旧唐书 · 刘昫 · Chapter 24 of 200

志·卷四

PinyinModern Translation
Size

lǐ yí sì

礼仪四

wǔ dé zhēn guàn zhī zhì shén qí dà xiǎng zhī wài měi suì lì chūn zhī rì sì qīng dì yú dōng jiāo dì fú xī pèi gōu máng suì xīng sān chén qī sù cóng sì

武德、贞观之制,神祇大享之外,每岁立春之日,祀青帝于东郊,帝宓羲配, 勾芒、岁星、三辰、七宿从祀。

lì xià sì chì dì yú nán jiāo dì shén nóng shì pèi zhù róng yíng huò sān chén qī sù cóng sì

立夏,祀赤帝于南郊,帝神农氏配,祝融、荧惑、 三辰、七宿从祀。

jì xià tǔ wáng rì sì huáng dì yú nán jiāo dì xuān yuán pèi hòu tǔ zhèn xīng cóng sì

季夏土王日,祀黄帝于南郊,帝轩辕配,后土、镇星从祀。

lì qiū sì bái dì yú xi jiāo dì shǎo hào pèi rù shōu tài bái sān chén qī sù cóng sì

立秋, 祀白帝于西郊,帝少昊配,蓐收、太白、三辰、七宿从祀。

lì dōng sì hēi dì yú běi jiāo dì zhuān xū pèi xuán míng chén xīng sān chén qī sù cóng sì

立冬,祀黑帝于北郊, 帝颛顼配,玄冥、辰星、三辰、七宿从祀。

měi jiāo dì jí pèi zuò yòng fāng sè dú gè yī biān dòu gè sì fǔ guǐ gè èr zǔ gè yī

每郊帝及配座,用方色犊各一,笾、豆各四,簠、簋各二,、俎各一。

gōu máng yǐ xià wǔ xīng jí sān chén qī sù měi sù shēng yòng shào láo měi zuò biān dòu fǔ guǐ zǔ gè yī

勾芒已下五星及三辰、七宿,每宿牲用少牢,每座笾、豆、簠、簋、、俎各一。

mèng xià zhī yuè lóng xīng jiàn yú wǔ fāng shàng dì yú yú tán wǔ dì pèi yú shàng wǔ guān cóng sì yú xià

孟夏之月,龙星见,雩五方上帝于雩坛,五帝配于上,五官从祀于下。

shēng yòng fāng sè dú shí biān dòu yǐ xià rú jiāo jì zhī shù

牲用方色犊十,笾豆已下,如郊祭之数。

dì kù jì yú dùn qiū

帝喾,祭于顿丘。

táng yáo qì pèi jì yú píng yáng

唐尧,契配,祭于平阳。

yú shùn jiù yáo pèi jì yú hé dōng

虞舜,咎繇配,祭于河东。

xià yǔ bó yì pèi jì yú ān yì

夏禹,伯益配,祭于安邑。

yīn tāng yī yǐn pèi jì yú yǎn shī

殷汤,伊尹配,祭于偃师。

zhōu wén wáng tài gōng pèi jì yú bāng

周文王,太公配,祭于邦。

zhōu wǔ wáng zhōu gōng zhào gōng pèi jì yú gǎo

周武王、周公、召公配,祭于镐。

hàn gāo zǔ xiāo hé pèi jì yú cháng líng

汉高祖,萧何配,祭于长陵。

sān nián yī jì yǐ zhòng chūn zhī yuè

三年一祭,以仲春之月。

shēng jiē yòng tài láo

牲皆用太牢。

sì guān yǐ dāng jiè zhōu zhǎng guān yǒu gù qiǎn shàng zuǒ xíng shì

祀官以当界州长官,有故,遣上佐行事。

wǔ yuè sì zhèn sì hǎi sì dú nián bié yī jì gè yǐ wǔ jiāo yíng qì rì jì zhī

五岳、四镇、四海、四渎,年别一祭,各以五郊迎气日祭之。

dōng yuè dài shān jì yú qí zhōu

东岳岱山,祭于祇州;

dōng zhèn yí shān jì yú yí zhōu

东镇沂山,祭于沂州;

dōng hǎi yú lái zhōu

东海,于莱州;

dōng dú dà huái yú táng zhōu

东渎大淮,于唐州。

nán yuè héng shān yú héng zhōu

南岳衡山,于衡州;

nán zhèn kuài jī yú yuè zhōu

南镇会稽,于越州;

nán hǎi yú guǎng zhōu

南海,于广州;

nán dú dà jiāng yú yì zhōu

南渎大江,于益州。

zhōng yuè sōng shān yú luò zhōu

中岳嵩山,于洛州。

xī yuè huà shān yú huá zhōu

西岳华山,于华州;

xi zhèn wú shān yú lǒng zhōu

西镇吴山,于陇州;

xī hǎi xi dú dà hé yú tóng zhōu

西海、西渎大河,于同州。

běi yuè héng shān yú dìng zhōu

北岳恒山,于定州;

běi zhèn yī wú lǘ shān yú yíng zhōu

北镇医无闾山,于营州;

běi hǎi běi dú dà jì yú luò zhōu

北海、北渎大济,于洛州。

qí shēng jiē yòng tài láo biān dòu gè sì

其牲皆用太牢,笾、豆各四。

sì guān yǐ dāng jiè dū du cì shǐ chōng

祀官以当界都督刺史充。

zhòng chūn zhòng qiū èr shí wù rì jì tài shè tài jì shè yǐ gōu lóng pèi jì yǐ hòu jì pèi

仲春、仲秋二时戊日,祭太社、太稷,社以勾龙配,稷以后稷配。

shè jì gè yòng tài láo yī shēng sè bìng hēi biān dòu fǔ guǐ gè èr xíng zǔ gè sān

社、稷各用太牢一,牲色并黑,笾、豆、簠、簋各二,铏、俎各三。

chūn fēn cháo rì yú guó chéng zhī dōng

春分,朝日于国城之东;

qiū fēn xī yuè yú guó chéng zhī xi

秋分,夕月于国城之西。

gè yòng fāng sè dú yī biān dòu gè sì fǔ guǐ zǔ gè yī

各用方色犊一,笾、豆各四,簠、簋、、俎各一。

mèng chūn jí hài jì dì shè yú jiè tián tiān zǐ qīn gēng

孟春吉亥,祭帝社于藉田,天子亲耕;

jì chūn jí sì jì xiān cán yú gōng sāng huáng hòu qīn sāng

季春吉巳,祭先蚕于公桑,皇后亲桑。

bìng yòng tài láo biān dòu gè jiǔ

并用太牢, 笾、豆各九。

jiāng cán rì nèi shì shěng yù fèng yí suǒ sī suǒ shì

将蚕日,内侍省预奉移所司所事。

zhū jì sì bǔ rì jiē xiān bo shàng xún

诸祭祀卜日,皆先卜上旬;

bù jí cì bo zhōng xún xià xún

不吉, 次卜中旬、下旬。

shì rì yì rú zhī

筮日亦如之。

qí xiān cán yī jì jié qì ruò wǎn jí yú jié qì hòu qǔ rì

其先蚕一祭,节气若晚,即于节气后取日。

lì chūn hòu chǒu sì fēng shī yú guó chéng dōng běi

立春后丑,祀风师于国城东北;

lì xià hòu shēn sì yǔ shī yú guó chéng xī nán

立夏后申,祀雨师于国城西南;

lì qiū hòu chén sì líng xīng yú guó chéng dōng nán

立秋后辰,祀灵星于国城东南;

lì dōng hòu hài sì sī zhōng sī mìng sī rén sī lù yú guó chéng xī běi

立冬后亥,祀司中、司命、司人、司禄于国城西北。

gè yòng yáng yī biān dòu gè èr fǔ guǐ gè yī

各用羊一,笾、豆各二, 簠、簋各一。

jì dōng huì táng zèng nuó zhé shēng yú gōng mén jí chéng sì mén gè yòng xióng jī yī

季冬晦,堂赠傩,磔牲于宫门及城四门,各用雄鸡一。

zhòng chūn jì mǎ zǔ

仲春,祭马祖;

zhòng xià jì xiān mù

仲夏,祭先牧;

zhòng qiū jì mǎ shè

仲秋,祭马社;

zhòng dōng jì mǎ bù

仲冬,祭马步。

bìng yú dà zé yòng gāng rì

并于大泽,用刚日。

shēng gè yòng yáng yī biān dòu gè èr fǔ guǐ gè yī

牲各用羊一, 笾、豆各二,簠、簋各一。

jì dōng cáng bīng zhòng chūn kāi bīng bìng yòng hēi mǔ jù shǔ jì sī hán zhī shén yú bīng shì biān dòu gè èr fǔ guǐ zǔ gè yī

