水经注 · 郦道元 · Chapter 5 of 40

卷五

PinyinModern Translation
Size

yòu dōng guò píng xiàn běi chén shuǐ cóng běi lái zhù zhī

又东过平县北,湛水从北来注之。

hé shuǐ yòu dōng jìng hé yáng xiàn gù chéng nán

河水又东径河阳县故城南。

chūn qiū jīng shū tiān wáng shòu yú hé yáng wáng shēn gōng cháo yú wáng suǒ jìn hóu zhí wèi hóu guī yú jīng shī chūn qiū zuǒ zhuàn xī gōng èr shí bā nián dōng huì yú wēn zhí wèi hóu

《春秋经》书天王狩于河阳,王申,公朝于王所,晋侯执卫侯归于京师,《春秋左传》僖公二十八年,冬,会于温,执卫侯。

shì huì yě jìn hóu zhào xiāng wáng yǐ zhū hóu jiàn qiě shǐ wáng shòu

是会也,晋侯召襄王以诸侯见,且使王狩。

zhòng ní yuē yǐ chén zhào jūn bù kě yǐ xun

仲尼曰:以臣召君,不可以训。

gù shū yuē tiān wáng shòu yú hé yáng yán fēi qí shòu dì

故书曰天王狩于河阳,言非其狩地。

fú qián gǔ kuǐ yuē hé yáng wēn yě

服虔、贾逵曰:河阳,温也。

bān gù hàn shū

班固《汉书。

dì lǐ zhì sī mǎ biāo yuán shān sōng jùn guó zhì jìn tài kāng dì dào jì shí èr zhōu zhì hé yáng bié xiàn fēi wēn yì yě

地理志》,司马彪、袁山松《郡国志》,《晋太康地道记》,《十二州志》:河阳别县,非温邑也。

hàn gāo dì liù nián fēng chén juān wèi hòu guó wáng mǎng zhī hé tíng yě

汉高帝六年,封陈涓为侯国,王莽之河亭也。

shí sān zhōu zhì yuē zhì hé shàng hé mèng jīn hé yě

《十三州志》曰:治河上,河,孟津河也。

guō yuán shēng shù zhēng jì yuē jiàn tǔ jīn yě bǎn chéng

郭缘生《述征记》曰:践土,今冶坂城。

shì míng yì chūn qiū yān fēi yě

是名异《春秋》焉,非也。

jīn hé běi jiàn zhě hé yáng chéng gù xiàn yě zài yě bǎn xī běi gài jìn zhī wēn de gù qún rú yǒu wēn zhī lùn yǐ

今河北见者,河阳城故县也,在冶坂西北,盖晋之温地,故群儒有温之论矣。

wèi tǔ dì jì yuē yě bǎn chéng jiù míng hàn zǔ dù chéng xiǎn gù nán lín mèng jīn hé

《魏土地记》曰:冶坂城旧名汉祖渡,城险固,南临孟津河。

hé shuǐ yòu jìng lín píng tíng běi

河水右径临平亭北。

dì wáng shì jì yuē guāng wǔ zàng lín píng tíng nán xi wàng píng yīn zhě yě

《帝王世纪》曰:光武葬临平亭南,西望平阴者也。

hé shuǐ yòu dōng jìng luò yáng xiàn běi hé zhī nán àn yǒu yī bēi běi miàn tí yún luò yáng běi jiè jīn shuǐ èr zhǔ fēn shǔ zhī yě

河水又东径洛阳县北,河之南岸有一碑,北面题云:洛阳北界,津水二渚,分属之也。

shàng jiù yǒu hé píng hóu cí cí qián yǒu bēi jīn bù zhī suǒ zài

上旧有河平侯祠,祠前有碑,今不知所在。

guō bān shì yǔ yuē jìn wén wáng zhī shì dà yú jiàn mèng jīn zhǎng shù bǎi bù gāo wǔ zhàng tóu zài nán àn wěi zài zhōng zhǔ hé píng hóu cí jí sī cí yě

郭颁《世语》曰:晋文王之世,大鱼见孟津,长数百步,高五丈,头在南岸,尾在中渚,河平侯祠即斯祠也。

hé shuǐ yòu dōng jìng píng xiàn gù chéng běi

河水又东径平县故城北。

hàn wǔ dì yuán shuò sān nián fēng jì běi zhēn wáng zǐ liú suì wèi hòu guó wáng mǎng zhī suǒ wèi zhì píng yǐ sú wèi zhī xiǎo píng yě

汉武帝元朔三年,封济北贞王子刘遂为侯国,王莽之所谓治平矣,俗谓之小平也。

yǒu gāo zǔ jiǎng wǔ chǎng hé běi cè àn yǒu èr chéng xiāng duì zhì běi zhōng láng fǔ xǐ zhū tú lì fǔ hù bìng yǔ lín hǔ bēn lǐng duì fáng zhī

有高祖讲武场,河北侧岸有二城相对,置北中郎府,徙诸徒隶府户,并羽林虎贲领队防之。

hé shuǐ nán duì shǒu yáng shān

河水南对首阳山。

chūn qiū suǒ wèi shǒu dài yě yí qí zhī gē suǒ yǐ yuē dēng bǐ xī shān yǐ

《春秋》所谓首戴也,《夷齐之歌》所以曰登彼西山矣。

shàng yǒu yí qí zhī miào qián yǒu èr bēi

上有夷齐之庙,前有二碑。

bìng shì hòu hàn hé nán yǐn guǎng líng chén dǎo luò yáng lìng xú xún yǔ chǔ shì píng yuán sū téng nán yáng hé jìn děng lì shì jiàn qí bēi

并是后汉河南尹广陵陈导、洛阳令徐循与处士平原苏腾、南阳何进等立,事见其碑。

yòu yǒu zhōu gōng miào wèi shì qǐ xuán wǔ guān yú máng chuí zhāng jǐng yáng xuán wǔ guān fù suǒ wèi gāo lóu tè qǐ sǒng zhì tiáo yáo zhí tíng tíng yǐ gū lì yán qiān lǐ zhī qīng biāo yě

又有周公庙,魏氏起玄武观于芒垂,张景阳《玄武观赋》所谓高楼特起,竦跱岧峣,直亭亭以孤立,延千里之清飙也。

cháo tíng yòu zhì bīng shì yú sī fù shì nèi yǒu bīng jǐng

朝廷又置冰室于斯阜,室内有冰井。

chūn qiū zuǒ zhuàn yuē rì zài běi lù ér cáng bīng

《春秋左传》曰:日在北陆而藏冰。

cháng yǐ shí èr yuè cǎi bīng yú hé jīn zhī ài xiá shí zhī ā běi yīn zhī zhōng jí bīn shī èr zhī rì záo bīng chōng chōng yǐ

常以十二月采冰于河津之隘,峡石之阿,北阴之中,即《邠诗》二之日凿冰冲冲矣。

ér nèi yú jǐng shì suǒ wèi nà yú líng yīn zhě yě

而内于井室,所谓纳于凌阴者也。

hé nán yǒu gōu chén lěi shì chuán wǔ wáng fá zhòu bā bǎi zhū hóu suǒ huì chù shàng shū suǒ wèi bù qī tóng shí yě

河南有钩陈垒,世传武王伐纣,八百诸侯所会处,《尚书》所谓不期同时也。

zǐ wēi yǒu gōu chén zhī sù zhǔ dòu sòng bīng zhèn gù dùn jiǎ gōng qǔ zhī fǎ yǐ suǒ gōng shén yǔ gōu chén bìng qì xià zhì suǒ lín zhī chén zé jué qín dí shì yǐ lěi zī qí míng yǐ

紫微有钩陈之宿主,斗讼兵阵,故遁甲攻取之法以所攻神,与钩陈并气下制,所临之辰,则决禽敌,是以垒资其名矣。

hé shuǐ zi sī yǒu méng jīn zhī mù

河水子斯,有盟津之目。

lùn héng yuē wǔ wáng fá zhòu shēng zhōu yáng hòu bō qǐ jí fēng nì liú wǔ wáng cāo huáng yuè ér huī zhī fēng bō bì chú zhōng liú bái yú rù yú zhōu fán yǐ gào tiān yǔ bā bǎi zhū hóu xián tóng cǐ méng

《论衡》曰:武王伐纣,升舟,阳侯波起,疾风逆流,武王操黄钺而麾之,风波毕除,中流,白鱼入于舟,燔以告天,与八百诸侯咸同此盟。

shàng shū suǒ wèi bù móu tóng cí yě

《尚书》所谓不谋同辞也。

gù yuē mèng jīn yì yuē méng jīn

故曰孟津,亦曰盟津。

shàng shū suǒ wèi dōng zhì yú mèng jīn zhě yě

《尚书》所谓东至于孟津者也。

yòu yuē fù píng jīn

又曰富平津。

jìn yáng qiū yuē dù yù zào hé qiáo yú fù píng jīn

《晋阳秋》曰:杜预造河桥于富平津。

suǒ wèi zào zhōu wèi liáng yě

所谓造舟为梁也。

yòu wèi zhī wèi táo hé

又谓之为陶河。

wèi shàng shū pú yè dù jī yǐ dì jiāng xìng xǔ shì lóu chuán fù yú táo hé wèi cǐ yě

魏尚书仆射杜畿,以帝将幸许,试楼船,覆于陶河,谓此也。

xī yǔ zhì hóng shuǐ guān yú hé jiàn bái miàn cháng rén yú shēn chū yuē wú hé jīng yě

昔禹治洪水,观于河,见白面长人,鱼身,出曰:吾河精也。

shòu yǔ hé tú ér hái yú yuān

授禹《河图》而还于渊。

jí zi cháo cuàn wèi yǔ jìng wáng zhàn nǎi qǔ zhōu zhī bǎo yù chén hé yǐ qí fú

及子朝篡位,与敬王战,乃取周之宝玉沉河以祈福。

hòu èr rì jīn rén de zhī yú hé shàng jiāng mài zhī zé biàn ér wèi shí

后二日,津人得之于河上,将卖之,则变而为石;

jí jìng wáng wèi dìng de yù zhě xiàn zhī fù wèi yù yě

及敬王位定,得玉者献之,复为玉也。

hé shuǐ yòu dōng chòu shuǐ rù yān

河水又东,溴水入焉。

shān hǎi jīng yuē hé shān shàng wú cǎo mù ér duō yáo bì shí wéi hé zhī jiǔ dōu

《山海经》曰:和山,上无草木,而多瑶碧,实惟河之九都。

shì shān yě wǔ qǔ jiǔ shuǐ chū yān hé ér běi liú zhù yú hé

是山也,五曲,九水出焉,合而北流,注于河。

qí yáng duō cāng yù jí shén tài féng sī zhī shì yú fù shān zhī yáng chū rù yǒu guāng

其阳多苍玉,吉神泰逢司之,是于萯山之阳,出入有光。

lǚ shì chūn qiū yuē xià hòu shì kǒng jiǎ tián yú dōng yáng fù shān yù dà fēng yǔ mí huò rén yú mín shì

《吕氏春秋》曰:夏后氏孔甲,田于东阳萯山,遇大风雨,迷惑,人于民室。

huáng fǔ mì dì wáng shì jì yǐ wéi jí dōng shǒu yáng shān yě gài shì shān zhī shū mù yǐ

皇甫谧《帝王世纪》以为即东首阳山也,盖是山之殊目矣。

jīn yú shǒu yáng dōng shān wú shuǐ yǐ yīng zhī dàng shì jīn gǔ shì xuán chuān yù gǎi zhuàng yǐ

今于首阳东山,无水以应之,当是今古世悬,川域改状矣。

xī dì yáo xiū tán hé luò zé liáng yì chén lǜ shùn děng shēng yú shǒu shān ér zūn hé zhǔ yǒu wǔ lǎo yóu yān xiāng wèi hé tú jiāng lái gào dì yǐ qī zhī wǒ zhě zhòng tóng yě

昔帝尧修坛河、洛,择良议沈,率舜等升于首山,而遵河渚,有五老游焉,相谓:《河图》将来告帝,以期知我者,重瞳也。

wǔ lǎo nǎi fān wèi liú xīng ér shēng yú mǎo jí yú cǐ yě

五老乃翻为流星而升于昴,即于此也。

yòu dōng jǐ shuǐ zhù yān

又东,济水注焉。

yòu dōng guò gǒng xiàn běi hé shuǐ yú cǐ yǒu wǔ shè dù wèi wǔ shè jīn

又东过巩县北,河水于此有五社渡,为五社津。

jiàn wǔ yuán nián zhū wěi qiǎn chí jié shǐ zhě gǔ qiáng tǎo nán jiāng jūn sū mào jiāng sān wàn rén cóng wǔ shè jīn dù gōng wēn

建武元年,朱鲔遣持节使者贾强、讨难将军苏茂,将三万人,从五社津渡,攻温。

féng yì qiǎn xiào wèi yǔ kòu xún hé jī zhī dà bài zhuī zhì hé shàng shēng qín wàn yú rén tóu hé ér sǐ zhě shù qiān rén

冯异遣校尉与寇恂合击之,大败,追至河上,生擒万余人,投河而死者数千人。

xiàn běi yǒu shān lín hé wèi zhī yín yuán qiū qí xià yǒu xué wèi zhī gǒng xué yán qián tōng huái pǔ běi dá yú hé

县北有山临河,谓之崟原丘,其下有穴,谓之巩穴,言潜通淮浦,北达于河。

zhí xué yǒu zhǔ wèi zhī wěi zhǔ

直穴有渚,谓之鲔渚。

chéng gōng zǐ ān dà hé fù yuē zhān lǐ wáng wěi chūn mù lái yóu

成公子安《大河赋》曰:鳣鲤王鲔,春暮来游。

zhōu lǐ chūn jiàn wěi

《周礼》,春荐鲔。

rán fēi shí jí tā chǔ zé wú

然非时及他处则无。

gù hé zì wěi xué yǐ shàng yòu jiān wěi chēng

故河自鲔穴已上,又兼鲔称。

lǚ shì chūn qiū chēng wǔ wáng dài zhòu zhì wěi shuǐ zhòu shǐ jiāo lì hou zhōu shī jí shì chù yǐ

《吕氏春秋》称武王代纣至鲔水,纣使胶鬲候周师,即是处矣。

luò shuǐ cóng xiàn xī běi liú zhù zhī

洛水从县西北流注之。

luò shuǐ yú gǒng xiàn dōng jìng luò ruì běi duì láng yá zhǔ rù yú hé wèi zhī luò kǒu yǐ

洛水于巩县东径洛汭,北对琅邪渚,入于河,谓之洛口矣。

zì xiàn xi lái ér běi liú zhù hé qīng zhuó yì liú jiǎo yān shū bié

自县西来,而北流注河,清浊异流,皦焉殊别。

yīng chàng líng hé fù yuē zī líng chuān zhī xiá yuán chū kūn lún zhī shén qiū shè jīn luò zhī bǎn quán bō jiǔ dào yú zhōng zhōu zhě yě

应玚《灵河赋》曰:资灵川之遐源,出昆仑之神丘,涉津洛之阪泉,播九道于中州者也。

yòu dōng guò chéng gāo xiàn běi jǐ shuǐ cóng běi lái zhù zhī

又东过成皋县北,济水从北来注之。

hé shuǐ zì luò kǒu yòu dōng zuǒ jìng píng gāo xiàn nán yòu dōng jìng huái xiàn nán jǐ shuǐ gù dào zhī suǒ rù yǔ chéng gāo fēn hé hé shuǐ yòu jìng huáng mǎ bǎn běi wèi zhī huáng mǎ guān

