列传·卷一百四十六 — 旧唐书 — 刘昫

tǔ bō shàng

吐蕃上

tǔ bō zài cháng ān zhī xi bā qiān lǐ běn hàn xī qiāng zhī de yě

吐蕃，在长安之西八千里，本汉西羌之地也。

qí zhǒng luò mò zhī suǒ chū yě huò yún nán liáng tū fā lì lù gū zhī hòu yě

其种落莫知所出也，或云南凉秃发利鹿孤之后也。

lì lù gū yǒu zǐ yuē fán ní jí lì lù gū zú fán ní shàng yòu dì nù tán sì wèi yǐ fán ní wèi ān xī jiāng jūn

利鹿孤有子曰樊尼，及利鹿孤卒，樊尼尚幼，弟傉檀嗣位，以樊尼为安西将军。

hòu wèi shén ruì yuán nián nù tán wèi xī qín qǐ fó chì pán suǒ miè fán ní zhāo jí yú zhòng yǐ tóu jū qú méng xùn méng xùn yǐ wéi lín sōng tài shǒu

后魏神瑞元年，傉檀为西秦乞佛炽盘所灭，樊尼招集余众，以投沮渠蒙逊，蒙逊以为临松太守。

jí méng xùn miè fán ní nǎi lǜ zhòng xi bēn jì huáng hé yú jī shí yú qiāng zhōng jiàn guó kāi dì qiān lǐ

及蒙逊灭，樊尼乃率众西奔，济黄河，逾积石，于羌中建国，开地千里。

fán ní wēi huì sù zhe wèi qún qiāng suǒ huái jiē fǔ yǐ ēn xìn guī zhī rú shì

樊尼威惠夙著，为群羌所怀，皆抚以恩信，归之如市。

suì gǎi xìng wèi sū bó yě yǐ tū fā wèi guó hào yǔ é wèi zhī tǔ bō qí hòu zǐ sūn fán chāng yòu qīn fá bù xī tǔ yǔ jiàn guǎng

遂改姓为窣勃野，以秃发为国号，语讹谓之吐蕃，其后子孙繁昌，又侵伐不息，土宇渐广。

lì zhōu jí duò yóu gé zhū qiāng wèi tōng yú zhōng guó

历周及隋，犹隔诸羌，未通于中国。

qí guó rén hào qí wáng wèi zàn pǔ xiāng wéi dà lùn xiǎo lùn yǐ tǒng lǐ guó shì

其国人号其王为赞普，相为大论、小论，以统理国事。

wú wén zì kè mù jié shéng wèi yuē

无文字，刻木结绳为约。

suī yǒu guān bù cháng jué zhí lín shí tǒng lǐng

虽有官，不常厥职，临时统领。

zhēng bīng yòng jīn jiàn kòu zhì jǔ fēng suì bǎi lǐ yī tíng

征兵用金箭，寇至举烽燧，百里一亭。

yòng xíng yán jùn xiǎo zuì wān yǎn bí huò pí biān biān zhī dàn suí xǐ nù ér wú cháng kē

用刑严峻，小罪剜眼鼻，或皮鞭鞭之，但随喜怒而无常科。

qiú rén yú dì láo shēn shù zhàng èr sān nián fāng chū zhī

囚人于地牢，深数丈，二三年方出之。

yàn yì guó bīn kè bì qū máo niú lìng kè zì shè shēng yǐ gòng zhuàn

宴异国宾客，必驱牦牛，令客自射牲以供馔。

yǔ qí chén xià yī nián yī xiǎo méng xíng yáng gǒu mí hóu xiān zhé qí zú ér shā zhī jì liè qí cháng ér tú zhī

与其臣下一年一小盟，刑羊狗猕猴，先折其足而杀之，继裂其肠而屠之。

lìng wū zhě gào yú tiān dì shān chuān rì yuè xīng chén zhī shén yún ruò xīn qiān biàn huái jiān fǎn fù shén míng jiàn zhī tóng yú yáng gǒu

令巫者告于天地山川日月星辰之神云： “若心迁变，怀奸反复，神明鉴之，同于羊狗。

sān nián yī dà méng yè yú tán shàn zhī shàng yǔ zhòng chén shè yáo zhuàn shā quǎn mǎ niú lǘ yǐ wéi shēng zhòu yuē ěr děng xián xū tóng xīn lù lì gòng bǎo wǒ jiā wéi tiān shén de qí gòng zhī ěr zhì

”三年一大盟，夜于坛𫮃之上与众陈设肴馔，杀犬马牛驴以为牲，咒曰：“尔等咸须同心戮力，共保我家，惟天神地祇，共知尔志。

yǒu fù cǐ méng shǐ ěr shēn tǐ tú liè tóng yú cǐ shēng

有负此盟，使尔身体屠裂，同于此牲。

qí dì qì hou dà hán bù shēng jīng dào yǒu qīng kē mài niǎo dòu xiǎo mài qiáo mài

其地气候大寒，不生秔稻，有青稞麦、褭豆、小麦、乔麦。

chù duō máo niú zhū quǎn yáng mǎ

畜多牦牛猪犬羊马。

yòu yǒu tiān shǔ zhuàng rú què shǔ qí dà rú māo pí kě wéi qiú

又有天鼠，状如雀鼠，其大如猫，皮可为裘。

yòu duō jīn yín tóng xī

又多金银铜锡。

qí rén huò suí xù mù ér bù cháng jué jū rán pō yǒu chéng guō

其人或随畜牧而不常厥居，然颇有城郭。

qí guó dū chéng hào wèi luó xiē chéng

其国都城号为逻些城。

wū jiē píng tóu gāo zhě zhì shù shí chǐ

屋皆平头，高者至数十尺。

guì rén chǔ yú dà zhān zhàng míng wéi fú lú

贵人处于大毡帐，名为拂庐。

qǐn chǔ wū huì jué bù zhì mù

寝处污秽，绝不栉沐。

jiē shǒu yǐn jiǔ yǐ zhān wèi pán niǎn chán wèi wǎn shí yǐ gēng lào bìng ér shí zhī

接手饮酒，以毡为盘，捻鋋为碗，实以羹酪，并而食之。

duō shì yuán dī zhī shén rén xìn wū xí

多事羱羝之神，人信巫觋。

bù zhī jié hòu mài shú wèi suì shǒu

不知节候，麦熟为岁首。

wéi qí lù bó chuī lǐ míng gǔ wèi xì gōng jiàn bù lí shēn

围棋陆博，吹蠡鸣鼓为戏，弓剑不离身。

zhòng zhuàng jiàn lǎo mǔ bài yú zi zi jù yú fù chū rù jiē shǎo zhě zài qián lǎo zhě jū qí hòu

重壮贱老，母拜于子，子倨于父，出入皆少者在前，老者居其后。

jūn lìng yán sù měi zhàn qián duì jiē sǐ hòu duì fāng jìn

军令严肃，每战，前队皆死，后队方进。

zhòng bīng sǐ è bìng zhōng

重兵死，恶病终。

lěi dài zhàn méi yǐ wéi jiǎ mén

累代战没，以为甲门。

lín zhèn bài běi zhě xuán hú wěi yú qí shǒu biǎo qí shì hú zhī qiè chóu rén guǎng zhòng bì yǐ xùn yān qí sú chǐ zhī yǐ wéi cì sǐ

临阵败北者，悬狐尾于其首，表其似狐之怯，稠人广众，必以徇焉，其俗耻之，以为次死。

bài bì liǎng shǒu jù dì zuò gǒu fèi zhī shēng yǐ shēn zài yī ér zhǐ

拜必两手据地，作狗吠之声，以身再揖而止。

jū fù mǔ sàng jié fà qīng dài tú miàn yī fú jiē hēi jì zàng jí jí

居父母丧，截发，青黛涂面，衣服皆黑，既葬即吉。

qí zàn pǔ sǐ yǐ rén xùn zàng yī fú zhēn wán jí cháng suǒ chéng mǎ gōng jiàn zhī lèi jiē xī mái zhī

其赞普死，以人殉葬，衣服珍玩及尝所乘马弓剑之类，皆悉埋之。

réng yú mù shàng qǐ dà shì lì tǔ duī chā zá mù wèi cí jì zhī suǒ

仍于墓上起大室，立土堆，插杂木为祠祭之所。

zhēn guàn bā nián qí zàn pǔ qì zōng nòng zàn shǐ qiǎn shǐ cháo gòng

贞观八年，其赞普弃宗弄赞始遣使朝贡。

nòng zàn ruò guàn sì wèi xìng xiāo wǔ duō yīng lüè qí lín guó yáng tóng jí zhū qiāng bìng bīn fú zhī

弄赞弱冠嗣位，性骁武，多英略，其邻国羊同及诸羌并宾伏之。

tài zōng qiǎn xíng rén féng dé xiá wǎng fǔ wèi zhī

太宗遣行人冯德遐往抚慰之。

jiàn dé xiá dà yuè

见德遐，大悦。

wén tū jué jí tǔ yù hún jiē shàng gōng zhǔ nǎi qiǎn shǐ suí dé xiá rù cháo duō jī jīn bǎo fèng biǎo qiú hūn tài zōng wèi zhī xǔ

闻突厥及吐谷浑皆尚公主，乃遣使随德遐入朝，多赍金宝，奉表求婚，太宗未之许。

shǐ zhě jì fǎn yán yú nòng zàn yuē chū zhì dà guó dài wǒ shén hòu xǔ jià gōng zhǔ

使者既返，言于弄赞曰：“初至大国，待我甚厚，许嫁公主。

huì tǔ yù hún wáng rù cháo yǒu xiāng lí jiàn yóu shì lǐ báo suì bù xǔ jià

会吐谷浑王入朝，有相离间，由是礼薄，遂不许嫁。

nòng zàn suì yǔ yáng tóng lián fā bīng yǐ jī tǔ yù hún

”弄赞遂与羊同连，发兵以击吐谷浑。

tǔ yù hún bù néng zhī dùn yú qīng hǎi zhī shàng yǐ bì qí fēng

吐谷浑不能支，遁于青海之上，以避其锋。

qí guó rén chù bìng wèi tǔ bō suǒ lüè

其国人畜并为吐蕃所掠。

yú shì jìn bīng gōng pò dǎng xiàng jí bái lán zhū qiāng lǜ qí zhòng èr shí yú wàn dùn yú sōng zhōu xi jìng

于是进兵攻破党项及白兰诸羌，率其众二十余万，顿于松州西境。

qiǎn shǐ gòng jīn bó yún lái yíng gōng zhǔ

遣使贡金帛，云来迎公主。

yòu wèi qí shǔ yuē ruò dà guó bù jià gōng zhǔ yǔ wǒ jí dāng rù kòu

又谓其属曰：“若大国不嫁公主与我，即当入寇。

suì jìn gōng sōng zhōu dū du hán wēi qīng jì chān zéi fǎn wèi suǒ bài biān rén dà rǎo

”遂进攻松州，都督韩威轻骑觇贼，反为所败，边人大扰。

tài zōng qiǎn lì bù shàng shū hóu jūn jí wéi dāng mí dào xíng yíng dà zǒng guǎn

太宗遣吏部尚书侯君集为当弥道行营大总管，

yòu lǐng jūn dà jiàng jūn zhí shī sī lì wèi bái lán dào xíng jūn zǒng guǎn

右领军大将军执失思力为白兰道行军总管，

zuǒ wǔ wèi jiāng jūn niú jìn dá wèi kuò shuǐ dào xíng jūn zǒng guǎn

左武卫将军牛进达为阔水道行军总管，

yòu lǐng jūn jiāng jūn liú lán wèi táo hé dào héng jūn zǒng guǎn

右领军将军刘兰为洮河道行军总管，

lǜ bù qí wǔ wàn yǐ jī zhī

率步骑五万以击之。

jìn dá xiān fēng zì sōng zhōu yè xí qí yíng zhǎn qiān yú jí

进达先锋自松州夜袭其营，斩千余级。

nòng zàn dà jù yǐn bīng ér tuì qiǎn shǐ xiè zuì

弄赞大惧，引兵而退，遣使谢罪。

yīn fù qǐng hūn tài zōng xǔ zhī

因复请婚，太宗许之。

nòng zàn nǎi qiǎn qí xiāng lù dōng zàn zhì lǐ xiàn jīn wǔ qiān liǎng zì yú bǎo wán shù bǎi shì

弄赞乃遣其相禄东赞致礼，献金五千两，自余宝玩数百事。

zhēn guàn shí wǔ nián tài zōng yǐ wén chéng gōng zhǔ qī zhī lìng lǐ bù shàng shū jiāng xià jùn wáng dào zōng zhǔ hūn chí jié sòng gōng zhǔ yú tǔ bō

贞观十五年，太宗以文成公主妻之，令礼部尚书、江夏郡王道宗主婚，持节送公主于吐蕃。

nòng zàn lǜ qí bù bīng cì bǎi hǎi qīn yíng yú hé yuán

弄赞率其部兵次柏海，亲迎于河源。

jiàn dào zōng zhí zǐ xù zhī lǐ shén gōng

见道宗，执子婿之礼甚恭。

jì ér tàn dà guó fú shì lǐ yí zhī měi fǔ yǎng yǒu kuì jū zhī sè

既而叹大国服饰礼仪之美，俯仰有愧沮之色。

jí yǔ gōng zhǔ guī guó wèi suǒ qīn yuē wǒ fù zǔ wèi yǒu tōng hūn shàng guó zhě jīn wǒ de shàng dà táng gōng zhǔ wèi xìng shí duō

及与公主归国，谓所亲曰：“我父祖未有通婚上国者，今我得尚大唐公主，为幸实多。

dāng wèi gōng zhǔ zhù yī chéng yǐ kuā shì hòu dài

当为公主筑一城，以夸示后代。

suì zhù chéng yì lì dòng yǔ yǐ jū chǔ yān

”遂筑城邑，立栋宇以居处焉。

gōng zhǔ è qí rén zhě miàn nòng zàn lìng guó zhōng quán qiě ba zhī zì yì shì zhān qiú xí wán qǐ jiàn mù huá fēng

公主恶其人赭面，弄赞令国中权且罢之，自亦释毡裘，袭纨绮，渐慕华风。

réng qiǎn qiú háo zǐ dì qǐng rù guó xué yǐ xí shī shū

仍遣酋豪子弟，请入国学以习《诗》、《书》。

yòu qǐng zhōng guó shi wén zhī rén diǎn qí biǎo shū

又请中国识文之人典其表疏。

tài zōng fá liáo dōng hái qiǎn lù dōng zàn lái hè

太宗伐辽东还，遣禄东赞来贺。

fèng biǎo yuē shèng tiān zǐ píng dìng sì fāng rì yuè suǒ zhào zhī guó bìng wéi chén qiè ér gāo lí shì yuǎn quē yú chén lǐ

奉表曰：“圣天子平定四方，日月所照之国，并为臣妾，而高丽恃远，阙于臣礼。

tiān zǐ zì lǐng bǎi wàn dù liáo zhì tǎo huī chéng xiàn zhèn zhǐ rì kǎi xuán

天子自领百万，度辽致讨，隳城陷阵，指日凯旋。

yí dí cái wén bì xià fā jià shǎo jìn zhī jiān yǐ wén guī guó

夷狄才闻陛下发驾，少进之间，已闻归国。

yàn fēi xùn yuè bù jí bì xià sù jí

雁飞迅越，不及陛下速疾。

nú tiǎn yù zǐ xù xǐ bǎi cháng yí

奴忝预子婿，喜百常夷。

fu é yóu yàn yě gù zuò jīn é fèng xiàn

夫鹅，犹雁也，故作金鹅奉献。

qí é huáng jīn zhù chéng qí gāo qī chǐ zhōng kě shí jiǔ sān hú

”其鹅黄金铸成，其高七尺，中可实酒三斛。

èr shí èr nián yòu wèi lǜ fǔ zhǎng shǐ wáng xuán cè shǐ wǎng xī yù wèi zhōng tiān zhú suǒ lüè

二十二年，右卫率府长史王玄策使往西域，为中天竺所掠。

tǔ bō fā jīng bīng yǔ xuán cè jī tiān zhú dà pò zhī qiǎn shǐ lái xiàn jié

吐蕃发精兵与玄策击天竺，大破之，遣使来献捷。

gāo zōng sì wèi shòu nòng zàn wèi fù mǎ dū wèi fēng xī hǎi jùn wáng cì wù èr qiān duàn

高宗嗣位，授弄赞为驸马都尉，封西海郡王，赐物二千段。

nòng zàn yīn zhì shū yú sī tú zhǎng sūn wú jì děng yún tiān zǐ chū jí wèi ruò chén xià yǒu bù zhōng zhī xīn zhě dāng lè bīng yǐ fù guó chú tǎo

弄赞因致书于司徒长孙无忌等云：“天子初即位，若臣下有不忠之心者，当勒兵以赴国除讨。

bìng xiàn jīn yín zhū bǎo shí wǔ zhǒng qǐng zhì tài zōng líng zuò zhī qián

”并献金银珠宝十五种，请置太宗灵座之前。

gāo zōng jiā zhī jìn fēng wèi bīn wáng cì zá cǎi sān qiān duàn

高宗嘉之，进封为宾王，赐杂彩三千段。

yīn qǐng cán zhǒng jí zào jiǔ niǎn wéi zhǐ mò zhī jiang bìng xǔ yān

因请蚕种及造酒、碾、硙、纸、墨之匠，并许焉。

nǎi kān shí xiàng qí xíng liè zhāo líng xuán quē zhī xià

乃刊石像其形，列昭陵玄阙之下。

yǒng huī yuán nián nòng zàn zú

永徽元年，弄赞卒。

gāo zōng wèi zhī jǔ āi qiǎn yòu wǔ hou jiāng jūn xiān yú chén jì chí jié jī xǐ shū diào jì

高宗为之举哀，遣右武候将军鲜于臣济持节赍玺书吊祭。

nòng zàn zi zǎo sǐ qí sūn jì lì fù hào zàn pǔ shí nián yòu guó shì jiē wěi lù dōng zàn

弄赞子早死，其孙继立，复号赞普，时年幼，国事皆委禄东赞。

lù dōng xìng shì suī bù shí wén jì ér xìng míng yì yán zhòng jiǎng bīng xùn shī yā yǒu jié zhì tǔ bō zhī bìng zhū qiāng xióng bà běn tǔ duō qí móu yě

禄东姓ＭＳ氏，虽不识文记，而性明毅严重，讲兵训师，雅有节制，吐蕃之并诸羌，雄霸本土，多其谋也。

chū tài zōng jì xǔ jiàng wén chéng gōng zhǔ zàn pǔ shǐ lù dōng zàn lái yíng zhào jiàn gù wèn jìn duì hé zhǐ tài zōng lǐ zhī yǒu yì zhū fān nǎi bài lù dōng zàn wèi yòu wèi dà jiàng jūn yòu yǐ láng yá cháng gōng zhǔ wài sūn nǚ duàn shì qī zhī

初，太宗既许降文成公主，赞普使禄东赞来迎，召见顾问，进对合旨，太宗礼之，有异诸蕃，乃拜禄东赞为右卫大将军，又以琅邪长公主外孙女段氏妻之。

lù dōng zàn cí yuē chén běn guó yǒu fù fù mǔ suǒ pìn qíng bù rěn guāi

禄东赞辞曰：“臣本国有妇，父母所聘，情不忍乖。

qiě zàn pǔ wèi yè gōng zhǔ péi chén ān gǎn zhé qǔ

且赞普未谒公主，陪臣安敢辄娶。

tài zōng jiā zhī yù fǔ yǐ hòu ēn suī qí qí dá ér bù suí qí qǐng

” 太宗嘉之，欲抚以厚恩，虽奇其答而不遂其请。

lù dōng zàn yǒu zi wǔ rén zhǎng yuē zàn xī ruò zǎo sǐ

禄东赞有子五人：长曰赞悉若，早死；

cì qīn líng cì zàn pó cì xī duō gàn cì bó lùn

次钦陵，次赞婆，次悉多干，次勃论。

jí dōng zàn sǐ qīn líng xiōng dì fù zhuān qí guó

及东赞死，钦陵兄弟复专其国。

hòu yǔ tǔ yù hún bù hé lóng shuò lín dé zhōng dì xiāng biǎo zòu gè lùn qū zhí guó jiā yī wéi wèi wèi yǔ duó

后与吐谷浑不和，龙朔、麟德中递相表奏，各论曲直，国家依违，未为与夺。

tǔ bō yuàn nù suì lǜ bīng yǐ jī tǔ yù hún

吐蕃怨怒，遂率兵以击吐谷浑。

tǔ yù hún dà bài hé yuán wáng mù róng nuò hé bō jí hóng huà gōng zhǔ tuō shēn zǒu tóu liáng zhōu qiǎn shǐ gào jí

吐谷浑大败，河源王慕容诺曷钵及弘化公主脱身走投凉州，遣使告急。

xián hēng yuán nián sì yuè zhào yǐ yòu wēi wèi dà jiàng jūn xuē rén guì wèi luó pó dào héng jūn dà zǒng guǎn zuǒ wèi yuán wài dà jiàng jūn ā shǐ nà dào zhēn yòu wèi jiāng jūn guō dài fēng wèi fù lǜ zhòng shí yú wàn yǐ tǎo zhī

咸亨元年四月，诏以右威卫大将军薛仁贵为逻婆道行军大总管，左卫员外大将军阿史那道真、右卫将军郭待封为副，率众十余万以讨之。

jūn zhì dà fēi chuān wèi tǔ bō dà jiāng lùn qīn líng suǒ bài rén guì děng bìng zuò chú míng

军至大非川，为吐蕃大将论钦陵所败，仁贵等并坐除名。

tǔ yù hún quán guó jǐn méi wéi mù róng nuò hé bō jí qí qīn xìn shù qiān zhàng lái nèi shǔ réng xǐ yú líng zhōu

吐谷浑全国尽没，唯慕容诺曷钵及其亲信数千帐来内属，仍徙于灵州。

zì shì tǔ bō lián suì kòu biān dāng xī děng zhōu zhū qiāng jǐn jiàng zhī

自是吐蕃连岁寇边，当、悉等州诸羌尽降之。

shàng yuán sān nián jìn kòu shàn kuò děng zhōu shā lüě rén lì gāo zōng mìng shàng shū zuǒ pú yè liú rén guǐ wǎng táo hé jūn zhèn shǒu yǐ yù zhī

上元三年，进寇鄯、廓等州，杀掠人吏，高宗命尚书左仆射刘仁轨往洮河军镇守以御之。

yí fèng sān nián yòu mìng zhòng shū lìng li jìng xuán jiān shàn zhōu dū dū wǎng dài rén guǐ yú táo hé zhèn shǒu

仪凤三年，又命中书令李敬玄兼鄯州都督，往代仁轨于洮河镇守。

réng zhào mù guān nèi hé dōng jí zhū zhōu xiāo yǒng yǐ wéi měng shì bù jiǎn sè yì

仍召募关内、河东及诸州骁勇，以为猛士，不简色役。

yì yǒu cháng rèn wén wǔ guān zhě zhào rù diàn tíng cì yàn qiǎn wǎng jī zhī

亦有尝任文武官者召入殿庭赐宴，遣往击之。

yòu lìng yì zhōu zhǎng shǐ li xiào yì guī zhōu dū dū zhí wáng fèng děng fā jiàn nán shān nán bīng mù yǐ fáng yù zhī

又令益州长史李孝逸、巂州都督拓王奉等发剑南、山南兵募以防御之。

qí nián qiū jìng xuán yǔ gōng bù shàng shū liú shěn lǐ lǜ bīng yǔ tǔ bō zhàn yú qīng hǎi

其年秋，敬玄与工部尚书刘审礼，率兵与吐蕃战于青海。

guān jūn bài jī shěn lǐ méi yú zhèn jìng xuán àn jūn bù gǎn jiù

官军败积，审礼没于阵，敬玄按军不敢救。

é ér shōu jūn què chū dùn yú chéng fēng lǐng zǔ ní gōu bù néng dòng zéi zhūn yú gāo gāng yǐ yā zhī

俄而收军却出，顿于承风岭，阻泥沟不能动，贼屯于高冈以压之。

piān jiàng zuǒ lǐng jūn yuán wài jiāng jūn hēi chǐ cháng zhī lǜ gǎn sǐ zhī shì wǔ bǎi rén yè zhuó zéi yíng zéi suì kuì luàn zì xiāng róu jiàn sǐ zhě sān bǎi yú rén

偏将左领军员外将军黑齿常之率敢死之士五百人，夜斫贼营，贼遂溃乱，自相蹂践，死者三百余人。

jìng xuán suì yōng zhòng shàn zhōu zuò gǎi wéi héng zhōu cì shǐ

敬玄遂拥众鄯州，坐改为衡州刺史。

wǎng jiàn nán bīng mù yú mào zhōu zhī xī nán zhù ān róng chéng yǐ yā qí jìng

往剑南兵募，于茂州之西南筑安戎城以压其境。

é yǒu shēng qiāng wèi tǔ bō xiāng dǎo gōng xiàn qí chéng suì yǐn bīng shǒu zhī

俄有生羌为吐蕃乡导，攻陷其城，遂引兵守之。

shí tǔ bō jǐn shōu yáng tóng dǎng xiàng jí zhū qiāng zhī de dōng yǔ liáng sōng mào guī děng zhōu xiāng jiē nán zhì pó luó mén xi yòu gōng xiàn qiū cí shū lēi děng sì zhèn běi dǐ tū jué dì fāng wàn yú lǐ zì hàn wèi yǐ lái xī róng zhī shèng wèi zhī yǒu yě

时吐蕃尽收羊同、党项及诸羌之地，东与凉、松、茂、巂等州相接，南至婆罗门，西又攻陷龟兹、疏勒等四镇，北抵突厥，地方万余里，自汉、魏已来，西戎之盛，未之有也。

gāo zōng wén shěn lǐ děng bài méi zhào shì chén wèn suí yù zhī cè zhōng shū shè rén guō zhèng yī yuē tǔ bō zuò gěng nián suì yǐ shēn mìng jiāng xīng shī xiāng jì bù jué

高宗闻审礼等败没，召侍臣问绥御之策，中书舍人郭正一曰：“吐蕃作梗，年岁已深，命将兴师，相继不绝。

kōng láo shì mǎ xū fèi liáng chǔ jìn tǎo zé tú sǔn bīng wēi shēn rù zé wèi qióng cháo xué wàng shǎo fā bīng mù qiě qiǎn bèi biān míng fēng hòu wù lìng qīn chāo

空劳士马，虚费粮储，近讨则徒损兵威，深入则未穷巢穴，望少发兵募，且遣备边，明烽堠，勿令侵抄。

shǐ guó yòng fēng zú rén xīn yè tóng kuān zhī shù nián kě yī jǔ ér miè

使国用丰足，人心叶同，宽之数年，可一举而灭。

jǐ shì zhōng liú qí xián huáng fǔ wén liàng děng jiē yán yán shǒu zhī biàn

”给事中刘齐贤、皇甫文亮等皆言严守之便。

xún ér hēi chǐ cháng zhī pò tǔ bō dà jiàng zàn pó jí sù hé guì yú liáng fēi chuān shā huò èr qiān yú jí tǔ bō suì yǐn tuì

寻而黑齿常之破吐蕃大将赞婆及素和贵于良非川，杀获二千余级，吐蕃遂引退。

zhào yǐ cháng zhī wèi hé yuán jūn shǐ yǐ zhèn yù zhī

诏以常之为河源军使以镇御之。

yí fèng sì nián zàn pǔ zú qí zi qì nǔ xī nòng sì wèi fù hào zàn pǔ shí nián bā suì guó zhèng fù wěi yú qīn líng

仪凤四年，赞普卒，其子器弩悉弄嗣位，复号赞普，时年八岁，国政复委于钦陵。

qiǎn qí dà chén lùn hán diào bàng lái gào sàng

遣其大臣论寒调傍来告丧。

qiě qǐng hé

且请和。

gāo zōng qiǎn láng jiàng sòng lìng wén rù fán huì zàng

高宗遣郎将宋令文入蕃会葬。

yǒng lóng yuán nián wén chéng gōng zhǔ hōng gāo zōng yòu qiǎn shǐ diào jì zhī

永隆元年，文成公主薨，高宗又遣使吊祭之。

zé tiān lín cháo mìng wén chāng yòu xiāng wéi dài jià wèi ān xī dào dà zǒng guǎn ān xī dà dū hù yán wēn gǔ wèi fù

则天临朝，命文昌右相韦待价为安息道大总管，安西大都护阎温古为副。

yǒng chāng yuán nián lǜ bīng wǎng zhēng tǔ bō chí liú bù jìn dài jià zuò liú pǔ zhōu wēn gǔ chǔ zhǎn

永昌元年，率兵往征吐蕃，迟留不进，待价坐流浦州，温古处斩。

dài jià sù wú tǒng yù zhī cái suì láng bèi shī jù shì zú jī jǐn jiē zhuǎn sǐ gōu hè

