lùn yī shǒu mài zhèng èr shí qī tiáo fāng èr shí sān shǒu
（论一首脉证二十七条方二十三首）
fu ǒu jiā yǒu yōng nóng bù kě zhì ǒu nóng jǐn zì yù
夫呕家有痈脓，不可治呕，脓尽自愈。
xiān ǒu què kě zhě cǐ wèi yù jiě
先呕却渴者，此为欲解；
xiān kě què ǒu zhě wèi shuǐ tíng xīn xià cǐ shǔ yǐn jiā
先渴却呕者，为水停心下，此属饮家；
ǒu jiā běn kě jīn fǎn bù kě zhě yǐ xīn xià yǒu zhī yǐn gù yě cǐ shǔ zhī yǐn
呕家本渴，今反不渴者，以心下有支饮故也，此属支饮。
wèn yuē bìng rén mài shù shù wèi rè dāng xiāo gǔ yǐn shí ér fǎn tǔ zhě hé yě
问曰：病人脉数，数为热，当消谷引食，而反吐者，何也？
shī yuē yǐ fā qí hàn lìng yáng wēi gé qì xū mài nǎi shù shù wèi kè rè bù néng xiāo gǔ wèi zhōng xū lěng gù yě
师曰：以发其汗，令阳微膈气虚，脉乃数，数为客热，不能消谷，胃中虚冷故也。
mài xián zhě xū yě wèi qì wú yú zhāo shí mù tǔ biàn wéi wèi fǎn
脉弦者虚也，胃气无余，朝食暮吐，变为胃反。
hán zài yú shàng yī fǎn xià zhī jīn mài fǎn xián gù míng yuē xū
寒在于上，医反下之，今脉反弦，故名曰虚。
cùn kǒu mài wēi ér shù wēi zé wú qì wú qì zé róng xū róng xū zé xuè bù zú xuè bù zú zé xiōng zhōng lěng
寸口脉微而数，微则无气，无气则荣虚，荣虚则血不足，血不足则胸中冷。
fū yáng mài fú ér sè fú zé wèi xū sè zé shāng pí pí shāng zé bù mó zhāo shí mù tǔ mù shí cháo tǔ sù gǔ bù huà míng yuē wèi fǎn
趺阳脉浮而涩，浮则为虚，涩则伤脾，脾伤则不磨，朝食暮吐，暮食朝吐，宿谷不化，名曰胃反。
mài jǐn ér sè qí bìng nán zhì
脉紧而涩，其病难治。
bìng rén yù tǔ zhě bù kě xià zhī
病人欲吐者，不可下之。
huì ér fù mǎn shì qí qián hòu zhī hé bù bù lì lì zhī jí yù
哕而腹满，视其前后，知何部不利，利之即愈。
ǒu ér xiōng mǎn zhě zhū yú tāng zhǔ zhī
呕而胸满者，茱萸汤主之。
zhū yú tāng fāng
茱萸汤方
wú zhū yú yī shēng rén shēn sān liǎng shēng jiāng liù liǎng dà zǎo shí èr méi
吴茱萸一升人参三两生姜六两大枣十二枚
yòu sì wèi yǐ shuǐ wǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng wēn fú qī hé rì sān fú
右四味，以水五升，煮取三升，温服七合，日三服。
gān ǒu tǔ dàn mò tóu tòng zhě zhū yú tāng zhǔ zhī
干呕，吐诞沫，头痛者，茱萸汤主之。
fāng jiàn shàng
（方见上）
ǒu ér cháng míng xīn xià pǐ zhě bàn xià xiè xīn tāng zhǔ zhī
呕而肠鸣，心下痞者，半夏泻心汤主之。
bàn xià xiè xīn tāng fāng
半夏泻心汤方
bàn xià bàn shēng xǐ huáng qín sān liǎng gān jiāng sān liǎng rén shēn sān liǎng huáng lián yī liǎng dà zǎo shí èr méi gān cǎo sān liǎng zhì
半夏半升（洗） 黄芩三两干姜三两人参三两黄连一两大枣十二枚甘草三两（炙）