河水自洛口又东,左径平皋县南,又东径怀县南,济水故道之所入,与成皋分河,河水右径黄马坂北,谓之黄马关。

sūn dēng zhī qù yáng jùn zuò shū yǔ luò zhōng dí rén chù yě

孙登之去,杨骏作书与洛中敌人处也。

hé shuǐ yòu dōng jìng xuán mén bǎn běi jīn chéng gāo xi dà bǎn zhě yě

河水又东径旋门坂北,今成皋西大坂者也。

shēng zhì cǐ bǎn ér dōng qù chéng gāo yě

升陟此坂,而东趣成皋也。

cáo dà gū dōng zhēng fù yuē wàng hé luò zhī jiāo liú kàn chéng gāo zhī xuán mén zhě yě

曹大家《东征赋》曰:望河洛之交流,看成皋之旋门者也。

hé shuǐ yòu dōng jìng chéng gāo dà pī shān xià ěr yǎ yuē shān yī chéng wèi zhī pī

河水又东径成皋大伾山下,《尔雅》曰:山一成谓之伾。

xǔ shèn lǚ chén děng bìng yǐ wéi qiū yī chéng yě

许慎、吕忱等并以为丘一成也。

kǒng ān guó yǐ wéi zài chéng yuē zhēng yì huò yǐ wéi dì míng fēi yě

孔安国以为再成曰怔,亦或以为地名,非也。

shàng shū

《尚书。

yǔ gòng yuē guò luò pī zhì dà pī zhě yě

禹贡》曰过洛伾,至大伾者也。

zhèng kāng chéng yuē de hóu yě yǎn chū pī jì yǐ

郑康成曰:地喉也,沇出伾际矣。

zài hé nèi xiū wǔ wǔ dé zhī jiè jì yǎn zhī shuǐ yǔ yíng bō zé chū rù zì cǐ

在河内修武、武德之界,济沇之水与荥播泽出入自此。

rán zé dà pī jí shì shān yǐ

然则大伾即是山矣。

pī běi jí jīng suǒ wèi jǐ shuǐ cóng běi lái zhù zhī zhě yě

伾北,即《经》所谓济水从北来注之者也。

jīn jǐ shuǐ zì wēn xiàn rù hé bù yú cǐ yě

今济水自温县入河,不于此也。

suǒ rù zhě fèng gōu shuǐ ěr jí jì yǎn zhī gù dú yǐ

所入者,奉沟水耳,即济沇之故渎矣。

chéng gāo xiàn zhī gù chéng zài pī shàng yíng dài pī fù jué àn jùn zhōu gāo sì shí xǔ zhàng chéng zhāng xī xiǎn qí ér bù píng

成皋县之故城在伾上,萦带伾阜,绝岸峻周,高四十许丈,城张翕险,崎而不平。

chūn qiū chuán yuē zhì yán yì yě guó shū sǐ yān

《春秋传》曰:制,岩邑也,虢叔死焉。

jí dōng guó yě

即东虢也。

lǔ xiāng gōng èr nián qī yuè jìn chéng gōng yǔ zhū hóu huì yú qi suì chéng hǔ láo yǐ bī zhèng qiú píng yě

鲁襄公二年七月,晋成公与诸侯会于戚,遂城虎牢以逼郑求平也。

gài xiū gù ěr

盖修故耳。

mù tiān zǐ chuán yuē tiān zǐ shè niǎo liè shòu yú zhèng pǔ mìng yú rén lüè lín

《穆天子传》曰:天子射鸟猎兽于郑圃,命虞人掠林。

yǒu hǔ zài yú jiā zhōng tiān zǐ jiāng zhì qī cuì zhī shì gāo bēn róng shēng bǔ hǔ ér xiàn zhī tiān zǐ mìng zhī wèi xiá yán zhī dōng guó shì yuē hǔ láo yǐ

有虎在于葭中,天子将至,七萃之士高奔戎生捕虎而献之天子,命之为柙言之东虢,是曰虎牢矣。

rán zé hǔ láo zhī míng zì cǐ shǐ yě

然则虎牢之名,自此始也。

qín yǐ wéi guān hàn nǎi xiàn zhī

秦以为关,汉乃县之。

chéng xī běi yú yǒu xiǎo chéng zhōu sān lǐ běi miàn liè guān lín hé tiáo tiáo gū shàng

城西北隅有小城,周三里,北面列观,临河岧岧孤上。

jǐng míng zhōng yán zhī shòu chūn lù zhí cí yì shēng tiào qīng yuǎn shì jǐn chuān lù jī tú yóu zhì yǒu shāng shēn qíng

景明中,言之寿春,路值兹邑,升眺清远,势尽川陆,羁途游至,有伤深情。

hé shuǐ nán duì yù mén

河水南对玉门。

xī hàn zǔ yǔ téng gōng qián chū jì yú shì chù yě

昔汉祖与滕公潜出,济于是处也。

mén dōng duì lín hé cè àn yǒu tǔ xué wèi gōng běi sī zhōu cì shǐ máo dé zǔ yú hǔ láo zhàn jīng èr bǎi rì bù kè

门东对临河,侧岸有土穴,魏攻北司州刺史毛德祖于虎牢,战经二百日,不克。

chéng wéi yī jǐng jǐng shēn sì shí zhàng shān shì jùn qiào bù róng fáng hàn qián zuò dì dào qǔ jǐng

城惟一井,井深四十丈,山势峻峭,不容防捍,潜作地道取井。

yú qǐng yīn gōng zhì bǐ gù wǎng xún zhī qí xué chǔ yóu cún

余顷因公至彼,故往寻之,其穴处犹存。

hé shuǐ yòu dōng hé sì shuǐ shuǐ nán chū fú xì shān shì wèi zhī yuē fāng shān yě

河水又东合汜水,水南出浮戏山,世谓之曰方山也。

běi liú hé dōng guān shuǐ

北流合东关水。

shuǐ chū sōng zhǔ zhī shān quán fā yú céng fù zhī shàng yī yuán liǎng zhī fēn liú xiè zhù shì wèi zhī shí quán shuǐ yě

水出嵩渚之山,泉发于层阜之上,一源两枝,分流泻注,世谓之石泉水也。

dōng wèi suǒ shuǐ xi wèi dōng guān zhī shuǐ

东为索水,西为东关之水。

xī běi liú yáng lán shuǐ zhù zhī shuǐ chū fēi shān xī běi liú zhù dōng guān shuǐ

西北流,杨兰水注之,水出非山,西北流注东关水。

dōng guān shuǐ yòu xī běi qīng shuǐ rù yān

东关水又西北,清水入焉。

shuǐ zì dōng pǔ xi liú yǔ dōng guān shuǐ hé ér luàn liú zhù yú sì

水自东浦西流,与东关水合,而乱流注于汜。

sì shuǐ yòu běi yòu hé shí chéng shuǐ shuǐ chū shí chéng shān

汜水又北,右合石城水,水出石城山。

qí shān fù jiàn zhòng lǐng jī dié ruò chéng shān dǐng quán liú pù bù xuán xiè xià yǒu làn quán dōng liú xiè zhù

其山复涧重岭,敧叠若城,山顶泉流,瀑布悬泻,下有滥泉,东流泄注。

biān yǒu shù shí shí qí qí yǒu shù yě shū

边有数十石畦,畦有数野蔬。

yán cè shí kū shù kǒu yǐn jì cún yān ér bù zhī shuí suǒ jīng shǐ yě

岩侧石窟数口,隐迹存焉,而不知谁所经始也。

yòu dōng běi liú zhù yú sì shuǐ

又东北流注于汜水。

sì shuǐ yòu běi hé màn shuǐ shuǐ xī chū lóu shān zhì dōng zé nuǎn gù shì wèi zhī wēn quán

汜水又北合鄤水,水西出娄山,至冬则暖,故世谓之温泉。

dōng běi liú jìng tián màn gǔ wèi zhī tián màn xī shuǐ dōng liú zhù yú sì shuǐ

东北流径田鄤谷,谓之田鄤溪水,东流注于汜水。

sì shuǐ yòu běi jìng hǔ láo chéng dōng

汜水又北径虎牢城东。

hàn pò sī mǎ xīn cáo jiù yú shì shuǐ zhī shàng

汉破司马欣、曹咎于是水之上。

sì shuǐ yòu běi liú zhù yú hé

汜水又北流注于河。

zhēng jiān fù suǒ wèi bù sì kǒu zhī fāng cǎo diào zhōu xiāng zhī bǐ guǎn zhě yě

《征艰赋》所谓步汜口之芳草,吊周襄之鄙馆者也。

yú àn xī rú zhī lùn zhōu xiāng suǒ jū zài yǐng chuān xiāng chéng xiàn shì nǎi chéng míng fēi wéi shuǐ mù yuán fu zhì miù zhī yóu jù yǐ sì zhèng wèi míng gù yě shì wèi shuǎng yǐ

余案昔儒之论,周襄所居在颍川襄城县,是乃城名,非为水目,原夫致谬之由,俱以汜郑为名故也,是为爽矣。

yòu àn guō yuán shēng shù zhēng jì liú chéng zhī yǒng chū jì bìng yán gāo zǔ jí dì wèi yú shì shuǐ zhī yáng jīn bù fù zhī jiù tán suǒ zài lú chén cuī yún yì yán shì yǐ

又案郭缘生《述征纪》,刘澄之《永初记》,并言高祖即帝位于是水之阳,今不复知旧坛所在,卢谌、崔云,亦言是矣。

yú àn gāo huáng dì shòu tiān mìng yú dìng táo sì shuǐ bù zài cǐ yě

余案高皇帝受天命于定陶汜水,不在此也。

yú shì qiú tán gù wú fǎng fú yǐ

于是求坛,故无仿佛矣。

hé shuǐ yòu dōng jìng bǎn chéng běi yǒu lǜ wèi zhī bǎn chéng zhǔ kǒu

河水又东径板城北,有律,谓之板城渚口。

hé shuǐ yòu dōng jìng wǔ lóng wù běi wù lín cháng hé

河水又东径五龙坞北,坞临长河。

yǒu wǔ lóng cí

有五龙祠。

yīng shào yún kūn lún shān miào zài hé nán xíng yáng xiàn

应劭云:昆仑山庙在河南荥阳县。

yí jí cǐ cí suǒ wèi xiáng

疑即此祠,所未详。

yòu dōng guò xíng yáng xiàn běi làng qú chū yān

又东过荥阳县北,蒗渠出焉。

dà yǔ sāi yíng zé kāi zhī yǐ tōng huái sì jí jīng suǒ wèi làng qú yě

大禹塞荥泽,开之以通淮、泗,即《经》所谓蒗渠也。

hàn píng dì zhī shì hé biàn jué huài wèi jí de xiū biàn qú dōng qīn rì yuè mí guǎng mén lǘ gù chǔ jiē zài shuǐ zhōng

汉平帝之世,河、汴决坏,未及得修,汴渠东侵,日月弥广,门闾故处,皆在水中。

hàn míng dì yǒng píng shí èr nián yì zhì qú shàng nǎi yǐn lè làng rén wáng jǐng wèn shuǐ xíng biàn

汉明帝永平十二年,议治渠,上乃引乐浪人王景问水形便。

jǐng chén lì hài yìng duì mǐn jié dì shén shàn zhī nǎi cì shān hǎi jīng hé qú shū yǔ gòng tú jí yǐ qián bó

景陈利害,应对敏捷,帝甚善之,乃赐《山海经》、《河渠书》、《禹贡图》及以钱帛。

hòu zuò dī fā zú shù shí wàn zhào jǐng yǔ jiāng zuò yè zhě wáng wú zhì qú

后作堤,发卒数十万,诏景与将作谒者王吴治渠。

zhù dī fáng xiū tā qǐ zì xíng yáng dōng zhì yú chéng hǎi kǒu qiān yǒu yú lǐ

筑堤防修塌,起自荥阳,东至于乘海口,千有余里。

jǐng nǎi shāng dù dì shì záo shān kāi jiàn fáng è chōng yào shū jué yōng jī shí lǐ yī shuǐ mén gēng xiāng huí zhù wú fù shèn lòu zhī huàn

景乃商度地势,凿山开涧,防遏冲要,疏决壅积,十里一水门,更相回注,无复渗漏之患。

míng nián qú chéng dì qīn xún xíng zhào bīn hé jùn guó zhì hé dī yuán lì rú xī jīng jiù zhì

明年渠成,帝亲巡行,诏滨河郡国置河堤员吏,如西京旧制。

jǐng yóu shì xiǎn míng wáng wú jí zhū cóng shì zhě jiē zēng zhì yī děng

景由是显名,王吴及诸从事者,皆增秩一等。

shùn dì yáng jiā zhōng yòu zì biàn kǒu yǐ dōng yuán hé jī shí wèi yàn tōng qú xián yuē jīn dī

顺帝阳嘉中,又自汴口以东,缘河积石,为堰通渠,咸曰金堤。

líng dì jiàn níng zhōng yòu zēng xiū shí mén yǐ è qú kǒu

灵帝建宁中,又增修石门,以遏渠口。

shuǐ shèng zé tōng zhù jīn hào zé chuò liú

水盛则通注,津耗则辍流。

hé shuǐ yòu dōng běi jìng juǎn zhī hù tíng běi

河水又东北径卷之扈亭北。

chūn qiū zuǒ zhuàn yuē wén gōng qī nián jìn zhào dùn yǔ zhū hóu méng yú hù

《春秋左传》曰:文公七年,晋赵盾与诸侯盟于扈。

zhú shū jì nián jìn chū gōng shí èr nián hé jué yú hù jí yú shì yě

《竹书纪年》,晋出公十二年,河绝于扈,即于是也。

hé shuǐ yòu dōng jìng bā jī dī běi

河水又东径八激堤北。

hàn ān dì yǒng chū qī nián lìng yè zhě tài shān yú cén yú shí mén dōng jī shí bā suǒ jiē rú xiǎo shān yǐ hàn chōng bō wèi zhī bā jī dī

汉安帝永初七年,令谒者太山于岑,于石门东积石八所,皆如小山,以捍冲波,谓之八激堤。

hé shuǐ yòu dōng jìng juǎn xiàn běi

河水又东径卷县北。

jìn chu zhī zhàn jìn jūn zhēng jì zhōu zhōng zhī zhǐ kě jū chu zhuāng sì hé gào chéng ér hái jí shì chù yě

晋、楚之战,晋军争济,舟中之指可掬,楚庄祀河告成而还,即是处也。

hé shuǐ yòu dōng běi jìng chì àn gù běi ér dōng běi zhù

河水又东北径赤岸固北,而东北注。

yòu dōng běi guò wǔ dé xiàn dōng qìn shuǐ cóng xī běi lái zhù zhī

又东北过武德县东,沁水从西北来注之。

hé shuǐ zì wǔ dé xiàn hàn xiàn dì yán kāng yuán nián fēng cáo ruì wèi hòu guó jí wèi míng dì yě

河水自武德县,汉献帝延康元年,封曹叡为侯国,即魏明帝也。

dōng zhì suān zǎo xiàn xi pú shuǐ dōng chū yān

东至酸枣县西,濮水东出焉。

hàn xìng sān shí yǒu jiǔ nián xiào wén shí hé jué suān zǎo dōng kuì jīn dī dà fā zú sāi zhī

汉兴三十有九年,孝文时,河决酸枣,东溃金堤,大发卒塞之。

gù bān gù yún wén yīn zǎo yě wǔ zuò hù gē

故班固云:文堙枣野,武作《瓠歌》。

wèi duàn cǐ kǒu yě

谓断此口也。

jīn wú shuǐ

今无水。

hé shuǐ yòu dōng běi tōng wèi zhī yán jīn

河水又东北,通谓之延津。

shí lè zhī xí liú yào tú chū yú cǐ yǐ hé bīng pàn wèi shén líng zhī zhù hào shì chù wèi líng chāng jīn

石勒之袭刘曜,途出于此,以河冰泮为神灵之助,号是处为灵昌津。

xī tán tái zǐ yǔ jī qiān jīn zhī bì dù hé yáng hòu bō qǐ liǎng jiāo xié zhōu zǐ yǔ yuē wú kě yǐ yì qiú bù kě yǐ wēi jié

