lùn qī shǒu mài zhèng wǔ tiáo fāng bā shǒu
（论七首脉证五条方八首）
shī yuē bìng yǒu fēng shuǐ yǒu pí shuǐ yǒu zhèng shuǐ yǒu shí shuǐ yǒu huáng hàn
师曰：病有风水、有皮水、有正水、有石水、有黄汗。
fēng shuǐ qí mài zì fú wài zhèng gǔ jié téng tòng è fēng
风水，其脉自浮，外证骨节疼痛，恶风；
pí shuǐ qí mài yì fú wài zhèng fū zhǒng àn zhī méi zhǐ bù è fēng qí fù rú gǔ bù kě dāng fā qí hàn
皮水，其脉亦浮，外证胕肿，按之没指，不恶风，其腹如鼓，不渴，当发其汗；
zhèng shuǐ qí mài chén chí wài zhèng zì chuǎn
正水，其脉沉迟，外证自喘；
shí shuǐ qí mài zì chén wài zhèng fù mǎn bù chuǎn
石水，其脉自沉，外证腹满不喘；
huáng hàn qí mài chén chí shēn fā rè xiōng mǎn sì zhī tóu miàn zhǒng jiǔ bù yù bì zhì yōng nóng
黄汗，其脉沉迟，身发热，胸满，四肢头面肿，久不愈，必致痈脓。
mài fú ér hóng fú zé wèi fēng hóng zé wéi qì
脉浮而洪，浮则为风，洪则为气。
fēng qì xiāng bó fēng qiáng zé wèi yǐn zhěn shēn tǐ wèi yǎng yǎng wèi xiè fēng jiǔ wèi jiā lài qì qiáng zé wèi shuǐ nán yǐ fǔ yǎng
风气相搏，风强则为隐疹，身体为痒，痒为泄风，久为痂癞，气强则为水，难以俯仰。
fēng qì xiāng jī shēn tǐ hóng zhǒng hàn chū nǎi yù è fēng zé xū cǐ wèi fēng shuǐ
风气相击，身体洪肿，汗出乃愈，恶风则虚，此为风水；
bù è fēng zhě xiǎo biàn tōng lì shàng jiāo yǒu hán qí kǒu duō xián cǐ wèi huáng hàn
不恶风者，小便通利，上焦有寒，其口多涎，此为黄汗。
cùn kǒu mài chén huá zhě zhōng yǒu shuǐ qì miàn mù zhǒng dà yǒu rè míng yuē fēng shuǐ
寸口脉沉滑者，中有水气，面目肿大，有热，名曰风水。
shì rén zhī mù kē shàng wēi yōng rú cán xīn wò qǐ zhuàng qí jǐng mài dòng shí shí hāi àn qí shǒu zú shàng xiàn ér bù qǐ zhě fēng shuǐ
视人之目窠*上微拥，如蚕新卧起状，其颈脉动，时时咳，按其手足上，陷而不起者，风水。
tài yáng bìng mài fú ér jǐn fǎ dāng gǔ jié téng tòng fǎn bù téng shēn tǐ fǎn zhòng ér suān qí rén bù kě hàn chū jí yù cǐ wèi fēng shuǐ
太阳病，脉浮而紧，法当骨节疼痛，反不疼，身体反重而酸，其人不渴，汗出即愈，此为风水。
wù hán zhě cǐ wèi jí xū fā hàn de zhī
恶寒者，此为极虚，发汗得之。
kě ér bù è hán zhě cǐ wèi pí shuǐ
渴而不恶寒者，此为皮水。
shēn zhǒng ér lěng zhuàng rú zhōu bì xiōng zhōng zhì bù néng shí fǎn jù tòng mù zào bù dé mián cǐ wèi huáng hàn tòng zài gǔ jié
身肿而冷，状如周痹，胸中窒，不能食，反聚痛，暮躁不得眠，此为黄汗，痛在骨节。
hāi ér chuǎn bù kě zhě cǐ wèi pí zhàng qí zhuàng rú zhǒng fā hàn jí yù
咳而喘，不渴者，此为脾胀，其状如肿，发汗即愈。
rán zhū bìng cǐ zhě kě ér xià lì xiǎo biàn shù zhě jiē bù kě fā hàn
