhī nián pái yú sāng luò zhī chén gù jiǔ de qí míng yǐ
民有姓刘名堕者,宿擅工酿,采挹河流,酝成芳酎,悬食同枯枝之年,排于桑落之辰,故酒得其名矣。
rán xiāng xǔ zhī sè qīng bái ruò xiǔ jiāng yān bié diào fēn yūn bù yǔ tā tóng lán xūn shè yuè zì chéng xīn yì fāng tǔ zhī gòng xuǎn zuì jiā zhuó yǐ
然香醑之色,清白若滫浆焉,别调氛氲,不与他同,兰薰麝越,自成馨逸,方土之贡,选最佳酌矣。
zì wáng gōng zhù you qiān fú xiāng zhāo zhě měi yún suǒ láng yǒu gù sī tóng lǚ yǔ
自王公庶友,牵拂相招者,每云:索郎有顾,思同旅语。
suǒ láng fǎn yǔ wèi sāng luò yě gèng wéi jí zhēng zhī jùn jù zhōng shū zhī yīng tán
索郎反语为桑落也,更为籍征之隽句,中书之英谈。
jùn nán yǒu lì shān wèi zhī lì guān
郡南有历山,谓之历观。
shùn suǒ gēng chù yě yǒu shùn jǐng
舜所耕处也,有舜井。
guī ruì èr shuǐ chū yān nán yuē guī shuǐ běi yuē guī shuǐ xi jìng lì shān xià shàng yǒu shùn miào
妫、汭二水出焉,南曰妫水,北曰妫水,西径历山下,上有舜庙。
zhōu chǔ fēng tǔ jì yuē jiù shuō shùn zàng shàng yú
周处《风土记》曰:旧说,舜葬上虞。
yòu jì yún gēng yú lì shān
又《记》云:耕于历山。
ér shǐ níng yǎn èr xiàn jiè shàng shùn suǒ gēng tián yú shān xià duō zhà shù wú yuè zhī jiān míng zuò wèi lì gù yuē lì shān
而始宁、剡二县界上,舜所耕田,于山下多柞树,吴、越之间,名柞为枥,故曰历山。
yú àn zhōu chǔ cǐ zhì wèi bù jìn qíng chuán yí zé kě zhèng shí fēi yǐ
余案周处此志为不近情,传疑则可,证实非矣。
ān kě jiǎ mù yì míng fù shān shū chēng qiáng yǐn dà shùn jí bǐ níng rǎng gèng wéi shī zhì jì zhī běn tǐ chà shí lù zhī cháng jīng yǐ
安可假木异名,附山殊称,强引大舜,即比宁壤,更为失志记之本体,差实录之常经矣。
lì shān guī ruì yán shì zé ān yú bǐ guāi yǐ
历山、妫、汭,言是则安,于彼乖矣。
shàng shū suǒ wèi lí jiàng èr nǚ yú guī ruì yě
《尚书》所谓厘降二女于妫汭也。
kǒng ān guó yuē jū guī shuǐ zhī nèi
孔安国曰:居妫水之内。
wáng sù yuē guī ruì yú dì míng
王肃曰:妫汭,虞地名。
huáng fǔ mì yuē nà èr nǚ yú guī shuǐ zhī ruì mǎ jì zhǎng yuē shuǐ suǒ chū yuē ruì
皇甫谧曰:纳二女于妫水之汭,马季长曰:水所出曰汭。
rán zé ruì shì fēi shuǐ míng ér jīn jiàn yǒu èr shuǐ yì yuán tóng guī hún liú xi zhù rù yú hé
然则汭似非水名,而今见有二水异源同归,浑流西注入于河。
hé shuǐ nán jìng léi shǒu shān xī shān lín dà hé běi qù pú bǎn sān shí lǐ shàng shū suǒ wèi hú kǒu léi shǒu zhě yě
河水南径雷首山西,山临大河,北去蒲坂三十里,《尚书》所谓壶口雷首者也。
sú yì wèi zhī yáo shān shān shàng yǒu gù chéng shì yòu yuē yáo chéng
俗亦谓之尧山,山上有故城,世又曰尧城。
hǎn yīn yuē pú bǎn yáo dū
阚骃曰:蒲坂,尧都。
àn dì lǐ zhì yuē xiàn yǒu yáo shān shǒu shān cí léi shǒu shān zài nán
按《地理志》曰:县有尧山、首山祠,雷首山在南。
shì yǒu sì ér fēi fēi ér shì qiān zǎi chǎo miǎo fēi suǒ xiáng ěr
事有似而非,非而似,千载吵邈,非所详耳。
yòu nán sù shuǐ zhù zhī shuǐ chū hé běi xiàn léi shǒu shān
又南,涑水注之,水出河北县雷首山。
xiàn běi yǔ pú bǎn fēn shān yǒu yí qí miào
县北与蒲坂分,山有夷齐庙。
hǎn yīn shí sān zhōu zhì yuē shān yī míng dú tóu shān yí qí suǒ yǐn yě
阚骃《十三州志》曰:山,一名独头山,夷齐所隐也。
shān nán yǒu gǔ zhǒng líng bǎi wèi rán zǎn mào qiū fù sú wèi zhī yí qí mù yě
山南有古冢,陵柏蔚然,攒茂丘阜,俗谓之夷齐墓也。
qí shuǐ xī nán liú yì yuē léi shuǐ
其水西南流,亦曰雷水。
mù tiān zǐ chuán yuē rén xū tiān zǐ zhì yú léi shǒu quǎn róng hú shāng tiān zǐ yú léi shǒu zhī ā nǎi xiàn liáng mǎ sì liù tiān zǐ shǐ kǒng yá shòu zhī yú léi shuǐ zhī yú shì yě
《穆天子传》曰:壬戌,天子至于雷首,犬戎胡觞天子于雷首之阿,乃献良马四六,天子使孔牙受之于雷水之于是也。
xī zhào dùn tián shǒu shān shí qí mí míng yì sāng zhī xià jí yú cǐ yě
昔赵盾田首山,食祁弥明翳桑之下,即于此也。
sù shuǐ yòu xī nán liú zhù yú hé chūn qiū zuǒ zhuàn wèi zhī sōu chuān zhě yě sú wèi zhī yáng ān jiàn shuǐ
涑水又西南流,注于河,《春秋左传》谓之涑川者也,俗谓之阳安涧水。
yòu nán zhì huá yīn tóng guān wèi shuǐ cóng xi lái zhù zhī
又南至华阴潼关,渭水从西来注之。
jí jùn zhú shū jì nián yuē jìn huì gōng shí wǔ nián qín mù gōng shuài shī sòng gōng zǐ zhòng ěr shè zì hé qū
汲郡《竹书纪年》曰:晋惠公十五年,秦穆公帅师送公子重耳,涉自河曲。
chūn qiū zuǒ shì xī gōng èr shí sì nián qín bó nà zhī jí hé zi fàn yǐ bì shòu gōng zǐ yuē chén fù jī zòng cóng jūn xún yú tiān xià chén zhī zuì duō yǐ chén yóu zhī zhī ér kuàng jūn hu
《春秋左氏》僖公二十四年,秦伯纳之,及河,子犯以壁授公子曰:臣负羁纵,从君巡于天下,臣之罪多矣,臣犹知之,而况君乎?