待价素无统御之才，遂狼狈失据，士卒饥馑，皆转死沟壑。

míng nián yòu mìng wén chāng yòu xiāng cén zhǎng qiàn wèi wǔ wēi dào héng jūn dà zǒng guǎn yǐ tǎo tǔ bō zhōng lù tuì huán jūn jìng bù xíng

明年，又命文昌右相岑长倩为武威道行军大总管以讨吐蕃，中路退还，军竟不行。

rú yì yuán nián tǔ bō dà shǒu lǐng hé sū lǜ qí suǒ shǔ bìng guì chuān bù luò qǐng xiáng zé tiān lìng yòu yù qián wèi dà jiàng jūn zhāng xuán yù lǜ jīng zú èr wàn chōng ān fǔ shǐ yǐ nà zhī

如意元年，吐蕃大首领曷苏率其所属并贵川部落请降，则天令右玉钤卫大将军张玄遇率精卒二万充安抚使以纳之。

shī cì dà dù shuǐ hé sū shì xiè wèi běn guó suǒ qín yòu yǒu dà shǒu lǐng zǎn chuí lǜ qiāng mán bù luò bā qiān yú rén yì xuán yù nèi fù

师次大渡水，曷苏事泄，为本国所擒，又有大首领昝捶率羌蛮部落八千余人诣玄遇内附。

xuán yù yǐ qí bù luò zhì yè chuān zhōu yǐ zǎn chuí wèi cì shǐ

玄遇以其部落置叶川州，以昝捶为刺史。

réng yú dà dù xī shān lè shí jì gōng ér hái

仍于大度西山勒石纪功而还。

cháng shòu yuán nián wǔ wēi jūn zǒng guǎn wáng xiào jié dà pò tǔ bō zhī zhòng kè fù qiū cí yú tián shū lè suì yè děng sì zhèn nǎi yú qiū cí zhì ān xī dū hù fǔ fā bīng yǐ zhèn shǒu zhī

长寿元年，武威军总管王孝杰大破吐蕃之众，克复龟兹、于阗、疏勒、碎叶等四镇，乃于龟兹置安西都护府，发兵以镇守之。

wàn suì dēng fēng yuán nián xiào jié fù wèi sù biān dào dà zǒng guǎn lǜ fù zǒng guǎn lóu shī dé yǔ tǔ bō jiāng lùn qīn líng zàn pó zhàn yú sù luó hàn shān

万岁登封元年，孝杰复为肃边道大总管，率副总管娄师德与吐蕃将论钦陵、赞婆战于素罗汗山。

guān jūn bài jì li jié zuò miǎn guān

官军败绩，李杰坐免官。

wàn suì tōng tiān yuán nián tǔ fán sì wàn zhòng yǎn zhì liáng zhōu chéng xià dū du xǔ qīn míng chū bù zhī jué qīng chū àn bù suì yù zéi jù zhàn jiǔ zhī lì qū wèi zéi suǒ shā

万岁通天元年，吐蕃四万众奄至凉州城下，都督许钦明初不之觉，轻出按部，遂遇贼，拒战久之，力屈为贼所杀。

shí tǔ bō yòu qiǎn shǐ qǐng hé zé tiān jiāng xǔ zhī

时吐蕃又遣使请和，则天将许之；

lùn qīn líng nǎi qǐng qù ān xī sì zhèn bīng réng suǒ fēn shí xìng zhī de zé tiān jìng bù xǔ zhī

论钦陵乃请去安西四镇兵，仍索分十姓之地，则天竟不许之。

tǔ bō zì lùn qīn líng xiōng dì zhuān tǒng bīng mǎ qīn líng měi jū zhōng yòng shì zhū dì fēn jù fāng miàn zàn pó zé zhuān zài dōng jìng yǔ zhōng guó wèi lín sān shí yú nián cháng wèi biān huàn

吐蕃自论钦陵兄弟专统兵马，钦陵每居中用事，诸弟分据方面，赞婆则专在东境，与中国为邻，三十余年，常为边患。

qí xiōng dì jiē yǒu cái lüè zhū fān dàn zhī

其兄弟皆有才略，诸蕃惮之。

shèng lì èr nián qí zàn pǔ qì nǔ xī nòng nián jiàn zhǎng nǎi yǔ qí dà chén lùn yán děng mì tú zhī

圣历二年，其赞普器弩悉弄年渐长，乃与其大臣论岩等密图之。

shí qīn líng zài wài zàn pǔ nǎi yáng yán jiāng liè zhào bīng zhí qīn líng qīn dǎng èr qiān yú rén shā zhī

时钦陵在外，赞普乃佯言将猎，召兵执钦陵亲党二千余人，杀之。

fā shǐ zhào qīn líng zàn pó děng qīn líng jǔ bīng bù shòu zhào zàn pǔ zì shuài zhòng tǎo zhī qīn líng wèi zhàn ér kuì suì zì shā qí qīn xìn zuǒ yòu tóng rì zì shā zhě bǎi yú rén

发使召钦陵、赞婆等，钦陵举兵不受召，赞普自帅众讨之，钦陵未战而溃，遂自杀，其亲信左右同日自杀者百余人。

zàn pó lǜ suǒ bù qiān yú rén jí qí xiōng zi mǎng bù zhī děng lái jiàng zé tiān qiǎn yǔ lín fēi qí jiāo wài yíng zhī shòu zàn pó fǔ guó dà jiàng jūn xíng yòu wèi dà jiàng jūn fēng guī dé jùn wáng yōu cì shén hòu réng lìng lǐng qí bù bīng yú hóng yuán gǔ tǎo jī

赞婆率所部千余人及其兄子莽布支等来降，则天遣羽林飞骑郊外迎之，授赞婆辅国大将军、行右卫大将军，封归德郡王，优赐甚厚，仍令领其部兵于洪源谷讨击。

xún zú zèng tè jìn ān xī dà dū hù

寻卒，赠特进、安西大都护。

jiǔ shì yuán nián tǔ bō yòu qiǎn qí jiāng qū mǎng bù zhī kòu liáng zhōu wéi bī chāng sōng xiàn

久视元年，吐蕃又遣其将趋莽布支寇凉州，围逼昌松县。

lǒng yòu zhū jūn zhōu dà shǐ táng xiū jǐng yǔ mǎng bù zhī zhàn yú hóng yuán gǔ zhǎn qí fù jiāng èr rén huò shǒu èr qiān wǔ bǎi jí

陇右诸军州大使唐休璟与莽布支战于洪源谷，斩其副将二人，获首二千五百级。

cháng ān èr nián zàn pǔ lǜ zhòng wàn yú rén kòu xī zhōu dū du chén dà cí yǔ zéi fán sì zhàn jiē pò zhī zhǎn shǒu qiān yú jí

长安二年，赞普率众万余人寇悉州，都督陈大慈与贼凡四战，皆破之，斩首千余级。

yú shì tǔ bō qiǎn shǐ lùn mí sà děng rù cháo qǐng qiú hé zé tiān yàn zhī yú lín dé diàn zòu bǎi xì yú diàn tíng

于是吐蕃遣使论弥萨等入朝请求和，则天宴之于麟德殿，奏百戏于殿庭。

lùn mí sà yuē chén shēng yú biān huāng yóu lái bù shí zhōng guó yīn yuè qǐ fàng chén qīn guān

论弥萨曰：“臣生于边荒，由来不识中国音乐，乞放臣亲观。

zé tiān xǔ zhī

”则天许之。

yú shì lùn mí sà děng xiāng shì xiào biàn bài xiè yuē chén zì guī tóu shèng cháo qián hòu lǐ shù yōu wò yòu de qīn guān qí lè yī shēng suǒ wèi jiàn

于是论弥萨等相视笑忭拜谢曰：“臣自归投圣朝，前后礼数优渥，又得亲观奇乐，一生所未见。

zì gù wēi suǒ hé yǐ yǎng dá tiān ēn qū qū biǎn xīn wéi yuàn dà jiā wàn suì

自顾微琐，何以仰答天恩，区区褊心，唯愿大家万岁。

míng nián yòu qiǎn shǐ xiàn mǎ qiān pǐ jīn èr qiān liǎng yǐ qiú hūn zé tiān xǔ zhī

”明年，又遣使献马千匹、金二千两以求婚，则天许之。

shí tǔ bō nán jìng shǔ guó ní pó luó mén děng jiē pàn zàn pǔ zì wǎng tǎo zhī zú yú jūn zhōng

时吐蕃南境属国泥婆罗门等皆叛，赞普自往讨之，卒于军中。

zhū zǐ zhēng lì jiǔ zhī guó rén lì qì nǔ xī nòng zhī zǐ qì lì sù zàn wèi zàn pǔ shí nián qī suì

诸子争立，久之，国人立器弩悉弄之子弃隶蹜赞为赞普，时年七岁。

zhōng zōng shén lóng yuán nián tǔ bō shǐ lái gào sàng zhōng zōng wèi zhī jǔ āi fèi cháo yī rì

中宗神龙元年，吐蕃使来告丧，中宗为之举哀，废朝一日。

é ér zàn pǔ zhī zǔ mǔ qiǎn qí dà chén xī xūn rán lái xiàn fāng wù wèi qí sūn qǐng hūn zhōng zōng yǐ suǒ yǎng yōng wáng shǒu lǐ nǚ wèi jīn chéng gōng zhǔ xǔ jià zhī

俄而赞普之祖母遣其大臣悉薰然来献方物，为其孙请婚，中宗以所养雍王守礼女为金城公主许嫁之。

zì shì pín suì gòng xiàn

自是频岁贡献。

jǐng lóng sān nián shí yī yuè yòu qiǎn qí dà chén shàng zàn tǔ děng lái yíng nǚ zhōng zōng yàn zhī yú yuàn nèi qiú chǎng mìng fù mǎ dū wèi yáng shèn jiāo yǔ tǔ bō shǐ dǎ qiú zhōng zōng lǜ shì chén guān zhī

景龙三年十一月，又遣其大臣尚赞吐等来迎女，中宗宴之于苑内球场，命驸马都尉杨慎交与吐蕃使打球，中宗率侍臣观之。

sì nián zhēng yuè zhì yuē

四年正月，制曰：

shèng rén bù huà yòng bǎi xìng wèi xīn

圣人布化，用百姓为心；

wáng zhě chuí rén yǐ bā huāng wú wài

王者垂仁，以八荒无外。

gù néng guāng zhái xiá ěr cái chéng pǐn wù

故能光宅遐迩，裁成品物。

yóu shì lóng zhōu lǐ lì huī róu yuǎn zhī tú

由是隆周理历，恢柔远之图；

qiáng hàn chéng shí jiàn hé qīn zhī yì

强汉乘时，建和亲之议。

sī gài yǔ cháng cè jīng bāng mào fàn

斯盖宇长策，经邦茂范。

zhèn shòu mìng shàng líng kè zuǎn hóng yè shù jī qián liè yǒng zhì hé píng

朕受命上灵，克纂洪业，庶几前烈，永致和平。

juàn bǐ tǔ bō pì zài xī fú huáng yùn zhī shǐ zǎo shēn cháo gòng

睠彼吐蕃，僻在西服，皇运之始，早申朝贡。

tài zōng wén wǔ shèng huáng dì dé móu fù zǎi qíng shēn yì zhào sī yǎn bīng jiǎ suì tōng yīn hǎo shù shí nián jiān yī fāng qīng jìng

太宗文武圣皇帝德侔覆载，情深亿兆，思偃兵甲，遂通姻好，数十年间，一方清净。

zì wén chéng gōng zhǔ huà wǎng qí guó yīn duō biàn gé

自文成公主化往，其国因多变革。

wǒ zhī biān yú jí xīng shī lǚ bǐ zhī fán luò pō wén diāo bì

我之边隅，亟兴师旅，彼之蕃落，颇闻雕弊。

qīng zhě zàn pǔ jí zǔ mǔ kě dūn qiú zhǎng děng lǚ pī chéng kuǎn jī yǒu suì shí sī tuō jiù qīn qǐng chóng xīn hǎo

顷者赞普及祖母可敦、酋长等，屡披诚款，积有岁时，思托旧亲，请崇新好。

jīn chéng gōng zhǔ zhèn zhī shào nǚ qǐ bù zhōng niàn dàn wéi rén fù mǔ zhì xi lí yuán ruò yǔn nǎi chéng qí gèng dūn hé hǎo zé biān tǔ níng yàn bīng yì fú xi

金城公主，朕之少女，岂不钟念，但为人父母，志息黎元，若允乃诚祈，更敦和好，则边土宁晏，兵役服息。

suì gē shēn cí wèi guó dà jì zhù cí wài guǎn yù yīng jiā lǐ jiàng bǐ tǔ bō zàn pǔ jí yǐ jīn yuè jìn fā zhèn xiǎng zì sòng yú jiāo wài

遂割深慈，为国大计，筑兹外馆，聿膺嘉礼，降彼吐蕃赞普，即以今月进发，朕想自送于郊外。

zhōng zōng zhào shì zhōng jì chù nè wèi yuē xī wén chéng gōng zhǔ chū jiàng zé jiāng xià wáng sòng zhī

中宗召侍中纪处讷谓曰：“昔文成公主出降，则江夏王送之。

qīng yǎ shí fán qíng yǒu ān biān zhī lüè kě wèi zhèn chōng tǔ bō shǐ yě

卿雅识蕃情，有安边之略，可为朕充吐蕃使也。

chù nè bài xiè jì ér yǐ bù liàn biān shì gù cí

”处讷拜谢，既而以不练边事固辞。

shàng yòu lìng zhōng shū shì láng zhào yàn zhāo chōng shǐ

上又令中书侍郎赵彦昭充使。

yàn zhāo yǐ jì chōng wài shǐ kǒng shī qí quán chǒng shū bú yuè

彦昭以既充外使，恐失其权宠，殊不悦。

sī nóng qīng zhào lǚ wēn sī wèi zhī yuē gōng guó zhī zǎi fǔ ér wèi yī jiè zhī shǐ bù yì bǐ hu

司农卿赵履温私谓之曰： “公国之宰辅，而为一介之使，不亦鄙乎？

yàn zhāo yuē rán jì jiāng ān chū

”彦昭曰：“然计将安出？

lǚ wēn yīn yīn tuō ān lè gōng zhǔ mì zòu liú zhī

”履温因阴托安乐公主密奏留之。

yú shì yǐ zuǒ wèi dà jiàng jūn yáng ju shǐ yān

于是以左卫大将军杨矩使焉。

qí yuè dì xìng shǐ píng xiàn yǐ sòng gōng zhǔ shè zhàng diàn yú bǎi qǐng pō cè yǐn wáng gōng zǎi xiàng jí tǔ bō shǐ rù yàn zhōng zuò jiǔ lán mìng tǔ bō shǐ jìn qián yù yǐ gōng zhǔ hái yòu gē cí yuǎn jià zhī zhǐ shàng bēi qì xū xī jiǔ zhī

其月，帝幸始平县以送公主，设帐殿于百顷泊侧，引王公宰相及吐蕃使入宴，中坐酒阑，命吐蕃使进前，谕以公主孩幼，割慈远嫁之旨，上悲泣歔欷久之。

yīn mìng cóng chén fù shī jiàn bié qǔ shè shǐ píng xiàn dà bì zuì yǐ xià bǎi xìng gěi fù yī nián gǎi shǐ píng xiàn wèi jīn chéng xiàn yòu gǎi qí de wèi fèng chí xiāng chuàng bié lǐ

因命从臣赋诗饯别，曲赦始平县大辟罪已下，百姓给复一年，改始平县为金城县，又改其地为凤池乡怆别里。

gōng zhǔ jì zhì tǔ fán bié zhù yī chéng yǐ jū zhī

公主既至吐蕃，别筑一城以居之。

ruì zōng jí wèi shè jiān chá yù shǐ li zhī gǔ shàng yán yáo zhōu zhū mán xiān shǔ tǔ bō qǐng fā bīng jī zhī

睿宗即位，摄监察御史李知古上言：“姚州诸蛮，先属吐蕃，请发兵击之。

suì lìng zhī gǔ zhēng jiàn nán bīng mù wǎng jīng lüè zhī

” 遂令知古征剑南兵募往经略之。

mán qiú bàng míng nǎi yǐn tǔ bō gōng zhī gǔ shā zhī réng duàn qí shī yǐ jì tiān

蛮酋傍名乃引吐蕃攻知古，杀之，仍断其尸以祭天。

shí zhāng xuán biǎo wèi ān xī dū hù yòu yǔ tǔ bō bǐ jìng hù xiāng gōng lüě tǔ bō nèi suī yuàn nù wài dūn hé hǎo

时张玄表为安西都护，又与吐蕃比境，互相攻掠，吐蕃内虽怨怒，外敦和好。

shí yáng ju wèi shàn zhōu dū dū tǔ bō qiǎn shǐ hòu yí zhī yīn qǐng hé xī jiǔ qǔ zhī de yǐ wéi jīn chéng gōng zhǔ tāng mù zhī suǒ ju suì zòu yǔ zhī

时杨矩为鄯州都督，吐蕃遣使厚遗之，因请河西九曲之地以为金城公主汤沐之所，矩遂奏与之。

tǔ bō jì dé jiǔ qǔ qí de féi liáng kān dùn bīng xù mù yòu yǔ táng jìng jiē jìn zì shì fù pàn shǐ lǜ bīng rù kòu

吐蕃既得九曲，其地肥良，堪顿兵畜牧，又与唐境接近，自是复叛，始率兵入寇。

kāi yuán èr nián qiū tǔ bō dà jiàng yīn dá yān qǐ lì xú děng lǜ zhòng shí yú wàn kòu lín táo jūn yòu jìn kòu lán wèi děng zhōu lüè jiān mù yáng mǎ ér qù

开元二年秋，吐蕃大将𬮱达焉、乞力徐等率众十余万寇临洮军，又进寇兰、渭等州，掠监牧羊马而去。

yáng ju huǐ jù yǐn yào ér sǐ

杨矩悔惧，饮药而死。

xuán zōng lìng shè zuǒ yǔ lín jiāng jūn xuē nè jí tài pú shǎo qīng wáng jùn lǜ bīng yāo jī zhī

玄宗令摄左羽林将军薛讷及太仆少卿王晙率兵邀击之。

réng xià zhào jiāng dà jǔ qīn zhēng zhào mù jiàng shì kè qī jìn fā

仍下诏将大举亲征，召募将士，克期进发。

é ér jùn děng yǔ zéi xiāng yù yú wèi yuán zhī wǔ jiē yì qián jūn wáng hǎi bīn lì zhàn sǐ zhī jùn děng lǜ bīng ér jìn dà pò tǔ bō zhī zhòng shā shù wàn rén jǐn shōu fù suǒ lüè yáng mǎ

俄而晙等与贼相遇于渭源之武阶驿，前军王海宾力战死之，晙等率兵而进，大破吐蕃之众，杀数万人，尽收复所掠羊马。

zéi yú dǎng bēn běi xiāng zhěn jiè ér sǐ táo shuǐ wèi zhī bù liú

贼余党奔北，相枕藉而死，洮水为之不流。

shàng suì ba qīn zhēng mìng zǐ wēi shè rén ní ruò shuǐ wǎng àn jūn shí réng diào jì wáng hǎi bīn ér hái

上遂罢亲征，命紫微舍人倪若水往按军实，仍吊祭王海宾而还。

tǔ bō qiǎn qí dà chén zōng é yīn zǐ zhì táo hé jì qí sǐ wáng zhī shì réng kuǎn sāi qǐng hé bù shàng xǔ zhī

吐蕃遣其大臣宗俄因子至洮河祭其死亡之士，仍款塞请和，不上许之。

zì shì lián nián fàn biān guō zhī yùn wáng jūn xiāng cì wèi hé xī jié dù shǐ yǐ hàn zhī

自是连年犯边，郭知运、王君相次为河西节度使以捍之。

tǔ bō jì zì shì bīng qiáng měi tōng biǎo shū qiú dí guó zhī lǐ yán cí bèi màn shàng shén nù zhī

吐蕃既自恃兵强，每通表疏，求敌国之礼，言词悖慢，上甚怒之。

jí fēng shàn lǐ bì zhōng shū lìng zhāng shuō zòu yán tǔ bō chǒu nì chéng fù wàn zhū rán yòu shì zhēng tǎo shí wèi láo bì

及封禅礼毕，中书令张说奏言：“吐蕃丑逆，诚负万诛，然又事征讨，实为劳弊。

qiě shí shù nián gān liáng hé shàn zhēng fā bù xī zòng lìng shǔ shèng yì bù néng bǔ

且十数年甘、凉、河、鄯征发不息，纵令属胜，亦不能补。

wén qí huǐ guò qǐng hé wéi bì xià qiǎn shǐ

闻其悔过请和，惟陛下遣使。

xǔ qí jī sǎng nèi shǔ yǐ xi biān jìng zé cāng shēng xìng shèn

许其稽颡内属，以息边境，则苍生幸甚。

shàng yuē dài wú yǔ wáng jūn chóu zhī

”上曰：“待吾与王君筹之。

shuō chū wèi yuán qián yào yuē jūn yǒng ér wú móu cháng sī jiǎo xìng liǎng guó hé hǎo hé yǐ wèi láo

”说出，谓源干曜曰：“君勇而无谋，常思侥幸，两国和好，何以为劳？

ruò rù chén móu zé wú jì bù suí yǐ

若入陈谋，则吾计不遂矣。

xún ér jūn rù cháo zòu shì suì qǐng lǜ bīng shēn rù yǐ tǎo zhī

”寻而君入朝奏事，遂请率兵深入以讨之。

shí wǔ nián zhēng yuè jūn lǜ bīng pò tǔ bō yú qīng hǎi zhī xi lǔ qí zī zhòng jí yáng mǎ ér hái

十五年正月，君率兵破吐蕃于青海之西，虏其辎重及羊马而还。

xiān shì tǔ bō dà jiàng xī nuò luó lǜ zhòng rù gōng dà dǒu gǔ yòu yí gōng gān zhōu fén shāo shì lǐ

先是，吐蕃大将悉诺逻率众入攻大斗谷，又移攻甘州，焚烧市里。

jūn wèi qí fēng bù gǎn chū zhàn

君畏其锋，不敢出战。

huì dà xuě zéi dòng sǐ zhě shén zhòng suì qǔ jī shí jūn xi lù ér hái

会大雪，贼冻死者甚众，遂取积石军西路而还。

jūn xiān lìng rén qián rù zéi jìng yú qí guī lù shāo cǎo

君先令人潜入贼境，于其归路烧草。

xī nuò luó jūn hái zhì dà fēi shān jiàng shì xī jiǎ mù mǎ ér yě cǎo jiē jǐn mǎ sǐ guò bàn

悉诺逻军还至大非山，将士息甲牧马，而野草皆尽，马死过半。

jūn yǔ qín zhōu dū du zhāng jǐng shùn děng lǜ zhòng xí qí hòu rù zhì qīng hǎi zhī xi shí hǎi shuǐ bīng hé jiàng shì bìng chéng bīng ér dù

君与秦州都督张景顺等率众袭其后，入至青海之西，时海水冰合，将士并乘冰而渡。

huì xī nuò luó yǐ dù dà fēi chuān zī zhòng jí pí bīng shàng zài qīng hǎi zhī cè jūn zòng bīng fú zhī ér hái

会悉诺逻已渡大非川，辎重及疲兵尚在青海之侧，君纵兵俘之而还。

qí nián jiǔ yuè tǔ bō dà jiàng xī nuò luó gōng lù jí zhú lóng mǎng bù zhī gōng xiàn guā zhōu chéng zhí cì shǐ tián yuán xiàn jí wáng jūn zhī fù shòu jǐn qǔ chéng zhōng jūn zī jí cāng liáng réng huǐ qí chéng ér qù

其年九月，吐蕃大将悉诺逻恭禄及烛龙莽布支攻陷瓜州城，执刺史田元献及王君之父寿，尽取城中军资及仓粮，仍毁其城而去。

yòu jìn gōng yù mén jūn jí cháng lè xiàn xiàn lìng jiǎ shī shùn yīng chéng gù shǒu fán bā shí rì zéi suì yǐn tuì

又进攻玉门军及常乐县，县令贾师顺婴城固守，凡八十日，贼遂引退。

é ér wáng jūn wèi huí hé yú dǎng suǒ shā nǎi mìng bīng bù shàng shū xiāo sōng wèi hé xī jié dù shǐ yǐ jiàn kāng jūn shǐ zuǒ jīn wú jiāng jūn zhāng shǒu guī wèi guā zhōu cì shǐ xiū zhù zhōu chéng zhāo jí bǎi xìng lìng qí fù yè

俄而王君为回纥余党所杀，乃命兵部尚书萧嵩为河西节度使，以建康军使、左金吾将军张守珪为瓜州刺史，修筑州城，招辑百姓，令其复业。

shí xī nuò luó gōng lù wēi míng shén zhèn xiāo sōng nǎi zòng fǎn jiàn yú tǔ bō yún qí yǔ zhōng guó qián tōng zàn pǔ suì zhào ér zhū zhī

时悉诺逻恭禄威名甚振，萧嵩乃纵反间于吐蕃，云其与中国潜通，赞普遂召而诛之。

míng nián qiū tǔ bō dà jiàng xī mò lǎng fù lǜ zhòng gōng guā zhōu shǒu guī chū bīng jī zǒu zhī

明年秋，吐蕃大将悉末朗复率众攻瓜州，守珪出兵击走之。

lǒng yòu jié dù shǐ shàn zhōu dū du zhāng zhōng liàng yǐn bīng zhì qīng hǎi xī nán kě bō gǔ yǔ tǔ bō jiē zhàn dà pò zhī

陇右节度使、鄯州都督张忠亮引兵至青海西南渴波谷，与吐蕃接战，大破之。

é ér jī shí mò mén liǎng jūn bīng mǎ zǒng zhì yǔ zhōng liàng hé shì zhuī tǎo pò qí dà mò mén chéng shēng qín qiān yú rén huò mǎ yī qiān pǐ máo niú wǔ bǎi tóu qì zhàng yī zī shén zhòng yòu fén qí luò tuó qiáo ér hái

俄而积石、莫门两军兵马总至，与忠亮合势追讨，破其大莫门城，生擒千余人，获马一千匹、牦牛五百头，器仗衣资甚众，又焚其骆驼桥而还。

bā yuè xiāo sōng yòu qiǎn fù jiāng dù bīn kè lǜ nǔ shǒu sì qiān rén yǔ tǔ fán zhàn yú qí lián chéng xià zì chén zhì mù sàn ér fù hé zéi tú dà kuì lín zhèn zhǎn qí fù jiāng yī rén

八月，萧嵩又遣副将杜宾客率弩手四千人与吐蕃战于祁连城下，自辰至暮，散而复合，贼徒大溃，临阵斩其副将一人。

zéi bài sàn zǒu tóu shān kū shēng sì hé

贼败，散走投山，哭声四合。

chū shàng wén tǔ bō chóng lái rù kòu wèi shì chén yuē tǔ bō jiāo bào

初，上闻吐蕃重来入寇，谓侍臣曰：“吐蕃骄暴。

shì lì ér lái zhèn jīn àn dì tú

恃力而来，朕今按地图。

shěn lì hài qīn zhǐ shòu jiàng shuài pò zhī bì yǐ

审利害，亲指授将帅，破之必矣！

shù rì ér lù bù zhì

”数日而露布至。

shí qī nián shuò fāng dà zǒng guǎn xìn ān wáng yī yòu lǜ bīng fù lǒng yòu bá qí shí bǎo chéng zhǎn shǒu sì bǎi yú jí shēng qín èr bǎi yú kǒu suì yú shí bǎo chéng zhì zhèn wǔ jūn réng xiàn qí fú qiú yú tài miào

十七年，朔方大总管信安王祎又率兵赴陇右，拔其石堡城，斩首四百余级，生擒二百余口，遂于石堡城置振武军，仍献其俘囚于太庙。

yú shì tǔ bō pín qiǎn shǐ qǐng hé zhōng wáng yǒu huáng fǔ wéi míng yīn zòu shì miàn chén tōng hé zhī biàn

于是吐蕃频遣使请和，忠王友皇甫惟明因奏事面陈通和之便。

shàng yuē tǔ bō zàn pǔ wǎng nián cháng yǔ zhèn shū bèi màn wú lǐ zhèn yì yù tǎo zhī hé de hé yě

上曰：“吐蕃赞普往年尝与朕书，悖慢无礼，朕意欲讨之，何得和也！

wéi míng yuē kāi yuán zhī chū zàn pǔ yòu zhì qǐ néng rú cǐ

”惟明曰：“开元之初，赞普幼稚，岂能如此。

bì shì zài biān jūn jiāng wu yāo yī shí zhī gōng wěi zuò cǐ shū jī nù bì xià

必是在边军将务邀一时之功，伪作此书，激怒陛下。

liǎng guó jì dòu xīng shī dòng zhòng yīn lì chéng biàn gōng xíng yǐn dào wěi zuò gōng zhuàng yǐ xī xūn jué suǒ sǔn jù wàn hé yì guó jiā

