yú xiū liè zi sù sù zi áo áo zi cóng
○于休烈子肃肃子敖敖子琮
líng hú huán guī chóng jìng zi dēng dēng zi róng
令狐峘归崇敬子登登子融
xī zhì zhāng jiàn zi yòu xīn xī fù xī fù zǐ dú
奚陟张荐子又新希复希复子读
jiǎng yì zi xì shēn
蒋乂子系伸
liǔ dēng dì miǎn zi jǐng chén chuán shī zi xún
柳登弟冕子璟沈传师子询
yú xiū liè hé nán rén yě
于休烈,河南人也。
gāo zǔ zhì níng zhēn guàn zhōng rèn zuǒ pú yè wèi shí bā xué shì
高祖志宁,贞观中任左仆射,为十八学士。
fù mò chéng pèi xiàn lìng zǎo zú
父默成,沛县令,早卒。
xiū liè zhì xìng zhēn què jī jiàn mǐn wù
休烈至性贞悫,机鉴敏悟。
zì yòu hào xué shàn zhǔ wén yù huì jī hè cháo wàn qí róng yán líng bāo róng wéi wén cí zhī you qí míng yī shí
自幼好学,善属文,与会稽贺朝、万齐融、 延陵包融为文词之友,齐名一时。
jǔ jìn shì yòu yìng zhì cè dēng kē shòu mì shū shěng zhèng zì
举进士,又应制策登科,授秘书省正字。
lèi qiān yòu bǔ quē qǐ jū láng jí xián diàn xué shì zhuǎn bǐ bù yuán wài láng láng zhōng
累迁右补阙、起居郎、集贤殿学士,转比部员外郎,郎中。
yáng guó zhōng fǔ zhèng pái bù fù jǐ zhě chū wèi zhōng bù jùn tài shǒu
杨国忠辅政,排不附己者,出为中部郡太守。
zhí lù shān gòu nán sù zōng jiàn zuò xiū liè zì zhōng bù fù xíng zài zhuó bài jǐ shì zhōng
值禄山构难,肃宗践祚,休烈自中部赴行在,擢拜给事中。
qiān tài cháng shǎo qīng zhī lǐ yí shì jiān xiū guó shǐ
又调任太常少卿,知礼仪事,兼修国史。
sù zōng zì fèng xiáng hái jīng lì jīng tīng shòu cháng wèi xiū liè yuē jūn jǔ bì shū liáng shǐ yě
肃宗自凤翔还京,励精听受,尝谓休烈曰:“君举必书,良史也。
zhèn yǒu guò shī qīng shū zhī fǒu
朕有过失,卿书之否?
duì yuē yǔ tāng zuì jǐ qí xìng yě bó yān
”对曰:“禹、汤罪己,其兴也勃焉。
yǒu dé zhī jūn bù wàng guī guò chén bù shèng dà qìng
有德之君,不忘规过, 臣不胜大庆。
shí zhōng yuán dàng fù diǎn zhāng dài jìn wú shǐ jí jiǎn xún
”时中原荡覆,典章殆尽,无史籍检寻。
xiū liè zòu yuē guó shǐ yī bǎi liù juǎn kāi yuán shí lù sì shí qī juǎn qǐ jū zhù bìng yú shū sān qiān liù bǎi bā shí èr juǎn bìng zài xīng qìng gōng shǐ guǎn
休烈奏曰:“《国史》一百六卷,《开元实录》四十七卷,起居注并余书三千六百八十二卷,并在兴庆宫史馆。
jīng chéng xiàn zéi hòu jiē bèi fén shāo
京城陷贼后,皆被焚烧。
qiě guó shǐ shí lù shèng cháo dà diǎn xiū zhuàn duō shí jīn bìng wú běn
且《国史》、《实录》,圣朝大典,修撰多时,今并无本。
fú wàng xià yù shǐ tái tuī kān shǐ guǎn suǒ yóu lìng fǔ xiàn zhāo fǎng
伏望下御史台推勘史馆所由,令府县招访。
yǒu rén bié shōu de guó shǐ shí lù rú sòng guān sī zhòng jiā gòu shǎng
有人别收得《国史》、《实录》,如送官司,重加购赏。
ruò shì shǐ guān shōu de réng shè qí zuì
若是史官收得,仍赦其罪。
dé yī bù chāo shòu guān zī dé yī juǎn shǎng juàn shí pǐ
得一部,超授官资,得一卷赏绢十匹。
shù yuè zhī nèi wéi dé yī liǎng juǎn
” 数月之内,唯得一两卷。
qián xiū shǐ guān gōng bù shì láng wéi shù xiàn zéi rù dōng jīng zhì shì yǐ qí jiā cáng guó shǐ yī bǎi yī shí sān juǎn sòng yú guān
前修史官工部侍郎韦述陷贼,入东京,至是以其家藏《国史》一百一十三卷送于官。
sù zōng yǐ tài cháng zhōng qìng zì duò yǐ lái suǒ chuán wǔ yīn huò yǒu bù tiáo qián yuán chū wèi xiū liè yuē gǔ zhě shèng rén zuò yuè yǐ yìng tiān de zhī hé yǐ hé yīn yáng zhī xù zé rén bù yāo zhā wù bù cī lì
肃宗以太常钟磬,自隋已来,所传五音,或有不调,乾元初谓休烈曰:“古者圣人作乐,以应天地之和,以合阴阳之序,则人不夭扎,物不疵疠。
qiě jīn shí sī zhú lè zhī qì yě
且金石丝竹, 乐之器也。
bǐ qīn xiǎng jiāo miào měi tīng xuán lè gōng shāng bù bèi huò zhōng qìng shī dù
比亲享郊庙,每听悬乐,宫商不备,或钟磬失度。
kě jǐn jiāng zhōng qìng lái zhèn dāng yú nèi zì dìng
可尽将钟磬来,朕当于内自定。
tài cháng jí yuè gōng kǎo shì shù rì shěn zhī chā cuò rán hòu lìng bié zhù zào mó kè
”太常集乐工考试,数日审知差错,然后令别铸造磨刻。
jí shì bì shàng lín diàn qīn shì kǎo jī jiē hé wǔ yīn qún chén chēng qìng
及事毕,上临殿亲试考击,皆合五音,群臣称庆。
xiū liè xún zhuǎn gōng bù shì láng xiū guó shǐ xiàn wǔ dài dì wáng lùn dì shén jiā zhī
休烈寻转工部侍郎、修国史,献《五代帝王论》,帝甚嘉之。
zǎi xiàng li kuí jīn néng jì xián yǐ xiū liè xiū guó shǐ yǔ jǐ qí liè jí zhī zòu wèi guó zi jì jiǔ quán liú shǐ guǎn xiū zhuàn yǐ xià zhī
宰相李揆矜能忌贤,以休烈修国史与己齐列,嫉之,奏为国子祭酒,权留史馆修撰以下之。
xiū liè tián rán zì chí shū bù jiè yì
休烈恬然自持,殊不介意。
jiù yí yuán zhèng dōng zhì bǎi guān bù yú guāng shùn mén cháo hè huáng hòu qián yuán yuán nián zhāng huáng hòu suì xíng cǐ lǐ
旧仪,元正冬至,百官不于光顺门朝贺皇后,乾元元年,张皇后遂行此礼。
xiū liè zòu yuē zhōu lǐ yǒu mìng fu cháo rén zhǔ mìng fù cháo nǚ jūn
休烈奏曰:“《周礼》有命夫朝人主,命妇朝女君。
zì xiǎn qìng yǐ lái zé tiān huáng hòu shǐ xíng cǐ lǐ
自显庆已来,则天皇后始行此礼。
qí rì mìng fù yòu cháo guāng shùn mén yǔ bǎi guān zá chǔ shū wèi shī lǐ
其日,命妇又朝光顺门,与百官杂处,殊为失礼。
sù zōng zhào tíng zhī
”肃宗诏停之。
dài zōng jí wèi zhēn bié míng pǐn zǎi chén yuán zài chēng zhī nǎi bài yòu sàn qí cháng shì yī qián jiān xiū guó shǐ xún jiā lǐ yí shǐ
代宗即位,甄别名品,宰臣元载称之,乃拜右散骑常侍,依前兼修国史,寻加礼仪使。
qiān gōng bù shì láng
迁工部侍郎。
yòu gǎi jiǎn jiào gōng bù shàng shū jiān pàn tài cháng qīng shì zhèng bài gōng bù shàng shū lèi fēng dōng hǎi jùn gōng jiā jīn zǐ guāng lù dài fu
又改检校工部尚书,兼判太常卿事,正拜工部尚书,累封东海郡公,加金紫光禄大夫。
zài cháo fán sān shí yú nián lì zhǎng qīng yào jiā wú tí shí zhī xù
在朝凡三十余年,历掌清要,家无提石之蓄。
gōng jiǎn wēn rén wèi cháng yǐ xǐ yùn xíng yú yán sè
恭俭温仁, 未尝以喜愠形于颜色。
ér qīn xián xià shì tuī gǔ hòu jìn suī wèi chóng nián gāo céng wú juàn sè
而亲贤下士,推毂后进,虽位崇年高,曾无倦色。
dǔ hǎo fén jí shǒu bù shì juàn yǐ zhì yú zhōng
笃好坟籍, 手不释卷,以至于终。
dà lì qī nián zú nián bā shí yī
大历七年卒,年八十一。
yǒu jí shí juǎn xíng yú dài
有集十卷行于代。
sì zi yì cì zǐ sù xiāng jì wèi hàn lín xué shì
嗣子益,次子肃,相继为翰林学士。
shì suì chūn xiū liè qī wéi shì zú
是岁春,休烈妻韦氏卒。
shàng yǐ xiū liè fù zǐ rú xíng zhe wén tè zhào zèng wéi shì guó fū rén zàng rì gěi lǔ bù gǔ chuī
上以休烈父子儒行著闻,特诏赠韦氏国夫人,葬日给卤簿鼓吹。
jí wén xiū liè zú zhuī dào jiǔ zhī bāo zèng shàng shū zuǒ pú yè fù juàn bǎi pǐ bù wǔ shí duān qiǎn yè zhě nèi cháng shì wú chéng qiàn jiù sī dì xuān wèi
及闻休烈卒,追悼久之,褒赠尚书左仆射,赙绢百匹、布五十端,遣谒者内常侍吴承倩就私第宣慰。
rú zhě zhī róng shǎo yǒu qí bǐ
儒者之荣,少有其比。
sù guān zhì jǐ shì zhōng
肃官至给事中。
sù zi áo
肃子敖。
áo zì dǎo zhōng yǐ jiā shì wén shǐ shèng míng
敖字蹈中,以家世文史盛名。
shǎo wéi shí yàn suǒ chēng zhì xíng xiū jǐn
少为时彦所称,志行修谨。
dēng jìn shì dì shì hè mì shū shěng xiào shū láng
登进士第,释褐秘书省校书郎。
hú nán guān chá shǐ yáng píng pì wéi cóng shì
湖南观察使杨凭辟为从事;
fǔ ba fèng xiáng jié dù shǐ li yōng è yuè guān chá shǐ lǚ yuán yīng xiāng jì bì zhào
府罢,凤翔节度使李鄘、鄂岳观察使吕元膺相继辟召。
zì xié lǜ láng dà lǐ píng shì shì jiān chá yù shǐ yuán hé liù nián zhēn bài jiān chá yù shǐ zhuǎn diàn zhōng lì cāng bù sī xūn èr yuán wài wàn nián lìng bài yòu sī láng zhōng chū wèi shāng zhōu cì shǐ
自协律郎、大理评事试监察御史,元和六年,真拜监察御史,转殿中, 历仓部司勋二员外、万年令,拜右司郎中,出为商州刺史。
cháng qìng sì nián rù wèi lì bù láng zhōng
长庆四年,入为吏部郎中。
qí nián qiān jǐ shì zhōng
其年,迁给事中。
zhāo mǐn chū jí wèi li féng jí yòng shì yǔ hàn lín xué shì li shēn sù bù yè suì wū shēn yǐ bù cè zhī zuì zhú yú lǐng wài
昭愍初即位,李逢吉用事,与翰林学士李绅素不叶,遂诬绅以不测之罪,逐于岭外。
shēn tóng zhí jià bù láng zhōng zhī zhì gào páng yán sī fēng yuán wài láng zhī zhì gào jiǎng fáng zuò shēn dǎng zuǒ qiān xìn tīng děng zhōu cì shǐ
绅同职驾部郎中知制诰庞严、司封员外郎知制诰蒋防,坐绅党左迁信、汀等州刺史。
chù zhào xià áo fēng hái zhào shū
黜诏下,敖封还诏书。
shí rén yǐ wéi yǔ yán xiāng shàn su qí fēi zuì jiē yuē yú jǐ shì fàn zǎi zhí zhī nù shēn páng jiǎng zhī qū bù yì rén hu
时人以为与严相善,诉其非罪,皆曰:“于给事犯宰执之怒,伸庞、蒋之屈,不亦仁乎?
jí bó zòu chū nǎi shì lùn páng yán biǎn chù tài qīng zhōng wài wú bù dà jué ér féng jí yóu shì jiǎng zhī
”及驳奏出,乃是论庞严贬黜太轻,中外无不大噱,而逢吉由是奖之。
xún zhuǎn gōng bù shì láng qiān xíng bù chū wèi xuān xī guān chá shǐ jiān yù shǐ zhōng chéng
寻转工部侍郎,迁刑部,出为宣歙观察使、兼御史中丞。
áo wēn yù zhǎng zhě yǔ wù wú wǔ jū guān yì wèi cháng yǒu lì
敖温裕长者,与物无忤,居官亦未尝有立。
zhōu jiàn tái gé sān wèi liè cáo shì láng jǐn shùn zì róng ér yǐ
周践台阁,三为列曹侍郎,谨顺自容而已。
tài hé sì nián bā yuè zú nián liù shí liù zèng lǐ bù shàng shū
太和四年八月卒,年六十六,赠礼部尚书。
sì zǐ qiú guī guī cóng jiē dēng jìn shì dì
四子:球、珪、瑰、琮,皆登进士第。
cóng luò tuò yǒu dà zhì suī yǐ mén zī wèi lì jiǔ bú jiàn yòng
琮,落拓有大志,虽以门资为吏,久不见用。
dà zhōng cháo fù mǎ dū wèi zhèng hào yǐ cóng shì gù dú yǐ qì dù qí zhī
大中朝,驸马都尉郑颢以琮世故, 独以器度奇之。
huì yǒu zhào yú shì zú zhòng xuǎn rén cái shàng gōng zhǔ yì guān duō bì zhī
会有诏于士族中选人才尚公主,衣冠多避之。
hào wèi cóng yuē zǐ rén cái shén jiā dàn bù hù xì xíng wèi shì yù suǒ yì jiǔ ér bù tiáo néng yīng cǐ mìng hu
颢谓琮曰:“子人才甚佳,但不护细行,为世誉所抑,久而不调,能应此命乎?
cóng rán zhī
”琮然之。
huì li fān zhī gòng jǔ hào tuō zhī dēng dì
会李籓知贡举,颢托之登第;
qí nián suì shēng jiàn liè shàng guǎng dé gōng zhǔ bài fù mǎ dū wèi
其年遂升谏列,尚广德公主,拜驸马都尉。
lèi jiàn tái gé yáng lì fān fǔ
累践台阁,扬历籓府。
qián fú zhōng tóng píng zhāng shì
干符中同平章事。
huáng kòu fàn jīng shī xī zōng chū xìng cóng bìng bù néng cóng
黄寇犯京师,僖宗出幸,琮病不能从。
jì jiàn hào qǐ cóng wèi xiāng
既僭号,起琮为相。
cóng yǐ jí cí
琮以疾辞。
pò xié bù yǐ cóng yuē wú bìng jí yǐ sǐ zài dàn xī
迫胁不已,琮曰:“吾病亟矣,死在旦夕。
jiā yǐ táng shì qīn yīn yì bù shòu mìng sǐ jí gān xīn
加以唐室亲姻,义不受命,死即甘心。
jìng wèi zéi suǒ hài ér shè gōng zhǔ
”竟为贼所害,而赦公主。
zhǔ shì cóng shòu huò wèi zéi yuē qiè lǐ shì nǚ yě yì bù dú cún yuàn yǔ yú gōng bìng mìng
主视琮受祸,谓贼曰:“妾李氏女也,义不独存,愿与于公并命。
zéi bù xǔ gōng zhǔ rù shì zì yì ér zú
”贼不许,公主入室自缢而卒。
guǎng dé guī mén yǒu lǐ xián tōng qián fú zhōng yù zài rén kǒu
广德闺门有礼,咸通、干符中誉在人口。
yú zú nèi wài guān hūn sàng jì zhǔ bì zì yù xíng lǐ zhū fù bān ér jiàn zhī zūn bēi dá láo xián yǒu yí fǎ wéi shí suǒ chēng
于族内外冠婚丧祭,主必自预行礼,诸妇班而见之,尊卑答劳,咸有仪法,为时所称。
guī qiú jiē zhì qīng xiǎn
珪、球皆至清显。
líng hú huán dé fēn zhī xuán sūn
令狐峘,德棻之玄孙。
dēng jìn shì dì
登进士第。
lù shān zhī luàn yǐn jū nán shān bào lín gǔ gǔ zhōng yǒu xuān bié shù
禄山之乱,隐居南山豹林谷,谷中有亘别墅。
sī tú yáng wǎn wèi shì shí bì luàn nán shān zhǐ yú huán shě
司徒杨绾未仕时,避乱南山,止于峘舍。
huán bó xué guàn tōng qún shū yǒu kǒu biàn wǎn shén chēng zhī
峘博学,贯通群书,有口辩,绾甚称之。
jí wǎn wèi lǐ bù shì láng xiū guó shǐ nǎi yǐn huán rù shǐ guǎn
及绾为礼部侍郎,修国史,乃引峘入史馆。
zì huá yuán wèi bài yòu shí yí lèi qiān qǐ jū shè rén jiē jiān shǐ zhí xiū xuán zōng shí lù yī bǎi juǎn dài zōng shí lù sì shí juǎn
自华原尉拜右拾遗,累迁起居舍人, 皆兼史职,修《玄宗实录》一百卷、《代宗实录》四十卷。
zhù shù suī qín shǔ dà luàn zhī hòu qǐ jū zhù wáng shī huán zuǎn kāi yuán tiān bǎo shì suī de zhū jiā wén jí biān qí zhào cè míng chén zhuàn jì shí wú sān sì hòu rén yǐ lòu luò chù duō bù chēng liáng shǐ
著述虽勤,属大乱之后, 起居注亡失,峘纂开元、天宝事,虽得诸家文集,编其诏策,名臣传记十无三四, 后人以漏落处多,不称良史。
dà lì bā nián gǎi xíng bù yuán wài láng
大历八年,改刑部员外郎。
dé zōng jí wèi jiāng hòu fèng yuán líng huán shàng shū jiàn yuē
德宗即位,将厚奉元陵,峘上疏谏曰:
chén wén chuán yuē jìn chén jìn guī lǐ jì yuē shì jūn yǒu fàn ér wú yǐn
臣闻《传》曰:“近臣尽规”,《礼记》曰:“事君有犯而无隐”。
chén xìng ǒu chāng yùn miù cān jìn liè gǎn jié kuáng yú zhù bì fēn cùn fú wéi bì xià xiáng chá
臣幸偶昌运,谬参近列,敢竭狂愚,庶裨分寸,伏惟陛下详察。
chén dú hàn shū liú xiàng chuán jiàn lùn wáng zhě shān líng zhī jiè liáng shǐ chēng tàn wàn gǔ fēn fāng
臣读《汉书·刘向传》,见论王者山陵之诫,良史称叹,万古芬芳。
hé zhě
为什么呢?