qing you chi wang
请由此亡。
gōng zǐ yuē suǒ bù yǔ jiù shì tóng xīn zhě yǒu rú bái shuǐ
公子曰:所不与舅氏同心者,有如白水。
tóu bì yú cǐ
投璧于此。
zǐ tuī xiào yuē tiān kāi gōng zǐ zi fàn yǐ wéi gōng wú bù rěn yǔ tóng wèi suì táo yān
子推笑曰:天开公子,子犯以为功,吾不忍与同位,遂逃焉。
hé shuǐ lì chuán sī kōng yǔ wèi shuǐ huì
河水历船司空,与渭水会。
hàn shū
《汉书。
dì lǐ zhì jiù jīng zhào yǐn zhī shǔ xiàn yě
地理志》:旧京兆尹之属县也。
zuǒ qiū míng guó yǔ yún huá yuè běn yī shān dāng hé hé shuǐ guò ér qǔ xíng hé shén jù líng shǒu dàng jiǎo tà kāi ér wèi liǎng jīn zhǎng zú zhī jī réng cún huá yán
左丘明《国语》云:华岳本一山当河,河水过而曲行,河神巨灵,手荡脚踏,开而为两,今掌足之迹,仍存华岩。
kāi shān tú yuē yǒu jù líng hú zhě biàn de kūn yuán zhī dào néng zào shān chuān chū jiāng hé suǒ wèi jù líng bì xì shǒu guān líng shān zhě yě
《开山图》曰:有巨灵胡者,遍得坤元之道,能造山川,出江河,所谓巨灵赑屭,首冠灵山者也。
cháng yǒu hǎo shì zhī shì gù shēng huá yuè ér guān jué jī yān
常有好事之士,故升华岳而观厥迹焉。
zì xià miào lì liè bǎi nán xíng shí yī lǐ dōng huí sān lǐ zhì zhōng cí yòu xī nán chū wǔ lǐ zhì nán cí wèi zhī běi jūn cí zhū yù shēng shān zhě zhì cǐ jiē qí qǐng yān
自下庙历列柏南行十一里,东回三里,至中祠,又西南出五里,至南祠,谓之北君祠,诸欲升山者,至此皆祈请焉。
cóng cǐ nán rù gǔ qī lǐ yòu jiè yī cí wèi zhī shí yǎng fù mǔ shí kān mù zhǔ cún yān
从此南入谷七里,又届一祠,谓之石养父母,石龛、木主存焉。
yòu nán chū yī lǐ zhì tiān jǐng jǐng cái kè rén xué kōng yū huí dùn qǔ ér shàng kě gāo liù zhàng yú
又南出一里,至天井,井裁客人,穴空,迂回顿曲而上,可高六丈余。
shān shàng yòu yǒu wēi juān xì shuǐ liú rù jǐng zhōng yì bù shèn zhān rén
山上又有微涓细水,流入井中,亦不甚沾人。
shàng zhě jiē suǒ yóu zhì gèng wú bié lù yù chū jǐng wàng kōng shì míng rú zài shì kuī chuāng yě
上者皆所由陟,更无别路,欲出井望空,视明如在室窥窗也。
chū jǐng dōng nán xíng èr lǐ jùn bǎn dòu shàng dòu xià jiàng cǐ bǎn èr lǐ xǔ yòu fù dōng shàng bǎi zhàng yá shēng jiàng jiē xū bān shéng wǎn gé ér xíng yǐ
出井东南行二里,峻坂斗上斗下,降此坂二里许,又复东上百丈崖,升降皆须扳绳挽葛而行矣。
nán shàng sì lǐ lù dào shí bì yuán páng shāo jìn jìng bǎi yú bù
南上四里,路到石壁,缘旁稍进,径百余步。
zì cǐ xī nán chū liù lǐ
自此西南出六里,
yòu zhì yī cí
又至一祠,
míng yuē hú yuè sì
名曰胡越寺,
shén xiàng yǒu tóng zǐ zhī róng
神像有童子之容,
cóng cí nán lì jiā lǐng
从祠南历夹岭,
guǎng cái sān chǐ yú
广裁三尺余,
liǎng xiāng xuán yá shù wàn rèn
两箱悬崖数万仞,
kuī bú jiàn dǐ
窥不见底,
sì cí yǒu gǎn
祀祠有感,
zé yún yǔ zhī píng
则云与之平,
rán hòu gǎn dù
然后敢度,
yóu xū qí lǐng chōu shēn
犹须骑岭抽身,
jiàn yǐ jiù jìn
渐以就进,
gù shì wèi sī lǐng wèi nuò lǐng yǐ
故世谓斯岭为搦岭矣。
dù cǐ èr lǐ biàn jiè shān dǐng
度此二里,便届山顶。
shàng fāng qī lǐ líng quán èr suǒ yī míng pú chí xi liú zhuāng yú jiàn
上方七里,灵泉二所:一名蒲池,西流庄于涧;
yī míng tài shàng quán dōng zhù jiàn xià
一名太上泉,东注涧下。
shàng gōng shén miào jìn dōng běi yú qí zhōng sāi shí zá wù shì nán xiáng zǎi
上宫神庙近东北隅,其中塞实杂物,事难详载。
zì shàng fù dōng běi chū sì bǎi wǔ shí bù yǒu qū lǐng dōng nán wàng jù líng shǒu jì wéi jiàn hóng yá chì bì ér yǐ
自上富东北出四百五十步,有屈岭,东南望巨灵手迹,惟见洪崖、赤壁而已。
dōu wú shān xià shàng guān zhī fēn jūn yǐ
都无山下上观之分均矣。
hé zài guān nèi nán liú tóng jī guān shān yīn wèi zhī tóng guān
河在关内南流,潼激关山,因谓之潼关。
huò shuǐ zhù zhī shuǐ chū sōng guǒ zhī shān
濩水注之,水出松果之山。
běi liú jìng tōng gǔ shì yì wèi zhī tōng gǔ shuǐ dōng běi zhù yú hé shù zhēng jì suǒ wèi tóng gǔ shuǐ zhě yě
北流径通谷,世亦谓之通谷水,东北注于河,《述征记》所谓潼谷水者也。
huò shuō yīn shuǐ yǐ míng dì yě
或说因水以名地也。
hé shuǐ zì tóng guān dōng běi liú shuǐ cè yǒu cháng bǎn wèi zhī huáng xiàng bǎn
河水自潼关东北流,水侧有长坂,谓之黄巷坂。
bǎn bàng jué jiàn zhì cǐ bǎn yǐ shēng tóng guān suǒ wèi sù huáng xiàng yǐ jì tóng yǐ
坂傍绝涧,陟此坂以升潼关,所谓溯黄巷以济潼矣。
lì běi chū dōng xiáo tōng wèi zhī hán gǔ guān yě
历北出东崤,通谓之函谷关也。
suì àn tiān gāo kōng gǔ yōu shēn jiàn dào zhī xiá chē bù fāng guǐ hào yuē tiān xiǎn
邃岸天高,空谷幽深,涧道之峡,车不方轨,号曰天险。
gù xī jīng fù yuē yán xiǎn zhōu gù jīn dài yì shǒu suǒ wèi qín de bǎi èr bìng tūn zhū hóu yě
故《西京赋》曰:岩险周固,衿带易守,所谓秦得百二,并吞诸侯也。
shì yǐ wáng yuán shuō wěi áo yuē qǐng yǐ yī wán ní dōng fēng hán gǔ guān tú wáng bù chéng qí bì zú bà yǐ
是以王元说隗嚣曰:请以一丸泥,东封函谷关,图王不成,其弊足霸矣。
guō yuán shēng jì yuē hàn mò zhī luàn wèi wǔ zhēng hán suì mǎ chāo lián bīng cǐ dì
郭缘生《记》曰:汉末之乱,魏武征韩遂、马超,连兵此地。
jīn jì hé zhī xi yǒu cáo gōng lěi
今际河之西,有曹公垒。
dào dōng yuán shàng yún li diǎn yíng
道东原上,云李典营。
yì xī shí sān nián wáng shī céng jù cǐ lěi
义熙十三年,王师曾据此垒。
xī zhēng jì yuē yán lù wēi yǐ rù hán dào liù lǐ yǒu jiù chéng chéng zhōu bǎi yú bù běi lín dà hé nán duì gāo shān
《西征记》曰:沿路逶迆,入函道六里,有旧城,城周百余步,北临大河,南对高山。
yáo shì zhì guān yǐ shǒu xiá sòng wǔ dì rù cháng ān tán dào jì wáng zhèn è huò jù shān wèi yíng huò píng dì jié lěi wèi dà xiǎo qī yíng bīn dài hé xiǎn yáo shì yì bǎo jù shān yuán líng fù zhī shàng shàng chuán gù jì yǐ
姚氏置关以守峡,宋武帝入长安,檀道济、王镇恶,或据山为营,或平地结垒,为大小七营,滨带河险,姚氏亦保据山原陵阜之上,尚传故迹矣。
guān zhī zhí běi gé hé yǒu céng fù wēi rán dú xiù gū zhì hé yáng shì wèi zhī fēng líng
关之直北,隔河有层阜,巍然独秀,孤峙河阳,世谓之风陵。
dài yán zhī suǒ wèi fēng duī zhě yě
戴延之所谓风塠者也。
nán zé hé bīn yáo shì zhī yíng yǔ jìn duì àn
南则河滨姚氏之营,与晋对岸。
hé shuǐ yòu dōng běi yù jiàn shuǐ zhù zhī shuǐ nán chū yù xī běi liú jìng huáng tiān yuán xi
河水又东北,玉涧水注之,水南出玉溪,北流径皇天原西。
zhōu gù jì kāi shān dōng shǒu shàng píng bó fāng kě lǐ yú sān miàn bì lì gāo qiān xǔ rèn hàn shì jì tiān yú qí shàng míng zhī wèi huáng tiān yuán
《周固记》:开山东首上平博,方可里余,三面壁立,高千许仞,汉世祭天于其上,名之为皇天原。
shàng yǒu hàn wǔ dì sī zǐ tái
上有汉武帝思子台。
yòu běi jìng wén xiāng chéng xi
又北径闅乡城西。
jùn guó zhì yuē hóng nóng hú xiàn yǒu wén xiāng
《郡国志》曰:宏农湖县有闅乡。
shì wèi zhī wén xiāng shuǐ yě
世谓之闅乡水也。
wèi shàng shū pú yè wén xiāng hòu hé dōng wèi bó rú zhī gù yì
魏尚书仆射闅乡侯河东卫伯儒之故邑。
qí shuǐ běi liú zhù yú hé
其水北流注于河。
hé shuǐ yòu dōng jìng wén xiāng chéng běi dōng yǔ quán jiū jiàn shuǐ hé shuǐ chū nán shān běi jìng huáng tiān yuán dōng
河水又东径闅乡城北,东与全鸠涧水合,水出南山,北径皇天原东。
shù zhēng jì yuē quán jié dì míng yě
《述征记》曰:全节,地名也。
qí xi míng táo yuán gǔ zhī táo lín zhōu wǔ wáng kè yīn xiū niú zhī de yǐ
其西名桃原,古之桃林,周武王克殷休牛之地矣。
xī zhēng fù yuē xián zhēng míng yú táo yuán zhě yě
《西征赋》曰:咸征名于桃原者也。
jìn tài kāng dì jì yuē táo lín zài wén xiāng nán gǔ zhōng
《晋太康地记》曰:桃林在闅乡南谷中。
qí shuǐ yòu běi liú zhù yú hé
其水又北流注于河。
yòu dōng guò hé běi xiàn nán xiàn yǔ hú xiàn fēn hé
又东过河北县南,县与湖县分河。
liǎo shuǐ chū xiāng shān liǎo gǔ xī nán zhù yú hé
蓼水出襄山蓼谷,西南注于河。
hé shuǐ yòu dōng yǒng lè jiàn shuǐ zhù zhī shuǐ běi chū yú báo shān nán liú jìng hé běi xiàn gù chéng xi
河水又东,永乐涧水注之,水北出于薄山,南流径河北县故城西。
gù wèi guó yě
故魏国也。
jìn xiàn gōng miè wèi yǐ fēng bì wàn
晋献公灭魏,以封毕万。
bo yǎn yuē wèi dà míng yě wàn hòu qí chāng hu
卜偃曰:魏大名也,万后其昌乎?