两国既斗，兴师动众，因利乘便，公行隐盗，伪作功状，以希勋爵，所损钜万，何益国家！

jīn hé xī lǒng yòu bǎi xìng pí jié shì jiē yóu cǐ

今河西、陇右，百姓疲竭，事皆由此。

ruò bì xià qiǎn shǐ wǎng shì jīn chéng gōng zhǔ yīn yǔ zàn pǔ miàn yuē tōng hé lìng qí qǐ sǎng chēng chén yǒng xi biān jìng cǐ yǒng dài ān rén zhī dào yě

若陛下遣使往视金城公主，因与赞普面约通和，令其稽颡称臣，永息边境，此永代安人之道也。

shàng rán qí yán yīn lìng wéi míng jí nèi shì zhāng yuán fāng chōng shǐ wǎng wèn tǔ bō

”上然其言，因令惟明及内侍张元方充使往问吐蕃。

wéi míng yuán fāng děng zhì tǔ bō jì jiàn zàn pǔ jí gōng zhǔ jù xuān shàng yì

惟明、元方等至吐蕃，既见赞普及公主，具宣上意。

zàn pǔ děng xīn rán qǐng hé jǐn chū zhēn guàn yǐ lái qián hòu chì shū yǐ shì wéi míng děng lìng qí zhòng chén míng xī liè suí wéi míng děng rù cháo shàng biǎo yuē

赞普等欣然请和，尽出贞观以来前后敕书以示惟明等，令其重臣名悉猎随惟明等入朝，上表曰：

wài shēng shì xiān huáng dì jiù sù qīn yòu méng jiàng jīn chéng gōng zhǔ suì hé tóng wèi yī jiā tiān xià bǎi xìng pǔ jiē ān lè

外甥是先皇帝舅宿亲，又蒙降金城公主，遂和同为一家，天下百姓，普皆安乐。

zhōng jiān wèi zhāng xuán biǎo li zhī gǔ děng dōng xī liǎng chù xiān dòng bīng mǎ qīn chāo tǔ bō biān jiāng suǒ yǐ hù xiāng zhēng tǎo qì zhì jīn rì suì chéng xìn xì

中间为张玄表、李知古等东西两处先动兵马，侵抄吐蕃，边将所以互相征讨，迄至今日，遂成衅隙。

wài shēng yǐ xiān dài wén chéng gōng zhǔ jīn jīn chéng gōng zhǔ zhī gù shēn shí zūn bēi qǐ gǎn shī lǐ

外甥以先代文成公主、今金城公主之故，深识尊卑，岂敢失礼！

yòu yuán nián xiǎo wang bèi biān jiāng chán jū dǒu luàn lìng jiù zhì guài

又缘年小，枉被边将谗抅斗乱，令舅致怪。

fú qǐ chuí chá zhuī liú sǐ jiāng wàn zú

伏乞垂察追留，死将万足。

qián shù dù shǐ rén rù cháo jiē bèi biān jiāng bù xǔ suǒ yǐ bù gǎn zì zòu

前数度使人入朝，皆被边将不许，所以不敢自奏。

qù dōng gōng zhǔ qiǎn shǐ rén lóu zhòng shī ruò jiāng zhuàng zhuān wǎng méng jiàng shǐ kàn gōng zhǔ lái wài shēng bù shèng xǐ hé

去冬公主遣使人娄众失若将状专往，蒙降使看公主来，外甥不胜喜荷。

jǐn qiǎn yù míng xī liè jí fù shǐ yā yá jiāng jūn làng xiē gē yè xī liè rù cháo zòu qǔ jìn zhǐ

谨遣谕名悉猎及副使押衙将军浪些纥夜悉猎入朝，奏取进止。

liǎng guó shì yì xī liè suǒ zhī

两国事意，悉猎所知。

wài shēng fán zhōng yǐ chǔ fèn biān jiāng bù xǔ chāo lüě ruò yǒu hàn rén lái tóu biàn lìng què sòng

外甥蕃中已处分边将，不许抄掠，若有汉人来投，便令却送。

fú wàng huáng dì jiù yuǎn chá chì xīn xǔ yī jiù hǎo zhǎng lìng bǎi xìng kuài lè

伏望皇帝舅远察赤心，许依旧好，长令百姓快乐。

rú méng shèng ēn qiān nián wàn suì wài shēng zhōng bù gǎn xiān wéi méng shì

如蒙圣恩，千年万岁，外甥终不敢先违盟誓。

jǐn fèng jīn hú píng yī jīn pán yī jīn wǎn yī mǎ nǎo bēi yī líng yáng shān duàn yī jǐn chōng wēi guó zhī lǐ

谨奉金胡瓶一、金盘一、金碗一、马脑杯一、零羊衫段一，谨充微国之礼。

jīn chéng gōng zhǔ yòu bié jìn jīn yā pán zhǎn zá qì wù děng

金城公主又别进金鸭盘盏杂器物等。

shí bā nián shí yuè míng xī liè děng zhì jīng shī shàng yù xuān zhèng diàn liè yǔ lín zhàng yǐ jiàn zhī

十八年十月，名悉猎等至京师，上御宣政殿，列羽林仗以见之。

xī liè pō xiǎo shū jì xiān céng yíng jīn chéng gōng zhǔ zhì cháng ān dāng shí cháo tíng jiē chēng qí cái biàn

悉猎颇晓书记，先曾迎金城公主至长安，当时朝廷皆称其才辩。

jí shì shàng yǐn rù nèi yàn yǔ yǔ shén lǐ zhī

及是上引入内宴，与语，甚礼之。

cì zǐ páo jīn dài jí yú dài bìng shí fú zēng cǎi yín pán hú píng réng yú bié guǎn gòng nǐ shén hòu

赐紫袍金带及鱼袋，并时服、缯彩、银盘、胡瓶，仍于别馆供拟甚厚。

xī liè shòu páo dài qì wù ér què jìn yú dài cí yuē běn guó wú cǐ zhāng fú bù gǎn dāng shū yì zhī shǎng

悉猎受袍带器物而却进鱼袋，辞曰：“本国无此章服，不敢当殊异之赏。

shàng jiā ér xǔ zhī

”上嘉而许之。

zhào yù shǐ dài fū cuī lín chōng shǐ bào pìn

诏御史大夫崔琳充使报聘。

réng yú chì lǐng gè shù fēn jiè zhī bēi yuē yǐ gèng bù xiāng qīn

仍于赤岭各竖分界之碑，约以更不相侵。

shí tǔ bō shǐ zòu yún gōng zhǔ qǐng máo shī lǐ jì zuǒ zhuàn wén xuǎn gè yī bù

时吐蕃使奏云：“公主请《毛诗》、《礼记》、《左传》《文选》各一部。

zhì lìng mì shū shěng xiě yǔ zhī

” 制令秘书省写与之。

zhèng zì yú xiū liè shàng shū qǐng yuē

正字于休烈上疏请曰：

chén wén róng dí guó zhī kòu yě

臣闻戎狄，国之寇也；

jīng jí guó zhī diǎn yě

经籍，国之典也。

róng zhī shēng xīn bù kě yǐ wú bèi

戎之生心，不可以无备；

diǎn yǒu héng zhì bù kě yǐ jiǎ rén

典有恒制，不可以假人。

chuán yuē yì bù móu xià yí bù luàn huá

《传》曰：“裔不谋夏，夷不乱华。

suǒ yǐ gé qí fēi xīn zài hu yǒu bèi wú huàn

”所以格其非心，在乎有备无患。

xī dōng píng wáng rù cháo qiú shǐ jì zhū zǐ hàn dì bù yǔ

昔东平王入朝求《史记》、诸子，汉帝不与。

gài yǐ shǐ jì duō bīng móu zhū zǐ zá guǐ shù

盖以《史记》多兵谋，诸子杂诡术。

fu yǐ dōng píng hàn zhī yì qī shàng bù yù shì zhēng zhàn zhī shū jīn xī róng guó zhī kòu chóu qǐ kě yí jīng diǎn zhī shì

夫以东平，汉之懿戚，尚不欲示征战之书，今西戎，国之寇雠，岂可贻经典之事！

qiě chén wén tǔ bō zhī xìng piāo hàn guǒ jué mǐn qíng chí ruì shàn xué bù huí

且臣闻吐蕃之性，剽悍果决，敏情持锐，善学不回。

ruò dá yú shū bì néng zhī zhàn

若达于书，必能知战。

shēn yú shī zé zhī wǔ fū yǒu shī gàn zhī shì

深于《诗》，则知武夫有师干之试；

shēn yú lǐ zé zhī yuè lìng yǒu xīng fèi zhī bīng

深于《礼》，则知月令有兴废之兵；

shēn yú chuán zé zhī yòng shī duō guǐ zhà zhī jì

深于《传》，则知用师多诡诈之计；

shēn yú wén zé zhī wǎng lái yǒu shū xí zhī zhì

深于《文》，则知往来有书檄之制。

hé yì jiè kòu bīng ér zī dào liáng yě

何异借寇兵而资盗粮也！

chén wén lǔ bǐng zhōu lǐ qí bù jiā bīng

臣闻鲁秉周礼，齐不加兵；

wú huò chéng chē chu pí bèn mìng

吴获乘车，楚疲奔命。

yī yǐ shǒu diǎn cún guó yī yǐ sàng fǎ wēi bāng kě qǔ jiàn yě

一以守典存国，一以丧法危邦，可取鉴也。

qiě gōng zhǔ xià jià cóng rén yuǎn shì yì guó hé mù yí lǐ fǎn qiú liáng shū yú chén liào zhī kǒng fēi gōng zhǔ běn yì yě

且公主下嫁从人，远适异国，合慕夷礼，返求良书，愚臣料之，恐非公主本意也。

lǜ yǒu bēn běi zhī lèi quàn jiào yú zhōng

虑有奔北之类，劝教于中。

ruò bì xià lǜ shī fán qíng yǐ bèi guó xìn bì bù dé yǐ qǐng qù chūn qiū

若陛下虑失蕃情，以备国信，必不得已，请去《春秋》。

dāng zhōu dé jì shuāi zhū hóu qiáng shèng lǐ yuè zì chū zhàn fá jiāo xìng qíng wěi yú shì hū shēng biàn zhà yú shì hū qǐ zé yǒu yǐ chén zhào jūn zhī shì qǔ wēi dìng bà zhī míng

当周德既衰，诸侯强盛，礼乐自出，战伐交兴，情伪于是乎生，变诈于是乎起，则有以臣召君之事，取威定霸之名。

ruò yǔ cǐ shū guó zhī huàn yě

若与此书，国之患也。

chuán yuē yú xī qǐng qǔ xiàn pán yīng zhòng ní yuē xī yě bù rú duō yǔ zhī yì

《传》曰： “于奚请曲县鞶缨，仲尼曰：‘惜也，不如多与之邑。

wéi míng yǔ qì bù kě jiǎ rén

惟名与器，不可假人。

dí gù tān lán guì huò yì tǔ zhèng kě xī zhī jǐn qǐ hòu yǐ yù bó hé bì lǜ cóng qí qiú yǐ zī qí zhì

’” 狄固贪婪，贵货易土，正可锡之锦绮，厚以玉帛，何必率从其求，以资其智！

chén tiǎn tāo liè wèi zhí kān mì jí shí tòng jīng diǎn qì zài róng yí

臣忝叨列位，职刊秘籍，实痛经典，弃在戎夷。

mèi sǐ shàng wén wéi bì xià shēn chá

昧死上闻，惟陛下深察。

shū zòu bù xǐng

疏奏不省。

èr shí yī nián yòu zhì gōng bù shàng shū li hào wǎng pìn tǔ bō

二十一年，又制工部尚书李皓往聘吐蕃。

měi táng shǐ rù jìng suǒ zài shèng chén jiǎ bīng jí qí mǎ yǐ qín qí jīng ruì

每唐使入境，所在盛陈甲兵及骑马，以矜其精锐。

èr shí èr nián qiǎn jiàng jūn li quán yú chì lǐng yǔ tǔ bō fēn jiè lì bēi

二十二年，遣将军李佺于赤岭与吐蕃分界立碑。

èr shí sì nián zhēng yuè tǔ bō qiǎn shǐ gòng fāng wù jīn yín qì wán shù bǎi shì jiē xíng zhì qí yì

二十四年正月，吐蕃遣使贡方物金银器玩数百事，皆形制奇异。

shàng lìng liè yú tí xiàng mén wài yǐ shì bǎi liáo

上令列于提象门外，以示百僚。

qí nián tǔ bō xi jī bó lǜ qiǎn shǐ lái gào jí

其年，吐蕃西击勃律，遣使来告急。

shàng shǐ bào tǔ bō lìng qí bà bīng

上使报吐蕃，令其罢兵。

tǔ bō bù shòu zhào suì gōng pò bó lǜ guó shàng shén nù zhī

吐蕃不受诏，遂攻破勃律国，上甚怒之。

shí sàn qí cháng shì cuī xī yì wèi hé xī jié dù shǐ yú liáng zhōu zhèn shǒu

时散骑常侍崔希逸为河西节度使，于凉州镇守。

shí tǔ bō yǔ hàn shù shān wèi jiè zhì shǒu zhuō shǐ

时吐蕃与汉树栅为界，置守捉使。

xī yì wèi tǔ bō jiāng qǐ lì xú yuē liǎng guó hé hǎo hé xū shǒu zhuō fáng rén gēng zhǒng

希逸谓吐蕃将乞力徐曰：“两国和好，何须守捉，妨人耕种。

qǐng jiē ba zhī yǐ chéng yī jiā qǐ bù shàn yě

请皆罢之，以成一家岂不善也？

qǐ lì xú bào yuē cháng shì zhōng hòu bì shì chéng yán

”乞力徐报曰：“常侍忠厚，必是诚言。

dàn kǒng cháo tíng wèi bì jiē xiāng xìn rèn

但恐朝廷未必皆相信任。

wàn yī yǒu rén jiāo jū yǎn wú bù bèi hòu huǐ wú yì yě

万一有人交抅，掩吾不备，后悔无益也。

xī yì gù qǐng zhī suì fā shǐ yǔ qǐ lì xú shā bái gǒu wèi méng gè qù shǒu bèi

”希逸固请之，遂发使与乞力徐杀白狗为盟，各去守备。

yú shì tǔ bō xù mù bèi yě

于是吐蕃畜牧被野。

é ér xī yì qiàn rén sūn huì rù cháo zòu shì huì yù zì yāo qí gōng yīn zòu yán tǔ bō wú bèi ruò fā bīng yǎn zhī bì kè jié

俄而希逸傔人孙诲入朝奏事，诲欲自邀其功，因奏言“吐蕃无备，若发兵掩之，必克捷。

shàng shǐ nèi jǐ shì zhào huì cóng yǔ sūn huì chí wǎng guān chá shì yí

”上使内给事赵惠琮与孙诲驰往观察事宜。

huì cóng děng zhì liáng zhōu suì jiǎo zhào lìng xī yì yǎn xí zhī xī yì bù dé yǐ ér cóng zhī dà pò tǔ bō yú qīng hǎi zhī shàng shā huò shén zhòng qǐ lì xú qīng shēn dùn yì

惠琮等至凉州，遂矫诏令希逸掩袭之，希逸不得已而从之，大破吐蕃于青海之上，杀获甚众，乞力徐轻身遁逸。

huì cóng sūn huì jiē jiā hòu shǎng tǔ bō zì shì fù jué cháo gòng

惠琮、孙诲皆加厚赏，吐蕃自是复绝朝贡。

xī yì yǐ shī xìn yàng yàng zài jūn bù dé zhì

希逸以失信怏怏，在军不得志。

é qiān wèi hé nán yǐn xíng zhì jīng shī yǔ zhào huì cóng jù jiàn bái gǒu wèi suì xiāng cì ér sǐ

俄迁为河南尹，行至京师，与赵惠琮俱见白狗为祟，相次而死。

sūn huì yì yǐ zuì bèi lù

孙诲亦以罪被戮。

zhào yǐ qí zhōu cì shǐ xiāo jiǒng wèi hù bù shì láng pàn liáng zhōu shì dài xī yì wèi hé xī jié dù shǐ

诏以岐州刺史萧炅为户部侍郎判凉州事，代希逸为河西节度使；

shàn zhōu dū dū dù xī wàng wèi lǒng yòu jié dù shǐ

鄯州都督杜希望为陇右节度使；

tài pú qīng wáng hào wèi yì zhōu zhǎng shǐ jiàn nán jié dù shǐ fēn dào jīng lüè yǐ tǎo tǔ bō

太仆卿王昊为益州长史、剑南节度使，分道经略，以讨吐蕃。

réng lìng huǐ qí fēn jiè zhī bēi

仍令毁其分界之碑。

èr shí liù nián sì yuè dù xī wàng lǜ zhòng gōng tǔ bō xīn chéng bá zhī

二十六年四月，杜希望率众攻吐蕃新城，拔之。

yǐ qí chéng wèi wēi wǔ jūn fā bīng yī qiān yǐ zhèn zhī

以其城为威武军，发兵一千以镇之。

qí nián qī yuè xī wàng yòu cóng shàn zhōu fā bīng duó tǔ bō hé qiáo yú hé zuǒ zhù yán quán chéng

其年七月，希望又从鄯州发兵夺吐蕃河桥，于河左筑盐泉城。

tǔ bō jiàng bīng sān wàn rén yǐ jù guān jūn xī wàng yǐn zhòng jī pò zhī yīn yú yán quán chéng zhì zhèn xi jūn

吐蕃将兵三万人以拒官军，希望引众击破之，因于盐泉城置镇西军。

shí wáng hào yòu lǜ jiàn nán bīng mù gōng qí ān róng chéng

时王昊又率剑南兵募攻其安戎城。

xiān yú ān róng chéng zuǒ yòu zhù liǎng chéng yǐ wéi gōng jù zhī suǒ dùn bīng yú péng pó lǐng xià yùn jiàn nán dào zī liáng yǐ shǒu zhī

先于安戎城左右筑两城，以为攻拒之所，顿兵于蓬婆岭下，运剑南道资粮以守之。

qí nián jiǔ yuè tǔ bō xī ruì yǐ jiù ān róng chéng guān jūn dà bài liǎng chéng bìng wèi zéi suǒ xiàn hào tuō shēn zǒu miǎn jiàng shì yǐ xià shù wàn rén jí jūn liáng zī zhàng děng bìng méi yú zéi

其年九月，吐蕃悉锐以救安戎城，官军大败，两城并为贼所陷，昊脱身走免，将士已下数万人及军粮资仗等并没于贼。

hào zuò zuǒ qiān kuò zhōu cì shǐ

昊坐左迁括州刺史。

chū hào zhī zài jūn miù shǎng qí zǐ qián bó wàn jì bìng shàn yǔ zǐ páo děng suǒ fèi jù wàn zuò shì xún yòu zhòng biǎn wèi duān zhōu gāo yào wèi ér sǐ

初，昊之在军，谬赏其子钱帛万计，并擅与紫袍等，所费钜万，坐是寻又重贬为端州高要尉而死。

èr shí qī nián qī yuè tǔ bō yòu kòu bái cǎo ān rén děng jūn chì lín táo shuò fāng děng jūn fēn bīng jiù yuán

二十七年七月，吐蕃又寇白草、安人等军，敕临洮、朔方等军分兵救援。

shí tǔ fán yú zhōng lù tún bīng duàn lín táo jūn zhī lù

时吐蕃于中路屯兵，断临洮军之路。

bái shuǐ jūn shǒu zhuō shǐ gāo jiǎn yú jù shǒu lián xún é ér zéi tuì xiāo jiǒng qiǎn piān jiàng yǎn qí hòu jī pò zhī

白水军守捉使高柬于拒守连旬，俄而贼退，萧炅遣偏将掩其后，击破之。

wáng hào jì bài zhī hòu zhào yǐ huá zhōu cì shǐ zhāng yòu wèi yì zhōu zhǎng shǐ jiàn nán fáng yù shǐ zhǔ kè yuán wài láng zhāng chóu jiān qióng wèi yì zhōu sī mǎ fáng yù fù shǐ

王昊既败之后，诏以华州刺史张宥为益州长史、剑南防御使，主客员外郎章仇兼琼为益州司马、防御副使。

yòu jì wén lì sù wú gōng zhàn zhī cè jiān qióng suì zhuān qí róng shì

宥既文吏，素无攻战之策，兼琼遂专其戎事。

é ér jiān qióng rù zòu shèng chén gōng qǔ ān róng zhī cè

俄而兼琼入奏，盛陈攻取安戎之策。

shàng shén yuè xǐ zhāng yòu wèi guāng lù qīng bá jiān qióng lìng zhī yì zhōu zhǎng shǐ shì dài zhāng yòu jié dù réng wèi zhī qīn huà qǔ chéng zhī jì

上甚悦，徙张宥为光禄卿，拔兼琼令知益州长史事，代张宥节度，仍为之亲画取城之计。

èr shí bā nián chūn jiān qióng mì yǔ ān róng chéng zhōng tǔ bō dí dōu jú jí wéi zhōu bié jià dǒng chéng yàn děng tōng móu

二十八年春，兼琼密与安戎城中吐蕃翟都局及维州别驾董承宴等通谋。

dōu jú děng suì fān chéng guī kuǎn yīn yǐn guān jūn rù chéng jǐn shā tǔ bō jiàng shì shǐ jiān chá yù shǐ xǔ yuǎn lǜ bīng zhèn shǒu

都局等遂翻城归款，因引官军入城，尽杀吐蕃将士，使监察御史许远率兵镇守。

shàng wén zhī shén yuè

上闻之，甚悦。

zhōng shū lìng lǐ lín fǔ děng shàng biǎo yuē fú yǐ tǔ bō cǐ chéng zhèng dāng chōng yào píng xiǎn zì gù shì yǐ kuī biān

中书令李林甫等上表曰：“伏以吐蕃此城，正当冲要，凭险自固，恃以窥边。

jī nián yǐ lái yǐ jù wéi huàn zòng yǒu bǎi wàn zhī zhòng nán yǐ shī gōng

积年以来，蚁聚为患，纵有百万之众，难以施功。

bì xià qīn yū mì cè bù xīng shī lǚ qǐng lìng zhōng shǐ li sī jìng xiǎo yù qiāng zú mò bù huái ēn fān rán gǎi tú zì xiāng móu xiàn

陛下亲纡秘策，不兴师旅，顷令中使李思敬晓喻羌族，莫不怀恩，翻然改图，自相谋陷。

shén suàn yùn yú bù cè ruì lüè tōng yú wèi rán lèi zǎi bū zhū yī zhāo dàng miè

神算运于不测，睿略通于未然，累载逋诛，一朝荡灭。

yòu chén děng jīn rì zòu shì bì xià cóng róng wèn chén děng yuē qīng děng dàn kàn sì yí bù jiǔ dāng jiàn cuī sàng

又臣等今日奏事，陛下从容问臣等曰：‘卿等但看四夷不久当渐摧丧。

dé yīn cái jiàng jù wén róng jié zé zhī shèng yǔ tiān hé yīng rú xiǎng zhì qián gǔ yǐ lái suǒ wèi yǒu yě

’德音才降，遽闻戎捷，则知圣与天合，应如响至，前古以来，所未有也。

qǐng xuān shì bǎi liáo biān zhū shǐ cè

请宣示百僚，编诸史策。

shǒu zhì dá yuē cǐ chéng yí fèng nián zhōng qiāng yǐn tǔ bō suì bèi gù shǒu suì yuè jì jiǔ gōng fá yì duō

”手制答曰：“此城仪凤年中羌引吐蕃，遂被固守，岁月既久，攻伐亦多。

qí dì xiǎn zǔ fēi lì suǒ zhì

其地险阻，非力所制。

cháo tíng qún yì bù hé qǔ zhī

朝廷群议，不合取之。

zhèn yǐ xiǎo fán wú zhī shì xū chǔ zhì shòu yǐ qí jì suǒ yǐ xíng zhī huò bǐ róng xīn guī wǒ chéng shǒu yǒu zú wèi wèi yě

朕以小蕃无知，事须处置，授以奇计，所以行之，获彼戎心，归我城守，有足为慰也。

qí nián shí yuè tǔ bō yòu yǐn zhòng kòu ān róng chéng jí wéi zhōu zhāng chóu jiān qióng qiǎn pí jiàng lǜ zhòng yù zhī réng fā guān zhōng kuò qí yǐ jiù yuán yān

” 其年十月，吐蕃又引众寇安戎城及维州，章仇兼琼遣裨将率众御之，仍发关中彍骑以救援焉。

shí shǔ níng hán zéi jiǔ zhī zì yǐn tuì

时属凝寒，贼久之自引退。

zhào gǎi ān róng chéng wèi píng róng chéng

诏改安戎城为平戎城。

èr shí jiǔ nián chūn jīn chéng gōng zhǔ hōng tǔ bō qiǎn shǐ lái gào āi réng qǐng hé shàng bù xǔ zhī

二十九年春，金城公主薨，吐蕃遣使来告哀，仍请和，上不许之。

shǐ dào shù yuè hòu shǐ wèi gōng zhǔ jǔ āi yú guāng shùn mén wài chuò cháo sān rì

使到数月后，始为公主举哀于光顺门外，辍朝三日。

liù yuè tǔ bō sì shí wàn gōng chéng fēng bǎo zhì hé yuán jūn xi rù cháng níng qiáo zhì ān rén jūn hún yá fēng qí jiāng shèng xī yè yǐ zhòng wǔ qiān gōng ér pò zhī

六月，吐蕃四十万攻承风堡，至河源军，西入长宁桥，至安仁军，浑崖峰骑将盛希液以众五千攻而破之。

shí èr yuè tǔ bō yòu xí shí bǎo chéng jié dù shǐ gài jiā yùn bù néng shǒu xuán zōng fèn zhī

十二月，吐蕃又袭石堡城，节度使盖嘉运不能守，玄宗愤之。

tiān bǎo chū lìng huáng fǔ wéi míng wáng zhōng sì wèi lǒng yòu jié dù jiē bù néng kè

天宝初，令皇甫惟明、王忠嗣为陇右节度，皆不能克。

qī zài yǐ gē shū hàn wèi lǒng yòu jié dù shǐ gōng ér bá zhī gǎi shí bǎo chéng wèi shén wǔ jūn

七载，以哥舒翰为陇右节度使，攻而拔之，改石堡城为神武军。

tiān bǎo shí sì zài zàn pǔ qǐ lí sū lóng liè zàn sǐ dà chén lì qí zi pó xī lóng liè zàn wéi zhǔ fù wèi zàn pǔ

天宝十四载，赞普乞黎苏笼猎赞死，大臣立其子婆悉笼猎赞为主，复为赞普。

xuán zōng qiǎn jīng zhào shǎo yǐn cuī guāng yuǎn jiān yù shǐ zhōng chéng chí jié jī guó xìn cè mìng diào jì zhī

玄宗遣京兆少尹崔光远兼御史中丞，持节赍国信册命吊祭之。

jí hái ér ān lù shān yǐ qiè jù luò yáng yǐ hé lǒng bīng mù lìng gē shū hàn wèi jiāng zhūn tóng guān

及还，而安禄山已窃据洛阳，以河、陇兵募令哥舒翰为将，屯潼关。

xī qín yǐ lǒng shān yǐ xi wèi lǒng xī jùn

昔秦以陇山已西为陇西郡。

hàn huái xiōng nú yú hé yòu zhì gū zāng zhāng yè jiǔ quán yī wú děng jùn

汉怀匈奴于河右，置姑臧、张掖、酒泉、伊吾等郡；

yòu yú qì wài zhì xī yù dū hù kòng yǐn hú guó

又于碛外置西域都护，控引胡国；

yòu fēn lǒng xī wèi jīn chéng xī píng děng jùn zá yǐ dǐ qiāng jū zhī

又分陇西为金城、西平等郡，杂以氐、羌居之。

lì dài sāng luàn bù wéi xián háo suǒ jù zé wèi yuǎn yí qīn fèi

历代丧乱，不为贤豪所据，则为远夷侵废；

dài qiān nián yǐ

迨千年矣。

wǔ dé chū

武德初。

xuē rén gǎo yǎn yǒu lǒng shàng zhī de zhì yú hé lǔ

薛仁杲奄有陇上之地，至于河虏。

li fū jǐn yǒu liáng zhōu zhī yù tōng yú qì wài

李敷尽有凉州之域，通于碛外。

zhēn guàn zhōng lǐ jìng pò tǔ yù hún hóu jūn jí píng gāo chāng ā shǐ nà shè ěr kāi xī yù zhì sì zhèn

贞观中，李靖破吐谷浑，侯君集平高昌，阿史那社尔开西域，置四镇。

qián wáng zhī suǒ wèi fú jǐn wéi chén qiè qín hàn zhī fēng yù de yì qí tǔ jìng yé

前王之所未伏，尽为臣妾，秦、汉之封域，得议其土境耶！

yú shì suì diào shān dōng dīng nán wèi shù zú zēng bó wèi jūn zī yǒu tún tián yǐ zī qiǔ liáng mù shǐ yǐ miǎn yáng mǎ