shèng xián zhī xīn qín jiǎn shì wu bì qiú zhū dào bù zuò wú yì
圣贤之心,勤俭是务,必求诸道,不作无益。
gù shùn zàng cāng wú bù biàn qí sì
故舜葬苍梧,不变其肆;
yǔ zàng kuài jī bù gǎi qí liè
禹葬会稽,不改其列。
zhōu wǔ zàng yú bì mò wú qiū lǒng zhī chù
周武葬于毕陌,无丘垅之处;
hàn wén zàng yú bà líng yīn shān gǔ zhī shì
汉文葬于霸陵,因山谷之势。
yǔ fēi bù zhōng yě qǐ fēi bù shùn yě zhōu gōng fēi bù tì yě jǐng dì fēi bù xiào yě qí fèng jūn qīn jiē cóng wēi bó
禹非不忠也, 启非不顺也,周公非不悌也,景帝非不孝也,其奉君亲,皆从微薄。
xī sòng wén gōng shǐ wèi hòu zàng yòng shèn tàn yì chē mǎ qí chén huá yuán lè jǔ chūn qiū shū wèi bù chén
昔宋文公始为厚葬,用蜃炭,益车马,其臣华元、乐举,《春秋》书为不臣。
qín shǐ huáng zàng lí shān yú gāo wèi dēng zhú shuǐ yín wèi jiāng hǎi zhēn bǎo zhī cáng bù kě shèng jì qiān zǎi fēi zhī
秦始皇葬骊山,鱼膏为灯烛,水银为江海,珍宝之藏,不可胜计,千载非之。
sòng huán tuí wèi shí guǒ fū zǐ yuē bù rú sù xiǔ
宋桓魋为石椁,夫子曰: “不如速朽”。
zi yóu wèn sàng jù fū zǐ yuē chēng jiā zhī yǒu wú
子游问丧具,夫子曰:“称家之有无”。
zhāng shì zhī duì xiào wén yuē shǐ qí zhōng wú kě yù suī wú shí guǒ yòu hé qi yān
张释之对孝文曰:“使其中无可欲,虽无石椁,又何戚焉?
hàn wén dì bà líng jiē yǐ wǎ qì bù yǐ jīn yín wèi shì
”汉文帝霸陵皆以瓦器,不以金银为饰。
yóu shì guān zhī yǒu dé zhě zàng yú báo wú dé zhě zàng yú hòu zhāo rán kě dǔ yǐ
由是观之,有德者葬逾薄,无德者葬逾厚,昭然可睹矣!
bì xià zì lín yù tiān xià shèng zhèng rì xīn
陛下自临御天下,圣政日新。
jìn zhōng qù xié jiǎn shàn jié yòng bù zhēn yún wù zhī ruì bù jìn yīng quǎn zhī yú
进忠去邪,减膳节用,不珍云物之瑞,不近鹰犬之娱。
yǒu sī gěi wù xī yī yuán gū lì yú rén yě
有司给物,悉依元估,利于人也。
yuǎn fāng dǐ gòng wéi gòng sì shì báo yú jǐ yě
远方底贡,唯供祀事,薄于己也。
gù zé zhōu zòu qìng yún zhào yuē yǐ shí hé wèi jiā xiáng
故泽州奏庆云,诏曰:“以时和为嘉祥”;
yōng zhōu zòu jīn kēng zhào yuē yǐ bù tān wèi bǎo
邕州奏金坑,诏曰:“以不贪为宝”。
gōng wéi shèng lǜ wú fēi zhì lǐ
恭惟圣虑,无非至理。
ér dú liù yuè yī rì zhì jié wén yún yìng yuán shān líng zhì dù wu cóng yōu hòu dāng jié tǎng cáng yǐ gōng fèi yòng zhě cǐ chéng rén xiào zhī dé qiè yú shèng zhōng
而独六月一日制节文云“应缘山陵制度,务从优厚,当竭帑藏,以供费用”者,此诚仁孝之德,切于圣衷。
fú yǐ zūn qīn zhī yì guì yú hé lǐ
伏以尊亲之义,贵于合礼。
bì xià měi xià míng zhào fā dé yīn jiē bǐ zōng táng yú chāo mài zhōu hàn
陛下每下明诏, 发德音,皆比踪唐、虞,超迈周、汉。
qǐ qǔ yuè fán cháng zhī mù yǒu wéi xián zhé zhī xīn yǔ shī dé zhī jūn jìng qí shē chǐ zhě yě
岂取悦凡常之目,有违贤哲之心,与失德之君竞其奢侈者也?
chén yòu fú dú yí zhào yuē qí sāng yí zhì dù wu cóng jiǎn yuē bù dé yǐ jīn yín jǐn cǎi wèi shì
臣又伏读遗诏曰:“其丧仪制度,务从俭约,不得以金银锦彩为饰。
bì xià gōng shùn xiān zhì dòng wú wéi zhě
”陛下恭顺先志,动无违者。
ruò zhì dù yōu hòu qǐ gù mìng zhī yì yé
若制度优厚,岂顾命之意耶?
fú wéi bì xià yuǎn lǎn yú xià zhōu hàn zhī zhì shēn wéi fū zǐ zhāng shì zhī zhī jiè qián fèng xiān zhǐ fǔ zūn lǐ jīng wèi wàn dài fǎ tiān xià xìng shèn
伏惟陛下远览虞、夏、周、汉之制,深惟夫子、张释之之诫,虔奉先旨,俯遵礼经,为万代法,天下幸甚!
jīn shè shū suī yǐ bān xíng zhū tiáo shàng yóu wèi chū cǐ shí fèng yí zhì fū shèng lǐ gù wèi wǎn yě
今赦书虽已颁行,诸条尚犹未出,此时奉遗制,敷圣理,固未晚也。
fú wàng sù zhào yǒu sī xī cóng gǔ lǐ
伏望速诏有司,悉从古礼。
chén wén yú fū zhī yán míng zhǔ zé yān
臣闻愚夫之言,明主择焉。
kuàng chén tiǎn zhí shǐ guān qīn féng ruì dé chǐ tóng huá yuán lè jǔ zhī wèi bù chén yě yuàn yǐ shùn yǔ zhī lǐ jì shèng yóu yě
况臣忝职史官,亲逢睿德,耻同华元、乐举之为不臣也,愿以舜、禹之理,纪圣猷也。
sù yè kěn pò bù gǎn bù yán dǐ fàn shèng míng shí yōu zuì qiǎn
夙夜恳迫,不敢不言,抵犯圣明,实忧罪谴。
yán xíng shēn chù suī sǐ yóu shēng
言行身黜,虽死犹生。
yōu zhào dá yuē zhèn qǐng yì shān líng xīn fāng mí miù wàng zūn xiān zhǐ suì yǒu yōu hòu zhī wén
优诏答曰:“朕顷议山陵,心方迷谬,忘遵先旨,遂有优厚之文。
qīng wén jiàn gāi tōng shí dù hóng yuǎn shēn zhì bù kě xíng yú zhì yán
卿闻见该通, 识度弘远,深知不可,形于至言。
yuán yǐn gǔ jīn yī jù jīng lǐ fēi wéi zhōng zhèn zhī bìng yì yì chéng zhèn zhī gōng
援引古今,依据经礼,非唯中朕之病,抑亦成朕之躬。
miǎn zhèn huò bù zǐ zhī míng jiē qīng zhī lì yě
免朕获不子之名,皆卿之力也。
gǎn bù wén yì ér xǐ shōu zhī sāng yú fèng yǐ shǐ zhōng qī wú shī zhuì
敢不闻义而徙,收之桑榆,奉以始终,期无失坠。
gǔ zhī yí zhí hé yǐ jiā yān
古之遗直,何以加焉!
chū dà lì zhōng liú yàn wèi lì bù shàng shū yáng yán wèi shì láng yàn yòng huán pàn lì bù nán cáo shì
初,大历中,刘晏为吏部尚书,杨炎为侍郎,晏用峘判吏部南曹事。
huán hé yàn zhī jǔ měi fēn quē bì zé qí shàn zhě sòng yàn bù shàn zhě sòng yán yán xīn bù píng zhī
峘荷晏之举,每分阙,必择其善者送晏,不善者送炎,炎心不平之。
jí jiàn zhōng chū xuān wèi lǐ bù shì láng yán wèi zǎi xiàng bù niàn jiù shì
及建中初,亘为礼部侍郎,炎为宰相,不念旧事。
yǒu shì zǐ dù fēng zhě gù xiāng hóng jiàn zi qiú bǔ hóng wén shēng
有士子杜封者,故相鸿渐子,求补弘文生。
yán cháng chū dù shì mén xià tuō fēng yú huán
炎尝出杜氏门下,托封于峘。
huán wèi shǐ zhě yuē xiàng gōng chéng lián fēng yù chéng yī míng qǐ shǔ fēng míng xià yī zì huán dé yǐ zhì zhī
峘谓使者曰:“相公诚怜封,欲成一名,乞署封名下一字,峘得以志之。
yán bù yì huán mài jí shǔ míng tuō fēng
”炎不意峘卖,即署名托封。
huán yǐ yán suǒ shǔ zòu lùn yán zǎi xiàng pò chén yǐ sī chén ruò cóng zhī zé fù bì xià bù cóng zé yán dāng hài chén
峘以炎所署奏论,言宰相迫臣以私,臣若从之,则负陛下,不从则炎当害臣。
dé zōng chū shū wèn yán yán jù yán qí shì dé zōng nù shén yuē cǐ jiān rén wú kě nài hé
德宗出疏问炎,炎具言其事,德宗怒甚,曰: “此奸人,无可奈何!
yù jué zhàng liú zhī yán kǔ jiù jiě biǎn héng zhōu bié jià
”欲决杖流之,炎苦救解,贬衡州别驾。
qiān héng zhōu cì shǐ
迁衡州刺史。
zhēn yuán zhōng li mì fǔ zhèng zhào bài yòu shù zǐ shǐ guǎn xiū zhuàn
贞元中,李泌辅政,召拜右庶子、史馆修撰。
xìng jì pì yì dòng shī rén hé
性既僻异,动失人和。
zài shǐ guǎn yǔ tóng zhí kǒng shù ruì děng zhēng fèn xì gù shù qīn shù ruì
在史馆, 与同职孔述睿等争忿细故,数侵述睿。
shù ruì zhǎng zhě ràng ér bù zhēng
述睿长者,让而不争。
wú hé mì zú dòu cān bǐng zhèng è qí wéi rén biǎn jí zhōu bié jià
无何,泌卒,窦参秉政,恶其为人,贬吉州别驾。
jiǔ zhī shòu jí zhōu cì shǐ
久之,授吉州刺史。
qí yìng lián chá jiāng xī xíng bù guò jí zhōu
齐映廉察江西,行部过吉州。
gù shì cì shǐ shǐ jiàn guān chá shǐ jiē róng fú qū tíng zhì lǐ
故事,刺史始见观察使,皆戎服趋庭致礼;
yìng suī cháng wèi zǎi xiàng rán zhòu dá hòu jìn huán zì shì qián bèi yǒu yǐ guò yìng bù yù yǐ róng fú yè
映虽尝为宰相,然骤达后进,峘自恃前辈,有以过映,不欲以戎服谒。
rù gào qí qī wéi shì chǐ mǒ shǒu qū tíng
入告其妻韦氏, 耻抹首趋庭。
wèi huán yuē qīng zì shì hé rú rén bái tóu zǒu xiǎo shēng qián qīng rú bù yǐ cǐ lǐ jiàn yìng suī chù sǐ wǒ yì wú hèn
谓峘曰:“卿自视何如人,白头走小生前,卿如不以此礼见映,虽黜死,我亦无恨。
huán yuē nuò jí yǐ kè lǐ yè zhī
峘曰“诺”,即以客礼谒之。
yìng suī bù yán shēn yǐ wéi hàn
映虽不言,深以为憾。
yìng zhì zhōu zòu huán jiū qián zhèng guò shī jū zhī wú zhuàng bù yí àn bù lín rén biǎn qú zhōu bié jià
映至州,奏峘纠前政过失, 鞫之无状,不宜按部临人,贬衢州别驾。
qú zhōu cì shǐ tián dūn huán zhī jǔ shí jìn shì mén shēng yě
衢州刺史田敦,峘知举时进士门生也。
chū huán dāng gòng bù fàng bǎng rì biǎn zhú yǔ dūn bù xiàng miàn
初峘当贡部,放榜日贬逐,与敦不相面。
dūn wén huán lái xǐ yuē shǐ jiàn zuò zhǔ
敦闻峘来,喜曰:“始见座主。
yíng yè zhī lǐ shén hòu
”迎谒之礼甚厚。
dūn yuè fēn fèng zhī bàn yǐ fèng huán
敦月分俸之半以奉峘。
huán zài qú zhōu dài shí nián
峘在衢州殆十年。
shùn zōng jí wèi yǐ mì shū shǎo jiān zhēng jì zhì ér zú
顺宗即位,以秘书少监征,既至而卒。
yuán hé sān nián huán zi tài pú sì chéng pī shǐ xiàn huán suǒ zhuàn dài zōng shí lù sì shí juǎn
元和三年,峘子太仆寺丞丕,始献峘所撰《代宗实录》四十卷。
chū xuān zuò li mì biǎn jiān xiū guó shǐ zòu huán suǒ zhuàn shí lù yī fēn qǐng yú biǎn suǒ bì gōng
初,亘坐李泌贬,监修国史奏峘所撰实录一分,请于贬所毕功。
zhì shì fāng zòu yǐ gōng zèng gōng bù shàng shū
至是方奏,以功赠工部尚书。
guī chóng jìng zì zhèng lǐ sū zhōu wú jùn rén yě
归崇敬,字正礼,苏州吴郡人也。
zēng zǔ ào yǐ chóng jìng gù zhuī zèng mì shū jiān
曾祖奥,以崇敬故,追赠秘书监。
zǔ lè zèng fáng zhōu cì shǐ
祖乐,赠房州刺史。
fù dài pìn yì zèng mì shū jiān
父待聘,亦赠秘书监。
chóng jìng shǎo qín xué yǐ jīng yè zhuó dì
崇敬少勤学,以经业擢第。
zāo sàng āi huǐ yǐ xiào wén diào shòu sì mén zhù jiào
遭丧哀毁,以孝闻,调授四门助教。
tiān bǎo mò duì cè gāo dì shòu zuǒ shí yí gǎi mì shū láng
天宝末,对策高第,授左拾遗,改秘书郎。
qiān qǐ jū láng zàn shàn dài fū jiān shǐ guǎn xiū zhuàn yòu jiā jí xián diàn xiào lǐ
迁起居郎、赞善大夫,兼史馆修撰,又加集贤殿校理。
yǐ jiā pín qiú wèi wài zhí lì tóng zhōu rùn zhōu zhǎng shǐ huì xuán zōng sù zōng èr dì shān líng cān zhǎng lǐ yí qiān zhǔ kè yuán wài láng
以家贫求为外职,历同州、润州长史,会玄宗、肃宗二帝山陵,参掌礼仪,迁主客员外郎。
yòu jiān shǐ guǎn xiū zhuàn gǎi shàn bù láng zhōng
又兼史馆修撰,改膳部郎中。
chóng jìng yǐ bǎi guān shuò wàng cháo fú kù dié fēi gǔ shàng shū yún àn sān dài diǎn lǐ liǎng hàn shǐ jí bìng wú kù dié zhī zhì yì wèi xiáng suǒ qǐ zhī yóu
崇敬以百官朔望朝服裤褶非古,上疏云:“按三代典礼,两汉史籍,并无裤褶之制,亦未详所起之由。
suí dài yǐ lái shǐ yǒu fú zhě
隋代已来,始有服者。
shì bù shī gǔ fú qǐng tíng bà
事不师古,伏请停罢。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
yòu jiàn dōng dōu tài miào bù hé zhì mù zhǔ
又谏:“东都太庙,不合置木主。
jǐn àn diǎn lǐ yú zhǔ yòng sāng liàn zhǔ yòng lì
谨按典礼,虞主用桑,练主用栗。
zuò sāng zhǔ zé mái lì zhǔ zuò lì zhǔ zé mái sāng zhǔ suǒ yǐ shén wú èr zhǔ tiān wú èr rì tǔ wú èr wáng yě
作桑主则埋栗主,作栗主则埋桑主,所以神无二主,天无二日,土无二王也。
dōng dōu tài miào shì zé tiān huáng hòu suǒ jiàn yǐ zhì wǔ shì mù zhǔ
东都太庙,是则天皇后所建,以置武氏木主。
zhōng zōng qù qí zhǔ ér cún qí miào gài jiāng yǐ bèi xíng xìng qiān dū zhī zhì yě
中宗去其主而存其庙,盖将以备行幸迁都之置也。
qiě yīn rén lǚ qiān qián bā hòu wǔ zé qián hòu qiān dū yī shí sān dù bù kě měi dōu ér bié lì shén zhǔ yě
且殷人屡迁,前八后五,则前后迁都一十三度,不可每都而别立神主也。
yì zhě huò yún dōng dōu shén zhǔ yǐ céng qián fèng ér lǐ zhī qǐ kě yī zhāo fèi zhī hu
议者或云: ‘东都神主已曾虔奉而礼之,岂可一朝废之乎?