hòu nǎi xiàn zhī zài hé zhī běi gù yuē hé běi xiàn yě
后乃县之,在河之北,故曰河北县也。
jīn chéng nán xi èr miàn bìng qù dà hé kě èr shí yú lǐ běi qù shǒu shān shí xǔ lǐ chù hé shān zhī jiān tǔ dì pò ài gù wèi fēng zhe shí mǔ zhī shī yě chéng nèi yǒu lóng quán nán liú chū chéng yòu nán duàn ér bù liú
今城南、西二面并去大河可二十余里,北去首山十许里,处河山之间,土地迫隘,故《魏风》著《十亩》之诗也,城内有龙泉,南流出城,又南,断而不流。
yǒng lè xī shuǐ yòu nán rù yú hé
永乐溪水又南入于河。
yú àn zhōng shān jīng jí qú zhū zhī shuǐ yě
余按《中山经》,即渠猪之水也。
tài shǐ gōng fēng shàn shū chēng huà shān yǐ xī míng shān qī báo shān qí yī yān
太史公《封禅书》称,华山以西名山七,薄山其一焉。
báo shān jí xiāng shān yě
薄山,即襄山也。
xú guǎng yuē báo bǎn xiàn yǒu xiāng shān
徐广曰:薄坂县有襄山。
shān hǎi jīng yuē pú shān zhī shǒu yuē gān zǎo zhī shān gòng shuǐ chū yān ér xi liú zhù yú hé
《山海经》曰:蒲山之首,曰甘枣之山,共水出焉,而西流注于河。
dōng zé qú zhū zhī shān qú zhū zhī shuǐ chū yān ér nán liú zhù yú hé
东则渠猪之山,渠猪之水出焉,而南流注于河。
rú zhǔn fēng shàn shū èr shuǐ wú xī nán zhù hé zhī lǐ
如准《封禅书》,二水无西南注河之理。
jīn zhěn liǎo shuǐ chuān liú suǒ qù yǔ gòng shuǐ xiàng fú yǒng lè xī shuǐ dǎo yuán zhù yú hé yòu yǔ qú zhū shì hé
今诊蓼水,川流所趣,与共水相扶,永乐溪水导源注于河,又与渠猪势合。
pú shān tǒng mù zǒng chēng yì yǔ xiāng shān bù shū
蒲山统目总称,亦与襄山不殊。
gù yáng xióng hé dōng fù yuē hé líng jué tī zhǎng huá dǎo xiāng
故扬雄《河东赋》曰:河灵矍踢,掌华蹈襄。
zhù yún xiāng shān zài tóng guān běi shí yú lǐ
注云:襄山在潼关北十余里。
yǐ shì tuī zhī zhī xiāng shān zài pú bǎn xī shuǐ jí qú zhū zhī shuǐ yě
以是推之,知襄山在蒲坂溪水,即渠猪之水也。
hé shuǐ zì hé běi chéng nán dōng jìng ruì chéng
河水自河北城南,东径芮城。
èr chéng zhī zhōng yǒu duàn gàn mù zhǒng
二城之中,有段干木冢。
yú mù jìn zhī xián rén yě wèi wén hóu guò qí mén shì qí lú suǒ wèi dé zūn wàn gǔ fāng yuè lái jīn yǐ
于木,晋之贤人也,魏文侯过其门,式其庐,所谓德尊万古,芳越来今矣。
jí zhǒng zhú shū jì nián yuē jìn wǔ gōng yuán nián shàng yī jūn ruì rén chéng jīng xún rén dǒng bó jiē pàn
汲冢《竹书纪年》曰:晋武公元年,尚一军芮人乘京,荀人、董伯皆叛。
fěi zhí dà lì gù ruì yě cǐ yì yǒu yān
匪直大荔,故芮也,此亦有焉。
jì nián yòu yún jìn wǔ gōng qī nián ruì bó wàn zhī mǔ ruì jiāng zhú wàn wàn chū bēn wèi
《纪年》又云:晋武公七年,芮伯万之母芮姜逐万,万出奔魏。
bā nián zhōu shī guó shī wéi wèi qǔ ruì bó wàn ér dōng
八年,周师、虢师围魏,取芮伯万而东。
jiǔ nián róng rén nì ruì bó wàn yú jiāo
九年,戎人逆芮伯万于郊。
sī chéng yì huò ruì bó zhī gù huà yě
斯城亦或芮伯之故画也。
hé shuǐ yòu huì pán jiàn shuǐ shuǐ chū hú xiàn kuā fù shān běi jìng hàn wǔ dì sī zǐ gōng guī lái wàng ēn tái dōng yòu běi liú rù yú hé
河水右会槃涧水,水出湖县夸父山,北径汉武帝思子宫归来望恩台东,又北流入于河。
hé shuǐ yòu dōng jìng hú xiàn gù chéng běi
河水又东径湖县故城北。
xī fàn shū rù guān yù ráng hóu yú cǐ yǐ
昔范叔入关,遇穰侯于此矣。
hú shuǐ chū táo lín sāi zhī kuā fù shān guǎng yuán sān bǎi rèn
湖水出桃林塞之夸父山,广圆三百仞。
wǔ wáng fá zhòu tiān xià jì dìng wáng xún yuè dú fàng mǎ huá yáng sàn niú táo lín jí cǐ chù yě
武王伐纣,天下既定,王巡岳渎,放马华阳,散牛桃林,即此处也。
qí zhōng duō yě mǎ zào fù yú cǐ de huá liú lǜ ěr dào lí zhī chéng yǐ xiàn zhōu mù wáng shǐ zhī yù yǐ jiàn xī wáng mǔ
其中多野马,造父于此得骅骝、绿耳、盗骊之乘,以献周穆王,使之驭以见西王母。
hú shuǐ yòu běi jìng hú xiàn dōng ér běi liú rù yú hé
湖水又北径湖县东,而北流入于河。
wèi tǔ dì jì yuē hóng nóng hú xiàn yǒu xuān yuán huáng dì dēng xiān chù
《魏土地记》曰:宏农湖县有轩辕黄帝登仙处。
huáng dì cǎi shǒu shān zhī tóng zhù dǐng yú jīng shān zhī xià yǒu lóng chuí hú yú dǐng huáng dì dēng lóng cóng dēng zhě qī shí rén suì shēng yú tiān
黄帝采首山之铜,铸鼎于荆山之下,有龙垂胡于鼎,黄帝登龙,从登者七十人,遂升于天。
gù míng qí de wèi dǐng hú
故名其地为鼎胡。
jīng shān zài féng yì shǒu shān zài pú bǎn yǔ hú xiàn xiāng lián
荆山在冯翊,首山在蒲坂,与湖县相连。
jìn shū dì dào jì tài kāng jì bìng yán hú xiàn yě
《晋书地道记》、《太康记》并言胡县也。
hàn wǔ dì gǎi zuò hú
汉武帝改作湖。
sú yún huáng dì zì cǐ chéng lóng shàng tiān yě
俗云黄帝自此乘龙上天也。
dì lǐ zhì yuē jīng zhào hú xiàn yǒu zhōu tiān zǐ cí èr suǒ gù yuē hú bù yán huáng dì shēng lóng yě
《地理志》曰:京兆湖县有周天子祠二所,故曰胡,不言黄帝升龙也。
shān hǎi jīng yuē xi jiǔ shí lǐ yuē kuā fù zhī shān qí mù duō zōng rán duō zhú jiàn qí yáng duō yù qí yīn duō tiě qí běi yǒu lín yān míng yuē táo lín qí zhōng duō mǎ hú shuǐ chū yān běi liú zhù yú hé
《山海经》曰:西九十里曰夸父之山,其木多棕、柟,多竹箭,其阳多玉,其阴多铁,其北有林焉,名曰桃林,其中多马,湖水出焉,北流注于河。
gù sān qín jì yuē táo lín sāi zài cháng ān dōng sì bǎi lǐ ruò yǒu jūn mǎ jīng guò hǎo xíng zé mù huà shān xiū xī lín xià
故《三秦记》曰:桃林塞在长安东四百里,若有军马经过,好行则牧华山,休息林下;
è xíng zé jué hé màn yán rén mǎ bù dé guò yǐ
恶行则决河漫延,人马不得过矣。
hé shuǐ yòu dōng hé bǎi gǔ shuǐ shuǐ chū hóng nóng xiàn nán shí dī shān shān xià yǒu shí dī cí
河水又东合柏谷水,水出宏农县南石堤山,山下有石堤祠。
míng yún wèi gān lù sì nián sàn qí cháng shì zhēng nán jiāng jūn yù zhōu cì shǐ lǐng hóng nóng tài shǒu nán píng gōng zhī suǒ jīng jiàn yě
铭云:魏甘露四年,散骑常侍、征南将军、豫州刺史、领宏农太守、南平公之所经建也。
qí shuǐ běi liú jìng qí tíng xià
其水北流,径其亭下。
jìn gōng zǐ zhòng ěr chū wáng jí bǎi gǔ bo shì qí chu hú yǎn yuē bù rú zhī dí
晋公子重耳出亡及柏谷,卜适齐、楚,狐偃曰:不如之翟。
hàn wǔ dì cháng wēi xíng cǐ tíng jiàn kuì tíng cháng qī
汉武帝尝微行此亭,见馈亭长妻。
gù pān yuè xī zhēng fù yuē cháng zhēng kè yú bǎi gǔ qī dǔ mào ér xiàn cān
故潘岳《西征赋》曰:长征客于柏谷,妻睹貌而献餐。
wèi cǐ tíng yě gǔ shuǐ yòu běi liú rù yú hé