yòu qī wèi yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ liù shēng qù zǐ zài zhǔ qǔ sān shēng wēn fú yī shēng rì sān fú
右七味，以水一斗，煮取六升，去滓再煮，取三升，温服一升，日三服。
gān ǒu ér lì zhě huáng qín jiā bàn xià shēng jiāng tāng zhǔ zhī
干呕而利者，黄芩加半夏生姜汤主之。
huáng qín jiā bàn xià shēng jiāng tāng fāng
黄芩加半夏生姜汤方
huáng qín sān liǎng gān cǎo èr liǎng zhì sháo yào èr liǎng bàn xià bàn shēng shēng jiāng sān liǎng dà zǎo shí èr méi
黄芩三两甘草二两（炙） 芍药二两半夏半升生姜三两大枣十二枚
yòu liù wèi yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng qù zǐ wēn fú yī shēng rì zài yè yī fù
右六味，以水一斗，煮取三升，去滓，温服一升，日再，夜一服。
zhū ǒu tù gǔ bù dé xià zhě xiǎo bàn xià tāng zhǔ zhī
诸呕吐，谷不得下者，小半夏汤主之。
fāng jiàn tán yǐn zhōng
（方见痰饮中）
ǒu tù ér bìng zài gé shàng hòu sī shuǐ zhě jiě jí yǔ zhī
呕吐而病在膈上，后思水者解，急与之。
sī shuǐ zhě zhū líng sàn zhǔ zhī
思水者，猪苓散主之。
zhū líng sàn fāng
猪苓散方
zhū líng huò líng bái zhú gè děng fēn
猪苓获苓白术各等分
yòu sān wèi zuò wéi sàn yǐn fú fāng cùn bǐ rì sān fú
右三味，作为散，饮服方寸匕，日三服。
ǒu ér mài ruò xiǎo biàn fù lì shēn yǒu wēi rè jiàn jué zhě nán zhì sì nì tāng zhǔ zhī
呕而脉弱，小便复利，身有微热，见厥者，难治，四逆汤主之。
sì nì tāng fāng
四逆汤方
fù zǐ yī méi shēng yòng gān jiāng yī liǎng bàn gān cǎo èr liǎng zhì
附子一枚（生用） 干姜一两半甘草二两（炙）
yòu sān wèi yǐ shuǐ sān shēng zhǔ qǔ yī shēng èr hé qù zǐ fēn wēn zài fú
右三味，以水三升，煮取一升二合，去滓，分温再服。
qiǎng rén kě dà fù zǐ yī méi gān jiāng sān liǎng
强人可大附子一枚，干姜三两。
ǒu ér fā rè zhě xiǎo chái hú tāng zhǔ zhī
呕而发热者，小柴胡汤主之。
xiǎo chái hú tāng fāng
小柴胡汤方
chái hú bàn jīn huáng qín sān liǎng rén shēn sān liǎng gān cǎo sān liǎng bàn xià bàn jīn shēng jiāng sān liǎng dà zǎo shí èr méi
柴胡半斤黄芩三两人参三两甘草三两半夏半斤生姜三两大枣十二枚
yòu qī wèi yǐ shuǐ yī dòu èr shēng zhǔ qǔ liù shēng qù zǐ zài jiān qǔ sān shēng wēn fú yī shēng rì sān fú
右七味，以水一斗二升，煮取六升，去滓再煎，取三升，温服一升，日三服。
wèi fǎn ǒu tù zhě dà bàn xià tāng zhǔ zhī
胃反呕吐者，大半夏汤主之。
qiān jīn yún zhì wèi fǎn bù shòu shí shí rù jí tǔ
（《千金》云：治胃反不受食，食入即吐。
wài tái yún zhì ǒu xīn xià pǐ yìng zhě
《外台》云：治呕心下痞硬者）
dà bàn xià tāng fāng
大半夏汤方