qiě yú jì zé lì sāng zhǔ ér qián sì liàn jì zé lì lì zhǔ ér mái sāng zhǔ qǐ sāng zhǔ bù céng qián sì ér nǎi mái zhī
’且虞祭则立桑主而虔祀,练祭则立栗主而埋桑主,岂桑主不曾虔祀而乃埋之?
yòu suǒ quē zhī zhǔ hé xū gèng zuò
又所阙之主,何须更作?
zuò zhī bù shí kǒng fēi lǐ yě
作之不时, 恐非礼也。
yòu yì yún měi nián chūn qiū èr shí shì diàn wén xuān wáng zhù bǎn yù shǔ qì běi miàn yī chén yǐ wéi lǐ tài zhòng
又议云:“每年春秋二时释奠文宣王,祝板御署讫,北面揖,臣以为礼太重。
jǐn àn dà dài lǐ shī shàng fǔ shòu zhōu wǔ wáng dān shū wǔ wáng dōng miàn ér lì
谨按《大戴礼》,师尚父授周武王丹书,武王东面而立。
jīn shǔ zhù bǎn fú qǐng zhǔn wǔ wáng dōng miàn zhī lǐ qīng zhòng zhù de qí zhōng
今署祝板,伏请准武王东面之礼,轻重庶得其中。
shí yǒu shù shì jù péng zǔ shàng shū yún dà táng tǔ dé qiān nián hé fú qǐng měi sì jì jiāo sì tiān dì
时有术士巨彭祖上疏云:“大唐土德,千年合符,请每四季郊祀天地。
zhào lǐ guān rú zhě yì zhī
”诏礼官儒者议之。
chóng jìng yì yuē àn jiù lǐ lì chūn zhī rì yíng chūn yú dōng jiāo jì qīng dì
崇敬议曰:“按旧礼,立春之日,迎春于东郊,祭青帝。
lì xià zhī rì yíng xià yú nán jiāo jì chì dì
立夏之日, 迎夏于南郊,祭赤帝。
xiān lì qiū shí bā rì yíng huáng líng yú zhōng dì sì huáng dì
先立秋十八日,迎黄灵于中地,祀黄帝。
qiū dōng gè yú qí fāng
秋、冬各于其方。
huáng dì yú wǔ xíng wèi tǔ wáng zài sì jì shēng yú huǒ gù huǒ yòng shì zhī mò ér jì zhī sān jì zé fǒu
黄帝于五行为土王,在四季生于火,故火用事之末而祭之,三季则否。
hàn wèi zhōu duò gòng xíng cǐ lǐ
汉、魏、周、 隋,共行此礼。
guó jiā tǔ dé chéng shí yì yǐ měi suì liù yuè tǔ wáng zhī rì sì huáng dì yú nán jiāo yǐ hòu tǔ pèi suǒ wèi hé lǐ
国家土德乘时,亦以每岁六月土王之日,祀黄帝于南郊,以后土配, 所谓合礼。
jīn péng zǔ qǐng yòng sì jì cí sì duō píng wěi hòu zhī shuō qiě jù yīn yáng zhī shuō
今彭祖请用四季祠祀,多凭纬候之说,且据阴阳之说。
shì shè bù jīng kǒng nán xíng yòng
事涉不经,恐难行用。
yòu yì jì wǔ rén dì bù chēng chén yún tài hào wǔ dì rén dì yě yú guó jiā jí wéi qián hòu zhī lǐ wú jūn chén zhī yì
”又议祭五人帝不称臣云:“太昊五帝,人帝也,于国家即为前后之礼,无君臣之义。
ruò yú rén dì ér chēng chén zé yú tiān dì fù hé chēng yě
若于人帝而称臣,则于天帝复何称也?
yì zhě huò yún wǔ rén dì liè yú yuè lìng fēn pèi wǔ shí
议者或云:‘五人帝列于《月令》, 分配五时。
zé wǔ shén wǔ yīn wǔ sì wǔ chóng wǔ chòu wǔ gǔ jiē bèi yǐ bèi qí shí zhī sè shù fēi wèi bié yǒu zūn chóng yě
’则五神、五音、五祀、五虫、五臭、五谷皆备,以备其时之色数,非谓别有尊崇也。
yòu qǐng tài zǔ jǐng huáng dì pèi tiān shì yǐ jù lǐ yí zhì
”又请太祖景皇帝配天,事已具《礼仪志》。
zì shì guó diǎn dà lǐ chóng jìng cháng cān yì yān
自是国典大礼,崇敬常参议焉。
dà lì chū yǐ xīn luó wáng zú shòu chóng jìng cāng bù láng zhōng jiān yù shǐ zhōng chéng cì zǐ jīn yú dài chōng diào jì cè lì xīn luó shǐ
大历初,以新罗王卒,授崇敬仓部郎中、兼御史中丞,赐紫金鱼袋,充吊祭、 册立新罗使。
zhì hǎi zhōng liú bō tāo xùn jí zhōu chuán huài lòu zhòng xián jīng hài
至海中流,波涛迅急,舟船坏漏,众咸惊骇。
zhōu rén qǐng yǐ xiǎo tǐng zài chóng jìng bì huò chóng jìng yuē zhōu zhōng fán shù shí bǎi rén wǒ hé dú jì
舟人请以小艇载崇敬避祸,崇敬曰:“舟中凡数十百人,我何独济?
qūn xún bō tāo shào xī jìng miǎn wéi hài
”逡巡,波涛稍息,竟免为害。
gù shì shǐ xīn luó zhě zhì hǎi dōng duō yǒu suǒ qiú huò xié zī bó ér wǎng mào yì huò wù guī yǐ wéi lì
故事, 使新罗者,至海东多有所求,或携资帛而往,贸易货物,规以为利。
chóng jìng yī jiē jué zhī dōng yí chēng zhòng qí dé
崇敬一皆绝之, 东夷称重其德。
shǐ hái shòu guó zǐ sī yè jiān jí xián xué shì
使还,授国子司业,兼集贤学士。
yǔ zhū rú guān tóng xiū tōng zhì chóng jìng zhī lǐ yí zhì zhòng chēng yǔn dàng
与诸儒官同修《通志》,崇敬知 《礼仪志》,众称允当。
shí huáng tài zǐ yù yǐ zhòng qiū zhī yuè yú guó xué xíng chǐ zhòu zhī lǐ
时皇太子欲以仲秋之月,于国学行齿胄之礼。
chóng jìng yǐ guó xué jí guān míng bù chēng qǐng gǎi guó xué zhī zhì jiān gèng qí míng yuē
崇敬以国学及官名不称,请改国学之制,兼更其名,曰:
lǐ jì wáng zhì yuē tiān zǐ xué yuē pì yōng
《礼记·王制》曰,天子学曰“辟雍”。
yòu wǔ jīng tōng yì yún pì yōng yǎng lǎo jiào xué zhī suǒ yě
又《五经通义》云:“辟雍,养老教学之所也。
yǐ xíng zhì yán zhī yōng yōng yě
”以形制言之,雍,壅也;
pì bì yě yōng shuǐ huán zhī yuán rú bì xíng
辟,璧也,壅水环之,圆如璧形。
yǐ yì lǐ yán zhī pì míng yě
以义理言之,辟,明也;
yōng hé yě yán yǐ lǐ yuè míng hé tiān xià
雍,和也,言以礼乐明和天下。
lǐ jì yì wèi zhī zé gōng
《礼记》亦谓之泽宫。
shè yì yún tiān zǐ jiāng jì bì xiān xí shè yú zé gōng
《射义》云: 天子将祭,必先习射于泽宫。
gù qián dài wén shì yì hū yún bì chí yì yuē bì zhǎo yì wèi zhī xué shěng
故前代文士,亦呼云璧池,亦曰璧沼,亦谓之学省。
hòu hàn guāng wǔ lì míng táng pì yōng líng tái wèi zhī sān yōng gōng
后汉光武立明堂、辟雍、灵台,谓之三雍宫。
zhì míng dì gōng xíng yǎng lǎo yú qí zhōng
至明帝,躬行养老于其中。
jìn wǔ dì yì zuò míng táng pì yōng líng tái qīn lín pì yōng xíng xiāng yǐn jiǔ zhī lǐ
晋武帝亦作明堂、辟雍、灵台,亲临辟雍,行乡饮酒之礼。
yòu bié lì guó zǐ xué yǐ shū shì shù
又别立国子学,以殊士庶。
yǒng jiā nán qiān wéi yǒu guó zǐ xué bù lì pì yōng
永嘉南迁,唯有国子学,不立辟雍。
běi qí lì guó zi sì duò chū yì rán
北齐立国子寺,隋初亦然。
zhì yáng dì dà yè shí sān nián gǎi wèi guó zi jiān
至炀帝大业十三年,改为国子监。
jīn guó jiā fù yǒu sì hǎi shēng míng wén wù zhī shèng wéi pì yōng dú quē fú qǐng gǎi guó zǐ jiàn wèi pì yōng shěng
今国家富有四海,声明文物之盛,唯辟雍独阙,伏请改国子监为辟雍省。
yòu yǐ
又以:
jì jiǔ zhī míng fēi xué guān suǒ yí
祭酒之名,非学官所宜。
àn zhōu lǐ shī shì zhǎng yǐ yì zhào wáng jiào guó zǐ
按《周礼》:“师氏掌以义诏王,教国子。
qǐng gǎi jì jiǔ wèi tài shī shì wèi zhèng sān pǐn
”请改祭酒为太师氏,位正三品。
yòu sī yè zhě yì zài lǐ jì yún yuè zhèng sī yè
又司业者,义在《礼记》,云“乐正司业”。
zhèng zhǎng yě yán yuè guān zhī zhǎng sī zhǔ cǐ yè
正,长也, 言乐官之长,司主此业。
ěr yǎ yún dà bǎn wèi zhī yè
《尔雅》云:“大板谓之业。
àn shī zhōu sòng shè yè shè jù chóng yá shù yǔ
”按《诗·周颂》:“设业设虡,崇牙树羽。
zé yè shì xuán zhōng qìng zhī xún jù yě
”则业是悬钟磬之栒虡也。
jīn tài xué jì bù jiào lè yú yì zé wú suǒ qǔ qǐng gǎi sī yè yī wèi zuǒ shī yī wèi yòu shī wèi zhèng sì pǐn
今太学既不教乐,于义则无所取,请改司业一为左师,一为右师,位正四品。
yòu yǐ
又以:
wǔ jīng liù jí gǔ xiān zhé wáng zhì lǐ zhī shì yě
《五经》六籍,古先哲王致理之式也。
guó jiā chuàng yè zhì qǔ xián zhī fǎ lì míng jīng fā wēi yán yú zhòng xué shì huí zēng měi xuǎn xián yǔ néng
国家创业,制取贤之法,立明经,发微言于众学,释回增美,选贤与能。
zì jiān nán yǐ lái qǔ rén pō yì kǎo shì bù qiú qí wén yì jí dì xiān qǔ yú tiě jīng suì shǐ zhuān mén yè fèi qǐng yì wú cóng shī zī lǐ kuī chuán shòu yì jué
自艰难已来,取人颇易,考试不求其文义,及第先取于帖经,遂使专门业废,请益无从,师资礼亏,传受义绝。
jīn qǐng yǐ lǐ jì zuǒ zhuàn wèi dà jīng
今请以《礼记》、 《左传》为大经;
zhōu lǐ yí lǐ máo shī wèi zhōng jīng
《周礼》、《仪礼》、《毛诗》为中经;
shàng shū zhōu yì wèi xiǎo jīng gè zhì bó shì yī yuán
《尚书》、《周易》为小经,各置博士一员。
qí gōng yáng gǔ liáng wén shū shǎo qǐng gòng zhǔn yī zhōng jīng tōng zhì bó shì yī yuán
其《公羊》、《谷梁》文疏少,请共准一中经,通置博士一员。
suǒ zé bó shì jiān tōng xiào jīng lún yǔ yī píng zhāng shū jiǎng jiě fēn míng zhù yǐn páng tōng wèn shí de jiǔ
所择博士,兼通《孝经》、《论语》,依凭章疏,讲解分明,注引旁通,问十得九;
jiān dé xíng chún jié wén cí yǎ zhèng yí xíng guī fàn kě wèi shī biǎo zhě
兼德行纯洁,文词雅正,仪形规范,可为师表者。
lìng sì pǐn yǐ shàng gè jǔ suǒ zhī
令四品以上各举所知。
zài wài zhě gěi yì nián qī shí yǐ shàng zhě pú lún
在外者给驿,年七十已上者蒲轮。
qí guó zǐ tài xué sì mén sān guǎn gè lì wǔ jīng bó shì pǐn zhì shàng xià shēng tú zhī shù gè yǒu chà
其国子、太学、四门、三馆,各立五经博士,品秩上下,生徒之数,各有差。
qí jiù bó shì zhù jiào zhí jiǎng jīng zhí jí lǜ guǎn suàn guǎn zhù jiào qǐng jiē bà shěng
其旧博士、助教、直讲、经直及律馆、算馆助教,请皆罢省。
qí jiào shòu zhī fǎ xué shēng zhì jiān yè tóng yè shī
其教授之法,学生至监,谒同业师。
qí suǒ zhí zhì pú xiū yī shù qīng jiǔ yī hú shān bù yī duàn qí sè suí shī suǒ fú
其所执贽,脯修一束、清酒一壶,衫布一段,其色随师所服。
shī chū zhōng mén yán rù yǔ zuò gē xiū zhēn jiǔ sān jué ér zhǐ
师出中门,延入与坐,割修斟酒,三爵而止。
nǎi fā qiè chū jīng kōu yī qián qǐng
乃发箧出经,抠衣前请。
shī wèi yī jīng biàn lǐ lüè jǔ yī yú rán hòu jiù shì
师为依经辨理,略举一隅,然后就室。
měi cháo bū èr shí qǐng yì shī yì èr shí jū jiǎng táng shuō shì dào yì fā míng dà tǐ jiān jiào yǐ wén xíng zhōng xìn zhī dào shì yǐ xiào tì mù yǒu zhī yì
每朝、晡二时请益,师亦二时居讲堂,说释道义,发明大体,兼教以文行忠信之道,示以孝悌睦友之义。
xún shěng yuè shì shí kǎo suì gòng
旬省月试, 时考岁贡。
yǐ shēng tú jí dì duō shǎo wèi bó shì kǎo kè shàng xià
以生徒及第多少,为博士考课上下。
qí yǒu bù lǜ jiào zhě zé jiǎ chu pū zhī
其有不率教,者,则槚楚扑之。
guó zi bù lǜ jiào zhě zé shēn lǐ bù yí wèi tài xué
国子不率教者,则申礼部,移为太学。
tài xué zhī bù biàn zhě yí zhī sì mén
太学之不变者,移之四门。
sì mén zhī bù biàn zhě guī běn zhōu zhī xué
四门之不变者,归本州之学。
zhōu xué zhī bù biàn zhě fù běn yì zhōng shēn bù chǐ
州学之不变者,复本役,终身不齿。
suī lǜ jiào jiǔ nián ér xué bù chéng zhě yì guī zhī zhōu xué
虽率教九年而学不成者,亦归之州学。
qí lǐ bù kǎo shì zhī fǎ qǐng wú tiě jīng dàn yú suǒ xí jīng zhōng wèn dà yì èr shí de shí bā wèi tōng
其礼部考试之法,请无帖经,但于所习经中问大义二十,得十八为通;
jiān lùn yǔ xiào jīng gè wèn shí de bā jiān dú suǒ wèn wén zhù yì shū bì lìng tōng shú zhě wèi yī tòng
兼《论语》、《孝经》各问十得八,兼读所问文注义疏,必令通熟者为一通。
yòu yú běn jīng wèn shí wù cè sān dào tōng èr wèi jí dì
又于本经问时务策三道,通二为及第。
qí zhōng yǒu xiào xíng wén yú xiāng lǘ zhě jǔ jiě jù yán yú xí yè zhī xià
其中有孝行闻于乡闾者,举解具言于习业之下。
shěng shì zhī rì guān qí suǒ shí yì shǎo liǎng dào yì qǐng jiān shōu
省试之日,观其所实,义少两道,亦请兼收。
qí tiān xià xiāng gòng yì rú zhī
其天下乡贡,亦如之。
xí yè kǎo shì bìng yǐ míng jīng wèi míng
习业考试,并以明经为名。
de dì zhě shòu guān zhī zī yǔ jìn shì tóng
得第者,授官之资与进士同。
ruò cǐ zé jiào yì rì shēn ér lǐ ràng xìng
若此,则教义日深,而礼让兴;
lǐ ràng xìng zé qiáng bù fàn ruò zhòng bù bào guǎ
礼让兴,则强不犯弱,众不暴寡。
cǐ yóu tài xué ér lái zhě yě
此由太学而来者也。
zhào xià shàng shū jí bǎi liáo dìng yì yǐ wén
诏下尚书集百僚定议以闻。
yì zhě yǐ wéi shěng zhě jìn yě fēi wài sī suǒ yí míng
议者以为省者,禁也,非外司所宜名。
zhōu lǐ dài zhǎng qí zhí zhě yuē shì guó xué fēi dài guān bù yí yuē tài shī shì
《周礼》代掌其职者曰氏,国学非代官,不宜曰太师氏。
qí yú dà dǐ yǐ xí sú jì jiǔ zhòng nán gǎi zuò qí shì bù xíng
其余大抵以习俗既久,重难改作,其事不行。
huì guó xué xū lì yǐ cān qián chà chuǎn yù shǐ tái àn wèn zuò biǎn ráo zhōu sī mǎ
会国学胥吏以餐钱差舛,御史台按问,坐贬饶州司马。
jiàn zhōng chū yòu bài guó zǐ sī yè
建中初,又拜国子司业。
xún xuǎn wèi hàn lín xué shì qiān zuǒ sàn qí cháng shì jiā yín qīng guāng lù dài fu
寻选为翰林学士,迁左散骑常侍,加银青光禄大夫。
xún jiān pǔ wáng yuán shuài cān móu lèi jiā guāng lù dài fū
寻兼普王元帅参谋,累加光禄大夫。
yǐ liǎng hé pàn huàn zhī tú chū bǐng cháo mìng lìng chóng jìng yǐ běn guān jiān yù shǐ dài fū chí jié xuān wèi fèng shǐ chēng zhǐ
以两河叛涣之徒初禀朝命,令崇敬以本官兼御史大夫持节宣慰,奉使称旨。
jí hái shàng biǎo qǐng guī bài mù xǔ zhī cì yǐ zēng bó rú zhě róng zhī
及还,上表请归拜墓,许之,赐以缯帛,儒者荣之。
xún jiā tè jìn jiǎn jiào hù bù shàng shū qiān gōng bù shàng shū bìng yī qián hàn lín xué shì chōng huáng tài zǐ shì dú
寻加特进、检校户部尚书,迁工部尚书,并依前翰林学士,充皇太子侍读。
lèi biǎo cí yǐ nián lǎo qǐ hái gǔ gǎi bīng bù shàng shū zhì shì
累表辞,以年老乞骸骨,改兵部尚书致仕。
zhēn yuán shí wǔ nián zú shí nián bā shí fèi cháo yī rì zèng zuǒ pú yè
贞元十五年卒,时年八十,废朝一日,赠左仆射。
zi dēng sì
子登嗣。
dēng zì chōng zhī
登,字冲之。
yǎ shí hóng hòu shì jì mǔ yǐ xiào chēng
雅实弘厚,事纪母以孝称。
dà lì qī nián jǔ xiào lián gāo dì bǔ sì mén zhù jiào
大历七年,举孝廉高第,补四门助教。
zhēn yuán chū fù dēng xián liáng kē zì měi yuán wèi bài yòu shí yí
贞元初,复登贤良科,自美原尉拜右拾遗。
shí péi yán líng yǐ jiān nìng yǒu ēn yù wèi xiāng jiàn yì dà fu yáng chéng shàng shū qiē zhí dé zōng hè nù
时裴延龄以奸佞有恩,欲为相,谏议大夫阳城上疏切直,德宗赫怒。
yòu bǔ quē xióng zhí yì děng yì yǐ wēi yán wǔ zhǐ
右补阙熊执易等亦以危言忤旨。
chū zhí yì cǎo shū chéng shì dēng dēng è rán yuē yuàn jì yī míng
初执易草疏成,示登, 登愕然曰:“愿寄一名。
léi diàn zhī xià ān rěn lìng zú xià dú dāng
雷电之下,安忍令足下独当!
