zhào jǐng wéi lún gǔ dān jiāng gōng fǔ
○赵憬韦伦贾耽姜公辅
zhào jǐng zì tuì wēng tiān shuǐ lǒng xī rén yě
赵憬，字退翁，天水陇西人也。
zǒng zhāng zhōng lì bù shì láng tóng dōng xī tái sān pǐn rén běn zhī zēng sūn
总章中吏部侍郎、同东西台三品仁本之曾孙。
zǔ xuān lì zuǒ sī láng zhōng
祖諠历左司郎中。
fù dào xiān hóng zhōu lù shì cān jūn
父道先，洪州录事参军。
jǐng shǎo hào xué zhì xíng xiū jié bù qiú wén dá
憬少好学，志行修洁，不求闻达。
bǎo yìng zhōng xuán zōng sù zōng zǐ gōng wèi fù yǒu sī yì shān líng zhì dù
宝应中，玄宗、肃宗梓宫未祔，有司议山陵制度。
shí xī fān rù kòu tiān xià jī jǐn jǐng yǐ hè yī shàng shū yi zūn jiǎn zhì shí rén chēng zhī
时西蕃入寇，天下饥馑，憬以褐衣上疏，宜遵俭制，时人称之。
hòu lián wèi zhōu cóng shì shì jiāng xià wèi
后连为州从事，试江夏尉。
lèi qiān jiān chá yù shǐ suí dié fān fǔ lì diàn zhōng shì yù shǐ tài zǐ shè rén
累迁监察御史，随牒籓府，历殿中侍御史、太子舍人。
jū mǔ yōu āi huǐ jǐ jué
居母忧，哀毁几绝。
fú chú jiàn zhōng chū zhuó shòu shuǐ bù yuán wài láng
服除，建中初，擢授水部员外郎。
wèi bài huì hú nán guān chá shǐ li chéng qǐng wèi fù shǐ jiǎn xiào gōng bù láng zhōng chōng zhí
未拜，会湖南观察使李承请为副使、检校工部郎中，充职。
suì yú chéng zú suì zhī liú hòu shì
岁余，承卒，遂知留后事。
xún shòu tán zhōu cì shǐ jiān yù shǐ zhōng chéng hú nán guān chá shǐ réng cì jīn zǐ
寻授潭州刺史、兼御史中丞、湖南观察使，仍赐金紫。
jū èr suì shòu dài guī jīng shī hé mén jìng jū bù yǔ rén jiāo
居二岁，受代归京师，阖门静居，不与人交。
jiǔ zhī tè zhào duì yú bié diàn
久之，特召对于别殿。
jǐng duō xué wèn yǒu cí biàn fū zòu chēng zhǐ shàng yuè bài jǐ shì zhōng
憬多学问，有辞辩，敷奏称旨，上悦，拜给事中。
zhēn yuán sì nián huí hé qǐng jié hé qīn
贞元四年，回纥请结和亲。
zhào yǐ xián ān gōng zhǔ jiàng huí hé mìng jiǎn jiào yòu pú yè guān bō chōng shǐ
诏以咸安公主降回纥，命检校右仆射关播充使。
jǐng yǐ běn guān jiān yù shǐ zhōng chéng wèi fù
憬以本官兼御史中丞为副。
qián hòu shǐ huí hé zhě duō sī jī zēng xù fán zhōng shì mǎ huí yǐ guī lì
前后使回纥者，多私赍缯絮，蕃中市马回以规利。
jǐng yī wú suǒ shì rén tàn měi zhī
憬一无所市，人叹美之。
shǐ hái qiān shàng shū zuǒ chéng gāng xiá shěng wu qīng qín fèng zhí
使还，迁尚书左丞，纲辖省务，清勤奉职。
dòu cān wèi zǎi xiàng è qí néng qǐng chū wèi tóng zhōu cì shǐ shàng bù cóng
窦参为宰相，恶其能， 请出为同州刺史，上不从。
bā nián sì yuè dòu cān bà chù jǐng yǔ lù zhì bìng bài zhōng shū shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
八年四月，窦参罢黜，憬与陆贽并拜中书侍郎、同中书门下平章事。
jǐng shēn yú lǐ dào cháng yán wéi zhèng zhī běn zài yú xuǎn xián néng wu jié jiǎn báo fù liǎn kuān xíng fá
憬深于理道，常言：“为政之本，在于选贤能，务节俭，薄赋敛，宽刑罚。
duì yáng zhī jì bì yǐ cǐ wéi yán nǎi xiàn shěn guān liù yì yuē
”对扬之际，必以此为言，乃献《审官六议》曰：
chén miù dēng zǎi fǔ sì nián yú zī gōng chéng dé yīn wèi cháng bù yǐ qiú xián wèi qiè
臣谬登宰府，四年于兹，恭承德音，未尝不以求贤为切。
zhì yú yán jiàn zhí zài yú chén suī dāng dài tiān zhī gōng qiě fá zhī rén zhī jiàn
至于延荐，职在愚臣， 虽当代天之工，且乏知人之鉴；
jiàn jī suì yuè fù yú shèng míng wú bǔ wáng yóu yǒu fáng xián lù
渐积岁月，负于圣明，无补王猷，有妨贤路。
kuàng duō jí yàng jiān lǜ quē yí qǐng fèng biǎo zhāng bèi chén gān gé
况多疾恙，兼虑阙遗，顷奉表章，备陈肝膈。
bì xià yǐ chén xìng zhuō zhí shēn bìng kě jīn bù qì chán wēi shàng jiā wěi rèn
陛下以臣性拙直，身病可矜，不弃孱微， 尚加委任。
zì cǐ sī shěng bào xiào yóu nán mò fù yáo shùn zhī xīn kōng huái shī sù zhī jù
自此思省，报效尤难，莫副尧、舜之心，空怀尸素之惧。
fú wéi bì xià fǎ xiàng yìng qī shèng shén guǎng yùn yún xíng yǔ shī jiē fā zì rán xùn gào diǎn mó xī jīng ruì lǎn
伏惟陛下法象应期，圣神广运，云行雨施，皆发自然，训诰典谟，悉经睿览。
chén suǒ yǐ bù gǎn yuán yǐn gǔ xī shàng fán tiān cōng qiě yǐ yòng rén zhī yào yuàn shēn bǐ jiàn
臣所以不敢援引古昔，上烦天聪，且以用人之要，愿伸鄙见。
fù niàn qǐ sǎng dān bì yǎng duì chén yán jiǎn nè yì qióng jù shù nán biàn lǐ xiáng zé chén dú pō shèn yán lüè zé lì hài wèi xuān
复念稽颡丹陛，仰对宸严，謇讷易穷， 遽数难辩，理详则尘渎颇甚，言略则利害未宣。
ruò mò yǐ qiú róng gǒu ér qiè wèi zòng tiān dì zhī rén xìng miǎn ér zhōng wài zhī zé hé táo
若默以求容，苟而窃位，纵天地之仁幸免，而中外之责何逃！
fēi bì xià yòng chén zhī yì yě
非陛下用臣之意也。
qí suǒ yù yán zhě jiē bì xià shèng lǜ zhī nèi
其所欲言者，皆陛下圣虑之内。
chén yǐ dǐng dài ēn zào bù zhī suǒ wéi shēn bèi fēng dú jiàn jué chén gù shì yǐ qín qín kěn kěn qiè yú yú chéng yě
臣以顶戴恩造，不知所为，身被风毒，渐觉沉痼，是以勤勤恳恳，切于愚诚也。
chén wén zhēn guàn kāi yuán zhī jì zǎi fǔ lùn shì huò duō shàng shū suǒ jì huò jìn qíng lǐ
臣闻贞观、开元之际，宰辅论事，或多上书，所冀获尽情理。
jīn chén zhuó qián dài zhī sǔn yì tǐ dāng shí zhī tōng biàn jǐn xiàn shěn guān liù yì fú wéi xián yàn shí cì xǐng lǎn
今臣酌前代之损益，体当时之通变，谨献《审官六议》，伏惟闲宴时赐省览。
qí dà zhǐ yì xiāng zé yuē yi bó cǎi zhòng xián yòng wèi fǔ bì