bàn xià èr shēng xǐ wán yòng rén shēn sān liǎng bái mì yī shēng
半夏二升（洗完用） 人参三两白蜜一升
yòu sān mèi yǐ shuǐ yī dòu èr shēng hé mì yáng zhī èr bǎi sì shí biàn zhǔ qǔ èr shēng bàn wēn fú yī shēng yú fēn zài fú
右三昧，以水一斗二升，和蜜扬之二百四十遍，煮取二升半，温服一升，余分再服。
shí yǐ jí tǔ zhě dài huáng gān cǎo tāng zhǔ zhī
食已即吐者，大黄甘草汤主之。
wài tái fāng yòu zhì tǔ shuǐ
（《外台》方，又治吐水）
dài huáng gān cǎo tāng fāng
大黄甘草汤方
dài huáng sì liǎng gān cǎo yī liǎng
大黄四两甘草一两
yòu èr wèi yǐ shuǐ sān shēng zhǔ qǔ yī shēng fēn wēn zài fú
右二味，以水三升，煮取一升，分温再服。
wèi fǎn tǔ ér kě yù yǐn shuǐ zhě fú líng zé xiè tāng zhǔ zhī
胃反，吐而渴，欲饮水者，茯苓泽泻汤主之。
fú líng zé xiè tāng fāng wài tái yún zhì xiāo kě mài luò wèi fǎn tǔ shí zhī yǒu xiǎo mài yī shēng
扶零泽泻汤方（（外台）云：治消渴脉络胃反吐食之，有小麦一升）
fú líng bàn jīn zé xiè sì liǎng gān cǎo èr liǎng guì zhī èr liǎng bái zhú sān liǎng shēng jiāng sì liǎng
茯苓半斤泽泻四两甘草二两桂枝二两白术三两生姜四两
yòu liù wèi yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng nèi zé xiè zài zhǔ qǔ èr shēng bàn wēn fú bā hé rì sān fú
右六味，以水一斗，煮取三升，内泽泻，再煮取二升半，温服八合，日三服。
tǔ hòu kě yù de shuǐ ér tān yǐn zhě wén gé tāng zhǔ zhī
吐后，渴欲得水而贪饮者，文蛤汤主之。
jiān zhǔ wēi fēng mài jǐn tóu tòng
兼主微风，脉紧*，头痛。
wén gé tāng fāng
文蛤汤方
wén gé wǔ liǎng má huáng sān liǎng gān cǎo sān liǎng shēng jiāng sān liǎng shí gāo wǔ liǎng xìng rén wǔ shí méi dà zǎo shí èr méi
文蛤五两麻黄三两甘草三两生姜三两石膏五两杏仁五十枚大枣十二枚
yòu qī wèi yǐ shuǐ liù shēng zhǔ qǔ èr shēng wēn fú yī shēng hàn chū jí yù
右七味，以水六升，煮取二升，温服一升，汗出即愈。
gān ǒu tǔ nì tǔ dàn mò bàn xià gān jiāng sàn zhǔ zhī
干呕，吐逆，吐诞沫，半夏干姜散主之。
bàn xià gān jiāng sàn fāng
半夏干姜散方
bàn xià gān jiāng gè děng fēn
半夏干姜各等分
yòu èr wèi chǔ wèi sàn qǔ fāng cùn bǐ jiāng shuǐ yī shēng bàn jiān qǔ qī hé dùn fú zhī
右二味，杵为散，取方寸匕，浆水一升半，煎取七合，顿服之。
bìng rén xiōng zhōng shì chuǎn bù duān shì ǒu bù ǒu shì huì bù huì chè xīn zhōng fèn fèn rán wú nài zhě shēng jiāng bàn xià tāng zhǔ zhī
病人胸中似喘不端，似呕不呕，似哕不哕，彻心中愤愤然无奈者，生姜半夏汤主之。
shēng jiāng bàn xià tāng fāng
生姜半夏汤方
bàn xià bàn shēng shēng jiāng zhī yī shēng
半夏半升生姜汁一升