季冬藏冰,仲春开冰,并用黑牡、秬黍,祭司寒之神于冰室,笾、豆各二,簠、簋、俎各一。

qí kāi bīng jiā yǐ táo hú jí shǐ shè yú shén zuò

其开冰,加以桃弧棘矢,设于神座。

jì dōng yín rì zhà jì bǎi shén yú nán jiāo

季冬寅日,蜡祭百神于南郊。

dà míng yè míng yòng dú èr biān dòu gè sì fǔ guǐ zǔ gè yī

大明、夜明,用犊二,笾、豆各四,簠、簋、、 俎各一。

shén nóng shì jí yī qí shì gè yòng shào láo yī biān dòu gè sì fǔ guǐ zǔ gè yī

神农氏及伊耆氏,各用少牢一,笾、豆各四,簠、簋、、俎各一。

hòu jì jí wǔ fāng shí èr cì wǔ guān wǔ fāng tián jùn wǔ yuè sì zhèn sì hǎi sì dú yǐ xià fāng bié gè yòng shào láo yī dāng fāng bù shú zhě zé quē zhī

后稷及五方、十二次、五官、五方田畯、五岳、四镇、四海、四渎以下,方别各用少牢一,当方不熟者则阙之。

qí rì jì jǐng quán yú chuān zé zhī xià yòng yáng yī

其日祭井泉于川泽之下,用羊一。

mǎo rì jì shè jì yú shè gōng chén rì xī xiǎng yú tài miào yòng shēng jiē zhǔn shí jì

卯日祭社稷于社宫,辰日腊享于太庙,用牲皆准时祭。

jǐng quán yòng yáng èr

井泉用羊二。

èr shí bā xiù

二十八宿,

wǔ fāng zhī shān lín chuān zé

五方之山林、川泽,

wǔ fāng zhī qiū líng fén yǎn yuán xí

五方之丘陵、坟衍、原隰,

wǔ fāng zhī lín yǔ luǒ máo jiè

五方之鳞、羽、臝、毛、介,

wǔ fāng zhī shuǐ yōng fang yóu biǎo zhuì

五方之水墉、坊、邮表畷,

wǔ fāng zhī māo wū tú jí lóng lín zhū niǎo bái hǔ xuán wǔ

五方之猫、於菟及龙、麟、朱鸟、白虎、玄武,

fāng bié gè yòng shào láo yī

方别各用少牢一,

gè zuò biān dòu fǔ guǐ zǔ gè yī

各座笾、豆、簠、 簋、俎各一。

zhà jì fán yī bǎi bā shí qī zuò

蜡祭凡一百八十七座。

dāng fāng nián gǔ bù dēng zé quē qí sì

当方年谷不登,则阙其祀。

zhà jì zhī rì jì wǔ fāng jǐng quán yú shān zé zhī xià yòng yáng yī biān dòu gè èr fǔ guǐ jí zǔ gè yī

蜡祭之日,祭五方井泉于山泽之下,用羊一,笾、豆各二,簠、簋、及俎各一。

là zhī míng rì yòu jì shè jì yú shè gōng rú chūn qiū èr zhòng zhī lǐ

蜡之明日,又祭社稷于社宫,如春秋二仲之礼。

xiǎn qìng zhōng gēng dìng biān dòu zhī shù shǐ yī lì

显庆中,更定笾、豆之数,始一例。

dà sì biān dòu gè shí èr zhōng sì gè shí xiǎo sì gè bā

大祀笾、豆各十二,中祀各十,小祀各八。

jīng shī mèng xià yǐ hòu hàn zé qí yǔ shěn lǐ yuān yù zhèn xù qióng fá yǎn gé mái zì

京师孟夏以后旱,则祈雨,审理冤狱,赈恤穷乏,掩骼埋胔。

xiān qí yuè zhèn hǎi dú jí zhū shān chuān néng chū yún yǔ jiē yú běi jiāo wàng ér gào zhī

先祈岳镇、海渎及诸山川能出云雨,皆于北郊望而告之。

yòu qí shè jì yòu qí zōng miào měi qī rì jiē yī qí

又祈社稷,又祈宗庙,每七日皆一祈。

bù yǔ hái cóng yuè dú

不雨,还从岳渎。

hàn shén zé dà yú qiū fēn hòu bù yú

旱甚,则大雩,秋分后不雩。

chū qí hòu yī xún bù yǔ jí xǐ shì jìn tú shā duàn sǎn shàn zào tǔ lóng

初祈后一旬不雨,即徙市,禁屠杀, 断伞扇,造土龙。

yǔ zú zé bào sì

雨足,则报祀。

qí yòng jiǔ hǎi bào zhǔn cháng sì jiē yǒu sī xíng shì

祈用酒醢,报准常祀,皆有司行事。

yǐ qí wèi qí ér yǔ jí suǒ jīng qí zhě jiē bào sì

已齐未祈而雨,及所经祈者,皆报祀。

ruò lín yǔ bù yǐ yǒng jīng chéng zhū mén mén bié sān rì měi rì yī yǒng

若霖雨不已,禜京城诸门,门别三日,每日一禜。

bù zhǐ nǎi qí shān chuān yuè zhèn hǎi dú

不止, 乃祈山川、岳镇、海渎;

sān rì bù zhǐ qí shè jì zōng miào

三日不止,祈社稷、宗庙。

qí zhōu xiàn yǒng chéng mén

其州县,禜城门;

bù zhǐ qí jiè nèi shān chuān jí shè jì

不止,祈界内山川及社稷。

sān yǒng yī qí jiē zhǔn jīng shì bìng yòng jiǔ fǔ hǎi

三禜、一祈,皆准京式,并用酒脯醢。

guó chéng mén bào yòng shào láo zhōu xiàn chéng mén yòng yī tè shēng

国城门报用少牢,州县城门用一特牲。

tài zōng zhēn guàn sān nián zhēng yuè qīn jì xiān nóng gōng yù lěi sì jiè yú qiān mǔ zhī diān

太宗贞观三年正月,亲祭先农,躬御耒耜,藉于千亩之甸。

chū jìn shí nán qiān hòu wèi lái zì yún shuò zhōng yuán fēn liè yòu zá yǐ quǎn xūn róng dài lì zhōu duò cǐ lǐ jiǔ fèi ér jīn shǐ xíng zhī guān zhě mò bù hài yuè

初,晋时南迁,后魏来自云、朔,中原分裂,又杂以犭熏戎,代历周、隋,此礼久废,而今始行之, 观者莫不骇跃。

yú shì mì shū láng cén wén běn xiàn jiè tián sòng yǐ měi zhī

于是秘书郎岑文本献《藉田颂》以美之。

chū yì jiè tián fāng miàn suǒ zài gěi shì zhōng kǒng yǐng dá yuē lǐ tiān zǐ jiè tián yú nán jiāo zhū hóu yú dōng jiāo

初,议藉田方面所在,给事中孔颖达曰:“礼,天子藉田于南郊,诸侯于东郊。

jìn wǔ dì yóu yú dōng nán

晋武帝犹于东南。

jīn yú chéng dōng zhì tán bù hé gǔ lǐ

今于城东置坛,不合古礼。

tài zōng yuē lǐ yuán rén qíng yì hé cháng zhī yǒu

”太宗曰:“礼缘人情,亦何常之有。

qiě yú shū yún píng zhì dōng zuò zé shì yáo shùn jìng shòu rén shí yǐ zài dōng yǐ

且《虞书》云‘平秩东作’, 则是尧、舜敬授人时,已在东矣。

yòu chéng qīng lù tuī dài sì zhě suǒ yǐ shùn yú chūn qì gù zhī hé zài dōng fāng

又乘青辂、推黛耜者,所以顺于春气,故知合在东方。

qiě zhèn jiàn jū shǎo yáng zhī de tián yú dōng jiāo gài qí yi yǐ yú shì suì dìng

且朕见居少阳之地,田于东郊,盖其宜矣”于是遂定。

zì hòu měi suì cháng lìng yǒu sī xíng shì

自后每岁常令有司行事。

zé tiān shí gǎi jiè tián tán wèi xiān nóng

则天时,改藉田坛为先农。

shén lóng yuán nián lǐ bù shàng shū zhù qīn míng yǔ lǐ guān děng zòu yuē jǐn àn jīng diǎn wú xiān nóng zhī wén