其大指，议相，则曰：“宜博采众贤，用为辅弼。
jīn zhōng wài zhī qí xián zhě fú yuàn bì xià yòng zhī shi qí néng zhě rèn zhī qiú qí quán cái kǒng bù kě de
今中外知其贤者，伏愿陛下用之，识其能者任之，求其全材，恐不可得。
yì jìn yòng shù guān zé yuē yì tóng zhī lùn shì fēi nán biàn
议进用庶官，则曰：“异同之论，是非难辨。
yóu kǎo kè nán yú shí xiào hào wù zá yú zhòng shēng suǒ yǐ fǎng zhī mí duō de zhī mí shǎo
由考课难于实效，好恶杂于众声， 所以访之弥多，得之弥少。
xuǎn shì gǔ jīn wéi nán bá shí dé wǔ xián yú yóu bàn
选士古今为难，拔十得五，贤愚犹半。
bì xià wèi chén yuē hé bì wǔ yě
陛下谓臣曰： ‘何必五也？
shí dé èr sān sī kě yǐ
十得二三斯可矣！
shèng zhǔ sī xián zhì shì ér zǎi chén bù néng jìn zhī chén zhī zuì yě
’圣主思贤至是，而宰臣不能进之，臣之罪也。
jìn xián zài yú guǎng rèn yòng míng diàn zuì jǔ dà jié qì qí xiǎo xiá suí qí suǒ néng shì zhī yǐ shì yòng rén zhī dà gāng yě
进贤在于广任用，明殿最，举大节，弃其小瑕，随其所能，试之以事，用人之大纲也。
yì jīng zhū sī quē guān zé yuē dāng jīn yào guān duō quē xián guān shí wú yī èr
议京诸司阙官，则曰：“当今要官多阙，闲官十无一二。
wén wǔ rèn yòng zī xù dì qiān yào guān běn yǐ cái xíng xián guān duō yóu ēn zé
文武任用，资序递迁， 要官本以材行，闲官多由恩泽。
cháo tíng huò jiāng rèn duō nǐ yào guān zé rén shǎo quē duō xián guān zé rén duō quē shǎo
朝廷或将任，多拟要官则人少阙多，闲官则人多阙少；
míng dāng xuǎn bá zhě zhuǎn shǎo zài yōu róng zhě zhuǎn duō yi bǔ quē yuán wu yù cái yòng
明当选拔者转少，在优容者转多，宜补阙员，务育材用。
dà shà yǒng gù shì dòng liáng cuī jué zhī quán yě
大厦永固，是栋梁榱桷之全也；
shèng cháo zhì lǐ yì shù guān qún lì zhī néng yě
圣朝致理，亦庶官群吏之能也。
yì zhōng wài kǎo kè guān zé yuē hàn yǐ shù yì zhǎng lì wèi zhī bì zhèng
议中外考课官，则曰：“汉以数易长吏，谓之弊政。
qí yǒu néng lǐ zhě zhé zēng zhì cì jīn huò bā jiǔ nián shí yú nián nǎi rù wèi jiǔ qīng huò qiān sān fǔ
其有能理者，辄增秩赐金， 或八九年、十余年，乃入为九卿，或迁三辅。
gōng jì mào yì suì zhì chéng xiàng qí jiān bù gé shù guān
功绩茂异，遂至丞相，其间不隔数官。
jīn bì xià nèi xuǎn shù liáo wài wěi zhōu fǔ kè jì gāo zhě bù cì chāo shēng zhì lǐ zhī fǎ wú yú yú cǐ
今陛下内选庶僚，外委州府，课绩高者，不次超升，致理之法，无逾于此。
chén yú yǐ wèi chù zhì qiě lì nián xiàn ruò suǒ jū yào zhòng wèi dāng qiān yí jiù jiā jué zhì
臣愚以为黜陟且立年限，若所居要重，未当迁移，就加爵秩。
qí yú jìn tuì lìng zhī bāo biǎn zhī bì yìng chí sù zhī yǒu cháng
其余进退，令知褒贬之必应， 迟速之有常。
rú kè jì zài zhōng nián kǎo jí xiàn yǔ zhī píng zhuǎn
如课绩在中，年考及限，与之平转。
zhōng wài dié chù lì shì qí néng shǐ wú gǒu qiě zhī xīn yòu wú zhì yān zhī lǜ
中外迭处，历试其能，使无苟且之心，又无滞淹之虑。
yì jǔ yí zhì zé yuē guān sī jì guǎng bì wěi zǎi fǔ yǐ jǔ zhī
议举遗滞，则曰：“官司既广，必委宰辅以举之；
zǎi fǔ bù néng biàn zhī yòu xún yú shù guān
宰辅不能遍知，又询于庶官；
shù guān bù néng biàn zhī yòu fǎng yú zhòng rén
庶官不能遍知，又访于众人。
zhòng shēng áo rán hù yǒu zāng pǐ shí rén jǔ zhī wèi xìn yī rén huǐ zhī kě yí dài zhì yú jīn cí bì wèi gǎi
众声嚣然，互有臧否，十人举之未信，一人毁之可疑， 迨至于今，兹弊未改。
qí suǒ yǐ rán zhě fēi jǐn wèi ài zēng yě kǔ yú bù shěn shí ér chéng shēng yán zhī
其所以然者，非尽为爱憎也，苦于不审实而承声言之。
dà fán cháng rén zhī xīn yǐ chēng rén zhī shàn wèi qīng yǐ gōng rén zhī guò wéi zhí gǒu yǒu chú shòu duō shēng hèng yì
大凡常人之心，以称人之善为清，以攻人之过为直，苟有除授，多生横议。
yóu shì zǎi chén měi jiāng jiàn yòng yì zì zhòng nán rì wǎng yuè lái wèi fù shèng yì
由是宰臣每将荐用，亦自重难，日往月来，未副圣意。
yi xū cǎi tīng shí lùn yǐ suǒ jǔ duō zhě xiān yòng bì fēi dà gù jiē bù qì zhī
宜须采听时论，以所举多者先用，必非大故，皆不弃之。
yì zhuó yòng zhū shǐ fǔ liáo shǔ zé yuē zhū shǐ bì lì gè zì jīng qiú wu yú dé rén jiāng zhòng fǔ wàng
议擢用诸使府僚属，则曰：“诸使辟吏，各自精求，务于得人，将重府望。
jì jīng shì xiào néng fǒu kě zhī zhuó qí xián néng zhì zhī cháo liè
既经试效，能否可知，擢其贤能，置之朝列。
huò yuē wài shǐ xū cái gù bù kě duó
或曰外使须才，固不可夺。
chén zhī bì bù rán yě
臣知必不然也。
zhǔ zhě shǐ fǔ bīn jiè měi yǒu dēng cháo běn shǐ shū yǐ wéi róng zì xǐ zhī rén qiě míng gōng xuǎn
属者使府宾介，每有登朝，本使殊以为荣，自喜知人，且明公选。
dà fán cái néng zhī shì míng wèi wèi dá duō zài fāng zhèn
大凡才能之士，名位未达，多在方镇。
rì yuè zài shàng shuí bù zhī zhī sī dēng què tíng rú wàng xiāo hàn yi xū bó cǎi wú yi jiǔ zhì
日月在上，谁不知之，思登阙庭，如望霄汉，宜须博采， 无宜久滞。
shàng yōu zhào dá zhī
”上优诏答之。
shí lì bù shì láng dù huáng cháng wèi zhōng guì chán zèn jí tā guò fàn yù shǐ zhōng chéng mù zàn jīng zhào shǎo yǐn wéi wǔ wàn nián xiàn lìng li xuān cháng ān lìng lú yún jiē wèi péi yán líng gòu xiàn jiāng jiā chì zhú
时吏部侍郎杜黄裳为中贵谗谮及他过犯，御史中丞穆赞、京兆少尹韦武、万年县令李宣、长安令卢云，皆为裴延龄构陷，将加斥逐。
jǐng bǎo hù jiù jiě zhī gù duō cóng qīng biǎn
憬保护救解之，故多从轻贬。