谓此亭也,谷水又北流入于河。
hé shuǐ yòu dōng yòu hé mén shuǐ mén shuǐ jí luò shuǐ zhī zhī liú zhě yě
河水又东,右合门水,门水,即洛水之枝流者也。
luò shuǐ zì shàng luò xiàn dōng běi yú jù yáng chéng xī běi fēn wéi èr shuǐ
洛水自上洛县东北于拒阳城西北,分为二水。
zhī qú dōng běi chū wèi mén shuǐ yě
枝渠东北出,为门水也。
mén shuǐ yòu dōng běi lì yáng huá zhī shān jí shān hǎi jīng suǒ wèi yáng huá zhī shān mén shuǐ chū yān zhě yě
门水又东北历阳华之山,即《山海经》所谓阳华之山,门水出焉者也。
yòu dōng běi lì xiá wèi zhī hóng guān shuǐ
又东北历峡,谓之鸿关水。
shuǐ dōng yǒu chéng jí guān tíng yě shuǐ xī yǒu bǎo wèi zhī hóng guān pù shì yì wèi zhī liú xiàng liè dì chù fēi yě
水东有城,即关亭也,水西有堡,谓之鸿关堡,世亦谓之刘、项裂地处,非也。
yú àn shàng luò yǒu hóng lú wéi chí shì shuǐ jīn qú yán zhù gù wèi sī chuān wèi hóng lú jiàn hóng guān zhī míng nǎi qǐ shì yǐ
余按上洛有鸿胪围池,是水津渠沿注,故谓斯川为鸿胪涧,鸿关之名,乃起是矣。
mén shuǐ yòu dōng běi lì yì chuān èr shuǐ zhù zhī
门水又东北历邑川,二水注之。
zuǒ shuǐ chū yú yáng huá zhī yīn dōng běi liú jìng shèng qiáng tíng xi dōng běi liú yǔ yòu shuǐ hé
左水出于阳华之阴,东北流,径盛墙亭西,东北流,与右水合。
yòu shuǐ chū yáng huá zhī yáng dōng běi liú jìng shèng qiáng tíng dōng dōng běi yǔ zuǒ shuǐ hé
右水出阳华之阳,东北流,径盛墙亭东,东北与左水合。
jí shān hǎi jīng suǒ wèi gū zhī shuǐ chū yú yáng huá zhī yīn dōng běi liú zhù yú mén shuǐ zhě yě
即《山海经》所谓姑之水出于阳华之阴,东北流注于门水者也。
yòu dōng běi zhú shuǐ zhù zhī shuǐ yǒu èr yuán zuǒ shuǐ nán chū yú yá lǐng shì wèi zhī shí chéng shān qí shuǐ dōng běi liú jìng shí chéng xi dōng běi hé yòu shuǐ
又东北,烛水注之,水有二源,左水南出于衙岭,世谓之石城山,其水东北流,径石城西,东北合右水;
yòu shuǐ chū shí chéng shān dōng běi jìng shí chéng dōng dōng běi rù zuǒ shuǐ
右水出石城山,东北径石城东,东北入左水。
dì lǐ zhì yuē zhú shuǐ chū yá lǐng xià gǔ
《地理志》曰:烛水出衙岭下谷。
kāi shān tú yuē yá shān zài hán gǔ shān xī nán
《开山图》曰:衙山在函谷山西南。
shì shuǐ luàn liú dōng zhù yú gū zhī shuǐ
是水乱流,东注于姑之水。
èr shuǐ xī de tōng chēng yǐ
二水悉得通称矣。
lì jiàn dōng běi chū wèi zhī kāi fāng kǒu
历涧东北出,谓之开方口。
shuǐ cè yǒu fù wèi zhī fāng bó duī
水侧有阜,谓之方伯堆。
sòng fèn wǔ jiāng jūn lǔ fāng píng jiàn wǔ jiàng jūn xuē ān dōu děng yǔ jiàn wēi jiāng jūn liǔ yuán jǐng běi rù jūn cì fāng bó duī zhě yě
宋奋武将军鲁方平、建武将军薛安都等,与建威将军柳元景北入,军次方伯堆者也。
duī shàng yǒu chéng jí fāng píng suǒ zhù yě
堆上有城,即方平所筑也。
yòu dōng běi jìng yì chuān chéng nán jí hàn fēng dòu mén zhī gù yì chuān shòu qí míng yì yuē dòu mén chéng zài hán gǔ guān nán qī lǐ
又东北径邑川城南,即汉封窦门之故邑,川受其名,亦曰窦门,城在函谷关南七里。
yòu dōng běi tián qú shuǐ zhù zhī
又东北,田渠水注之。
shuǐ chū yá shān zhī bái shí gǔ dōng běi liú jìng gù qiū tíng dōng shì xuē ān dōu jūn suǒ cóng chéng yě
水出衙山之白石谷,东北流径故丘亭东,是薛安都军所从城也。
qí shuǐ yòu jìng lù tí shān xī shān shí zhī shàng yǒu lù tí zì rán chéng zhe fēi rén gōng suǒ kān
其水又径鹿蹄山西,山石之上有鹿蹄,自然成著,非人功所刊。
lì tián qú chuān wèi zhī tián qú shuǐ xī běi liú zhù yú zhú shuǐ
历田渠川,谓之田渠水,西北流注于烛水。
zhú shuǐ yòu běi rù mén shuǐ
烛水又北入门水。
shuǐ zhī zuǒ yòu jí hán gǔ shān yě
水之左右,即函谷山也。
mén shuǐ yòu běi jìng hóng nóng xiàn gù chéng dōng
门水又北径宏农县故城东。
chéng jí gù hán gǔ guān xiào wèi jiù zhì chù yě zhōng jūn qì xū yú cǐ
城即故函谷关校尉旧治处也,终军弃𦈡于此。
yàn dān yú cháng yì yì dòng jī míng yú qí xià kě wèi shēn xīn yǒu gǎn zhì chéng nán duó yǐ
燕丹、盂尝亦义动鸡鸣于其下,可谓深心有感,志诚难夺矣。
xī lǎo zi xi rù guān yǐn xǐ wàng qì yú cǐ yě
昔老子西入关,尹喜望气于此也。
gù zhào zhì yǔ jī mào qí shū yuē lǐ sǒu rù qín jí guān ér tàn
故赵至《与嵇茂齐书》曰:李叟入秦,及关而叹。
yì yán yǔ jī shū yè shū jí guān yǐn wàng qì zhī suǒ yì shuō fēn lún bìng wèi zhī suǒ dìng yǐ
亦言《与嵇叔夜书》及关尹望气之所,异说纷纶,并未知所定矣。
hàn wǔ dì yuán dǐng sì nián tú guān yú xīn ān xiàn yǐ gù guān wèi hóng nóng xiàn hóng nóng jùn zhì
汉武帝元鼎四年,徒关于新安县,以故关为弘农县、弘农郡治。
wáng mǎng gēng míng yòu duì
王莽更名右队。
liú huán gōng wèi jùn hǔ xiāng suí dù hé guāng wǔ wèn ér shàn zhī
刘桓公为郡,虎相随渡河,光武问而善之。
qí shuǐ cè chéng běi liú ér zhù yú hé
其水侧城北流而注于河。
hé shuǐ yú cǐ yǒu dòu jīn zhī míng
河水于此,有浢津之名。
shuō zhě xián yún hàn wǔ wēi xíng bǎi gǔ yù rǔ dòu mén yòu gǎn qí qī shēn shí zhī kuì jì fǎn yù jiē hòu shǎng jī yān cì yǐ hé jīn lìng qí yù dù
说者咸云,汉武微行柏谷,遇辱窦门,又感其妻深识之馈,既返玉阶,厚赏赍焉,赐以河津,令其鬻渡。
jīn dòu jīn shì yě
今窦津是也。
gù pān yuè xī zhēng fù yún chou pǐ fù qí yǐ tài hú jué fu zhī miù guān yuán bào zhī tú bìng yǐ wéi rán
故潘岳《西征赋》云:酬匹妇其已泰,胡厥夫之谬官,袁豹之徒,并以为然。
yú àn hé zhī nán pàn jiā cè shuǐ pēn yǒu jīn wèi zhī dòu jīn
余案河之南畔,夹侧水𣸣有津,谓之浢津。
hé běi xiàn yǒu dòu shuǐ nán rù yú hé hé shuǐ gù yǒu dòu jīn zhī míng bù cóng mén shǐ gài shì lèi míng tóng gù zuò zhě yí zhī
河北县有浢水,南入于河,河水故有浢津之名,不从门始,盖事类名同,故作者疑之。
zhú shū mù tiān zǐ chuán yuē tiān zǐ zì tián líng nǎi cì yú dòu shuǐ zhī yáng dīng hài rù yú nán zhèng
《竹书》、《穆天子传》曰:天子自窴𫐉,乃次于浢水之阳,丁亥,入于南郑。
kǎo qí yán lì suǒ zhǒng lù zhí sī jīn yǐ shì tuī zhī zhī fēi yīn mén yǐ sú huò wèi zhī yǎn xiāng jiàn shuǐ yě
考其沿历所踵,路直斯津,以是推之,知非因门矣,俗或谓之偃乡涧水也。
hé shuǐ yòu dōng zuǒ hé yī shuǐ qí shuǐ èr yuán shū yǐn jù dǎo báo shān nán liú huì chéng yī chuān
河水又东,左合一水,其水二源疏引,俱导薄山,南流会成一川。
qí èr shuǐ zhī nèi shì wèi zhī xián yuán
其二水之内,世谓之闲原。
yán yú ruì suǒ zhēng zhī tián suǒ wèi xiáng yǐ