然诸病此者，渴而下利，小便数者，皆不可发汗。
lǐ shuǐ zhě yī shēn miàn mù huáng zhǒng qí mài chén xiǎo biàn bù lì gù lìng bìng shuǐ
里水者，一身面目黄肿，其脉沉，小便不利，故令病水。
jiǎ rú xiǎo biàn zì lì cǐ wáng jīn yè gù lìng kě yě yuè bì jiā shù tāng zhǔ zhī fāng jiàn xià
假如小便自利，此亡津液，故令渴也，越婢加术汤主之（方见下）。
fū yáng mài dāng fú jīn fǎn jǐn běn zì yǒu hán shàn jiǎ fù zhōng tòng yī fǎn xià zhī xià zhī jí xiōng mǎn duǎn qì
趺阳脉当伏，今反紧，本自有寒，疝瘕，腹中痛，医反下之，下之即胸满短气；
fū yáng mài dāng fú jīn fǎn shù běn zì yǒu rè xiāo gǔ xiǎo biàn shù jīn fǎn bù lì cǐ yù zuò shuǐ
趺阳脉当伏，今反数，本自有热，消谷，小便数，今反不利，此欲作水。
cùn kǒu mài fú ér chí fú mài zé rè chí mài zé qián rè qián xiāng bó míng mù chén
寸口脉浮而迟，浮脉则热，迟脉则潜，热潜相搏，名目沉；
fū yáng mài fú ér shù fú mài jí rè shù mài jí zhǐ rè zhǐ xiāng bó míng yuē fú
趺阳脉浮而数，浮脉即热，数脉即止，热止相搏，名曰伏；
chén fú xiāng bó míng yuē shuǐ
沉伏相搏，名曰水；
chén zé mài luò xū fú zé xiǎo biàn nán xū nán xiāng bó shuǐ zǒu pí fū jí wéi shuǐ yǐ
沉则脉络虚，伏则小便难，虚难相搏，水走皮肤，即为水矣。
cùn kǒu mài xián ér jǐn xián zé wèi qì bù xíng jí wù hán shuǐ bù zhān liú zǒu yú cháng jiān
寸口脉弦而紧，弦则卫气不行，即恶寒，水不沾流，走于肠间。
shǎo yīn mài jǐn ér chén jǐn zé wèi tòng chén zé wèi shuǐ xiǎo biàn jí nán
少阴脉紧而沉，紧则为痛，沉则为水，小便即难。
mài de zhū chén dāng zé yǒu shuǐ shēn tǐ zhǒng zhòng
脉得诸沉，当责有水，身体肿重。
shuǐ bìng mài chū zhě sǐ
水病脉出者死。
fu shuǐ bìng rén mù xià yǒu wò cán miàn mù xiān zé mài fú qí rén xiāo kě
夫水病人，目下有卧蚕，面目鲜泽，脉伏，其人消渴。
bìng shuǐ fù dà xiǎo biàn bù lì qí mài chén jué zhě yǒu shuǐ kě xià zhī
病水腹大，小便不利，其脉沉绝者，有水，可下之。
wèn yuē bìng xià lì hòu kě yǐn shuǐ xiǎo biàn bù lì fù mǎn yīn zhǒng zhě hé yě
问曰：病下利后，渴饮水，小便不利，腹满因肿者，何也？
dá yuē cǐ fǎ dāng bìng shuǐ ruò xiǎo biàn zì lì jí hàn chū zhě zì dāng yù
答曰：此法当病水，若小便自利及汗出者，自当愈。
xīn shuǐ zhě qí shēn zhòng ér shǎo qì bù dé wò fán ér zào qí rén yīn zhǒng
心水者，其身重而少气，不得卧，烦而躁，其人阴肿；
gān shuǐ zhě qí fù dà bù néng zì zhuàn cè xié xià fù tòng shí shí jīn yè wēi shēng xiǎo biàn xù tōng
肝水者，其腹大，不能自转侧，胁下腹痛，时时津液微生，小便续通；
fèi shuǐ zhě qí shēn zhǒng xiǎo biàn nán shí shí yā táng
肺水者，其身肿，小便难，时时鸭溏；