chū jǐng lián chá hú nán líng hú huán cuī jǐng bìng wèi xún shǔ cì shǐ
初，憬廉察湖南，令狐峘、崔儆并为巡属刺史。
huán cháng lì zhōng shū shè rén lǐ bù shì láng jǐng jiǔ zài cháo liè suǒ wéi huò kuī fǎ lìng jǐng měi yǐ zhèng dào zhì zhī
峘尝历中书舍人、礼部侍郎， 儆久在朝列，所为或亏法令，憬每以正道制之。
huán jǐng mì qiǎn rén shù jǐng zuì zhuàng huǐ zhī yú cháo
峘、儆密遣人数憬罪状，毁之于朝。
jí jǐng wèi xiāng bá jǐng zì dà lǐ qīng wèi shàng shū yòu chéng huán xiān biǎn guān wéi bié jià yòu zhuó wèi jí zhōu cì shǐ shí rén duō zhī
及憬为相，拔儆自大理卿为尚书右丞，峘先贬官为别驾，又擢为吉州刺史，时人多之。
jǐng yǔ lù zhì tóng zhī zhèng shì
憬与陆贽同知政事。
zhì shì jiǔ zài jìn tíng tè chéng ēn gù yǐ guó zhèng wéi jǐ rèn cái zhōu suì zhuǎn jǐng wèi mén xià shì láng
贽恃久在禁庭，特承恩顾，以国政为己任，才周岁，转憬为门下侍郎。
jǐng yóu shì shēn xián zhī shù yǐ mù jí qǐng gào bù shèn dāng zhèng shì yīn shì bù xiāng xié
憬由是深衔之，数以目疾请告，不甚当政事，因是不相协。
péi yán líng jiān zhà zì suī mǎn cháo cè mù
裴延龄奸诈恣睢，满朝侧目。
jǐng chū yǔ zhì yuē yú shàng qián lùn zhī jí yán yīng zòu duì zhì jí yán yán líng jiān xié kuáng dàn zhī zhuàng bù kě rèn yòng
憬初与贽约于上前论之，及延英奏对，贽极言延龄奸邪诳诞之状，不可任用。
dé zōng bú yuè xíng yú yán sè
德宗不悦，形于颜色。
jǐng mò rán wú yán yóu shì ba zhì píng zhāng shì ér jǐng dāng guó yǐ
憬默然无言，由是罢贽平章事，而憬当国矣。
shí zǎi xiāng gǔ dān lú mài yǔ jǐng sān rén
时宰相贾耽、卢迈与憬三人。
shí èr nián chūn zhēng yuè dān mài jiē yǒu jiǎ gù jǐng dú duì yú yán yīng
十二年春正月，耽、迈皆有假，故憬独对于延英。
shàng wèn yuē jìn rì qǐ jū zhù jì hé shì
上问曰：“近日起居注记何事？
jǐng duì yuē gǔ zhě zuǒ shǐ jì yán rén jūn dòng zhǐ yǒu shí yán suí jí jì lù qǐ jū zhù shì yě
”憬对曰：“古者左史记言，人君动止，有实言随即记录，起居注是也。
guó cháo yǒng huī zhōng qǐ jū wéi de duì zhàng chéng zhǐ zhàng xià hòu móu yì jiē bù dé wén qí jì zhù wéi biān zhì chì gèng wú tā shì
国朝永徽中，起居唯得对仗承旨，仗下后谋议皆不得闻，其记注唯编制敕，更无他事。
suǒ yǐ cháng shòu zhōng yáo shú zhī zhèng shì yǐ wéi qīn chéng dé yīn mó xùn ruò bù xuān zhǐ zǎi xiàng shǐ guān wú yǐ de shū
所以长寿中姚璹知政事，以为亲承德音谟训，若不宣旨， 宰相、史官无以得书。
shú qǐng zǎi xiàng yī rén jì lù suǒ lùn jūn guó zhèng shì wèi zhī shí zhèng jì měi yuè sòng shǐ guǎn
璹请宰相一人记录所论军国政事，谓之时政记，每月送史馆。
jì ér shí zhèng jì yòu fèi
既而时政记又废。
shàng yuē jūn jǔ bì shū yì cún quàn jiè
”上曰：“君举必书，义存劝诫。
jì cháng yǒu shí zhèng jì zǎi chén yi yī gù shì wèi zhī
既尝有时政记，宰臣宜依故事为之。
wú hé jǐng zú shí zhèng jì yì bù xíng
”无何，憬卒，时政记亦不行。
jǐng tè chéng ēn gù xìng qīng jiǎn suī wèi zǎi fǔ jū dì pú shǐ lèi pín shì dài fū zhī jiā suǒ de fèng rù xiān zhì sī miào ér jìng bù lì dì shè tián chǎn
憬特承恩顾，性清俭，虽为宰辅，居第仆使，类贫士大夫之家，所得俸入，先置私庙，而竟不立第舍田产。
qí nián bā yuè yù bào jí xìn sù ér zú shí nián liù shí yī
其年八月，遇暴疾，信宿而卒，时年六十一。
zi yuán liàng jìn jǐng yí biǎo cǎo yuē chén tāo hé shèng cí qiè chén tái dǐng nián xù pō jiǔ jì yòng wú wén fù chéng zhī bài yǐ zhāng fù sù zhī jiù é jí
子元亮进憬遗表草曰：“臣叨荷圣慈，窃尘台鼎，年序颇久，绩用无闻，负乘之败已彰，覆𫗧之咎俄及。
ér tiān yǔ zhī jí fú guò shēng zāi zì jīn rì mǎo shí yǐ lái shāo jiā kùn zhòng zhēn jiǔ bù jí yào ěr xī shī
而天与之疾，福过生灾，自今日卯时以来，稍加困重，针灸不及，药饵奚施。
yǎn rán yóu hún zhōng dāng jiù mù míng míng cán chuǎn qǐ rěn cí tiān
奄然游魂，终当就木，冥冥残喘，岂忍辞天！
hào hū tì líng cè xī xīn duàn fǎn fēng jié cǎo shì bào shēn ēn suī sǐ yóu shēng qǐ gū sù yuàn
号呼涕零，侧息心断，反风结草，誓报深恩，虽死犹生，岂孤素愿。
wú rèn gǎn ēn wū yè tòng hèn zhī zhì
无任感恩，呜咽痛恨之至。
dé zōng yóu dào xī zhī fèi cháo sān rì cè zèng tài zi tài fù fù bó wǔ bǎi duān mǐ sù sì bǎi shí lìng hóng lú qīng wáng quán chōng cè diào shǐ
”德宗尤悼惜之，废朝三日，册赠太子太傅，赙帛五百端、米粟四百石，令鸿胪卿王权充册吊使。
yuán liàng guān zhì zuǒ sī láng zhōng shì yù shǐ zhī zá shì zú
元亮官至左司郎中、侍御史知杂事卒。
cì zǐ quán liàng guān zhì shì yù shǐ guì guǎn fáng yù pàn guān
次子全亮，官至侍御史、桂管防御判官。
yuán liàng xiōng xuān liàng dì chéng liàng jiē yǐ mén yìn shòu guān
元亮兄宣亮、弟承亮，皆以门荫授官。
wéi lún kāi yuán tiān bǎo zhōng shuò fāng jié dù shǐ guāng chéng zhī zǐ
韦伦，开元、天宝中朔方节度使光乘之子。
shǎo yǐ yìn lèi shòu lán tián xiàn wèi
少以荫累授蓝田县尉。
yǐ lì shì qín kè yáng guó zhōng shǔ wèi zhù qián nèi zuò shǐ pàn guān
以吏事勤恪， 杨国忠署为铸钱内作使判官。
guó zhōng shì quán chǒng yòu yāo míng chēng duō zhēng zhū zhōu xiàn nóng rén lìng zhù qián
国忠恃权宠，又邀名称，多征诸州县农人令铸钱。
nóng fu jì fēi běn shǎi gōng jiàng bèi suǒ yóu yì lìng jiù yì duō zāo chuí fá rén bù liáo shēng
农夫既非本色工匠，被所由抑令就役，多遭箠罚，人不聊生。
lún bái guó zhōng yuē zhù qián xū de běn shǎi rén jīn yì bǎi xìng nóng rén wèi zhī yóu fèi lì wú gōng rén qiě xìng bàng