昔澹台子羽赍千金之壁渡河,阳侯波起,两蛟挟舟,子羽曰:吾可以义求,不可以威劫。

cāo jiàn zhǎn jiāo jiāo sǐ bō xiū

操剑斩蛟,蛟死波休。

nǎi tóu bì yú hé sān tóu ér zhé yuè chū nǎi huǐ bì ér qù shì wú lìn yì

乃投壁于河,三投而辄跃出,乃毁璧而去,示无吝意。

zhào jiàn wǔ zhōng zào fú qiáo yú jīn shàng cǎi shí wèi zhōng jì shí wú dà xiǎo xià zhé liú qù yòng gōng bǎi wàn jīng nián bù jiù

赵建武中,造浮桥于津上,采石为中济,石无大小,下辄流去,用工百万,经年不就。

shí hǔ qīn yuè zuò gōng chén bì yú hé míng rì bì liú zhǔ shàng bō dàng shàng àn suì zhǎn jiang ér hái

石虎亲阅作工,沉璧于河,明日,壁流渚上,波荡上岸,遂斩匠而还。

hé shuǐ yòu jìng dōng yàn xiàn gù chéng běi hé shuǐ yú shì yǒu jí jīn zhī míng yì wèi zhī shí jì jīn gù nán jīn yě

河水又径东燕县故城北,河水于是有棘津之名,亦谓之石济津,故南津也。

chūn qiū xī gōng èr shí bā nián jìn jiāng fá cáo cáo zài wèi dōng jiǎ dào yú wèi wèi rén bù xǔ hái zì nán hé jì jí cǐ yě

《春秋》僖公二十八年,晋将伐曹,曹在卫东,假道于卫,卫人不许,还自南河济,即此也。

jìn fá lù hún yì yú cǐ dù

晋伐陆浑,亦于此渡。

sòng yuán jiā zhōng qiǎn fǔ guó jiāng jūn xiāo bīn lǜ níng shuò jiāng jūn wáng xuán mó běi rù xuān wēi jiāng jūn yuán hù zhī yǐ shuǐ jūn shǒu shí jì jí cǐ chù yě

宋元嘉中,遣辅国将军萧斌率宁朔将军王玄谟北入,宣威将军垣护之,以水军守石济,即此处也。

hé shuǐ yòu dōng qí shuǐ rù yān

河水又东,淇水入焉。

yòu dōng jìng zhē hài tíng nán

又东径遮害亭南。

hàn shū

《汉书。

gōu xù zhì yuē zài qí shuǐ kǒu dōng shí bā lǐ yǒu jīn dī dī gāo yī zhàng

沟洫志》曰:在淇水口东十八里,有金堤,堤高一丈。

zì qí kǒu dōng de shāo xià dī shāo gāo zhì zhē hài tíng gāo sì wǔ zhàng

自淇口东,地稍下,堤稍高,至遮害亭,高四五丈。

yòu yǒu sù xū kǒu jiù hé shuǐ běi rù chù yě

又有宿胥口,旧河水北入处也。

hé shuǐ yòu dōng yòu jìng huá tái chéng běi

河水又东右径滑台城北。

chéng yǒu sān chóng zhōng xiǎo chéng wèi zhī huá tái chéng jiù chuán huá tái rén zì xiū zhù cǐ chéng yīn yǐ míng yān

城有三重,中小城谓之滑台城,旧传滑台人自修筑此城,因以名焉。

chéng jí gù zhèng lǐn yán yì yě

城即故郑廪延邑也。

xià yǒu yán jīn

下有延津。

chūn qiū chuán yuē kǒng kuī wèi kuǎi kuì suǒ zhú zài bó jī yú píng yáng xíng yú yán jīn shì yě

《春秋传》曰孔悝为蒯聩所逐,载伯姬于平阳,行于延津是也。

lǐn yán nán gù chéng jí wèi zhī píng yáng tíng yě

廪延南故城,即卫之平阳亭也。

jīn shí rén wèi cǐ jīn wèi yán shòu jīn

今时人谓此津为延寿津。

sòng yuán jiā zhōng yòu jiāng jūn dào yàn zhī liú jiàn chéng jiāng jūn zhū xiū zhī shǒu cǐ chéng

宋元嘉中,右将军到彦之,留建成将军朱修之守此城。

wèi jūn nán fá xiū zhī zhí jié bù xià qí mǔ bēi yōu yī dàn rǔ zhī jīng chū mǔ nǎi hào yǒng gào jiā rén yuē wǒ nián lǎo fēi yǒu rǔ shí jīn hū rú cǐ wú r bì méi yǐ xiū zhī jué yuán guǒ yǐ qí rì xiàn méi

魏军南伐,修之执节不下,其母悲忧,一旦乳汁惊出,母乃号踊,告家人曰:我年老,非有乳时,今忽如此,吾儿必没矣,修之绝援,果以其日陷没。

chéng gù dōng jùn zhì

城,故东郡治。

xù hàn shū yuē yán xī jiǔ nián jì yīn dōng jùn jì běi píng yuán hé shuǐ qīng

《续汉书》曰:延熹九年,济阴、东郡、济北、平原河水清。

xiāng jiè shàng shū yuē chūn qiū zhù jì wèi yǒu hé qīng ér jīn yǒu zhī

襄楷上疏曰:《春秋》注记未有河清,而今有之。

yì qián záo dù yuē shàng tiān jiāng jiàng jiā yìng hé shuǐ xiān qīng

《易干凿度》曰:上天将降嘉应,河水先清。

jīng fáng yì zhuàn yuē hé shuǐ qīng tiān xià píng tiān chuí yì de tǔ yāo mín lì jí sān zhě bìng zuò ér yǒu hé qīng

京房《易传》曰:河水清,天下平,天垂异,地吐妖,民厉疾,三者并作而有何清。

chūn qiū lín bù dàng jiàn ér jiàn kǒng zǐ shū yǐ wéi yì

《春秋》麟不当见而见,孔子书以为异。

hé zhě zhū hóu zhī xiàng qīng zhě yáng míng zhī zhēng qǐ dú zhū hóu yǒu kuī jīng shī yě

河者,诸侯之象,清者,阳明之征,岂独诸侯有窥京师也?

míng nián gōng chē yàn jià zhēng jiě dú hóu wèi hàn sì shì wèi líng dì

明年,宫车宴驾,征解渎侯为汉嗣,是为灵帝。

jiàn níng sì nián èr yuè hé shuǐ yòu qīng yě

建宁四年二月,河水又清也。

yòu dōng běi guò lí yáng xiàn nán lí hòu guó yě

又东北过黎阳县南,黎,侯国也。

shī

《诗。

shì wēi lí hóu yù yú wèi shì yě

式微》,黎侯寓于卫是也。

jìn zhuó yuē lí shān zài qí nán hé shuǐ jìng qí dōng

晋灼曰:黎山在其南,河水径其东。

qí shān shàng bēi yún xiàn qǔ shān zhī míng qǔ shuǐ zhī yáng yǐ wéi míng yě

其山上碑云:县取山之名,取水之阳,以为名也。

wáng mǎng zhī lí zhēng yě

王莽之黎蒸也。

jīn lí shān zhī dōng běi gù chéng gài lí yáng xiàn zhī gù chéng yě

今黎山之东北故城,盖黎阳县之故城也。

shān zài chéng xi chéng píng shān wèi jī dōng zǔ yú hé

山在城西,城凭山为基,东阻于河。

gù liú zhēn lí yáng shān fù yuē nán yīn huáng hé zuǒ fù jīn chéng qīng tán chéng sì gāo bēi sòng líng

故刘桢《黎阳山赋》曰:南荫黄河,左覆金城,青坛承祀,高碑颂灵。

xī mù róng xuán míng zì qiū lǜ zhòng nán xǐ huá tái jì wú zhōu jí jiāng bǎo lí yáng hūn ér liú sī bīng hé yú yè zhōng jì qì dàn ér bīng pàn yàn mín wèi shì chù wèi tiān qiáo jīn

昔慕容玄明自邺率众南徙滑台,既无舟楫,将保黎阳,昏而流澌,冰合于夜中,济讫,旦而冰泮,燕民谓是处为天桥津。

dōng àn yǒu gù chéng xiǎn dài cháng hé

东岸有故城,险带长河。

dài yán zhī wèi zhī lù míng lěi zhōu èr shí lǐ yán lù míng shí lè shí bā qí zhōng zhī yī chéng yīn míng yān

戴延之谓之逯明垒,周二十里,言逯明,石勒十八骑中之一,城因名焉。

guō yuán shēng yuē chéng yuán shào shí zhù

郭缘生曰:城,袁绍时筑。

jiē fēi yě

皆非也。

yú àn zhú shū jì nián liáng huì chéng wáng shí yī nián zhèng dǒng hóu shǐ xǔ xi lái zhì de píng qiū hù yǒu shǒu yuán zhū yì jí zhèng chí dào wǒ qǔ zhǐ dào yǔ zhèng lù jí shì chéng yě

余案《竹书纪年》,梁惠成王十一年,郑董侯使许息来致地,平丘、户牖、首垣诸邑,及郑驰道,我取枳道与郑鹿,即是城也。

jīn chéng nèi yǒu gù tái shàng wèi zhī lù míng tái yòu wèi zhī lù míng chéng

今城内有故台,尚谓之鹿鸣台,又谓之鹿鸣城。

wáng xuán mó zì huá tái zǒu lù míng zhě yě

王玄谟自滑台走鹿鸣者也。

jì qǔ míng yān gù yì yuē lù míng jīn yòu yuē bái mǎ jì

济取名焉,故亦曰鹿鸣津,又曰白马济。

jīn zhī dōng nán yǒu bái mǎ chéng wèi wén gōng dōng xǐ dù hé dōu zhī gù jì qǔ míng yān

津之东南有白马城,卫文公东徙,渡河都之,故济取名焉。

yuán shào qiǎn yán liáng gōng dōng jùn tài shǒu liú yán yú bái mǎ guān yǔ wèi cáo gōng zhǎn liáng yǐ bào xiào jí cǐ chù yě

袁绍遣颜良攻东郡太守刘延于白马,关羽为曹公斩良以报效,即此处也。

bái mǎ yǒu wéi xiāng wéi chéng gù jīn yì yǒu wéi jīn zhī chēng

白马有韦乡、韦城,故津亦有韦津之称。

shǐ jì suǒ wèi xià xiū wǔ dù wéi jīn zhě yě

《史记》所谓下修武,渡韦津者也。

hé shuǐ jiù yú bái mǎ xiàn nán yì tōng pú jì huáng gōu gù sū dài shuō yàn yuē jué bái mǎ zhī kǒu wèi wú huáng jì yáng

河水旧于白马县南泆通濮、济、黄沟,故苏代说燕曰:决白马之口,魏无黄济阳。

zhú shū jì nián liáng huì chéng wáng shí èr nián chu shī chū hé shuǐ yǐ shuǐ cháng yuán zhī wài zhě yě

《竹书纪年》,梁惠成王十二年,楚师出河水,以水长垣之外者也。

jīn dī jì jiàn gù qú shuǐ duàn shàng wèi zhī bái mǎ dú gù dú dōng jìng lù míng chéng nán yòu dōng běi jìng bái mǎ xiàn zhī liáng chéng běi

金堤既建,故渠水断,尚谓之白马渎,故渎东径鹿鸣城南,又东北径白马县之凉城北。

qí jiù chuán yún dōng jùn bái mǎ xiàn zhī shén mǎ tíng shí zhōng céng zhì nán běi èr bǎi bù dōng xī wǔ shí xǔ bù zhuàng qiū zhǎn chéng yě

《耆旧传》云:东郡白马县之神马亭,实中层峙,南北二百步,东西五十许步,状丘斩城也。

zì wài gēng yún kěn zhuó xuē luò píng jǐn zhèng nán yǒu chán bì zhì shàng fāng guǐ shì yóu

自外耕耘垦斫,削落平尽,正南有躔陛陟上,方轨是由。

xī nán cè chéng yǒu shén mǎ sì shù mù xiū zhěng

西南侧城有神马寺,树木修整。

xi qù bái mǎ jīn kě èr shí xǔ lǐ dōng nán jù bái mǎ xiàn gù chéng kě wǔ shí lǐ yí jí kāi shān tú zhī suǒ wèi bái mǎ shān yě

西去白马津可二十许里,东南距白马县故城可五十里,疑即《开山图》之所谓白马山也。

shān xià cháng yǒu bái mǎ qún xíng bēi míng zé hé jué chí zǒu zé shān bēng

山下常有白马群行,悲鸣则河决,驰走则山崩。

zhù yún shān zài zhèng běi gù zhèng yě suǒ wèi xiáng

《注》云:山在郑北,故郑也,所未详。

liú chéng zhī yún yǒu bái mǎ sāi mèng dá dēng zhī cháng tàn

刘澄之云:有白马塞,孟达登之长叹。

kě wèi yú chuān tǔ shū wàng yǐ

可谓于川土疏妄矣。

tíng shàng jiù zhì liáng chéng xiàn zhì cǐ

亭上旧置凉城,县治此。

bái mǎ dú yòu dōng nán jìng pú yáng xiàn sàn rù pú shuǐ suǒ zài jué huì gēng xiāng tōng zhù yǐ chéng wǎng fù yě

白马渎又东南径濮阳县,散入濮水,所在决会,更相通注,以成往复也。

hé shuǐ zì jīn dōng běi jìng liáng chéng xiàn

河水自津东北径凉城县。

hé běi yǒu bān cí

河北有般祠。

mèng shì jì yún cí zài hé zhōng jī shí wèi jī hé shuǐ zhǎng shèng héng yǔ shuǐ qí

《孟氏记》云:祠在河中,积石为基,河水涨盛,恒与水齐。

dài shì xī zhēng jì yuē jīn jiàn cí zài dōng àn lín hé lèi shí wèi bì qí wū yǔ róng shēn ér yǐ

戴氏《西征记》曰:今见祠在东岸,临河累石为壁,其屋宇容身而已。

shū shì wú líng bù rú mèng shì suǒ jì jiāng kǒng yán zhī guò yě

殊似无灵,不如孟氏所记,将恐言之过也。

hé shuǐ yòu dōng běi jìng wǔ zǐ xū miào nán cí zài běi àn dùn qiū jùn jiè lín cè cháng hé miào qián yǒu bēi wèi qīng lóng sān nián lì

河水又东北,径伍子胥庙南,祠在北岸顿丘郡界,临侧长河,庙前有碑,魏青龙三年立。

hé shuǐ yòu dōng běi wèi cháng shòu jīn

河水又东北为长寿津。

shù zhēng jì yuē liáng chéng dào cháng shòu jīn liù shí lǐ hé zhī gù dú chū yān hàn shū

《述征记》曰:凉城到长寿津六十里,河之故渎出焉,《汉书。

gōu xù zhì yuē hé zhī wèi zhōng guó hài yóu shén gù dǎo hé zì jī shí lì lóng mén èr qú yǐ yǐn hé

沟洫志》曰:河之为中国害尤甚,故导河自积石,历龙门二渠以引河。

yī zé tà chuān jīn suǒ liú yě

一则漯川,今所流也;

yī zé běi dú wáng mǎng shí kōng gù shì sú míng shì dú wèi wáng mǎng hé yě

一则北渎,王莽时空,故世俗名是渎为王莽河也。

gù dú dōng běi jìng qi chéng xi

故渎东北径戚城西。

chūn qiū āi gōng èr nián jìn zhào yāng lǜ shī nà wèi tài zǐ kuǎi kuì yú qi xiāo mí yáng hǔ yuē yòu hé ér nán bì zhì yān