yòu èr wèi yǐ shuǐ sān shēng zhǔ bàn xià qǔ èr shēng nèi shēng jiāng zhī zhǔ qǔ yī shēng bàn xiǎo lěng fēn sì fú rì sān yè yī fù
右二味，以水三升，煮半夏，取二升，内生姜汁，煮取一升半，小冷，分四服，日三夜一服。
zhǐ tíng hòu fú
止，停后服。
yú ǒu huì ruò shǒu zú jué zhě jú pí tāng zhǔ zhī
于呕，哕，若手足厥者，橘皮汤主之。
jú pí tāng fāng
橘皮汤方
jú pí sì liǎng shēng jiāng bàn jīn
橘皮四两生姜半斤
yòu èr wèi yǐ shuǐ qī shēng zhǔ qǔ sān shēng wēn fú yī shēng xià yàn jí yù
右二味，以水七升，煮取三升，温服一升，下咽即愈。
yuě nì zhě jú pí zhú rú tāng zhǔ zhī
哕逆者，橘皮竹茹汤主之。
jú pí zhú rú tāng fāng
橘皮竹茹汤方
jú pí èr shēng zhú rú èr shēng dà zǎo sān shí méi shēng jiāng bàn jīn gān cǎo wǔ liǎng rén shēn yī liǎng
橘皮二升竹茹二升大枣三十枚生姜半斤甘草五两人参一两
yòu liù wèi yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng wēn fú yī shēng rì sān fú
右六味，以水一斗，煮取三升，温服一升，日三服。
fu liù fǔ qì jué yú wài zhě shǒu zú hán shàng qì jiǎo suō
夫六府气绝于外者，手足寒，上气，脚缩；
wǔ zàng qì jué yú nèi zhě lì bù jīn xià shèn zhě shǒu zú bù rén
五藏气绝于内者，利不禁，下甚者，手足不仁。
xià lì mài chén xián zhě xià zhòng
下利脉沉弦者，下重；
mài dà zhě wèi wèi zhǐ
脉大者，为未止；
mài wēi ruò shù zhě wèi yù zì zhǐ suī fā rè bù sǐ
脉微弱数者，为欲自止，虽发热不死。
xià lì shǒu zú jué lěng wú mài zhě jiǔ zhī bù wēn ruò mài bù hái fǎn wēi chuǎn zhě sǐ
下利手足厥冷，无脉者，灸之不温，若脉不还，反微喘者，死。
shǎo yīn fù fū yáng zhě wèi shùn yě
少阴负趺阳者，为顺也。
xià lì yǒu wēi rè ér kě mài ruò zhě jīn zì yù
下利有微热而渴，脉弱者，今自愈。
xià lì mài shù yǒu wēi rè hàn chū jīn zì yù
下利脉数，有微热，汗出，今自愈；
shè mài jǐn wèi wèi jiě
设脉紧，为未解。
xià lì mài shù ér kě zhě jīn zì yù
下利脉数而渴者，今自愈；
shè bù chà bì qīng nóng xuè yǐ yǒu rè gù yě
设不差，必清脓血，以有热故也。
xià lì mài fǎn xián fā rè shēn hàn zhě zì yù
下利脉反弦，发热身汗者，自愈。
xià lì qì zhě dāng lì qí xiǎo biàn
下利气者，当利其小便。
xià lì cùn mài fǎn fú shù chǐ zhōng zì sè zhě bì qīng nóng xuè
下利，寸脉反浮数，尺中自涩者，必清脓血。
xià lì qīng gǔ bù kě gōng qí biǎo hàn chū bì zhàng mǎn
下利清谷，不可攻其表，汗出必胀满。
xià lì mài chén ér chí qí rén miàn shǎo chì shēn yǒu wēi rè xià lì qīng gǔ zhě bì yù mào hàn chū ér jiě
下利脉沉而迟，其人面少赤，身有微热，下利清谷者，必郁冒，汗出而解。
bìng rén bì wēi jué suǒ yǐ rán zhě qí miàn dài yáng xià xū gù yě