伦白国忠曰：“铸钱须得本色人，今抑百姓农人为之，尤费力无功，人且兴谤。
qǐng hòu xuán shì gū jià mù gōng xiǎo zhě wèi zhī
请厚悬市估价，募工晓者为之。
yóu shì yì shǐ jiǎn shǎo ér yì zhù qián zhī shù
”由是役使减少，而益铸钱之数。
tiān bǎo mò gōng nèi tǔ mù zhī gōng wú xū rì nèi zuò rén lì yīn yuán wèi jiān lún nǎi gōng qīn yuè shì shěng fèi jiǎn bèi
天宝末，宫内土木之功无虚日，内作人吏因缘为奸，伦乃躬亲阅视，省费减倍。
gǎi dà lǐ píng shì
改大理评事。
huì ān lù shān fǎn chē jià xìng shǔ bài lún jiān chá yù shǐ jiàn nán jié dù xíng jūn sī mǎ jiān chōng zhì dùn shǐ pàn guān xún gǎi tún tián yuán wài jiān shì yù shǐ
会安禄山反，车驾幸蜀，拜伦监察御史、剑南节度行军司马，兼充置顿使判官， 寻改屯田员外、兼侍御史。
shí nèi guān jìn jūn xiāng cì dào shǔ suǒ zài qīn bào hào wéi nán lǐ
时内官禁军相次到蜀，所在侵暴，号为难理；
lún qīng jiǎn lǜ shēn yǐ huà zhī shǔ chuān xián lài qí lǐ
伦清俭， 率身以化之，蜀川咸赖其理。
jìng zāo zhōng guān huǐ zèn biǎn héng zhōu sī hù
竟遭中官毁谮，贬衡州司户。
shǔ dōng dōu hé nán bìng xiàn zéi cáo yùn lù jué dù zhī shǐ dì wǔ qí jiàn lún yǒu lǐ néng bài shāng zhōu cì shǐ chōng jīng xiāng děng dào zū yōng shǐ
属东都、河南并陷贼， 漕运路绝，度支使第五琦荐伦有理能，拜商州刺史，充荆襄等道租庸使。
huì xiāng zhōu bì jiāng kāng chu yuán zhāng jiā yán jù zhòng wèi pàn xiōng dǎng wàn yú rén zì chēng dōng chu yì wáng
会襄州裨将康楚元、张嘉延聚众为叛，凶党万余人，自称东楚义王。
xiāng zhōu cì shǐ wáng zhèng qì chéng dùn zǒu
襄州刺史王政弃城遁走。
jiā yán yòu nán xí pò jiāng líng hàn miǎn kuì yùn zǔ jué cháo tíng gàn shí
嘉延又南袭破江陵，汉、沔馈运阻绝，朝廷旰食。
lún nǎi diào fā bīng jiǎ zhù dèng zhōu jiè xiōng dǎng yǒu lái jiàng zhě bì hòu jiā jiē dài
伦乃调发兵甲驻邓州界，凶党有来降者，必厚加接待。
shù rì hòu chu yuán zhòng pō dài lún jìn jūn jī zhī
数日后，楚元众颇怠，伦进军击之。
shēng qín chu yuán yǐ xiàn yú zhòng xī zǒu sàn shōu zū yōng qián wù jǐn èr bǎi wàn guàn bìng bù shī zhuì
生擒楚元以献，余众悉走散，收租庸钱物仅二百万贯，并不失坠。
jīng xiāng èr zhōu píng
荆、襄二州平。
zhào chú cuī guāng yuǎn wèi xiāng zhōu jié dù shǐ zhēng lún wèi wèi wèi qīng
诏除崔光远为襄州节度使，征伦为卫尉卿。
xún rì yòu yǐ běn guān jiān níng zhōu cì shǐ zhāo tǎo chǔ zhì děng shǐ xún yòu jiān lǒng zhōu cì shǐ
旬日，又以本官兼宁州刺史、招讨处置等使，寻又兼陇州刺史。
qián yuán sān nián xiāng zhōu dà jiàng zhāng jǐn shā jié dù shǐ shǐ huì zuò luàn nǎi yǐ lún wèi xiāng zhōu cì shǐ jiān yù shǐ dài fū shān nán dōng dào xiāng shān děng shí zhōu jié dù shǐ
乾元三年，襄州大将张瑾杀节度使史翙作乱，乃以伦为襄州刺史、兼御史大夫、 山南东道襄邓等十州节度使。
shí li fǔ guó bǐng quán yòng shì jié jiāng chú bài jiē chū qí mén
时李辅国秉权用事，节将除拜，皆出其门。
lún jì wèi cháo tíng gōng yòng yòu bù sī yè fǔ guó
伦既为朝廷公用，又不私谒辅国。
lún shòu mìng wèi xíng gǎi qín zhōu cì shǐ jiān yù shǐ zhōng chéng běn zhōu fáng yù shǐ
伦受命未行，改秦州刺史、兼御史中丞、本州防御使。
shí tǔ bō dǎng xiàng suì suì rù kòu biān jiāng bèn mìng bù xiá
时吐蕃、党项岁岁入寇，边将奔命不暇。
lún zhì qín zhōu lǚ yǔ lǔ zhàn
伦至秦州，屡与虏战。
bīng guǎ wú yuán pín zhì bài nǜ lián biǎn bā zhōu zhǎng shǐ sī zhōu wù chuān xiàn wèi
兵寡无援，频致败衄， 连贬巴州长史、思州务川县尉。
dài zōng jí wèi qǐ wèi zhōng zhōu cì shǐ lì tái ráo èr zhōu
代宗即位，起为忠州刺史，历台、饶二州。
yǐ zhōng guān lǚ tài yī yú lǐng nán jiǎo zhào mù bīng wéi luàn nǎi yǐ lún wèi sháo zhōu cì shǐ jiān yù shǐ zhōng chéng sháo lián liǔ sān zhōu dū tuán liàn shǐ
以中官吕太一于岭南矫诏募兵为乱， 乃以伦为韶州刺史、兼御史中丞、韶连柳三州都团练使。
jìng zāo tài yī yòng lù fǎn jiàn biǎn xìn zhōu sī mǎ qián zhōu sī hù duò zhōu sī hù suí zhōu sī mǎ
竟遭太一用赂反间，贬信州司马、虔州司户、隋州司户、随州司马。
yù shè lǚ yù yú hóng zhōu shí shù nián
遇赦，旅寓于洪州十数年。
dé zōng jí wèi xuǎn kān shǐ jué yù zhě zhēng lún bài tài cháng shǎo qīng jiān yù shǐ zhōng chéng chí jié chōng tōng hé tǔ bō shǐ
德宗即位，选堪使绝域者，征伦拜太常少卿、兼御史中丞，持节充通和吐蕃使。
lún zhì fán zhōng chū xuān yù huáng ēn cì shù guó wēi dé yuǎn zhèn fán rén dà yuè zàn pǔ rù xiàn fāng wù
伦至蕃中，初宣谕皇恩，次述国威德远振，蕃人大悦，赞普入献方物。
shǐ hái qiān tài cháng qīng jiān yù shǐ dài fū jiā yín qīng guāng lù dài fu
使还，迁太常卿、兼御史大夫，加银青光禄大夫。
zài rù tǔ bō fèng shǐ chēng zhǐ xī fān jìng fú
再入吐蕃，奉使称旨，西蕃敬服。
cháo tíng dé shī shù shàng shū yán zhī
朝廷得失， 数上疏言之。
yòu wèi zǎi xiàng lú qǐ suǒ è gǎi tài zǐ shǎo bǎo lèi jiā kāi fǔ yí tóng sān sī
又为宰相卢杞所恶，改太子少保，累加开府仪同三司。
jīng shī zhī luàn jià xìng fèng tiān
泾师之乱，驾幸奉天。
jí lú qǐ bái zhì zhēn zhào zàn děng biǎn guān guān bō bà xiāng wèi xíng bù shàng shū lún yú cháo táng wū yè ér yán yuē zǎi xiàng bù néng bì xié qǐ wò shǐ tiān xià yī zhì yú cǐ
及卢杞、白志贞、赵赞等贬官，关播罢相为刑部尚书，伦于朝堂呜咽而言曰：“宰相不能弼谐启沃，使天下一至于此。