zì shì tóng liè qiē jiàn
”自是同列切谏。
dēng měi lián shǔ qí zòu wú suǒ huí bì shí rén chēng zhòng
登每联署其奏,无所回避,时人称重。
zhuǎn yòu bǔ quē qǐ jū shè rén sān rèn shí wǔ nián
转右补阙、起居舍人,三任十五年。
tóng liè cháng chū qí xià zhě duō yǐ chí wù zhì xiǎn guān ér dēng yǔ yòu shí yí jiǎng wǔ tuì rán zì shǒu bù yǐ yān sù jiè yì
同列尝出其下者, 多以驰骛至显官,而登与右拾遗蒋武,退然自守,不以淹速介意。
hòu qiān bīng bù yuán wài láng chōng huáng zǐ shì dú xún jiā shǐ guǎn xiū zhuàn
后迁兵部员外郎, 充皇子侍读,寻加史馆修撰。
shùn zōng chū yǐ dōng cháo jiù ēn chāo bài jǐ shì zhōng xuán cì jīn zǐ réng xī shān hù yān
顺宗初,以东朝旧恩,超拜给事中,旋赐金紫,仍锡衫笏焉。
qiān gōng bù shì láng
迁工部侍郎。
yǔ mèng jiǎn liú bó chú xiāo fǔ shòu zhào tóng fān yì dà chéng běn shēng xīn dì guān jīng
与孟简、刘伯刍、萧俛受诏同翻译《大乘本生心地观经》。
yòu wèi dōng gōng jí zhū wáng shì dú xiàn lóng lóu zhēn yǐ fěng
又为东宫及诸王侍读,献 《龙楼箴》以讽。
jiǔ zhī gǎi zuǒ sàn qí cháng shì
久之,改左散骑常侍。
yīn zhōng xiè xiàn zōng wèn shí suǒ qiè dēng yǐ nà jiàn wèi duì shí lùn měi zhī
因中谢,宪宗问时所切,登以纳谏为对, 时论美之。
zhuǎn bīng bù shì láng jiān pàn guó zǐ jì jiǔ shì qiān gōng bù shàng shū
转兵部侍郎,兼判国子祭酒事,迁工部尚书。
yuán hé shí wǔ nián zú nián liù shí qī zèng tài zǐ shǎo bǎo
元和十五年卒,年六十七, 赠太子少保。
dēng yǒu wén xué gōng cǎo lì
登有文学,工草隶。
kuān bó róng wù
宽博容物。
cháng shǐ tóng sì mǎ mǎ tí dì tóng nù jī shé mǎ zú dēng zhī ér bù zé
尝使僮饲马,马蹄踶,僮怒,击折马足,登知而不责。
wǎn nián pō hǎo fú shí yǒu kuì jīn shí zhī yào zhě qiě yún xiān cháng zhī yǐ dēng fú zhī bù yí
晚年颇好服食,有馈金石之药者,且云先尝之矣,登服之不疑。
yào fā dú jǐ sǐ fāng xùn yún wèi zhī cháng
药发毒几死,方讯云未之尝;
tā rén wèi zhī nù dēng shì zhī wú yùn sè
他人为之怒,登视之无愠色。
cháng mù lù xiàng xiān zhī wéi rén yì zhě yì yǐ wéi jìn zhī
常慕陆象先之为人,议者亦以为近之。
zi róng sì
子融嗣。
róng jìn shì zhuó dì zì jiān chá shí yí rù shěng bài gōng bù yuán wài láng qiān kǎo gōng yuán wài
融,进士擢第,自监察拾遗入省,拜工部员外郎,迁考功员外。
liù nián zhuǎn gōng bù láng zhōng chōng hàn lín xué shì
六年,转工部郎中,充翰林学士。
bā nián zhèng bài shè rén
八年,正拜舍人。
jiǔ nián zhuǎn hù bù shì láng
九年,转户部侍郎。
kāi chéng yuán nián jiān yù shǐ zhōng chéng
开成元年,兼御史中丞。
hú nán guān chá shǐ lú zhōu rén wéi chì jìn xiàn yú qián shí wàn guàn
湖南观察使卢周仁违敕进羡余钱十万贯。
róng zòu yuē tiān xià yī jiā hé fēi jūn tǔ
融奏曰:“天下一家,何非君土?
zhōng wài cái fù jiē bì xià fǔ kù yě
中外财赋,皆陛下府库也。
zhōu rén zhé chén xiǎo lì wàng shè yì duān yán nán fāng huǒ zāi kǒng chéng huī jìn jìn yú jīng guó gū xùn sī chéng
周仁辄陈小利,妄设异端,言南方火灾,恐成灰烬,进于京国, 姑徇私诚。
rù cái huò yǐ xī ēn dài cháo tíng ér hé qiǎn
入财货以希恩,待朝廷而何浅!
chén kǒng tiān xià fàng xiào yǐ xiàn yú wèi míng yīn yuán kè bāo shēng rén shòu bì
臣恐天下放效,以羡余为名,因缘刻剥, 生人受弊。
zhōu rén qǐng xíng zhòng zé yǐ lì liè fān
周仁请行重责,以例列籓。
qí suǒ jìn qián qǐng hái hú nán dài pín xià zū shuì
其所进钱,请还湖南,代贫下租税。
zhào zhōu rén suǒ jìn yú hé yīn yuàn shōu zhù yǐ bèi shuǐ hàn
”诏周仁所进于河阴院收贮,以备水旱。
jīn bù yuán wài láng hán yì pàn dù zhī àn zǐ dì shòu rén lù sān qiān yú guàn bàn shì nǐ zāng
金部员外郎韩益判度支案,子弟受人赂三千余贯, 半是拟赃。
shàng wèn róng yuē hán yì suǒ fàn yǔ lú yuán zhōng yáo kāng shú shén
上问融曰:“韩益所犯,与卢元中、姚康孰甚?
duì yuē yuán zhōng yǔ kāng wang pò guān qián sān wàn yú guàn yì suǒ qǔ shòu rén shì bǐ zhī shū qīng
”对曰:“元中与康枉破官钱三万余贯,益所取受人事,比之殊轻。
nǎi biǎn wú zhōu sī hù
”乃贬梧州司户。
xún qiān jīng zhào yǐn
寻迁京兆尹。
shí fǔ sī wù lì bù chōng tè chì cì qián wǔ wàn guàn
时府司物力不充,特敕赐钱五万贯;
fǔ sī yǐ suǒ cì zhī bàn hái sī nóng sì cài qián róng yīn duì yán zhī
府司以所赐之半还司农寺菜钱,融因对言之。
shàng yǐ róng xué jiā yīn wèn shū lì zì yǒu lài yīn hé yě
上以融学家,因问“‘蔬粝’字有赖音,何也?
lì shì fàn zhī jí cū zhě yé
‘粝’是饭之极粗者耶?
róng yǐ yì lèi duì zhī
”融以义类对之。
shí liǎng gōng zhǔ chū jiàng fǔ sī gòng zhàng shì yīn yòu fǔ jìn shàng sì qǔ jiāng cì yàn zòu qǐng gǎi rì
时两公主出降,府司供帐事殷,又俯近上巳,曲江赐宴奏请改日。
shàng yuē qù nián chóng yáng qǔ jiǔ yuè shí jiǔ rì wèi shī zhòng yáng zhī yì jīn gǎi qǔ shí sān rì kě yě
上曰:“去年重阳,取九月十九日,未失重阳之意,今改取十三日可也。
jì ér li gù yán zuò xiāng sù bú yuè róng ba yǐn
” 既而李固言作相,素不悦融,罢尹。
yuè yú shòu mì shū jiān
月余,授秘书监。
é ér gù yán ba yáng sì fù fǔ zhèng yǐ róng quán zhī bīng bù shì láng
俄而固言罢,杨嗣复辅政, 以融权知兵部侍郎。
yī nián nèi bài lì bù
一年内拜吏部。
sān nián jiǎn xiào lǐ bù shàng shū xìng yuán yǐn jiān yù shǐ dài fū chōng shān nán xī dào jié dù shǐ
三年检校礼部尚书、兴元尹、兼御史大夫,充山南西道节度使。
róng zi rén huì rén hàn rén xiàn rén zhào rén zé jiē dēng jìn shì dì
融子仁晦、仁翰、仁宪、仁召、仁泽,皆登进士第。
xián tōng zhōng bìng zhì dá guān
咸通中并至达官。
xī zhì zì yīn qīng bó zhōu rén yě
奚陟,字殷卿,亳州人也。
zǔ hàn yì tiān bǎo zhōng yì yáng jùn tài shǒu
祖翰绎,天宝中弋阳郡太守。
zhì shǎo hǎo dú shū dēng jìn shì dì yòu dēng zhì jǔ wén cí qīng lì kē shòu hóng wén guǎn jiào shū xún bài dà lǐ píng shì
陟少好读书,登进士第,又登制举文词清丽科,授弘文馆校书,寻拜大理评事。
zuǒ rù tǔ bō shǐ bù xíng shòu zuǒ shí yí
佐入吐蕃使,不行,授左拾遗。
dīng fù mǔ yōu āi huǐ guò lǐ qīn péng mǐn zhī
丁父母忧,哀毁过礼,亲朋愍之。
chē jià xìng xìng yuán zhào bài qǐ jū láng hàn lín xué shì
车驾幸兴元,召拜起居郎、翰林学士。
cí yǐ jí bìng jiǔ bù fù zhí gǎi tài zǐ sī yì láng
辞以疾病,久不赴职,改太子司议郎。
lì jīn bù lì bù yuán wài láng zuǒ sī láng zhōng mí lún shěng tà
历金部、吏部员外郎、左司郎中,弥纶省闼。
yòu lèi fèng shǐ jiē chēng zhǐ
又累奉使,皆称旨。
zhēn yuán bā nián zhuó bài zhōng shū shè rén
贞元八年,擢拜中书舍人。
shì suì jiāng nán huái xi dà yǔ wèi zāi lìng zhì láo wèn xún wèi suǒ zài rén ān yuè zhī
是岁,江南、淮西大雨为灾,令陟劳问巡慰,所在人安悦之。
zhōng shū shěng gù shì gū xī xū tú yǐ cháng zài zǎi xiàng zuǒ yòu yě zhì jiē yǐ gōng dào chù zhī
中书省故事,姑息胥徒,以常在宰相左右也,陟皆以公道处之。
xiān shì yòu shěng zá gěi lǜ fēn děng dì jiē jù zhí tián qǐng mǔ jí zhǔ shū suǒ shòu yǔ yòu shǐ děng
先是右省杂给,率分等第,皆据职田顷亩,即主书所受与右史等。
zhì nǎi yuē yǐ liào qián wèi lǜ zì shì zhǔ shū suǒ de jiǎn shí yí
陟乃约以料钱为率,自是主书所得减拾遗。
shí zhōng shū lìng li shèng suǒ qǐng zhǐ bǐ zá gěi jiē bù shòu
时中书令李晟所请纸笔杂给,皆不受;
dàn gào zá shì shè rén lìng qiě zhù zhī tā rì biàn xī yǐ yí shè rén
但告杂事舍人,令且贮之,他日便悉以遗舍人。
qián lì zá shì shè rén zì xié sī rù zhì yǐ suǒ de jūn fēn shěng nèi guān
前例,杂事舍人自携私入,陟以所得均分省内官。
yòu gōng qīn shù wù xià zhì yuán shū jiē xī zì diǎn yuè rén yǐ wéi nán zhì chù zhī wú juàn
又躬亲庶务,下至园蔬,皆悉自点阅,人以为难,陟处之无倦。
qiān xíng bù shì láng
迁刑部侍郎。
péi yán líng è jīng zhào yǐn li chōng yǒu néng zhèng zhuān yì xiàn hài zhī wū zòu chōng jié lù zhì shù hòu lù yí jīn bó
裴延龄恶京兆尹李充有能政,专意陷害之,诬奏充结陆贽,数厚赂遗金帛。
chōng jì biǎn guān yòu zòu chōng bǐ zhě wàng pò yòng jīng zhào fǔ qián gǔ zhì duō qǐng lìng bǐ bù gōu fù yǐ bǐ bù láng zhōng cuī yuán hàn xiàn chōng yuàn è zhì yě
充既贬官,又奏充比者妄破用京兆府钱谷至多,请令比部勾覆,以比部郎中崔元翰陷充,怨恶贽也。
zhào xǔ zhī
诏许之。
yuán hàn qǔ fù yán líng hé zhì fǔ shǐ
元翰曲附延龄,劾治府史。
fǔ shǐ dào zhě suī wú guò fàn jiē chī jué yǐ lì wēi shí lùn xuān rán
府史到者,虽无过犯,皆笞决以立威,时论喧然。
zhì nǎi gōng zì yuè shì fǔ àn jù de qí shí zòu yán jù dù zhī zòu jīng zhào fǔ zhēn yuán jiǔ nián liǎng shuì jí yǐ qián zhū sè xiàn yú qián gòng liù shí bā wàn yú guàn li chōng bìng wàng pò yòng
陟乃躬自阅视府案,具得其实,奏言:“据度支奏,京兆府贞元九年两税及已前诸色羡余钱,共六十八万余贯,李充并妄破用。
jīn suǒ gōu kān yī qiān èr bǎi guàn yǐ lái shì zhū xiàn gōng guǎn yì jiā pò jí zài zhū sè rén hù fù nèi hé shōu qí hú dòu gòng sān shí èr wàn dàn wéi sān bǎi yú shí zhū sè shū nà suǒ yóu qiàn shé qí yú bìng shì zhǔn chì jí dù zhī fú dié gěi yòng yǐ jǐn
今所勾勘,一千二百贯已来是诸县供馆驿加破,及在诸色人户腹内合收,其斛斗共三十二万石,唯三百余石诸色输纳所由欠折,其余并是准敕及度支符牒,给用已尽。
zhì zhī kuān píng shǒu fǎ duō rú cǐ lèi
”陟之宽平守法,多如此类。
yuán hàn jì bù suí qí zhì yīn cǐ fèn huì ér zú
元翰既不遂其志,因此愤恚而卒。
zhì xún yǐ běn guān zhī lì bù xuǎn shì quán zōng píng yǔn yǒu néng míng qiān lì bù shì láng
陟寻以本官知吏部选事,铨综平允,有能名,迁吏部侍郎。
suǒ lì zhī guān shí yǐ wéi chèn zhí
所莅之官,时以为称职。
zhēn yuán shí wǔ nián zú nián wǔ shí wǔ zèng lǐ bù shàng shū
贞元十五年卒,年五十五,赠礼部尚书。
zhāng jiàn zì xiào jǔ shēn zhōu lù zé rén
张荐,字孝举,深州陆泽人。
zǔ xuān zì wén chéng cōng jǐng jué lún shū wú bù lǎn
祖翾,字文成,聪警绝纶,书无不览。
wèi r tóng shí mèng zǐ sè dà niǎo wǔ cǎi chéng wén jiàng yú jiā tíng
为儿童时, 梦紫色大鸟,五彩成文,降于家庭。
qí zǔ wèi zhī yuē wǔ sè chì wén fèng yě
其祖谓之曰:“五色赤文,凤也;
zǐ wén yuè xuān yě wèi fèng zhī zuǒ wú r dāng yǐ wén zhāng ruì yú míng tíng
紫文,趯翾也,为凤之佐,吾儿当以文章瑞于明廷。
yīn yǐ wéi míng zì
”因以为名字。
chū dēng jìn shì dì duì cè yóu gōng kǎo gōng yuán wài láng jiǎn wèi dào shǎng zhī yuē rú cǐ shēng tiān xià wú shuāng yǐ
初登进士第,对策尤工, 考功员外郎謇味道赏之曰:“如此生,天下无双矣!