pí shuǐ zhě qí fù dà sì zhī kǔ zhòng jīn yè bù shēng dàn kǔ shǎo qì xiǎo biàn nán
脾水者，其腹大，四肢苦重，津液不生，但苦少气，小便难；
shèn shuǐ zhě qí fù dà qí zhǒng yāo tòng bù dé ruò yīn xià shī rú niú bí shàng hàn qí zú nì lěng miàn fǎn shòu
肾水者，其腹大，脐肿腰痛，不得溺，阴下湿如牛鼻上汗，其足逆冷，面反瘦。
shī yuē zhū yǒu shuǐ zhě yāo yǐ xià zhǒng dāng lì xiǎo biàn
师曰：诸有水者，腰以下肿，当利小便；
yāo yǐ shàng zhǒng dāng fā hàn nǎi yù
腰以上肿，当发汗乃愈。
shī yuē cùn kǒu mài chén ér chí chén zé wèi shuǐ chí zé wèi hán hán shuǐ xiāng bó
师曰：寸口脉沉而迟，沉则为水，迟则为寒，寒水相搏。
fū yáng mài fú shuǐ gǔ bù huà pí qì shuāi zé wù qīng wèi qì shuāi zé shēn zhǒng
趺阳脉伏，水谷不化，脾气衰则鹜清，胃气衰则身肿。
shǎo yáng mài bēi shǎo yīn mài xì nán zǐ zé xiǎo biàn bù lì fù rén zé jīng shuǐ bù tōng jīng wèi xuè xuè bù lì zé wèi shuǐ míng yuē xuè fēn
少阳脉卑，少阴脉细，男子则小便不利，妇人则经水不通，经为血，血不利则为水，名曰血分。
wèn yuē bìng zhě kǔ shuǐ miàn mù shēn tǐ sì zhī jiē zhǒng xiǎo biàn bù lì mài zhī bù yán shuǐ fǎn yán xiōng zhōng tòng qì shàng chōng yàn zhuàng rú zhì ròu dāng wēi ké chuǎn
问曰：病者苦水，面目身体四肢皆肿，小便不利，脉之不言水，反言胸中痛，气上冲咽，状如炙肉，当微咳喘。
shěn rú shī yán qí mài hé lèi
审如师言，其脉何类？
shī yuē cùn kǒu chén ér jǐn chén wèi shuǐ jǐn wèi hán chén jǐn xiāng bó jié zài guān yuán shǐ shí dāng wēi nián shèng bù jué
师曰：寸口沉而紧，沉为水，紧为寒，沉紧相搏，结在关元，始时当微，年盛不觉。
yáng shuāi zhī hòu yíng wèi xiāng gān yáng sǔn yīn shèng jié hán wēi dòng shèn qì shàng chōng hóu yān sāi yē xié xià jí tòng yī yǐ wéi liú yǐn ér dà xià zhī qì jī bù qù qí bìng bù chú
阳衰之后，营卫相干，阳损阴盛，结寒微动，肾气上冲，喉咽塞噎，胁下急痛，医以为留饮而大下之，气击不去，其病不除。
hòu zhòng tǔ zhī wèi jiā xū fán yàn zào yù yǐn shuǐ xiǎo biàn bù lì shuǐ gǔ bù huà miàn mù shǒu zú fú zhǒng
后重吐之，胃家虚烦，咽燥欲饮水，小便不利，水谷不化，面目手足浮肿。
yòu yǐ tíng lì wán xià shuǐ dāng shí rú xiǎo chāi shí yǐn guò dù zhǒng fù rú qián xiōng xié kǔ tòng xiàng ruò bēn tún qí shuǐ yáng yì zé fú ké chuǎn nì
又以葶苈丸下水，当时如小差，食饮过度，肿复如前，胸胁苦痛，象若奔豚，其水扬溢，则浮咳喘逆。
dāng xiān gōng jī chōng qì lìng zhǐ nǎi zhì hāi hāi zhǐ qí chuǎn zì chà
当先攻击冲气令止，乃治咳，咳止，其喘自差。
xiān zhì xīn bìng bìng dāng zài hòu
先治新病，病当在后。
fēng shuǐ mài fú shēn zhòng hàn chū è fēng zhě fáng yǐ huáng qí tāng zhǔ zhī