神龙元年,礼部尚书祝钦明与礼官等奏曰:“谨按经典,无先农之文。

lǐ jì jì fǎ yún wáng zì wèi lì shè yuē wáng shè

《礼记·祭法》云:‘王自为立社,曰王社。

xiān rú yǐ wéi shè zài jiè tián shī zhī zài shān piān xù yún chūn jiè tián ér qí shè jì shì yě

’先儒以为社在藉田,《诗》之《载芟篇序》云‘春藉田而祈社稷’是也。

yǒng huī nián zhōng yóu míng jiè tián chuí gǒng yǐ hòu shān dìng gǎi wéi xiān nóng

永徽年中犹名藉田,垂拱已后删定,改为先农。

xiān nóng yǔ shè běn shì yī shén pín yǒu gǎi zhāng yǐ huò rén tīng

先农与社,本是一神,频有改张,以惑人听。

qí xiān nóng tán qǐng gǎi wéi dì shè tán yǐ yīng lǐ jīng wáng shè zhī yì

其先农坛请改为帝社坛,以应礼经王社之义。

qí jì xiān nóng jì gǎi wéi dì shè tán réng zhǔn lìng yòng mèng chūn jí hài cí hòu tǔ yǐ gōu lóng shì pèi

其祭先农既改为帝社坛,仍准令用孟春吉亥祠后土,以勾龙氏配。

zhì cóng zhī

”制从之。

yú shì gǎi xiān nóng wèi dì shè tán yú tán xi lì dì jì tán lǐ tóng tài shè tài jì qí tán bù bèi fāng sè suǒ yǐ yì yú tài shè yě

于是改先农为帝社坛,于坛西立帝稷坛,礼同太社、 太稷,其坛不备方色,所以异于太社也。

ruì zōng tài jí yuán nián qīn sì xiān nóng gōng gēng dì jiè

睿宗太极元年,亲祀先农,躬耕帝藉。

lǐ bì dà shè gǎi yuán

礼毕,大赦,改元。

xuán zōng kāi yuán èr shí èr nián dōng lǐ bù yuán wài láng wáng zhòng qiū yòu shàng shū qǐng xíng jiè tián zhī lǐ

玄宗开元二十二年冬,礼部员外郎王仲丘又上疏请行藉田之礼。

èr shí sān nián zhēng yuè qīn sì shén nóng yú dōng jiāo yǐ gōu máng pèi

二十三年正月, 亲祀神农于东郊,以勾芒配。

lǐ bì gōng yù lěi sì yú qiān mǔ zhī diān

礼毕,躬御耒耜于千亩之甸。

shí yǒu sī jìn yí zhù tiān zǐ sān tuī gōng qīng jiǔ tuī shù rén zhōng mǔ

时有司进仪注:“天子三推,公卿九推,庶人终亩。

xuán zōng yù zhòng quàn gēng jiè suì jìn gēng wǔ shí yú bù jǐn lǒng nǎi zhǐ

”玄宗欲重劝耕藉,遂进耕五十余步,尽垅乃止。

lǐ bì niǎn hái zhāi gōng dà shè

礼毕,辇还斋宫,大赦。

shì gēng zhí niú guān jiē děng jí cì bó

侍耕、执牛官皆等级赐帛。

xuán zōng kāi yuán èr shí liù nián yòu qīn wǎng dōng jiāo yíng qì sì qīng dì yǐ gōu máng pèi suì xīng jí sān chén qī sù cóng sì

玄宗开元二十六年,又亲往东郊迎气,祀青帝,以勾芒配,岁星及三辰七宿从祀。

qí tán běn zài chūn míng mén wài xuán zōng yǐ sì suǒ ài xiá shǐ yí yú chǎn shuǐ zhī dōng miàn ér zhí wàng chūn gōng

其坛本在春明门外,玄宗以祀所隘狭,始移于浐水之东面,而值望春宫。

qí tán yī chéng tán shàng jí sì miàn jiē qīng sè

其坛一成,坛上及四面皆青色。

gōu máng tán zài dōng nán

勾芒坛在东南。

suì xīng yǐ xià gè wèi yī xiǎo tán zài qīng tán zhī běi

岁星已下各为一小坛,在青坛之北。

qīn sì zhī shí yǒu ruì xuě tán xià shì chén jí bǎi liáo bài hè chēng qìng

亲祀之时,有瑞雪,坛下侍臣及百僚拜贺称庆。

sù zōng qián yuán èr nián chūn zhēng yuè dīng chǒu jiāng yǒu shì yú jiǔ gōng zhī shén jiān xíng jiè tián lǐ

肃宗乾元二年春正月丁丑,将有事于九宫之神,兼行藉田礼。

zì míng fèng mén chū zhì tōng huà mén shì bá ér rù tán xíng sù zhāi yú gōng

自明凤门出,至通化门,释𫐈而入坛,行宿斋于宫。

wù yín lǐ bì jiāng gēng jiè xiān zhì yú xiān nóng zhī tán

戊寅,礼毕,将耕藉,先至于先农之坛。

yīn yuè lěi sì yǒu diāo kè wén shì wèi zuǒ yòu yuē tián qì nóng rén zhí zhī zài yú pǔ sù qǐ wén shì hu

因阅耒耜,有雕刻文饰,谓左右曰:“田器,农人执之,在于朴素,岂文饰乎?

nǎi mìng chè zhī

”乃命彻之。

xià zhào yuē gǔ zhī dì wáng lín yù tiān xià mò bù wù nóng dūn běn bǎo jiǎn wèi xiān gài yòng qín shēn lǜ xià yě

下诏曰:“古之帝王,临御天下,莫不务农敦本,保俭为先,盖用勤身率下也。

shǔ dōng gēng qǐ hou yuán shì jiè tián jiāng yù quàn bǐ zhēng rén suǒ yǐ zhí cí lěi sì

属东耕启候,爰事藉田,将欲劝彼蒸人,所以执兹耒耜。

rú wén yǒu sī suǒ zào nóng qì wàng jiā diāo shì shū fěi diǎn zhāng

如闻有司所造农器, 妄加雕饰,殊匪典章。

kuàng gàn yuán piāo yuè gù qián wáng yǒu zhì chóng shē shàng mǐ liàng wéi zhèng suǒ cī

况绀辕缥𫐄,固前王有制,崇奢尚靡,谅为政所疵。

jìng yán sī zhī liáng yòng tàn xī qǐ zhèn fǎ yáo shùn zhòng máo cí zhī yì yé

靖言思之,良用叹息,岂朕法尧舜、重茅茨之意耶!

qí suǒ zào diāo shì zhě yi tíng

其所造雕饰者宜停。

réng lìng yǒu sī yī nóng yòng cháng shì jí bié gǎi zào zhù wàn fāng lí shù zhī zhèn yì yān

仍令有司依农用常式,即别改造,庶万方黎庶,知朕意焉。

yì rì jǐ mǎo zhì jì shén nóng shì yǐ hòu jì pèi xiǎng

”翌日己卯,致祭神农氏,以后稷配享。

sù zōng miǎn ér zhū hóng gōng bǐng lěi sì ér jiǔ tuī yān

肃宗冕而朱纮,躬秉耒耜而九推焉。

lǐ guān zòu bì xià hé sān tuī jīn guò lǐ

礼官奏陛下合三推,今过礼。

sù zōng yuē zhèn yǐ shēn lǜ xià zì dāng guò zhī hèn bù néng zhōng yú qiān mǔ ěr

肃宗曰:“朕以身率下,自当过之,恨不能终于千亩耳。

jì ér zhù lì jiǔ zhī guān gōng qīng zhū hóu wáng gōng yǐ xià gēng bì

”既而伫立久之,观公卿、诸侯、王公已下耕毕。

tài zōng zhēn guàn shí sì nián chūn zhēng yuè gēng zǐ mìng yǒu sī dú chūn lìng zhào bǎi guān zhī zhǎng shēng tài jí diàn liè zuò miàn tīng zhī

太宗贞观十四年春正月庚子,命有司读春令,诏百官之长,升太极殿列坐面听之。

kāi yuán èr shí liù nián xuán zōng mìng tài cháng qīng wéi tāo měi yuè jìn yuè lìng yī piān

开元二十六年,玄宗命太常卿韦绦每月进《月令》一篇。

shì hòu měi mèng yuè shì rì xuán zōng yù xuān zhèng diàn cè zhì yī tà dōng miàn zhì àn mìng wéi tāo zuò ér dú zhī

是后每孟月视日,玄宗御宣政殿,侧置一榻,东面置案,命韦绦坐而读之。

zhū sī guān zhǎng yì shēng diàn liè zuò ér tīng yān

诸司官长,亦升殿列座而听焉。

suì yú ba zhī

岁余,罢之。

qián yuán yuán nián shí èr yuè bǐng yín lì chūn sù zōng yù xuān zhèng diàn mìng tài cháng qīng yú xiū liè dú chūn lìng