diào shòu qí wáng fǔ cān jūn
”调授岐王府参军。
yòu yīng xià bǐ chéng zhāng jí cái gāo wèi xià cí biāo wén yuàn děng kē
又应下笔成章及才高位下、词标文苑等科。
xuān fán yīng bā jǔ jiē dēng jiǎ kē
翾凡应八举,皆登甲科。
zài shòu cháng ān wèi qiān hóng lú chéng
再授长安尉,迁鸿胪丞。
fán sì cān xuǎn pàn cè wèi quán fǔ zhī zuì
凡四参选,判策为铨府之最。
yuán wài láng yuán bàn qiān wèi rén yuē zhāng zi zhī wén rú qīng qián wàn jiǎn wàn zhōng wèi wén tuì shí
员外郎员半千谓人曰:“张子之文如青钱,万简万中, 未闻退时。
shí liú zhòng zhī mù wéi qīng qián xué shì
”时流重之,目为“青钱学士”。
rán xìng biǎn zào bù chí shì xíng yóu wéi duān shì suǒ è yáo chóng shén báo zhī
然性褊躁,不持士行,尤为端士所恶, 姚崇甚薄之。
kāi yuán chū chéng zhèng fēng sú xuān wèi yù shǐ li quán jiāo suǒ jiū yán xuān yǔ duō jī cì shí zuò biǎn lǐng nán
开元初,澄正风俗,翾为御史李全交所纠,言翾语多讥刺,时坐贬岭南。
xíng bù shàng shū li rì zhī zòu lùn nǎi zhuī chì yí yú jìn chù
刑部尚书李日知奏论,乃追敕移于近处。
kāi yuán zhōng rù wèi sī mén yuán wài láng zú
开元中,入为司门员外郎卒。
xuān xià bǐ mǐn sù zhù shù yóu duō yán pō huī xié
翾下笔敏速,著述尤多,言颇诙谐。
shì shí tiān xià zhī míng wú xián bù xiào jiē jì sòng qí wén
是时天下知名,无贤不肖,皆记诵其文。
tiān hòu cháo zhōng shǐ mǎ xiān tóng xiàn mò chuò mò chuò wèi xiān tóng yuē zhāng wén chéng zài fǒu
天后朝,中使马仙童陷默啜,默啜谓仙童曰:“张文成在否?
yuē jìn zì yù shǐ biǎn guān
”曰:“近自御史贬官。
mò chuò yuē guó yǒu cǐ rén ér bù yòng hàn wú néng wéi yě
”默啜曰:“国有此人而不用,汉无能为也。
xīn luó rì běn dōng yí zhū fān yóu zhòng qí wén měi qiǎn shǐ rù cháo bì chóng chū jīn bèi yǐ gòu qí wén qí cái míng yuǎn bō rú cǐ
”新罗、日本东夷诸蕃,尤重其文,每遣使入朝,必重出金贝以购其文,其才名远播如此。
jiàn shǎo jīng shǐ chuán yán zhēn qīng yī jiàn tàn shǎng zhī
荐少精史传,颜真卿一见叹赏之。
tiān bǎo zhōng zhè xi guān chá shǐ li hán biǎo jiàn qí cái kě dāng shǐ rèn nǎi zhào shòu zuǒ sī yù lǜ fǔ bīng cáo cān jūn
天宝中,浙西观察使李涵表荐其才可当史任, 乃诏授左司御率府兵曹参军。
jì zhì què xià yǐ mǔ lǎo jí jìng bù bài mìng
既至阙下,以母老疾,竟不拜命。
mǔ sāng què lǐ bù shì láng yú shào jǔ qián shì yǐ wén zhào chōng shǐ guǎn xiū zhuàn jiān yáng dí wèi
母丧阕,礼部侍郎于邵举前事以闻,召充史馆修撰,兼阳翟尉。
zhū cǐ zhī luàn biàn xìng míng fú nì chéng zhōng yīn zhe shǐ dùn xiān shēng chuán
朱泚之乱,变姓名伏匿城中,因著 《史遁先生传》。
dé zōng hái gōng zhuó bài zuǒ shí yí
德宗还宫,擢拜左拾遗。
zhēn yuán yuán nián dōng shàng qīn jiāo
贞元元年冬,上亲郊。
shí chū kè fù bù jí duō shī lǐ wén cuò luàn nǎi yǐ jiàn wèi tài cháng bó shì cān diǎn lǐ yí
时初克复,簿籍多失,礼文错乱,乃以荐为太常博士,参典礼仪。
sì nián huí hé hé qīn yǐ jiǎn jiào yòu pú yè xíng bù shàng shū guān bō chōng shǐ sòng xián ān gōng zhǔ rù fán yǐ jiàn wèi pàn guān zhuǎn diàn zhōng shì yù shǐ
四年,回纥和亲,以检校右仆射、 刑部尚书关播充使,送咸安公主入蕃,以荐为判官,转殿中侍御史。
shǐ hái zhuǎn gōng bù yuán wài láng gǎi hù bù běn sī láng zhōng
使还,转工部员外郎,改户部本司郎中。
shí yī nián bài jiàn yì dài fū réng chōng zhōng guǎn xiū zhuàn
十一年,拜谏议大夫,仍充中馆修撰。
shí péi yán líng shì chǒng zèn huǐ shì dà fū
时裴延龄恃宠,谮毁士大夫。
jiàn yù shàng shū lùn zhī lǚ yáng yán wèi guǒ
荐欲上书论之,屡扬言未果。
yán líng wén zhī nù zòu yuē jiàn guān lùn cháo zhèng dé shī shǐ guān shū rén jūn shàn è zé lǐng shǐ zhí zhě bù yí jiān jiàn yì
延龄闻之怒,奏曰: “谏官论朝政得失,史官书人君善恶,则领史职者不宜兼谏议。
dé zōng yǐ wéi rán
”德宗以为然。
jiàn wèi jiàn yì yuè yú gǎi mì shū shǎo jiān
荐为谏议月余,改秘书少监。
yán líng pái bìn bù yǐ huì chāi shǐ cè huí hé pí qié huái xìn kè hán jí diào jì nǎi mìng jiàn jiān yù shǐ zhōng chéng rù huí hé
延龄排摈不已,会差使册回纥毗伽怀信可汗及吊祭,乃命荐兼御史中丞,入回纥。
èr shí nián tǔ bō zàn pǔ sǐ yǐ jiàn wèi gōng bù shì láng jiān yù shǐ dài fū chōng rù tǔ bō diào jì shǐ
二十年,吐蕃赞普死,以荐为工部侍郎、兼御史大夫, 充入吐蕃吊祭使。
shè fán jiè èr qiān yú lǐ zhì chì lǐng dōng bèi bìng mò yú gē bì yì tǔ bō chuán qí jiù yǐ guī
涉蕃界二千余里,至赤岭东被病,殁于纥壁驿,吐蕃传其柩以归。
shùn zōng jí wèi xiōng wèn zhì zhào zèng lǐ bù shàng shū
顺宗即位,凶问至,诏赠礼部尚书。
jiàn zì shí yí zhì shì láng jǐn èr shí nián jiē jiān shǐ guǎn xiū zhuàn
荐自拾遗至侍郎,仅二十年,皆兼史馆修撰。
sān shǐ jué yù jiē jiān xiàn zhí
三使绝域,皆兼宪职。
yǐ bó qià duō néng mǐn yú zhàn duì bèi xuǎn
以博洽多能,敏于占对被选。
yǒu wén jí sān shí juǎn jí suǒ zhuàn wǔ fú tú zǎi fǔ lüè líng guài jí jiāng zuǒ yù jū lù děng bìng chuán yú shí
有文集三十卷,及所撰《五服图》、《宰辅略》、《灵怪集》、 《江左寓居录》等,并传于时。
zi yòu xīn xī fù jiē dēng jìn shì dì
子又新、希复,皆登进士第。
yòu xīn yòu gōng wén shàn yú fù huì
又新,幼工文,善于傅会。
cháng qìng zhōng zǎi xiàng li féng jí yòng shì hàn lín xué shì li shēn shēn wéi mù zōng suǒ chǒng féng jí è zhī
长庆中,宰相李逢吉用事,翰林学士李绅深为穆宗所宠,逢吉恶之;
qiú cháo chén zhōng xiōng xiǎn gǎn yán zhě jǐ zhí shēn yīn shì bǐ bào yáng yú jìn shēn jiān
求朝臣中凶险敢言者掎摭绅阴事,俾暴扬于搢绅间。
yòu xīn yǔ shí yí li xù zhī liú qī chu yóu méng féng jí juàn dài zhǐ wèi yīng quǎn
又新与拾遗李续之、刘栖楚,尤蒙逢吉睠待,指为鹰犬。
mù zōng bēng zhāo mǐn chū jí wèi yòu xīn děng gòu shēn bài duān zhōu sī mǎ cháo chén biǎo hè yòu zhì zhōng shū hè zǎi xiàng
穆宗崩,昭愍初即位,又新等构绅, 败端州司马,朝臣表贺,又至中书贺宰相。
jí mén mén zhě zhǐ zhī yuē qǐng shǎo liú yuán zhāng bǔ quē zài zhāi nèi yǔ xiàng gōng tán
及门,门者止之曰:“请少留,缘张补阙在斋内与相公谈。
é ér yòu xīn huī hàn ér chū lǚ yī qún guān yuē duān xī zhī shì yòu xīn bù gǎn duō ràng
”俄而又新挥汗而出,旅揖群官曰:“端溪之事,又新不敢多让。
rén jiē pì yì dàn zhī
”人皆辟易惮之。
yǔ xù zhī děng qī rén shí hào bā guān shí liù zǐ
与续之等七人,时号“八关十六子”。
bǎo lì sān nián féng jí chū wéi shān nán dōng dào jié dù shǐ qǐng yòu xīn wèi fù shǐ li xù zhī wéi xíng jūn sī mǎ
宝历三年,逢吉出为山南东道节度使,请又新为副使,李续之为行军司马。
féng jí wèi zǎi xiàng shí yòng mén xià shěng zhǔ shì tián pī
逢吉为宰相时,用门下省主事田伾。
pī fàn zāng wáng mìng féng jí bǎo zhī yú wài
伾犯赃亡命,逢吉保之于外。
jí bà xiāng péi dù fā qí shì féng jí zuò fá fèng
及罢相,裴度发其事,逢吉坐罚俸。
yòu zhào yuē zhèn zài yì zhào rén zhī shàng bù lìng ér rén huà bù yán ér rén xìn zhě fǎ yě
又诏曰:“朕在亿兆人之上,不令而人化,不言而人信者,法也。
fǎ xíng zé jūn zhǔ zhòng fǎ fèi zé cháo tíng qīng
法行则君主重,法废则朝廷轻。
tián pī cháng guà wáng mìng zhī zhāng tōu qǐng yǎng xián zhī lù jī zài sōu bǔ gōng xíng rén jiān ér gèng mào xuǎn lì cáo xiǎn nǐ jùn zuǒ
田伾常挂亡命之章,偷请养贤之禄,迹在搜捕,公行人间,而更冒选吏曹,显拟郡佐。
jí huáng shū fù yàn wū fǔ zhuī qín zhèng dǎi jiē míng jiān zhuàng jǐn de
及黄枢覆验,乌府追擒,证逮皆明,奸状尽得。
sān yí xiàn dié yī wú shēn chén
三移宪牒,一无申陈。
zhòng zhuàng mǎn qián qún yì yì ěr zhōng zé bù jiàn bù zhì láng dāng kōng lái
众状满前,群议溢耳,终则步健不至,琅珰空来。
miè shì jì gāng pō tóng wǔ xuè gù cí cān huà fù wǒ shàng tái
蔑视纪纲, 颇同侮谑,顾兹参画,负我上台。
yuè shì lián míng yī ěr èr zi yòu xīn kě tīng zhōu cì shǐ li xù zhī kě fú zhōu cì shǐ
阅视连名,伊尔二子,又新可汀州刺史,李续之可涪州刺史。
jí féng jí zhì shì li xun yòng shì fù zhào èr zi wèi shàng shū láng
”及逢吉致仕,李训用事,复召二子为尚书郎。
xun biǎn fù biǎn ér zú
训贬,复贬而卒。
xī fù zǐ dú dēng jìn shì dì yǒu jùn cái
希复子读,登进士第,有俊才。
lèi guān zhì zhōng shū shè rén lǐ bù shì láng diǎn gòng jǔ shí chēng de shì
累官至中书舍人、礼部侍郎,典贡举,时称得士。
wèi zhōng shàng shū zuǒ chéng
位终尚书左丞。
jiǎng yì zì dé yuán cháng zhōu yì xīng rén yě
蒋乂,字德源,常州义兴人也。
zǔ guī tài zǐ xǐ mǎ kāi yuán zhōng hóng wén guǎn xué shì
祖瑰,太子洗马,开元中弘文馆学士。
fù jiāng míng lèi qiān zhì zuǒ sī láng zhōng guó zǐ sī yè jí xián diàn xué shì fù zhī yuàn shì dài wéi míng rú
父将明, 累迁至左司郎中、国子司业、集贤殿学士、副知院事,代为名儒。
ér yì shǐ guān wú jīng zhī wài sūn yǐ wài shě fù fén shǐ yòu biàn jì lǎn bù juàn
而乂, 史官吴兢之外孙,以外舍富坟史,幼便记览不倦。
qī suì shí sòng yǔ xìn āi jiāng nán fù shù biàn ér chéng sòng zài kǒu yǐ cōng wù qiáng lì wén yú qīn dǎng jiān
七岁时,诵庾信《哀江南赋》,数遍而成诵在口,以聪悟强力,闻于亲党间。
ruò guàn bó tōng qún jí ér shǐ cái yóu zhǎng
弱冠博通群籍,而史才尤长。
qí fù zài jí xián shí yǐ bīng luàn zhī hòu tú jí hùn zá nǎi bái zhí zhèng qǐng xié yì rù yuàn lìng zhěng bǐ zhī
其父在集贤时, 以兵乱之后,图籍溷杂,乃白执政,请携乂入院,令整比之。
zǎi xiàng zhāng yì jiàn ér qí zhī nǎi shǔ wèi jí xián xiǎo zhí
宰相张镒见而奇之, 乃署为集贤小职。
yì biān cì yú nián yú luàn zhōng lēi chéng bù zhì dé èr wàn yú juǎn zài qiān wáng wū wèi chōng tài cháng lǐ yuàn xiū zhuàn
乂编次逾年,于乱中勒成部帙,得二万余卷,再迁王屋尉,充太常礼院修撰。
zhēn yuán jiǔ nián zhuǎn yòu shí yí chōng shǐ guǎn xiū zhuàn
贞元九年,转右拾遗,充史馆修撰。
shí sān nián yǐ gù hé zhōng jié dù shǐ zhāng mào zhāo dì guāng lù shǎo qīng tóng zhèng mào zōng shàng yì zhāng gōng zhǔ mào zōng fāng jū mǔ sàng yǒu zhào qǐ fù yún huī jiāng jūn chéng lǐ
十三年,以故河中节度使张茂昭弟光禄少卿同正茂宗尚义章公主,茂宗方居母丧,有诏起复云麾将军成礼。
zhào xià yì shàng shū jiàn yuē mò shuāi zhī lǐ běn yuán jīn gé
诏下,乂上疏谏曰:“墨缞之礼,本缘金革。
cóng gǔ yǐ lái wèi yǒu fù mǎ qǐ fù shàng zhǔ zhě
从古已来,未有驸马起复尚主者。
jì guāi diǎn lǐ qiě wéi rén qíng qiè kǒng bù kě
既乖典礼,且违人情,切恐不可。
shàng lìng zhōng shǐ xuān yù yún mào zōng mǔ lín wáng yǒu qǐng zhòng wéi qí xīn
”上令中使宣谕云: “茂宗母临亡有请,重违其心。
yì yòu bài shū cí yú jī qiè
”乂又拜疏,辞逾激切。
dé zōng yú yán yīng tè zhào rù duì shàng yuē qīng suǒ yán gǔ lǐ yě
德宗于延英特召入对,上曰:“卿所言,古礼也。
zhèn wén rú jīn rén jiā wǎng wǎng yǒu jiè jí wèi hūn jià zhě qīng hé kǔ gù zhí
朕闻如今人家,往往有借吉为婚嫁者,卿何苦固执?
