金匮要略 · 张仲景 · Chapter 15 of 25

卷中·黄疸病脉证并治十五

PinyinModern Translation
Size

lùn èr shǒu mài zhèng shí sì tiáo fāng qī shǒu

(论二首脉证十四条方七首)

cùn kǒu mài fú ér huǎn fú zé wèi fēng huǎn zé wèi bì

寸口脉浮而缓,浮则为风,缓则为痹。

bì fēi zhòng fēng sì zhī kǔ fán pí sè bì huáng yū rè yǐ xíng

痹非中风,四肢苦烦,脾色必黄,瘀热以行。

fū yáng mài jǐn ér shù shù zé wèi rè rè zé xiāo gǔ jǐn zé wèi hán shí jí wéi mǎn

趺阳脉紧而数,数则为热,热则消谷,紧则为寒,食即为满。

chǐ mài fú wèi shāng shèn fū yáng mài jǐn wèi shāng pí

尺脉浮为伤肾,趺阳脉紧为伤脾。

fēng hán xiāng bó shí gǔ jí xuàn gǔ qì bù xiāo wèi zhōng kǔ zhuó zhuó qì xià liú xiǎo biàn bù tōng yīn bèi qí hán rè liú páng guāng shēn tǐ jǐn huáng míng yuē gǔ dǎn

风寒相搏,食谷即眩,谷气不消,胃中苦浊,浊气下流,小便不通,阴被其寒,热流膀胱,身体尽黄,名曰谷疸。

é shàng hēi wēi hàn chū shǒu zú zhōng rè bó mù jí fā páng guāng jí xiǎo biàn zì lì míng yuē nǚ láo dǎn fù rú shuǐ zhuàng bù zhì

额上黑,微汗出,手足中热,薄暮即发,膀胱急,小便自利,名曰女劳疸,腹如水状不治。

xīn zhōng ào náo ér rè bù néng shí shí yù tǔ míng yuē jiǔ dǎn

心中懊𢙐而热,不能食,时欲吐,名曰酒疸。

yáng míng bìng mài chí zhě shí nán yòng bǎo bǎo zé fā fán tóu xuàn xiǎo biàn bì nán cǐ yù zuò gǔ dǎn

阳明病,脉迟者,食难用饱,饱则发烦头眩,小便必难,此欲作谷疸。

suī xià zhī fù mǎn rú gù suǒ yǐ rán zhě mài chí gù yě

虽下之,腹满如故,所以然者,脉迟故也。

fu bìng jiǔ huáng dǎn bì xiǎo biàn bù lì qí hou xīn zhōng rè zú xià rè shì qí zhèng yě

夫病酒黄疸,必小便不利,其候心中热,足下热,是其证也。

jiǔ huáng dǎn zhě huò wú rè qǐng yán xiǎo fù mǎn yù tǔ bí zào qí mài fú zhě xiān tǔ zhī chén xián zhě xiān xià zhī

酒黄疸者,或无热,请言,小腹满欲吐,鼻燥,其脉浮者先吐之,沉弦者先下之。

jiǔ dǎn xīn zhōng rè yù ǒu zhě tǔ zhī yù

酒疸,心中热,欲呕者,吐之愈。

jiǔ dǎn xià zhī jiǔ jiǔ wèi hēi dǎn mù qīng miàn hēi xīn zhōng rú dàn suàn cí zhuàng dà biàn zhèng hēi pí fū zhǎo zhī bù rén qí mài fú ruò suī hēi wēi huáng gù zhī zhī

酒疸下之,久久为黑疸,目青面黑,心中如啖蒜荠状,大便正黑,皮肤爪之不仁,其脉浮弱,虽黑微黄,故知之。

shī yuē bìng huáng dǎn fā rè fán chuǎn xiōng mǎn kǒu zào zhě yǐ bìng fā shí huǒ jié qí hàn liǎng rè suǒ de