《春秋》哀公二年,晋赵鞅率师,纳卫太子蒯聩于戚,宵迷,阳虎曰:右河而南必至焉。

jīn dùn qiū wèi guó xiàn xi qi tíng shì yě wèi wèi zhī hé shàng yì

今顿丘卫国县西戚亭是也,为卫之河上邑。

hàn gāo dì shí èr nián fēng jiāng jūn li bì wèi hòu guó yǐ

汉高帝十二年,封将军李必为侯国矣。

gù dú yòu jìng fán yáng xiàn gù chéng dōng

故渎又径繁阳县故城东。

shǐ jì zhào jiāng lián pō dài wèi qǔ fán yáng zhě yě

《史记》,赵将廉颇代魏取繁阳者也。

běi jìng yīn ān xiàn gù chéng xi

北径阴安县故城西。

hàn wǔ dì yuán shuò wǔ nián fēng wèi bù yí wéi hòu guó

汉武帝元朔五年,封卫不疑为侯国。

gù dú yòu dōng běi jìng lè chāng xiàn gù chéng dōng

故渎又东北径乐昌县故城东。

dì lǐ zhì dōng jùn zhī shǔ xiàn yě hàn xuān dì fēng wáng zhì jūn wèi hòu guó

《地理志》,东郡之属县也,汉宣帝封王稚君为侯国。

gù dú yòu dōng běi jìng píng yì guō xi

故渎又东北径平邑郭西。

zhú shū jì nián jìn liè gōng èr nián zhào chéng píng yì

《竹书纪年》,晋烈公二年,赵城平邑;

wǔ nián tián gōng zi jū ēn fá hán dān wéi píng yì

五年,田公子居恩伐邯郸,围平邑;

jiǔ nián qí tián xī jí hán dān hán jǔ zhàn yú píng yì hán dān zhī shī bài

九年,齐田肸及邯郸韩举,战于平邑,邯郸之师败。

bū huò hán jǔ qǔ píng yì xīn chéng

逋获韩举,取平邑新城。

yòu dōng běi jìng yuán chéng xiàn gù chéng xī běi ér zhì shā qiū yàn

又东北径元城县故城西北,而至沙丘堰。

shǐ jì yuē wèi wǔ hòu gōng zǐ yuán shí yì yú cǐ gù xiàn shì yān

《史记》曰:魏武侯公子元食邑于此,故县氏焉。

guō dōng yǒu wǔ lù xū xū zhī zuǒ yòu duō xiàn chéng

郭东有五鹿墟,墟之左右多陷城。

gōng yáng yuē xí yì yě

《公羊》曰:袭,邑也。

shuō yuē xí xiàn yǐ

说曰:袭,陷矣。

jùn guó zhì qǐ wǔ lù gù shā lù yǒu shā tíng zhōu mù wáng sàng shèng jī dōng zhēng shě yú wǔ lù qí nǚ shū jiè cǐ sī kū shì yuē nǚ zhī qiū wèi shā lù zhī yì míng yě

《郡国志》启:五鹿,故沙鹿,有沙亭,周穆王丧盛姬,东征舍于五鹿,其女叔届此思哭,是曰女之丘,为沙鹿之异名也。

chūn qiū zuǒ zhuàn xī gōng shí sì nián shā lù bēng

《春秋左传》僖公十四年,沙鹿崩。

jìn shǐ bo zhī yuē yīn wèi yáng xióng tǔ huǒ xiāng chéng gù yǒu shā lù bēng

晋史卜之曰:阴为阳雄,土火相乘,故有沙鹿崩。

hòu liù bǎi sì shí wǔ nián yi yǒu shèng nǚ xìng qí qí tián hu

后六百四十五年,宜有圣女兴,其齐田乎?

hòu wáng wēng rú zì jì nán xǐ yuán chéng zhèng zhí qí de rì yuè dāng zhī

后王翁孺自济南徙元城,正直其地,日月当之。

wáng shì wèi shùn hòu tǔ yě hàn huǒ yě

王氏为舜后,土也,汉火也。

wáng jìn shēng zhèng jūn qí mǔ mèng jiàn yuè rù huái nián shí bā zhào rù tài zǐ gōng shēng chéng dì wèi yuán hòu

王禁生政君,其母梦见月入怀,年十八,诏入太子宫,生成帝,为元后。

hàn zuò dào wū sì shì chēng zhì gù yuē huǒ tǔ xiāng chéng ér wèi xióng yě

汉祚道污,四世称制,故曰火土相乘而为雄也。

jí bēng dài fū yáng xióng zuò huì yuē tài yīn zhī jīng shā lù zhī líng zuò hé yú hàn pèi yuán shēng chéng zhě yě

及崩,大夫扬雄作讳曰:太阴之精,沙鹿之灵,作合于汉,配元生成者也。

xiàn dì jiàn ān zhōng yuán shào yǔ cáo cāo xiāng yù yú guān dù shào bī dà sī nóng zhèng xuán zài bìng suí jūn jiè cǐ ér zú

献帝建安中,袁绍与曹操相御于官渡,绍逼大司农郑玄载病随军,届此而卒。

jùn shǒu yǐ xià shòu yè zhě cuī dié fù zhě qiān yú rén

郡守已下受业者,衰绖赴者千余人。

xuán zhù wǔ jīng chèn wěi hou lì tiān wén jīng tōng yú shì gù fàn yè zàn yuē kǒng shū suì míng hàn zhāng zhōng chuò yǐ xiàn běi yǒu shā qiū yàn yàn zhàng shuǐ yě

玄注《五经》、谶纬、候历、天文经通于世,故范晔《赞》曰:孔书遂明,汉章中辍矣,县北有沙丘堰,堰障水也。

shàng shū

《尚书。

yǔ gòng yuē běi guò jiàng shuǐ

禹贡》曰:北过降水。

bù zūn qí dào yuē jiàng yì yuē kuì zhì yú dà lù běi bō wèi jiǔ hé

不遵其道曰降,亦曰溃,至于大陆北播为九河。

fēng sú tōng yuē hé bō yě bō wèi jiǔ hé zì cǐ shǐ yě

《风俗通》曰河播也,播为九河自此始也。

yǔ gòng yǎn zhōu jiǔ hé jì dào wèi tú hài tài shǐ mǎ jiá fù fǔ hú sū jiǎn jié jù pán gé jīn yě tóng wèi nì hé

《禹贡》沇州,九河既道,谓徒骇、太史、马颊、覆釜、胡苏、简、洁、句盘、鬲津也,同为逆河。

zhèng xuán yuē xià wěi hé yuē nì hé

郑玄曰:下尾合曰逆河。

yán xiāng yíng shòu yǐ

言相迎受矣。

gài shū rùn xià zhī shì yǐ tōng hé hǎi

盖疏润下之势,以通河海。

jí qí huán bà shì sāi guǎng tián jū tóng wèi yī hé

及齐桓霸世,塞广田居,同为一河。

gù zì yàn yǐ běi guǎn táo yǐng táo bèi qiū lì bān guǎng chuān xìn dōu dōng guāng hé jiān lè chéng yǐ dōng chéng de bìng cún chuān dú duō wáng

故自堰以北,馆陶、廮陶、贝丘、鬲般、广川、信都、东光、河间、乐成以东,城地并存,川渎多亡。

hàn shì hé jué jīn dī nán běi lí qí hài yì zhě cháng yù qiú jiǔ hé gù jì ér chuān zhī wèi zhī qí suǒ

汉世河决,金堤南北离其害,议者常欲求九河故迹而穿之,未知其所。

shì yǐ bān gù yún zì cí jù hàn běi wáng bā zhī zhě yě

是以班固云:自兹距汉北,亡八枝者也。

hé zhī gù dú zì shā qiū yàn nán fēn zhūn shì hé chū yān

河之故渎,自沙丘堰南分,屯氏河出焉。

hé shuǐ gù dú dōng běi jìng fā yú xiàn gù chéng xi yòu qū jìng qí běi

河水故渎东北径发于县故城西,又屈径其北。

wáng mǎng zhī suǒ wèi jí shǔn yǐ

王莽之所谓戢楯矣。

hàn wǔ dì yǐ dà jiàng jūn wèi qīng pò yòu xián wáng gōng fēng qí zi dēng wèi hòu guó

汉武帝以大将军卫青破右贤王功,封其子登为侯国。

dà hé gù dú yòu dōng jìng bèi qiū xiàn gù chéng nán

大河故渎又东径贝丘县故城南。

yīng shào yuē zuǒ shì chuán qí xiāng gōng tián yú bèi qiū shì yě

应劭曰:《左氏传》,齐襄公田于贝丘是也。

yú àn jīng xiāng fán dù yù bìng yán zài bó chāng jí sī mǎ biāo jùn guó zhì suǒ wèi bèi zhōng jù zhě yě

余案京相璠、杜预并言在博昌,即司马彪《郡国志》所谓贝中聚者也。

yīng zhù yú cǐ shì jìn wéi yǐ dà hé gù dú yòu dōng jìng gān líng xiàn gù chéng nán

应《注》于此事近违矣,大河故渎又东径甘陵县故城南。

dì lǐ zhì zhī suǒ wèi dùn yě wáng mǎng gǎi yuē cuò zhì zhě yě

《地理志》之所谓盾也,王莽改曰厝治者也。

hàn ān dì fù xiào dé huáng yǐ tài zi bèi fèi wèi wáng hōng yú cǐ nǎi zàng qí de zūn líng yuē gān líng xiàn yì qǔ míng yān

汉安帝父孝德皇,以太子被废为王,薨于此,乃葬其地,尊陵曰甘陵,县亦取名焉。

huán dì jiàn hé èr nián gǎi qīng hé yuē gān líng

桓帝建和二年,改清河曰甘陵。

shì zhōu zhī gān quán shì de yě

是周之甘泉市地也。

líng zài dú běi qiū fén gāo jù suī zhōng jīng fā huài yóu ruò céng líng yǐ shì wèi zhī táng hóu zhǒng

陵在渎北,丘坟高巨,虽中经发坏,犹若层陵矣,世谓之唐侯冢。

chéng yuē yì chéng jiē fēi yě

城曰邑城,皆非也。

xī nán yáng wén shū liáng yǐ jiàn ān zhōng wèi gān líng chéng yè sù shuǐ cè zhào rén lán xiāng mèng qiú gǎi zàng shū liáng míng xún shuǐ qiú guān guǒ yú shuǐ cè de guān bàn xǔ luò shuǐ

昔南阳文叔良,以建安中为甘陵丞,夜宿水侧,赵人兰襄梦求改葬,叔良明循水求棺,果于水侧得棺,半许落水。

shū liáng gù qīn jiù yuē ruò wén rén chuán cǐ wú bì yǐ wéi bù rán

叔良顾亲旧曰:若闻人传此,吾必以为不然。

suì wèi yí bìn zhuì ér qù zhī

遂为移殡,醊而去之。

dà hé gù dú yòu dōng jìng ài tíng chéng nán yòu dōng jìng píng jìn chéng nán

大河故渎又东径艾亭城南,又东径平晋城南。

jīn chéng zhōng yǒu fú tú wǔ céng shàng yǒu jīn lù pán tí yún zhào jiàn wǔ bā nián bǐ shì dào lóng hé shàng dǔ fú tú chéng shù dé quàn huà xīng lì shén miào

今城中有浮图五层,上有金露盘,题云:赵建武八年,比释道龙和上竺浮图澄,树德劝化,兴立神庙。

fú tú yǐ huài lù pán shàng cún wěi wěi yǒu guāng míng

浮图已坏,露盘尚存,炜炜有光明。

dà hé gù dú yòu dōng běi jìng líng xiàn gù chéng nán

大河故渎又东北径灵县故城南。

wáng mǎng zhī bō tíng yě

王莽之播亭也。

hé shuǐ yú xiàn bié chū wèi míng dú hé

河水于县别出为鸣犊河。

hé shuǐ gù dú yòu dōng jìng shū xiàn gù chéng dōng

河水故渎又东径鄃县故城东。

lǚ hòu sì nián yǐ fù yīng gōng fēng zǐ tuó xí wèi hòu guó wáng mǎng gēng míng zhī yuē shàn lù

吕后四年,以父婴功,封子佗袭为侯国,王莽更名之曰善陆。

dà hé gù dú yòu dōng jìng píng yuán xiàn gù chéng xi ér běi jué zhūn shì sān dú běi jìng yì mù xiàn gù chéng dōng běi xi liú jìng píng yuán lì xiàn gù chéng xi

大河故渎又东径平原县故城西,而北绝屯氏三渎,北径绎幕县故城东北,西流径平原鬲县故城西。

dì lǐ zhì yuē lì jīn yě

《地理志》曰:鬲,津也。

wáng mǎng míng zhī yuē hé píng tíng gù yǒu qióng hòu yì guó yě

王莽名之曰河平亭,故有穷后羿国也。

yīng shào yuē lì yǎn xìng jiù yáo hòu

应劭曰:鬲,偃姓,咎繇后。

guāng wǔ jiàn wǔ shí sān nián fēng jiàn yì jiāng jūn zhū hù wèi hòu guó

光武建武十三年,封建义将军朱祜为侯国。

dà hé gù dú yòu běi jìng xiū xiàn gù chéng dōng yòu běi jìng ān líng xiàn xi

大河故渎又北径修县故城东,又北径安陵县西。

běn xiū zhī ān líng xiāng yě

本修之安陵乡也。

dì lǐ fēng sú jì yuē xiū xiàn dōng sì shí lǐ yǒu ān líng xiāng gù xiàn yě

《地理风俗记》曰:修县东四十里有安陵乡,故县也。

yòu dōng běi zhì dōng guāng xiàn gù chéng xi ér běi yǔ zhāng shuǐ hé

又东北至东光县故城西,而北与漳水合。

yī shuǐ fèn dà hé gù dú běi chū wèi zhūn shì hé jìng guǎn táo xiàn dōng dōng běi chū

一水分大河故渎,北出为屯氏河,径馆陶县东,东北出。

hàn shū

《汉书。

gōu xù zhì yuē zì sāi xuān fáng hé fù běi jué yú guǎn táo xiàn fēn wéi zhūn shì hé guǎng shēn yǔ dà hé děng

沟洫志》曰:自塞宣防,河复北决于馆陶县,分为屯氏河,广深与大河等。

chéng dì zhī shì hé jué guǎn táo jí dōng jùn jīn dī shàng shǐ hé dī yè zhě wáng yán shì sāi zhī sān shí liù rì dī chéng zhào yǐ jiàn shǐ wǔ nián wèi hé píng yuán nián yǐ yán shì wèi guāng lù dài fu

成帝之世,河决馆陶及东郡金堤,上使河堤谒者王延世塞之,三十六日堤成,诏以建始五年为河平元年,以延世为光禄大夫。

shì shuǐ yì duàn

是水亦断。

zhūn shì gù dú shuǐ zhī yòu dōng běi zhūn shì bié hé chū yān

屯氏故渎水之又东北,屯氏别河出焉。

zhūn shì bié hé gù dú yòu dōng běi jìng xìn chéng xiàn zhāng jiǎ hé chū yān

屯氏别河故渎又东北径信成县,张甲河出焉。

dì lǐ zhì zhāng jiǎ hé shǒu shòu zhūn shì bié hé yú xìn chéng xiàn zhě yě

《地理志》,张甲河首受屯氏别河于信成县者也。

zhāng jiǎ hé gù dú běi jué qīng hé yú guǎng zōng xiàn fēn wéi èr dú zuǒ dú jìng guǎng zōng xiàn gù chéng xi yòu běi jìng jiàn shǐ xiàn gù chéng dōng

张甲河故渎北绝清河于广宗县,分为二渎,左渎径广宗县故城西,又北径建始县故城东。

tián róng yún zhào wǔ dì shí èr nián lì jiàn xìng jùn zhì guǎng zōng zhì jiàn shǐ xīng dé wǔ xiàn lì yān

田融云:赵武帝十二年,立建兴郡,治广宗,置建始,兴德五县隶焉。

zuǒ dú yòu běi jìng jīng chéng dōng liáo chéng xi yòu jìng nán gōng xiàn xi běi zhù jiàng dú