duì yuē chén wén lǐ sú yǒu bù shèn zhī lǐ fǎ zhě huò nǚ jū fù mǔ fú nèi jiā jì pín kuì páng wú zhì qīn jí yǒu jiè jí yǐ jiù lǐ zhě
”对曰:“臣闻里俗有不甚知礼法者,或女居父母服内,家既贫匮,旁无至亲,即有借吉以就礼者。
nán zǐ jiè jí ér qǔ chén wèi cháng wén zhī
男子借吉而娶,臣未尝闻之。
kuàng bì xià lín yù yǐ lái měi shì xiàn zhāng diǎn lǐ
况陛下临御已来,每事宪章典礼。
jiàn zhōng nián jùn xiàn zhǔ chū jiàng jiē zhào yǒu sī yī lǐ bù yòng sú yí tiān xià qìng dài
建中年郡县主出降,皆诏有司依礼,不用俗仪,天下庆戴。
hū jīn fù mǎ qǐ fù chéng lǐ shí kǒng jīng hài wù tīng
忽今驸马起复成礼,实恐惊骇物听。
chén huò wén gōng zhǔ nián shén yòu xiǎo jí gèng sì yī nián chū jiàng shí jì wèi shī qiě hé lǐ jīng shí tiān xià xìng shén
臣或闻公主年甚幼小,即更俟一年出降,时既未失,且合礼经,实天下幸甚!
shàng yuē qīng yán shén shàn gèng sì shāng liáng
”上曰:“卿言甚善,更俟商量。
é ér wéi tóng péi kān jiàn shū jì rù shàng bú yuè cù lìng fèng xíng qián zhào rán shàng xīn pō zhòng yì
”俄而韦彤、裴堪谏疏继入,上不悦,促令奉行前诏,然上心颇重乂。
shàng cháng dēng líng yān gé jiàn zuǒ bì tuí bāo wén zì cán quē měi xíng jǐn yǒu sān wǔ zì mìng lù zhī yǐ wèn zǎi chén
上尝登凌烟阁,见左壁颓剥,文字残缺,每行仅有三五字,命录之以问宰臣。
zǎi chén jù shòu xuān wú yǐ duì
宰臣遽受宣,无以对;
jí lìng zhào yì zhì duì yuē cǐ shèng lì zhōng shì chén tú zàn chén jiē jì yì
即令召乂至,对曰:“此圣历中《侍臣图赞》,臣皆记忆。
jí yú yù qián kǒu sòng yǐ bǔ qí quē bù shī yī zì
” 即于御前口诵,以补其缺,不失一字。
shàng tàn yuē yú shì nán àn xiě liè nǚ zhuàn wú yǐ jiā yě
上叹曰:“虞世南暗写《列女传》,无以加也。
shí bā nián qiān qǐ jū shè rén zhuǎn sī xūn yuán wài láng jiē jiān shǐ zhí
”十八年,迁起居舍人,转司勋员外郎,皆兼史职。
shí jí xián xué shì shén zhòng huì zhào wèn shén cè jūn jiàn zhì zhī yóu
时集贤学士甚众,会诏问神策军建置之由。
xiāng fǔ tǎo qiú bù zhī suǒ chū zhū xué shì xī bù néng duì nǎi fǎng yú yì
相府讨求,不知所出,诸学士悉不能对,乃访于乂。
yì zhēng yǐn gēn yuán shì shén xiáng xī zǎi chén gāo yǐng zhèng xún yú xiāng duì yuē jí xián yǒu rén yǐ
乂征引根源, 事甚详悉,宰臣高郢、郑珣瑜相对曰:“集贤有人矣!
yì rì zhào jiān pàn jí xián yuàn shì
”翌日,诏兼判集贤院事。
fù zǐ dài wéi xué shì rú zhě róng zhī
父子代为学士,儒者荣之。
shí shùn zōng fù miào jiāng xíng tiāo qiān zhī lǐ zhào gōng qīng yì
时顺宗祔庙,将行祧迁之礼,诏公卿议。
xián yún zhōng zōng zhōng xīng zhī zhǔ bù dàng qiān
咸云:“中宗中兴之主,不当迁。
yì jiàn yì yún zhōng zōng jì zhèng wèi jiù qián nǎi shòu mǔ hòu cuàn duó wǔ wáng yì dài fāng fù dà yè
”乂建议云:“中宗既正位柩前,乃受母后篡夺,五王翼戴, 方复大业。
cǐ nǎi yóu wǒ shī zhī yīn rén de zhī zhǐ kě tóng yú fǎn zhèng bù dé hào wèi zhōng xīng
此乃由我失之,因人得之,止可同于返正,不得号为中兴。
qún yì fēn rán jìng yī yì suǒ zhí
”群议纷然, 竟依乂所执。
yuán hé èr nián qiān bīng bù láng zhōng
元和二年,迁兵部郎中。
yǔ xǔ mèng róng wéi guàn zhī děng shòu zhào shān dìng zhì chì chéng sān shí juǎn zòu xíng yòng
与许孟容、韦贯之等受诏删定制敕,成三十卷,奏行用。
gǎi mì shū shǎo jiān fù jiān shǐ guǎn xiū zhuàn
改秘书少监,复兼史馆修撰。
xún fèng zhào yǔ dú gū yù wéi chù hòu tóng xiū dé zōng shí lù
寻奉诏与独孤郁、韦处厚同修《德宗实录》。
wǔ nián shū chéng zòu yù yǐ gōng bài yòu jiàn yì dài fū
五年,书成奏御,以功拜右谏议大夫。
míng nián jiān xiū guó shǐ péi jì bà xiāng li jí fǔ zài rù yǐ yì jì zhī xiū zhuàn gǎi shòu tài cháng shǎo qīng
明年监修国史裴垍罢相,李吉甫再入,以乂垍之修撰,改授太常少卿。
jiǔ zhī qiān mì shū jiān
久之,迁秘书监。
yì xìng pǔ zhí bù néng shì rén huò yù quán chén zhuān zhèng zhé shù suì bù qiān guān
乂性朴直,不能事人,或遇权臣专政,辄数岁不迁官。
zài cháo chuí sān shí nián qián hòu měi yǒu dà zhèng shì dà yì lùn zǎi zhí bù néng cái jué zhě bì zhào yǐ zī fǎng
在朝垂三十年,前后每有大政事、大议论,宰执不能裁决者,必召以咨访。
yì zhēng yǐn diǎn gù yǐ cān shí shì duō hé qí yi rán yì yǐ cǐ zì zhì
乂征引典故,以参时事,多合其宜,然亦以此自滞。
ér hào xué bù juàn lǎo ér mí dǔ suī shén hán shǔ shǒu bù shì juàn
而好学不倦,老而弥笃,虽甚寒暑,手不释卷。
páng tōng bǎi jiā yóu jīng lì dài yán gé
旁通百家, 尤精历代沿革。
jiā cáng shū yī wàn wǔ qiān juǎn
家藏书一万五千卷。
běn míng wǔ yīn xiàn zōng zhào duì zòu yuē bì xià yǐ zhū qún kòu yǎn wǔ xiū wén chén míng yú yì wèi yǔn qǐng gǎi míng yì
本名武,因宪宗召对,奏曰,“陛下已诛群寇, 偃武修文,臣名于义未允,请改名乂。
shàng xīn rán cóng zhī
”上忻然从之。
shí dì fāng yòng bīng liǎng hé yì yì yīn cǐ fěng yù ěr
时帝方用兵两河,乂亦因此讽谕耳。
yì jū shǐ rèn èr shí nián suǒ zhe dà táng zǎi fǔ lù qī shí juǎn líng yān gé gōng chén qín fǔ shí bā xué shì shǐ chén děng chuán sì shí juǎn
乂居史任二十年,所著《大唐宰辅录》七十卷、《凌烟阁功臣》、《秦府十八学士》、《史臣》等传四十卷。
cháng qìng yuán nián zú nián qī shí wǔ zèng lǐ bù shàng shū shì yuē yì
长庆元年卒,年七十五,赠礼部尚书,谥曰懿。
zi xì shēn xié xian jí
子系、伸、偕、仙、佶。
xì tài hé chū shòu zhāo yìng wèi zhí shǐ guǎn
系,太和初授昭应尉,直史馆。
èr nián bài yòu shí yí shǐ guǎn xiū zhuàn diǎn shí yǒu fù fēng
二年,拜右拾遗、史馆修撰,典实有父风。
yǔ tóng zhí chén chuán shī zhèng huàn chén yí xíng li hàn děng shòu zhào zhuàn xiàn zōng shí lù
与同职沈传师、郑浣、陈夷行、李汉等受诏撰《宪宗实录》。
sì nián shū chéng zòu yù zhuǎn shàng shū gōng bù yuán wài qiān běn sī láng zhōng réng jiān shǐ zhí
四年,书成奏御,转尚书工部员外,迁本司郎中,仍兼史职。
zǎi xiàng sòng shēn xī wèi běi jūn luó zhī zuì zài bù cè xì yǔ jiàn guān cuī xuán liàng qì jiàn yú yù jiē zhī xià shēn xī yì jiǎn sǐ shí lùn chēng zhī
宰相宋申锡为北军罗织,罪在不测,系与谏官崔玄亮泣谏于玉阶之下,申锡亦减死,时论称之。
kāi chéng zhōng zhuǎn jiàn yì dài fū
开成中,转谏议大夫。
wǔ zōng cháo lǐ dé yù yòng shì è li hàn yǐ xì yǔ hàn liáo xù chū wèi guì guǎn dū hù yù guān chá shǐ
武宗朝, 李德裕用事,恶李汉,以系与汉僚婿,出为桂管都护御观察使。
zhōng zōng jí wèi zhēng bài gěi shì zhōng jí xián diàn xué shì pàn yuàn shì
中宗即位,征拜给事中、集贤殿学士、判院事。
zhuǎn lì bù shì láng gǎi zuǒ chéng
转吏部侍郎,改左丞。
chū wèi xìng yuán jié dù shǐ rù wèi xíng bù shàng shū
出为兴元节度使,入为刑部尚书。
é jiǎn jiào hù bù shàng shū fèng xiáng yǐn chōng fèng xiáng lǒng jié dù shǐ rù wèi bīng bù shàng shū
俄检校户部尚书、凤翔尹,充凤翔陇节度使,入为兵部尚书。
yǐ dì shēn wèi chéng xiàng kěn cí cháo zhì jiǎn jiào shàng shū zuǒ pú yè xiāng zhōu cì shǐ shān nán dōng dào jié dù shǐ fēng huái yáng xiàn kāi guó gōng shí yì wǔ bǎi hù
以弟伸为丞相, 恳辞朝秩,检校尚书左仆射、襄州刺史、山南东道节度使,封淮阳县开国公,食邑五百户。
shēn dēng jìn shì dì lì zuǒ shǐ fǔ
伸,登进士第,历佐使府。
dà zhōng chū rù cháo yòu bǔ quē shǐ guǎn xiū zhuàn zhuǎn zhōng shū shè rén zhào rù hàn lín wéi xué shì
大中初入朝,右补阙、史馆修撰,转中书舍人,召入翰林为学士。
zì yuán wài láng zhōng zhì hù bù shì láng xué shì chéng zhǐ zhuǎn bīng bù shì láng
自员外郎中,至户部侍郎、学士承旨,转兵部侍郎。
dà zhōng mò zhōng shū shì láng píng zhāng shì
大中末,中书侍郎、平章事。
xian jí jiē zhì cì shǐ
仙、佶,皆至刺史。
xié yǒu shǐ cái yǐ fù rèn lì guān zuǒ shí yí shǐ guǎn xiū zhuàn zhuǎn bǔ quē
偕,有史才,以父任历官左拾遗、史馆修撰,转补阙。
xián tōng zhōng yǔ tóng zhí lú dān niú cóng děng shòu zhào xiū wén zōng shí lù
咸通中,与同职卢耽、 牛丛等受诏修《文宗实录》。
jiǎng shì shì yǐ rú shǐ chēng bù yǐ wén zǎo wéi shì wéi shēn jí xì zǐ zhào yǒu wén cái dēng jìn shì dì rán bù wéi wén shì suǒ yù
蒋氏世以儒史称,不以文藻为事,唯伸及系子兆有文才,登进士第,然不为文士所誉。
yǔ liǔ shì chén shì fù zǐ xiāng jì xiū guó shǐ shí lù shí tuī liáng shǐ jīng shī yún jiǎng shì rì lì shì zú mǐ bù jiā cáng yān
与柳氏、沈氏父子相继修国史实录,时推良史,京师云《蒋氏日历》,士族靡不家藏焉。
liǔ dēng zì chéng bó hé dōng rén
柳登,字成伯,河东人。
fù fāng sù zōng cháo shǐ guān yǔ tóng zhí wéi shù shòu zhào tiān xiū wú jīng suǒ zhuàn guó shǐ
父芳,肃宗朝史官,与同职韦述受诏添修吴兢所撰 《国史》;
shā qīng wèi jìng ér shù wáng fāng xù shù fán lì lēi chéng guó shǐ yī bǎi sān shí juǎn
杀青未竟而述亡,芳绪述凡例,勒成《国史》一百三十卷。
shàng zì gāo zǔ xià zhǐ qián yuán ér xù tiān bǎo hòu shì jué wú lún lèi qǔ shě fēi gōng bù wéi shǐ shì suǒ chēng
上自高祖, 下止乾元,而叙天宝后事,绝无伦类,取舍非工,不为史氏所称。
rán fāng qín yú jì zhù hán háo wǎng juàn
然芳勤于记注, 含毫罔倦。
shǔ ān shǐ luàn lí guó shǐ sàn luò biān zhuì suǒ wén lǜ duō quē lòu
属安、史乱离,国史散落,编缀所闻,率多阙漏。
shàng yuán zhōng zuò shì xǐ qián zhōng yù nèi guān gāo lì shì yì biǎn wū zhōu yù zhū tú
上元中坐事徙黔中, 遇内官高力士亦贬巫州,遇诸途。
fāng yǐ suǒ yí jìn zhōng shì zī yú lì shì
芳以所疑禁中事,咨于力士。
lì shì shuō kāi yuán tiān bǎo zhōng shí zhèng shì fāng suí kǒu zhì zhī
力士说开元、天宝中时政事,芳随口志之。
yòu yǐ guó shǐ yǐ chéng jīng yú zòu yù bù kě fù gǎi nǎi bié zhuàn táng lì sì shí juǎn yǐ lì shì suǒ chuán zài yú nián lì zhī xià
又以《国史》已成,经于奏御,不可复改,乃别撰《唐历》 四十卷,以力士所传,载于年历之下。
fāng zì yǒng níng wèi zhí shǐ guǎn zhuǎn shí yí bǔ quē yuán wài láng jiē jū shǐ rèn wèi zhōng yòu sī láng zhōng jí xián xué shì
芳自永宁尉、直史馆,转拾遗、补阙、员外郎,皆居史任,位终右司郎中、集贤学士。
dēng shǎo shì xué yǔ dì miǎn xián yǐ gāi bó zhù chēng
登少嗜学,与弟冕咸以该博著称。
dēng nián liù shí yú fāng cóng huàn yóu lèi qiān zhì shàn bù láng zhōng
登年六十余,方从宦游,累迁至膳部郎中。
yuán hé chū wèi dà lǐ shǎo qīng yǔ xíng bù shì láng xǔ mèng róng děng qī rén fèng zhào shān dìng kāi yuán yǐ hòu chì gé
元和初,为大理少卿,与刑部侍郎许孟容等七人,奉诏删定开元已后敕格。
zài qiān yòu shù zǐ yǐ shuāi bìng gǎi mì shū jiān bù bài shòu yòu sàn qí cháng shì zhì shì
再迁右庶子,以衰病改秘书监,不拜,授右散骑常侍致仕。
cháng qìng èr nián zú shí jiǔ shí yú chuò cháo yī rì zèng gōng bù shàng shū
长庆二年卒,时九十余,辍朝一日,赠工部尚书。
dì miǎn
弟冕。
miǎn wén shǐ jiān gāi cháng yú lì zhí
冕,文史兼该,长于吏职。
zhēn yuán chū wèi tài cháng bó shì
贞元初,为太常博士。
èr nián zhāo dé wáng huáng hòu zhī sàng lùn huáng tài zǐ fú jì
二年,昭德王皇后之丧,论皇太子服纪。
zuǒ bǔ quē mù zhì qǐng yī lǐ zhōu qī ér chú miǎn yǔ tóng zhí zhāng jiàn děng zòu yì yuē
左补阙穆质请依礼周期而除,冕与同职张荐等奏议曰:
zhǔn kāi yuán lǐ zi wèi mǔ qí shuāi sān nián cǐ wáng gōng yǐ xià fú jì
准《开元礼》,子为母齐衰三年,此王公已下服纪。
huáng tài zǐ wèi huáng hòu sāng fú guó lǐ wú wén
皇太子为皇后丧服,国礼无闻。
xī jìn wǔ dì yuán huáng hòu bēng qí shí yì yí tài zǐ suǒ fú
昔晋武帝元皇后崩,其时亦疑太子所服。
dù yuán kǎi zòu yì yuē gǔ zhě tiān zǐ sān nián zhī sàng jì zàng chú fú
杜元凯奏议曰:“古者天子三年之丧,既葬除服。
wèi shì gé mìng yì yǐ jì zàng wèi jié
魏氏革命,亦以既葬为节。
gù tiān zǐ zhū hóu zhī lǐ cháng yǐ jù yǐ è qí hài jǐ ér xuē qù qí jié
故天子诸侯之礼,尝已具矣,恶其害己而削去其节。
jīn qí cún zhě wéi shì sāng lǐ yī piān dài shèng zhī jì cuò zá qí nèi yì nán yǐ qǔ zhèng
今其存者唯《士丧礼》一篇,戴胜之记错杂其内,亦难以取正。
huáng tài zi pèi èr zūn yǔ guó wèi tǐ gù yi zú kū ér chú fú
皇太子配二尊,与国为体,固宜卒哭而除服。
yú shì shān tāo wèi shū bìng tóng qí yì jìn cháo cóng zhī
”于是山涛、魏舒并同其议,晋朝从之。
lì dài zūn xíng chuí zhī bù xiǔ
历代遵行,垂之不朽。
chén jǐn àn shí lù wén dé huáng hòu yǐ zhēn guàn shí nián jiǔ yuè bēng shí yī yuè zàng zhì shí yī nián zhēng yuè chú jìn wáng zhì wèi bīng zhōu dū du
臣谨按实录,文德皇后以贞观十年九月崩,十一月葬,至十一年正月,除晋王, 治为并州都督。
jìn wáng jí gāo zōng zài fān suǒ fēng wén dé huáng hòu yòu zǐ jù qí mìng guān dāng yǐ chú zhī yì yě
晋王即高宗在籓所封,文德皇后幼子,据其命官,当已除之义也。
jīn qǐng huáng tài zǐ yī wèi jìn gù shì wèi dà háng huáng hòu sāng fú zàng ér yú yú ér zú kū zú kū ér chú xīn sàng zhōng zhì zhù cún yā jiàng zhī lǐ
今请皇太子依魏、晋故事,为大行皇后丧服,葬而虞,虞而卒哭,卒哭而除,心丧终制,庶存厌降之礼。
shì xià zhōng shū zǎi chén zhào wèn lǐ guān yuē yǔ yún zi shí yú yǒu sàng zhě zhī cè wèi cháng bǎo yě
事下中书,宰臣召问礼官曰:“《语》云:‘子食于有丧者之侧,未尝饱也。
jīn qǐ kě lìng huáng tài zǐ shuāi fú shì shàn zhì yú jì zàng hu
’ 今岂可令皇太子衰服侍膳,至于既葬乎?