于是岁调山东丁男为戍卒，缯帛为军资，有屯田以资糗粮，牧使以娩羊马。

dà jūn wàn rén xiǎo jūn qiān rén fēng shù luó zú wàn lǐ xiāng jì yǐ què yú qiáng dí

大军万人，小军千人，烽戍逻卒，万里相继，以却于强敌。

lǒng yòu shàn zhōu wèi jié dù

陇右鄯州为节度。

hé xī liáng zhōu wèi jié dù

河西凉州为节度。

ān xī běi tíng yì zhì jié dù guān nèi zé yú líng zhōu zhì shuò fāng jié dù yòu yǒu shòu xiáng chéng chán yú dū hù tíng wèi zhī fān wèi

安西、北庭亦置节度，关内则于灵州置朔方节度，又有受降城、单于都护庭为之籓卫。

jí tóng guān shī shǒu hé luò zǔ bīng yú shì jǐn zhēng hé lǒng shuò fāng zhī jiāng zhèn bīng rù jìng guó nàn wèi zhī xíng yíng

及潼关失守，河洛阻兵，于是尽征河陇、朔方之将镇兵入靖国难，谓之行营。

nǎng shí jūn yíng biān zhōu wú bèi yù yǐ

曩时军营边州无备预矣。

qián yuán zhī hòu tǔ bō chéng wǒ jiàn xì rì cù biān chéng huò wèi lǔ lüě shāng shā huò zhuǎn sǐ gōu hè

乾元之后，吐蕃乘我间隙，日蹙边城，或为虏掠伤杀，或转死沟壑。

shù nián zhī hòu fèng xiáng zhī xi bīn zhōu zhī běi jǐn fán róng zhī jìng yān mò zhě shù shí zhōu

数年之后，凤翔之西，邠州之北，尽蕃戎之境，淹没者数十州。

sù zōng yuán nián jiàn yín yuè jiǎ chén tǔ bō qiǎn shǐ lái cháo qǐng hé chì zǎi xiàng guō zi yí xiāo huá péi zūn qìng děng yú zhōng shū shè yàn

肃宗元年建寅月甲辰，吐蕃遣使来朝请和，敕宰相郭子仪、萧华、裴遵庆等于中书设宴。

jiāng yì guāng yǔ sì wèi méng shì shǐ zhě yún fán fǎ méng shì qǔ sān shēng xuè shà zhī wú xiàng fó sì zhī shì qǐng míng rì xū yú hóng lú sì shà xuè yǐ shēn fán róng zhī lǐ

将诣光宇寺为盟誓，使者云：蕃法盟誓，取三牲血歃之，无向佛寺之事，请明日须于鸿胪寺歃血，以申蕃戎之礼。

cóng zhī

从之。

bǎo yìng yuán nián liù yuè tǔ bō shǐ zhú fān mǎng ěr děng èr rén gòng fāng wù rù cháo nǎi yú yán yīng diàn yǐn jiàn láo cì gè yǒu chà

宝应元年六月，吐蕃使烛番、莽耳等二人贡方物入朝，乃于延英殿引见，劳赐各有差。

ér jiàn nán xī shān yòu yǔ tǔ bō dǐ qiāng lín jiē wǔ dé yǐ lái kāi zhì zhōu xiàn lì jūn fáng jí hàn zhī zé lù qián yuán zhī hòu yì xiàn yú tǔ bō

而剑南西山又与吐蕃、氐、羌邻接，武德以来，开置州县，立军防，即汉之笮路，乾元之后，亦陷于吐蕃。

bǎo qìng èr nián sān yuè qiǎn zuǒ sàn qí cháng shì jiān yù shǐ dài fū li zhī fāng zuǒ shù zǐ jiān yù shǐ zhōng chéng cuī lún shǐ yú tǔ bō zhì qí jìng ér liú zhī

宝庆二年三月，遣左散骑常侍兼御史大夫李之芳、左庶子兼御史中丞崔伦使于吐蕃，至其境而留之。

guǎng dé yuán nián jiǔ yuè tǔ bō kòu xiàn jīng zhōu

广德元年九月，吐蕃寇陷泾州。

shí yuè kòu bīn zhōu yòu xiàn fèng tiān xiàn

十月，寇邠州，又陷奉天县。

qiǎn zhōng shū lìng guō zi yí xi yù

遣中书令郭子仪西御。

tǔ bō yǐ tǔ yù hún dǎng xiàng qiāng zhī zhòng èr shí yú wàn zì lóng guāng dù ér dōng

吐蕃以吐谷浑、党项羌之众二十余万，自龙光度而东。

guō zi yí tuì jūn chē jià xìng shǎn zhōu jīng shī shī shǒu

郭子仪退军，车驾幸陕州，京师失守。

xiáng jiàng gāo huī yǐn tǔ bō rù shàng dōu chéng yǔ tǔ bō dà jiàng mǎ zhòng yīng děng lì gù bīn wáng nán guǎng wǔ wáng chéng hóng wèi dì lì nián hào dà shè shǔ zhì guān yuán xún yǐ sī fēng cuī guī děng wéi xiāng

降将高晖引吐蕃入上都城，与吐蕃大将马重英等立故邠王男广武王承宏为帝，立年号，大赦，署置官员，寻以司封崔瑰等为相。

guō zi yí tuì jūn nán bǎo shāng zhōu tǔ bō jū chéng shí wǔ rì tuì guān jūn shōu shàng dōu yǐ guō zi yí wèi liú shǒu

郭子仪退军南保商州，吐蕃居城十五日退，官军收上都，以郭子仪为留守。

chū chē jià dōng xìng yì guān qī lǐ jǐn nán tóu jīng xiāng jí yǐn cuàn shān gǔ yú shì liù jūn jiàng shì chí bīng piāo jié suǒ zài zǔ jué

初，车驾东幸，衣冠戚里尽南投荆襄及隐窜山谷，于是六军将士持兵剽劫，所在阻绝。

guō zi yí lǐng bù qǔ shù bǎi rén jí qí qī zǐ pú cóng nán rù niú xīn gǔ tuó mǎ chē niú shù bǎi liǎng zi yí chí liú wèi zhī suǒ shì

郭子仪领部曲数百人及其妻子仆从南入牛心谷，驼马车牛数百两，子仪迟留，未知所适。

xíng jūn pàn guān zhōng shū shè rén wáng yán chāng jiān chá yù shǐ li è wèi zi yí yuē lìng gōng shēn wéi yuán shuài zhǔ shàng meng chen yú wài jiā guó zhī shì yī zhì yú cǐ

行军判官、中书舍人王延昌、监察御史李萼谓子仪曰：“令公身为元帅，主上蒙尘于外，家国之事，一至于此。

jīn tǔ bō zhī shì rì bī qǐ kě huái ān yú gǔ zhōng hé bù nán qū shāng zhōu jiàn fù xíng zài

今吐蕃之势日逼，岂可怀安于谷中，何不南趋商州，渐赴行在。

zi yí jù cóng zhī

”子仪遽从之。

yán chāng yuē tǔ bō zhī lìng gōng nán xíng bì fēn bīng lái bī ruò dāng dà lù shì jí wēi yǐ

延昌曰：“吐蕃知令公南行，必分兵来逼，若当大路，事即危矣。

bù rú qǔ yù shān lù ér qù chū qí bù yì

不如取玉山路而去，出其不意。

zi yí yòu cóng zhī

”子仪又从之。

yán chāng yǔ li è jiē cóng zǐ yí zi yí zhī duì qiān yú rén shān lù xiá ài lián yán bǎi yú lǐ rén bù dé chí

延昌与李萼皆从子仪，子仪之队千余人，山路狭隘，连延百余里，人不得驰。

yán chāng yǔ è kǒng xiá jìng bèi zhuī qián hòu bù xiāng jiù zhì dǎo huí kǒu suì yǔ zi yí bié xíng yú jué jiàn dēng qī pán qū yú shāng zhōu

延昌与萼恐狭径被追，前后不相救，至倒回口，遂与子仪别行，逾绝涧，登七盘，趋于商州。

xiān shì liù jūn jiāng zhāng zhī jié yǔ huī xià shù bǎi rén zì jīng chéng bēn yú shāng zhōu dà lüè bì nàn cháo guān shì shù jí jū rén zī cái ān mǎ yǐ yǒu rì yǐ

先是，六军将张知节与麾下数百人自京城奔于商州，大掠避难朝官、士庶及居人资财鞍马，已有日矣。

yán chāng yǔ è jì zhì shuō zhī jié yuē jiāng jūn shēn zhǎng jìn bīng jūn bài ér bù fù xíng zài yòu zì qí xià lǔ lüě hé suǒ guī hu

延昌与萼既至，说知节曰：“将军身掌禁兵，军败而不赴行在，又恣其下虏掠，何所归乎？

jīn guō lìng gōng yuán shuài yě yǐ yù zhì luò nán jiāng jūn ruò zhěng dùn shì zú yù yǐ huò fú qǐng lìng gōng lái fǔ zhī yǐ tú shōu cháng ān cǐ zé jiāng jūn fēi cháng zhī gōng yě

今郭令公元帅也，已欲至洛南，将军若整顿士卒，喻以祸福，请令公来抚之，以图收长安，此则将军非常之功也。

zhī jié dà yuè

”知节大悦。

qí shí zhū jūn jiāng zāng xī ràng gāo shēng péng tǐ yíng li wéi shēn děng shù rén gè yǒu bù qǔ lǜ qí shù shí qí xiāng cì ér zhì yòu cóng qí jì jiē xiāng shuài wèi jūn yuē bù qīn bào

其时诸军将臧希让、高升、彭体盈、李惟诜等数人，各有部曲，率其数十骑，相次而至，又从其计，皆相率为军，约不侵暴。

yán chāng liú yú jūn zhōng zhǔ yuē è yǐ shù qí wǎng yíng zi yí qù luò nán shí yú lǐ jí zhī suì yǔ zi yí huí zhì shāng zhōu

延昌留于军中主约，萼以数骑往迎子仪，去洛南十余里，及之，遂与子仪回至商州。

zhū jiāng dà xǐ jiē zūn qí yuē shù

诸将大喜，皆遵其约束。

tǔ bō jiāng rù jīng shī yě qián guāng lù qīng yīn zhòng qīng táo nàn ér chū ān mǎ yī fú jǐn wèi tǔ zéi suǒ lüè

吐蕃将入京师也，前光禄卿殷仲卿逃难而出，鞍马衣服尽为土贼所掠。

zhòng qīng zhì lán tián jiū hé sǎn bīng jí zhū xiāo yǒng yuàn cóng zhě bǎi yú rén nán bǎo lán tián yǐ jù tǔ bō qí zhòng jiàn zhèn zhì yú qiān rén

仲卿至蓝田，纠合散兵及诸骁勇愿从者百余人，南保蓝田，以拒吐蕃，其众渐振，至于千人。

zi yí jì zhì shāng zhōu wèi zhī zhòng qīng zhī jǔ mù rén wǎng tàn zéi shì

子仪既至商州，未知仲卿之举，募人往探贼势。

yǔ lín jiāng jūn zhǎng sūn quán xù qǐng xíng yǐ èr bǎi qí lì zhī

羽林将军长孙全绪请行，以二百骑隶之。

yòu lìng tài zǐ bīn kè dì wǔ qí shè jīng zhào yǐn tóng shōu cháng ān

又令太子宾客第五琦摄京兆尹，同收长安。

quán xù zhì hán gōng duī zhòu zé jī gǔ guǎng zhāng qí zhì yè zé duō rán huǒ yǐ yí tǔ bō

全绪至韩公堆，昼则击鼓，广张旗帜，夜则多燃火，以疑吐蕃。

zhòng qīng tàn zhī guān jūn qí shì yì zhuàng

仲卿探知官军，其势益壮。

suì xiāng wéi biǎo lǐ yǐ zhuàng wén yú zi yí

遂相为表里，以状闻于子仪。

zhòng qīng shuài èr bǎi yú qí yóu yì zhí dù chǎn shuǐ

仲卿帅二百余骑游奕，直渡浐水。

tǔ bō jù wèn bǎi xìng bǎi xìng jiē dài zhī yuē guō lìng gōng zì shāng zhōu lǐng zhòng què shōu cháng ān dà jūn bù zhī qí shù

吐蕃惧，问百姓，百姓皆绐之曰： “郭令公自商州领众却收长安，大军不知其数。

zéi yǐ wéi rán suì chōu jūn ér hái yú zhòng shàng zài chéng

”贼以为然，遂抽军而还，余众尚在城。

jūn jiāng wáng fǔ jí yù shǐ dài fū wáng zhòng shēng dùn bīng zì yuàn zhōng rù chuí gǔ dà hū zhòng qīng zhī shī yòu rù chéng tǔ fán jiē bēn zǒu nǎi shōu shàng dōu

军将王抚及御史大夫王仲升顿兵自苑中入，椎鼓大呼，仲卿之师又入城，吐蕃皆奔走，乃收上都。

guō zi yí chéng zhī gǔ xíng rù cháng ān rén xīn nǎi ān

郭子仪乘之，鼓行入长安，人心乃安。

tǔ bō tuì zhì fèng xiáng jié dù sūn zhì zhí bì mén jù zhī tǔ bō wéi shǒu shù rì

吐蕃退至凤翔，节度孙志直闭门拒之，吐蕃围守数日。

huì zhèn xi jié dù jiān yù shǐ zhōng chéng mǎ lín lǐng jīng qí qiān yú zì hé xī jiù yáng zhì liè huí yǐn bīng rù chéng

会镇西节度、兼御史中丞马璘领精骑千余自河西救杨志烈回，引兵入城。

chí míng dān qí chí mǎn zhí chōng zéi zhòng zuǒ yòu yuàn cóng zhě bǎi yú qí

迟明，单骑持满，直冲贼众，左右愿从者百余骑。

lín fèn jī dà hū zéi tú pī mǐ wú gǎn dāng zhě zéi pí ér guī

璘奋击大呼，贼徒披靡，无敢当者，贼疲而归。

zéi zhòng shì qí xiāo yǒng yì rì yòu bī chéng qǐng zhàn

贼众恃其骁勇，翌日又逼城请战。

lín pī jiǎ kāi xuán mén zéi nǎi chōu tuì

璘披甲开悬门，贼乃抽退。

jiē yuē cǐ jiāng bù xī sǐ bù kě dāng qiě bì zhī

皆曰：“此将不惜死不可当，且避之。

yòu fù jū yuán huì chéng wèi zhī de

” 又复居原、会、成、渭之地。

shí èr yuè shèng yú hái shàng dōu

十二月，乘舆还上都。

èr nián wǔ yuè fàng li zhī fāng hái

二年五月，放李之芳还。

jiǔ yuè pàn jiāng pú yè dà níng jùn wáng pū gù huái ēn zì líng wǔ qiǎn qí dǎng fàn zhì chéng rèn fū děng yǐn tǔ bō tǔ yù hún zhī zhòng lái fàn wáng jī

九月，叛将仆射、大宁郡王仆固怀恩自灵武遣其党范志诚、任敷等引吐蕃、吐谷浑之众来犯王畿。

shí yuè huái ēn zhī zhòng zhì bīn zhōu tiǎo zhàn jié dù bái xiào dé jí fù yuán shuài xiān fēng guō fēng yīng chéng jù zhī yǐ cuò qí fēng

十月，怀恩之众至邠州挑战，节度白孝德及副元帅先锋郭锋婴城拒之，以挫其锋。

zéi zhòng suì bī fèng tiān xiàn xi èr shí lǐ wèi yíng guō zi yí zhūn yú fèng tiān yòu àn jūn bù zhàn

贼众遂逼奉天县西二十里为营，郭子仪屯于奉天，又按军不战。

guō fēng yú bīn zhōu xi sān shí lǐ lìng jīng qí èr bǎi wǔ shí rén bù zú wǔ shí rén zhuó huái ēn yíng pò wǔ qiān zhòng zhǎn shǒu qiān yú jí shēng qín bā shí wǔ rén jiàng qí dà jiāng sì rén wèi wǔ bǎi pǐ

郭锋于邠州西三十里，令精骑二百五十人、步卒五十人斫怀恩营，破五千众，斩首千余级，生擒八十五人，降其大将四人，为五百匹。

shí yī yuè pú gù huái ēn yǐn tǔ bō zhī zhòng tuì

十一月，仆固怀恩引吐蕃之众退。

guǎng dé èr nián hé xī jié dù yáng zhì liè bèi wéi shǒu shù nián yǐ gū chéng wú yuán nǎi tiào shēn xi tóu gān zhōu liáng zhōu yòu xiàn yú kòu

广德二年，河西节度杨志烈被围，守数年，以孤城无援，乃跳身西投甘州，凉州又陷于寇。

yǒng tài yuán nián sān yuè tǔ bō qǐng hé qiǎn zǎi xiàng yuán zài dù hóng jiàn děng yú xìng táng sì yǔ zhī méng ér ba

永泰元年三月，吐蕃请和，遣宰相元载、杜鸿渐等于兴唐寺与之盟而罢。

qiū jiǔ yuè pú gù huái ēn yòu tǔ bō huí hé zhī zhòng nán fàn wáng jī

秋九月，仆固怀恩诱吐蕃、回纥之众，南犯王畿。

tǔ bō dà jiàng shàng jié xi zàn mó shàng xi dōng zàn shàng yě xi jí mǎ zhòng yīng lǜ èr shí wàn zhòng zhì fèng tiān jiè bīn zhōu jié dù shǐ bái xiào dé bù néng yù jīng chéng jiè yán

吐蕃大将尚结息赞磨、尚息东赞、尚野息及马重英率二十万众至奉天界，邠州节度使白孝德不能御，京城戒严。

xiān shì shuò fāng xiān fēng bīng mǎ shǐ hún rì jìn sūn shǒu liàng tún jūn yú fèng tiān yǐ jù zhī yú shì zhào zhuī fù yuán shuài guō zi yí yú hé zhōng fǔ lǐng zhòng fù yuán zhūn yú jīng yáng zhū jiāng gè tún shǒu yào hài

先是，朔方先锋兵马使浑日进、孙守亮屯军于奉天以拒之，于是诏追副元帅郭子仪于河中府领众赴援，屯于泾阳，诸将各屯守要害。

chū tǔ bō liè yíng fèng tiān hún rì jìn dān qí chōng zhī xiāo qí èr bǎi rén jì jìn chōng tū qí yíng zuǒ yòu jī cì zéi tú jīng hài wú bù yīng xián ér bì

初，吐蕃列营奉天，浑日进单骑冲之，骁骑二百人继进，冲突其营，左右击刺，贼徒惊骇，无不应弦而毙。

rì jìn xié yī fán jiāng yuè mǎ ér guī fán jiāng fèn shēn shī qí sā fàn yī

日进挟一蕃将，跃马而归，蕃将奋身，失其撒饭一。

rì jìn zhī zhòng wú zhōng fēng dī zhě jūn zhōng wàng ér yì zhèn

日进之众，无中锋镝者，军中望而益振。

míng rì tǔ bō xī zhòng wéi zhī rì jìn mìng pāo chē jiā shí tóu zhī zá yǐ gōng nǔ zéi sǐ shāng zhòng

明日，吐蕃悉众围之，日进命抛车夹石投之，杂以弓弩，贼死伤众。

shù rì liǎn jūn huí yíng

数日，敛军回营。

xún yòu rì jìn yè zhuó zéi yíng yú liáng mǔ shén xià shā qiān yú rén shēng qín wǔ bǎi rén huò tuó mǎ qì xiè

寻又日进夜斫贼营于梁母神下，杀千余人，生擒五百人，获驼马器械。

shàng yòu xià zhào qīn zhēng kuò cháo guān mǎ jīng chéng zhì tuán liàn

上又下诏亲征，括朝官马，京城置团练。

zhèn xi jié dù mǎ lín yù tǔ bō yóu yì sì bǎi yú rén yú wǔ gōng dōng yuán shǐ wǔ shí rén jī ér jǐn shā zhī wú jiào lèi

镇西节度马璘遇吐蕃游奕四百余人于武功东原，使五十人击而尽杀之，无噍类。

zì shí qī rì zhì èr shí wǔ rì wǎn jì shǐ zhǐ yì zhě yǐ wèi tiān zhù

自十七日至二十五日晚际始止，议者以为天助。

tǔ bō yí yíng yú lǐ quán xiàn jiǔ liú shān běi yīn gōng lüě lǐ quán

吐蕃移营于醴泉县九飗山北，因攻掠醴泉。

jīng chéng dà hài rén jiē kōng shì dà hù záo dòu yǐ chū

京城大骇，人皆空室，大户凿窦以出。

nì dǎng rèn fū yǐ bīng wǔ qiān yú rén fàn bái shuǐ xiàn

逆党任敷以兵五千余人犯白水县。

hún rì jìn lù bù ér zhì zhūn yú fèng tiān mǎ wéi diàn

浑日进露布而至，屯于奉天马嵬店。

jīn yuè shí jiǔ rì yǐ hòu zhì èr shí wǔ rì yǐ qián jiāo zhàn èr bǎi yú zhèn pò tǔ bō yī wàn yú zhòng zhǎn shǒu wǔ qiān jí shēng qín yī bǎi liù shí rén mǎ yī qiān èr bǎi sì shí èr pǐ tuo yī bǎi yī shí wǔ tóu qì xiè fān qí gòng sān wàn yú shì

今月十九日已后至二十五日已前，交战二百余阵，破吐蕃一万余众，斩首五千级，生擒一百六十人，马一千二百四十二匹，驼一百一十五头，器械、幡旗共三万余事。

cháo guān zhèn jù jiā kǒu huí bì zhě shí shì bā jiǔ jìn zhī bù zhǐ

朝官震惧，家口回避者十室八九，禁之不止。

zì qián nián tǔ bō fàn wáng jī hòu yú zhōng wèi qiáo hù fēng chéng yǐ yíng bīng zhì shì gōng bì

自前年吐蕃犯王畿后，于中渭桥鄠丰城以营兵，至是功毕。

tǔ bō tuì zhì yǒng shòu běi yù huí hé zhī zhòng suī wén huái ēn sǐ jiē bèi qí zhòng xiāng yòu ér bēn fù lái kòu

吐蕃退至永寿北，遇回纥之众，虽闻怀恩死，皆悖其众，相诱而奔，复来寇。

zhì fèng tiān liǎng fán cāi èr zhēng zhǎng bié wèi yíng lěi

至奉天，两蕃猜贰争长，别为营垒。

tǔ bō yóu yì zhì yáo dǐ tǔ bō yòu zhì mǎ wéi diàn yīn zòng huǒ fén jū rén lú shè ér tuì

吐蕃游奕至窑底，吐蕃又至马嵬店，因纵火焚居人庐舍而退。

huí hé sān qiān qí yì jīng yáng jiàng kuǎn qǐng jī tǔ bō wèi xiào zi yí xǔ zhī

回纥三千骑诣泾阳降款，请击吐蕃为效，子仪许之。

yú shì shuò fāng xiān fēng bīng mǎ shǐ kāi fǔ nán yáng jùn wáng bái yuán guāng yǔ huí hé hé yú jīng yáng líng tái xiàn dōng wǔ shí lǐ gōng pò tǔ bō

于是朔方先锋兵马使开府南阳郡王白元光与回纥合于泾阳灵台县东五十里，攻破吐蕃。

zhǎn shǒu jí shēng qín huò tuó mǎ niú yáng shén zhòng

斩首及生擒获驼马牛羊甚众。

shàng tíng qīn zhēng jīng shī jiě yán zǎi xiàng shàng biǎo chēng hè

上停亲征，京师解严，宰相上表称贺。

tǔ bō xià

吐蕃下

yǒng tài èr nián èr yuè mìng dà lǐ shǎo qīng jiān yù shǐ zhōng chéng yáng jì xiū hǎo yú tǔ bō

永泰二年二月，命大理少卿、兼御史中丞杨济修好于吐蕃。

sì yuè tǔ bō qiǎn shǒu lǐng lùn qì cáng děng bǎi yú rén suí jì lái cháo qiě xiè shēn hǎo

四月，吐蕃遣首领论泣藏等百余人随济来朝，且谢申好。

dà lì èr nián shí yuè líng zhōu pò tǔ bō èr wàn yú zhòng shēng qín wǔ bǎi rén huò mǎ yī qiān wǔ bǎi pǐ

大历二年十月，灵州破吐蕃二万余众，生擒五百人，获马一千五百匹。

shí yī yuè hé fān shǐ jiǎn jiào hù bù shàng shū jiān yù shǐ dài fū xuē jǐng xian zì tǔ bō shǐ hái shǒu lǐng lùn qì líng suí jǐng xian lái cháo

十一月，和蕃使、检校户部尚书、兼御史大夫薛景仙自吐蕃使还，首领论泣陵随景仙来朝。

jǐng xiān zòu yún zàn pǔ qǐng yǐ fèng lín guān wèi jiè

景仙奏云：“赞普请以凤林关为界。

é yòu qiǎn shǐ lù xī děng shí wǔ rén lái cháo

”俄又遣使路悉等十五人来朝。

sān nián bā yuè tǔ bō shí wàn kòu líng wǔ dà jiàng shàng xī mó kòu bīn zhōu

三年八月，吐蕃十万寇灵武，大将尚悉摩寇邠州。

bīn níng jié dù shǐ mǎ lín pò èr wàn yú zhòng qín qí fú yǐ xiàn zhī

邠宁节度使马璘破二万余众，擒其俘以献之。

jiǔ yuè kòu líng zhōu shuò fāng qí jiāng bái yuán guāng pò zhī

九月，寇灵州，朔方骑将白元光破之。

é yòu fù pò èr wàn zhòng yú lóu wǔ huò yáng mǎ shù qiān jì

俄又复破二万众于娄武，获羊马数千计。

guān nèi fù yuán shuài guō zi yí yú líng zhōu pò tǔ bō liù wàn yú zhòng

关内副元帅郭子仪于灵州破吐蕃六万余众。

shí èr yuè yǐ fán kòu suì fàn xī jiāng zēng xiū zhèn shǒu nǎi yí mǎ lín zhèn jīng zhōu réng wèi jīng yuán jié dù shǐ

十二月，以蕃寇岁犯西疆，增修镇守，乃移马璘镇泾州，仍为泾原节度使。

jiàn nán xi chuān yì pò tǔ bō wàn yú zhòng

剑南西川亦破吐蕃万余众。

wǔ nián wǔ yuè xǐ zhì ān xī zhí jìng gōng wǔ zhōu yú shān líng yào hài zhī dì yǐ bèi tǔ fán

五年五月，徙置安、悉、拓、静、恭五州于山陵要害之地，以备吐蕃。

bā nián qiū tǔ bō liù wàn qí kòu líng wǔ róu jiàn wǒ hé jià ér qù

八年秋，吐蕃六万骑寇灵武，蹂践我禾稼而去。

shí yuè kòu jīng bīn děng zhōu guō zi yí qiǎn xiān fēng jiāng hún jiān yǔ zéi zhàn yú yí lù wǒ shī bù lì fù jiāng shǐ jí děng sān rén sǐ zhī cūn shù jū rén wèi qū lüě zhě fán qiān yú rén

十月，寇泾、邠等州，郭子仪遣先锋将浑瑊与贼战于宜禄，我师不利，副将史籍等三人死之，村墅居人为驱掠者凡千余人。

shì yè jiān shōu hé sàn zú xí zéi yíng huì mǎ lín yì xí qí zī zhòng fán shā shù qiān rén zéi suì kuì

是夜，瑊收合散卒袭贼营，会马璘亦袭其辎重，凡杀数千人，贼遂溃。

zi yí dà pò tǔ bō shí yú wàn zhòng

子仪大破吐蕃十余万众。

chū tǔ bō fàn wǒ bīn jiāo mǎ lín yǐ jīng zú èr qiān yú rén qián yè yǎn zéi yíng shè zéi bào pí jiāng zhōng mù zéi zhòng fú zhī hào qì suì jǔ yíng dùn qù

初，吐蕃犯我邠郊，马璘以精卒二千余人潜夜掩贼营，射贼豹皮将中目，贼众扶之号泣，遂举营遁去。

lín yīn shōu huò shuò fāng bīng jiàn èr bǎi yú rén bǎi xìng qī bǎi yú rén tuó mǎ shù bǎi pǐ

璘因收获朔方兵健二百余人，百姓七百余人，驼马数百匹。

jiǔ nián sì yuè yǐ tǔ bō qīn rǎo yù wèi biān bèi nǎi jiàng chì

九年四月，以吐蕃侵扰，预为边备，乃降敕：

yi lìng zǐ yí yǐ shàng jùn běi dì sì sài wǔ yuán yì qú jī hú xiān bēi zá zhǒng bù mǎ wǔ wàn zhòng yán huì xún yì kè zhuàng jiù jūn

宜令子仪以上郡、北地、四塞、五原、义渠、稽胡、鲜卑杂种步马五万众，严会栒邑，克壮旧军。

bào yù yǐ jìn zhī gāo dōu hán zhī shàng dǎng hé huáng yì tú qiān lǒng shào nián fán sān wàn zhòng héng jué gāo bì xié jiè lián yíng