左渎又北径经城东、缭城西,又径南宫县西,北注绛渎。

yòu dú dōng běi jìng guǎng zōng xiàn gù chéng nán yòu dōng běi jìng jiè chéng tíng běi yòu dōng běi jìng cháng lè jùn zǎo qiáng xiàn gù chéng dōng

右渎东北径广宗县故城南,又东北径界城亭北,又东北径长乐郡枣强县故城东。

cháng lè gù xìn dōu yě jìn tài kāng wǔ nián gǎi cóng jīn míng yòu dōng běi jìng guǎng chuān xiàn yǔ jiàng dú shuǐ gù dào hé

长乐,故信都也,晋太康五年,改从今名,又东北径广川县,与绛渎水故道合。

yòu dōng běi jìng guǎng chuān xiàn gù chéng xi yòu dōng jìng jí jīn tíng nán

又东北径广川县故城西,又东径棘津亭南。

xú guǎng yuē jí jīn zài guǎng chuān

徐广曰:棘津在广川。

sī mǎ biāo yuē xiàn běi yǒu jí jīn chéng lǚ shàng mài shí zhī kùn yí zài cǐ yě

司马彪曰:县北有棘津城,吕尚卖食之困,疑在此也。

liú chéng zhī yún qiáo jùn zàn xiàn dōng běi yǒu jí jīn tíng gù yì yě lǚ shàng suǒ kùn chǔ yě

刘澄之云:谯郡酂县东北有棘津亭,故邑也,吕尚所困处也。

yú àn chūn qiū zuǒ zhuàn fá cháo kè jí rù zhōu lái wú jīn zì

余案《春秋左传》,伐巢、克棘、入州来,无津字。

dù yù chūn qiū shì de yòu yán jí tíng zài zàn xiàn dōng běi yì bù yún yǒu jīn zì yǐ

杜预《春秋释地》又言,棘亭在酂县东北,亦不云有津字矣。

ér jìng bù zhī chéng zhī yú hé ér de shì shuō

而竟不知澄之于何而得是说?

rán tiān xià yǐ jí wèi míng zhě duō wèi kě xián wèi zhī jí jīn yě

然天下以棘为名者多,未可咸谓之棘津也。

yòu chūn qiū zhāo gōng shí qī nián jìn hóu shǐ xún wú shuài shī shè zì jí jīn yòng shēng yú luò suì miè lù hún

又《春秋》昭公十七年,晋侯使荀吴帅师涉自棘津,用牲于洛,遂灭陆浑。

dù yù shì de quē ér bù shū

杜预《释地》阙而不书。

fú lǔ yuē jí jīn yóu mèng jīn yě

服虏曰:棘津,犹孟津也。

xú guǎng jìn jì yòu yán shí lè zì gé bēi kòu hé běi xí jí rén xiàng bīng yú fāng tóu jì zì jí

徐广《晋纪》又言,石勒自葛陂寇河北,袭汲人向冰于枋头,济自棘。

jí jīn zài dōng jùn hé nèi zhī jiān tián róng yǐ wéi jí shí jǐ nán jīn yě

棘津在东郡、河内之间,田融以为即石济南津也。

suī qiān gǔ máng mèi lǐ shì xuán yuǎn yí wén yì jù róng huò kě xún yán tú yǐn xiǎn fāng tǔ kě yàn

虽千古茫昧,理世玄远,遗文逸句,容或可寻,沿途隐显,方土可验。

sī mǎ qiān yún lǚ wàng dōng hǎi shàng rén yě lǎo ér wú yù yǐ diào gàn zhōu wén wáng

司马迁云:吕望,东海上人也,老而无遇,以钓干周文王。

yòu yún lǚ wàng xíng nián wǔ shí mài shí jí jīn

又云:吕望行年五十,卖食棘津;

qī shí zé tú niú zhāo gē

七十,则屠牛朝歌;

xíng nián jiǔ shí shēn wéi dì shī

行年九十,身为帝师。

huáng fǔ shì ān yún yù yǐn dōng hǎi zhī bīn wén wén wáng shàn yǎng lǎo gù rù diào yú zhōu

皇甫士安云:欲隐东海之滨,闻文王善养老,故入钓于周。

jīn jí shuǐ chéng yì yán yǒu lǚ wàng yǐn jū chù

今汲水城亦言有吕望隐居处。

qǐ zì dōng hǎi qì yú fēng yōng yuán qí jìng qù zhào wèi wèi mì cuò zhī qiáo sòng shì wéi shū yǐ

起自东海,迄于酆雍,缘其径趣,赵、魏为密,厝之谯、宋,事为疏矣。

zhāng jiǎ gù dú yòu dōng běi zhì xiū xiàn dōng huì qīng hé

张甲故渎又东北至修县东会清河。

shí sān zhōu zhì yuē zhāng jiǎ hé dōng běi zhì xiū xiàn rù qīng zhāng zhě yě

《十三州志》曰:张甲河东北至修县入清漳者也。

zhūn shì bié hé yòu dōng zhī jīn chū yān dōng jìng xìn chéng xiàn gù chéng nán yòu dōng jìng qīng yáng xiàn gù chéng nán qīng hé jùn běi wèi zì qīng yáng xǐ zhì yě

屯氏别河又东,枝津出焉,东径信成县故城南,又东径清阳县故城南,清河郡北,魏自清阳徙置也。

yòu dōng běi jìng líng xiāng nán yòu dōng běi jìng dōng wǔ chéng xiàn gù chéng nán yòu dōng běi jìng dōng yáng xiàn gù chéng nán

又东北径陵乡南,又东北径东武城县故城南,又东北径东阳县故城南。

dì lǐ zhì yuē wáng mǎng gèng zhī yuē xū líng yǐ sú rén wèi zhī gāo lí guō fēi yě

《地理志》曰王莽更之曰胥陵矣,俗人谓之高黎郭,非也。

yīng shào yuē dōng wǔ chéng dōng běi sān shí lǐ yǒu yáng xiāng gù xiàn yě

应劭曰:东武城东北三十里有阳乡,故县也。

yòu dōng sàn jué wú fù jīn jìng

又东散绝,无复津径。

zhūn shì bié hé yòu dōng běi jìng qīng hé jùn nán yòu dōng běi jìng qīng hé gù chéng xi

屯氏别河又东北径清河郡南,又东北径清河故城西。

hàn gāo dì liù nián fēng wáng xī wèi hòu guó

汉高帝六年,封王吸为侯国。

dì lǐ fēng sú jì yuē gān líng jùn dōng nán shí qī lǐ yǒu qīng hé gù chéng zhě shì wèi zhī que chéng yě

《地理风俗记》曰:甘陵郡东南十七里有清河故城者,世谓之鹊城也。

yòu dōng běi jìng yì mù xiàn nán fēn wéi èr dú zhūn shì bié hé běi dú dōng jìng yì mù xiàn gù chéng nán dōng jué dà hé gù dú yòu dōng běi jìng píng yuán xiàn zhī jīn běi chū zhì ān líng xiàn suì jué

又东北径绎幕县南,分为二渎:屯氏别河北渎东径绎幕县故城南,东绝大河故渎,又东北径平原县,枝津北出,至安陵县遂绝。

zhūn shì bié hé běi dú yòu dōng běi jìng zhòng píng xiàn gù chéng nán

屯氏别河北渎又东北径重平县故城南。

yīng shào yuē chóng hé xiàn xī nán bā shí lǐ yǒu zhòng píng xiāng gù xiàn yě

应劭曰:重合县西南八十里有重平乡,故县也。

yòu dōng běi jìng chóng hé xiàn gù chéng nán yòu dōng běi jìng dìng xiàn gù chéng nán

又东北径重合县故城南,又东北径定县故城南。

hàn wǔ dì yuán shuò sì nián fēng qí xiào wáng zi liú yuè wèi hòu guó

汉武帝元朔四年,封齐孝王子刘越为侯国。

dì lǐ fēng sú jì yuē ráo ān xiàn dōng nán sān shí lǐ yǒu dìng xiāng chéng gù xiàn yě

《地理风俗记》曰:饶安县东南三十里有定乡城,故县也。

zhūn shì bié hé běi dú yòu dōng rù yáng xìn xiàn jīn wú shuǐ

屯氏别河北渎又东入阳信县,今无水。

yòu dōng wèi xián hé dōng běi liú jìng yáng xìn xiàn gù chéng běi

又东为咸河,东北流径阳信县故城北。

dì lǐ zhì bó hǎi zhī shǔ xiàn yě

《地理志》,渤海之属县也。

dōng zhù yú hǎi

东注于海。

zhūn shì bié hé nán dú zì píng yuán dōng jué dà hé gù dú yòu jìng píng yuán xiàn gù chéng běi zhī jīn yòu chū dōng běi zhì ān dé xiàn jiè dōng huì shāng hé

屯氏别河南渎自平原东绝大河故渎,又径平原县故城北,枝津右出,东北至安德县界,东会商河。

zhūn shì bié hé nán dú yòu dōng běi yú píng yuán jiè yòu yǒu zhī qú yòu chū zhì ān dé xiàn suì jué

屯氏别河南渎又东北于平原界,又有枝渠右出,至安德县遂绝。

zhūn shì bié hé nán dú zì píng yuán chéng běi shǒu shòu dà hé gù dú dōng chū yì tōng wèi zhī dǔ mǎ hé jí dì lǐ zhì suǒ wèi píng yuán xiàn yǒu dǔ mǎ hé dōng běi rù hǎi xíng wǔ bǎi liù shí lǐ zhě yě dōng běi jìng ān dé xiàn gù chéng xi yòu dōng běi jìng lín qí chéng nán

屯氏别河南读自平原城北首受大河故渎,东出,亦通谓之笃马河,即《地理志》所谓平原县有笃马河,东北入海,行五百六十里者也,东北径安德县故城西,又东北径临齐城南。

shǐ dōng qí wèi bīn dà wèi zhù chéng yǐ lín zhī gù chéng de qí míng yě

始东齐未宾,大魏筑城以临之,故城得其名也。

yòu qū jìng qí chéng dōng gù dú guǎng sì shí bù yòu dōng běi jìng zhòng qiū xiàn gù chéng xi

又屈径其城东,故读广四十步,又东北径重丘县故城西。

chūn qiū xiāng gōng èr shí wǔ nián qiū tóng méng yú zhòng qiū fá qí gù yě

《春秋》襄公二十五年,秋,同盟于重丘,伐齐故也。

yīng shào yuē ān dé xiàn běi wǔ shí lǐ yǒu zhòng qiū xiāng gù xiàn yě

应劭曰,安德县北五十里有重丘乡,故县也。

yòu dōng běi jìng xī píng chāng xiàn gù chéng běi

又东北径西平昌县故城北。

běi hǎi yǒu píng chāng xiàn gù jiā xi

北海有平昌县,故加西。

hàn xuān dì yuán kāng yuán nián fēng wáng zhǎng jūn wèi hòu guó

汉宣帝元康元年,封王长君为侯国。

gù qú chuān pài dōng rù bān xiàn wèi bān hé

故渠川派,东入般县为般河。

gài yì jiǔ hé zhī yī dào yě

盖亦九河之一道也。

hòu hàn shū chēng gōng sūn zàn pò huáng jīn yú bān hé jí cǐ dú yě

《后汉书》称公孙瓒破黄巾于般河,即此渎也。

yòu dōng wèi bái lù yuān shuǐ nán běi sān bǎi bù dōng xī qiān yú bù shēn sān zhàng yú

又东为白鹿渊水,南北三百步,东西千余步,深三丈余。

qí shuǐ dōng qīng ér xià zhuó tíng ér bù liú ruò xià shuǐ hóng fàn shuǐ shēn wǔ zhàng fāng nǎi tōng zhù

其水冬清而夏浊,渟而不流,若夏水洪泛,水深五丈,方乃通注。

bān dú yòu jìng bān xiàn gù chéng běi wáng mǎng gèng zhī yuē fēn míng yě

般渎又径般县故城北,王莽更之曰分明也。

dōng jìng lè líng xiàn gù chéng běi

东径乐陵县故城北。

dì lǐ zhì yuē gù dū wèi zhì

《地理志》曰:故都尉治。

fú chēn yàn mó yán píng yuán yì jīn fēn wèi jùn

伏琛、晏谟言平原邑,今分为郡。

yòu dōng běi jìng yáng xìn xiàn gù chéng nán dōng běi rù hǎi

又东北径阳信县故城南,东北入海。

zhūn shì hé gù dú zì bié hé dōng jìng gān líng zhī xìn xiāng xiàn gù chéng nán

屯氏河故渎自别河东径甘陵之信乡县故城南。

dì lǐ zhì yuē ān dì gēng míng ān píng

《地理志》曰:安帝更名安平。

yīng shào yuē gān líng xī běi shí qī lǐ yǒu xìn xiāng gù xiàn yě

应劭曰:甘陵西北十七里有信乡,故县也。

zhūn shì gù dú yòu dōng jìng gān líng xiàn gù chéng běi yòu dōng jìng líng xiàn běi yòu dōng běi jìng shū xiàn yǔ míng dú hé gù dú hé shàng chéng dà hé gù dú yú líng xiàn nán

屯氏故渎又东径甘陵县故城北,又东径灵县北,又东北径鄃县,与鸣犊河故渎合,上承大河故渎于灵县南。

dì lǐ zhì yuē hé shuǐ zì líng xiàn bié chū wèi míng dú hé zhě yě

《地理志》曰:河水自灵县别出为鸣犊河者也。

dōng běi jìng líng xiàn dōng dōng rù shū xiàn ér běi hé zhūn shì dú

东北径灵县东,东入鄃县,而北合屯氏渎。

zhūn shì dú jiān míng dú zhī chēng yě

屯氏渎兼鸣犊之称也。

yòu dōng jìng shū xiàn gù chéng běi dōng běi hé dà hé gù dú wèi zhī míng dú kǒu

又东径鄃县故城北,东北合大河故渎,谓之鸣犊口。

shí sān zhōu zhì yuē míng dú hé dōng běi zhì xiū rù zhūn shì kǎo dú zé bù zhì yě

《十三州志》曰:鸣犊河东北至修入屯氏,考渎则不至也。

yòu dōng běi guò wèi xiàn nán yòu dōng běi guò pú yáng xiàn běi hù zǐ hé chū yān

又东北过卫县南,又东北过濮阳县北,瓠子河出焉。

hé shuǐ dōng jìng tiě qiū nán

河水东径铁丘南。

chūn qiū zuǒ shì zhuàn āi gōng èr nián zhèng hǎn dá shuài shī yóu wú xù yù jiǎn zǐ wèi tài zǐ wèi yòu dēng tiě shàng wàng jiàn zhèng shī wèi tài zǐ zì tóu chē xià jí cǐ chù yě

《春秋左氏传》哀公二年,郑罕达帅师,邮无恤御简子,卫太子为右,登铁上,望见郑师,卫太子自投车下,即此处也。

jīng xiāng fán yuē tiě qiū míng yě

京相璠曰:铁,丘名也。

dù yù yuē zài qi nán hé zhī běi àn yǒu gǔ chéng qi yì yě

杜预曰:在戚南河之北岸,有古城,戚邑也。

dōng chéng yǒu zǐ lù zhǒng hé zhī xi àn yǒu gān chéng

东城有子路冢,河之西岸有竿城。

jùn guó zhì yuē wèi xiàn yǒu gān chéng zhě yě

《郡国志》曰:卫县有竿城者也。

hé nán yǒu lóng yuān gōng wǔ dì yuán guāng zhōng hé jué pú yáng sì jùn shí liù fā zú shí wàn rén sāi jué hé qǐ lóng yuān gōng