zhǔn lìng qún chén qí shuāi gěi jiǎ sān shí rì jí gōng chú
准令,群臣齐衰,给假三十日即公除。
yuē yú cǐ zhì gèng shěn yì zhī
约于此制,更审议之。
zhāng jiàn yuē qǐng yī sòng qí jiān huáng hòu wèi fù mǔ fú sān shí rì gōng chú lì wèi huáng tài zǐ sāng fú zhī jié
”张荐曰:“请依宋、齐间皇后为父母服三十日公除例,为皇太子丧服之节。
sān shí rì gōng chú yì yú zhèng nèi zé fú mò cǎn guī zhì běn yuàn shuāi má rú gù
”三十日公除诣于正内,则服墨惨,归至本院,衰麻如故。
mù zhì yuē dù yuán kǎi jì zàng chú fú zhī lùn bù zú wéi fǎ
穆质曰: “杜元凯既葬除服之论,不足为法。
chén yú yǐ wéi zūn sān nián zhī zhì zé tài zhòng cóng sān shí rì zhī biàn tài qīng wéi xíng gǔ zhī dào yǐ zhōu nián wèi dìng
臣愚以为遵三年之制则太重,从三十日之变太轻,唯行古之道,以周年为定。
zhào zǎi chén yǔ lǐ guān dìng kě fǒu
”诏宰臣与礼官定可否。
zǎi chén yǐ mù zhì suǒ zòu wèn bó shì miǎn duì yuē zhǔn lǐ sān nián sàng wú guì jiàn yī yě
宰臣以穆质所奏问博士, 冕对曰:“准《礼》,三年丧,无贵贱一也。
qǐ yǒu yǐ fù mǔ guì jiàn ér chà jiàng sāng fú zhī jié hu
岂有以父母贵贱而差降丧服之节乎?
qiě lǐ yǒu gōng mén tuō qí shuāi kāi yuán lǐ huáng hòu wèi fù mǔ fú shí sān yuè qí bǐng cháo zhǐ shí sān rì ér chú
且《礼》有公门脱齐衰,《开元礼》皇后为父母服十三月,其禀朝旨,十三日而除;
huáng tài zǐ wèi wài zǔ fù mǔ fú wǔ yuè qí cóng cháo zhǐ zé wǔ rì ér chú
皇太子为外祖父母服五月,其从朝旨,则五日而除。
suǒ yǐ rán zhě kǒng sāng fú shì fèng yǒu shāng zhì zūn zhī yì yě
所以然者,恐丧服侍奉,有伤至尊之意也。
gù cóng quán zhì zhāo zhù guó zhāng gōng mén tuō shuāi yì yì zài cǐ qǐ jiē wèi jīn gé hu
故从权制,昭著国章,公门脱衰,义亦在此,岂皆为金革乎?
huáng tài zǐ jīn ruò yì āi gōng chú mò cǎn cháo jìn guī zhì běn yuàn yī jiù shuāi má zhuó yú biàn tōng zhù kě chuán jì
皇太子今若抑哀,公除墨惨朝觐,归至本院,依旧衰麻,酌于变通,庶可传继。
zǎi chén rán qí yì suì mìng tài cháng qīng zhèng shū zé cǎo zòu yǐ miǎn yì wéi shì
”宰臣然其议,遂命太常卿郑叔则草奏,以冕议为是。
ér mù zhì jiān zhí qián yì qǐng yī gǔ lǐ bù fáng tài zǐ mò shuāi yú nèi yě
而穆质坚执前义,请依古礼,不妨太子墨衰于内也。
zǎi chén qí yìng liú zī cān zhuó qún yì qǐng yī shū zé zhī yì zhì cóng zhī
宰臣齐映、刘滋参酌群议,请依叔则之议,制从之。
jí dǒng jìn wèi tài cháng qīng dé zōng wèi zhī yuē huáng tài zǐ suǒ xíng zhōu fú fēi zhèn běn yì yǒu jiàn guān héng lùn zhī
及董晋为太常卿,德宗谓之曰:“皇太子所行周服,非朕本意,有谏官横论之。
jīn shú jì zhī jí lǐ guān qǐng yī wèi jìn gù shì sī shén shé zhōng
今熟计之,即礼官请依魏、晋故事,斯甚折衷。
míng nián dōng shàng yǐ tài zi jiǔ zài sàng hé zhì zhèng yuè huì shòu jí fú yù yǐ qí nián shí yī yuè shì shuāi má yǐ jí xīn zhēng chēng qìng
”明年冬,上以太子久在丧,合至正月晦受吉服, 欲以其年十一月释衰麻,以及新正称庆。
yǒu sī jiē lùn bù kě nǎi zhǐ
有司皆论不可,乃止。
liù nián shí yī yuè shàng qīn xíng jiāo xiǎng
六年十一月,上亲行郊享。
shàng zhòng shèn sì diǎn měi shì yī lǐ
上重慎祀典,每事依礼。
shí miǎn wèi lì bù láng zhōng shè tài cháng bó shì yǔ sī fēng láng zhōng xú dài cāng bù láng zhōng lù zhì gōng bù láng zhōng zhāng jiàn jiē shè lǐ guān tóng xiū jiāo sì yí zhù yǐ bèi gù wèn
时冕为吏部郎中,摄太常博士,与司封郎中徐岱、仓部郎中陆质、工部郎中张荐,皆摄礼官,同修郊祀仪注, 以备顾问。
chū zhào yǐ huáng tài zǐ yà xiàn zhōng xiàn dāng shòu shì jiè fǒu miǎn duì yuē zhǔn kāi yuán lǐ yǒu zhī rán shì cí yún bù gōng qí zhí guó yǒu cháng xíng jīn tài zǐ shòu shì qǐng gǎi yún gè yáng qí zhí sù fèng cháng yí
初,诏以皇太子亚献终献,当受誓戒否,冕对曰:“准《开元礼》有之, 然誓词云‘不供其职,国有常刑’,今太子受誓,请改云‘各扬其职,肃奉常仪’。
shàng yòu wèn shēng jiāo miào qù jiàn lǚ jí xiàng jiàn chǐ cùn zhī dù zhù wén qīng zhòng zhī yi miǎn jù lǐ jīng yán gé wén zòu shàng shén jiā zhī
” 上又问升郊庙去剑履,及象剑尺寸之度,祝文轻重之宜,冕据礼经沿革闻奏,上甚嘉之。
miǎn yán shì pō qiè zhí zhèng bù biàn zhī chū wèi wù zhōu cì shǐ
冕言事颇切,执政不便之,出为婺州刺史。
shí sān nián jiān yù shǐ zhōng chéng fú zhōu cì shǐ chōng fú jiàn dōu tuán liàn guān chá shǐ
十三年,兼御史中丞、福州刺史, 充福建都团练观察使。
miǎn zài fú zhōu zòu zhì wàn ān jiān mù yú quán zhōu jiè zhì qún mù wǔ xī suǒ bù nèi mǎ wǔ qiān qī bǎi pǐ lǘ luó niú bā bǎi tóu yáng sān qiān kǒu yǐ wéi jiān mù zhī zī
冕在福州,奏置万安监牧,于泉州界置群牧五,悉索部内马五千七百匹、驴骡牛八百头、羊三千口,以为监牧之资。
rén qíng dà rǎo jī nián wú suǒ zī xi zhào ba zhī
人情大扰,期年,无所滋息,诏罢之。
yǐ zhèng wú zhuàng zhào yǐ yán jì měi dài guī ér zú
以政无状,诏以阎济美代归而卒。
zi jǐng dēng jìn shì dì yì yǐ zhù shù zhī míng
子璟,登进士第,亦以著述知名。
jǐng bǎo lì chū dēng jìn shì dì sān qiān jiān chá yù shǐ
璟,宝历初登进士第,三迁监察御史。
shí jiāo miào gào jì chà shè sān gōng xíng shì duō yǐ zá pǐn
时郊庙告祭,差摄三公行事,多以杂品;
jǐng shí jiān chá zòu yuē zhǔn kāi yuán èr shí sān nián chì zōng miào dà cí yi chà zuǒ yòu chéng xiàng sì wáng tè jìn shǎo bǎo shǎo fù shàng shū bīn kè yù shǐ dài fū
璟时监察,奏曰:“准开元二十三年敕,宗庙大祠,宜差左右丞相、嗣王、特进、 少保、少傅、尚书、宾客、御史大夫。
yòu èr shí wǔ nián chì tài miào wǔ xiǎng chà chéng xiàng shī fū shàng shū sì jùn wáng tōng shè yú sī bù zài chà xiàn
又二十五年敕,太庙五享,差丞相、师傅、 尚书、嗣、郡王通摄,余司不在差限。
yòu yuán hé sì nián chì tài miào gào jì shè guān tài wèi yǐ zǎi xiàng chōng qí shè sī kōng sī tú yǐ pú yè shàng shū shī fū chōng yú sī bù zài chà xiàn
又元和四年敕,太庙告祭摄官,太尉以宰相充,其摄司空、司徒,以仆射、尚书、师傅充,余司不在差限。
bǐ lái lì bù yīn xún bù shǒu qián hòu chì wén yòng rén shāo qīng
比来吏部因循,不守前后敕文,用人稍轻。
qǐng zì jīn nián dōng jì lēi lì bù zhǔn kāi yuán yuán hé chì lì chà guān
请自今年冬季,勒吏部准开元、元和敕例差官。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
zài qiān dù zhī yuán wài láng zhuǎn lì bù
再迁度支员外郎,转吏部。
kāi chéng chū huàn kù bù yuán wài láng zhī zhì gào xún yǐ běn guān chōng hàn lín xué shì
开成初,换库部员外郎、知制诰,寻以本官充翰林学士。
chū jǐng zǔ fāng jīng yú pǔ xué yǒng tài zhōng àn zōng zhèng pǔ dié zì wǔ dé yǐ lái zōng zhī zhāo mù xiāng chéng zhuàn huáng shì pǔ èr shí juǎn hào yuē yǒng tài xīn pǔ zì hòu wú rén xiū xù
初,璟祖芳精于谱学,永泰中按宗正谱牒,自武德已来宗枝昭穆相承,撰皇室谱二十卷,号曰《永泰新谱》,自后无人修续。
jǐng yīn zhào duì yán jí tú pǔ shì wén zōng yuē qīng zǔ cháng wèi huáng jiā tú pǔ zhèn zuó guān zhī shèn wéi xiáng xī
璟因召对,言及图谱事,文宗曰:“卿祖尝为皇家图谱,朕昨观之,甚为详悉。
qīng jiǎn yǒng tài hòu shì xiū xù zhī
卿检永泰后试修续之。
jǐng yī fāng jiù shì xù dé zōng hòu shì chéng shí juǎn yǐ fù qián pǔ réng zhào hù bù gōng zhǐ bǐ chú liào
”璟依芳旧式,续德宗后事,成十卷,以附前谱,仍诏户部供纸笔厨料。
wǔ nián bài zhōng shū shè rén chōng zhí
五年,拜中书舍人充职。
wǔ zōng cháo zhuǎn lǐ bù shì láng zài sī gòng jí shí hào dé rén
武宗朝,转礼部侍郎,再司贡籍,时号得人。
zi tāo yì yǐ jìn shì zhuó dì
子韬亦以进士擢第。
chén chuán shī zì zi yán wú rén
沈传师,字子言,吴人。
fù jì jì bó tōng qún jí shǐ bǐ yóu gōng lì bù shì láng yáng yán jiàn ér chēng zhī
父既济,博通群籍,史笔尤工,吏部侍郎杨炎见而称之。
jiàn zhōng chū yán wèi zǎi xiàng jiàn jì jì cái kān shǐ rèn zhào bài zuǒ shí yí shǐ guǎn xiū zhuàn
建中初,炎为宰相,荐既济才堪史任,召拜左拾遗、史馆修撰。
jì jì yǐ wú jīng zhuàn guó shǐ yǐ zé tiān shì lì běn jì zòu yì fēi zhī yuē
既济以吴兢撰 《国史》,以则天事立本纪,奏议非之曰:
shǐ shì zhī zuò běn hu chéng quàn yǐ zhèng jūn chén yǐ wéi jiā bāng
史氏之作,本乎惩劝,以正君臣,以维家邦。
qián duān qiān gǔ hòu fǎ wàn dài shǐ qí shēng bù gǎn chà sǐ bù wàng jù
前端千古,后法万代,使其生不敢差,死不妄惧。
wěi rén lún ér jīng shì dào wèi bǎi wáng zhǔn dì
纬人伦而经世道,为百王准的;
bù zhǐ zhǔ cí bǐ shì yǐ rì xì yuè ér yǐ
不止属辞比事,以日系月而已。
gù shàn è zhī dào zài hu quàn jiè
故善恶之道,在乎劝诫;
quàn jiè zhī bǐng cún hu bāo biǎn
劝诫之柄,存乎褒贬。
shì yǐ chūn qiū zhī yì zūn bēi qīng zhòng shēng jiàng jī wēi fǎng fú suī yī zì èr zì bì yǒu wēi zhǐ cún yān
是以《春秋》之义,尊卑轻重升降, 几微仿佛,虽一字二字,必有微旨存焉。
kuàng hóng míng dà tǒng qí kě yǐ dài hu
况鸿名大统,其可以贷乎?
fú yǐ zé tiān huáng hòu chū yǐ cōng míng ruì zhé nèi fǔ shí zhèng jué gōng mào yǐ
伏以则天皇后,初以聪明睿哲,内辅时政,厥功茂矣。
jí hóng dào zhī jì xiào hé yǐ zhǎng jūn sì wèi ér tài hòu yǐ zhuān zhì lín cháo
及弘道之际,孝和以长君嗣位,而太后以专制临朝;
é yòu fèi dì huò yōu huò xǐ
俄又废帝,或幽或徙。
jì ér wò tú chēng lù yí yùn gé míng pìn sī yàn zhuó zhī zōng nán hu bèi shù
既而握图称箓,移运革名,牝司燕啄之踪,难乎备述。
qí hòu wǔ wáng jiàn cè huáng yùn fù xīng yì míng zhī jì dé wú jiàng sǔn
其后五王建策,皇运复兴,议名之际,得无降损。
bì jiāng yì yǐ qīn yǐn lǐ cóng guó huì gǒu bù jí sǔn dāng rú qí cháng ān kě héng jué yí diǎn chāo jū dì jí
必将义以亲隐,礼从国讳,苟不及损,当如其常,安可横绝彝典,超居帝籍?