réng wèi shàng shū tiān xià hé yóu zhì lǐ
仍为尚书，天下何由致理？
wén zhě jìng dàn zhī
”闻者敬惮之。
cóng jià liáng zhōu hái jīng yòu yù zhuó yòng lú qǐ wèi ráo zhōu cì shǐ
从驾梁州，还京，又欲擢用卢杞为饶州刺史。
lún yòu shàng biǎo qiē yán bù kě shēn wéi zhōng zhèng zhī shì suǒ chēng tàn
伦又上表切言不可，深为忠正之士所称叹。
yǐ nián yú qī shí biǎo qǐng xiū guān gǎi tài zǐ shǎo shī zhì shì fēng yǐng guó gōng
以年逾七十，表请休官，改太子少师致仕，封郢国公。
shí li chu lín yǐ pū shè jiān wèi wèi qīng li zhōng chéng yǐ shàng shū jiān shào fǔ jiān lún shàng yán yuē chu lín xiōng nì zhōng chéng fán róng chǒu lèi bù hé cè liè qīng bān
时李楚琳以仆射兼卫尉卿，李忠诚以尚书兼少府监，伦上言曰：“楚琳凶逆，忠诚蕃戎丑类，不合厕列清班。
yòu biǎo qǐng zhì yì cāng yǐ fáng shuǐ hàn zé xián liáng rèn zhī zuǒ yòu
”又表请置义仓以防水旱，择贤良任之左右。
yòu yán tǔ fán bì wú xìn yuē zhuān xū fáng bèi bù kě qīng yì
又言吐蕃必无信约，专须防备，不可轻易。
shàng měi shàn yù zhī
上每善遇之。
lún jū jiā xiào yǒu fǔ dì zhí yǐ cí ài chēng
伦居家孝友，抚弟侄以慈爱称。
zhēn yuán shí sì nián shí èr yuè zú shí nián bā shí sān zèng yáng zhōu dōu dū
贞元十四年十二月卒，时年八十三，赠扬州都督。
gǔ dān zì dūn shī cāng zhōu nán pí rén
贾耽，字敦诗，沧州南皮人。
yǐ liǎng jīng dēng dì diào shòu bèi zhōu lín qīng xiàn wèi
以两经登第，调授贝州临清县尉。
shàng shū lùn shí zhèng shòu jiàng zhōu zhèng píng wèi
上疏论时政， 授绛州正平尉。
cóng shì hé dōng jiǎn jiào shàn bù yuán wài láng tài yuán shǎo yǐn běi dōu fù liú shǒu
从事河东，检校膳部员外郎、太原少尹、北都副留守。
yòu jiǎn jiào lǐ bù láng zhōng jié dù fù shǐ gǎi fén zhōu cì shǐ
又检校礼部郎中、节度副使，改汾州刺史。
zài jùn qī nián zhèng jì mào yì
在郡七年，政绩茂异。
rù wèi hóng lú qīng shí zuǒ yòu wēi yuǎn yíng lì hóng lú dān réng lǐng qí shǐ
入为鸿胪卿，时左右威远营隶鸿胪，耽仍领其使。
dà lì shí sì nián shí yī yuè jiǎn jiào zuǒ sàn qí cháng shì jiān liáng zhōu cì shǐ yù shǐ dà fu shān nán xī dào jié dù shǐ
大历十四年十一月，检校左散骑常侍、兼梁州刺史、御史大夫、山南西道节度使。
jiàn zhōng sān nián shí yī yuè jiǎn jiào gōng bù shàng shū jiān yù shǐ dài fū shān nán dōng dào jié dù shǐ
建中三年十一月，检校工部尚书、兼御史大夫、山南东道节度使。
dé zōng yí xìng liáng zhōu
德宗移幸梁州。
xìng yuán yuán nián èr yuè dān shǐ xíng jūn sī mǎ fán zé zòu shì yú xíng zài zé jì fù mìng fāng dà yàn zhū jiāng yǒu jí dié zhì yán zé dài dān wèi jié dù shǐ ér zhào dān wèi gōng bù shàng shū
兴元元年二月，耽使行军司马樊泽奏事于行在，泽既复命，方大宴诸将，有急牒至，言泽代耽为节度使，而召耽为工部尚书。
dān de dié nèi huái zhōng yàn yǐn bù gǎi róng
耽得牒内怀中，宴饮不改容。
jí sàn zhào fán zé yǐ zhào shòu zhī yuē zhào yǐ xíng jūn wèi jié dù shǐ dān jīn jí shàng lù
及散， 召樊泽，以诏授之曰：“诏以行军为节度使，耽今即上路。
yīn gào jiāng lì shǐ yè zé
”因告将吏使谒泽。
yá jiāng zhāng xiàn fu yuē tiān zǐ xún xìng shān nán shàng shū shǐ xíng jūn fèng biǎo qǐ jū ér xíng jūn gǎn zì tú jié yuè qián duó shàng shū tǔ dì cǐ kě wèi shì rén bù zhōng
牙将张献甫曰：“天子巡幸山南，尚书使行军奉表起居，而行军敢自图节钺，潜夺尚书土地，此可谓事人不忠。
jūn zhōng jiē bù fú qǐng shā fán zé
军中皆不伏，请杀樊泽。
dān yuē gōng shì hé yán yú
”耽曰：“公是何言欤！
tiān zǐ yǒu mìng jí wéi jié dù shǐ yǐ
天子有命，即为节度使矣。
dān jīn fù xíng zài biàn yǔ gōng xié xíng
耽今赴行在，便与公偕行。
jí rì lí zhèn yǐ xiàn fu zì suí jūn zhōng nǎi ān
”即日离镇，以献甫自随，军中乃安。
xún yǐ běn guān wèi dōng dōu liú shǒu dōng jī rǔ nán fáng yù shǐ
寻以本官为东都留守、东畿汝南防御使。
zhēn yuán èr nián gǎi jiǎn jiào yòu pú yè jiān huá zhōu cì shǐ yì chéng jūn jié dù shǐ
贞元二年，改检校右仆射、兼滑州刺史、义成军节度使。
shì shí zī qīng jié dù shǐ li nà suī qù wěi wáng hào wài fèng cháo zhǐ ér xīn cháng xù bìng tūn zhī móu
是时淄青节度使李纳虽去伪王号，外奉朝旨，而心常蓄并吞之谋。
nà bīng shì shù qiān rén zì xíng yíng guī lù yóu huá zhōu dà jiàng qǐng chéng wài guǎn zhī
纳兵士数千人自行营归，路由滑州， 大将请城外馆之。
dān yuē yú rén lín dào nài hé yě chǔ qí bīng
耽曰：“与人邻道，奈何野处其兵？
mìng guǎn zhī chéng nèi zī qīng jiàng shì jiē xīn fú zhī
”命馆之城内，淄青将士皆心服之。
dān shàn shè hǎo liè měi chū tián bù guò bǎi qí wǎng wǎng liè yú li nà zhī jìng
耽善射好猎，每出畋不过百骑，往往猎于李纳之境。
nà wén zhī dà xǐ xīn wèi qí dù liàng bù gǎn yì tú
纳闻之，大喜，心畏其度量，不敢异图。
jiǔ nián zhēng wèi yòu pú yè tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
九年，征为右仆射、同中书门下平章事。
dān hǎo dì lǐ xué fán sì yí zhī shǐ jí shǐ sì yí hái zhě bì yǔ zhī cóng róng xùn qí shān chuān tǔ dì zhī zhōng shǐ
耽好地理学，凡四夷之使及使四夷还者，必与之从容，讯其山川土地之终始。
shì yǐ jiǔ zhōu zhī yí xiǎn bǎi mán zhī tǔ sú qū fēn zhǐ huà bèi jiū yuán liú
是以九州之夷险，百蛮之土俗，区分指画，备究源流。
zì tǔ bō xiàn lǒng yòu jī nián guó jiā shǒu yú nèi dì jiù shí zhèn shù bù kě fù zhī
自吐蕃陷陇右积年，国家守于内地，旧时镇戍，不可复知。