河南有龙渊宫,武帝元光中,河决濮阳、汜郡十六,发卒十万人塞决河,起龙渊宫。

gài wǔ dì qǐ gōng yú jué hé zhī bàng lóng yuān zhī cè gù yuē lóng yuān gōng yě

盖武帝起宫于决河之傍,龙渊之侧,故曰龙渊宫也。

hé shuǐ dōng běi liú ér jìng pú yáng xiàn běi wèi pú yáng jīn

河水东北流而径濮阳县北,为濮阳津。

gù chéng zài nán yǔ wèi xiàn fēn shuǐ

故城在南,与卫县分水。

chéng běi shí lǐ yǒu hù hé kǒu yǒu jīn dī xuān fáng yàn

城北十里有瓠河口,有金堤、宣房堰。

yuè zài hàn shì hé jué jīn dī zhuō jùn wáng zūn zì xú zhōu cì shǐ qiān dōng jùn tài shǒu

粤在汉世,河决金堤,涿郡王尊,自徐州刺史迁东郡太守。

hé shuǐ shèng yì fàn jìn hù zǐ jīn dī jué huài zūn gōng lǜ mín lì tóu chén bái mǎ qí shuǐ shén hé bó qīn zhí guī bì qǐng shēn tián dī lú jū qí shàng mín lì jiē zǒu zūn lì bù dòng ér shuǐ bō qí zú ér zhǐ gōng sī zhuàng qí yǒng jié

河水盛溢,泛浸瓠子,金堤决坏,尊躬率民吏,投沉白马,祈水神河伯,亲执圭璧,请身填堤,庐居其上,民吏皆走,尊立不动而水波齐足而止,公私壮其勇节。

hé shuǐ yòu dōng běi jìng wèi guó xiàn nán dōng wèi guō kǒu jīn

河水又东北径卫国县南,东为郭口津。

hé shuǐ yòu dōng jìng juàn chéng xiàn běi

河水又东径鄄城县北。

gù chéng zài hé nán shí bā lǐ wáng mǎng zhī juàn liáng yě yǎn zhōu jiù zhì

故城在河南十八里,王莽之鄄良也,沇州旧治。

wèi wǔ chuàng yè shǐ zì yú cǐ

魏武创业始自于此。

hé shàng zhī yì zuì wéi jùn gù

河上之邑最为峻固。

jìn bā wáng gù shì yuē dōng hǎi wáng yuè zhì juàn chéng chéng wú gù zì huài qī shí yú zhàng yuè è zhī yí zhì pú yáng

《晋八王故事》曰:东海王越治鄄城,城无故自坏七十余丈,越恶之,移治濮阳。

chéng nán yǒu wèi shǐ chí jié zhēng xi jiāng jūn tài wèi fāng chéng hóu shān ài miào miào nán yǒu ài bēi

城南有魏使持节、征西将军、太尉、方城侯邓艾庙,庙南有艾碑。

qín jiàn yuán shí èr nián guǎng wǔ jiāng jūn yǎn zhōu cì shǐ guān nèi hóu ān dìng péng chāo lì

秦建元十二年,广武将军、沇州刺史、关内侯安定彭超立。

hé zhī nán àn yǒu xīn chéng

河之南岸有新城。

sòng níng shuò jiāng jūn wáng xuán mó qián fēng rù hé suǒ zhù yě

宋宁朔将军王玄谟前锋入河所筑也。

běi àn yǒu xīn tái

北岸有新台。

hóng jī céng guǎng gāo shù zhàng wèi xuān gōng suǒ zhù xīn tái yǐ shī qí jiāng suǒ fù yě

鸿基层广高数丈,卫宣公所筑新台矣,《诗》齐姜所赋也。

wèi lú guān jīn

为卢关津。

tái dōng yǒu xiǎo chéng qí qū tuí cè tái zhǐ zhěn hé sú wèi zhī dǐ gé chéng

台东有小城,崎岖颓侧,台址枕河,俗谓之邸阁城。

yí gù guān jīn dū wèi zhì yě suǒ wèi xiáng yǐ

疑故关津都尉治也,所未详矣。

hé shuǐ yòu dōng běi jìng fàn xiàn zhī qín tíng xi

河水又东北径范县之秦亭西。

chūn qiū jīng shū zhù tái yú qín zhě yě

《春秋经》书筑台于秦者也。

hé shuǐ yòu dōng běi jìng wěi sù jīn dà hé zhī běi jí dōng wǔ yáng xiàn yě

河水又东北径委粟津,大河之北,即东武阳县也。

zuǒ huì fú shuǐ gù dú gù dú shàng chéng dà hé yú dùn qiū xiàn ér běi chū dōng jìng fán yáng xiàn gù chéng nán

左会浮水故渎,故渎上承大河于顿丘县而北出,东径繁阳县故城南。

yīng shào yuē xiàn zài fán shuǐ zhī yáng

应劭曰:县在繁水之阳。

zhāng yàn yuē xiàn yǒu fán yuān chūn qiū xiāng gōng èr shí nián jīng shū gōng yǔ jìn hóu qí hóu méng yú chán yuān

张晏曰:县有繁渊,《春秋》襄公二十年,《经》书公与晋侯、齐侯盟于澶渊。

dù yù yuē zài dùn qiū xiàn nán jīn míng fán yuān

杜预曰:在顿丘县南,今名繁渊。

chán yuān jí fán yuān yě yì wèi zhī fú shuǐ yān

澶渊,即繁渊也,亦谓之浮水焉。

xī wèi xǐ dà liáng zhào yǐ zhōng mù yì wèi

昔魏徙大梁,赵以中牟易魏。

gù zhì yuē zhào nán zhì fú shuǐ fán yáng

故《志》曰:赵南至浮水繁阳。

jí shì dú yě

即是渎也。

gù dú dōng jué dà hé gù dú dōng jìng wǔ lù zhī yě

故渎东绝大河,故渎东径五鹿之野。

jìn wén gōng shòu kuài yú yě rén jí cǐ chù yǐ

晋文公受块于野人,即此处矣。

jīng xiāng fán yuē jīn wèi xiàn xī běi sān shí lǐ yǒu wǔ lù chéng jīn shǔ dùn qiū xiàn

京相璠曰:今卫县西北三十里,有五鹿城,今属顿丘县。

fú shuǐ gù dú yòu dōng nán jìng wèi guó yì chéng běi

浮水故渎又东南径卫国邑城北。

gù wèi gōng guó yě hàn guāng wǔ yǐ fēng zhōu hòu yě

故卫公国也,汉光武以封周后也。

yòu dōng jìng wèi guó xiàn gù chéng nán

又东径卫国县故城南。

gǔ zhēn guān

古斟观。

yīng shào yuē xià yǒu guān hù jí cǐ chéng yě

应劭曰:夏有观扈,即此城也。

zhú shū jì nián liáng huì chéng wáng èr nián qí tián shòu lǜ shī fá wǒ wéi guān guān jiàng

《竹书纪年》,梁惠成王二年,齐田寿率师伐我,围观,观降。

fú shuǐ gù dú yòu dōng jìng hé mù chéng ér dōng běi chū

浮水故渎又东径河牧城而东北出。

jùn guó zhì yuē wèi běn guān gù guó yáo xìng yǒu hé mù chéng

《郡国志》曰:卫本观故国,姚姓,有河牧城。

yòu dōng běi rù dōng wǔ yáng xiàn dōng rù hé yòu yǒu tà shuǐ chū yān dài yán zhī wèi zhī wǔ shuǐ yě

又东北入东武阳县,东入河,又有漯水出焉,戴延之谓之武水也。

hé shuǐ yòu dōng jìng wǔ yáng xiàn dōng fàn xiàn xi ér dōng běi liú yě

河水又东径武阳县东、范县西,而东北流也。

yòu dōng běi guò dōng ē xiàn běi hé shuǐ yú fàn xiàn dōng běi liú wèi cāng tíng jīn

又东北过东阿县北,河水于范县东北流为仓亭津。

shù zhēng jì yuē cāng tíng jīn zài fàn xiàn jiè qù dōng ē liù shí lǐ

《述征记》曰:仓亭津在范县界,去东阿六十里。

wèi tǔ dì jì yuē jīn zài wǔ yáng xiàn dōng běi qī shí lǐ

《魏土地记》曰:津在武阳县东北七十里。

jīn hé jì míng yě

津,河济名也。

hé shuǐ yòu lì kē zé

河水右历柯泽。

chūn qiū zuǒ zhuàn xiāng gōng shí sì nián wèi sūn wén zi bài gōng tú yú ā zé zhě yě

《春秋左传》襄公十四年,卫孙文子败公徒于阿泽者也。

yòu dōng běi jìng dōng ē xiàn gù chéng xi ér dōng běi chū liú zhù

又东北径东阿县故城西,而东北出流注。

hé shuǐ zhī jīn dōng chū wèi zhī shān lǐ qú yě

河水枝津东出,谓之邓里渠也。

yòu dōng běi guò chí píng xiàn xi hé zì shān lǐ qú dōng běi jìng chāng xiāng tíng běi yòu dōng běi jìng qiāo áo chéng xi

又东北过茌平县西,河自邓里渠东北径昌乡亭北,又东北径碻磝城西。

shù zhèng jì yuē qiāo áo jīn míng yě zì huáng hé fàn zhōu ér dù zhě jiē wèi jīn yě

《述证记》曰:碻磝,津名也,自黄河泛舟而渡者,皆为津也。

qí chéng lín shuǐ xī nán bēng yú hé

其城临水,西南崩于河。

sòng yuán jiā èr shí qī nián yǐ wáng xuán mó wèi níng shuò jiāng jūn qián fēng rù hé píng qiāo áo shǒu zhī

宋元嘉二十七年,以王玄谟为宁朔将军,前锋入河,平碻磝,守之。

dū du liú yì gōng yǐ shā chéng bù kān shǒu zhào xuán mó lìng huǐ chéng ér hái hòu gèng chéng zhī

都督刘义恭以沙城不堪守,召玄谟令毁城而还,后更城之。

wèi lì jì zhōu zhì cǐ yě

魏立济州,治此也。

hé shuǐ chōng qí xī nán yú yòu bēng yú hé jí gù chí píng xiàn yě

河水冲其西南隅,又崩于河,即故茌平县也。

yīng shào yuē chí shān míng yě

应劭曰:茌,山名也。

xiàn zài shān zhī píng dì gù yuē chí píng yě wáng mǎng zhī gōng chóng yǐ

县在山之平地,故曰茌平也,王莽之功崇矣。

jīng yuē dà hé zài qí xi shān lǐ qú lì qí dōng

《经》曰大河在其西,邓里渠历其东。

jí sī yì yě

即斯邑也。

xī shí lè zhī lì shī huan tún gēng yú chí píng wén gǔ jiǎo bēi duó zhī shēng yú shì xiàn yě

昔石勒之隶师欢,屯耕于茌平,闻鼓角碑铎之声,于是县也。

xi yǔ liáo chéng fēn hé

西与聊城分河。

hé shuǐ yòu dōng běi yǔ shān lǐ qú hé shuǐ shàng chéng dà hé yú dōng ē xiàn xi dōng jìng dōng ē xiàn gù chéng běi

河水又东北与邓里渠合,水上承大河于东阿县西,东径东阿县故城北。

gù wèi yì yě

故卫邑也。

yīng zhòng yuàn yuē yǒu xi gù chēng dōng

应仲瑗曰,有西,故称东。

wèi fēng cáo zhí wèi wáng guó

魏封曹植为王国。

dà chéng běi mén nèi xī cè gāo shàng yǒu dà jǐng qí jù ruò lún shēn liù qī zhàng suì cháng zhǔ jiāo yǐ gòng tiān fǔ

大城北门内西侧,皋上有大井,其巨若轮,深六七丈,岁尝煮胶,以贡天府。

běn cǎo suǒ wèi ē jiāo yě

《本草》所谓阿胶也。

gù shì sú yǒu ā jǐng zhī míng

故世俗有阿井之名。

xiàn chū jiā zēng jiān gù shǐ jì yún qín zhāo wáng fú tài ē zhī jiàn ā gǎo zhī yī yě

县出佳缯缣,故《史记》云秦昭王服太阿之剑,阿缟之衣也。

yòu dōng běi jìng lín yì xiàn yǔ jiāng qú hé

又东北径临邑县,与将渠合。

yòu běi jìng chí píng xiàn dōng lín yì xiàn gù chéng xi běi liú rù yú hé

又北径茌平县东,临邑县故城西,北流入于河。

hé shuǐ yòu dōng běi liú jìng sì dú jīn jīn xī cè àn lín hé yǒu sì dú cí dōng duì sì dú kǒu

河水又东北流径四渎津,津西侧岸,临河有四渎祠,东对四渎口。

hé shuǐ dōng fēn jì yì yuē jǐ shuǐ shòu hé yě

河水东分济,亦曰济水受河也。

rán xíng kǒu shí mén shuǐ duàn bù tōng shǐ zì shì chū dōng běi liú jìng jiǔ lǐ yǔ qīng shuǐ hé

然荥口石门水断不通,始自是出东北流,径九里与清水合。

gù jì dú yě

故济渎也。

zì hé rù jì zì jì rù huái zì huái dá jiāng shuǐ jìng zhōu tōng gù yǒu sì dú zhī míng yě

自河入济,自济入淮,自淮达江,水径周通,故有四渎之名也。

xī zhào shā míng dú zhòng ní lín hé ér tàn

昔赵杀鸣犊,仲尼临河而叹。

zì shì ér fǎn yuē qiū zhī bù jì mìng yě

自是而返曰,丘之不济,命也。

fu qín cāo yǐ wéi kǒng zǐ lín dí shuǐ ér gē yǐ

夫《琴操》以为孔子临狄水而歌矣。

yuē dí shuǐ yǎn xī fēng yáng bō chuán yī diān dǎo gēng xiāng jiā

曰:狄水衍兮风扬波,船揖颠倒更相加。

yú àn lín jì gù dí yě

余案临济,故狄也。

shì jì suǒ jìng de qí tōng chēng yě

是济所径,得其通称也。

hé shuǐ yòu jìng yáng xū xiàn zhī gù chéng dōng sú yóu wèi shì chéng yuē yáng chéng yǐ

河水又径杨墟县之故城东,俗犹谓是城曰阳城矣。

hé shuǐ yòu jìng chí píng chéng dōng yí xiàn tú yě

河水又径茌平城东,疑县徒也。

chéng nèi yǒu gù tái shì wèi zhī shí píng chéng fēi yě

城内有故台,世谓之时平城,非也。

gài zài shí yīn xiāng jìn ěr

盖在、时音相近耳。

yòu dōng běi guò gāo táng xiàn dōng hé shuǐ yú xiàn tà shuǐ zhù zhī

又东北过高唐县东,河水于县,漯水注之。

dì lǐ zhì yuē tà shuǐ chū dōng wǔ yáng

《地理志》曰:漯水出东武阳。

jīn tà shuǐ shàng chéng hé shuǐ yú wǔ yáng xiàn dōng nán xī běi jìng wǔ yáng xīn chéng dōng

今漯水上承河水于武阳县东南,西北径武阳新城东。

cáo cāo wèi dōng jùn suǒ zhì yě

曹操为东郡所治也。

yǐn shuǐ zì dōng mén shí dòu běi zhù yú táng chí tā nán gù jī shàng cún

引水自东门石窦北注于堂池,他南故基尚存。

chéng nèi yǒu yī shí shén dà chéng xī mén míng bīng jǐng mén mén nèi qǔ zhōng bīng jǐng yóu cún

城内有一石甚大,城西门名冰井门,门内曲中,冰井犹存。

mén wài yǒu gù tái hào wǔ yáng tái zā tái yì yǒu yú zhì yí jì

门外有故台,号武阳台,匝台亦有隅雉遗迹。

shuǐ zì chéng dōng běi jìng dōng wǔ yáng xiàn gù chéng nán

水自城东北径东武阳县故城南。

yīng shào yuē xiàn zài wǔ shuǐ zhī yáng wáng mǎng zhī wǔ chāng yě rán zé tà shuǐ yì huò wǔ shuǐ yǐ