乾元元年十二月丙寅立春,肃宗御宣政殿,命太常卿于休烈读春令。

cháng cān guān wǔ pǐn yǐ shàng zhèng yuán bìng shēng diàn yù zuò ér tīng zhī

常参官五品已上正员,并升殿预坐而听之。

jiù yí yuè dú yǐ xià zhù bǎn yù shǔ qì běi miàn zài bài

旧仪,岳渎已下,祝版御署讫,北面再拜。

zhèng shèng yuán nián yǒu sī shàng yán yuē fú yǐ tiān zǐ fù tiān ér mǔ de xiōng rì ér zǐ yuè yú lǐ yīng jìng gù yǒu zài bài zhī yí

证圣元年,有司上言曰:“伏以天子父天而母地,兄日而姊月,于礼应敬, 故有再拜之仪。

jǐn àn wǔ yuè shì sān gōng sì dú shì zhū hóu tiān zǐ wú bài gōng hóu zhī lǐ chén yú yǐ wéi shī zūn bēi zhī xù

谨按五岳视三公,四渎视诸侯,天子无拜公侯之礼,臣愚以为失尊卑之序。

qí rì yuè yǐ xià qǐng yī jiù yí

其日月已下,请依旧仪。

wǔ yuè yǐ xià shǔ ér bù bài

五岳已下,署而不拜。

zhì kě cóng zhī

”制可,从之。

zhēn guàn zhī lǐ wú jì xiān dài dì wáng zhī wén

贞观之礼,无祭先代帝王之文。

xiǎn qìng èr nián liù yuè lǐ bù shàng shū xǔ jìng zōng děng zòu yuē jǐn àn lǐ jì jì fǎ yún shèng wáng zhī zhì sì yě fǎ shī yú rén zé sì zhī yǐ sǐ qín shì zé sì zhī yǐ láo dìng guó zé sì zhī néng yù dà zāi zé sì zhī néng hàn dà huàn zé sì zhī

显庆二年六月,礼部尚书许敬宗等奏曰:“谨案《礼记·祭法》云:‘圣王之制祀也,法施于人则祀之,以死勤事则祀之,以劳定国则祀之,能御大灾则祀之,能捍大患则祀之。

yòu yáo shùn yǔ tāng wén wǔ yǒu gōng liè yú rén jí rì yuè xīng chén rén suǒ zhān yǎng

”又:‘尧、舜、禹、汤、文、 武,有功烈于人,及日月星辰,人所瞻仰;

fēi cǐ zú yě bù zài sì diǎn

非此族也,不在祀典’。

zhǔn cǐ dì wáng hé yǔ rì yuè tóng lì cháng jiā jì xiǎng yì zài bào gōng

准此,帝王合与日月同例,常加祭享,义在报功。

yuán jí suí dài bìng zūn sī diǎn

爰及隋代,并遵斯典。

hàn gāo zǔ jì fǎ wú wén dàn yǐ qián dài qì jīn duō xíng qín hàn gù shì

汉高祖祭法无文,但以前代迄今,多行秦、汉故事。

shǐ huáng wú dào suǒ yǐ qì zhī

始皇无道,所以弃之。

hàn zǔ diǎn zhāng fǎ chuí yú hòu

汉祖典章,法垂于后。

zì duò yǐ xià yì zài cí lì

自隋已下,亦在祠例。

fú wéi dà táng jī gǔ chuí huà wǎng luó qián diǎn wéi cǐ yī lǐ xián zhì wèi shēn

伏惟大唐稽古垂化,网罗前典,唯此一礼,咸秩未申。

jīn qǐng yù zūn gù shì sān nián yī jì

今请聿遵故事,三年一祭。

yǐ zhòng chūn zhī yuè jì táng yáo yú píng yáng yǐ qì pèi

以仲春之月,祭唐尧于平阳,以契配;

jì yú shùn yú hé dōng yǐ jiù yáo pèi

祭虞舜于河东,以咎繇配;

jì xià yǔ yú ān yì yǐ bó yì pèi

祭夏禹于安邑,以伯益配;

jì yīn tāng yú yǎn shī yǐ yī yǐn pèi

祭殷汤于偃师,以伊尹配;

jì zhōu wén wáng yú bāng yǐ tài gōng pèi

祭周文王于邦,以太公配;

jì wǔ wáng yú gǎo yǐ zhōu gōng zhào gōng pèi

祭武王于镐,以周公、召公配;

jì hàn gāo zǔ yú cháng líng yǐ xiāo hé pèi

祭汉高祖于长陵,以萧何配。

xuán zōng kāi yuán èr shí èr nián zhēng yuè zhào yuē gǔ shèng dì míng wáng yuè dú hǎi zhèn yòng shēng láo yú bìng yǐ jiǔ pú chōng diàn sì

玄宗开元二十二年正月,诏曰:“古圣帝明王、岳渎海镇,用牲牢,余并以酒脯充奠祀。

èr shí sān nián zhēng yuè zhào zì jīn yǐ hòu míng yī juàn bù bìng sì qián wǔ rì yù gěi

”二十三年正月,诏:“自今已后,明衣绢布,并祀前五日预给。

dīng yǒu zhào zì jīn yǐ hòu yǒu dà jì yi chà chéng xiàng tè jìn kāi fǔ shǎo bǎo shǎo fù shàng shū yù shǐ dài fū shè xíng shì

”丁酉,诏:“自今已后,有大祭,宜差丞相、特进、开府、少保、少傅、尚书、御史大夫摄行事。

tiān bǎo liù zài zhēng yuè zhào sān huáng wǔ dì yú jīng chéng zhì lìng chéng

”天宝六载正月,诏:“三皇、五帝,于京城置令,丞。

qī zài wǔ yuè zhào sān huáng yǐ qián dì wáng yí yú jīng chéng gòng zhì miào guān

”七载五月, 诏:“三皇已前帝王,宜于京城共置庙官。

lì dài dì wáng zhào jì zhī chù dé yè kě chēng zhě zhōng chén yì shì xiào fù liè nǚ suǒ zài yì zhì yī cí yǔ

历代帝王肇迹之处,德业可称者,忠臣义士、孝妇烈女,所在亦置一祠宇。

jìn yáng zhēn rén děng bìng zhuī zèng dé dào shēng xiān chù dù dào shì yǒng xiū xiāng huǒ

晋阳真人等并追赠,得道升仙处,度道士永修香火。

jiǔ zài jiǔ yuè chǔ shì cuī chāng shàng dà táng wǔ xíng yìng yùn lì yǐ wáng zhě wǔ shí dài ér yī qiān nián qǐng guó jiā chéng zhōu hàn yǐ zhōu duò wèi rùn

”九载九月,处士崔昌上《大唐五行应运历》,以王者五十代而一千年,请国家承周、汉,以周、隋为闰。

shí yī yuè chì táng chéng hàn hòu qí zhōu wǔ wáng hàn gāo zǔ tóng zhì yī miào bìng guān lì

十一月,敕:“唐承汉后,其周武王、汉高祖同置一庙并官吏。

shí èr zài jiǔ yuè yǐ wèi zhōu duò yī jiù wèi sān wáng hòu fēng hán gōng jiè xī gōng děng réng jiù wǔ miào

”十二载九月,以魏、周、隋依旧为三王后,封韩公、介、酅公等, 仍旧五庙。

tiān bǎo liù zài zhēng yuè zhào dà jì sì xīng dú liàng jiǎn qí shù

天宝六载正月,诏大祭祀骍犊,量减其数。

sù zōng shàng yuán yuán nián rùn sì yuè gǎi yuán zhì yǐ suì jiǎn tíng zhōng xiǎo cí xiǎng jì

肃宗上元元年闰四月,改元,制以岁俭,停中小祠享祭。

zhì qí nián zhòng qiū fù cí wén xuān yú tài xué

至其年仲秋,复祠文宣于太学。

yǒng tài èr nián chūn xià lěi yuè kàng hàn zhào dà chén péi miǎn děng shí yú rén fēn jì chuān dú yǐ qí yǔ

永泰二年,春夏累月亢旱, 诏大臣裴冕等十余人,分祭川渎以祈雨。

lǐ yí shǐ yòu cháng shì yú xiū liè qǐng yī jiù cí fēng bó yǔ shī yú guó mén jiù tán fù wèi zhōng cí cóng zhī