风水，脉浮身重，汗出恶风者，防已黄芪汤主之。
fù tòng zhě jiā sháo yào
腹痛者加芍药。
fáng yǐ huáng qí tāng fāng
防已黄芪汤方
fáng jǐ yī liǎng huáng qí yī liǎng yī fēn bái zhú sān fēn gān cǎo bàn liǎng zhì
防己一两黄芪一两一分白术三分甘草半两（炙）
yòu cuò měi fú wǔ qián bǐ shēng jiāng sì piàn zǎo yī méi shuǐ zhǎn bàn jiān qǔ bā fēn qù zǐ kě fú liáng jiǔ zài fú
右锉，每服五钱匕，生姜四片，枣一枚，水盏半，煎取八分，去滓，渴服，良久再服。
fēng shuǐ è fēng yī shēn xī zhǒng mài fú bù kě xù zì hàn chū wú dà rè yuè bì tāng zhǔ zhī
风水恶风，一身悉肿，脉浮不渴，续自汗出，无大热，越婢汤主之。
yuè bì tāng fāng
越婢汤方
má huáng liù liǎng shí gāo bàn jīn shēng jiāng sān liǎng dà zǎo shí wǔ méi gān cǎo èr liǎng
麻黄六两石膏半斤生姜三两大枣十五枚甘草二两
yòu wǔ wèi yǐ shuǐ liù shēng xiān zhǔ má huáng qù shàng mò nèi zhū yào zhǔ qǔ sān shēng fēn wēn sān fú
右五味，以水六升，先煮麻黄，去上沫，内诸药，煮取三升，分温三服。
è fēng zhě jiā fù zǐ yī méi pào
恶风者加附子一枚，炮。
fēng shuǐ jiā shù sì liǎng
风水加术四两。
gǔ jīn lù yàn
（《古今录验》）
pí shuǐ wèi bìng sì zhī zhǒng shuǐ qì zài pí fū zhōng sì zhī niè niè dòng zhě fáng yǐ fú líng tāng zhǔ zhī
皮水为病，四肢肿，水气在皮肤中，四肢聂聂动者，防已茯苓汤主之。
fáng yǐ fú líng tāng fāng
防已茯苓汤方
fáng jǐ sān liǎng huáng qí sān liǎng guì zhī sān liǎng fú líng liù liǎng gān cǎo èr liǎng
防己三两黄芪三两桂枝三两茯苓六两甘草二两
yòu wǔ wèi yǐ shuǐ liù shēng zhǔ qǔ èr shēng fēn wēn sān fú
右五味，以水六升，煮取二升，分温三服。
lǐ shuǐ yuè bì jiā shù tāng zhǔ zhī gān cǎo má huáng tāng yì zhǔ zhī
里水，越婢加术汤主之，甘草麻黄汤亦主之。
zhào bì jiā shù tāng fāng fāng jiàn shàng yú nèi jiā bái zhú sì liǎng yòu jiàn jiǎo qì zhōng
赵婢加术汤方（方见上，于内加白术四两，又见脚气中）
gān cǎo má huáng tāng fāng
甘草麻黄汤方
gān cǎo èr liǎng má huáng sì liǎng
甘草二两麻黄四两
yòu èr wèi yǐ shuǐ wǔ shēng xiān zhǔ má huáng qù shàng mò nèi gān cǎo zhǔ qǔ sān shēng wēn fú yī shēng chóng fù hàn chū bù hàn zài fú shèn fēng hán
右二味，以水五升，先煮麻黄，去上沫，内甘草，煮取三升，温服一升，重复汗出，不汗，再服，慎风寒。
shuǐ zhī wèi bìng qí mài chén xiǎo shǔ shǎo yīn
水之为病，其脉沉小，属少阴；
fú zhě wèi fēng
浮者为风；
wú shuǐ xū zhàng zhě wéi qì
无水虚胀者为气；
shuǐ fā qí hàn jí yǐ
水，发其汗即已。
mài chén zhě yi má huáng fù zǐ tāng
脉沉者宜麻黄附子汤；
fú zhě yi xìng zǐ tāng
浮者宜杏子汤。
má huáng fù zǐ tāng fāng
麻黄附子汤方