dān nǎi huà lǒng yòu shān nán tú jiān huáng hé jīng jiè yuǎn jìn jù qí shuō wèi shū shí juǎn biǎo xiàn yuē
耽乃画陇右、山南图，兼黄河经界远近，聚其说为书十卷，表献曰：
chén wén chu zuǒ shǐ yǐ xiāng néng dú jiǔ qiū jìn sī kōng péi xiù chuàng wèi liù tǐ
臣闻楚左史倚相能读《九丘》，晋司空裴秀创为六体；
jiǔ qiū nǎi chéng fù zhī gǔ jīng liù tǐ zé wèi tú zhī xīn yì
《九丘》乃成赋之古经， 六体则为图之新意。
chén suī yú mèi sù cháng shī fàn lèi méng bá zhuó suì tiǎn tái sī
臣虽愚昧，夙尝师范，累蒙拔擢，遂忝台司。
suī lì jiàn zhí rèn chéng duō kuàng quē ér shuài tǔ shān chuān bù wàng wù mèi
虽历践职任，诚多旷阙，而率土山川，不忘寤寐。
qí dà tú wài báo sì hǎi nèi bié jiǔ zhōu bì jiè jīng xiáng nǎi kě mó xiě jiàn gèng zuǎn jí xù jì bì gōng
其大图外薄四海，内别九州，必藉精详，乃可摹写，见更缵集，续冀毕功。
rán ér lǒng yòu yī yú jiǔ lún fán kòu zhí fāng shī qí tú jì jìng tǔ nán yǐ qū fēn
然而陇右一隅，久沦蕃寇，职方失其图记，境土难以区分。
zhé kòu kè xū wēi cǎi duō yú yì huà guān zhōng lǒng yòu jí shān nán jiǔ zhōu děng tú yī zhóu
辄扣课虚微，采掇舆议，画《关中陇右及山南九州等图》一轴。
fú yǐ táo huáng jiù xū lián jiē jiān mù
伏以洮、湟旧墟，连接监牧；
gān liáng yòu dì kòng dài shuò chuí
甘、凉右地，控带朔陲。
qí lù zhī zhēn hòu jiāo tōng jūn zhèn zhī bèi yù chōng yào mò bù jiàng yì jiù shí yī xī xiàng zhēn
岐路之侦候交通，军镇之备御冲要，莫不匠意就实，依稀像真。
rú shèng ēn qiǎn jiàng hù biān xīn shū shòu lǜ zé líng qìng zhī shè xiǎn zài mù yuán huì zhī fēng lüè kě zhī
如圣恩遣将护边，新书授律，则灵、庆之设险在目，原、会之封略可知。
zhū zhōu zhū jūn xū lùn lǐ shù rén é
诸州诸军，须论里数人额；
zhū shān zhū shuǐ xū yán shǒu wěi yuán liú
诸山诸水，须言首尾源流。
tú shàng bù kě bèi shū píng jù bì zī jì zhù jǐn zhuàn bié lù liù juǎn
图上不可备书， 凭据必资记注，谨撰《别录》六卷。
yòu huáng hé wèi sì dú zhī zōng xī róng nǎi qún qiāng zhī shuài chén bìng yán xún shǐ dié jiǎn qì fú cí qìng suǒ wén zhī biān wèi sì juǎn tōng lù dōu chéng shí juǎn
又黄河为四渎之宗，西戎乃群羌之帅，臣并研寻史牒，翦弃浮词，罄所闻知，编为四卷，通录都成十卷。
wén yì bǐ piáo fú zēng cán sǒng
文义鄙朴，伏增惭悚。
dé zōng lǎn zhī chēng shàn cì jiù mǎ yì pǐ yín cǎi bǎi pǐ yín píng pán gè yī
德宗览之称善，赐厩马一匹、银采百匹、银瓶盘各一。
zhì shí qī nián yòu zhuàn chéng hǎi nèi huá yí tú jí gǔ jīn jùn guó xiàn dào sì yí shù sì shí juǎn biǎo xiàn zhī yuē
至十七年，又撰成《海内华夷图》及《古今郡国县道四夷述》四十卷，表献之， 曰：
chén wén de yǐ bó hòu zài wù wàn guó qí bù
臣闻地以博厚载物，万国棋布；
hǎi yǐ wěi shū huán wài bǎi mán xiù cuò
海以委输环外，百蛮绣错。
zhōng xià zé wǔ fú jiǔ zhōu shū sú zé qī róng liù dí pǔ tiān zhī xià mò fēi wáng chén
中夏则五服、九州， 殊俗则七戎、六狄，普天之下，莫非王臣。
xī wú qiū chū shī dōng míng bù nài
昔毋丘出师，东铭不耐；
gān yīng fèng shǐ xi dǐ tiáo zhī
甘英奉使，西抵条支；
yǎn cài nǎi dà zé wú yá jì bīn zé xuán dù zuò xiǎn
奄蔡乃大泽无涯，罽宾则悬度作险。
huò dào lǐ huí yuǎn huò míng hào gǎi yí gǔ lái tōng rú hǎn biàn xiáng jiū
或道理回远，或名号改移，古来通儒， 罕遍详究。
chén ruò guàn zhī suì hǎo wén fāng yán shì shì zhī chén zhù yì de lǐ jiū guān yán kǎo chuí sān shí nián
臣弱冠之岁，好闻方言，筮仕之辰，注意地理，究观研考，垂三十年。
jué yù zhī bǐ lín yì fán zhī xí sú tī shān xiàn chēn zhī lù chéng bó lái cháo zhī rén xián jiū jìng qí yuán liú fǎng qiú qí jū chǔ
绝域之比邻，异蕃之习俗，梯山献琛之路，乘舶来朝之人，咸究竟其源流，访求其居处。
huán huì zhī xíng gǔ róng mò zhī yí lǎo mò bù tīng qí yán ér duó qí yào
阛阓之行贾，戎貊之遗老，莫不听其言而掇其要。
lǘ yán zhī suǒ yǔ fēng yáo zhī xiǎo shuō yì shōu qí shì ér shān qí wěi
闾阎之琐语，风谣之小说， 亦收其是而芟其伪。
rán yīn zhōu yǐ jiàng fēng lüè yì míng chéng lì shǔ zhě bā jiā hún qū yǔ zhě wǔ xìng shēng jiào suǒ jí wéi táng wèi dà
然殷、周以降，封略益明，承历数者八家，浑区宇者五姓，声教所及，惟唐为大。
qín huáng ba hóu zhì shǒu cháng chéng qǐ yú lín táo
秦皇罢侯置守，长城起于临洮；
xiào wǔ què dì kāi biān zhàng sāi xiàn yú jī lù
孝武却地开边，障塞限于鸡鹿；
dōng hàn zé āi láo qǐng lì
东汉则哀牢请吏；
xī jìn zé bì lí jié zhé
西晋则裨离结辙；
duò shì liè sì jùn yú bēi hé hǎi xī chuàng sān zhōu yú fú nán jiāng běi liáo yáng shī lǜ yīn ér qì zhī
隋室列四郡于卑和海西，创三州于扶南江北，辽阳失律，因而弃之。
gāo zǔ shén yáo huáng dì dàn yīng tiān mìng yǎn yǒu sì fāng
高祖神尧皇帝诞膺天命，奄有四方。
tài zōng jì míng zhòng xī róu yuǎn néng ěr yú dà qì tōng dào běi zhì xiān é yú gǔ lì gàn zhì xuán quē zhōu
太宗继明重熙，柔远能迩，逾大碛通道，北至仙娥，于骨利干置玄阙州。
gāo zōng sì shǒu pī jì kè guǎng qián liè qiǎn dān chē jī zhào xi yuè cōng shān yú bō cì sī lì jí líng fǔ
高宗嗣守丕绩，克广前烈，遣单车赍诏，西越葱山，于波刺斯立疾陵府。
zhōng zōng fù pèi tiān zhī yè bù shī jiù wù
中宗复配天之业，不失旧物。
ruì zōng hán xiān tiān zhī liàng wéi xīn yǒng tú
睿宗含先天之量，惟新永图。
xuán zōng yǐ dà xiào qīng nèi yǐ wú wéi lǐ wài dà yuān jì lù suì chōng nèi jiù yǔ èr shī zhī qióng bīng dú wǔ qǐ tóng nián zāi