应劭曰,县在武水之阳,王莽之武昌也,然则漯水亦或武水矣。

zāng hóng wèi dōng jùn tài shǒu zhì cǐ

臧洪为东郡太守,治此。

cáo cāo wéi zhāng chāo yú yōng qiū hóng yǐ qíng yì qǐng yuán shào jiù zhī bù xǔ hóng yǔ shào jué

曹操围张超于雍丘,洪以情义,请袁绍救之,不许,洪与绍绝。

shào wéi hóng chéng zhōng wú shí hóng hū lì shì yuē hóng yú dà yì bù dé bù sǐ zhū jūn wú shì kōng yǔ cǐ huò

绍围洪,城中无食,洪呼吏士曰:洪于大义,不得不死,诸君无事,空与此祸。

zhòng qì yuē hé rěn shě míng fǔ yě

众泣曰:何忍舍明府也。

nán nǚ bā qiān yú rén xiāng zhěn ér sǐ

男女八千余人,相枕而死。

hóng bù qū shào shā hóng

洪不屈,绍杀洪。

yì rén chén róng wèi chéng wèi yuē níng yǔ zāng hóng tóng rì sǐ bù yǔ jiāng jūn tóng rì shēng

邑人陈容为丞,谓曰:宁与臧洪同日死,不与将军同日生。

shào yòu shā zhī shì wèi shāng tàn

绍又杀之,士为伤叹。

jīn chéng sì zhōu shào wéi guō shàng cún

今城四周,绍围郭尚存。

shuǐ zā huáng qiàn yú chéng dōng běi hé wéi yī dú dōng běi chū guō jìng yáng píng xiàn zhī gāng chéng chéng xi

水匝隍堑,于城东北合为一渎,东北出郭,径阳平县之冈成城西。

jùn guó zhì yuē yáng píng xiàn yǒu gāng chéng tíng

《郡国志》曰:阳平县有冈成亭。

yòu běi jìng yáng píng xiàn gù chéng dōng

又北径阳平县故城东。

hàn zhāo dì yuán píng yuán nián fēng chéng xiàng cài yì wèi hòu guó

汉昭帝元平元年,封丞相蔡义为侯国。

tà shuǐ yòu běi jué shēn dào chéng zhī xi

漯水又北绝莘道城之西。

běi yǒu shēn tíng

北有莘亭。

chūn qiū huán gōng shí liù nián wèi xuān gōng shǐ jí shǐ zhū qí lìng dào dài yú shēn jí shòu jì yǔn yú cǐ tíng

《春秋》桓公十六年,卫宣公使伋使诸齐,令盗待于莘,伋、寿继殒于此亭。

jīng xiāng fán yuē jīn píng yuán yáng píng xiàn běi shí lǐ yǒu gù shēn tíng è xiàn qī yào zì wèi shì qí zhī dào yě

京相璠曰:今平原阳平县北十里,有故莘亭,阨限蹊要,自卫适齐之道也。

wàng xīn tái yú hé shàng gǎn èr zi yú sù líng shī rén chéng zhōu chéng kě bēi yǐ

望新台于河上,感二子于夙龄,诗人乘舟,诚可悲矣。

jīn xiàn dōng yǒu èr zi miào yóu wèi zhī wèi xiào cí yǐ

今县东有二子庙,犹谓之为孝祠矣。

tà shuǐ yòu dōng běi jìng lè píng xiàn gù chéng dōng

漯水又东北径乐平县故城东。

xiàn gù qīng yě

县,故清也。

hàn gāo dì bā nián fēng zhì zhōng tóng yú qīng xuān dì fēng xǔ guǎng hàn shǎo dì wēng sūn yú lè píng bìng wèi hòu guó

汉高帝八年,封窒中同于清,宣帝封许广汉少弟翁孙于乐平,并为侯国。

wáng mǎng zhī qīng zhì yǐ hàn zhāng dì jiàn chū zhōng gèng cóng jīn míng yě

王莽之清治矣,汉章帝建初中,更从今名也。

tà shuǐ yòu běi jìng liáo chéng xiàn gù chéng xi

漯水又北径聊城县故城西。

chéng nèi yǒu jīn chéng zhōu zā yǒu shuǐ nán mén yǒu chí dào jué shuǐ nán chū zì wài fàn zhōu ér xíng yǐ

城内有金城,周匝有水,南门有驰道,绝水南出,自外泛舟而行矣。

dōng mén cè yǒu céng tái xiù chū yún biǎo lǔ zhòng lián suǒ wèi hái gāo táng zhī bīng què liáo chéng zhī zhòng zhě yě

东门侧有层台,秀出云表,鲁仲连所谓还高唐之兵,却聊城之众者也。

tà shuǐ yòu dōng běi jìng qīng hé xiàn gù chéng běi

漯水又东北径清河县故城北。

dì lǐ fēng sú jì yuē gān líng gù qīng hé

《地理风俗记》曰:甘陵,故清河。

qīng hé zài nán shí qī lǐ jīn yú gān líng xiàn gù chéng dōng nán wú chéng yǐ nǐ zhī

清河在南十七里,今于甘陵县故城东南,无城以拟之。

zhí dōng èr shí lǐ yǒu ài tíng chéng dōng nán sì shí lǐ yǒu cǐ chéng nǐ jí qīng hé chéng yě

直东二十里有艾亭城,东南四十里有此城,拟即清河城也。

hòu mán jū zhī gù shì chēng mán chéng yě

后蛮居之,故世称蛮城也。

tà shuǐ yòu dōng běi jìng wén xiāng chéng dōng nán yòu dōng běi jìng bó píng xiàn gù chéng nán

漯水又东北径文乡城东南,又东北径博平县故城南。

chéng nèi yǒu céng tái xiù shàng wáng mǎng gǎi zhī yuē jiā mù yě

城内有层台秀上,王莽改之曰加睦也。

yòu yǔ huáng gōu tóng zhù chuān zé

右与黄沟同注川泽。

huáng gōu chéng liáo chéng guō shuǐ shuǐ fàn zé jīn zhù shuǐ hào zé chuò liú

黄沟承聊城郭水,水泛则津注,水耗则辍流。

zì chéng dōng běi chū jìng qīng hé chéng nán yòu dōng běi jìng shè chéng běi

自城东北出,径清河城南,又东北径摄城北。

chūn qiū suǒ wèi liáo shè yǐ dōng yě

《春秋》所谓聊摄以东也。

sú chēng guō chéng fēi yě

俗称郭城,非也。

chéng dōng xī sān lǐ nán běi èr lǐ dōng xī yú yǒu jīn chéng chéng bēi xià xū guō shàng cún zuǒ yòu duō fén lǒng

城东西三里,南北二里,东西隅有金城,城卑下,墟郭尚存,左右多坟垅。

jīng xiāng fán yuē liáo chéng xiàn dōng běi sān shí lǐ yǒu gù shè chéng jīn cǐ chéng xi qù liáo chéng èr shí wǔ liù lǐ xǔ jí shè chéng zhě yě

京相璠曰:聊城县东北三十里有故摄城,今此城西去聊城二十五、六里许,即摄城者也。

yòu dōng jìng wén xiāng chéng běi yòu dōng nán jìng wáng chéng běi

又东径文乡城北,又东南径王城北。

wèi tài cháng qī nián ān píng wáng zhèn píng yuán suǒ zhù shì wèi zhī wáng chéng

魏太常七年,安平王镇平原所筑,世谓之王城。

tài hé èr shí sān nián ba zhèn lì píng yuán jùn zhì cǐ chéng yě

太和二十三年,罢镇立平原郡,治此城也。

huáng gōu yòu dōng běi liú zuǒ yǔ tà shuǐ yǐn fù shì zhèn hé lù dōng chū yú gāo táng xiàn dà hé yòu biān dōng zhù tà shuǐ yǐ

黄沟又东北流,左与漯水隐覆,势镇河陆,东出于高唐县,大河右边,东注漯水矣。

sāng qīn dì lǐ zhì yuē tà shuǐ chū gāo táng

桑钦《地理志》曰:漯水出高唐。

yú àn zhú shū mù tiān zǐ chuán chēng dīng mǎo tiān zǐ zì wǔ lù dōng zhēng diào yú tà shuǐ yǐ jì shū rén shì yuē jì qiū

余按《竹书》、《穆天子传》称,丁卯,天子自五鹿东征,钓于漯水,以祭淑人,是曰祭丘;

jǐ sì tiān zǐ dōng zhēng sì mǎ yú tà shuǐ zhī shàng

己巳,天子东征,食马于漯水之上。

xún qí yán lì jìng qù bù dé jìn chū gāo táng yě

寻其沿历径趣,不得近出高唐也。

sāng shì suǒ yán gài jīn liú suǒ chū cì yú shì jiān yě

桑氏所言,盖津流所出,次于是间也。

sú yǐ shì shuǐ shàng chéng yú hé yì wèi zhī yuán hé yǐ

俗以是水上承于河,亦谓之源河矣。

tà shuǐ yòu dōng běi jìng yuán xiàn gù chéng xi

漯水又东北径援县故城西。

wáng mǎng zhī dōng shùn tíng yě

王莽之东顺亭也。

dù yù shì de yuē jǐ nán zhù ā xiàn xī běi yǒu yuán chéng

杜预《释地》曰:济南祝阿县西北有援城。

tà shuǐ yòu dōng běi jìng gāo táng xiàn gù chéng dōng

漯水又东北径高唐县故城东。

xī qí wēi wáng shǐ xī zi shǒu gāo táng zhào rén bù gǎn yú yú hé jí lǔ zhòng lián zi wèi tián bā yuē jīn chu jūn nán yáng zhào fá gāo táng zhě yě

昔齐威王使肸子守高唐,赵人不敢渔于河,即鲁仲连子谓田巴曰:今楚军南阳,赵伐高唐者也。

chūn qiū zuǒ zhuàn āi gōng shí nián zhào yāng shuài shī fá qí qǔ lí jí yuán huǐ gāo táng zhī guō

《春秋左传》哀公十年,赵鞅帅师伐齐,取犁及辕,毁高唐之郭。

dù yù yuē yuán jí yuán yě

杜预曰:辕即援也。

zhù ā xiàn xī běi yǒu gāo táng chéng

祝阿县西北有高唐城。

tà shuǐ yòu dōng běi jìng tà yīn xiàn gù chéng běi

漯水又东北径漯阴县故城北。

xiàn gù lí yì yě hàn wǔ dì yuán guāng sān nián fēng xiōng nú jiàng wáng wáng mǎng gēng míng yì chéng

县,故犁邑也,汉武帝元光三年封匈奴降王,王莽更名翼成。

lì běi tà yīn chéng nán

历北漯阴城南。

fú chēn wèi zhī tà yáng chéng nán yǒu wèi yǎn zhōu cì shǐ liú dài bēi

伏琛谓之漯阳,城南有魏沇州刺史刘岱碑。

dì lǐ fēng sú jì yuē píng yuán tà yīn xiàn jīn jù tà tíng shì yě

《地理风俗记》曰:平原漯阴县,今巨漯亭是也。

tà shuǐ yòu dōng běi jìng zhe xiàn gù chéng nán yòu dōng běi jìng cuī shì chéng běi

漯水又东北径著县故城南,又东北径崔氏城北。

chūn qiū zuǒ zhuàn xiāng gōng èr shí qī nián cuī chéng qǐng lǎo yú cuī zhě yě

《春秋左传》襄公二十七年,崔成请老于崔者也。

dù yù shì de yuē jǐ nán dōng cháo yáng xiàn xī běi yǒu cuī shì chéng

杜预《释地》曰:济南东朝阳县西北有崔氏城。

tà shuǐ yòu dōng běi jìng dōng cháo yáng xiàn gù chéng nán

漯水又东北径东朝阳县故城南。

hàn gāo dì qī nián fēng dū wèi zǎi jì wèi hòu guó

汉高帝七年,封都尉宰寄为侯国。

dì lǐ fēng sú jì yuē nán yáng yǒu cháo yáng xiàn gù jiā dōng

《地理风俗记》曰:南阳有朝阳县,故加东。

dì lǐ zhì yuē wáng mǎng zhī xiū zhì yě

《地理志》曰:王莽之修治也。

tà shuǐ yòu dōng jìng hàn zhēng jūn fú shēng mù nán

漯水又东径汉征君伏生墓南。

bēi jié shàng cún yǐ míng jīng wèi qín bó shì

碑碣尚存,以明经为秦博士。

qín kēng rú shì fú shēng yǐn yān

秦坑儒士,伏生隐焉。

hàn xìng jiào yú qí lǔ zhī jiān zhuàn wǔ jīng shàng shū dà chuán wén dì ān chē zhēng zhī

汉兴,教于齐、鲁之间,撰《五经》、《尚书大传》,文帝安车征之。

nián lǎo bù xíng nǎi shǐ zhǎng gù ōu yáng shēng děng shòu shàng shū yú zhēng jūn hào yuē fú shēng zhě yě

年老不行,乃使掌故欧阳生等受《尚书》于征君,号曰伏生者也。

tà shuǐ yòu dōng jìng zōu píng xiàn gù chéng běi

漯水又东径邹平县故城北。

gǔ zōu hòu guó shùn hòu yáo xìng yě

古邹侯国,舜后姚姓也。

yòu dōng běi jìng dōng zōu chéng běi

又东北径东邹城北。

dì lǐ zhì qiān shèng jùn yǒu dōng zōu xiàn

《地理志》,千乘郡有东邹县。

tà shuǐ yòu dōng běi jìng jiàn xìn xiàn gù chéng běi

漯水又东北径建信县故城北。

hàn gāo dì qī nián fēng lóu jìng wèi hòu guó

汉高帝七年,封娄敬为侯国。

yīng shào yuē lín jì xiàn xī běi wǔ shí lǐ yǒu jiàn xìn chéng dū wèi zhì gù chéng zhě yě

应劭曰:临济县西北五十里有建信城,都尉治故城者也。

tà shuǐ yòu dōng běi jìng qiān shèng xiàn èr chéng jiān

漯水又东北径千乘县二城间。

hàn gāo dì liù nián yǐ wéi qiān shèng jùn wáng mǎng zhī jiàn xìn yě

汉高帝六年,以为千乘郡,王莽之建信也。

zhāng dì jiàn chū sì nián wèi wáng guó hé dì yǒng yuán qī nián gǎi wéi lè ān jùn

章帝建初四年为王国,和帝永元七年,改为乐安郡。

gù qí de

故齐地。

fú chēn yuē qiān shèng chéng zài qí chéng xī běi bǎi wǔ shí lǐ gé huì shuǐ jí tà shuǐ zhī bié míng yě

伏琛曰:千乘城在齐城西北百五十里,隔会水,即漯水之别名也。

yòu dōng běi wèi mǎ cháng kēng kēng dōng xī bā shí lǐ nán běi sān shí lǐ luàn hé zhī liú ér rù yú hǎi

又东北为马常坑,坑东西八十里,南北三十里,乱河枝流而入于海。

hé hǎi zhī ráo cí yān wèi zuì

河、海之饶,兹焉为最。

dì lǐ fēng sú jì yuē tà shuǐ dōng běi zhì qiān shèng rù hǎi hé shèng zé tōng jīn wěi hǎi shuǐ hào zé wēi juān jué liú