病人必微厥，所以然者，其面戴阳，下虚故也。
xià lì hòu mài jué shǒu zú jué lěng rì zú shí mài hái shǒu zú wēn zhě shēng mài bù hái zhě sǐ
下利后脉绝，手足厥冷，日卒时脉还，手足温者生，脉不还者死。
xià lì fù zhàng mǎn shēn tǐ téng tòng zhě xiān wēn qí lǐ nǎi gōng qí biǎo
下利腹胀满，身体疼痛者，先温其里，乃攻其表。
wēn lǐ yi sì nì tāng gōng biǎo zhí guì zhī tāng
温里宜四逆汤，攻表直桂枝汤。
sì nì tāng fāng jiàn shàng
四逆汤方（见上）
guì zhī tāng fāng
桂枝汤方
guì zhī sān liǎng qù pí sháo yào sān liǎng gān cǎo èr liǎng zhì shēng jiāng sān liǎng dà zǎo shí èr méi
桂枝三两（去皮） 芍药三两甘草二两（炙） 生姜三两大枣十二枚
yòu wǔ wèi kǒu fù jǔ yǐ shuǐ qī shēng wēi huǒ zhǔ qǔ sān shēng qù zǐ shì hán wēn fú yī shēng fú yǐ xū yú chuò xī zhōu yī shēng yǐ zhù yào lì wēn fù lìng yī shí xǔ biàn shēn jià liáng wēi shì yǒu hàn zhě yì jiā bù kě lìng rú shuǐ lín lí
右五味，口父咀，以水七升，微火煮取三升，去滓，适寒温服一升，服已，须臾啜稀粥一升，以助药力，温覆令一时许，遍身架梁微似有汗者益佳，不可令如水淋漓。
ruò yī fù hàn chū bìng chà tíng hòu fú
若一服汗出病差，停后服。
xià lì sān bù mài jiē píng àn zhī xīn xià jiān zhě jí xià zhī yi dà chéng qì yáng
下利三部脉皆平，按之心下坚者，急下之，宜大承气扬。
xià lì mài chí ér huá zhě shí yě lì qù yù zhǐ jí xià zhī yi dà chéng qì tāng
下利，脉迟而滑者，实也，利去欲止，急下之，宜大承气汤。
xià lì mài fǎn huá zhě dāng yǒu suǒ qù xià nǎi yù yi dà chéng qì tāng
下利，脉反滑者，当有所去，下乃愈，宜大承气汤。
xià lì yǐ chà zhì qí nián yuè rì shí fù fā zhě yǐ bìng bù jìn gù yě dāng xià zhī yi dà chéng qì tāng
下利已差，至其年月日时复发者，以病不尽故也，当下之，宜大承气汤。
dà chéng qì tāng fāng jiàn jìng bìng zhōng
大承气汤方（见痉病中）
xià lì zhān yǔ zhě yǒu zào shǐ yě xiǎo chéng qì tāng zhǔ zhī
下利谵语者，有燥屎也，小承气汤主之。
xiǎo chéng qì tāng fāng
小承气汤方
dài huáng sì liǎng hòu pò èr liǎng zhì zhǐ shí dà zhě sān méi zhì
大黄四两厚朴二两（炙） 枳实大者三枚（炙）
yòu sān mèi yǐ shuǐ sì shēng zhǔ qǔ yī shēng èr hé zhī zǐ fēn wēn èr fú
右三昧，以水四升，煮取一升二合，之滓，分温二服。
de lì zé zhǐ
（得利则止）
xià lì biàn nóng xuè zhě táo huā tāng zhǔ zhī
下利便脓血者，桃花汤主之。
táo huā tāng fāng
桃花汤方
chì shí zhī yī jīn yī bàn fēng yī bàn shāi mò gān jiāng yī liǎng jīng mǐ yī shēng
赤石脂一斤（一半封、一半筛末） 干姜一两粳米一升
yòu sān mèi yǐ shuǐ qī shēng zhǔ mǐ lìng shú qù zǐ wēn fú qī hé nèi chì shí zhī mò fāng cùn bǐ rì sān fú ruò yī fù yù yú wù fú