玄宗以大孝清内，以无为理外，大宛骥录，岁充内厩，与贰师之穷兵黩武，岂同年哉！
sù zōng sǎo píng fēn kūn rùn zé shēng rén
肃宗扫平氛昆，润泽生人。
dài zōng chǎn chú cán niè yí lún yōu xù
代宗刬除残孽，彝伦攸叙。
fú wéi huáng dì bì xià yǐ shàng shèng zhī zī dāng tài píng zhī yùn dūn xìn míng yì lǚ xìn bāo yuán huì yǎng lí zhēng huái róu xiá yì
伏惟皇帝陛下，以上圣之姿，当太平之运，敦信明义，履信包元，惠养黎蒸， 怀柔遐裔。
gù lú nán gòng lí shuǐ zhī jīn mò běi xiàn yú wú zhī mǎ xuán huà yáng yì lǜ shì zhān rú
故泸南贡丽水之金，漠北献余吾之马，玄化洋溢，率士沾濡。
chén yòu qiē cuō yú shī yǒu zhǎng qū shì yú xuān chí zì chuāi chán yú dāo róng fēi jù hóng sī mò dá sù yè jīng huáng
臣幼切磋于师友，长趋侍于轩墀，自揣孱愚，叨荣非据，鸿私莫答，夙夜兢惶。
qù xìng yuán yuán nián fú fèng jìn zhǐ lìng chén xiū zhuàn guó tú xuán jí chōng shǐ wèi zhōu biàn zhōu chū zhèn dōng luò dōng dōu jiān yǐ zhòng wù bù suí zhuān mén jì yòng shàng kuī yōu kuì mí qiè
去兴元元年，伏奉进止，令臣修撰国图，旋即充使魏州、汴州，出镇东洛、东都， 间以众务，不遂专门，绩用尚亏，忧愧弥切。
jìn nǎi lì jié shuāi bìng sī dān suǒ wén jiàn cóng yú dān qīng
近乃力竭衰病，思殚所闻见，丛于丹青。
jǐn lìng gōng rén huà hǎi nèi huá yí tú yī zhóu guǎng sān zhàng cóng sān zhàng sān chǐ lǜ yǐ yī cùn zhé chéng bǎi lǐ
谨令工人画《海内华夷图》一轴，广三丈，从三丈三尺，率以一寸折成百里。
bié zhāng fǔ zuǒ rèn diàn gāo shān dà chuān
别章甫左衽，奠高山大川。
suō sì jí yú xiān gǎo fēn bǎi jùn yú zuò huì
缩四极于纤缟，分百郡于作缋。
yǔ zhòu suī guǎng shū zhī bù yíng tíng
宇宙虽广，舒之不盈庭；
zhōu chē suǒ tōng lǎn zhī xián zài mù
舟车所通，览之咸在目。
bìng zhuàn gǔ jīn jùn guó xiàn dào sì yí shù sì shí juǎn zhōng guó yǐ yǔ gòng wèi shǒu wài yí yǐ bān shǐ fā yuán
并撰《古今郡国县道四夷述》四十卷，中国以《禹贡》为首，外夷以《班史》发源；
jùn xiàn jì qí zēng jiǎn fán luò xù qí shuāi shèng
郡县纪其增减，蕃落叙其衰盛。
qián dì lǐ shū yǐ qián zhōu shǔ yǒu yáng jīn zé gǎi rù ba jùn
前地理书以黔州属酉阳， 今则改入巴郡；
qián xī róng zhì yǐ ān guó wèi ān xī jīn zé gǎi rù kāng jū
前西戎志以安国为安息，今则改入康居。
fán zhū shū chuǎn xī cóng lí zhèng
凡诸疏舛，悉从厘正。
lǒng xi shí dì bō qì yú yǒng chū zhī zhōng
陇西、十地，播弃于永初之中；
liáo dōng lè làng xiàn qū yú jiàn ān zhī jì
辽东、乐浪，陷屈于建安之际。
cáo gōng qì xíng běi jìn shì qiān jiāng nán yuán biān lèi jīng qīn dào gù xū rì zhì yīn huǐ
曹公弃陉北，晋氏迁江南，缘边累经侵盗，故墟日致堙毁。
jiù shǐ zhuàn lù shí dé èr sān jīn shū sōu bǔ suǒ huò tài bàn
旧史撰录，十得二三，今书搜补，所获太半。
zhōu lǐ zhí fāng yǐ zī shí wéi yōu zhōu zhī jìn yǐ huà shān wèi jīng hé zhī zhèn jì yǒu guāi yú yǔ gòng yòu bù chū yú yān zhōng duō wén quē yí jù gǎn biān cì
《周礼职方》，以淄、时为幽州之浸，以华山为荆河之镇，既有乖于《禹贡》，又不出于淹中，多闻阙疑，讵敢编次。
qí gǔ jùn guó tí yǐ mò jīn zhōu xiàn tí yǐ zhū jīn gǔ shū wén zhí xí jiǎn yì
其古郡国题以墨，今州县题以朱，今古殊文， 执习简易。
chén xué xiè xiǎo chéng cái fēi bó wù
臣学谢小成，才非博物。
fú bō zhī jù mǐ kāi shì zhòng jūn
伏波之聚米，开示众军；
zàn hòu zhī tú shū fāng zhī ě sāi
酂侯之图书，方知厄塞。
qǐ mù qián zhé cháng suǒ jì xīn zhé qìng yōng lòu duō cán pī miù
企慕前哲，尝所寄心，辄罄庸陋，多惭纰缪。
yōu zhào dá zhī cì jǐn cǎi èr bǎi pǐ páo duàn liù jǐn zhàng èr yín píng pán gè yī yín kē èr mǎ yì pǐ jìn fēng wèi guó gōng
优诏答之，赐锦彩二百匹、袍段六、锦帐二、银瓶盘各一、银榼二、马一匹， 进封魏国公。
shùn zōng jí wèi jiǎn jiào sī kōng shǒu zuǒ pú yè zhī zhèng shì rú gù
顺宗即位，检校司空，守左仆射，知政事如故。
shí wáng shū wén yòng shì zhèng chū qún xiǎo dān è qí luàn zhèng lǚ yí bìng qǐ hái bù xǔ
时王叔文用事，政出群小，耽恶其乱政，屡移病乞骸，不许。
dān xìng zhǎng zhě bù xǐ zāng pǐ rén wù
耽性长者，不喜臧否人物。
zì jū xiàng wèi fán shí sān nián suī bù néng yǐ ān wēi dà jì qǐ wò yú rén zhǔ ér cháng yǐ jiǎn shēn lì xíng yǐ lǜ rén
自居相位，凡十三年， 虽不能以安危大计启沃于人主，而常以检身厉行以律人。
měi zì cháo guī dì jiē duì bīn kè zhōng rì wú juàn
每自朝归第，接对宾客， 终日无倦。
zhì yú jiā rén jìn xí wèi cháng jiàn qí xǐ yùn zhī sè gǔ zhī chún dé jūn zǐ hé yǐ jiā yān
至于家人近习，未尝见其喜愠之色，古之淳德君子，何以加焉！
yǒng zhēn yuán nián shí yuè zú shí nián qī shí liù
永贞元年十月卒，时年七十六。
fèi cháo sì rì cè zèng tài fù shì yuē yuán jìng
废朝四日，册赠太傅，谥曰元靖。
jiāng gōng fǔ bù zhī hé xǔ rén
姜公辅，不知何许人。
dēng jìn shì dì wèi jiào shū láng
登进士第，为校书郎。
yìng zhì cè kē gāo děng shòu zuǒ shí yí zhào rù hàn lín wéi xué shì
应制策科高等，授左拾遗，召入翰林为学士。
suì mǎn dāng gǎi guān gōng fǔ shàng shū zì chén yǐ mǔ lǎo jiā pín yǐ fǔ yuàn fèng gěi shāo yōu nǎi qiú jiān jīng zhào yǐn hù cáo cān jūn tè chéng ēn gù
岁满当改官，公辅上书自陈，以母老家贫，以府掾俸给稍优，乃求兼京兆尹户曹参军，特承恩顾。
cái gāo yǒu qì shí měi duì jiàn yán shì dé zōng duō cóng zhī
才高有器识，每对见言事，德宗多从之。
jiàn zhōng sì nián shí yuè jīng shī fàn quē
建中四年十月，泾师犯阙。