抱玉以晋之高都，韩之上党，河、湟义徒，汧、陇少年，凡三万众，横绝高壁，斜界连营。

mǎ lín yǐ xī yù qián tíng chē shī hòu bù jiān guǎng wǔ zhī shù xià cài zhī yáo fán sān wàn zhòng zhūn yú sì zhōng zhāng dà jūn zhī yuán

马璘以西域前庭，车师后部，兼广武之戍，下蔡之徭，凡三万众，屯于泗中，张大军之援。

zhōng chéng yǐ wǔ luò bié shòu yòu dì qí fēng fán èr wàn zhòng chū qí yáng ér běi huì

忠诚以武落别授，右地奇锋，凡二万众，出岐阳而北会。

xī ràng yǐ sān fǔ tài cháng zhī tú liù jùn liáng jiā zhī zǐ zì wèi shàng ér xi hé biàn sòng zī qīng hé yáng yōu jì zǒng sì wàn zhòng fēn liè qián hòu

希让以三辅太常之徒，六郡良家之子，自渭上而西合汴宋、淄青、河阳、幽蓟，总四万众，分列前后。

wèi bó chéng dé zhāo yì yǒng píng zǒng liù wàn zhòng dà shū zuǒ yòu

魏博、成德、昭义、永平总六万众，大舒左右。

zhèn nèi zhěng jìn lǚ qīn shì zhū jiāng zī yǐ qiān jīn zhī fèi xī yǐ liù mù zhī mǎ

朕内整禁旅，亲誓诸将，资以千金之费，锡以六牧之马。

qí róng zhuāng zhàn qì jūn yòng biān chǔ gè yǒu sī cún sù jiē jīng bàn

其戎装战器，军用边储，各有司存，素皆精办。

zī ěr jiàng xiàng wén wǔ xuān lì zhī chén fu shī kè zài hé shàn zhàn bù zhèn gè yi bǎo jù jiāng jiè tún jù yào chōng chì hòu wéi míng shǒu wěi xiāng yìng

咨尔将相文武宣力之臣，夫师克在和，善战不阵，各宜保据疆界，屯据要冲，斥堠惟明，首尾相应。

ruò jì huǐ guò hé bì láo rén

若既悔过，何必劳人；

rú huò bù gōng zì dāng fá zuì

如或不恭，自当伐罪。

rán hòu juàn qiú tǒng yī yǐ zhì zhū jūn

然后眷求统一，以制诸军。

jìn qǔ zhī yi sì yú hòu mìng

进取之宜，俟于后命。

shí yī nián zhēng yuè jiàn nán jié dù shǐ cuī níng dà pò tǔ bō gù hóng děng sì jié dù jiān tū jué tǔ hún dǐ mán qiāng dǎng xiàng děng èr shí yú wàn zhòng zhǎn shǒu wàn yú jí shēng qín gé chéng bīng mǎ shǐ yī qiān sān bǎi wǔ shí rén xiàn yú quē xià

十一年正月，剑南节度使崔宁大破吐蕃故洪等四节度兼突厥、吐浑、氐、蛮、羌、党项等二十余万众，斩首万余级，生擒葛城兵马使一千三百五十人，献于阙下。

niú yáng jí jūn zī qì xiè bù kě shèng jì

牛羊及军资器械，不可胜纪。

shí èr nián jiǔ yuè rù kòu fang zhōu lüè dǎng xiàng yáng mǎ ér qù

十二年九月，入寇坊州，掠党项羊马而去。

shí yuè cuī níng pò tǔ bō wàng hàn chéng

十月，崔宁破吐蕃望汉城。

shí sì nián bā yuè mìng tài cháng shǎo qīng wéi lún chí jié shǐ tǔ bō tǒng fán fú wǔ bǎi rén guī zhī

十四年八月，命太常少卿韦伦持节使吐蕃，统蕃俘五百人归之。

shí yuè tǔ bō lǜ nán mán zhòng èr shí wàn lái kòu yī rù mào zhōu guò wèn chuān jí guàn kǒu

十月，吐蕃率南蛮众二十万来寇：一入茂州，过汶川及灌口；

yī rù fú wén guò fāng wéi bái bà

一入扶、文，过方维、白坝；

yī zì lí yā guò qióng xiá guān lián xiàn jùn yì

一自黎、雅过邛峡关，连陷郡邑。

nǎi fā jìn bīng sì qiān rén jí yōu zhōu bīng wǔ qiān rén tóng tǎo dà pò zhī

乃发禁兵四千人及幽州兵五千人同讨，大破之。

jiàn zhōng yuán nián sì yuè wéi lún zhì

建中元年四月，韦伦至。

zì dà lì zhōng pìn shǐ qián hòu shù bèi jiē liú zhī bù qiǎn

自大历中聘使前后数辈，皆留之不遣。

fú huò qí rén bì qiǎn zhōng guān bù tǒng xǐ jiāng lǐng yīn yuán qiú cái jí jǐ yǎng zhī fèi bù shèng qí bì

俘获其人，必遣中官部统徙江、岭，因缘求财及给养之费，不胜其弊。

qù nián dōng tǔ bō dà xīng shī yǐ sān dào lái qīn huì dé zōng chū jí wèi

去年冬，吐蕃大兴师以三道来侵，会德宗初即位；

yǐ dé suí sì fāng zhēng qí fú qiú wǔ bǎi yú rén gè gěi yī yī xí shǐ lún tǒng hái qí guó yǔ zhī yuē hé chì biān jiāng wú de qīn fá

以德绥四方，征其俘囚五百余人，各给衣一袭，使伦统还其国，与之约和，敕边将无得侵伐。

tǔ bō shǐ wén guī qí rén bù zhī xìn jí fán fú rù jìng bù luò jiē wèi wēi huái huì

吐蕃始闻归其人，不之信，及蕃俘入境，部落皆畏威怀惠。

qí zàn pǔ qǐ lì zàn wèi lún yuē bù zhī shì lái yě ér yǒu sān hèn nài hé

其赞普乞立赞谓伦曰：“不知是来也，而有三恨，奈何？

lún yuē wèi dá suǒ wèi

”伦曰： “未达所谓。

qǐ lì zàn yuē bù zhī dà guó zhī sàng ér diào bù jí āi yī yě

”乞立赞曰：“不知大国之丧，而吊不及哀，一也。

bù zhī shān líng zhī qī ér fù bù chéng lǐ

不知山陵之期，而赙不成礼。

èr yě

二也。

bù zhī huáng dì jiù shèng míng jì lì yǐ fā zhòng jūn sān dào lián héng

不知皇帝舅圣明继立，已发众军三道连衡。

jīn líng wǔ zhī shī wén mìng zhé yǐ

今灵武之师，闻命辄已；

ér shān nán zhī shī yǐ rù fú wén shǔ shī yǐ qū guàn kǒu zhuī qiě bù jí shì sān hèn yě

而山南之师已入扶、文，蜀师已趋灌口，追且不及，是三恨也。

nǎi fā shǐ fèng zhì bù èr xún ér fù mìng

”乃发使奉贽，不二旬而复命。

shǔ shuài shàng suǒ huò róng fú yǒu sī qǐng zhǔn jiù shì bān wèi tú lì shàng yuē yào yuē zhe yǐ yán yōng èr hū

蜀帅上所获戎俘，有司请准旧事颁为徒隶，上曰：“要约著矣，言庸二乎？

nǎi gè gěi jiān èr pǐ yī yī xí ér guī zhī

”乃各给缣二匹、衣一袭而归之。

wǔ yuè yǐ wéi lún wèi tài cháng qīng fù shǐ tǔ bō

五月，以韦伦为太常卿，复使吐蕃。

qí dōng qiǎn zǎi xiàng lùn qīn míng sī děng wǔ shí wǔ rén suí lún zhì qiě xiàn fāng wù

其冬，遣宰相论钦明思等五十五人随伦至，且献方物。

tǔ bō jiàn lún zài zhì shén huan

吐蕃见伦再至，甚欢。

jì jiù guǎn shēng yuè yǐ yú zhī liú jiǔ rì ér hái jiān qiǎn qí qú shuài bào mìng

既就馆，声乐以娱之，留九日而还，兼遣其渠帅报命。

èr nián shí èr yuè rù fán shǐ pàn guān cháng lǔ yǔ tǔ bō shǐ lùn xī nuò luō děng zhì zì fán zhōng

二年十二月，入蕃使判官常鲁与吐蕃使论悉诺罗等至自蕃中。

chū lǔ yǔ qí shǐ cuī hàn héng zhì liè guǎn zàn pǔ lìng zhǐ zhī xiān mìng qǔ guó xìn chì

初，鲁与其使崔汉衡至列馆，赞普令止之，先命取国信敕。

jì ér shǐ wèi hàn héng yuē lái chì yún suǒ gòng xiàn wù bìng lǐng qì

既而使谓汉衡曰：“来敕云：‘所贡献物，并领讫；

jīn cì wài shēng shǎo xìn wù zhì lǐng qǔ

今赐外甥少信物，至领取。

wǒ dà fán yǔ táng jiù shēng guó ěr hé de yǐ chén lǐ jiàn chǔ

’我大蕃与唐舅甥国耳，何得以臣礼见处？

yòu suǒ yù dìng jiè yún zhōu zhī xi qǐng yǐ hè lán shān wèi jiè

又所欲定界，云州之西，请以贺兰山为界。

qí méng yuē qǐng yī jǐng lóng èr nián chì shū yún táng shǐ dào bǐ wài shēng xiān yǔ méng shì

其盟约，请依景龙二年敕书云：‘唐使到彼，外甥先与盟誓；

fán shǐ dào cǐ ā jiù yì qīn yǔ méng

蕃使到此，阿舅亦亲与盟。

nǎi yāo hàn héng qiǎn shǐ zòu dìng

’”乃邀汉衡遣使奏定。

lǔ shǐ hái zòu yān wèi gǎi chì shū yǐ gòng xiàn wèi jìn yǐ cì wèi jì yǐ lǐng qǔ wèi lǐng zhī

鲁使还奏焉，为改敕书，以“贡献”为“进”，以“赐”为“寄”，以“领取”为“领之”。

qiě wèi yuē qián xiāng yáng yán bù xún gù shì zhì cǐ wù ěr

且谓曰：“前相杨炎不循故事，致此误尔。

qí dìng jiè méng bìng cóng zhī

”其定界盟，并从之。

sān nián sì yuè fàng xiān méi fán jiàng shì sēng ní děng bā bǎi rén guī huán bào guī fān fú yě

三年四月，放先没蕃将士僧尼等八百人归还，报归蕃俘也。

jiǔ yuè hé fān shǐ diàn zhōng shǎo jiān jiān yù shǐ zhōng chéng cuī hàn héng yǔ fán shǐ qū lèi zàn zhì

九月，和蕃使、殿中少监、兼御史中丞崔汉衡与蕃使区类赞至。

shí tǔ bō dà xiāng shàng jié xi rěn ér hǎo shā yǐ cháng fù bài yú jiàn nán sī shuā qí chǐ bù kěn yuē hé

时吐蕃大相尚结息忍而好杀，以尝覆败于剑南，思刷其耻，不肯约和。

qí cì xiāng shàng jié zàn yǒu cái lüè yīn yán yú zàn pǔ qǐng dìng jiè míng yuē yǐ xi biān rén

其次相尚结赞有材略，因言于赞普，请定界明约，以息边人。

zàn pǔ rán zhī jìng yǐ jié zàn dài jié xi wèi dà xiāng zhōng yuē hé hǎo qī yǐ shí yuè shí wǔ rì huì méng yú jìng shàng

赞普然之，竟以结赞代结息为大相，终约和好，期以十月十五日会盟于境上。

yǐ cuī hàn héng wèi hóng lú qīng yǐ dōu guān yuán wài láng fán zé jiān yù shǐ zhōng chéng chōng rù fán jì huì shǐ

以崔汉衡为鸿胪卿，以都官员外郎樊泽兼御史中丞、充入蕃计会使。

chū

初，

hàn héng yǔ tǔ bō yuē dìng yuè rì méng shì

汉衡与吐蕃约定月日盟誓，

hàn héng dào

汉衡到，

shāng liáng wèi jué

商量未决，

yǐ guò qí qī

已过其期，

suì mìng zé yì jié zàn fù dìng méng huì qī

遂命泽诣结赞复定盟会期，

qiě gào qiǎn lǒng yòu jié dù shǐ zhāng yì yǔ zhī tóng méng

且告遣陇右节度使张镒与之同盟，

zé zhì gù yuán zhōu

泽至故原州，

yǔ jié zàn xiāng jiàn

与结赞相见，

yǐ lái nián zhēng yuè shí wǔ rì huì méng yú qīng shuǐ xi

以来年正月十五日会盟于清水西。

sì nián zhēng yuè zhào zhāng yì yǔ shàng jié zàn méng yú qīng shuǐ

四年正月，诏张镒与尚结赞盟于清水。

jiāng méng yì yǔ jié zàn yuē gè yǐ èr qiān rén fù tán suǒ zhí bīng zhě bàn zhī liè yú tán wài èr bǎi bù sàn cóng zhě bàn zhī fēn lì tán xià

将盟，镒与结赞约，各以二千人赴坛所，执兵者半之，列于坛外二百步，散从者半之，分立坛下。

yì yǔ bīn zuǒ qí yìng qí kàng jí huì méng guān cuī hàn héng fán zé cháng lǔ yú

镒与宾佐齐映、齐抗及会盟官崔汉衡、樊泽、常鲁、于

dí děng qī rén jiē cháo fú

𬱖等七人皆朝服；

jié zàn yǔ qí běn guó jiàng xiàng lùn xī jiá cáng lùn zāng rè lùn lì tuó sī guān zhě lùn lì xú děng yì qī rén jù shēng tán wèi méng

结赞与其本国将相论悉颊藏、论臧热、论利陀、斯官者、论力徐等亦七人，俱升坛为盟。

chū yuē hàn yǐ niú fán yǐ mǎ yì chǐ yǔ zhī méng jiāng shā qí lǐ nǎi wèi jié zàn yuē hàn fēi niú bù tián fán fēi mǎ bù xíng jīn qǐng yǐ yáng shǐ quǎn sān wù dài zhī

初约汉以牛，蕃以马，镒耻与之盟，将杀其礼，乃谓结赞曰：“汉非牛不田，蕃非马不行，今请以羊、豕、犬三物代之。

jié zàn xǔ nuò

”结赞许诺。

sài wài wú shǐ jié zàn qǐng chū dī yáng yì chū quǎn jí yáng nǎi yú tán běi xíng zhī zá xuè èr qì ér shà méng

塞外无豕，结赞请出羝羊，镒出犬及羊，乃于坛北刑之，杂血二器而歃盟。

wén yuē

文曰：

táng yǒu tiān xià huī yǎn yǔ jì zhōu chē suǒ zhì mò bù lǜ bǐ

唐有天下，恢奄禹迹，舟车所至，莫不率俾。

yǐ lèi shèng chóng guāng lì nián wéi yǒng zhāng wáng zhě zhī pī yè bèi sì hǎi zhī shēng jiào

以累圣重光，历年惟永，彰王者之丕业，被四海之声教。

yǔ tǔ bō zàn pǔ dài wéi hūn yīn gù jié lín hǎo ān wēi tóng tǐ shēng jiù zhī guó jiāng èr bǎi nián

与吐蕃赞普，代为婚姻，固结邻好，安危同体，甥舅之国，将二百年。

qí jiān huò yīn xiǎo fèn qì huì wèi chóu fēng jiāng sāo rán mǐ yǒu níng suì

其间或因小忿，弃惠为雠，封疆骚然，靡有宁岁。

huáng dì jiàn zuò mǐn cí lí yuán bǐ shì fú lì yǐ guī fān luò

皇帝践祚，愍兹黎元，俾释俘隶，以归蕃落。

fán guó zhǎn lǐ tóng cí xié hé xíng rén wǎng fù lèi bù chéng mìng

蕃国展礼，同兹叶和，行人往复，累布成命。

shì bì zhà móu bù qǐ bīng chē bù yòng yǐ

是必诈谋不起，兵车不用矣。

bǐ yóu yǐ liǎng guó zhī yào qiú zhī yǒng jiǔ gǔ yǒu jié méng jīn qǐng yòng zhī

彼犹以两国之要，求之永久，古有结盟，今请用之。

guó jiā wu xi biān rén wài qí gù dì qì lì dǎo yì jiān méng cóng yuē

国家务息边人，外其故地，弃利蹈义，坚盟从约。

jīn guó jiā suǒ shǒu jiè jīng zhōu xi zhì dàn zhēng xiá xī kǒu lǒng zhōu xi zhì qīng shuǐ xiàn fèng zhōu xi zhì tóng gǔ xiàn jì jiàn nán xī shān dà dù hé dōng wèi hàn jiè

今国家所守界：泾州西至弹筝峡西口，陇州西至清水县，凤州西至同谷县，暨剑南西山大渡河东，为汉界。

fán guó shǒu zhèn zài lán wèi yuán huì xi zhì lín táo dōng zhì chéng zhōu dǐ jiàn nán xi jiè mó xiē zhū mán dà dù shuǐ xī nán wèi fán jiè

蕃国守镇在兰、渭、原、会，西至临洮，东至成州，抵剑南西界磨些诸蛮，大渡水西南，为蕃界。

qí bīng mǎ zhèn shǒu zhī chù zhōu xiàn jiàn yǒu jū rén bǐ cǐ liǎng biān jiàn shǔ hàn zhū mán yǐ jīn suǒ fēn jiàn zhù chù yī qián wèi dìng

其兵马镇守之处，州县见有居人，彼此两边见属汉诸蛮，以今所分见住处，依前为定。

qí huáng hé yǐ běi cóng gù xīn quán jūn zhí běi zhì dà qì zhí nán zhì hè lán shān luò tuó lǐng wèi jiè zhōng jiān xī wèi xián tián

其黄河以北，从故新泉军，直北至大碛，直南至贺兰山骆驼岭为界，中间悉为闲田。

méng wén yǒu suǒ bù zài zhě fán yǒu bīng mǎ chù fán shǒu hàn yǒu bīng mǎ chù hàn shǒu bìng yī jiàn shǒu bù dé qīn yuè

盟文有所不载者，蕃有兵马处蕃守，汉有兵马处汉守，并依见守，不得侵越。

qí xiān wèi yǒu bīng mǎ chù bù dé xīn zhì bìng zhù chéng bǎo gēng zhòng

其先未有兵马处，不得新置，并筑城堡耕种。

jīn èr guó jiāng xiāng shòu cí ér huì zhāi jiè jiāng shì gào tiān de shān chuān zhī shén wéi shén zhào lín wú de qiān zhuì

今二国将相受辞而会，齐戒将事，告天地山川之神，惟神照临，无得愆坠。

qí méng wén cáng yú zōng miào fù zài yǒu sī èr guó zhī chéng qí yǒng bǎo zhī

其盟文藏于宗庙，副在有司，二国之成，其永保之。

jié zàn yì chū méng wén bù jiā yú kǎn dàn mái shēng ér yǐ

结赞亦出盟文，不加于坎，但埋牲而已。

méng bì jié zàn qǐng yì jiù tán zhī xī nán yú fú wò zhōng fén xiāng wèi shì

盟毕，结赞请镒就坛之西南隅佛幄中焚香为誓。

shì bì fù shēng tán yǐn jiǔ

誓毕，复升坛饮酒。

xiàn chóu zhī lǐ gè yòng qí wù yǐ jiāng hòu yì ér guī

献酬之礼，各用其物，以将厚意而归。

èr yuè mìng cuī hàn héng chí jié dá fán qiǎn qū jiá zàn děng guī

二月，命崔汉衡持节答蕃，遣区颊赞等归。

shàng chū lìng zǎi xiàng shàng shū yǔ fán xiāng qū jiá zàn méng yú fēng yì lǐ tán suǒ

上初令宰相、尚书与蕃相区颊赞盟于丰邑里坛所。

jiāng méng yǐ qīng shuǐ zhī huì jiāng yì bù dìng suì ba

将盟，以清水之会疆埸不定，遂罢。

yīn liú jiá zàn wèi qiǎn fù lìng hàn héng shǐ yú zàn pǔ

因留颊赞未遣，复令汉衡使于赞普。

liù yuè dá fán shǐ pàn guān yú dí yǔ fán shǐ lùn jiá méi cáng děng zhì zì qīng hǎi

六月，答蕃使判官于𬱖与蕃使论颊没藏等至自青海。

qī yuè yǐ lǐ bù shàng shū li kuí jiā yù shǐ dài fū wèi rù fán huì méng shǐ

七月，以礼部尚书李揆加御史大夫，为入蕃会盟使。

yòu mìng zǎi xiàng li zhōng chén lú qǐ guān bō yòu pú yè cuī níng gōng bù shàng shū qiáo lín yù shǐ dài fū yú qí tài fǔ qīng zhāng xiàn gōng sī nóng qīng duàn xiù shí shào fǔ jiān li chāng kuí jīng zhào yǐn wáng hóng zuǒ jīn wú wèi jiāng jūn hún jiān děng yǔ qū jiá zàn děng huì méng yú tán suǒ

又命宰相李忠臣、卢杞、关播、右仆射崔宁、工部尚书乔琳、御史大夫于颀、太府卿张献恭、司农卿段秀实、少府监李昌夔、京兆尹王翃、左金吾卫将军浑瑊等与区颊赞等会盟于坛所。

chū yú dí zhì zì fán zhōng yǔ shàng jié zàn yuē jiāng chǎng jì dìng qǐng guī qí shǐ

初，于𬱖至自蕃中，与尚结赞约： “疆场既定，请归其使。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

yǐ fēng yì fang méng tán zài jīng chéng zhī nèi fēi biàn qǐng bo tán yú jīng chéng zhī xi

以丰邑坊盟坛在京城之内非便，请卜坛于京城之西。

qí lǐ rú qīng shuǐ zhī yí

其礼如清水之仪。

xiān méng èr rì mìng yǒu sī gào tài miào jiān guān zhì zhāi

先盟二日，命有司告太庙，监官致斋。

sān rì cháo fú shēng tán guān bō guì dú méng wén

三日，朝服升坛，关播跪读盟文。

méng bì yàn cì ér qiǎn zhī

盟毕，宴赐而遣之。

xìng yuán yuán nián èr yuè yǐ yòu sàn qí cháng shì jiān yù shǐ dài fū yú qí wǎng jīng zhōu yǐ lái xuān wèi tǔ bō réng yǔ zhōu fǔ jì huì dùn dì

兴元元年二月，以右散骑常侍兼御史大夫于颀往泾州已来宣慰吐蕃，仍与州府计会顿递。

shí tǔ bō kuǎn sāi qǐng yǐ bīng zhù píng guó nán gù qiǎn shǐ yān

时吐蕃款塞请以兵助平国难，故遣使焉。

sì yuè mìng tài cháng shǎo qīng jiān yù shǐ zhōng chéng chén fáng wèi rù fán jì huì jí ān xī běi tíng xuān wèi shǐ

四月，命太常少卿、兼御史中丞沈房为入蕃计会及安西、北庭宣慰使。

shì yuè hún jiān yǔ tǔ bō lùn mǎng luō lǜ zhòng dà pò zhū cǐ jiāng hán mín zhāng tíng zhī sòng guī cháo děng yú wǔ gōng zhī wǔ tíng chuān zhǎn shǒu wàn yú jí

是月，浑瑊与吐蕃论莽罗率众大破朱泚将韩旻、张廷芝、宋归朝等于武功之武亭川，斩首万余级。

zhēn yuán èr nián mìng cāng bù láng zhōng jiān shì yù shǐ zhào yù wèi rù tǔ bō shǐ

贞元二年，命仓部郎中、兼侍御史赵聿为入吐蕃使。

bā yuè tǔ bō kòu jīng lǒng bīn níng shǔ dào lüè rén chù qǔ hé jià xi jìng sāo rán

八月，吐蕃寇泾、陇、邠、宁数道，掠人畜，取禾稼，西境骚然。

zhū dào jié dù jí jūn zhèn xián bì bì zì shǒu ér yǐ

诸道节度及军镇，咸闭壁自守而已。

jīng shī jiè yán

京师戒严。

shàng qiǎn zuǒ jīn wú jiāng jūn zhāng xiàn fu yǔ shén cè jiāng li shēng yù sū qīng miǎn děng tǒng bīng tún yú xián yáng zhào hé zhōng jié dù luò yuán guāng lǜ zhòng shù xián yáng yǐ yuán zhī

上遣左金吾将军张献甫与神策将李升昙、苏清沔等统兵屯于咸阳，召河中节度骆元光率众戍咸阳以援之。

jiǔ yuè yǐ tǔ bō yóu qí jí yú hǎo zhì shàng fù qiǎn zhāng xiàn fu děng tǒng bīng tún yú xián yáng yòu zhào qiǎn zuǒ jiān mén jiāng jūn kāng chéng shǐ yú tǔ bō

九月，以吐蕃游骑及于好畤，上复遣张献甫等统兵屯于咸阳，又诏遣左监门将军康成使于吐蕃。

chū tǔ bō dà xiāng shàng jié zàn lèi qiǎn shǐ qǐng méng huì dìng jiè nǎi mìng chéng shǐ zhī

初，吐蕃大相尚结赞累遣使请盟会定界，乃命成使之。

zhì shàng zhài yuán yǔ jié zàn xiāng jiàn lìng qí shǐ lùn qǐ tuó yǔ chéng tóng lái

至上砦原，与结赞相见，令其使论乞陀与成同来。

shì yuè fèng xiáng jié dù shǐ li shèng yǐ tǔ bō qīn yì qiǎn qí jiāng wáng bì yè xí zéi yíng lǜ xiāo yǒng sān qiān rén rù qiān yáng

是月，凤翔节度使李晟以吐蕃侵轶，遣其将王佖夜袭贼营，率骁勇三千人入汧阳。

jiè zhī yuē zéi zhī dà zhòng dāng guò chéng xià wú jī qí shǒu wěi

诫之曰：“贼之大众，当过城下，无击其首尾。

shǒu wěi suī bài zhōng jūn lì quán ruò hé shì gōng zhī rǔ bì shòu qí bì

首尾虽败，中军力全，若合势攻之，汝必受其弊。

dàn hou qí qián jūn yǐ guò

但候其前军已过。

jiàn wǔ fāng qí hǔ bào yī zé qí zhōng jūn yě

见五方旗、虎豹衣，则其中军也。

chū qí bù yì nǎi shì qí gōng

出其不意，乃是奇功。

bì rú qí yán chū jī zhī zéi zhòng guǒ bài fù jiāng shǐ tíng yù lì zhàn sǐ zhī

”佖如其言出击之，贼众果败，副将史廷玉力战死之。

yòu kòu fèng xiáng chéng xià li shèng chū bīng yù zhī yī xī ér tuì

又寇凤翔城下，李晟出兵御之，一夕而退。

shí yuè li shèng qiǎn bīng xí tǔ bō zhī shā bǎo dà pò zhī

十月，李晟遣兵袭吐蕃之沙堡，大破之。

fén qí guī jī zhǎn fán qiú hù qū lǜ shè zàn děng qī rén chuán shǒu jīng shī

焚其归积，斩蕃酋扈屈律设赞等七人，传首京师。

shí yī yuè tǔ bō xiàn yán zhōu

十一月，吐蕃陷盐州。

chū zéi zhī lái yě cì shǐ dù yàn guāng shǐ yǐ niú jiǔ kào zhī

初，贼之来也，刺史杜彦光使以牛酒犒之。

tǔ bō wèi yuē wǒ yù zhōu chéng jū zhī tīng ěr lǜ qí rén ér qù

吐蕃谓曰： “我欲州城居之，听尔率其人而去。

yàn guāng nǎi xī zhòng bēn fū zhōu

”彦光乃悉众奔鄜州。

shí èr yuè xiàn xià zhōu cì shǐ tuò bá qián huī lǜ zhòng ér qù fù jù qí chéng

十二月，陷夏州，刺史拓拔干晖率众而去，复据其城。

yòu kòu yín zhōu sù wú chéng bì rén jiē bēn sàn

又寇银州，素无城壁，人皆奔散。

sān nián chūn mìng jiǎn jiào zuǒ shù zǐ jiān yù shǐ zhōng chéng cuī huàn wèi rù tǔ bō shǐ xiāng cì yòu qiǎn zuǒ shù zǐ li xiān shǐ zhī

三年春，命检校左庶子、兼御史中丞崔浣为入吐蕃使，相次又遣左庶子李铦使之。

hé dōng bǎo níng děng dào jié dù shǐ mǎ suì lái cháo

河东、保宁等道节度使马燧来朝。

chū shàng jié zàn jì xiàn yán xià děng zhōu gè liú qiān yú rén shǒu zhī jié zàn dà zhòng zhūn yú míng shā