礼仪使右常侍于休烈请依旧祠风伯、雨师于国门旧坛,复为中祠,从之。

gāo zǔ wǔ dé èr nián guó zǐ lì zhōu gōng kǒng zǐ miào

高祖武德二年,国子立周公、孔子庙。

qī nián èr yuè jǐ yǒu zhào zhū zhōu yǒu míng yī jīng yǐ shàng wèi bèi shēng zhuó zhě běn shǔ jǔ sòng jù yǐ míng wén yǒu sī shì cè jiē jiā xù yòng

七年二月己酉,诏“诸州有明一经已上未被升擢者,本属举送,具以名闻,有司试策,皆加叙用。

qí lì mín zǐ dì yǒu shí xìng míng mǐn zhì xī xué yì yì jù míng shēn sòng liàng gòng chà pǐn bìng jí pèi xué

其吏民子弟,有识性明敏,志希学艺,亦具名申送,量共差品,并即配学。

zhōu xiàn jí xiāng bìng lìng zhì xué

州县及乡,并令置学。

dīng yǒu xìng guó zǐ xué qīn lín shì diàn

”丁酉, 幸国子学,亲临释奠。

yǐn dào shì shā mén yǒu xué yè zhě yǔ bó shì zá xiāng bó nán jiǔ zhī nǎi ba

引道士、沙门有学业者,与博士杂相驳难,久之乃罢。

zhēn guàn shí sì nián sān yuè dīng chǒu tài zōng xìng guó zǐ xué qīn guān shì diàn

贞观十四年三月丁丑,太宗幸国子学,亲观释奠。

jì jiǔ kǒng yǐng dá jiǎng xiào jīng tài zōng wèn yǐng dá yuē fū zǐ mén rén céng mǐn jù chēng dà xiào ér jīn dú wèi céng shuō bù wéi mǐn shuō hé yé

祭酒孔颖达讲《孝经》,太宗问颖达曰:“夫子门人,曾、闵俱称大孝,而今独为曾说,不为闵说,何耶?

duì yuē céng xiào ér quán dú wèi céng néng dá yě

” 对曰:“曾孝而全,独为曾能达也。

zhì zhǐ bó zhī yuē zhèn wén jiā yǔ yún céng xī shǐ céng cān chú guā ér wù duàn qí běn xī nù yuán dà zhàng yǐ jī qí bèi shǒu pū de jué ér fù sū

”制旨驳之曰:“朕闻《家语》云:曾皙使曾参锄瓜,而误断其本,皙怒,援大杖以击其背,手仆地,绝而复苏。

kǒng zǐ wén zhī gào mén rén yuē cān lái wù nèi

孔子闻之,告门人曰:‘参来勿内。

jì ér zēng zǐ qǐng yān kǒng zǐ yuē shùn zhī shì fù mǔ yě shǐ zhī cháng zài cè

’既而曾子请焉,孔子曰:‘舜之事父母也,使之,常在侧;

yù shā zhī nǎi bù dé

欲杀之,乃不得。

xiǎo chuí zé shòu dà zhàng zé zǒu

小棰则受,大杖则走。

jīn cān yú fù wěi shēn yǐ dài bào nù xiàn fù yú bú yì bù xiào mò dà yān

今参于父,委身以待暴怒,陷父于不义, 不孝莫大焉。

yóu sī ér yán shú yù yú mǐn zǐ qiān yě

’由斯而言,孰愈于闵子骞也?

yǐng dá bù néng duì

”颖达不能对。

tài zōng yòu wèi shì chén zhū rú gè shēng yì yì jiē fēi shèng rén lùn xiào zhī běn zhǐ yě

太宗又谓侍臣:“诸儒各生异意,皆非圣人论孝之本旨也。

xiào zhě shàn shì fù mǔ zì jiā xíng guó zhōng yú qí jūn zhàn chén yǒng péng yǒu xìn yáng míng xiǎn qīn cǐ zhī wèi xiào

孝者,善事父母,自家刑国,忠于其君,战陈勇,朋友信,扬名显亲,此之谓孝。

jù zài jīng diǎn ér lùn zhě duō lí qí wén jiǒng chū shì wài yǐ cǐ wèi jiào láo ér fēi fǎ hé wèi xiào zhī dào yé

具在经典,而论者多离其文,迥出事外,以此为教,劳而非法,何谓孝之道耶!

èr shí yī nián

”二十一年,

zhào yuē zuǒ qiū míng bo zi xià gōng yáng gāo gǔ liáng chì fú shèng gāo táng shēng dài shèng máo cháng kǒng ān guó liú xiàng zhèng zhòng dù zi chūn mǎ róng lú zhí zhèng xuán fú qián hé xiū wáng sù wáng bì dù yù fàn nìng gǔ kuǐ zǒng èr shí èr zuò

诏曰:“左丘明、卜子夏、公羊高、谷梁赤、伏胜、高堂生、戴圣、毛苌、孔安国、刘向、郑众、杜子春、马融、 卢植、郑玄、服虔、何休、王肃、王弼、杜预、范宁、贾逵总二十二座,

chūn qiū èr zhòng

春秋二仲,

xíng shì diàn zhī lǐ

行释奠之礼。

chū yǐ rú guān zì wèi jì zhǔ zhí yún bó shì xìng míng zhāo gào yú xiān shèng

”初,以儒官自为祭主,直云博士姓名,昭告于先圣。

yòu zhōu xiàn shì diàn yì yǐ bó shì wéi zhǔ

又州县释奠, 亦以博士为主。

jìng zōng děng yòu zòu yuē

敬宗等又奏曰:

àn lǐ jì wén wáng shì zǐ fán xué chūn guān shì diàn yú qí xiān shī

按《礼记·文王世子》:凡学,春官释奠于其先师。

zhèng zhù yún guān wèi shī shū lǐ lè zhī guān yě

”郑注云:“官,谓《诗》、 《书》、《礼》、《乐》之官也。

bǐ wèi sì shí zhī xué jiāng xí qí dào gù rú guān shì diàn gè yú qí shī

”彼谓四时之学,将习其道,故儒官释奠,各于其师。

jì fēi guó xué xíng tǐ suǒ yǐ bù jí xiān shèng

既非国学行体,所以不及先圣。

zhì yú chūn qiū èr shí hé lè zhī rì zé tiān zi shì xué mìng yǒu sī diǎn zhì jí zǒng jì xiān shèng xiān shī yān

至于春、秋二时合乐之日,则天子视学,命有司典秩,即总祭先圣、先师焉。

qín hàn shì diàn wú wén kě jiǎn

秦、汉释奠,无文可检。

zhì yú wèi wǔ zé shǐ tài cháng xíng shì

至于魏武,则使太常行事。

zì jìn sòng yǐ xiáng shí yǒu qīn xíng ér xué guān zhǔ jì quán wú diǎn shí

自晋、宋已降,时有亲行,而学官主祭,全无典实。

qiě míng chēng guó xué lè yòng xuān xuán zūn zǔ wēi yí gài jiē guān bèi zài yú chén xià lǐ bù hé zhuān

且名称国学,乐用轩悬, 樽俎威仪,盖皆官备,在于臣下,理不合专。

kuàng fán zài xiǎo shén yóu jiē qiǎn shǐ xíng lǐ shì diàn jì zhǔn zhōng sì jù lǐ bì xū bǐng mìng

况凡在小神,犹皆遣使行礼,释奠既准中祀,据理必须禀命。

jīn qǐng guó xué shì diàn lìng guó zǐ jì jiǔ wèi chū xiàn zhù cí chēng huáng dì jǐn qiǎn réng lìng sī yè wèi yà xiàn guó zǐ bó shì wèi zhōng xiàn

今请国学释奠,令国子祭酒为初献,祝辞称“皇帝谨遣”, 仍令司业为亚献,国子博士为终献。

qí zhōu xué cì shǐ wèi chū xiàn shàng zuǒ wèi yà xiàn bó shì wèi zhōng xiàn

其州学,刺史为初献,上佐为亚献,博士为终献。

xiàn xué lìng wèi chū xiàn chéng wèi yà xiàn bó shì jì wú pǐn zhì qǐng zhǔ bù jí wèi tōng wèi zhōng xiàn

县学,令为初献,丞为亚献,博士既无品秩,请主薄及尉通为终献。

ruò yǒu quē bìng yǐ cì chà shè

若有阙, 并以次差摄。

zhōu xiàn shì diàn jì qǐng gè cì shǐ xiàn lìng qīn xiàn zhǔ jì wàng zhǔn jì shè tóng gěi míng yī

州县释奠,既请各刺史、县令亲献主祭,望准祭社,同给明衣。

xiū fù lǐ lìng yǐ wéi yǒng zé

修附礼令,以为永则。

gāo zōng xiǎn qìng èr nián qī yuè lǐ bù shàng shū xǔ jìng zōng děng yì yī lìng zhōu gōng wèi xiān shèng kǒng zǐ wèi xiān shī