《地理风俗记》曰:漯水东北至千乘入海,河盛则通津委海,水耗则微涓绝流。

shū fú yú jì tà yì shì shuǐ zhě yě

《书》浮于济、漯,亦是水者也。

yòu dōng běi guò yáng xū xiàn dōng shāng hé chū yān

又东北过杨虚县东,商河出焉。

dì lǐ zhì yáng xū píng yuán zhī lì xiàn yě

《地理志》:杨虚,平原之隶县也。

hàn wén dì sì nián yǐ fēng qí dào huì wáng zǐ jiāng lǘ wèi hòu guó yě

汉文帝四年,以封齐悼惠王子将闾为侯国也。

chéng zài gāo táng chéng zhī xī nán jīng cì yú cǐ shì bù bǐ yě

城在高唐城之西南,《经》次于此,是不比也。

shāng hé shǒu shòu hé shuǐ yì tà shuǐ jí zé shuǐ suǒ tán yě

商河首受河水,亦漯水及泽水所潭也。

yuān ér bù liú shì wèi zhī qīng shuǐ

渊而不流,世谓之清水。

zì cǐ suī shā zhǎng tián sāi jué jī shàng cún

自此虽沙涨填塞,厥迹尚存。

lì zé ér běi sú wèi zhī luò lǐ kēng

历泽而北,俗谓之落里坑。

jìng zhāng gōng chéng xi yòu běi zhòng yuán qián fā yì yuē xiǎo zhāng hé

径张公城西,又北,重源潜发,亦曰小漳河。

shāng zhāng shēng xiāng jìn gù zì yǔ dú yí ěr

商、漳声相近,故字与读移耳。

shāng hé yòu běi jìng píng yuán xiàn dōng yòu jìng ān dé xiàn gù chéng nán yòu dōng běi jìng píng chāng xiàn gù chéng nán yòu dōng jìng bān xiàn gù chéng nán yòu dōng jìng lè líng xiàn gù chéng nán

商河又北径平原县东,又径安德县故城南,又东北径平昌县故城南,又东径般县故城南,又东径乐陵县故城南。

hàn xuān dì dì jié sì nián fēng shì zhōng shǐ zǐ cháng wèi hòu guó

汉宣帝地节四年,封侍中史子长为侯国。

shāng hé yòu dōng jìng lì xiàn gù chéng nán

商河又东径朸县故城南。

gāo hòu bā nián fēng qí dào huì wáng zǐ liú pì guāng wèi hòu guó wáng mǎng gèng zhī yuē zhāng xiāng

高后八年,封齐悼惠王子刘辟光为侯国,王莽更之曰张乡。

yīng shào yuē bān xiàn dōng nán liù shí lǐ yǒu lì xiāng chéng gù xiàn yě

应劭曰:般县东南六十里有朸乡城,故县也。

shā gōu shuǐ zhù zhī shuǐ nán chū dà hé zhī yáng quán yuán zhī bù hé hé zhě èr bǎi bù qí shuǐ běi liú zhù shāng hé shāng hé yòu dōng běi liú jìng mǎ lǐng chéng xī běi qū ér dōng zhù nán zhuǎn jìng chéng dōng

沙沟水注之,水南出大河之阳,泉源之不合河者二百步,其水北流注商河,商河又东北流径马岭城西北,屈而东注南转,径城东。

chéng zài hé qū zhī zhōng dōng hǎi wáng yuè zhǎn jí sāng yú shì chéng

城在河曲之中,东海王越斩汲桑于是城。

shāng hé yòu dōng běi jìng fù píng xiàn gù chéng běi

商河又东北径富平县故城北。

dì lǐ zhì yuē hòu guó yě

《地理志》曰:侯国也。

wáng mǎng yuē lè ān tíng

王莽曰乐安亭。

yīng shào yuē míng dì gēng míng yàn cì

应劭曰:明帝更名厌次。

hǎn yīn yuē yàn cì xiàn běn fù píng hóu chē qí jiāng jūn zhāng ān shì zhī fēng yì

阚骃曰:厌次县本富平侯、车骑将军张安世之封邑。

fēi yě

非也。

àn hàn shū zhāo dì yuán fèng liù nián fēng yòu jiāng jūn zhāng ān shì wèi fù píng hòu

案《汉书》,昭帝元凤六年,封右将军张安世为富平侯。

hōng zi yán shòu sì guó zài chén liú bié yì zài wèi jùn

薨,子延寿嗣国,在陈留别邑,在魏郡。

chén liú fēng sú chuán yuē chén liú wèi shì xiàn ān líng xiāng gù fù píng xiàn yě shì nǎi ān shì suǒ shí yǐ

《陈留风俗传》曰:陈留尉氏县安陵乡,故富平县也,是乃安世所食矣。

suì rù zū qiān yú wàn yán shòu zì yǐ shēn wú gōng dé hé kān jiǔ jū xiān rén dà guó shàng shū qǐng jiǎn hù

岁入租千余万,延寿自以身无功德,何堪久居先人大国,上书请减户。

tiān zǐ yǐ wéi yǒu ràng xǐ fēng píng yuán bìng shí yī yì hù kǒu rú gù ér shuì jiǎn bàn

天子以为有让,徙封平原,并食一邑,户口如故,而税减半。

shí sān zhōu zhì yuē míng dì shuǐ píng wǔ nián gǎi yuē yàn cì yǐ

《十三州志》曰:明帝水平五年,改曰厌次矣。

àn shǐ jì

案《史记。

gāo zǔ gōng chén hòu zhě nián biǎo gāo dì liù nián fēng yuán qǐng wèi hòu guó

高祖功臣侯者年表》,高帝六年,封元顷为侯国。

xú guǎng yīn yì yuē hàn shū zuò ài lèi

徐广《音义》曰:《汉书》作爱类。

shì zhī yàn cì jiù míng fēi shǐ míng dì gài fù gù ěr

是知厌次旧名,非始明帝,盖复故耳。

xiàn xi yǒu dōng fāng shuò zhǒng zhǒng cè yǒu cí cí yǒu shén yàn

县西有东方朔冢,冢侧有祠,祠有神验。

shuǐ cè yǒu yún chéng hàn wǔ dì yuán fēng sì nián fēng qí xiào wáng zi liú xìn wèi hòu guó yě

水侧有云城,汉武帝元封四年,封齐孝王子刘信为侯国也。

shāng hé yòu fēn wéi èr shuǐ nán shuǐ wèi zhī zhǎng cóng gōu dōng liú qīng zhù yú hǎi

商河又分为二水,南水谓之长丛沟,东流倾注于海。

gōu nán hǎi cè yǒu pú tái tái gāo bā zhàng fāng èr bǎi bù

沟南海侧,有蒲台,台高八丈,方二百步。

sān qí lüè jì yuē lì chéng dōng nán yǒu pú tái qín shǐ huáng dōng yóu hǎi shàng yú tái shàng pán pú xì mǎ zhì jīn měi suì pú shēng yíng wěi ruò yǒu xì zhuàng shì shuǐ yáng kě yǐ wèi jiàn

《三齐略记》曰:鬲城东南有蒲台,秦始皇东游海上,于台上蟠蒲系马,至今每岁蒲生,萦委若有系状,似水杨,可以为箭。

jīn dōng qù hǎi sān shí lǐ

今东去海三十里。

běi shuǐ shì yòu wèi zhī bǎi báo dú dōng běi liú zhù yú hǎi shuǐ yǐ

北水世又谓之百薄渎,东北流注于海水矣。

dà hé yòu dōng běi jìng gāo táng xiàn gù chéng xi

大河又东北径高唐县故城西。

chūn qiū zuǒ zhuàn xiāng gōng shí jiǔ nián qí líng gōng fèi tài zǐ guāng ér lì gōng zǐ yá yǐ sù shā wèi wèi shǎo fù

《春秋左传》襄公十九年,齐灵公废太子光而立公子牙,以夙沙卫为少傅。

qí hóu zú cuī zhù nì guāng guāng lì shā gōng zǐ yá yú jù dú zhī qiū wèi bēn gāo táng yǐ pàn

齐侯卒,崔杼逆光,光立,杀公子牙于句渎之丘,卫奔高唐以叛。

jīng xiāng fán yuē běn píng yuán xiàn yě qí zhī xī bǐ yě

京相璠曰:本平原县也,齐之西鄙也。

dà hé jìng qí xi ér bù chū qí dōng jīng yán chū dōng wù ěr

大河径其西而不出其东,《经》言出东,误耳。

dà hé yòu běi jìng zhāng gōng chéng

大河又北径张公城。

lín cè hé méi wèi qīng zhōu cì shǐ zhāng zhì cǐ gù shì wèi zhī zhāng gōng chéng

临侧河湄,卫青州刺史张治此,故世谓之张公城。

shuǐ yǒu jīn yān míng zhī yuē zhāng gōng dù

水有津焉,名之曰张公渡。

hé shuǐ yòu běi jìng píng yuán xiàn gù chéng dōng

河水又北径平原县故城东。

dì lǐ fēng sú jì yuē yuán bó píng yě gù yuē píng yuán yǐ

《地理风俗记》曰:原,博平也,故曰平原矣。

xiàn gù píng yuán jùn zhì yǐ

县,故平原郡治矣。

hàn gāo dì liù nián zhì wáng mǎng gǎi yuē hé píng yě

汉高帝六年置,王莽改曰河平也。

jìn zhuó yuē qí xi yǒu píng yuán

晋灼曰:齐西有平原。

hé shuǐ dōng běi guò gāo táng gāo táng jí píng yuán yě

河水东北过高唐,高唐,即平原也。

gù jīng yán hé shuǐ jìng gāo táng xiàn dōng

故《经》言,河水径高唐县东。

fēi yě

非也。

àn dì lǐ zhì yuē gāo táng piào shuǐ suǒ chū píng yuán zé dǔ mǎ hé dǎo yān míng píng yuán fēi gāo táng dà hé bù dé chū qí dōng shěn yǐ

按《地理志》曰:高唐漂水所出,平原则笃马河导焉,明平原非高唐,大河不得出其东审矣。

dà hé yòu yì shì wèi zhī gān zǎo gōu

大河右溢,世谓之甘枣沟。

shuǐ cè duō zǎo gù sú qǔ míng yān

水侧多枣,故俗取名焉。

hé shèng zé wěi fàn shuǐ hào zé chuò liú

河盛则委泛,水耗则辍流。

gù gōu yòu dōng běi lì zhǎng dī jìng tà yīn lǐ běi dōng jìng zhe chéng běi dōng wèi bēi diàn yuān tán xiāng jiē shì wèi zhī huì yě báo

故沟又东北历长堤,径漯阴里北,东径著城北,东为陂淀渊潭相接,世谓之秽野薄。

hé shuǐ yòu dōng běi jìng ā yáng xiàn gù chéng xi

河水又东北径阿阳县故城西。

hàn gāo dì liù nián fēng láng zhōng wàn xīn wèi hòu guó

汉高帝六年,封郎中万䜣为侯国。

yīng shào yuē tà yīn xiàn dōng nán wǔ shí lǐ yǒu ā yáng xiāng gù xiàn yě

应劭曰:漯阴县东南五十里有阿阳乡,故县也。

yòu dōng běi guò tà yáng xiàn běi hé shuǐ zì píng yuán zuǒ jìng ān dé chéng dōng ér běi wèi lù jiǎo jīn

又东北过漯阳县北,河水自平原左径安德城东,而北为鹿角津。

dōng běi jìng bān xiàn lè líng lì xiāng zhì yàn cì xiàn gù chéng nán wèi yàn cì hé

东北径般县、乐陵、朸乡至厌次县故城南,为厌次河。

hàn ān dì yǒng chū èr nián jù zéi bì háo děng shù bǎi shèng chuán kòu píng yuán xiàn lìng liú xióng mén xià xiǎo lì suǒ fǔ fú zhōu zhuī zhì yàn cì jīn yǔ zéi hé zhàn bìng wèi zéi qín

汉安帝永初二年,剧贼毕豪等数百乘船寇平原,县令刘雄,门下小吏所辅,浮舟追至厌次津,与贼合战,并为贼擒。

qiú dài xióng háo zòng xióng yú cǐ jīn

求代雄,豪纵雄于此津。

suǒ fǔ kě wèi xiào jìn ài jìng yì jí jūn chén yǐ

所辅可谓孝尽爱敬,义极君臣矣。

hé shuǐ yòu jìng tà yīn xiàn gù chéng běi wáng mǎng zhī jù wǔ xiàn yě

河水右径漯阴县故城北,王莽之巨武县也。

hé shuǐ yòu dōng běi wèi tà wò jīn zài tà wò xiàn gù chéng nán wáng mǎng zhī yán tíng zhě yě

河水又东北为漯沃津,在漯沃县故城南,王莽之延亭者也。

dì lǐ fēng sú jì yuē qiān shèng xiàn xī běi wǔ shí lǐ yǒu dà hé hé běi yǒu tà wò chéng gù xiàn yě

《地理风俗记》曰:千乘县西北五十里有大河,河北有漯沃城,故县也。

wèi gǎi wéi hòu bù tíng jīn sú suì míng zhī yuē yòu fǔ chéng

魏改为后部亭,今俗遂名之曰右辅城。

hé shuǐ yòu dōng jìng qiān shèng chéng běi

河水又东径千乘城北。

fú chēn zhī suǒ wèi qiān shèng běi chéng zhě yě

伏琛之所谓千乘北城者也。

yòu dōng běi guò lì xiàn běi yòu dōng běi guò jiǎ xià yì jǐ shuǐ cóng xi lái zhù zhī

又东北过利县北,又东北过甲下邑,济水从西来注之。

yòu dōng běi rù yú hǎi

又东北入于海。

hé shuǐ yòu dōng fēn wéi èr shuǐ zhī jīn dōng jìng jiǎ xià chéng nán dōng nán lì mǎ cháng kēng zhù jì

河水又东分为二水,枝津东径甲下城南,东南历马常坑注济。

jīng yán jǐ shuǐ zhù hé fēi yě

《经》言济水注河,非也。

hé shuǐ zì zhī jīn dōng běi liú jìng jiǎ xià yì běi shì wèi zhī cāng zǐ chéng

河水自枝津东北流,径甲下邑北,世谓之仓子城。

yòu dōng běi liú rù yú hǎi

又东北流,入于海。

huái nán zǐ yuē jiǔ zhé zhù yú hǎi ér liú bù jué zhě kūn lún zhī shū yě

《淮南子》曰:九折注于海,而流不绝者,昆仑之输也。

shàng shū

《尚书。

yǔ gòng yuē jiā yòu jié shí rù yú hé

禹贡》曰:夹右碣石入于河。

shān hǎi jīng yuē jié shí zhī shān shéng shuǐ chū yān dōng liú zhù yú hé

《山海经》曰:碣石之山,绳水出焉,东流注于河。

hé zhī rù hǎi jiù zài jié shí jīn chuān liú suǒ dǎo fēi yǔ dú yě

河之入海,旧在碣石,今川流所导,非禹渎也。

zhōu dìng wáng wǔ nián hé xǐ gù dú

周定王五年,河徙故渎。

gù bān gù yuē shāng jié zhōu yí yě

故班固曰:商竭,周移也。

yòu yǐ hàn wǔ dì yuán guāng èr nián hé yòu xǐ dōng jùn gèng zhù bó hǎi

又以汉武帝元光二年,河又徙东郡,更注渤海。

shì yǐ hàn sī kōng yuàn wáng huáng yán yuē wǎng zhě tiān cháng lián yǔ dōng běi fēng hǎi shuǐ yì xī nán chū qīn shù bǎi lǐ

是以汉司空掾王璜言曰:往者,天尝连雨,东北风,海水溢,西南出侵数百里。

gù zhāng zhé yún jié shí zài hǎi zhōng

故张折云:碣石在海中。

gài lún yú hǎi shuǐ yě

盖沦于海水也。

xī yàn qí liáo kuàng fēn zhì yíng zhōu jīn chéng jiè hǎi bīn hǎi shuǐ běi qīn chéng chuí lún zhě bàn

昔燕、齐辽旷,分置营州,今城届海滨,海水北侵,城垂沦者半。

wáng huáng zhī yán xìn ér yǒu zhēng

王璜之言,信而有征;

jié shí rù hǎi fēi wú zhèng yǐ

碣石入海,非无证矣。

✦ You read 卷五

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.