初，尚结赞既陷盐、夏等州，各留千余人守之，结赞大众屯于鸣沙。

zì qù dōng jí chūn yáng mǎ duō sǐ liáng xiǎng bù gěi

自去冬及春，羊马多死，粮饷不给。

shí zhào qiǎn huá zhōu tóng guān jié dù luò yuán guāng bīn níng jié dù hán yóu guī tǒng zhòng yǔ fèng xiáng fū bīn jí zhū dào shù zú zhūn yú sāi shàng yòu mìng suì lǜ shī cì yú shí zhōu fēn bīng gé hé yǔ yuán guāng děng jǐ jiǎo tǎo zhī

时诏遣华州、潼关节度骆元光、邠宁节度韩游瑰统众与凤翔、鄜、邠及诸道戍卒，屯于塞上，又命燧率师次于石州，分兵隔河与元光等掎角讨之。

jié zàn wén ér dà jù lèi qiǎn shǐ qǐng hé réng yuē méng huì

结赞闻而大惧，累遣使请和，仍约盟会。

shàng jiē bù xǔ

上皆不许。

yòu qiǎn qí dà jiàng lùn jiá rè hòu lǐ bēi cí qiú suì qǐng méng suì yǐ zòu yān shàng yòu bù xǔ

又遣其大将论颊热厚礼卑词求燧请盟，燧以奏焉，上又不许。

wéi cù qí hé shì tǎo zhú

惟促其合势讨逐。

suì xǐ lù xìn zhà nǎi yǔ jiá rè jù rù cháo shèng yán qí kě bǎo xìn xǔ méng yuē shàng yú shì cóng zhī

燧喜赂信诈，乃与颊热俱入朝，盛言其可保信，许盟约，上于是从之。

suì jì fù cháo yě zhū jūn dàn bì bì ér yǐ

燧既赴朝也，诸军但闭壁而已。

jié zàn jù xī qí zhòng qì xià zhōu ér guī mǎ jì duō sǐ yǒu tú xíng zhě

结赞遽悉其众弃夏州而归，马既多死，有徒行者。

jí shì xià píng liáng zhī huì jìng yū méng mǎ suì yì yóu cǐ shī bīng bǐng ér fèng cháo qǐng yǐ

及是夏平凉之会，竟渝盟，马燧亦由此失兵柄而奉朝请矣。

sì yuè cuī huàn zhì zì míng shā

四月，崔浣至自鸣沙。

chū huàn zhì míng shā yǔ shàng jié zàn xiāng jiàn xún wèn qí wéi yuē xiàn yán xià zhōu zhī gù

初，浣至鸣沙，与尚结赞相见，询问其违约陷盐、夏州之故。

duì yuē

对曰：

běn yǐ dìng jiè bēi bèi qiān dào kǒng èr guó bèi méng xiāng qīn gù zào jìng shàng qǐng xiū jiù hǎo

本以定界碑被牵倒，恐二国背盟相侵，故造境上请修旧好。

yòu fán jūn qǐng nián pò zhū cǐ zhī zhòng yú wǔ gōng wèi huò chou rén shǎng suǒ yǐ lái ěr

又蕃军顷年破朱泚之众于武功，未获酬亻赏，所以来耳。

jí xǐ jīng zhōu qí jié dù shǐ bì chéng zì shǒu yīn wèn mò dá

及徙泾州，其节度使闭城自守，音问莫达。

yòu xǐ fèng xiáng qǐng tōng shǐ yú li lìng gōng yì bú jiàn nà

又徙凤翔，请通使于李令公，亦不见纳。

jí qiǎn kāng chéng wáng zhēn zhī lái jiē bù néng dá dà guó zhī mìng

及遣康成、王真之来，皆不能达大国之命。

rì wàng dà chén chōng shǐ jiān zhǎn qíng lǐ shí wú zhì zhě nǎi yǐn jūn hái

日望大臣充使，兼展情礼，实无至者，乃引军还。

jí yán xià èr zhōu zhī shī èr zhōu jù wǒ zhī zhòng qǐng yǐ chéng yǔ wǒ qiú quán ér guī fēi wǒ suǒ gōng xiàn yě

及盐、夏二州之师，二州惧我之众，请以城与我，求全而归，非我所攻陷也。

jīn jūn yǐ guó qīn jiāng mìng ruò jié hǎo fù méng

今君以国亲将命，若结好复盟。

fán zhī yuàn yě

蕃之愿也。

méng huì zhī qī jí dìng jiè zhī suǒ wéi mìng shì tīng

盟会之期及定界之所，唯命是听。

jūn guī zòu jué dìng dàng yǐ yán xià xiāng hái yě

君归奏决，定当以盐、夏相还也。

yòu yún

又云：

qīng shuǐ zhī huì tóng méng zhě shǎo shì yǐ hé hǎo qīng màn bù chéng

清水之会，同盟者少，是以和好轻慢不成。

jīn fán xiāng jí yuán shuài yǐ xià fán èr shí yī rén fù

今蕃相及元帅已下凡二十一人赴。

líng zhōu jié dù shǐ dù xī quán bǐng xìng hé shàn wài jìng suǒ zhī qǐng lìng zhǔ méng huì

灵州节度使杜希全禀性和善，外境所知，请令主盟会。

jīng zhōu jié dù li guān yì qǐng tóng zhǔ zhī

泾州节度李观，亦请同主之。

yòu tóng zhāng biǎo shàng wén

又同章表上闻。

huàn yòu lù fán zhōng gěi yì zhě qiú qí rén mǎ zhēn shù fán wǔ wàn jiǔ qiān yú rén mǎ bā wàn liù qiān yú pǐ kě zhàn zhě jǐn sān wàn rén yú xī tóng yòu bèi shù ér yǐ

浣诱赂蕃中给役者，求其人马真数，凡五万九千余人、马八万六千余匹，可战者仅三万人，余悉童幼，备数而已。

shì rì gǎi cuī huàn wèi hóng lú qīng zài rù tǔ bō

是日，改崔浣为鸿胪卿，再入吐蕃。

lìng huàn bào shàng jié zàn yuē dù xī quán zhí zài líng zhōu bù kě chū jìng

令浣报尚结赞曰：“杜希全职在灵州，不可出境。

li guān jīn yǐ gǎi guān yǐ shì zhōng hún jiān chōng méng huì shǐ

李观今已改官，以侍中浑瑊充盟会使。

yuē yǐ wǔ yuè èr shí sì rì fù méng yú qīng shuǐ

”约以五月二十四日复盟于清水。

yòu lìng gào yǐ yán xià èr zhōu guī yú wǒ cái jiù méng huì

又令告以盐、夏二州归于我，才就盟会。

shàng yí fán qíng bù shí yǐ de zhōu wèi xìn yān

上疑蕃情不实，以得州为信焉。

wǔ yuè hún jiān yǐ chōng méng huì shǐ lái cí qiě shòu mìng

五月，浑瑊以充盟会使来辞，且受命。

yǐ bīng bù shàng shū cuī hàn héng wèi méng huì fù shǐ sī xūn yuán wài láng zhèng shū ju wèi pàn guān

以兵部尚书崔汉衡为盟会副使，司勋员外郎郑叔矩为判官。

hún jiān fù huì méng suǒ shàng lìng jiān tǒng zhòng èr wàn yú rén qiǎn huá zhōu tóng guān jié dù luò yuán guāng fù zhī

浑瑊赴会盟所，上令瑊统众二万余人，遣华州潼关节度骆元光赴之。

shàng lìng zǎi chén zhào tǔ bō shǐ lùn qì zàn děng yú zhōng shū yì huì méng zhī suǒ

上令宰臣召吐蕃使论泣赞等于中书议会盟之所。

chū cuī huàn yǔ shàng jié zàn yuē fù huì yú qīng shuǐ qiě xiān guī wǒ yán xià èr zhōu jié zàn yún qīng shuǐ fēi jí dì qǐng huì yú yuán zhōu zhī tǔ lí shù

初崔浣与尚结赞约复会于清水，且先归我盐、夏二州，结赞云：“清水非吉地，请会于原州之土梨树。

yòu qǐng méng bì guī èr zhōu

”又请盟毕归二州。

huàn qiǎn shǐ yǔ qì zàn děng tóng zòu shàng wù huái róu yuǎn rén jiē cóng zhī

浣遣使与泣赞等同奏，上务怀柔远人，皆从之。

yuē yǐ wǔ yuè shí wǔ rì méng yú tǔ lí shù shàng zhào zǎi chén móu zhī

约以五月十五日盟于土梨树，上召宰臣谋之。

xiān shì zuǒ shén cè jiāng mǎ yǒu lín zòu tǔ lí shù de duō xiǎn ài kǒng fán jūn yǐn fú bù lì yú wǒ

先是左神策将马有麟奏： “土梨树地多险隘，恐蕃军隐伏，不利于我。

píng liáng chuān sì yú tǎn píng qiě jìn jīng zhōu

平凉川四隅坦平，且近泾州。

jiù zhī wèi biàn

就之为便。

yóu shì nǎi dìng méng suǒ yú píng liáng chuān

”由是乃定盟所于平凉川。

shí fán shǐ lùn qì zàn yǐ fù mìng jù zhuī huán gào ér qiǎn zhī

时蕃使论泣赞已复命，遽追还，告而遣之。

hún jiān yǔ shàng jié zàn huì yú píng liáng

浑瑊与尚结赞会于平凉。

chū jiān yǔ jié zàn yuē yǐ bīng sān qiān rén liè yú tán zhī dōng xī sàn shǒu sì bǎi rén zhì tán xià

初，瑊与结赞约，以兵三千人列于坛之东西，散手四百人至坛下。

jí jiāng méng yòu yuē gè yì yóu jūn xiāng chān sì

及将盟，又约各益游军相觇伺。

jié zàn yōng jīng qí shù wàn yú tán xi fán zhī yóu jūn guàn chuān wǒ shī

结赞拥精骑数万于坛西，蕃之游军贯穿我师。

jiān zhī jiāng liáng fèng zhēn lǜ liù shí qí wèi yóu jūn cái zhì fán zhōng jiē bèi zhí liú jiān bù yú yě

瑊之将梁奉贞率六十骑为游军，才至蕃中，皆被执留，瑊不虞也。

jié zàn yòu qiǎn rén qǐng jiān yuē qǐng shì zhōng yǐ xià fú yì guān jiàn pèi yǐ sì mìng

结赞又遣人请瑊曰：“请侍中以下服衣冠剑珮以俟命。

gài yòu qí xià mǎ jiāng jié chí zhī

”盖诱其下马，将劫持之。

jiān yǔ cuī hàn héng jiān jūn tè jìn sòng fèng cháo děng jiē rù mù cì tǎn wú tā lǜ jié zàn mìng fá gǔ sān shēng qí zhòng hū zào ér zhì

瑊与崔汉衡、监军特进宋凤朝等皆入幕次，坦无他虑，结赞命伐鼓三声，其众呼噪而至。

jiān jù chū zì mù hòu ǒu de tā mǎ kuà ér bēn guī

瑊遽出自幕后，偶得他马，跨而奔归。

shí mǎ bù jiā xián jiān fú yú liè ér shǒu jiā zhī fán chí shí yú lǐ xián fāng jí kǒu gù zhuī qí zhī shǐ guò ér bù shāng yān

时马不加衔，瑊伏于鬣而手加之，凡驰十余里，衔方及口，故追骑之矢，过而不伤焉。

wéi jiān zhī pí jiàng xīn róng zhāo hé shù bǎi rén jù běi fù yǔ zéi jiē zhàn xū yú zéi zhòng sì hé róng lì qū ér jiàng

唯瑊之裨将辛荣招合数百人，据北阜与贼接战，须臾贼众四合，荣力屈而降。

fèng cháo jí jiān pàn guān hán yǎn bìng wéi luàn bīng suǒ shā

凤朝及瑊判官韩弇，并为乱兵所杀。

hàn héng jí zhōng guān liú yán yōng jù wén zhēn li qīng cháo

汉衡及中官刘延邕、俱文珍、李清朝，

hàn héng pàn guān zhèng shū ju lù mì

汉衡判官郑叔矩、路泌，

zhǎng shū jì yuán tóng zhí

掌书记袁同直，

dà jiàng fú yú zhǔn mǎ níng jí shén cè fèng xiáng hé dōng dà jiàng mèng rì huá li zhì yán lè yǎn míng fàn chéng mǎ yǎn děng liù shí yú rén jiē xiàn yān

大将扶余准、马宁及神策、凤翔、河东大将孟日华、李至言、乐演明、范澄、马弇等六十余人皆陷焉。

yú jiàng shì jí fū yì sǐ zhě sì wǔ bǎi rén qū lüě zhě qiān yú rén xián bèi jiě duó qí yī

余将士及夫役死者四五百人，驱掠者千余人，咸被解夺其衣。

chū hàn héng wéi luàn jūn suǒ jī qí cóng lì lǚ wēn yǐ shēn bì zhī rèn zhōng wēn ér hàn héng huò miǎn

初，汉衡为乱军所击，其从吏吕温以身蔽之，刃中温而汉衡获免。

hàn héng nǎi yí yán wèi zhí zhě yuē wǒ hàn shǐ cuī shàng shū yě jié zàn yǔ wǒ shàn rú ruò shā wǒ jié zàn yì shā rǔ

汉衡乃夷言谓执者曰：“我汉使崔尚书也，结赞与我善，如若杀我，结赞亦杀汝。

nǎi shi zhī jǐn qū ér xi

”乃拾之，尽驱而西。

jì yǐ miàn fù gè yǐ yī mù zì lǐng zhì zhǐ yuē yú shēn yǐ máo shéng sān shù zhī yòu yǐ máo shéng lián qí fā ér yuē zhī

既已面缚，各以一木自领至趾约于身，以毛绳三束之，又以毛绳连其发而约之。

yè jiē bó yú de yǐ fā shéng gè xì yī jué yòu yǐ máo jì dōu fù zhī shǒu wèi zhě wò qí shàng yǐ fáng qí wáng yì yě

夜皆踣于地，以发绳各系一橛，又以毛罽都覆之，守卫者卧其上，以防其亡逸也。

zhì gù yuán zhōu jié zàn zuò yú zhàng zhōng zhào yǔ xiāng jiàn shǔ ràng guó jiā yīn nù hún jiān yuē wǔ gōng zhī jié jiē wǒ zhī lì xǔ yǐ jīng zhōu líng zhōu xiāng bào jiē shí qí yán

至故原州，结赞坐于帐中，召与相见，数让国家，因怒浑瑊曰：“武功之捷，皆我之力，许以泾州、灵州相报，皆食其言。

fù wǒ shēn yǐ jǔ guó suǒ fèn

负我深矣，举国所忿。

běn jié shì méng zài qín jiān yě

本劫是盟，在擒瑊也。

wú qiǎn yǐ jīn shì zhì gù dài jiān jiāng xiàn zàn pǔ

吾遣以金饰桎梏待瑊，将献赞普。

jì yǐ shī zhī xū zhì jūn děng ěr dāng qiǎn jūn bèi sān rén guī yě

既以失之，虚致君等耳，当遣君辈三人归也。

lǚ wēn dài chuāng yì zhì jié zàn jiā qí yì hòu gěi jī zhī

吕温带疮亦至，结赞嘉其义，厚给赍之。

jié zàn lǜ qí zhòng yú shí mén qiǎn zhōng guān jù wén zhēn hún jiān zhī jiāng mǎ níng mǎ suì zhī jiāng mǎ yǎn guī yú wǒ

结赞率其众于石门，遣中官俱文珍、浑瑊之将马宁、马燧之将马弇归于我。

suì sòng hàn héng shū ju děng qiú yú hé zhōu xīn róng fú yú zhǔn děng yú gù kuò zhōu shàn zhōu fēn qiú zhī

遂送汉衡、叔矩等囚于河州，辛荣、扶余准等于故廓州、鄯州分囚之。

jié zàn běn qǐng dù xī quán li guān wèn méng jiāng zhí èr jié jiāng lǜ qí ruì shī lái fàn jīng shī xī quán děng jì bù xíng yòu yù zhí hún jiān cháng qū rù kòu qí móu yě rú cǐ

结赞本请杜希全、李观问盟，将执二节将，率其锐师来犯京师，希全等既不行，又欲执浑瑊长驱入寇，其谋也如此。

shàng qiǎn zhōng guān wáng zǐ héng jī zhào shū yǐ yí jié zàn fán jiè bù nà ér hái

上遣中官王子恒赍诏书以遗结赞，蕃界不纳而还。

chū jiān yǔ luò yuán guāng jiāng fā jīng zhōu yuán guāng wèi jiān yuē běn fèng zhào lìng yíng yú pān yuán bǎo yǐ yìng yuán shì zhōng

初，瑊与骆元光将发泾州，元光谓瑊曰：“本奉诏令营于潘原堡，以应援侍中。

qiè yǐ pān yuán qù méng suǒ liù qī shí lǐ fán qíng duō zhà shì zhōng tǎng yǒu jí hé yóu zhī zhī

窃以潘原去盟所六七十里，蕃情多诈，侍中倘有急，何由知之？

qǐng cì shì zhōng wèi yíng yǐ yú qí biàn

请次侍中为营，以虞其变。

jiān yǐ fēi zhào zhǐ gù zhǐ zhī

”瑊以非诏旨，固止之。

yuán guāng yǔ tóng jìn

元光与同进。

jiān zhī yíng xi qù méng suǒ èr shí yú lǐ yuán guāng zhī yíng cì zhī

瑊之营西去盟所二十余里，元光之营次之。

qí háo zhà pō shēn gù jiān zhī háo zhà kě yú yuè yān

其濠栅颇深固，瑊之濠栅可逾越焉。

jí jiān dān qí bēn guī wèi jí qí yíng shǒu jiāng li cháo cǎi bù néng zhěng zhòng duō yǐ bēn sàn

及瑊单骑奔归，未及其营，守将李朝彩不能整众，多已奔散。

jiān zhì kōng yíng ér yǐ qì xiè zī liáng xī qì zhī lài yuán guāng zhī zhòng zhèn yú yíng zhōng jiān jì rù zéi zhuī qí fāng tuì

瑊至，空营而已，器械资粮悉弃之，赖元光之众阵于营中，瑊既入，贼追骑方退。

yuán guāng nǎi xiān qiǎn zī zhòng cì yǔ jiān jù shēn qí hào lìng yán qí bù wǔ ér hái

元光乃先遣辎重，次与瑊俱申其号令，严其部伍而还。

jiān fù zhèn yú fèng tiān

瑊复镇于奉天。

liù yuè yán xià èr zhōu tǔ bō fén chéng mén jí lú shè huǐ chéng bì ér guī

六月，盐、夏二州吐蕃焚城门及庐舍，毁城壁而归。

qī yuè zhào yuē

七月，诏曰：

nǎi zhě tǔ bō fàn sāi dú wǒ shēng líng chù rǎo lǒng dōng shēn rù hé qū

乃者吐蕃犯塞，毒我生灵，俶扰陇东，深入河曲。

zhèn yǐ bīng gē cū dìng shāng yí wèi chōu wu xi zhàn fá zhī móu suì cóng tōng hé zhī qǐng

朕以兵戈粗定，伤夷未瘳，务息战伐之谋，遂从通和之请。

yì zhī róng chǒu zhì zài tān lán zhòng wéi xiū mù zhī cí nǎi yǔn xún méng zhī huì

亦知戎丑，志在贪婪，重违修睦之辞，乃允寻盟之会。

guǒ wèi yǐn nì biàn fā wěi gōng zòng quǎn yáng xiōng jiǎo zhī qún chéng wén wǔ xìn chéng zhī zhòng cāng huáng lún xiàn shēn yòng cè rán

果为隐匿，变发壝宫，纵犬羊凶狡之群，乘文武信诚之众，苍黄沦陷，深用恻然。

cǐ jiē yóu zhèn zhī bù míng zhì qí zhì cǐ

此皆由朕之不明，致其至此。

jì wú dé yú wàn zhòng yì yǒu kuì yú sì fāng xiāo gàn yí yōu hé jiē ér jí

既无德于万众，亦有愧于四方，宵旰贻忧，何嗟而及。

jīn bīng bù shàng shū cuī hàn héng děng jiē guó zhī liáng shì cháo zhī jìn chén yīng zhí qióng lú miǎo rán shū yù

今兵部尚书崔汉衡等，皆国之良士，朝之荩臣，婴絷穷庐，眇然殊域。

niàn qí jiā shì huò wèi zhōu yú lǚ kōng

念其家室，或未周于屡空；

lù yǐ xī nán shù huò zī yú báo fèng

录以息男，庶或资于薄俸。

hàn héng yi yǔ yī zi qī pǐn guān sī xūn yuán wài láng zhèng shū ju jiǎn jiào hù bù láng zhōng lù mì diàn zhōng shì yù shǐ hán yǎn jí dà jiàng mèng rì huá xīn róng li zhì yán fàn chéng wáng liáng bēn lè yǎn míng yáng xī quán jiāo chéng děng gè yǔ yī zi bā pǐn guān

汉衡宜与一子七品官，司勋员外郎郑叔矩、检校户部郎中路泌、殿中侍御史韩弇及大将孟日华、辛荣、李至言、范澄、王良贲、乐演明、阳昔、权交成等，各与一子八品官；

shì zuǒ jīn wú bīng cáo cān jūn yuán tóng zhí yú cì wèi péi tǐng jí fù bīng mǎ shǐ yǐ xià gè yǔ yī zi jiǔ pǐn guān

试左金吾兵曹参军袁同直、榆次尉裴颋及副兵马使以下，各与一子九品官。

réng bìng yǔ zhèng yuán guān

仍并与正员官。

yú jiāng gàn gè yǔ yī zi guān réng wěi běn shǐ jí jù míng xián wén zòu

余将干各与一子官，仍委本使即具名衔闻奏。

yú shì qiǎn jué shèng jūn shǐ táng liáng chén yǐ zhòng liù bǎi rén shù pān yuán bǎo shén cè fù jiāng sū tài píng lǜ qí zhòng wǔ bǎi rén shù lǒng zhōu

于是遣决胜军使唐良臣以众六百人戍潘原堡，神策副将苏太平率其众五百人戍陇州。

bā yuè cuī hàn héng zhì zì tǔ bō

八月，崔汉衡至自吐蕃。

chū hàn héng yǔ tóng xiàn zhě bìng zhì hé zhōu shàng jié zàn lìng zhào hàn héng yǔ shén cè jiāng mèng rì huá zhōng guān liú yán yōng jù zhì shí mén ér qiǎn zhī

初，汉衡与同陷者并至河州，尚结赞令召汉衡与神策将孟日华、中官刘延邕，俱至石门而遣之。

jié zàn lìng wǔ shí qí sòng zhì jìng shàng qiě jī biǎo qǐng jìn

结赞令五十骑送至境上，且赍表请进。

jí pān yuán li guān shǐ zhǐ yuē yǒu zhào bù xǔ gèng nà fán shǐ

及潘原，李观使止曰：“有诏不许更纳蕃使。

shòu qí biǎo ér fǎn qí rén

”受其表而返其人。

zì shì tǔ bō lǜ qiāng hún zhī zhòng fàn sāi fēn tún yú pān kǒu jí qīng shí lǐng

自是吐蕃率羌、浑之众犯塞，分屯于潘口及青石岭。

xiān shì tǔ bō zhī zhòng zì pān kǒu dōng fēn wéi sān dào qí yī qū lǒng zhōu qí yī qū qiān yáng zhī dōng qí yī qū diào gān yuán

先是，吐蕃之众自潘口东分为三道：其一趋陇州，其一趋汧阳之东，其一趋钓竿原。

shì rì xiāng cì zhūn yú suǒ qū zhī de lián yíng shù shí lǐ

是日，相次屯于所趋之地，连营数十里。

qí qiān yáng zéi yíng jù fèng xiáng sì shí lǐ jīng shī zhèn kǒng shì shù bēn hài

其汧阳贼营，距凤翔四十里，京师震恐，士庶奔骇。

zéi qiǎn qiāng hún zhī zhòng yī hàn róng fú wěi chēng xíng jūn yá zhī zhòng yǎn zhì wú shān jí bǎo jī běi jiè fén shāo lú shè qū lüě rén chù duàn wú shān shén zhī shǒu bǎi xìng dīng zhuàng zhě qū zhī yǐ guī léi lǎo zhě xián shā zhī huò duàn shǒu záo mù qì zhī ér qù

贼遣羌、浑之众，衣汉戎服，伪称邢君牙之众，奄至吴山及宝鸡北界，焚烧庐舍，驱掠人畜，断吴山神之首，百姓丁壮者驱之以归，羸老者咸杀之，或断手凿目，弃之而去。

chū li shèng zài fèng xiáng lìng fá dà mù sāi ān huà xiá jí shì zéi bìng fén zhī

初，李晟在凤翔，令伐大木塞安化峡，及是，贼并焚之。

jiǔ yuè zhào shén cè jūn jiāng shí jì zhāng yǐ zhòng sān qiān shù wǔ gōng zhào táng liáng chén zì pān yuán shù bǎi lǐ chéng

九月，诏神策军将石季章以众三千戍武宫，召唐良臣自潘原戍百里城。

shì yuè tǔ bō dà lüè qiān yáng wú shān huá tíng děng jiè rén shù nán nǚ wàn yú kǒu xī sòng zhì ān huà xiá xi jiāng fēn lì qiāng hún děng

是月，吐蕃大掠汧阳、吴山、华亭等界人庶男女万余口，悉送至安化峡西，将分隶羌、浑等。

nǎi yuē cóng ěr bèi dōng xiàng kū cí xiāng guó

乃曰：“从尔辈东向哭辞乡国。

zhòng suì dà kū

”众遂大哭。

qí shí yī tòng ér jué zhě shù bǎi rén tóu yá gǔ sǐ shāng zhě qiān yú rén wén zhě wèi zhī tòng xīn yān

其时一恸而绝者数百人，投崖谷死伤者千余人，闻者为之痛心焉。

hún jiān qiǎn qí jiāng rèn méng zhǔ yǐ zhòng sān qiān shù hǎo chóu

浑瑊遣其将任蒙主以众三千戍好畴。

shì yuè tǔ bō zhī zhòng fù zhì fēn tún yú fēng yì jí huá tíng

是月，吐蕃之众复至，分屯于丰义及华亭。

bǎi liáo rù jì yǐ pò tǔ bō wéi

百僚入计以破吐蕃围。

lǒng zhōu cì shǐ hán qīng miǎn yǔ sū tài píng yè chū bīng fú yú dà xiàng kān

陇州刺史韩清沔与苏太平夜出兵伏于大像龛。

jí yè bàn lìng chéng zhōng jí kān gè jǔ huǒ xiāng yìng zéi dà jīng yīn xí qí yíng zéi nǎi tuì sàn

及夜半，令城中及龛各举火相应，贼大惊，因袭其营，贼乃退散。

shí tǔ bō gōng xiàn huá tíng

时吐蕃攻陷华亭。

chū zéi zhī wéi huá tíng yě xiān jué qí jí shuǐ dào

初，贼之围华亭也，先绝其汲水道。

qí shǒu jiāng wáng xiān hè jí zhèn bīng bǎi xìng fán sān qiān rén jiē zài wéi zhōng

其守将王仙鹤及镇兵百姓凡三千人，皆在围中。

shǐ rén jiàn dào qǐng jiù yú lǒng zhōu cì shǐ hán qīng miǎn lìng sū tài píng lǜ yī qiān wǔ bǎi rén fù zhī

使人间道请救于陇州，刺史韩清沔令苏太平率一千五百人赴之。

jí zhōng lù qí yóu qí bǎi yú méi yú zéi tài píng sù nuò qiè guǎ móu jù yǐn zhòng tuì guī

及中路，其游骑百余没于贼，太平素懦怯寡谋，遽引众退归。

zéi zì shì měi rì lìng yóu qí qiān yú zhì lǒng zhōu zhōu bīng bù gǎn fù chū

贼自是每日令游骑千余至陇州，州兵不敢复出。

fán sì rì wéi zhōng jué shuǐ yuán jūn bù zhì zéi yòu jī chái chéng xià jiāng fén zhī xiān hè suì jiàng yú zéi

凡四日，围中绝水，援军不至，贼又积柴城下，将焚之，仙鹤遂降于贼。

zéi bìng fén lú shè huǐ chéng bì lǔ shì zhòng shí sān sì shōu dīng zhuàng qì lǎo ér qù

贼并焚庐舍，毁城壁，虏士众十三四，收丁壮弃老而去。

běi gōng lián yún bǎo yòu xiàn

北攻连云堡，又陷。

bǎo zhī sān miàn pō qiào jùn wéi běi miàn lián yuán yǐ háo wèi gù

堡之三面颇峭峻，唯北面连原，以濠为固。

zéi zì qí běi jiàn pāo lóu qī jù jī bǎo zhōng bǎo zhōng wéi yī jǐng tóu shí é ér mǎn yān

贼自其北建抛楼七具，击堡中，堡中唯一井，投石俄而满焉。

yòu fēi liáng jià háo ér guò kǔ gōng zhī

又飞梁架濠而过，苦攻之。

bǎo jiāng zhāng míng suì yǔ qí zhòng nán nǚ qiān yú kǒu dōng xiàng tòng kū ér jiàng