高宗显庆二年七月,礼部尚书许敬宗等议:“依令,周公为先圣,孔子为先师。

yòu lǐ jì yún shǐ lì xué shì diàn yú xiān shèng

又《礼记》云:‘始立学,释奠于先圣。

zhèng xuán zhù yún ruò zhōu gōng kǒng zǐ yě

’郑玄注云:‘若周公、孔子也。

qiě zhōu gōng jiàn jí gōng bǐ dì wáng qǐng pèi wǔ wáng

”且周公践极,功比帝王,请配武王。

yǐ kǒng zǐ wèi xiān shèng

以孔子为先圣。

èr nián fèi shū suàn lǜ xué

”二年,废书、算、律学。

lóng shuò èr nián zhēng yuè dōng dōu zhì guó zǐ jiàn chéng zhǔ bù lù shì gè yī yuán sì mén zhù jiào bó shì sì mén shēng sān bǎi yuán sì mén jùn shì èr bǎi yuán

龙朔二年正月,东都置国子监丞、主簿、录事各一员,四门助教博士、四门生三百员,四门俊士二百员。

èr yuè fù zhì lǜ jí shū suàn xué

二月,复置律及书、算学。

sān nián yǐ shū lì lán tái suàn lì mì gé jú lǜ lì xiáng xíng sì

三年,以书隶兰台,算隶秘阁局,律隶详刑寺。

qián fēng yuán nián zhēng yuè gāo zōng dōng fēng hái cì zōu xiàn dùn jì xuān fù zèng tài shī

干封元年正月,高宗东封还,次邹县顿,祭宣父,赠太师。

zǒng zhāng yuán nián èr yuè huáng tài zǐ hóng xìng guó xué shì diàn zèng yán huí tài zǐ shǎo shī zēng shēn tài zǐ shǎo bǎo

总章元年二月, 皇太子弘幸国学,释奠,赠颜回太子少师,曾参太子少保。

yí fèng sān nián wǔ yuè zhào zì jīn yǐ hòu dào dé jīng bìng wéi shàng jīng gòng jǔ rén jiē xū jiān tōng

仪凤三年五月,诏: “自今已后,《道德经》并为上经,贡举人皆须兼通。

qí yú jīng jí lún yǔ rèn yī cháng shì

其余经及《论语》,任依常式。

zé tiān tiān shòu sān nián zhuī fēng zhōu gōng wèi bāo dé wáng kǒng zǐ wèi lóng dào gōng

”则天天授三年,追封周公为褒德王,孔子为隆道公。

zé tiān cháng shòu èr nián zì zhì chén guǐ liǎng juǎn lìng gòng jǔ rén wéi yè tíng lǎo zi

则天长寿二年,自制 《臣轨》两卷,令贡举人为业,停《老子》。

shén lóng yuán nián tíng chén guǐ fù xí lǎo zi

神龙元年,停《臣轨》,复习《老子》。

yǐ zōu lǔ bǎi hù fēng lóng dào gōng shì yuē wén xuān

以邹、鲁百户封隆道公,谥曰文宣。

ruì zōng jǐng yún èr nián bā yuè dīng sì huáng tài zǐ shì diàn yú tài xué

睿宗景云二年八月丁巳,皇太子释奠于太学。

tài jí yuán nián zhēng yuè zhào kǒng xuān fù cí miào lìng běn zhōu xiū shì qǔ cè jìn sān shí hù yǐ gōng sǎ sǎo

太极元年正月,诏:“孔宣父祠庙,令本州修饰,取侧近三十户以供洒扫。

kāi yuán qī nián shí yuè wù yín huáng tài zǐ yì guó xué xíng chǐ zhòu zhī lǐ

开元七年十月戊寅,皇太子诣国学,行齿胄之礼。

kāi yuán shí yī nián chūn qiū èr shí shì diàn zhū zhōu yi yī jiù yòng shēng láo qí shǔ xiàn yòng jiǔ fǔ ér yǐ

开元十一年,春秋二时释奠, 诸州宜依旧用牲牢,其属县用酒脯而已。

shí jiǔ nián zhēng yuè chūn qiū èr shí shè jí shì diàn tiān xià zhōu xiàn děng tíng shēng láo wéi yòng jiǔ fǔ yǒng wèi cháng shì èr shí sì nián sān yuè shǐ yí gòng jǔ qiǎn lǐ bù shì láng yáo yì qǐng jìn shì tiè zuǒ zhuàn lǐ jì tōng wǔ jí dì

十九年正月,春秋二时社及释奠,天下州县等停牲牢,唯用酒脯,永为常式,二十四年三月,始移贡举,遣礼部侍郎姚奕请进士帖《左传》、《礼记》,通五及第。

èr shí wǔ nián sān yuè chì míng jīng zì jīn yǐ hòu tiē shí tōng wǔ yǐ shàng

二十五年三月,敕:“明经自今已后,贴十通五已上;

kǒu wèn dà yì shí tiáo qǔ tōng liù yǐ shàng

口问大义十条,取通六已上;

réng dá shí wù cè sān dào qǔ cū yǒu wén lǐ zhě jí dì

仍答时务策三道,取粗有文理者及第。

jìn shì tíng tiè xiǎo jīng yi zhǔn míng jīng lì shì dà jīng tiè shí tōng sì rán hòu shì zá wén jí cè qì fēng suǒ shì zá wén jí cè sòng zhōng shū mén xià xiáng fù

进士停帖小经,宜准明经例试大经,帖十通四,然后试杂文及策,讫,封所试杂文及策,送中书、门下详覆。

èr shí liù nián zhēng yuè chì zhū zhōu xiāng gòng jiàn qì lìng yǐn jiù guó zǐ jiàn yè xiān shī xué guān wèi zhī kāi jiǎng zhì wèn yí yì yǒu sī shè shí

”二十六年正月,敕:“诸州乡贡见讫,令引就国子监谒先师,学官为之开讲,质问疑义,有司设食。

hóng wén chóng wén liǎng guǎn xué shēng jí jiān nèi de jǔ rén yì tīng yù yān

弘文、崇文两馆学生及监内得举人, 亦听预焉。

qí rì sì xiān shèng yǐ xià rú shì diàn zhī lǐ

”其日,祀先圣已下,如释奠之礼。

qīng gōng wǔ pǐn yǐ xià jí cháo jí shǐ jiù jiān guān lǐ suì wèi cháng shì měi nián xíng zhī zhì jīn

青宫五品已下及朝集使,就监观礼, 遂为常式,每年行之至今。

chū kāi yuán bā nián guó zǐ sī yè li yuán guàn zòu chēng xiān shèng kǒng xuān fù miào xiān shī yán zǐ pèi zuò jīn qí xiàng lì shì pèi xiǎng hé zuò

初,开元八年,国子司业李元瓘奏称:“先圣孔宣父庙,先师颜子配座,今其像立侍,配享合坐。

shí zhé dì zǐ suī fù liè xiàng miào táng bù yù xiǎng sì

十哲弟子,虽复列像庙堂,不预享祀。

jǐn jiǎn cí lìng hé xiū fàn nìng děng èr shí èr xián yóu zhān cóng sì wàng qǐng chūn qiū shì diàn liè xiǎng zài èr shí èr xián zhī shàng

谨检祠令:何休、范宁等二十二贤,犹沾从祀,望请春秋释奠,列享在二十二贤之上。

qī shí zǐ qǐng zhǔn jiù dū jiān táng tú xíng yú bì jiān wèi lì zàn zhù dūn quàn rú fēng guāng chóng shèng liè

七十子,请准旧都监堂图形于壁,兼为立赞,庶敦劝儒风,光崇圣烈。

zēng shēn děng dào yè kě chóng dú shòu jīng yú fu zi wàng zhǔn èr shí èr xián yù xiǎng

曾参等道业可崇,独受经于夫子,望准二十二贤预飨。

chì gǎi yán shēng děng shí zhé wèi zuò xiàng xī yù cóng sì

”敕改颜生等十哲为坐像,悉预从祀。

zēng shēn dà xiào dé guān tóng liè tè wèi sù xiàng zuò yú shí zhé zhī cì

曾参大孝,德冠同列,特为塑像,坐于十哲之次。

tú huà qī shí zǐ jí èr shí èr xián yú miào bì shàng

图画七十子及二十二贤于庙壁上。

yǐ yán zǐ yà shèng shàng qīn wéi zhī zàn yǐ shū yú shí

以颜子亚圣,上亲为之赞,以书于石。

mǐn sǔn yǐ xià lìng dāng cháo wén shì fēn wéi zhī zàn

闵损已下,令当朝文士分为之赞。

èr shí qī nián bā yuè yòu xià zhì yuē

二十七年八月,又下制曰:

hóng wǒ wáng huà zài hu rú shù

弘我王化,在乎儒术。

shú néng fā huī cǐ dào qǐ dí hán líng zé shēng rén yǐ lái wèi yǒu rú fū zǐ zhě yě