言虞芮所争之田,所未详矣。
yòu nán zhù yú hé
又南注于河。
hé zhī yòu cáo shuǐ zhù zhī shuǐ chū nán shān běi jìng cáo yáng tíng xi
河之右,曹水注之,水出南山,北径曹阳亭西。
chén shè qiǎn zhōu zhāng rù qín shào fǔ zhāng hán zhǎn zhī yú cǐ
陈涉遣周章入秦,少府章邯斩之于此。
wèi shì yǐ wéi hǎo yáng
魏氏以为好阳。
jìn shū dì dào jì yuē tíng zài hóng nóng xiàn dōng shí sān lǐ
《晋书地道记》曰:亭在弘农县东十三里。
qí shuǐ xī běi liú rù yú hé
其水西北流,入于河。
hé shuǐ yòu dōng zī shuǐ zhù zhī
河水又东,菑水注之。
shuǐ chū cháng zhēng zhī shān xī běi jìng qǔ wò chéng nán yòu qū jìng qí chéng xi xī běi rù hé
水出常烝之山,西北径曲沃城南,又屈径其城西,西北入河。
zhū zhù shù zhě xián yán qǔ wò zài běi cǐ fēi yě
诸注述者,咸言曲沃在北,此非也。
wèi sī tú cuī hào yǐ wéi qǔ wò dì míng yě
魏司徒崔浩以为曲沃地名也。
yú àn chūn qiū wén gōng shí sān nián jìn hóu shǐ zhān jiā shǒu táo lín zhī sāi chù cǐ yǐ bèi qín
余案《春秋》文公十三年,晋侯使詹嘉守桃林之塞,处此以备秦。
shí yǐ qǔ wò zhī guān shǒu zhī gù qǔ wò zhī míng suì wèi jī gǔ zhī chuán yǐ
时以曲沃之官守之故,曲沃之名,遂为积古之传矣。
hé shuǐ yòu dōng de qī lǐ jiàn jiàn zài shǎn chéng xi qī lǐ gù yīn míng yān
河水又东得七里涧,涧在陕城西七里,故因名焉。
qí shuǐ zì nán shān tōng hé yì wèi zhī cáo yáng kēng
其水自南山通河,亦谓之曹阳坑。
shì yǐ pān yuè xī zhēng fù yuē xíng yú màn dú zhī kǒu qì yú cáo yáng zhī xū
是以潘岳《西征赋》曰:行于漫渎之口,憩于曹阳之墟。
yuán bào cuī hào yì bù fēi qí de yǐ
袁豹、崔浩亦不非其地矣。
yú àn hàn shū xī xiàn dì dōng qiān bī yǐ kòu nán li què guō sì zhuī zhàn yú hóng nóng jiàn tiān zǐ suì lù cì cáo yáng
余按《汉书》,昔献帝东迁,逼以寇难,李傕、郭汜追战于弘农涧,天子遂露次曹阳。
yáng fèng dǒng chéng wài yǔ què hé nèi yǐn bái bō li lè děng pò què shèng yú yú shì de jìn
杨奉、董承,外与傕和,内引白波、李乐等破傕,乘舆于是得进。
fù lái zhàn fèng děng dà bài bīng xiāng lián zhui sì shí yú lǐ fāng de dá shǎn
复来战,奉等大败,兵相连缀四十余里,方得达陕。
yǐ shì tuī zhī shì fēi cáo yáng
以是推之,似非曹阳。
rán yǐ shān hǎi jīng qiú zhī zī cáo zì xiāng lèi shì huò yǒu cáo yáng zhī míng yě
然以《山海经》求之,菑、曹字相类,是或有曹阳之名也。
hé shuǐ yòu dōng hé jiào shuǐ shuǐ dǎo yuán cháng zhēng zhī shān
河水又东合潐水,水导源常烝之山。
sú wèi zhī wèi yú shān gài xiān hòu zhī yì míng yě
俗谓之为于山,盖先后之异名也。
shān zài shǎn chéng nán bā shí lǐ
山在陕城南八十里。
qí chuān èr yuán shuāng dǎo tóng zhù yī hè ér xī běi liú zhù yú hé
其川二源双导,同注一壑,而西北流注于河。
yòu dōng guò shǎn xiàn běi tuó shuǐ chū tuó shān xī běi liú
又东过陕县北,橐水出橐山,西北流。
yòu yǒu yá shuǐ chū nán shān běi gǔ jìng yá xiá běi liú yǔ gàn shān zhī shuǐ huì
又有崖水出南山北谷,径崖峡,北流与干山之水会。
shuǐ chū yú shān dōng gǔ liǎng chuān hé zhù yú yá shuǐ
水出于山东谷,两川合注于崖水。
yòu dōng běi zhù tuó shuǐ tuó shuǐ běi liú chū gǔ wèi zhī màn jiàn yǐ
又东北注橐水,橐水北流出谷,谓之漫涧矣。
yǔ ān yáng xī shuǐ hé shuǐ chū shí xiáo nán xi jìng ān yáng chéng nán
与安阳溪水合,水出石崤南,西径安阳城南。
hàn zhāo dì fēng shàng guān jié wèi hòu guó
汉昭帝封上官桀为侯国。
pān yuè suǒ wèi wǒ cú ān yáng yě
潘岳所谓我徂安阳也。
dōng hé màn jiàn shuǐ
民间也有称为堰乡涧水的。
shuǐ běi yǒu nì lǚ tíng wèi zhī màn kǒu kè shè yě
水北有逆旅亭,谓之漫口客舍也。
yòu xi jìng shǎn xiàn gù chéng nán yòu hé yī shuǐ wèi zhī dú gǔ shuǐ nán chū jìn xī běi liú zhù tuó
又西径陕县故城南,又合一水,谓之渎谷水,南出近溪,北流注橐。
tuó shuǐ yòu xī běi jìng shǎn chéng xi xī běi rù yú hé
橐水又西北径陕城西,西北入于河。
hé běi duì máo chéng
河北对茅城。
gù máo tíng máo róng yì yě
故茅亭,茅戎邑也。
gōng yáng yuē jìn bài zhī dà yáng zhě yě
《公羊》曰晋败之大阳者也。
jīn yì qǔ míng yān
津亦取名焉。
chūn qiū wén gōng sān nián qín bó fá jìn zì máo jīn jì fēng xiáo shī ér hái shì yě
《春秋》文公三年,秦伯伐晋,自茅津济,封崤尸而还是也。
dōng zé xián yáng jiàn shuǐ zhù zhī shuǐ chū běi yú shān nán zhì shǎn jīn zhù hé
东则咸阳涧水注之,水出北虞山南,至陕津注河。
hé nán jí shǎn chéng yě
河南即陕城也。
xī zhōu zhào fēn bó yǐ cǐ chéng wèi dōng xi zhī bié dōng chéng jí guó yì zhī shàng yáng yě guó zhòng zhī suǒ dōu wèi nán guó sān guó cǐ qí yī yān
昔周、召分伯,以此城为东、西之别,东城即虢邑之上阳也,虢仲之所都,为南虢,三虢,此其一焉。
qí dà chéng zhōng yǒu xiǎo chéng gù jiāo guó yě wǔ wáng yǐ fēng shén nóng zhī hòu yú cǐ
其大城中有小城,故焦国也,武王以封神农之后于此。
wáng mǎng gēng míng huáng méi yǐ
王莽更名黄眉矣。
dài yán zhī yún chéng nán yǐ shān yuán běi lín huáng hé xuán shuǐ bǎi yú rèn lín zhī zhě xián sǒng tì yān
戴延之云:城南倚山原,北临黄河,悬水百余仞,临之者咸悚惕焉。
xī běi dài hé shuǐ yǒng qǐ fāng shù shí zhàng yǒu wù jū shuǐ zhōng fù lǎo yún tóng wēng zhòng suǒ méi chù
西北带河,水涌起方数十丈,有物居水中,父老云,铜翁仲所没处。
yòu yún shí hǔ zài jīng yú cǐ chén mò èr wù bìng cún shuǐ suǒ yǐ yǒng suǒ wèi xiáng yě
又云,石虎载经于此沉没,二物并存,水所以涌,所未详也。
huò yún wēng zhòng tóu jì cháng chū shuǐ zhī zhǎng jiǎn héng yǔ shuǐ qí
或云:翁仲头髻常出,水之涨减,恒与水齐。
jìn jūn dāng zhì jì bù fù chū jīn wéi jiàn shuǐ yì ěr jiē jiē yǒu shēng shēng wén shù lǐ
晋军当至,髻不复出,今惟见水异耳,嗟嗟有声,声闻数里。
àn qín shǐ huáng èr shí liù nián cháng dí shí èr jiàn yú lín táo zhǎng wǔ zhàng yú yǐ wéi shàn xiáng zhù jīn rén shí èr yǐ xiàng zhī gè zhòng èr shí sì wàn jīn zuò zhī gōng mén zhī qián wèi zhī jīn dí
案秦始皇二十六年,长狄十二见于临洮,长五丈余,以为善祥,铸金人十二以象之,各重二十四万斤,坐之宫门之前,谓之金狄。
jiē míng qí xiōng yún huáng dì èr shí liù nián chū jiān tiān xià yǐ wéi jùn xiàn zhèng fǎ lǜ tóng dù liàng dà rén lái jiàn lín táo shēn cháng wǔ zhàng zú liù chǐ lǐ sī shū yě
皆铭其胸云:皇帝二十六年,初兼天下,以为郡县,正法律,同度量,大人来见临洮,身长五丈,足六尺,李斯书也。