师曰:病黄疸,发热烦喘,胸满口燥者,以病发时火劫其汗,两热所得。

rán huáng jiā suǒ de cóng shī de zhī

然黄家所得,从湿得之。

yī shēn jǐn fā rè ér huáng dù rè rè zài lǐ dāng xià zhī

一身尽发热而黄,肚热,热在里,当下之。

mài chén kě yù yǐn shuǐ xiǎo biàn bù lì zhě jiē fā huáng

脉沉,渴欲饮水,小便不利者,皆发黄。

fù mǎn shé wěi huáng zào bù dé shuì shǔ huáng jiā

腹满,舌痿黄,燥不得睡,属黄家。

shé wěi yí zuò shēn wěi

(舌痿疑作身痿)

huáng dǎn zhī bìng dāng yǐ shí bā rì wéi qī zhì zhī shí rì yǐ shàng chài fǎn jí wéi nán zhì

黄疸之病,当以十八日为期,治之十日以上瘥,反极为难治。

dǎn ér kě zhě qí dǎn nán zhì dǎn ér bù kě zhě qí dǎn kě zhì

疸而渴者,其疸难治,疸而不渴者,其疸可治。

fā yú yīn bù qí rén bì ǒu

发于阴部,其人必呕;

yáng bù qí rén zhèn hán ér fā rè yě

阳部,其人振寒而发热也。

gǔ dǎn zhī wèi bìng hán rè bù shí shí jí tóu xuàn xīn xiōng bù ān jiǔ jiǔ fā huáng wèi gǔ dǎn yīn chén tāng zhǔ zhī

谷疸之为病,寒热不食,食即头眩,心胸不安,久久发黄为谷疸,茵陈汤主之。

yīn chén tāng fāng

茵陈汤方

yīn chén hāo liù liǎng zhī zi shí sì méi dài huáng èr liǎng

茵陈蒿六两栀子十四枚大黄二两

yòu sān wèi yǐ shuǐ yī dòu xiān zhǔ yīn chén jiǎn liù shēng nèi èr wèi zhǔ qǔ sān shēng qù zǐ fēn wēn sān fú

右三味,以水一斗,先煮茵陈,减六升,内二味,煮取三升,去滓,分温三服。

xiǎo biàn dāng lì niào rú zào jiǎo zhī zhuàng sè zhèng chì

小便当利,尿如皂角汁状,色正赤。

yī xiǔ fù jiǎn huáng cóng xiǎo biàn qù yě

一宿腹减,黄从小便去也。

huáng jiā rì bū suǒ fā rè ér fǎn wù hán cǐ wèi nǚ láo de zhī

黄家日晡所发热,而反恶寒,此为女劳得之。

páng guāng jí shǎo fù mǎn shēn jǐn huáng é shàng hēi zú xià rè yīn zuò hēi dǎn

膀胱急,少腹满,身尽黄,额上黑,足下热,因作黑疸。

qí fù zhàng rú shuǐ zhuàng dà biàn bì hēi shí táng cǐ nǚ láo zhī bìng fēi shuǐ yě fù mǎn zhě nán zhì yòng xiāo fán sàn zhǔ zhī

其腹胀如水状,大便必黑,时溏,此女劳之病,非水也,腹满者难治,用硝矾散主之。

xiāo shí fán shí sàn fāng

硝石矾石散方

xiāo shí fán shí shāo děng fēn

硝石矾石(烧)等分

yòu èr mèi wèi sàn yǐ dà mài zhōu zhī hé fú fāng cùn bǐ rì sān fú

右二昧,为散,以大麦粥汁和服方寸匕,日三服。

bìng suí dà xiǎo biàn qù xiǎo biàn zhèng huáng dà biàn zhèng hēi shì hou yě

病随大小便去,小便正黄,大便正黑,是候也。

jiǔ huáng dǎn xīn zhōng ào náo huò rè tòng zhī zi dài huáng tāng zhǔ zhī

酒黄疸,心中懊𢙐或热痛,栀子大黄汤主之。

zhī zi dài huáng tāng fāng

栀子大黄汤方

zhī zi shí sì méi dài huáng yī liǎng zhǐ shí wǔ méi chǐ yī shēng

栀子十四枚大黄一两枳实五枚豉一升

yòu sì wèi yǐ shuǐ liù shēng zhǔ qǔ èr shēng fēn wēn sān fú

右四味,以水六升,煮取二升,分温三服。

zhū bìng huáng jiā dàn lì qí xiǎo biàn

诸病黄家,但利其小便;