孰能发挥此道,启迪含灵,则生人已来,未有如夫子者也。

suǒ wèi zì tiān yōu zòng jiāng shèng duō néng dé pèi qián kūn shēn jiē rì yuè

所谓自天攸纵,将圣多能,德配乾坤,身揭日月。

gù néng lì tiān xià zhī dà běn chéng tiān xià zhī dà jīng měi zhèng jiào yí fēng sú jūn jūn chén chén fù fù zǐ zi rén dào yú jīn shòu qí cì

故能立天下之大本,成天下之大经,美政教,移风俗,君君臣臣,父父子子,人到于今受其赐。

bù qí yī yú

不其猗欤!

wū xì

于戏!

chǔ wáng mò fēng lǔ gōng bù yòng bǐ fu dà shèng cái liè péi chén qī chí lǚ rén gù kě zhī yǐ

楚王莫封,鲁公不用,俾夫大圣,才列陪臣,栖迟旅人,固可知矣。

nián sì jìn yuǎn guāng líng yì zhāng suī dài yǒu bāo chēng ér wèi wèi chóng jùn bù fù yú shí rén qí wèi hé

年祀浸远, 光灵益彰,虽代有褒称,而未为崇峻,不副于实,人其谓何?

zhèn yǐ báo dé zhī yīng bǎo mìng sī chǎn wén míng guǎng bèi huá xià

朕以薄德,祗膺宝命,思阐文明,广被华夏。

shí zé yì yú jīn gǔ qíng měi zhòng yú shī zī

时则异于今古,情每重于师资。

jì xíng qí jiào hé jīng jué dé

既行其教,合旌厥德。

yuán shēn shèng lǐ zài biǎo huī yóu

爰申盛礼,载表徽猷。

fū zǐ jì chēng xiān shèng kě zhuī shì wéi wén xuān wáng

夫子既称先圣,可追谥为文宣王。

yi lìng sān gōng chí jié cè mìng yìng yuán cè jí jì suǒ sī sù zé rì bìng zhuàn yí zhù jìn

宜令三公持节册命,应缘册及祭,所司速择日,并撰仪注进。

qí wén xuān líng bìng jiù zhái lì miào liàng jiā rén sǎ sǎo yòng zhǎn chéng jìng

其文宣陵并旧宅立庙, 量加人洒扫,用展诚敬。

qí hòu sì kě fēng wén xuān gōng

其后嗣可封文宣公。

zhì rú biàn fāng zhèng wèi zhe zì lǐ jīng gǒu fēi děi suǒ hé yǐ shì zé

至如辨方正位,著自礼经,苟非得所, 何以示则?

xī yuán zhōu gōng nán miàn fū zǐ xi zuò jīn wèi jì yǒu shū zuò qǐ rú jiù yi bǔ qí zhuì diǎn yǒng zuò chéng shì

昔缘周公南面,夫子西坐,今位既有殊,坐岂如旧,宜补其坠典,永作成式。

zì jīn yǐ hòu liǎng jīng guó zǐ jiàn fū zǐ jiē nán miàn ér zuò shí zhé děng dōng xī liè shì

自今已后,两京国子监,夫子皆南面而坐,十哲等东西列侍。

tiān xià zhū zhōu yì zhǔn cǐ

天下诸州亦准此。

qiě mén rén sān qiān jiàn chēng shí zhé bāo fu zhòng měi shí yuè děng yí

且门人三千,见称十哲,包夫众美,实越等夷。

chàng xuán shèng zhī fēng guī fā rén lún zhī ěr mù bìng yi bāo zèng yǐ chǒng xián míng

畅玄圣之风规,发人伦之耳目, 并宜褒赠,以宠贤明。

yán zǐ yuān jì yún yà shèng xū yōu qí zhì kě zèng yǎn gōng

颜子渊既云亚圣,须优其秩,可赠兖公。

mǐn zǐ qiān kě zèng fèi hóu rǎn bó niú kě zèng yùn hóu rǎn zhòng gōng kě zèng xuē hóu rǎn zi yǒu kě zèng xú hóu zhòng zǐ lù kě zèng wèi hóu zǎi zi wǒ kě zèng qí hóu duān mù zǐ gòng kě zèng lí hóu yán zi yóu kě zèng wú hóu bo zi xià kě zèng wèi hóu

闵子骞可赠费侯, 冉伯牛可赠郓侯,冉仲弓可赠薛侯,冉子有可赠徐侯,仲子路可赠卫侯,宰子我可赠齐侯,端木子贡可赠黎侯,言子游可赠吴侯,卜子夏可赠魏侯。

yòu fū zǐ gé yán cān yě chēng lǔ suī jū qī shí zhī shù bù zài sì kē zhī mù

又夫子格言,参也称鲁,虽居七十之数,不载四科之目。

qǐng suī yì yú shí zhé zhōng huò shū yú děng lún yǔn jī xiān zhǐ bǐ xún jiù wèi

顷虽异于十哲,终或殊于等伦,允稽先旨, 俾循旧位。

shù hū lǐ de qí xù rén yān shì zhān zōng zhū sì zhī pī liè zhòng jiāo xiáng zhī yǎ fàn

庶乎礼得其序,人焉式瞻,宗洙泗之丕烈,重胶庠之雅范。

yòu zèng zēng shēn zhuān sūn shī děng liù shí qī rén jiē wèi bó

又赠曾参、颛孙师等六十七人皆为伯。

yú shì zhèng xuān fù zuò yú nán miàn nèi chū wáng zhě gǔn miǎn zhī fú yǐ yī zhī

于是正宣父坐于南面,内出王者衮冕之服以衣之。

qiǎn shàng shū zuǒ chéng xiàng péi yào qīng jiù guó zǐ miào cè zèng wén xuān wáng

遣尚书左丞相裴耀卿就国子庙册赠文宣王。

cè bì suǒ sī diàn jì yì rú shì diàn zhī yí gōng qīng yǐ xià yù guān lǐ

册毕,所司奠祭,亦如释奠之仪,公卿已下预观礼。

yòu qiǎn tài zǐ shǎo bǎo cuī lín jiù dōng dōu miào yǐ xíng cè lǐ zì shì shǐ yòng gōng xuán zhī lè

又遣太子少保崔琳就东都庙以行册礼,自是始用宫悬之乐。

chūn qiū èr zhòng shàng dīng lìng sān gōng shè xíng shì

春秋二仲上丁,令三公摄行事。

tiān bǎo yuán nián míng jīng jìn shì xí ěr yǎ

天宝元年,明经、进士习《尔雅》。

jiǔ zài qī yuè guó zǐ jiàn zhì guǎng wén guǎn zhī jìn shì yè bó shì zhù jiào gè yī rén zhì tóng tài xué bó shì

九载七月,国子监置广文馆,知进士业, 博士、助教各一人,秩同太学博士。

shí èr zài qī yuè zhào tiān xià jǔ rén bù dé chōng xiāng gòng jiē bǔ xué shēng

十二载七月,诏天下举人不得充乡贡,皆补学生。

sì mén jùn shì tíng

四门俊士停。

bǎo yìng èr nián liù yuè chì lìng zhōu xiàn měi suì chá xiù cái xiào lián qǔ xiāng lǘ yǒu xiào tì lián chǐ zhī xíng jiàn yān

宝应二年六月,敕令州县每岁察秀才孝廉,取乡闾有孝悌廉耻之行荐焉。

wěi yǒu sī yǐ lǐ dài zhī shì qí suǒ tōng zhī xué wǔ jīng zhī nèi jīng tōng yī jīng jiān néng duì cè dá yú lǐ tǐ zhě bìng liàng háng yè shòu guān

委有司以礼待之,试其所通之学,《五经》之内,精通一经,兼能对策,达于理体者, 并量行业授官。

qí míng jīng jìn shì bìng tíng

其明经、进士并停。

guó zǐ xué dào jǔ yì yi zhǔn cǐ

国子学道举,亦宜准此。

yīn yáng wǎn zhī qǐng yě

因杨绾之请也。

zhào xià cháo chén jí yì zhōng shū shè rén gǔ zhì yì qǐng yī wǎn zòu

诏下朝臣集议,中书舍人贾至议,请依绾奏。

yǒu sī zòu yuē qiè yǐ jīn nián jǔ rén děng huò jiù yè jì chéng lǐ nán sù gǎi huò yuǎn zhōu suǒ sòng shēn yǐ zài tú shì xū shōu jiǎng