dé zōng cāng huáng zì yuàn běi biàn mén chū xìng gōng fǔ mǎ qián jiàn yuē zhū cǐ cháng wèi jīng yuán shuài de shì xīn
德宗苍黄自苑北便门出幸，公辅马前谏曰：“朱泚尝为泾原帅，得士心。
zuó yǐ zhū tāo pàn zuò duó bīng quán cǐ cháng yōu fèn bù dé zhì
昨以朱滔叛，坐夺兵权，泚常忧愤不得志。
bù rú shǐ rén bǔ zhī shǐ péi luán jià hū qún xiōng lì zhī bì yí guó huàn
不如使人捕之， 使陪銮驾，忽群凶立之，必贻国患。
chén qǐng céng chén zòu bì xià gǒu bù néng tǎn huái dài zhī zé shā zhī yǎng shòu zì yí qí huàn huǐ qiě wú yì
臣顷曾陈奏，陛下苟不能坦怀待之，则杀之， 养兽自贻其患，悔且无益。
dé zōng yuē yǐ wú jí yǐ
”德宗曰：“已无及矣！
cóng xìng zhì fèng tiān bài jiàn yì dài fū é yǐ běn guān tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
”从幸至奉天，拜谏议大夫， 俄以本官同中书门下平章事。
cóng xìng shān nán chē jià zhì chéng gù xiàn táng ān gōng zhǔ hōng
从幸山南，车驾至城固县，唐安公主薨。
shàng zhī cháng nǚ zhāo dé huáng hòu suǒ shēng xìng cōng mǐn rén xiào shàng suǒ zhōng ài
上之长女，昭德皇后所生，性聪敏仁孝，上所钟爱。
chū zhào shàng wéi yòu wèi kè lǐ huì ér yù bō qiān
初，诏尚韦宥，未克礼会而遇播迁；
jí hōng shàng bēi dào yóu shén zhào suǒ sī hòu qí zàng lǐ
及薨，上悲悼尤甚，诏所司厚其葬礼。
gōng fǔ jiàn yuē fēi jiǔ kè fù jīng chéng gōng zhǔ bì xū guī zàng jīn yú xíng lù qiě yi jiǎn bó yǐ jì jūn shì
公辅谏曰：“非久克复京城，公主必须归葬，今于行路，且宜俭薄，以济军士。
dé zōng nù wèi hàn lín xué shì lù zhì yuē táng ān yāo wáng bù yù yú cǐ wèi yíng lǒng yi lìng zào yī zhuān tǎ ān zhì gōng fèi shèn wēi bù hé guān zǎi xiàng lùn liè
”德宗怒，谓翰林学士陆贽曰：“唐安夭亡，不欲于此为茔垅，宜令造一砖塔安置，功费甚微，不合关宰相论列。
jiāng gōng fǔ hū jìn biǎo zhāng dōu wú dào lǐ dàn yù zhǐ zhèn guò shī nǐ zì qǔ míng
姜公辅忽进表章，都无道理，但欲指朕过失， 拟自取名。
zhèn bǐ zhuó bá wèi fù xīn nǎi fù zhèn rú cǐ
朕比擢拔为腹心，乃负朕如此！
zhì duì yuē gōng fǔ guān shì jiàn yì zhí jū zǎi héng xiàn tì gù qí zhí fèn
”贽对曰：“公辅官是谏议，职居宰衡， 献替固其职分。
běn lì fǔ chén zhì zhī zuǒ yòu zhāo xī nà huì yì zài fáng wēi wēi ér bì zhī nǎi qí suǒ yě
本立辅臣，置之左右，朝夕纳诲，意在防微，微而弼之，乃其所也。
bì xià yǐ zào tǎ yì fèi wēi xiǎo fēi zǎi xiàng suǒ lùn zhī shì
陛下以造塔役费微小，非宰相所论之事。
dàn wèn lǐ zhī shì fēi qǐ lùn shì zhī dà xiǎo
但问理之是非，岂论事之大小！
ruò zào tǎ wèi shì yì suī dà ér zuò zhī hé shāng
若造塔为是，役虽大而作之何伤！
ruò zào tǎ wèi fēi fèi suī xiǎo ér yán zhě hé zuì
若造塔为非，费虽小而言者何罪！
dì yòu yuē qīng wèi huì zhèn yì
”帝又曰：“卿未会朕意。
zhèn yǐ gōng fǔ cái xíng gòng zǎi xiàng dōu bù xiāng dāng zài fèng tiān shí yǐ yù bà miǎn hòu yīn gōng fǔ cí tuì zhèn yǐ miàn xǔ
朕以公辅才行，共宰相都不相当，在奉天时已欲罢免，后因公辅辞退，朕已面许。
xún shǔ huái guāng bèi pàn suì qiě yīn xún róng zhì shān nán
寻属怀光背叛，遂且因循，容至山南。
gōng fǔ zhī zhèn nǐ gǎi guān suǒ yǐ gù lùn zào tǎ mài zhí qǔ míng
公辅知朕拟改官，所以固论造塔，卖直取名。
jù cǐ yòng xīn qǐ shì liáng shàn
据此用心，岂是良善！
zhèn suǒ chóu chàng zhě zhī yuán rú cǐ
朕所惆怅者，只缘如此。
zhì zài sān jiù hù dì nù bù yǐ nǎi ba wèi zuǒ shù zǐ
”贽再三救护，帝怒不已， 乃罢为左庶子。
xún dīng mǔ yōu fú quē shòu yòu shù zǐ jiǔ zhī bù qiān
寻丁母忧，服阙，授右庶子，久之不迁。
jì lù zhì zhī zhèng shì yǐ yǒu hàn lín zhī jiù shù gào zhì qiú guān
洎陆贽知政事，以有翰林之旧，数告贽求官。
zhì mì wèi gōng fǔ yuē yǔ cháng jiàn chēn zhōu dòu xiāng yán wèi gōng zòu nǐ shù yǐ shàng zhǐ bù yǔn yǒu nù gōng zhī yán
贽密谓公辅曰：“予尝见郴州窦相，言为公奏拟数矣，上旨不允，有怒公之言。
gōng fǔ kǒng jù shàng shū qǐ bà guān wéi dào shì jiǔ zhī wèi bào
”公辅恐惧，上疏乞罢官为道士， 久之未报。
hòu yòu tíng zòu dé zōng wèn qí gù gōng fǔ bù gǎn xiè zhì biàn yǐ cān yán wèi duì
后又廷奏，德宗问其故，公辅不敢泄贽，便以参言为对。
dì nù biǎn gōng fǔ wèi quán zhōu bié jià yòu qiǎn zhōng shǐ jī zhào zé dòu cān
帝怒，贬公辅为泉州别驾，又遣中使赍诏责窦参。
shùn zōng jí wèi qǐ wèi jí zhōu cì shǐ xún zú
顺宗即位，起为吉州刺史，寻卒。
xiàn zōng cháo zèng lǐ bù shàng shū
宪宗朝，赠礼部尚书。
shǐ chén yuē gǔ wèi gōng yǐ wēn kè zhǎng zhě zhì wèi chéng xiàng jù xiàn fu zhī qǐng tián li nà zhī jiāo zé qì lüè kě zhī yǐ
史臣曰：贾魏公以温克长者，致位丞相，拒献甫之请，畋李纳之郊，则器略可知矣！
wéi yǐng gōng kāng kǎi jié yì kùn yú chán xié mìng yǐ fu
韦郢公慷慨节义，困于谗邪，命矣夫！
zhào chéng xiàng qū fēn jiǎn cái qiú wèi yǎ shì yǐ zhēng quán ér xiàn lù zhì zé qián shí yǐ dé bào yuàn qí kě xìn hu
赵丞相区分检裁，求为雅士，以争权而陷陆贽，则前时以德报怨，其可信乎！
gōng fǔ yī yán wù zhǔ zhòu jí tái sī
公辅一言悟主，骤及台司；
yī yán bù hé lǐ jù shū báo zé jiā xī zhuì quán zhī jiān jūn dào kě zhī yǐ
一言不合，礼遽疏薄，则加膝坠泉之间，君道可知矣！
zàn yuē yuán jìng xū mó zhēn wèi chún rú
赞曰：元靖𬣙谟，真谓纯儒。
shǒu tiáo dǐng rèn xīn yùn dì tú
手调鼎饪，心运地图。
jiāng zào zhào xiǎn bìng yuè tiān qú
姜躁赵险，并跃天衢。
āi zāi wéi gōng zhōng kùn chán fū
哀哉韦公，终困谗夫。