xī zhòng ní yǒu yán bì yě zhèng míng gù xià yīn èr dài wèi dì zhě sān shí shì yǐ ér zhōu rén tōng míng zhī yuē wáng
昔仲尼有言, 必也正名,故夏、殷二代为帝者三十世矣,而周人通名之曰王;
wú chu yuè zhī jūn wèi wáng zhě bǎi yú nián ér chūn qiū shū zhī wèi zi
吴、楚、越之君为王者百余年,而《春秋》书之为子。
gài gāo xià zì hu bǐ ér shì fēi jī hu wǒ
盖高下自乎彼,而是非稽乎我。
guò zhě yì zhī bù jí zhě yuán zhī bù wéi ruò jiǎn bù wéi jiàn duó
过者抑之,不及者援之,不为弱减,不为僭夺。
wò zhōng chí píng bù zhèn bù qīng shǐ qí qiú bù kě de ér gài bù kě yǎn sī gǔ jūn zǐ suǒ yǐ shèn qí míng yě
握中持平,不振不倾,使其求不可得,而盖不可掩,斯古君子所以慎其名也。
fu zé tiān tǐ zì kūn shùn wèi jū qián jí yǐ róu chéng gāng tiān jì dào zhāng jìn yǐ qiáng yǒu tuì fēi dé ràng
夫则天体自坤顺,位居干极,以柔乘刚,天纪倒张,进以强有,退非德让。
jīn shǐ chén zhuī shū dāng chēng zhī tài hòu bù yí yuē shàng
今史臣追书,当称之太后,不宜曰“上”。
xiào hé suī pò mǔ hòu zhī mìng jiàng jū fān dǐ ér tǐ yuán jì dài běn wú jūn yě shǐ chén zhuī shū yí chēng yuē huáng dì bù yí yuē lú líng wáng
孝和虽迫母后之命,降居籓邸,而体元继代,本吾君也,史臣追书,宜称曰“皇帝”,不宜曰“庐陵王”。
ruì zōng zài jǐng lóng yǐ qián tiān mìng wèi jí tú bǐng hòu zhì jiǎ lín dà bǎo yú lún fēi cì yú yì wú míng shǐ chén shū zhī yi yuē xiāng wáng wèi yi yuē dì
睿宗在景龙已前, 天命未集,徒禀后制,假临大宝,于伦非次,于义无名,史臣书之,宜曰“相王”, 未宜曰“帝”。
ruò yǐ dé shī jì wǎng suì ér bù jǔ zé shì fēi bāo biǎn ān suǒ biàn zhèng zǎi bǐ zhí jiǎn wèi zhī hé zāi
若以得失既往,遂而不举,则是非褒贬,安所辨正,载笔执简,谓之何哉?
zé tiān fèi guó jiā lì shù yòng zhōu zhēng shuò fèi guó jiā tài miào lì zhōu qī miào
则天废国家历数,用周正朔,废国家太庙,立周七庙。
dǐng mìng gé yǐ huī hào yì yǐ qí cháng fú sè jì yǐ shū yǐ
鼎命革矣,徽号易矣,旗裳服色,既已殊矣!
jīn ān dé yǐ zhōu shì nián lì ér liè wéi táng shū dì jì
今安得以周氏年历而列为《唐书》帝纪?
zhēng zhū lǐ jīng shì wèi luàn míng
征诸礼经,是谓乱名。
qiě xiào hé jì tiān jiàn zuò zài tài hòu zhī qián ér xù nián zhì jì jū tài hòu zhī xià
且孝和继天践祚,在太后之前,而叙年制纪,居太后之下;
fāng zhī jī xī
方之跻僖。
shì wèi bù zhì xiáng jīn kǎo gǔ bìng wèi wèi kě
是谓不智,详今考古,并未为可。
huò yuē bān mǎ liáng shǐ yě biān shù hàn shì lì gāo hòu yǐ xù dì zǎi qǐ yǒu fēi zhī zhě hu
或曰:班、马良史也,编述汉事,立高后以续帝载,岂有非之者乎?
dá yuē xī gāo hòu chēng zhì yīn qí kuàng sì dú yǒu fēn wáng zhū lǚ fù yú hàn yuē wú qiān dǐng gé mìng zhī shén
答曰:昔高后称制,因其旷嗣,独有分王诸吕,负于汉约,无迁鼎革命之甚。
kuàng qí shí xiào huì yǐ mò xiào wén zài xià gōng zhōng èr zi fēi liú shì zhǒng bù jì lǚ hòu jiāng jì shuí yān
况其时孝惠已殁,孝文在下,宫中二子,非刘氏种,不纪吕后,将纪谁焉?
suī yún qí rán yì zhě yóu wèi bù kě kuàng qiān dǐng gé mìng zhě hu
虽云其然,议者犹为不可,况迁鼎革命者乎?
huò yuē ruò tiān hòu bù jì dì xù quē yǐ zé èr shí èr nián xíng shì hé suǒ xì hu
或曰:若天后不纪,帝绪缺矣,则二十二年行事,何所系乎?
yuē xiào hé yǐ shǐ nián dēng dà wèi yǐ jì nián fù jiù yè suī zūn míng zhōng duó ér tiān mìng wèi gǎi zú yǐ shǒu shì zú yǐ biǎo nián hé suǒ jū hé liè wèi èr jì
曰:孝和以始年登大位,以季年复旧业,虽尊名中夺,而天命未改,足以首事,足以表年,何所拘阂,裂为二纪?
xī lǔ zhāo zhī chū yě chūn qiū suì shū qí jū yuē gōng zài qián hóu
昔鲁昭之出也,《春秋》岁书其居,曰“公在干侯”。
qiě jūn zài suī shī wèi bù gǎn fèi yě
且君在,虽失位,不敢废也。
jīn qǐng bìng tiān hòu jì hé xiào hé jì měi yú suì shǒu bì shū xiào hé suǒ zài yǐ tǒng zhī shū yuē mǒu nián chūn zhēng yuè huáng dì zài fáng líng tài hòu xíng mǒu shì gǎi mǒu zhì yún yún
今请并《天后纪》合《孝和纪》,每于岁首,必书孝和所在以统之,书曰某年春正月,皇帝在房陵,太后行某事,改某制云云。
zé jì chēng xiào hé ér shì shù tài hòu bǐ míng bù shī zhèng ér lǐ bù wéi cháng
则纪称孝和,而事述太后,俾名不失正,而礼不违常;
míng lǐ liǎng de rén wú jiàn yǐ
名礼两得,人无间矣!
qí xìng shì míng huì rù gōng zhī yóu lì wèi zhī zī cái yì zhì lüè nián chén bēng zàng bié zuǎn lù rù huáng hòu chuán liè yú fèi hòu wáng shù rén zhī xià tí qí piān yuē zé tiān shùn shèng wǔ hòu yún
其姓氏名讳,入宫之由, 历位之资,才艺智略,年辰崩葬,别纂录入《皇后传》,列于废后王庶人之下,题其篇曰“则天顺圣武后”云。
shì suī bù xíng ér shǐ shì chēng zhī
事虽不行,而史氏称之。
dé zōng chū jí wèi ruì yú qiú lǐ
德宗初即位,锐于求理。
jiàn zhōng èr nián xià
建中二年夏,
chì zhōng shū mén xià liǎng shěng
敕中书、门下两省,
fēn zhì dài zhào guān sān shí yuán
分置待诏官三十员,
yǐ jiàn guān qián rèn jí tóng zhèng shì shè jiǔ pǐn yǐ shàng
以见官前任及同正试摄九品已上,
zé wén xué lǐ dào tāo qián fǎ dù zhī shēn zhě wèi zhī
择文学理道、韬钤法度之深者为之,
gè zhǔn pǐn zhì gěi fèng qián
各准品秩给俸钱,
lǐn xì gàn lì shí qì guǎn yǔ zhī shè
廪饩、干力、什器、馆宇之设,
yǐ gōng qián wèi zhī běn
以公钱为之本,
shōu xī yǐ shàn yòng
收息以赡用。
wù lùn yǐ wéi liǎng shěng jiē míng shì chén zú bèi gù wèn wú láo bié zhì rǒng yuán
物论以为两省皆名侍臣,足备顾问,无劳别置冗员。
jì jì shàng shū lùn zhī yuē
既济上疏论之曰:
chén fú yǐ bì xià jīn rì zhī lǐ huàn zài guān fán bù huàn yuán shǎo
臣伏以陛下今日之理,患在官烦,不患员少;
huàn zài bù wèn bù huàn wú rén
患在不问,不患无人。
qiě zhōng shū mén xià liǎng shěng cháng shì jiàn yì bǔ quē shí yí zǒng sì shí yuán jí cháng cān dài zhì zhī guān rì yǒu liǎng rén jiē bèi gù wèn yì bù shǎo yǐ
且中书、 门下两省常侍、谏议、补阙、拾遗,总四十员,及常参待制之官,日有两人,皆备顾问,亦不少矣。
zhōng yǒu èr shí yī yuán shàng quē rén wèi chōng tā sī quē zhí lèi bèi qí shù
中有二十一员,尚阙人未充,他司缺职,累倍其数。
bì xià ruò wèi jiàn guān fēi cái bù zú yǔ yì zé dāng xuǎn qiú néng zhě yǐ dài qí rén
陛下若谓见官非才,不足与议,则当选求能者,以代其人。
ruò yù wu guǎng cōng míng bì shōu yān zhì zé dāng zé qí kě zhě xiān bǔ quē yuán
若欲务广聪明,毕收淹滞,则当择其可者,先补缺员。
zé cháo wú kuàng guān fèng bù tú fèi
则朝无旷官,俸不徒费。
qiě fú zhì qián xī lì shì yǒu sī quán yí fēi bì xià jīng lǐ zhī fǎ
且夫置钱息利,是有司权宜,非陛下经理之法。
jīn guān sān shí yuán jiē gěi fèng qián gàn lì jí chú lǐn shí qì jiàn zào yǔ yuē jì yī yuè bù jiǎn bǎi wàn yǐ tā sī xi lì zhǔn zhī dāng yǐ qián èr qiān wàn wèi zhī běn fāng huò bǎi wàn zhī lì
今官三十员,皆给俸钱,干力及厨廪什器、建造宇,约计一月不减百万,以他司息例准之,当以钱二千万为之本,方获百万之利。
ruò jūn běn pèi rén dāng fù chú èr bǎi hù huò xǔ qí rù liú
若均本配人,当复除二百户,或许其入流。
fǎn fù jì zhī suǒ sǔn zī shén
反复计之,所损滋甚。
dāng jīn guān fǔ dà bìng jiē wèi bǎi sī xī qián shāng rén pò chǎn jī yú fǔ xiàn
当今关辅大病,皆为百司息钱,伤人破产,积于府县。
shí sī gǎi gé yǐ zhèng běn yuán
实思改革,以正本源。
yòu chén cháng jì tiān xià cái fù hào cēn zhī dà zhě wéi èr shì yān zuì duō zhě bīng zī cì duō zhě guān fèng
又臣尝计天下财赋耗𥮾之大者,唯二事焉: 最多者兵资,次多者官俸。
qí yú zá fèi shí bù dāng èr shì zhī yī
其余杂费,十不当二事之一。
suǒ yǐ lí rén zhòng kùn zhù zhóu yóu kōng
所以黎人重困,杼轴犹空。
fāng qī jī xī bì jiè cái jiǎn
方期缉熙,必藉裁减。
jīn sì fāng xíng shì bīng ba wèi de zī fèi zhī guǎng gài fēi huò yǐ
今四方形势,兵罢未得,资费之广,盖非获已。
bì xià gōng xíng jiǎn yuē jié yòng ài rén qǐ bǐ xián guān fù wèi rǒng shí
陛下躬行俭约,节用爱人,岂俾闲官,复为冗食?
jí jiù ér zhì yóu kě shěng yě ruò zhī hé jiā yān
籍旧而置,犹可省也,若之何加焉?
bì xià bì yǐ zhì chū bù kě gǎi qǐng zhòng nán shèn zé qiān yán qǐn bà
陛下必以制出不可改,请重难慎择,迁延寝罢。
qí shì jìng bù dé xíng
其事竟不得行。
jì ér yáng yán qiǎn zhú jì jì zuò biǎn chǔ zhōu sī hù
既而杨炎谴逐,既济坐贬处州司户。
hòu fù rù cháo wèi zhōng lǐ bù yuán wài láng
后复入朝,位终礼部员外郎。
chuán shī zhuó jìn shì dēng zhì kē yǐ dì shòu tài zǐ jiào shū láng hù xiàn wèi zhí shǐ guǎn zhuǎn zuǒ shí yí zuǒ bǔ quē bìng jiān shǐ zhí
传师擢进士,登制科乙第,授太子校书郎、鄠县尉,直史馆,转左拾遗、左补阙,并兼史职。
qiān sī mén yuán wài láng zhī zhì gào zhào chōng hàn lín xué shì
迁司门员外郎、知制诰,召充翰林学士。
lì sī xūn bīng bù láng zhōng qiān zhōng shū shè rén
历司勋、兵部郎中,迁中书舍人。
xìng tián tuì wú jìng shí hàn lín wèi yǒu chéng zhǐ cì dāng chuán shī wèi zhī gù chēng jí xuān zhào bù qǐ qǐ yǐ běn guān jiān shǐ zhí
性恬退无竞,时翰林未有承旨,次当传师为之,固称疾,宣召不起,乞以本官兼史职。
é jiān yù shǐ zhōng chéng chū wèi tán zhōu cì shǐ hú nán guān chá shǐ
俄兼御史中丞,出为潭州刺史、湖南观察使。
rù wèi shàng shū yòu chéng
入为尚书右丞。
chū wèi hóng zhōu cì shǐ jiāng nán xī dào guān chá shǐ zhuǎn xuān zhōu cì shǐ xuān xī chí guān chá shǐ
出为洪州刺史、江南西道观察使,转宣州刺史、宣歙池观察使。
rù wèi lì bù shì láng
入为吏部侍郎。
tài hé yuán nián zú nián wǔ shí jiǔ zèng lì bù shàng shū
太和元年卒,年五十九,赠吏部尚书。
chū chuán shī fu jì jì zhuàn jiàn zhōng shí lù shí juǎn wéi shí suǒ chēng
初,传师父既济撰《建中实录》十卷,为时所称。
chuán shī zài shǐ guǎn yù xiū xiàn zōng shí lù wèi chéng lián chá hú nán tè zhào jī yī fēn shǐ gǎo chéng yú lǐ suǒ
传师在史馆,预修《宪宗实录》未成,廉察湖南,特诏赍一分史稿,成于理所。
yǒu zi shū xún jiē dēng jìn shì dì
有子枢、询,皆登进士第。
xún lì qīng xiǎn zhōng shū shè rén hàn lín xué shì lǐ bù shì láng
询历清显,中书舍人、翰林学士、礼部侍郎。
xián tōng zhōng jiǎn jiào hù bù shàng shū lù zhōu zhǎng shǐ zhāo yì jié dù shǐ
咸通中,检校户部尚书、潞州长史、昭义节度使。
wéi zhèng jiǎn yì xìng běn tián hé
为政简易,性本恬和。
nú guī qín zhě tōng xún shì zhě xún jiāng lù zhī wèi guǒ
奴归秦者,通询侍者,询将戮之未果;
nú jié yá jiāng wéi luàn yè gōng fǔ dì xún jǔ jiā yù hài
奴结牙将为乱,夜攻府第,询举家遇害。
shǐ chén yuē qián dài yǐ shǐ wéi xué zhě lǜ bù ǒu yú shí duō lí fàng zhú qí gù hé zāi
史臣曰:前代以史为学者,率不偶于时,多罹放逐,其故何哉?
chéng yǐ bāo biǎn shì fēi zài yú shǒu xián yú qīng zhòng xì hu yán jūn zǐ dào wēi sú duō jì huì yī yán qiē jǐ jí zhī rú chóu
诚以褒贬是非在于手,贤愚轻重系乎言,君子道微,俗多忌讳,一言切己,嫉之如仇。
suǒ yǐ huán jiàn kǎn lǎn yú shì tú chén liǔ bù dēng yú xiǎn guàn hòu zhī zǎi bǐ zhí jiǎn zhě kě yǐ wèi zhī tòng xīn
所以峘、 荐坎𡒄于仕涂,沈、柳不登于显贯,后之载笔执简者,可以为之痛心!
dào zài bì shēn wù bù zhōng fǒu zǐ sūn jiè qí yú yòu duō zhì gōng qīng zhě gài yǒu tiān dào cún yān
道在必伸, 物不终否,子孙藉其余祐,多至公卿者,盖有天道存焉!
zàn yuē bāo biǎn yǐ yán kǒng dào shì mó
赞曰:褒贬以言,孔道是模。
zhū luàn yǐ bǐ yì yǒu dǒng hú
诛乱以笔,亦有董狐。
bāng jiā dà diǎn bān mǎ hé gū
邦家大典,班、马何辜?
chéng è quàn shàn shǐ bù kě wú
惩恶劝善,史不可无。