gù wèi héng xù zhuàn yuē qín zhī lǐ sī hào wèi gōng zhuàn zhū shān bēi jí tóng rén míng jiē sī shū yě
故卫恒《叙篆》曰:秦之李斯,号为工篆,诸山碑及铜人铭,皆斯书也。
hàn zì ē páng xǐ zhī wèi yāng gōng qián sú wèi zhī wēng zhòng yǐ
汉自阿房徙之未央宫前,俗谓之翁仲矣。
dì huáng èr nián wáng mǎng mèng tóng rén qì è zhī niàn tóng rén míng yǒu huáng dì chū jiān tiān xià wén shǐ shàng fāng gōng juān miè suǒ mèng tóng rén yīng wén
地皇二年,王莽梦铜人泣,恶之,念铜人铭有皇帝初兼天下文,使尚方工镌灭所梦铜人膺文。
hòu dǒng zhuó huǐ qí jiǔ wèi qián
后董卓毁其九为钱。
qí zài zhě sān wèi míng dì yù xǐ zhī luò yáng zhòng bù kě shèng zhì bà shuǐ xī tíng zhī
其在者三,魏明帝欲徙之洛阳,重不可胜,至霸水西停之。
hàn jìn chūn qiū yuē huò yán jīn dí qì gù liú zhī shí hǔ qǔ zhì yè gōng
《汉晋春秋》曰:或言金狄泣,故留之,石虎取置邺宫。
fú jiān yòu xǐ zhī cháng ān huǐ èr wèi qián qí yī wèi zhì ér fú jiān luàn bǎi xìng tuī zhì shǎn běi hé zhōng yú shì jīn dí miè
苻坚又徙之长安,毁二为钱,其一未至而苻坚乱,百姓推置陕北河中,于是金狄灭。
yú yǐ wéi hóng hé jù dú gù yīng bù wéi xì gěng zhì tuān
余以为鸿河巨渎,故应不为细梗踬湍;
cháng jīn shuò làng wú yi yǐ wēi wù zhūn liú
长津硕浪,无宜以微物屯流。
sī shuǐ zhī suǒ yǐ tāo bō zhě gài shǐ jì suǒ yún wèi wén hóu èr shí liù nián guó shān bēng yōng hé suǒ zhì ěr
斯水之所以涛波者,盖《史记》所云魏文侯二十六年,虢山崩,壅河所致耳。
xiàn dì dōng qiān rì xī qián dù zhuì kēng zhēng zhōu zhōu zhǐ kě jū yì shì chù yǐ
献帝东迁,日夕潜渡,坠坑争舟,舟指可掬,亦是处矣。
yòu dōng guò dà yáng xiàn nán jiāo jiàn shuǐ chū wú shān dōng nán liú rù hé hé shuǐ yòu dōng
又东过大阳县南,交涧水出吴山,东南流入河,河水又东。
lù jiàn shuǐ yì chū wú shān dōng jìng dà yáng chéng xi xī nán liú rù yú hé
路涧水亦出吴山,东径大阳城西,西南流入于河。
hé shuǐ yòu dōng jìng dà yáng xiàn gù chéng nán
河水又东径大阳县故城南。
zhú shū jì nián yuē jìn xiàn gōng shí yǒu jiǔ nián xiàn gōng huì yú shī fá guó miè xià yáng
《竹书纪年》曰:晋献公十有九年,献公会虞师伐虢,灭下阳;
guó gōng chǒu bēn wèi xiàn gōng mìng xiá fù lǚ shēng yì yú guó dōu
虢公丑奔卫,献公命瑕父吕甥邑于虢都。
dì lǐ zhì yuē běi guó yě yǒu tiān zǐ miào wáng mǎng gēng míng qín tián
《地理志》曰:北虢也,有天子庙,王莽更名勤田。
yīng shào dì lǐ fēng sú jì yuē chéng zài dà hé zhī yáng yě
应劭《地理风俗记》曰:城在大河之阳也。
hé shuǐ yòu dōng shā jiàn shuǐ zhù zhī shuǐ chū běi yú shān dōng nán jìng fù yán lì fù shuō yǐn shì qián
河水又东,沙涧水注之,水出北虞山,东南径傅岩,历傅说隐室前。
sú míng zhī wèi shèng rén kū
俗名之为圣人窟。
kǒng ān guó chuán fù shuō yǐn yú yú guó zhī jiān
孔安国《传》,傅说隐于虞、虢之间。
jí cǐ chù yě
即此处也。
fù yán dōng běi shí yú lǐ jí diān líng bǎn yě chūn qiū zuǒ zhuàn suǒ wèi rù zì diān líng zhě yě
傅岩东北十余里,即巅𫐉坂也,《春秋左传》所谓入自巅𫐉者也。
yǒu dōng xi jué jiàn zuǒ yòu yōu kōng qióng shēn de hè zhōng zé zhù yǐ chéng dào zhǐ nán běi zhī lù wèi zhī wèi líng qiáo yě
有东、西绝涧,左右幽空穷深,地壑中则筑以成道,指南北之路,谓之为𫐉桥也。
fù shuō yōng yǐn zhǐ xī yú cǐ gāo zōng qiú mèng de zhī shì yǐ
傅说佣隐,止息于此,高宗求梦得之是矣。
qiáo zhī dōng běi yǒu yú yuán yuán shàng dào dōng yǒu yú chéng
桥之东北有虞原,原上道东,有虞城。
yáo qī shùn yǐ pín yú yú zhě yě
尧妻舜以嫔于虞者也。
zhōu wǔ wáng yǐ fēng tài bó hòu yú zhòng yú cǐ shì wèi yú gōng
周武王以封太伯后虞仲于此,是为虞公。
jìn tài kāng dì jì suǒ wèi běi yú yě
《晋太康地记》所谓北虞也。
chéng dōng yǒu shān shì wèi zhī wǔ jiā zhǒng zhǒng shàng yǒu yú gōng miào
城东有山,世谓之五家冢,冢上有虞公庙。
chūn qiū gǔ liáng zhuàn yuē jìn xiàn gōng jiāng fá guó xún xi yuē jūn hé bù yǐ qū chǎn zhī chéng chuí jí zhī bì jiǎ dào yú yú
《春秋谷梁传》曰:晋献公将伐虢,荀息曰:君何不以屈产之乘,垂棘之璧,假道于虞。
gōng yuē cǐ jìn guó zhī bǎo yě
公曰:此晋国之宝也。
yuē shì qǔ zhōng fǔ zhì wài fǔ yě
曰:是取中府置外府也。
gōng cóng zhī
公从之。
jí qǔ guó miè yú nǎi qiān mǎ cāo bì bì zé yóu gù mǎ chǐ zhǎng yǐ
及取虢灭虞,乃牵马操璧,璧则犹故,马齿长矣。
jí gōng zhī qí suǒ wèi yú guó qí yóu fǔ chē xiāng yī chún wáng zé chǐ hán guó wáng yú yì wáng yǐ
即宫之奇所谓虞,虢其犹辅车相依,唇亡则齿寒,虢亡,虞亦亡矣。
qí chéng běi duì cháng bǎn èr shí xǔ lǐ wèi zhī yú bǎn
其城北对长坂二十许里,谓之虞坂。
dài yán zhī yuē zì shàng jí xià qī shān xiāng zhòng
戴延之曰:自上及下,七山相重。
zhàn guó cè yuē xī qí jì jià yán chē shàng yú yú bǎn qiān yán fù yuán ér bù néng jìn
《战国策》曰:昔骐骥驾盐车上于虞坂,迁延负辕而不能进。
cǐ gài qí kùn chǔ yě
此盖其困处也。
qiáo zhī dōng běi shān xī zhōng yǒu xiǎo shuǐ xī nán zhuāng shā jiàn luàn liú jìng dà yáng chéng dōng
桥之东北山溪中,有小水西南庄沙涧,乱流径大阳城东。
hé běi jùn zhì yě
河北郡治也。
shā jiàn shuǐ nán liú zhù yú hé
沙涧水南流注于河。
hé shuǐ yòu dōng zuǒ hé jī shí tǔ zhù èr xī
河水又东,左合积石、土柱二溪。
bìng běi fā dà yáng zhī shān nán liú rù yú hé
并北发大阳之山,南流入于河。
shì shān yě yì tōng wèi zhī wèi báo shān yǐ
是山也,亦通谓之为薄山矣。
gù mù tiān zǐ chuán yuē tiān zǐ zì jiān jǐ chǒu nán dēng yú báo shān tián líng zhī dèng nǎi sù yú yú shì yě
故《穆天子传》曰:天子自监,己丑,南登于薄山窴𫐉之隥,乃宿于虞是也。
yòu dōng guò dǐ zhù jiān dǐ zhù shān míng yě
又东过砥柱间,砥柱,山名也。
xī yǔ zhì hóng shuǐ shān líng dāng shuǐ zhě záo zhī gù pò shān yǐ tōng hé
昔禹治洪水,山陵当水者凿之,故破山以通河。
hé shuǐ fēn liú bāo shān ér guò shān jiàn shuǐ zhōng ruò zhù rán gù yuē dǐ zhù yě
河水分流,包山而过,山见水中若柱然,故曰砥柱也。
sān chuān jì jué shuǐ liú shū fēn zhǐ zhuàng biǎo mù yì wèi zhī sān mén yǐ
三穿既决,水流疏分,指状表目,亦谓之三门矣。
shān zài guó chéng dōng běi dà yáng chéng dōng yě
山在虢城东北、大阳城东也。
sōu shén jì chēng qí jǐng gōng dù yú jiāng chén zhī hé yuán xián zuǒ cān méi zhī zhòng jiē tì