má huáng sān liǎng gān cǎo èr liǎng fù zǐ yī méi pào
麻黄三两甘草二两附子一枚（炮）
yòu sān mèi yǐ shuǐ qī shēng xiān zhǔ má huáng qù shàng mò nèi zhū yào zhǔ qǔ èr shēng bàn wēn fú bā fēn rì sān fú
右三昧，以水七升，先煮麻黄，去上沫，内诸药，煮取二升半，温服八分，日三服。
xìng zǐ tāng fāng wèi jiàn kǒng shì má huáng xìng rén gān cǎo shí gāo tāng
杏子汤方（未见．恐是麻黄杏仁甘草石膏汤）
jué ér pí shuǐ zhě pú huī sàn zhǔ zhī fāng jiàn xiāo kě zhōng
厥而皮水者，蒲灰散主之（方见消渴中）。
wèn yuē huáng hàn zhī wèi bìng shēn tǐ zhǒng yī zuò zhòng fā rè hàn chū ér kě zhuàng rú fēng shuǐ hàn zhān yī sè zhèng huáng rú yào zhī mài zì chén hé cóng de wèi zhī
问曰：黄汗之为病，身体肿（一作重），发热汗出而渴，状如风水，汗沾衣，色正黄如药汁，脉自沉，何从得为之？
shī yuē yǐ hàn chū rù shuǐ zhōng yù shuǐ cóng hàn kǒng rù de zhī yi qí sháo guì jiǔ tāng zhǔ zhī
师曰：以汗出入水中浴，水从汗孔入得之，宜芪芍桂酒汤主之。
huáng qí sháo guì kǔ jiǔ tāng fāng
黄芪芍桂苦酒汤方
huáng qí wǔ liǎng sháo yào sān liǎng guì zhī sān liǎng
黄芪五两芍药三两桂枝三两
yòu sān wèi yǐ kǔ jiǔ yī shēng shuǐ qī shēng xiāng hè zhǔ qǔ sān shēng wēn fú yī shēng dāng xīn fán fú zhì liù qī rì nǎi jiě
右三味，以苦酒一升，水七升，相和，煮取三升，温服一升，当心烦，服至六七日乃解。
ruò xīn fán bù zhǐ zhě yǐ kǔ jiǔ zǔ gù yě yī fāng yòng měi jiǔ é dài kǔ jiǔ
若心烦不止者，以苦酒阻故也（一方用美酒额代苦酒）。
huáng hàn zhī bìng liǎng jìng zì lěng
黄汗之病，两胫自冷；
jiǎ lìng fā rè cǐ shǔ lì jié
假令发热，此属历节。
shí yǐ hàn chū yòu shēn cháng mù dào hàn chū zhě cǐ láo qì yě ruò hàn chū yǐ fǎn fā rè zhě jiǔ jiǔ qí shēn bì jiǎ cuò
食已汗出，又身常暮盗汗出者，此劳气也，若汗出已，反发热者，久久其身必甲错。
fā rè bù zhǐ zhě bì shēng è chuāng
发热不止者，必生恶疮。
ruò shēn zhòng hàn chū yǐ zhé qīng zhě jiǔ jiǔ bì shēn mù rùn
若身重，汗出已辄轻者，久久必身目闰。
mù rùn jí xiōng zhōng tòng yòu cóng yāo yǐ shàng bì hàn chū xià wú hàn yāo kuān chí tòng rú yǒu wù zài pí zhōng zhuàng jù zhě bù néng shí shēn téng zhòng fán zào xiǎo biàn bù lì cǐ wèi huáng hàn guì zhī jiā huáng qí tāng zhǔ zhī
目闰即胸中痛，又从腰以上必汗出，下无汗，腰髋弛痛，如有物在皮中状，剧者不能食，身疼重，烦躁，小便不利，此为黄汗，桂枝加黄芪汤主之。
guì zhī jiā huáng qí tāng fāng
桂枝加黄芪汤方
guì zhī sān liǎng sháo yào sān liǎng gān cǎo èr liǎng shēng jiāng sān liǎng dà zǎo shí èr méi huáng qí èr liǎng
桂枝三两芍药三两甘草二两生姜三两大枣十二枚黄芪二两