右三昧，以水七升，煮米令熟，去滓，温服七合，内赤石脂末方寸匕，日三服，若一服愈，余勿服。
rè lì xià zhòng zhě bái tóu wēng tāng zhǔ zhī
热利下重者，白头翁汤主之。
bái tóu wēng tāng fāng
白头翁汤方
bái tóu wēng èr liǎng huáng lián sān liǎng huáng bò sān liǎng qín pí sān liǎng
白头翁二两黄连三两黄柏三两秦皮三两
yòu sì wèi yǐ shuǐ qī shēng zhǔ qǔ èr shēng qù zǐ wēn fú yī shēng
右四味，以水七升，煮取二升，去滓，温服一升。
bù yù gèng fú
不愈，更服。
xià lì hòu gèng fán àn zhī xīn xià rú zhě wèi xū fán yě zhī zǐ chǐ tāng zhǔ zhī
下利后，更烦，按之心下濡者，为虚烦也，栀子豉汤主之。
zhī zǐ chǐ tāng
栀子豉汤
wéi yú shí sì méi xiāng chǐ sì hé mián guǒ
桅于十四枚香豉四合（绵裹）
yòu èr wèi yǐ shuǐ sì shēng xiān zhǔ zhī zǐ dé èr shēng bàn nèi chǐ zhǔ qǔ yī shēng bàn qù zǐ fēn èr fú wēn jìn yī fù de tǔ zé zhǐ
右二味，以水四升，先煮栀子，得二升半，内豉，煮取一升半，去滓，分二服，温进一服，得吐则止。
xià lì qīng gǔ lǐ hán wài rè hàn chū ér jué zhě tōng mài sì nì tāng zhǔ zhī
下利清谷，里寒外热，汗出而厥者，通脉四逆汤主之。
tōng mài sì dào tāng fāng
通脉四道汤方
fù zǐ dà zhě yī méi shēng yòng gān jiāng sān liǎng qiǎng rén kě sì liǎng gān cǎo èr liǎng zhì
附子大者一枚（生用） 干姜三两（强人可四两） 甘草二两（炙）
yòu sān mèi yǐ shuǐ sān shēng zhǔ qǔ yī jīn èr hé qù zǐ fēn wēn zài fú
右三昧，以水三升，煮取一斤二合，去滓，分温再服。
xià lì fèi yōng zǐ cān tāng zhǔ zhī
下利肺痈，紫参汤主之。
zǐ cān tāng fāng
紫参汤方
zǐ cān bàn jīn gān cǎo sān liǎng
紫参半斤甘草三两
yòu èr wèi yǐ shuǐ wǔ shēng xiān zhǔ zǐ cān qǔ èr shēng nèi gān cǎo zhǔ qǔ yī shēng bàn fēn wēn sān fú
右二味，以水五升，先煮紫参，取二升，内甘草，煮取一升半，分温三服。
yí fēi zhòng jǐng fāng
（疑非仲景方）
qì lì hē lí lè sàn zhǔ zhī
气利，诃梨勒散主之。
hē lí lè sàn fāng
诃梨勒散方
hē lí lè shí méi wēi
诃梨勒十枚（煨）
yòu yī wèi wèi sàn zhōu yǐn hé dùn fú
右一味为散，粥饮和，顿服。
yí fēi zhòng jǐng fāng
（疑非仲景方）
fù fāng
附方
qiān jīn yì xiǎo chéng qì tāng zhì dà biàn bù tōng huì shù zhān yǔ
《千金翼》小承气汤：治大便不通，哕，数谵语。
fāng jiàn shàng
（方见上）
wài tái huáng qín tāng zhì gàn ǒu xià lì
《外台》黄芩汤：治干呕下利。
huáng qín sān liǎng rén shēn sān liǎng gān jiāng sān liǎng guì zhī yī liǎng dà zǎo shí èr méi bàn xià bàn shēng
黄芩三两人参三两干姜三两桂枝一两大枣十二枚半夏半升
yòu liù wèi yǐ shuǐ qī shēng zhǔ qǔ sān shēng wēn fēn sān fú
右六味，以水七升，煮取三升，温分三服。