《搜神记》称齐景公渡于江、沈之河,鼋衔左骖,没之,众皆惕。
gǔ yě zǐ yú shì bá jiàn cóng zhī xié xíng wǔ lǐ nì xíng sān lǐ zhì yú dǐ zhù zhī xià nǎi yuán yě
古冶子于是拔剑从之,邪行五里,逆行三里,至于砥柱之下,乃鼋也。
zuǒ shǒu dài yuán tóu yòu shǒu xié zuǒ cān yàn yuè hú yǒng ér chū yǎng tiān dà hū shuǐ wèi nì liú sān bǎi bù guān zhě jiē yǐ wéi hé bó yě
左手待鼋头,右手挟左骖,燕跃鹄踊而出,仰天大呼,水为逆流三百步,观者皆以为河伯也。
yì huò zuò jiāng yuán zì zhě yě ruò yīn dì ér wèi míng zé yi zài shǔ jí cháng shā
亦或作江、沅字者也,若因地而为名,则宜在蜀及长沙。
àn chūn qiū cǐ èr tǔ jǐng jǐng gōng zhī suǒ bù zhì gǔ yě zǐ yì wú yīn ér chěng qí yǒng yǐ
案《春秋》,此二土井景公之所不至,古冶子亦无因而骋其勇矣。
liú xiàng xù yàn zǐ chūn qiū chēng gǔ yě zǐ yuē wú cháng jì yú hé yuán xián zuǒ cān yǐ rù dǐ zhù zhī liú dàng shì shí yě cóng ér shā zhī shì zhī nǎi yuán yě
刘向叙《晏子春秋》,称古冶子曰:吾尝济于河,鼋衔左骖以入砥柱之流,当是时也,从而杀之,视之乃鼋也。
bù yán jiāng yuán yǐ
不言江、沅矣。
yòu kǎo shǐ qiān jì yún jǐng gōng shí èr nián gōng jiàn jìn píng gōng
又考史迁记云:景公十二年,公见晋平公;
shí bā nián fù jiàn jìn zhāo gōng
十八年,复见晋昭公。
yīng xuān suǒ zhǐ lù zhí sī jīn
应轩所指,路直斯津。
cóng yuán dǐ zhù shì huò zài cí
从鼋砥柱事或在兹。
yòu yún guān zhě yǐ wéi hé bó xián yú jiāng chén zhī zhèng
又云观者以为河伯,贤于江、沉之证。
hé bó běn fēi jiāng shén yòu hé kě zhī yě
河伯本非江神,又河可知也。
hé zhī yòu cè xiáo shuǐ zhù zhī
河之右侧,崤水注之。
shuǐ chū hé nán pán xiáo shān xī běi liú shuǐ shàng yǒu liáng sú wèi zhī yā qiáo yě
水出河南盘崤山,西北流,水上有梁,俗谓之鸭桥也。
lì jiàn dōng běi liú yǔ shí xiáo shuǐ hé shuǐ chū shí xiáo shān
历涧东北流,与石崤水合,水出石崤山。
shān yǒu èr líng nán líng xià hòu gāo zhī mù yě
山有二陵:南陵,夏后皋之墓也;
běi líng wén wáng suǒ bì fēng yǔ yǐ
北陵,文王所避风雨矣。
yán shān jìng wěi shēn fēng fù jiāo yīn gù kě yǐ bì fēng yǔ yě
言山径委深,峰阜交荫,故可以避风雨也。
qín jiāng xí zhèng jiǎn shū zhì jiàn ér gōng cí yān jiǎn shū kū zǐ yuē wú jiàn qí chū bú jiàn qí rù jìn rén yù shī bì yú xiáo yǐ yú shōu ěr gǔ yān
秦将袭郑,蹇叔致谏而公辞焉,蹇叔哭子曰:吾见其出,不见其入,晋人御师必于崤矣,余收尔骨焉。
mèng míng guǒ fù qín shī yú cǐ
孟明果覆秦师于此。
xiáo shuǐ yòu běi zuǒ hé xi shuǐ luàn liú zhù yú hé
崤水又北,左合西水,乱流注于河。
hé shuǐ yòu dōng gàn xiáo zhī shuǐ zhù yān
河水又东,干崤之水注焉。
shuǐ nán dǎo yú gàn xiáo zhī shān qí shuǐ běi liú chán luò èr dào
水南导于干崤之山,其水北流,缠络二道。
hàn jiàn ān zhōng cáo gōng xi tǎo ba hàn è nán lù zhī xiǎn gù gèng kāi běi dào zì hòu xíng lǚ lǜ duō cóng zhī
汉建安中,曹公西讨巴、汉,恶南路之险,故更开北道,自后行旅,率多从之。
jīn shān cè fù lù yǒu shí míng yún jìn tài kāng sān nián hóng nóng tài shǒu liáng liǔ xiū fù jiù dào
今山侧附路有石铭云:晋太康三年,宏农太守梁柳修复旧道。
tài xiáo yǐ dōng xi xiáo yǐ xī míng fēi yī xiáo yě
太崤以东,西崤以西,明非一崤也。
xi yǒu èr shí yòu nán wǔ shí bù lín xī yǒu tián mò xiān shēng yì shén bēi gài yǐn sī shān yě
西有二石,又南五十步,临溪有恬漠先生《翼神碑》,盖隐斯山也。
qí shuǐ běi liú zhù yú hé
其水北流注于河。
hé shuǐ yì àn jiā shān wēi fēng jùn jǔ qún shān dié xiù zhòng lǐng gàn xiāo
河水翼岸夹山,巍峰峻举,群山叠秀,重岭干霄。
zhèng xuán àn de shuō hé shuǐ dōng liú guàn dǐ zhù chù è liú jīn shì suǒ wèi dǐ zhù zhě gài nǎi è liú yě
郑玄案《地说》,河水东流,贯砥柱,触阏流,今世所谓砥柱者,盖乃阏流也。
dǐ zhù dāng zài xī hé wèi xiáng yě
砥柱当在西河,未详也。
yú àn zhèng xuán suǒ shuō fēi shì xī hé dāng wú shān yǐ nǐ zhī
余案,郑玄所说非是,西河当无山以拟之。
zì dǐ zhù yǐ xià wǔ hù yǐ shàng qí jiān bǎi èr shí lǐ hé zhōng sǒng shí jié chū shì lián xiāng lù gài yì yǔ záo yǐ tōng hé yí cǐ è liú yě
自砥柱以下,五户已上,其间百二十里,河中竦石桀出,势连襄陆,盖亦禹凿以通河,疑此阏流也。
qí shān suī pì shàng gěng tuān liú jī shí yún huí huán bō nù yì hé yǒu shí jiǔ tān shuǐ liú xùn jí shì tóng sān xiá pò hài zhōu chuán zì gǔ suǒ huàn
其山虽辟,尚梗湍流,激石云洄,澴波怒溢,合有十九滩,水流迅急,势同三峡,破害舟船,自古所患。
hàn hóng jiā sì nián yáng yān yán cóng hé shàng xià huàn dǐ zhù ài kě juān guǎng zhī
汉鸿嘉四年,杨焉言从河上下,患砥柱隘,可镌广之。
shàng nǎi lìng yān juān zhī cái méi shuǐ zhōng bù néng fù qù ér lìng shuǐ yì tuān nù hài shèn píng rì
上乃令焉镌之,裁没水中,不能复去,而令水益湍怒,害甚平日。
wèi jǐng chū èr nián èr yuè dì qiǎn dū du shā qiū bù jiān yùn jiàn yì dài fū kòu cí shuài gōng wǔ qiān rén suì cháng xiū zhì yǐ píng hé zǔ
魏景初二年二月,帝遣都督沙丘部、监运谏议大夫寇慈,帅工五千人,岁常修治,以平河阻。
jìn tài shǐ sān nián zhēng yuè wǔ dì qiǎn jiān yùn dà zhōng dài fū zhào guó dōu jiàng zhōng láng jiàng hé dōng lè shì shuài zhòng wǔ qiān yú rén xiū zhì hé tān shì jiàn wǔ hù cí míng
晋泰始三年正月,武帝遣监运大中大夫赵国、都匠中郎将河东乐世,帅众五千余人,修治河滩,事见《五户祠铭》。
suī shì dài jiā gōng shuǐ liú pēng bèn tāo bō shàng zhūn
虽世代加功,水流漰渀,涛波尚屯。
jí qí shāng zhōu shì cì xiān bù chí chú nán jì gù yǒu zhòng xiá zhū tān zhī yán
及其商舟是次,鲜不踟蹰难济,故有众峡诸滩之言。
wǔ hù tān míng yě yǒu shén cí tōng wèi zhī wǔ hù jiāng jūn yì bù zhī suǒ yǐ yě
五户,滩名也,有神祠,通谓之五户将军,亦不知所以也。
yòu dōng guò píng yīn xiàn běi qīng shuǐ cóng xī běi lái zhù zhī
又东过平阴县北,清水从西北来注之。
qīng shuǐ chū qīng lián shān zhī xi lǐng shì yì wèi zhī qīng yíng shān
清水出清廉山之西岭,世亦谓之清营山。
qí shuǐ dōng nán liú chū xiá xiá zuǒ yǒu chéng gài gǔ guān fáng yě
其水东南流,出峡,峡左有城,盖古关防也。
qīng shuǐ lì qí nán dōng liú jìng gāo luò chéng běi
清水历其南,东流径皋落城北。
yǎn qián yuē chì zhái zhī dōu yě
眼虔曰:赤翟之都也。
shì wèi zhī yǐ háo chéng gài dú shēng jìn zhuǎn yīn shī shí yě
世谓之倚毫城,盖读声近转,因失实也。