yòu liù wèi yǐ shuǐ bā shēng zhǔ qǔ sān shēng wēn fú yī shēng xū yú yǐn rè xī zhōu yī shēng yú yǐ zhù yào lì wēn fú qǔ wēi hàn
右六味，以水八升，煮取三升，温服一升，须臾饮热稀粥一升余，以助药力，温服取微汗；
ruò bù hàn gèng qǔ
若不汗，更取。
shī yuē cùn kǒu mài chí ér sè chí zé wèi hán sè wèi xuè bù zú
师曰：寸口脉迟而涩，迟则为寒，涩为血不足。
fū yáng mài wēi ér chí wēi zé wéi qì chí zé wèi hán
趺阳脉微而迟，微则为气，迟则为寒。
hán qì bù zú zé shǒu zú nì lěng
寒气不足，则手足逆冷；
shǒu zú nì lěng zé yíng wèi bù lì
手足逆冷则营卫不利；
yíng wèi bù lì zé fù mǎn cháng míng xiāng zhú qì zhuǎn páng guāng róng wèi jù láo
营卫不利，则腹满肠*鸣相逐，气转膀胱，荣卫俱劳；
yáng qì bù tōng jí shēn lěng yīn qì bù tōng jí gǔ téng
阳气不通即身冷，阴气不通即骨疼；
yáng qián tōng zé wù hán yīn qián tōng zé bì bù rén
阳前通则恶寒，阴前通则痹不仁；
yīn yáng xiāng de qí qì nǎi xíng dà qì yī zhuǎn qí qì nǎi sàn
阴阳相得，其气乃行，大气一转，其气乃散；
shí zé shī qì xū zé yí niào míng yuē qì fēn
实则失气，虚则遗尿，名曰气分。
qì fēn xīn xià jiān dà rú pán biān rú xuán bēi shuǐ yǐn suǒ zuò guì zhī qù sháo yào jiā má xīn fù zǐ tāng zhǔ zhī
气分，心下坚大如盘，边如旋杯，水饮所作，桂枝去芍药加麻辛附子汤主之。
guì jiāng cǎo zǎo huáng xīn fù zǐ tāng fāng
桂姜草枣黄辛附子汤方
guì zhī sān liǎng shēng jiāng sān liǎng gān cǎo èr liǎng dà zǎo shí èr méi má huáng èr liǎng xì xīn èr liǎng fù yú yī méi pào
桂枝三两生姜三两甘草二两大枣十二枚麻黄二两细辛二两附于一枚（炮）
yòu qī wèi yǐ shuǐ qī shēng zhǔ má huáng qù shàng mò nèi zhū yào zhǔ qǔ èr shēng fēn wēn sān fú dāng hàn chū rú chóng xíng pí zhōng jí yù
右七味，以水七升，煮麻黄，去上沫，内诸药，煮取二升，分温三服，当汗出，如虫行皮中，即愈。
xīn xià jiān dà rú pán biān rú xuán pán shuǐ yǐn suǒ zuò zhǐ shù tāng zhǔ zhī
心下坚大如盘，边如旋盘，水饮所作，枳术汤主之。
zhǐ shù tāng fāng
枳术汤方
zhǐ shí qī méi bái zhú èr liǎng
枳实七枚白术二两
yòu èr wèi yǐ shuǐ wǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn wēn sān fú fù zhōng ruǎn jí dāng sàn yě
右二味，以水五升，煮取三升，分温三服，腹中软，即当散也。
fù fāng
附方
wài tái fáng yǐ huáng qí tāng zhì fēng shuǐ mài fú wèi zài biǎo qí rén huò tóu hàn chū biǎo wú tā bìng bìng zhě dàn xià zhòng cóng yāo yǐ shàng wèi hé yāo yǐ xià dāng zhǒng jí yīn nán yǐ qū shēn fāng jiàn fēng shī zhōng
《外台》防已黄芪汤治风水，脉浮为在表，其人或头汗出，表无他病，病者但下重，从腰以上为和，腰以下当肿及阴，难以屈伸（方见风湿中）。