堡将张明遂与其众男女千余口东向恸哭而降。

jīng zhōu zhī xi wéi yǒu lián yún bǎo měi zhēn hòu zéi zhī jìn tuì jí shì bǎo xiàn jīng zhōu bù gǎn qǐ xī mén xī mén wài jiē wèi zéi jìng qiáo sū dài jué shōu yì hé jià bì bù zhèn yú yě ér shōu huò zhī

泾州之西，唯有连云堡每侦候贼之进退，及是堡陷，泾州不敢启西门，西门外皆为贼境，樵苏殆绝，收刈禾稼，必布阵于野而收获之。

huò jì shī shí suǒ de duō kōng suì

获既失时，所得多空穗。

yú shì jīng rén yǒu jī yōu yān

于是泾人有饥忧焉。

tǔ bō qū lüě lián yún bǎo zhī zhòng jí bīn jīng biān hù táo cuàn shān gǔ zhě bìng niú chù wàn jì xī qí zhòng sòng zhì dàn zhēng xiá

吐蕃驱掠连云堡之众及邠、泾编户逃窜山谷者，并牛畜万计，悉其众送至弹筝峡。

zì shì jīng lǒng bīn děng zéi zhī suǒ zhì fú lüě dài jìn

自是泾、陇、邠等贼之所至，俘掠殆尽。

shì qiū shù zhōu rén wú jī jù zhě biān jiāng wéi qiǎn shǐ biǎo hè zéi tuì ér yǐ

是秋，数州人无积聚者，边将唯遣使表贺贼退而已。

shí yuè tǔ bō shù qiān jì fù zhì cháng wǔ chéng hán quán yì lǜ zhòng yù zhī

十月，吐蕃数千骑复至长武城，韩全义率众御之。

hán yóu guī zhī jiāng qǐng yǐ zhòng zhù zhī yóu guī bù xǔ

韩游瑰之将请以众助之，游瑰不许。

jí mù zéi tuì quán yì yì yǐn hái

及暮，贼退，全义亦引还。

zì shì zéi zhī qí cháng wǎng lái jīng bīn zhī jiān zhū chéng xī mén mò gǎn qǐ zhě

自是贼之骑常往来泾、邠之间，诸城西门莫敢启者。

zéi yòu xiū gù yuán zhōu chéng qí dà zhòng zhūn yān

贼又修故原州城，其大众屯焉。

sì nián wǔ yuè tǔ bō sān wàn yú qí fàn sāi fēn rù jīng bīn níng qìng lín děng zhōu fén péng yuán xiàn xiè shè suǒ zhì shāo lú shè rén chù méi zhě yuē èr sān wàn jì fán èr xún fāng tuì

四年五月，吐蕃三万余骑犯塞，分入泾、邠、宁、庆、麟等州，焚彭原县廨舍，所至烧庐舍，人畜没者约二三万，计凡二旬方退。

chén xǔ xíng yíng jiāng hán quán yì zì cháng wǔ chéng lǜ zhòng kàng zhī wú gōng ér hái

陈许行营将韩全义自长武城率众抗之，无功而还。

yóu guī sù wú jūn zhèng qiě jí bù néng xìng bì chéng zì shǒu mò gǎn yù yě

游瑰素无军政，且疾不能兴，闭城自守，莫敢御也。

xiān shì tǔ bō rù kòu héng yǐ qiū dōng jí chūn zé duō yù jí yì ér tuì

先是，吐蕃入寇，恒以秋冬，及春则多遇疾疫而退。

shì lái yě fāng shèng shǔ ér wú huàn

是来也，方盛暑而无患。

gài huá rén xiàn zhě hòu qí zī chǎn zhì qí qī zǐ wèi róng lǔ suǒ jiāng ér qīn yì yān

盖华人陷者，厚其资产，质其妻子，为戎虏所将而侵轶焉。

jiǔ yuè tǔ bō jiāng shàng xī dǒng xīng lùn mǎng luō děng kòu níng zhōu jié dù shǐ zhāng xiàn fu lǜ zhòng yù zhī zhǎn shǒu bǎi yú jí zéi zhuǎn kòu lín fang děng zhōu zòng lüě ér qù

九月，吐蕃将尚悉董星、论莽罗等寇宁州，节度使张献甫率众御之，斩首百余级，贼转寇麟坊等州，纵掠而去。

wǔ nián shí yuè

五年十月，

jiàn nán jié dù shǐ wéi gāo qiǎn jiàng wáng yǒu dào děng yǔ dōng mán liǎng lín jū nà shí wù shān mèng chōng děng shuài bīng yú gù guī zhōu tái dēng běi gǔ dà pò tǔ bō qīng hǎi liè chéng èr jié dù

剑南节度使韦皋遣将王有道等与东蛮两林苴那时、勿邓梦冲等帅兵于故巂州台登北谷大破吐蕃青海、猎城二节度，

shā qí dà bīng mǎ shǐ qǐ zāng zhē zhē xī duō yáng zhū

杀其大兵马使乞臧遮遮、悉多杨朱，

zhǎn shǒu èr qiān yú jí

斩首二千余级，

qí tóu yá gǔ fù shuǐ sǐ zhě bù kě shèng shǔ

其投崖谷赴水死者不可胜数，

shēng qín lóng guān sì shí wǔ rén

生擒笼官四十五人，

shōu huò qì xiè yī wàn yú shì mǎ niú yáng yī wàn yú tóu pǐ

收获器械一万余事、马牛羊一万余头匹。

zhē zhē zhě tǔ bō xiāo yǒng zhě yě huò yún shàng jié zàn zhī zǐ pín wèi biān huàn

遮遮者，吐蕃骁勇者也，或云尚结赞之子，频为边患。

zì qí sǐ yě guān jūn suǒ gōng chéng zhà wú bù jiàng xià

自其死也，官军所攻城栅，无不降下。

fán zhòng rì què shù nián jiān jǐn fù guī zhōu zhī jìng

蕃众日却，数年间，尽复巂州之境。

liù nián tǔ bō xiàn wǒ běi tíng dū hù fǔ

六年，吐蕃陷我北庭都护府。

chū běi tíng ān xī jì jiǎ dào yú huí hé cháo zòu yīn fù yōng yān

初，北庭、安西，既假道于回纥朝奏，因附庸焉。

fán xìng tān hěn zhēng qiú wú dù

蕃性贪狠，征求无度。

běi tíng jìn qiāng fán fú yòng shí wù suǒ zī bì qiáng qǔ zhī rén bù qīng shēng yǐ

北庭近羌，凡服用食物所资，必强取之，人不卿生矣。

yòu yǒu shā tuó bù liù qiān yú zhàng yǔ běi tíng xiāng yī yì shǔ yú huí hé

又有沙陀部六千余帐与北庭相依，亦属于回纥。

huí hé sì qí chāo duó yóu suǒ yàn kǔ

回纥肆其抄夺，尤所厌苦。

qí gé lù bù jí bái fú tū jué sù yǔ huí hé tōng hé yì hàn qí duó lüè yīn tǔ bō hòu lù jiàn yòu

其葛禄部及白服突厥素与回纥通和，亦憾其夺掠，因吐蕃厚赂见诱。

suì fù zhī

遂附之。

yú shì tǔ bō lǜ gé lù bái fú zhī zhòng qù suì gè lái kòu běi tíng huí hé dà xiāng jié gàn jiā sī lǜ zhòng yuán zhī pín zhàn bài jī tǔ bō gōng wéi pō jí

于是吐蕃率葛禄、白服之众，去岁各来寇北庭，回纥大相颉干迦斯率众援之，频战败绩，吐蕃攻围颇急。

běi tíng zhī rén jì kǔ huí hé shì suì nǎi jǔ chéng jiàng yú tǔ bō shā tuó bù luò yì jiàng yān

北庭之人既苦回纥，是岁乃举城降于吐蕃，沙陀部落亦降焉。

běi tíng jié dù shǐ yáng xí gǔ yǔ huī xià èr qiān yú rén chū bēn xī zhōu jié gàn jiā sī bù lì ér hái

北庭节度使杨袭古与麾下二千余人出奔西州，颉干迦斯不利而还。

qī nián qiū yòu xī qí dīng zhuàng wǔ liù wàn rén jiāng fù běi tíng réng zhào xí gǔ xié xíng é wèi tǔ bō gé lù děng suǒ jī dà bài sǐ zhě dà bàn

七年秋，又悉其丁壮五六万人，将复北庭，仍召袭古偕行，俄为吐蕃、葛禄等所击，大败，死者大半。

jié gàn jiā sī dài zhī yuē qiě yǔ wǒ tóng zhì yá zhàng dāng sòng jūn guī běn cháo yě

颉干迦斯绐之曰：“且与我同至牙帐，当送君归本朝也。

xí gǔ cóng zhī jí yá zhàng liú ér bù qiǎn jìng shā zhī

” 袭古从之，及牙帐，留而不遣，竟杀之。

zì shì ān xī zǔ jué mò zhī cún fǒu

自是安西阻绝，莫知存否。

wéi xī zhōu zhī rén yóu gù shǒu yān

唯西州之人，犹固守焉。

jié gàn jiā sī jì bài xù mù lù zhī zhòng chéng shèng qǔ huí gē zhī fú tú chuān

颉干迦斯既败恤，慕禄之众乘胜取回纥之浮图川。

huí hé zhèn kǒng xī qiān xī běi bù luò yáng mǎ yú yá zhàng zhī nán yǐ bì zhī

回纥震恐，悉迁西北部落羊马于牙帐之南以避之。

bā nián sì yuè tǔ bō kòu líng zhōu lüè rén chù gōng xiàn shuǐ kǒu chéng jìn wéi zhōu chéng sāi shuǐ kǒu jí zhī qú yǐ yíng tián

八年四月，吐蕃寇灵州，掠人畜，攻陷水口城，进围州城，塞水口及支渠以营田。

zhào hé dōng zhèn wǔ fēn bīng wèi yuán yòu fēn shén cè liù jūn zhī zú sān qiān yú rén shù yú dìng yuǎn huái yuǎn èr chéng shàng yù shén wǔ lóu láo qiǎn zhī

诏河东、振武分兵为援，又分神策六军之卒三千余人戍于定远、怀远二城，上御神武楼劳遣之。

tǔ bō yǐn qù

吐蕃引去。

liù yuè tǔ bō shù qiān jì yóu qīng shí lǐng kòu jīng zhōu lüè tián jūn qiān yú rén hái jí lián yún bǎo shǒu zhuō shǐ táng cháo chén qiǎn bīng chū zhàn dà jiàng wáng jìn yòng sǐ zhī

六月，吐蕃数千骑由青石岭寇泾州，掠田军千余人还，及连云堡，守捉使唐朝臣遣兵出战，大将王进用死之。

jiǔ yuè xi chuān jié dù shǐ wéi gāo gōng tǔ fán zhī wéi zhōu huò dà jiàng lùn zàn rè jí shǒu lǐng xiàn yú jīng shī

九月，西川节度使韦皋攻吐蕃之维州，获大将论赞热及首领献于京师。

shí yī yuè shān nán xī dào jié dù yán zhèn jī pò tǔ bō yú fāng zhōu jí hēi shuǐ bǎo fén qí jī jù bìng xiàn shǒu lǔ

十一月，山南西道节度严震击破吐蕃于芳州及黑水堡，焚其积聚，并献首虏。

jiǔ nián èr yuè zhào chéng yán zhōu

九年二月，诏城盐州。

shì zhōu xiān wèi tǔ bō suǒ huǐ zì cǐ sài wài wú bǎo zhàng

是州先为吐蕃所毁，自此塞外无堡障。

líng wǔ shì gé xi bī fū fang shèn wéi biān huàn gù mìng chéng zhī èr xún ér bì

灵武势隔，西逼鄜坊，甚为边患，故命城之，二旬而毕。

yòu zhào jiān yù shǐ dài fū hé gàn suì tǒng bīng wǔ qiān yǔ jiān yù shǐ zhōng chéng dù yàn guāng zhī zhòng shù zhī

又诏兼御史大夫纥干遂统兵五千与兼御史中丞杜彦光之众戍之。

shì yì yě shàng niàn jiàng shì zhī láo hòu lìng dù zhī gōng jǐ

是役也，上念将士之劳，厚令度支供给。

yòu zhào jīng yuán hú nán shān nán zhū jūn shēn tǎo tǔ bō yǐ fēn qí lì

又诏泾原、湖南、山南诸军深讨吐蕃，以分其力。

yóu shì bǎn zhù zhī jì lǔ wú fàn sāi zhě

由是板筑之际，虏无犯塞者。

jí bì zhōng wài xián chēng hè yān

及毕，中外咸称贺焉。

shì yuè xi chuān wéi gāo xiàn huò tǔ bō shǒu lǔ

是月，西川韦皋献获吐蕃首虏。

qì xiè qí zhì niú mǎ yú què xià

器械、旗帜、牛马于阙下。

chū jiāng chéng yán zhōu shàng mìng gāo chū shī yǐ fēn tǔ bō zhī bīng gāo qiǎn dà jiàng dǒng miǎn zhāng fēn chū xī shān jí nán dào pò é hé chéng tōng hè jūn

初，将城盐州，上命皋出师以分吐蕃之兵，皋遣大将董勔、张芬出西山及南道，破俄和城、通鹤军。

tǔ bō nán dào yuán shuài lùn mǎng rè lǜ zhòng lái yuán yòu pò zhī shā shāng shù qiān rén fén dìng lián gù chéng

吐蕃南道元帅论莽热率众来援，又破之，杀伤数千人，焚定廉故城。

fán píng zhà bǎo wǔ shí yú suǒ

凡平栅堡五十余所。

shí nián nán zhào mán méng yì móu xún dà pò tǔ bō yú shén chuān shǐ lái xiàn jié yǔ zài nán zhào chuán

十年，南诏蛮蒙异牟寻大破吐蕃于神川，使来献捷，语在《南诏传》。

shí yī nián bā yuè huáng shǎo qīng gōng xiàn qīn héng xún guì sì zhōu tǔ bō qú shuài lùn qǐ rán dàng méi cáng xī nuò lǜ yǐ qí jiā shǔ lái jiàng

十一年八月，黄少卿攻陷钦、横、浔、贵四州，吐蕃渠帅论乞髯荡没藏悉诺律以其家属来降。

míng nián bìng yǐ wéi guī dé jiāng jūn

明年，并以为归德将军。

shí èr nián jiǔ yuè tǔ bō kòu qìng zhōu jí huá chí xiàn shā shāng pō shèn

十二年九月，吐蕃寇庆州及华池县，杀伤颇甚。

shí sān nián zhēng yuè xíng jūn yá zòu qǐng yú lǒng zhōu xi qī shí lǐ zhù chéng yǐ bèi xī róng míng yǒng xìn chéng

十三年正月，邢君牙奏请于陇州西七十里筑城以备西戎，名永信城。

tǔ bō zàn pǔ qiǎn shǐ nóng sāng xī jī biǎo qǐng xiū hé hǎo biān jiāng yǐ wén

吐蕃赞普遣使农桑昔赍表请修和好，边将以闻。

shàng yǐ qí chái láng zhī xìng shù fù ēn bèi yuē bù shòu biǎo zhuàng rèn qí shǐ què guī

上以其豺狼之性，数负恩背约，不受表状，任其使却归。

wǔ yuè shí qī rì tǔ bō yú jiàn shān mǎ lǐng sān chù kāi lù fēn jūn xià yíng jǐn jīng yī yuè jìn jūn bī tái dēng chéng

五月十七日，吐蕃于剑山、马岭三处开路，分军下营，仅经一月，进军逼台登城。

guī zhōu cì shǐ cáo gāo rèn shuài lǐng zhū jūn jiāng shì bìng dōng mán zǐ dì hé shì jiē zhàn zì cháo zhì wǔ dà pò zhī shēng qín dà lóng guān qī rén zhèn shàng shā huò sān bǎi rén yú bèi dāo jiàn zhě bù kě shèng jì shōu huò mǎ chù wǔ bǎi yú tóu pǐ qì xiè èr qiān yú shì

巂州刺史曹高任率领诸军将士并东蛮子弟合势接战，自朝至午，大破之，生擒大笼官七人，阵上杀获三百人，余被刀箭者不可胜纪，收获马畜五百余头匹、器械二千余事。

shí sì nián shí yuè xià zhōu jié dù shǐ hán quán yì pò tǔ bō yú yán zhōu xī běi

十四年十月，夏州节度使韩全义破吐蕃于盐州西北。

shí liù nián liù yuè yán zhōu pò tǔ bō yú wū lán qiáo xià

十六年六月，盐州破吐蕃于乌兰桥下。

shí qī nián qī yuè tǔ bō kòu yán zhōu yòu xiàn lín zhōu shā cì shǐ guō fēng huǐ chéng huáng dà lüè jū rén qū dǎng xiàng bù luò ér qù

十七年七月，吐蕃寇盐州，又陷麟州，杀刺史郭锋，毁城隍，大掠居人，驱党项部落而去。

cì yán zhōu xi jiǔ shí lǐ héng cáo fēng dùn jūn hū yán zhōu sēng yán sù bèi qī rén chēng xú shè rén zhào

次盐州西九十里横槽烽顿军，呼延州僧延素辈七人，称徐舍人召。

qí huǒ duì tǔ bō méi lēi jù yǐn yán sù děng jí qū zhì zhàng qián jiē mǎ gé gù shǒu máo shéng léi jǐng

其火队吐蕃没勒遽引延素等疾趋至帐前，皆马革梏手，毛绳缧颈。

jiàn yī tǔ fán nián shào shēn zhǎng liù chǐ yú chì zī dà mù nǎi xú shè rén yě

见一吐蕃年少，身长六尺余，赤髭大目，乃徐舍人也。

mìng jiě fù zuò zhàng zhōng yuē shī wù jù

命解缚，坐帐中，曰：“师勿惧。

yú běn hàn rén sī kōng yīng guó gōng wǔ dài sūn yě

余本汉人，司空英国公五代孙也。

shǔ wǔ hòu zhuó sàng wáng shì gāo zǔ jiàn yì zhōng mǐn zǐ sūn liú bō jué yù jīn sān dài yǐ

属武后斫丧王室，高祖建义中泯，子孙流播绝域，今三代矣。

suī dài jū zhí wèi shì zhǎng bīng yào sī běn zhī xīn wú yá gù xuè zú wú yóu zì bá ěr

虽代居职位，世掌兵要，思本之心无涯，顾血族无由自拔耳！

cǐ fán hàn jiāo jìng yě fù jiǔ shí lǐ zhì ān lè zhōu shī wú yóu guī dōng yǐ

此蕃、汉交境也，复九十里至安乐州，师无由归东矣。

yán sù yuē sēng shēn gū qīn lǎo kěn qí quán huó

”延素曰：“僧身孤亲老，恳祈全活。

bēi bù zì shèng

”悲不自胜。

yòu yuē yú fèng mìng lǜ shī bèi biān yīn qiú zī shí suì shè hàn jiāng zhǎn zhuǎn dōng jìn zhì lín zhōu

又曰：“余奉命率师备边，因求资食，遂涉汉疆，展转东进至麟州。

chéng jì wú bèi yuán bīng yòu jué shì yǐ bá zhī

城既无备，援兵又绝，是以拔之。

zhī guō shǐ jūn shì xūn chén zǐ sūn bì jiāng huó zhī bù xìng wéi luàn bīng suǒ hài

知郭使君是勋臣子孙，必将活之，不幸为乱兵所害。

shì yǒu fēi niǎo shǐ zhì fēi niǎo yóu zhōng guó yì qí yě yún shù zhě shàng biàn zhào jūn jí hái

”适有飞鸟使至，飞鸟，犹中国驿骑也，云：“术者上变，召军亟还。

suì guī zhī

”遂归之。

shí zhào wéi gāo fēn qiǎn piān jiàng lēi bù qí hé èr wàn chū chéng dū xī shān nán běi jiǔ dào bìng jìn bī qī jī lǎo wēng gù wéi zhōu bǎo zhōu sōng zhōu zhū chéng yǐ shū běi biān gù yě

时诏韦皋分遣偏将勒步骑合二万，出成都西山，南北九道并进，逼栖鸡、老翁、故维州、保州、松州诸城，以纾北边故也。

jiǔ yuè wéi gāo dà pò tǔ bō yú wéi zhōu

九月，韦皋大破吐蕃于维州。

shí bā nián zhēng yuè wéi gāo qín tǔ bō dà shǒu lǐng lùn mǎng rè lái xiàn cì chóng rén lǐ zhái yǐ jū zhī

十八年正月，韦皋擒吐蕃大首领论莽热来献，赐崇仁里宅以居之。

mǎng rè tǔ bō nèi dà xiāng yě

莽热，吐蕃内大相也。

xiān zhēn yuán shí liù nián wéi gāo lèi pò tǔ bō èr wàn yú zhòng yú lí zhōu guī zhōu tǔ bō suì dà sōu yuè zhù lěi zào zhōu qián móu kòu biān gāo xī cuò zhī

先贞元十六年，韦皋累破吐蕃二万余众于黎州、巂州，吐蕃遂大搜阅，筑垒造舟，潜谋寇边，皋悉挫之。

yú shì tǔ bō qiú shuài jiān jiān tǒng nǎng gòng xī chéng děng jiǔ jié dù yīng yīng lóng guān mǎ dìng dé yǔ qí dà jiàng bā shí qī rén jǔ bù luò lái jiàng

于是吐蕃酋帅兼监统曩贡、腊城等九节度婴婴、笼官马定德与其大将八十七人，举部落来降。

dìng dé yǒu jì huà yīng yīng xí zhī bīng fǎ jí shān chuān de xíng tǔ bō měi yòng bīng dìng dé cháng chéng yì jì yì zhū jiāng bǐng qí chéng suàn

定德有计画，婴婴习知兵法及山川地形，吐蕃每用兵，定德常乘驿计议，诸将禀其成算。

zhì shì zì yǐ biān gōng bù lì jù dé zuì ér guī xīn yān

至是自以边功不立，惧得罪而归心焉。

qí míng nián tǔ bō kūn míng chéng guǎn mó xiē mán qiān yú hù yòu lái jiàng

其明年，吐蕃昆明城管磨些蛮千余户又来降。

tǔ bō yǐ qí zhòng wài kuì suì běi kòu líng shuò xiàn lín zhōu

吐蕃以其众外溃，遂北寇灵、朔，陷麟州。

zhào wéi gāo chū bīng chéng dū xī shān yǐ shū běi biān

诏韦皋出兵成都西山以纾北边。

gāo suì mìng zhèn jìng jūn bīng mǎ shǐ chén jì děng

皋遂命镇静军兵马使陈洎等，

tǒng bīng wàn rén chū sān qí lù

统兵万人出三奇路，

wēi róng jūn shǐ cuī yáo chén lǜ bīng yī qiān chū lóng xī shí mén lù nán

威戎军使崔尧臣率兵一千出龙溪石门路南，

wéi bǎo èr zhōu bīng mǎ shǐ chóu miǎn bǎo bà liǎng zhōu cì shǐ dǒng zhèn děng

维保二州兵马使仇冕、保霸两州刺史董振等，

lǜ bīng èr qiān jìn bī tǔ bō wéi zhōu chéng zhōng

率兵二千进逼吐蕃维州城中，

běi lù bīng mǎ shǐ xíng cǐ bìng zhū zhōu cì shǐ dǒng huái è děng lǜ bīng sì qiān jìn gōng qī jī lǎo wēng děng chéng

北路兵马使邢玼并诸州刺史董怀愕等率兵四千进攻栖鸡、老翁等城，

dōu jiāng gāo tì wáng yīng jùn děng lǜ bīng èr qiān jìn bī gù sōng zhōu

都将高倜、王英俊等率兵二千进逼故松州，

lǒng dōng lù bīng mǎ shǐ yuán yīng bìng zhū jiāng hǎo zōng děng fù fēn bīng bā qiān chū nán dào yā qióng lí guī děng lù

陇东路兵马使元膺并诸将郝宗等复分兵八千出南道雅、邛、黎、巂等路。

yòu lìng qióng zhōu zhèn nán jūn shǐ yù shǐ dài fū wéi liáng jīn fā zhèn bīng yī qiān sān bǎi xù jìn

又令邛州镇南军使、御史大夫韦良金发镇兵一千三百续进，

yā zhōu jīng lüè shǐ lù wéi míng yǔ sān bù luò zhǔ zhào rì jìn děng lǜ bīng sān qiān jìn gōng bū zū piān sōng děng chéng

雅州经略使路惟明与三部落主赵日进等率兵三千进攻逋租、偏松等城，

lí zhōu jīng lüè shǐ wáng yǒu dào lǜ sān bù luò hǎo jīn xìn děng èr qiān guò dà dù hé shēn rù tǔ bō jiè

黎州经略使王有道率三部落郝金信等二千过大渡河深入吐蕃界，

guī zhōu jīng lüè shǐ chén xiào yáng yǔ xíng yíng bīng mǎ shǐ hé dà hǎi wéi yì děng jí mó xiē mán sān bù luò zhǔ jū nà shí lǜ bīng sì qiān jìn gōng kūn míng nuò jì chéng

巂州经略使陈孝阳与行营兵马使何大海、韦义等及磨些蛮三部落主苴那时率兵四千进攻昆明、诺济城。

zì bā yuè zhì yú shí èr yuè lèi pò shí liù wàn zhòng bá qí qī chéng wǔ jūn zhèn shòu xiáng sān qiān yú hù shēng qín liù qiān yú rén zhǎn shǒu yī wàn yú jí suì wéi wéi zhōu

自八月至于十二月，累破十六万众，拔其七城、五军镇，受降三千余户，生擒六千余人，斩首一万余级，遂围维州。

jiù jūn zài zhì zhuǎn zhàn qiān yú lǐ tǔ bō lián bài líng shuò zhī kòu yǐn zhòng nán xià

救军再至，转战千余里，吐蕃连败，灵、朔之寇引众南下。

yú shì zàn pǔ qiǎn mǎng rè yǐ nèi dà xiāng jiān dōng jìng wǔ dào jié dù bīng mǎ shǐ dū tǒng qún mù dà shǐ lǜ zá lǔ shí wàn zhòng lái jiě wéi zhōu zhī wéi

于是赞普遣莽热以内大相兼东境五道节度兵马使、都统群牧大使率杂虏十万众，来解维州之围。

wáng shī wàn yú zhòng jù xiǎn shè fú yǐ dài zhī

王师万余众，据险设伏以待之。

xiān yǐ qiān rén tiǎo zhàn mǎng rè jiàn wǒ shī zhī shǎo yě xī zhòng lái zhuī rù yú fú zhōng qǐng jiāng sì miàn jí jī suì qín mǎng rè lǔ zhòng dà kuì

先以千人挑战，莽热见我师之少也，悉众来追，入于伏中，请将四面疾击，遂擒莽热，虏众大溃。

shí jiǔ nián wǔ yuè tǔ bō shǐ lùn jiá rè zhì

十九年五月，吐蕃使论颊热至。

liù yuè yǐ yòu lóng wǔ dà jiàng jūn xuē pī jiān yù shǐ dài fū shǐ yú tǔ bō

六月，以右龙武大将军薛伾兼御史大夫，使于吐蕃。

èr shí nián sān yuè shàng xún zàn pǔ zú fèi cháo sān rì mìng gōng bù shì láng zhāng jiàn diào jì zhī

二十年三月上旬，赞普卒，废朝三日，命工部侍郎张荐吊祭之。

zàn pǔ yǐ zhēn yuán shí sān nián sì yuè zú zhǎng zǐ lì

赞普以贞元十三年四月卒，长子立；

yī suì zú cì zǐ sì lì

一岁卒，次子嗣立。

mìng wén wǔ sān pǐn yǐ shàng guān diào qí shǐ

命文武三品以上官吊其使。

sì yuè tǔ fán shǐ zāng hé nán guān chá shǐ lùn qǐ rǎn jí sēng nán bō tè jì bō děng wǔ shí sì rén lái cháo

四月，吐蕃使臧河南观察使论乞冉及僧南拨特计波等五十四人来朝。

shí èr yuè qiǎn shǐ lùn xí zhí guō zhì chóng lái cháo

十二月，遣使论袭执、郭志崇来朝。

èr shí yī nián èr yuè shùn zōng mìng zuǒ jīn wú wèi jiāng jūn jiān yù shǐ zhōng chéng tián jǐng dù chí jié gào āi yú tǔ bō yǐ kù bù yuán wài láng jiān yù shǐ zhōng chéng xióng zhí yì wèi fù shǐ

二十一年二月，顺宗命佐金吾卫将军、兼御史中丞田景度持节告哀于吐蕃，以库部员外郎、兼御史中丞熊执易为副使。

qī yuè tǔ bō shǐ lùn xī nuò děng lái cháo

七月，吐蕃使论悉诺等来朝。

yǒng zhēn yuán nián shí yuè zàn pǔ shǐ lùn qǐ lǚ bó cáng lái gòng zhù dé zōng shān líng jīn yín yī fú niú mǎ děng