jiǎ lìng mài fú dāng yǐ hàn jiě zhī yi guì zhī jiā huáng qí tāng zhǔ zhī

假令脉浮,当以汗解之,宜桂枝加黄芪汤主之。

fāng jiàn shuǐ qì zhōng

(方见水气中)

zhū huáng zhū gāo fā jiān zhǔ zhī

诸黄,猪膏发煎主之。

zhū gāo fā jiān fāng

猪膏发煎方

zhū gāo bàn jīn luàn fā rú jī zǐ dà sān méi

猪膏半斤乱发如鸡子大三枚

yòu èr wèi hé gāo zhōng jiān zhī fā xiāo yào chéng fēn zài fú bìng cóng xiǎo biàn chū

右二味,和膏中煎之,发消药成,分再服,病从小便出。

huáng dǎn bìng yīn chén wǔ líng sǎn zhǔ zhī

黄疸病,茵陈五苓散主之。

yī běn yún yīn chén tāng jí wǔ líng sǎn bìng zhǔ zhī

(一本云茵陈汤及五苓散并主之)

yīn chén wǔ líng sǎn fāng

茵陈五苓散方

yīn chén hāo mò shí fēn wǔ líng sǎn wǔ fēn fāng jiàn tán yǐn zhōng

茵陈蒿末十分五苓散五分(方见痰饮中)

yòu èr wù hé xiān shí yǐn fāng cùn bǐ rì sān fú

右二物和,先食饮方寸匕,日三服。

huáng dǎn fù mǎn xiǎo biàn bù lì ér chì zì hàn chū cǐ wèi biǎo hé lǐ shí dāng xià zhī yi dài huáng xiāo shí tāng

黄疸腹满,小便不利而赤,自汗出,此为表和里实,当下之,宜大黄硝石汤。

dài huáng xiāo shí tāng fāng

大黄硝石汤方

dài huáng huáng bò xiāo shí gè sì liǎng zhī zi shí wǔ méi

大黄黄柏硝石各四两栀子十五枚

yòu sì mèi yǐ shuǐ liù shēng zhǔ qǔ èr shēng qù zǐ nèi xiāo gèng zhǔ qǔ yī shēng dùn fú

右四昧,以水六升,煮取二升,去滓,内硝,更煮取一升,顿服。

huáng dǎn bìng xiǎo biàn sè bù biàn yù zì lì fù mǎn ér chuǎn bù kě chú rè rè chú bì huì huì zhě xiǎo bàn xià tāng zhǔ zhī

黄疸病,小便色不变,欲自利,腹满而喘,不可除热,热除必哕,哕者,小半夏汤主之。

fāng jiàn xiāo kě zhōng

(方见消渴中)

zhū huáng fù tòng ér ǒu zhě yi chái hú tāng

诸黄,腹痛而呕者,宜柴胡汤。

bì xiǎo chái hú tāng fāng jiàn ǒu tù zhōng

(必小柴胡汤,方见呕吐中)

nán zǐ huáng xiǎo biàn zì lì dāng yǔ xū láo xiǎo jiàn zhōng tāng

男子黄,小便自利,当与虚劳小建中汤。

fāng jiàn xū láo zhōng

(方见虚劳中)

fù fāng

附方

guā dì tāng zhì zhū huáng

瓜蒂汤:治诸黄。

fāng jiàn yē bìng zhōng

(方见暍病中)

qiān jīn má huáng chún jiǔ tāng zhì huáng dǎn

《千金》麻黄醇酒汤:治黄疸。

má huáng sān liǎng

麻黄三两

yòu yī wèi yǐ měi qīng jiǔ wǔ shēng zhǔ qǔ èr shēng bàn dùn fú jǐn

右一味,以美清酒五升,煮取二升半,顿服尽。

dōng yuè yòng jiǔ chūn yuè yòng shuǐ zhǔ zhī

冬月用酒,春月用水煮之。

✦ You read 卷中·黄疸病脉证并治十五

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.