chūn qiū zuǒ zhuàn suǒ wèi jìn hóu shǐ tài zǐ shēn shēng fá dōng shān gāo luò shì zhě yě
《春秋左传》所谓晋侯使太子申生伐东山皋落氏者也。
yǔ yǐ háo chuān shuǐ hé shuǐ chū běi shān kuàng gǔ dōng nán liú zhù yú qīng
与倚毫川水合,水出北山矿谷,东南流注于清。
qīng shuǐ yòu dōng jìng qīng lián chéng nán yòu dōng nán liú yòu huì nán xī shuǐ shuǐ chū nán shān ér dōng zhù qīng shuǐ
清水又东径清廉城南,又东南流,右会南溪水,水出南山而东注清水。
qīng shuǐ yòu dōng hé gàn zǎo jiàn shuǐ shuǐ chū shí rén lǐng xià nán liú sú wèi zhī fú sū shuǐ
清水又东合干枣涧水,水出石人岭下,南流,俗谓之扶苏水。
yòu nán lì jiān miáo běi mǎ tóu shān yì yuē bái shuǐ yuán xī nán jìng yuán xiàn gù chéng běi
又南历奸苗北马头山,亦曰白水原,西南径垣县故城北。
shǐ jì wèi wǔ hòu èr nián chéng ān yì zhì yuán jí shì xiàn yě
《史记》,魏武侯二年城安邑至垣,即是县也。
qí shuǐ xī nán liú zhù qīng shuǐ
其水西南流,注清水。
shuǐ sè bái zhuó chū huì qīng liú nǎi yǒu xuán sù zhī yì yě
水色白浊,初会清流,乃有玄素之异也。
qīng shuǐ yòu dōng nán jìng yáng hú chéng dōng jí yuán xiàn zhī hú tíng qiū
清水又东南径阳壶城东,即垣县之壶亭丘。
jìn qiān sòng wǔ dài fū suǒ jū yě
晋迁宋五大夫所居也。
qīng shuǐ yòu dōng nán liú zhù yú hé
清水又东南流注于河。
hé shuǐ yòu dōng yǔ jiào shuǐ hé shuǐ chū yuán xiàn běi jiào shān nán jìng fǔ shān
河水又东与教水合,水出垣县北教山,南径辅山。
shān gāo sān shí xǔ lǐ shàng yǒu quán yuán bù cè qí shēn shān dǐng zhōu yuán wǔ liù lǐ shǎo cǎo mù
山高三十许里,上有泉源,不测其深,山顶周圆五六里,少草木。
shān hǎi jīng yuē mèng mén dōng nán yǒu píng shān shuǐ chū yú qí shàng qián yú qí xià
《山海经》曰:孟门东南有平山,水出于其上,潜于其下。
yòu shì wáng wū zhī cì yí jí píng shān yě
又是王屋之次,疑即平山也。
qí shuǐ nán liú lì gǔ zhōng shàng xiá xuán hóng wǔ zhàng fēi liú zhù hè jiā àn shēn gāo bì lì zhí shàng qīng yá xiù jǔ bǎi yǒu yú zhàng fēng cì qīng sōng yán xuán chēng shí yú zhōng lì luò yǒu cuì bǎi shēng yān dān qīng qǐ fēn wàng ruò tú xiù yǐ
其水南流,历鼓钟上峡,悬洪五丈,飞流注壑,夹岸深高,壁立直上,轻崖秀举,百有余丈,峰次青松,岩悬赪石,于中历落,有翠柏生焉,丹青绮分,望若图绣矣。
shuǐ guǎng shí xǔ bù nán liú lì gǔ zhōng chuān fēn wéi èr jiàn yī jiàn xī běi chū bǎi liù shí xǔ lǐ shān xiù huí qū cái tōng mǎ bù
水广十许步,南流历鼓钟川,分为二涧:一涧西北出,百六十许里,山岫回岨,才通马步。
jīn wén xǐ xiàn dōng běi gǔ kǒu yóu yǒu yú hé lǐ gù gōu cún yān jīn wú fù yǒu shuǐ
今闻喜县东北谷口,犹有于河里,故沟存焉,今无复有水。
yī shuǐ lì yě guān xi shì rén wèi zhī gǔ zhōng chéng
一水历冶官西,世人谓之鼓钟城。
chéng zhī zuǒ yòu yóu yǒu yí tóng jí tóng qián yě
城之左右,犹有遗铜及铜钱也。
chéng xi fù xià yǒu dà quán xi liú zhù jiàn yǔ jiào shuǐ hé fú rù shí xià nán zhì xià xiá
城西阜下有大泉,西流注涧,与教水合,伏入石下,南至下峡。
shān hǎi jīng yuē gǔ zhōng zhī shān dì tái zhī suǒ yǐ shāng bǎi shén
《山海经》曰:鼓钟之山,帝台之所以觞百神。
jí shì shān yě
即是山也。
qí shuǐ zhòng yuán yòu fā nán zhì xi mǎ tóu shān dōng jié pō xià yòu fú liú nán shí yú lǐ fù chū yòu wèi zhī fú liú shuǐ nán rù yú hé
其水重源又发,南至西马头山东截坡下,又伏流南十余里,复出,又谓之伏流水,南入于河。
shān hǎi jīng yuē jiào shān jiào shuǐ chū yān ér nán liú zhù yú hé
《山海经》曰:教山,教水出焉,而南流注于河。
shì shuǐ dōng yú xià liú shí wéi yú hé yě jīn shì rén yóu wèi zhī wèi gàn jiàn yǐ
是水冬于夏流,实惟于河也,今世人犹谓之为干涧矣。
hé shuǐ yòu yǔ zhěn shuǐ hé
河水又与畛水合。
shuǐ chū xīn ān xiàn qīng yào shān jīn wèi zhī jiāng shān qí shuǐ běi liú rù yú hé
水出新安县青要山,今谓之疆山,其水北流入于河。
shān hǎi jīng yuē qīng yào zhī shān zhěn shuǐ chū yān
《山海经》曰:青要之山,畛水出焉。
jí shì shuǐ yě
即是水也。
hé shuǐ yòu dōng zhèng huí zhī shuǐ rù yān shuǐ chū guī shān jiāng shān dōng fù yě
河水又东,正回之水入焉,水出騩山,疆山东阜也。
dōng liú sú wèi zhī jiāng chuān shuǐ yǔ shí guā chóu chuān hé
东流,俗谓之疆川水,与石瓜畴川合。
shuǐ chū xī běi shí jiàn zhōng dōng nán liú zhù yú jiāng chuān shuǐ
水出西北石涧中,东南流注于疆川水。
jiāng chuān shuǐ yòu dōng jìng jiāng yě tiě guān dōng dōng běi liú zhù yú hé
疆川水又东径疆冶铁官东,东北流注于河。
hé shuǐ yòu dōng hé yōng yōng zhī shuǐ shuǐ chū hé dōng yuán xiàn yi sū shān sú wèi zhī zhǎng quán shuǐ
河水又东合庸庸之水,水出河东垣县宜苏山,俗谓之长泉水。
shān hǎi jīng yuē shuǐ duō huáng bèi yī luò mén yě
《山海经》曰:水多黄贝,伊洛门也。
qí shuǐ běi liú fēn wéi èr shuǐ yī shuǐ běi rù hé yī shuǐ yòu dōng běi liú zhù yú hé
其水北流,分为二水,一水北入河,一水又东北流注于河。
hé shuǐ yòu dōng jìng píng yīn xiàn běi
河水又东径平阴县北。
dì lǐ fēng sú jì yuē hé nán píng yīn xiàn gù jìn yīn dì yīn róng zhī suǒ jū
《地理风俗记》曰:河南平阴县,故晋阴地,阴戎之所居。
yòu yuē zài píng chéng zhī nán gù yuē píng yīn yě sān lǎo dǒng gōng shuō gāo zǔ chù lù jī suǒ wèi pó pó dǒng sōu mó wǒ píng yīn zhě yě
又曰:在平城之南,故曰平阴也,三老董公说高祖处,陆机所谓皤皤董叟,谟我平阴者也。
wèi wén dì gǎi yuē hé yīn yǐ
魏文帝改曰河阴矣。
hé shuǐ yòu huì qí shuǐ shuǐ chū yuán xiàn wáng wū shān xi qí xī jiā shān dōng nán liú jìng gù chéng dōng jí qí guān yě
河水又会濝水,水出垣县王屋山西濝溪,夹山东南流,径故城东,即濝关也。
hàn guāng wǔ jiàn wǔ èr nián qiǎn sī kōng wáng liáng běi shǒu qí guān tiān jǐng guān jī chì méi bié qí jiē jiàng zhī
汉光武建武二年,遣司空王梁北守濝关、天井关,击赤眉别濝,皆降之。
xiàn dì zì shǎn běi dù ān yì dōng chū qí guān jí shì guān yě
献帝自陕北渡安邑,东出濝关,即是关也。
qí shuǐ xī qū jìng guān chéng nán lì zhǐ guān nán jìng miáo tíng xi
濝水西屈,径关城南,历轵关南,径苗亭西。
tíng gù zhōu zhī miáo yì yě
亭,故周之苗邑也。
yòu dōng liú zhù yú hé
又东流注于河。
jīng shū qīng shuǐ fēi yě
《经》书清水,非也。
shì nǎi qí shuǐ ěr
是乃濝水耳。
yòu dōng zhì shān
又东至邓。
luò yáng xī běi sì shí èr lǐ gù shān xiāng yǐ
洛阳西北四十二里,故邓乡矣。