永贞元年十月，赞普使论乞缕勃藏来贡，助德宗山陵金银、衣服、牛马等。

shí yī yuè yǐ wèi wèi shǎo qīng jiān yù shǐ zhōng chéng hóu yòu píng chōng rù fán gào cè lì děng shǐ

十一月，以卫尉少卿、兼御史中丞侯幼平充入蕃告册立等使。

yuán hé yuán nián zhēng yuè fú jiàn dào sòng dào tǔ bō shēng kǒu shí qī rén zhào gěi dì chéng fàng hái fán

元和元年正月，福建道送到吐蕃生口十七人，诏给递乘放还蕃。

liù yuè qiǎn shǐ lùn bó cáng lái cháo

六月，遣使论勃藏来朝。

wǔ nián wǔ yuè qiǎn shǐ lùn sī yé rè lái cháo bìng guī zhèng shū ju lù mì zhī jiù jí shū ju nán wén yán děng yī shí sān rén

五年五月，遣使论思耶热来朝，并归郑叔矩、路泌之柩及叔矩男文延等一十三人。

shū ju mì píng liáng zhī méng xiàn yān fán èr shí yú nián jìng bù qū jié yīn méi yú fán zhōng zhì shì qǐng hé gù guī zhī

叔矩、泌，平凉之盟陷焉，凡二十余年，竟不屈节，因没于蕃中，至是请和，故归之。

liù yuè mìng zǎi xiàng dù yòu děng yǔ tǔ bō shǐ yì shì zhōng shū lìng qiě yán guī wǒ qín yuán ān lè zhōu de

六月，命宰相杜佑等与吐蕃使议事中书令，且言归我秦、原、安乐州地。

qī yuè qiǎn hóng lú shǎo qīng shè yù shǐ zhōng chéng li míng wèi rù fán shǐ dān wáng fǔ zhǎng shǐ jiān shì yù shǐ wú yūn fù zhī

七月，遣鸿胪少卿、摄御史中丞李铭为入蕃使，丹王府长史、兼侍御史吴晕副之。

liù nián zhì shí nián qiǎn shǐ cháo gòng bù jué

六年至十年，遣使朝贡不绝。

shí èr nián sì yuè tǔ bō yǐ zàn pǔ zú lái gào yǐ yòu wèi jiāng jūn wū zhòng jiān yù shǐ zhōng chéng chōng diào jì shǐ diàn zhōng shì yù shǐ duàn jūn fù zhī

十二年四月，吐蕃以赞普卒来告，以右卫将军乌重兼御史中丞，充吊祭使，殿中侍御史段钧副之。

shí sān nián shí yuè tǔ bō wéi wǒ yòu zhōu fèng xiáng shàng yán qiǎn shǐ xiū hǎo

十三年十月，吐蕃围我宥州、凤翔，上言遣使修好。

shì yuè líng wǔ yú dìng yuǎn chéng pò tǔ fán èr wàn rén shā lù èr qiān rén shēng qín jié dù fù shǐ yī rén pàn guān cháng xíng sān shí jiǔ rén huò yáng mǎ shén zhòng

是月，灵武于定远城破吐蕃二万人，杀戮二千人，生擒节度副使一人、判官长行三十九人，获羊马甚众。

píng liáng zhèn è shǐ hǎo cǐ pò èr wàn yú zhòng shōu fù yuán zhōu chéng huò yáng mǎ bù zhī qí shù

平凉镇遏使郝玼破二万余众，收复原州城，获羊马不知其数。

xià zhōu jié dù tián jìn yú líng wǔ yì pò sān qiān yú rén

夏州节度田缙于灵武亦破三千余人。

shí yī yuè yán zhōu shàng yán tǔ bō rù hé qū xià zhōu pò wǔ wàn yú rén

十一月，盐州上言：吐蕃入河曲，夏州破五万余人。

líng wǔ pò cháng lè zhōu luō chéng fén qí wū yǔ qì xiè

灵武破长乐州罗城，焚其屋宇器械。

xi chuān jié dù shǐ wáng bō gōng bá é hé qī jī děng chéng

西川节度使王播攻拔峨和、栖鸡等城。

shí sì nián zhēng yuè chì yuē

十四年正月，敕曰：

zhèn lín yù wàn bāng tuī bù chéng xìn

朕临御万邦，推布诚信。

xī róng nà kuǎn jī yǒu suì shí zhōng huò kuī wéi yì cháng bāo dài

西戎纳款，积有岁时，中或亏违，亦尝苞贷。

wǒ yǒu shū dé níng bú shì sī chóng yì gòng zhēn dào tú xiāng jì shēn ēn shì lǐ céng wú quē yān

我有殊德，宁不是思，重译贡珍，道途相继，申恩示礼，曾无阙焉。

zuó zhě fán shǐ fèng zhāng yòu zhì jīng niǎn jiāng jūn zhǎng zhī mìng chén hé hǎo zhī chéng

昨者蕃使奉章，又至京辇，将君长之命，陈和好之诚。

lín xuān zhào jiàn guǎn qì jiā hòu fù yǐ xìn bì yù zhī jiǎn shū

临轩召见，馆气加厚，复以信币，谕之简书。

yì jì yán xuán cái jí jìn diàn jù wén yǐ jù lái fàn fēng chuí hé qū zhī jiān pō wéi bào rǎo

亦既言旋，才及近甸，遽闻蚁聚，来犯封陲，河曲之间，颇为暴扰。

bèi huì qì yuē sī wèi wú míng gōng yì wù qíng xián qǐng zhū jué

背惠弃约，斯谓无名，公议物情，咸请诛绝。

zhèn shēn wéi dé huà zhī wèi bèi qǐ lǜ yí sú bù zhī bīn qí guó shī xìn qí shǐ hé zuì

朕深惟德化之未被，岂虑夷俗不之宾，其国失信，其使何罪！

shì qí wéi zhí yǐ suì xìng shì zhī hóng fù yǐ wàng huái

释其维絷以遂性，示之弘覆以忘怀。

yǔ zhōng gǒu fú zhù shǐ zhī gǎn

予衷苟孚，庶使知感。

qí fán shǐ lùn ju lì cáng děng bìng hòu bān lái shǐ bìng yi fàng guī běn guó

其蕃使论矩立藏等并后般来使，并宜放归本国。

réng wěi fèng xiáng jié dù shǐ yǐ cǐ yì xiǎo yù

仍委凤翔节度使以此意晓喻。

bā yuè tǔ bō yíng yú qìng zhōu fāng qú dà jūn zhì hé zhōu jiè

八月，吐蕃营于庆州方渠，大军至河州界。

shí yuè tǔ bō jié dù lùn sān mó jí zǎi xiàng shàng tǎ cáng zhōng shū lìng shàng qǐ xīn r gòng lǐng jūn yuē shí wǔ wàn zhòng wéi wǒ yán zhōu shù zhòng

十月，吐蕃节度论三摩及宰相尚塔藏、中书令尚绮心儿共领军约十五万众，围我盐州数重。

dǎng xiàng shǒu lǐng yì fā bīng qū yáng mǎ yǐ zhù

党项首领亦发兵驱羊马以助。

yuè lì sān xún zéi yǐ fēi tī é chē mù lǘ děng sì miàn qí gōng chéng yù xiàn zhě shù sì

阅历三旬，贼以飞梯、鹅车、木驴等四面齐攻，城欲陷者数四。

cì shǐ li wén yuè lǜ bīng shì chéng chéng lì zhàn chéng chuān huài bù kě shǒu chè wū bǎn yǐ yù zhī zhòu yè fáng jù huò qián bīng zhuó yíng kāi chéng chū zhàn yuē shā zéi wàn yú zhòng

刺史李文悦率兵士乘城力战，城穿坏不可守，撤屋版以御之，昼夜防拒，或潜兵斫营，开城出战，约杀贼万余众。

zhū dào jiù bīng wú zhì zhě

诸道救兵无至者。

fán èr shí qī rì zéi nǎi tuì

凡二十七日，贼乃退。

shí wǔ nián èr yuè yǐ mì shū shǎo jiān jiān yù shǐ zhōng chéng tián jì rù tǔ bō gào āi bìng gào cè lì

十五年二月，以秘书少监兼御史中丞田洎入吐蕃告哀，并告册立。

sān yuè gōng lüě wǒ qīng sāi bǎo

三月，攻掠我青塞堡。

qī yuè qiǎn shǐ lái diào jì

七月，遣使来吊祭。

shí yuè qīn bī jīng zhōu

十月，侵逼泾州。

mìng yòu jūn zhōng wèi liáng shǒu qiān chōng zuǒ yòu shén cè jīng xi jīng běi xíng yíng dōu jiān tǒng shén cè bīng sì qiān rén bìng fā bā zhèn quán jūn wǎng jiù yuán

命右军中尉梁守谦充左右神策、京西、京北行营都监，统神策兵四千人，并发八镇全军往救援。

yǐ tài fǔ shǎo qīng jiān yù shǐ zhōng chéng shào tóng chí jié rù tǔ bō chōng dá qǐng hé hǎo shǐ

以太府少卿、兼御史中丞邵同持节入吐蕃，充答请和好使。

biǎn qián rù tǔ bō shǐ mì shū shǎo jiān tián jì chēn zhōu sī hù

贬前入吐蕃使、秘书少监田洎郴州司户。

chū jì rù fán wèi diào jì shǐ fán qǐng yú cháng wǔ chéng xià huì méng

初，洎入蕃为吊祭使，蕃请于长武城下会盟。

jì nuò qiè kǒng bù dé hái wěi wěi ér yǐ

洎懦怯，恐不得还，唯唯而已。

zhì shì xī róng rù kòu qiě yuē tián jì xǔ wǒ tǒng bīng mǎ fù méng shì

至是西戎入寇，且曰：“田洎许我统兵马赴盟誓。

suì biǎn zhī

”遂贬之。

róng rén shí yǐ biān jiāng rǎo zhī zhì fèn tú jiǎ jì wèi cí yě

戎人实以边将扰之致忿，徒假洎为辞也。

jīng zhōu shàng yán tǔ bō dà jiàng bìng tuì

泾州上言：“吐蕃大将并退。

yú shì ba shén cè xíng yíng bīng

”于是罢神策行营兵。

zì tián jìn tǒng xià zhōu yǐ tān hěn qīn rǎo dǎng xiàng kǔ zhī lǚ yǐn xī róng fàn sāi

自田缙统夏州，以贪狠侵扰，党项苦之，屡引西戎犯塞。

jí shì dà bīng rù kòu biān jiāng hǎo cǐ shù xí jī fán lěi shā lù shén zhòng bīn zhōu li guāng yán fù yǐ quán shī ér zhì róng rén jù ér tuì

及是大兵入寇，边将郝玼数袭击蕃垒，杀戮甚众，邠州李光颜复以全师而至，戎人惧而退。

gài tián jìn shǐ shēng guó huàn ér lài guāng yán hǎo cǐ zhī qū lù yě

盖田缙始生国患，而赖光颜、郝玼之驱戮也。

shí yī yuè xià zhōu jié dù shǐ li yòu zì lǐng bīng fù zhǎng zé zhèn líng wǔ jié dù shǐ li tīng zì lǐng bīng fù cháng lè zhōu bìng fèng zhào tǎo tǔ bō yě

十一月，夏州节度使李佑自领兵赴长泽镇，灵武节度使李听自领兵赴长乐州，并奉诏讨吐蕃也。

shí èr yuè tǔ bō qiān yú rén wéi wū bái chí

十二月，吐蕃千余人围乌、白池。

cháng qìng yuán nián liù yuè fàn qīng sāi bǎo yǐ wǒ yǔ huí hé hé qīn gù yě

长庆元年六月，犯青塞堡，以我与回纥和亲故也。

yán zhōu cì shǐ li wén yuè fā bīng jìn jī zhī

盐州刺史李文悦发兵进击之。

jiǔ yuè tǔ bō qiǎn shǐ qǐng méng shàng xǔ zhī

九月，吐蕃遣使请盟，上许之。

zǎi xiàng yù zhòng qí shì qǐng gào tài miào tài cháng lǐ yuàn zòu yuē jǐn àn sù zōng dài zōng gù shì yǔ tǔ bō huì méng bìng bù gào miào

宰相欲重其事，请告太庙，太常礼院奏曰：“谨按肃宗、代宗故事，与吐蕃会盟，并不告庙。

wéi dé zōng jiàn zhōng mò yǔ tǔ bō huì méng yú yán píng mén yù zhòng qí chéng xìn tè lìng gào miào

唯德宗建中末，与吐蕃会盟于延平门，欲重其诚信，特令告庙。

zhì zhēn yuán sān nián huì yú píng liáng yì wú gào miào zhī wén

至贞元三年，会于平凉，亦无告庙之文。

fú yǐ shì chū yī shí yòu fēi jīng zhì qiú zhī diǎn lǐ yì wú qí wén

伏以事出一时，又非经制，求之典礼，亦无其文。

jīn jǐn cān xiáng kǒng bù hé gào

今谨参详，恐不合告。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

nǎi mìng dà lǐ qīng jiān yù shǐ dài fū liú yuán dǐng chōng xī fān méng huì shǐ yǐ bīng bù láng zhōng jiān yù shǐ zhōng chéng liú shī lǎo wèi fù shàng shě fèng yù jiān jiān chá yù shǐ li wǔ jīng zhào fǔ fèng xiān xiàn chéng jiān jiān chá yù shǐ li gōng dù wèi pàn guān

乃命大理卿、兼御史大夫刘元鼎充西蕃盟会使，以兵部郎中、兼御史中丞刘师老为副，尚舍奉御、兼监察御史李武、京兆府奉先县丞兼监察御史李公度为判官。

shí yuè shí rì yǔ tǔ bō shǐ méng zǎi chén jí yòu pú yè liù cáo shàng shū zhōng zhí fǎ tài cháng sī nóng qīng jīng zhào yǐn jīn wú dà jiàng jūn jiē yù yān

十月十日，与吐蕃使盟，宰臣及右仆射、六曹尚书、中执法、太常、司农卿、京兆尹、金吾大将军皆预焉。

qí cí yuē

其词曰：

wéi táng chéng tiān fǔ yǒu bā hóng shēng jiào suǒ zhēn mǐ bù lái tíng

维唐承天，抚有八纮，声教所臻，靡不来廷。

jīng yè qí lì jù qí yǔn diān zuǎn wǔ shào wén dié qìng chóng guāng kè zhāng jùn zhé wǎng tiǎn hóng xù shí yǒu èr yè èr bǎi yǒu sì zài

兢业齐栗，惧其陨颠，缵武绍文，叠庆重光，克彰浚哲，罔忝洪绪，十有二叶，二百有四载。

zé wǒ tài zǔ quán míng hào ér jiàn bù bá pù hóng míng ér chuí yǒng jiǔ

则我太祖，权明号而建不拔，铺鸿名而垂永久。

lèi shàng dì yǐ dá jiā yìng xiǎng huáng líng yǐ chou jǐng fú hé yǒu dài yǐ

类上帝以答嘉应，享皇灵以酬景福，曷有怠已？

yuè suì zài guǐ chǒu dōng shí yuè guǐ yǒu wén wǔ xiào dé huáng dì zhào chéng xiàng chén zhí chén bō chén yuán yǐng děng yǔ dà jiàng hé fān shǐ lǐ bù shàng shū nè luō lùn děng huì méng yú jīng shī tán yú chéng zhī xi jiāo kǎn yú tán běi

越岁在癸丑，冬十月癸酉，文武孝德皇帝诏丞相臣植、臣播、臣元颖等，与大将和蕃使礼部尚书讷罗论等，会盟于京师，坛于城之西郊，坎于坛北。

fán dú shì xíng shēng jiā shū fù rǎng zhì jiàng zhōu xuán zhī lǐ dòng wú wéi zhě gài suǒ yǐ yǎn bīng xī rén chóng yīn jì hǎo mào jiàn yuǎn lüè guī huī zhǎng lì gù yě

凡读誓、刑牲、加书、复壤、陟降、周旋之礼，动无违者，盖所以偃兵息人，崇姻继好，懋建远略，规恢长利故也。

yuán fu hào qióng shàng lín huáng zhī xià zǎi máng máng chǔn chǔn zhī lèi bì zī guān sī wèi jué zǎi chén gǒu wú tǒng jì zé xiāng miè jué

原夫昊穹上临，黄祗下载，茫茫蠢蠢之类，必资官司，为厥宰臣，苟无统纪，则相灭绝。

zhōng xià jiàn guǎn wéi táng shì jūn

中夏见管，维唐是君；

xī yì yī fāng dà fán wéi zhǔ

西裔一方，大蕃为主。

zì jīn ér hòu píng qù bīng gé sù fèn jiù è kuò yān xiāo chú zhuī chóng jiù shēng nǎng xī jié yuán

自今而后，屏去兵革，宿忿旧恶，廓焉消除，追崇舅甥，曩昔结援。

biān hòu chè jǐng shù fēng tāo yān huàn nàn xiāng xù bào lüě bù zuò tíng zhàng ōu tuō jué qí jiāo qīn

边堠撤警，戍烽韬烟，患难相恤，暴掠不作，亭障瓯脱，绝其交侵。

jīn dài yào hài jǐn shǒu rú gù bǐ wú cǐ zhà cǐ wú bǐ yú

襟带要害，谨守如故，彼无此诈，此无彼虞。

wū hū

唉！

ài rén wèi rén bǎo jìng wèi xìn wèi tiān wèi zhì shì shén wèi lǐ yǒu yī bù zhì jū zāi yú gōng

爱人为仁，保境为信，畏天为智，是神为礼，有一不至，抅灾于躬。

sāi shān chóng chóng hé shuǐ shāng shāng rì jí chén liáng diàn qí liǎng jiāng xi wèi dà fán dōng shí jù táng

塞山崇崇，河水汤汤，日吉辰良，奠其两疆，西为大蕃，东实巨唐。

dà chén zhí jiǎn bō gào qiū fāng

大臣执简，播告秋方。

dà fán zàn pǔ jí zǎi xiàng bō chǎn bù shàng qǐ xīn r děng xiān jì méng wén yào jié yún fán hàn liǎng bāng gè shǒu jiàn guǎn běn jiè bǐ cǐ bù dé zhēng bù dé tǎo bù dé xiāng wéi kòu chóu bù dé qīn móu jìng shàng

大蕃赞普及宰相钵阐布、尚绮心儿等，先寄盟文要节云：“蕃、汉两邦，各守见管本界，彼此不得征，不得讨，不得相为寇雠，不得侵谋境上。

ruò yǒu suǒ yí huò yào zhuō shēng wèn shì biàn gěi yī liáng fàng hái

若有所疑，或要捉生问事，便给衣粮放还。

jīn bìng yī cóng gèng wú tiān gǎi

”今并依从，更无添改。

yù méng zhī guān shí qī rén jiē liè míng yān

预盟之官十七人，皆列名焉。

qí liú yuán dǐng děng yǔ lùn nè luō tóng fù tǔ bō běn guó jiù méng réng chì yuán dǐng dào bǐ lìng zǎi xiàng yǐ xià gè yú méng wén hòu zì shū míng

其刘元鼎等与论讷罗同赴吐蕃本国就盟，仍敕元鼎到彼，令宰相已下各于盟文后自书名。

líng wǔ jié dù shǐ li jìn chéng yú tài shí shān xià pò tǔ bō sān qiān qí

灵武节度使李进诚于太石山下破吐蕃三千骑。

èr nián èr yuè qiǎn shǐ lái qǐng dìng jiè

二年二月，遣使来请定界。

liù yuè fù qiǎn shǐ lái cháo

六月，复遣使来朝。

yán zhōu zòu tǔ bō qiān yú rén rù líng wǔ jiè qiǎn bīng zhú biàn yāo jié

盐州奏：“吐蕃千余人入灵武界，遣兵逐便邀截。

yòu yán qín de yǔ dǎng xiàng sòng shū xìn tǔ bō yī bǎi wǔ shí rén

”又言：“擒得与党项送书信吐蕃一百五十人。

shì yuè liú yuán dǐng zì tǔ bō shǐ huí zòu yún qù sì yuè èr shí sì rì dào tǔ bō yá zhàng yǐ wǔ yuè liù rì huì méng qì

”是月刘元鼎自吐蕃使回，奏云：“去四月二十四日到吐蕃牙帐，以五月六日会盟讫。

chū yuán dǐng wǎng lái fán zhōng bìng lù jīng hé zhōu jiàn qí dōu yuán shuài shàng shū lìng shàng qí xīn r yún huí hé xiǎo guó yě

初，元鼎往来蕃中，并路经河州，见其都元帅、尚书令尚骑心儿云：“回纥，小国也。

wǒ yǐ bǐng shēn nián yú qì tǎo zhú qù qí chéng guō èr rì chéng jì dào jí pò miè yǐ huì wǒ wén běn guó yǒu sàng ér hái

我以丙申年逾碛讨逐，去其城郭二日程，计到即破灭矣，会我闻本国有丧而还。

huí hé zhī ruò rú cǐ ér táng guó dài zhī hòu yú wǒ hé zāi

回纥之弱如此，而唐国待之厚于我，何哉？

yuán dǐng yún huí hé yú guó jiā yǒu jiù nán zhī xūn ér yòu bù céng qīn duó fēn cùn tǔ dì qǐ de bù hòu hu

”元鼎云：“回纥于国家有救难之勋，而又不曾侵夺分寸土地，岂得不厚乎！

shì shí yuán dǐng wǎng lái dù huáng hé shàng liú zài hóng jì qiáo xī nán èr qiān yú lǐ qí shuǐ jí wéi qiǎn xiá chūn kě jiē shè qiū xià zé yǐ chuán dù

”是时元鼎往来，渡黄河上流，在洪济桥西南二千余里，其水极为浅狭，春可揭涉，秋夏则以船渡。

qí nán sān bǎi yú lǐ yǒu sān shān shān xíng rú jīn áo hé yuán zài qí jiān shuǐ shén qīng lěng liú jīng zhū shuǐ sè suì chì xù wèi zhū shuǐ suǒ zhù jiàn jì huáng zhuó

其南三百余里有三山，山形如钅敖，河源在其间，水甚清冷，流经诸水，色遂赤，续为诸水所注，渐既黄浊。

yòu qí yuán xi qù fán zhī liè guǎn yuē sì yì měi yì yuē èr bǎi yú lǐ

又其源西去蕃之列馆约四驿，每驿约二百余里。

dōng běi qù mò hè yán qì wěi kuò wǔ shí lǐ xiàng nán jiàn xiá xiǎo běi zì shā zhōu zhī xi

东北去莫贺延碛尾，阔五十里，向南渐狭小，北自沙州之西。

nǎi nán rù tǔ hún guó zhì cǐ zhuǎn wēi gù hào qì wěi

乃南入吐浑国，至此转微，故号碛尾。

jì qí de lǐ dāng jiàn nán zhī zhí xī

计其地理，当剑南之直西。

yuán dǐng chū jiàn zàn pǔ yú mèn jù lú chuān gài zàn pǔ xià yá zhī suǒ qí chuān zài luó suō chuān nán bǎi lǐ zāng hé zhī suǒ liú yě

元鼎初见赞普于闷惧卢川，盖赞普夏衙之所，其川在逻娑川南百里，臧河之所流也。

shí tǔ bō qiǎn shǐ lùn xī nuò xi děng suí yuán dǐng lái xiè mìng tài pú shǎo qīng dù zài shǐ yǐ dá zhī

时吐蕃遣使论悉诺息等随元鼎来谢，命太仆少卿杜载使以答之。

sān nián zhēng yuè qiǎn shǐ lùn dá rè lái cháo hè

三年正月，遣使论答热来朝贺。

sì nián jiǔ yuè qiǎn shǐ qiú wǔ tái shān tú

四年九月，遣使求《五台山图》。

shí yuè gòng máo niú jí yín zhù chéng xī niú yáng lù gè yī

十月，贡牦牛及银铸成犀牛、羊、鹿各一。

bǎo lì yuán nián sān yuè qiǎn shǐ shàng qǐ lì rè lái cháo

宝历元年三月，遣使尚绮立热来朝。

qiě qǐng hé hǎo

且请和好。

jiǔ yuè qiǎn guāng lù qīng li ruì wèi shǐ yǐ dá zhī

九月，遣光禄卿李锐为使以答之。

tài hé wǔ nián zhì bā nián

太和五年至八年。

qiǎn shǐ cháo gòng bù jué wǒ yì shí qiǎn shǐ bào zhī

遣使朝贡不绝，我亦时遣使报之。

kāi chéng yuán nián èr nián jiē qiǎn shǐ lái

开成元年、二年，皆遣使来。

huì chāng èr nián zàn pǔ zú

会昌二年，赞普卒。

shí èr yuè qiǎn lùn zàn děng lái gào āi zhào yǐ jiāng zuò shǎo jiān li jǐng diào jì zhī

十二月，遣论赞等来告哀，诏以将作少监李璟吊祭之。

dà zhōng sān nián chūn zǎi xiàng shàng kǒng rè shā dōng dào jié dù shǐ yǐ qín yuán ān lè děng sān zhōu bìng shí mén mù xiá děng qī guān kuǎn sāi jīng yuán jié dù shǐ kāng jì róng yǐ wén mìng tài pú qīng lù dān wǎng láo yān

大中三年春，宰相尚恐热杀东道节度使，以秦、原、安乐等三州并石门、木硖等七关款塞，泾原节度使康季荣以闻，命太仆卿陆耽往劳焉。

qí nián qī yuè hé lǒng qí lǎo lǜ zhǎng yòu qiān yú rén fù quē shàng yù yán xǐ lóu guàn zhī mò bù huān hū biàn wǔ gēng xiāng jiě biàn zhēng guàn dài yú kāng qú rán hòu mìng shàn dì yǐ chù zhī guān zhě xián chēng wàn suì

其年七月，河、陇耆老率长幼千余人赴阙，上御延喜楼观之，莫不欢呼抃舞，更相解辫，争冠带于康衢，然后命善地以处之，观者咸称万岁。

shǐ chén yuē róng dí zhī wéi huàn yě jiǔ yǐ

史臣曰：戎狄之为患也久矣！

zì qín hàn yǐ hái zǎi jí dà bèi kě de ér xiáng yě

自秦、汉已还，载籍大备，可得而详也。

dàn shì hǎn xiǎo kāng jūn wú cháng shèng wǒ shuāi zé bǐ shèng wǒ shèng zé bǐ shuāi shèng zé qīn wǒ jiāo qí shuāi zé fú wǒ shēng jiào

但世罕小康，君无常圣，我衰则彼盛，我盛则彼衰，盛则侵我郊圻，衰则服我声教。

huái róu zhī dào bèi yù zhī fāng rú chén duō yì yú hé qīn wǔ jiàng wéi qī yú zhàn shèng cǐ qí dà jiào yě

怀柔之道，备预之方，儒臣多议于和亲，武将唯期于战胜，此其大较也。

bǐ tǔ bō zhě xi chuí kāi guó jī yǒu suì nián cán shí lín fán yǐ huī tǔ yǔ

彼吐蕃者，西陲开国，积有岁年，蚕食邻蕃，以恢土宇。

gāo zōng cháo dì fāng wàn lǐ yǔ wǒ kàng héng

高宗朝，地方万里，与我抗衡；

jìn dài yǐ lái mò zhī yǔ shèng

近代以来，莫之与盛。

zhì rú shì è biān jìng mìng zhì chū shī yī bǐ yī cǐ huò shèng huò fù kě wèi láo yǐ

至如式遏边境，命制出师，一彼一此，或胜或负，可谓劳矣！

dài zhì yōu líng dào qǐ shèng yú bō qiān shù zú xián guī hé huáng shī shǒu cǐ yòu tiān jiǎ zhī yě

迨至幽陵盗起，乘舆播迁，戍卒咸归，河、湟失守，此又天假之也。

zì cí mì ěr jīng yì shí zòng kòu lüě suī měi qiǎn xíng rén lái xiū jiù hǎo yù bó cái zhì yú shàng guó fēng suì yǐ jí yú jìn jiāo bèi huì shí yán bù gù lǐ yì jí kě zhī yě

自兹密迩京邑，时纵寇掠，虽每遣行人，来修旧好，玉帛才至于上国，烽燧已及于近郊，背惠食言，不顾礼义，即可知也。

fu yào yǐ shén míng guì qí chéng xìn píng liáng zhī huì chù qí zhà móu cǐ yòu bù kě yǐ zhōng xìn ér yù yě

夫要以神明，贵其诚信，平凉之会，畜其诈谋，此又不可以忠信而御也。

kǒng zǐ yuē yí dí zhī yǒu jūn bù rú zhū xià zhī wáng yě

孔子曰：“夷狄之有君，不如诸夏之亡也。

chéng zāi shì yán

”诚哉是言！

zàn yuē xī róng zhī de tǔ bō shì qiáng

赞曰：西戎之地，吐蕃是强。

cán shí lín guó yīng yáng hàn jiāng

蚕食邻国，鹰扬汉疆。

zhà pàn zhà fú huò chí huò zhāng

乍叛乍服，或弛或张。

lǐ yì suī shè

礼义虽摄。

qí xīn chái láng

其心豺狼。