有司奏曰:“窃以今年举人等,或旧业既成,理难速改,或远州所送,身已在途,事须收奖。

qí jīn qiū jǔ rén zhōng yǒu qíng yuàn jiù yè jǔ shì zhě yì tīng míng nián yǐ hòu yī yī xīn chì

其今秋举人中有情愿旧业举试者,亦听明年已后,一依新敕。

hòu wǎn yì jìng bù xíng

”后绾议竟不行。

zì zhì dé hòu bīng gé wèi xi guó xué shēng bù néng lǐn shí shēng tú jǐn sàn táng yōng tuí huài cháng jiè bīng jiàn jū zhǐ

自至德后,兵革未息,国学生不能廪食,生徒尽散,堂墉颓坏,常借兵健居止。

zhì yǒng tài èr nián zhēng yuè guó zǐ jì jiǔ xiāo xīn shàng yán chóng rú shàng xué yǐ zhèng fēng jiào nǎi wáng huà zhī běn yě

至永泰二年正月,国子祭酒萧昕上言:“崇儒尚学,以正风教,乃王化之本也。

qí yuè èr shí jiǔ rì chì yuē

”其月二十九日,敕曰:

lǐ dào tóng guī shī shì wéi shàng huà rén chéng sú bì wù yú xué

理道同归,师氏为上,化人成俗,必务于学。

jùn zào zhī shì jiē cóng cǐ tú guó zhī guì yóu wǎng bù shòu yè

俊造之士,皆从此途,国之贵游, 罔不受业。

xiū wén xíng zhōng xìn zhī jiào chóng zhī yōng xiào yǒu zhī dé jǐn qí shī dào nǎi wèi chéng rén

修文行忠信之教,崇祗庸孝友之德,尽其师道,乃谓成人。

jiān fù yáng yú wáng tíng kǎo yǐ zhèng shì zhēng zhī yǐ lǐ rèn zhī yǐ guān

兼复扬于王廷,考以政事,征之以礼,任之以官。

zhì yú zhōu xíng mò fěi bāng yàn lè de xián yě qí zài cí hu

置于周行,莫匪邦彦,乐得贤也,其在兹乎!

zhèn zhì qiú lǐ tǐ yóu zhòng rú shù xiān wáng dà jiào gǎn bù dǐ xíng

朕志求理体,尤重儒术,先王大教,敢不底行。

qǐng yǐ róng dí duō nàn jí yú jīng lüè tài xué kōng shè zhū shēng gài guǎ

顷以戎狄多难,急于经略,太学空设,诸生盖寡。

xián sòng zhī de jì liáo wú shēng hán zhàng zhī jiān dài jiāng bù sǎo

弦诵之地,寂寥无声,函丈之间,殆将不扫。

shàng xiáng jí cǐ shén yòng mǐn yān

上庠及此,甚用悯焉。

jīn yǔ xiàn yōu níng wén wǔ jiān bèi fāng tóu gē ér jiǎng yì bǐ shì cài ér xíng lǐ

今宇县攸宁,文武兼备,方投戈而讲艺,俾释菜而行礼。

sì kē xián jìn liù yì fù xìng shén rén yǐ hé fēng huà jìn měi

四科咸进,六艺复兴,神人以和,风化浸美。

rì yòng cǐ dào jiāng wú jiān rán

日用此道,将无间然。

qí zhū dào jié dù guān chá dōu fáng yù shǐ děng zhèn zhī fù xīn jiǔ zhèn fāng miàn

其诸道节度、观察、都防御使等,朕之腹心,久镇方面。

juàn qí zǐ dì gè fèng yì fāng xiū dé lì shēn shì zī kuò yǔ

眷其子弟,各奉义方, 修德立身,事资括羽。

kǒng gān gē zhī hòu xué xiào shàng wēi pì jū yuǎn fāng wú suǒ zī bǐng

恐干戈之后,学校尚微,僻居远方,无所谘禀。

shān dōng guǎ xué zhì yí bì jiù yú mǎ róng

山东寡学, 质疑必就于马融;

guān xī shèng míng zūn rú nǎi chēng yú yáng zhèn

关西盛名,尊儒乃称于杨震。

fù jīng lái xué dāng jí jīng shī

负经来学,当集京师。

bìng zǎi xiàng cháo guān jí shén cè liù jūn jūn jiāng zǐ dì yù xí yè zhě zì jīn yǐ hòu bìng lìng bǔ guó zǐ shēng

并宰相、朝官及神策六军军将子弟欲习业者,自今已后,并令补国子生。

yù qí yè zhòng yíng jīn qì chéng zuó yù rì xīn jué dé dài bù fá xián

欲其业重籝金,器成琢玉,日新厥德,代不乏贤。

qí zhōng shēn suī yǒu guān yù fù xué dú shū zhě yì tīng

其中身虽有官,欲附学读书者,亦听。

qí xué guān wěi zhōng shū mén xià jí jiǎn zé háng yè kān wèi shī fàn zhě chōng

其学官,委中书、门下即简择行业堪为师范者充。

xué shēng yuán shù duō shǎo suǒ xí jīng yè kǎo shì děng dì bìng suǒ gōng liáng liào jí xué guǎn pò huài yào liàng shì xiū lǐ gè wěi běn sī zuò tiáo jiàn wén zòu

学生员数多少,所习经业,考试等第,并所供粮料,及学馆破坏,要量事修理,各委本司作条件闻奏。

wù xū xiáng xī chēng zhèn yì yān

务须详悉,称朕意焉。

jí èr yuè shuò shàng dīng shì diàn xiāo xīn yòu zòu zhū zǎi xiàng yuán zài dù hóng jiàn li bào yù jí cháng cān guān liù jūn jūn jiāng jiù guó zǐ xué tīng jiǎng lùn cì qián wǔ bǎi guàn

及二月朔上丁释奠,萧昕又奏:诸宰相元载、杜鸿渐、李抱玉及常参官、六军军将就国子学听讲论,赐钱五百贯。

lìng jīng zhào yǐn lí gàn zào shí

令京兆尹黎干造食。

jí zhū rú dào sēng zhì wèn jìng rì

集诸儒、道、僧,质问竟日。

cǐ lǐ jiǔ fèi yī zhāo néng jǔ

此礼久废,一朝能举。

bā yuè guó zǐ xué chéng cí táng lùn táng liù guǎn jí guān lì suǒ jū yǔ yòng qián sì wàn guàn chāi qǔ jiāng tíng zi wǎ mù zhù zhī

八月,国子学成祠堂、论堂、六馆及官吏所居宇,用钱四万贯,拆曲江亭子瓦木助之。

sì rì shì diàn zǎi xiàng cháng cān guān jūn jiāng jǐn huì yú jiǎng táng jīng zhào fǔ zhì shí jiǎng lùn

四日,释奠,宰相、常参官、军将尽会于讲堂, 京兆府置食,讲论。

jūn róng shǐ yú cháo ēn shuō yì yòu yú lùn táng huà zhōu yì jìng tú

军容使鱼朝恩说《易》,又于论堂画《周易》镜图。

zì zhì dé èr zài shōu liǎng jīng wéi yuán zhèng hán yuán diàn shòu cháo hè shè gōng xuán zhī lè suī jiāo miào dà jì zhǐ yǒu dēng gē lè yì wú wén wǔ èr wǔ

自至德二载收两京,唯元正含元殿受朝贺,设宫悬之乐,虽郊庙大祭,只有登歌乐,亦无文、 武二舞。

qí shí jūn róng shǐ yú cháo ēn zhī jiān shì miào tíng nǎi jù gōng xuán zhī lè yú jiǎng táng qián yòu yǒu jiào fāng yuè fǔ zá huì jìng rì ér ba

其时军容使鱼朝恩知监事,庙庭乃具宫悬之乐于讲堂前,又有教坊乐府杂会,竟日而罢。

èr shí wǔ rì zhào yuē gǔ zhě shè guān fēn tǔ suǒ yǐ chóng dé bào gōng

二十五日,诏曰:“古者设官分土,所以崇德报功。

zǒng nèi shǔ zhī gāng shì mì yú qīng jìn

总内署之纲, 事密于清禁;

hóng shàng xiáng zhī jiào dé rùn yú hóng yè

弘上庠之教,德润于鸿业。

fù kāi qiān shèng lǐ xù jiǔ bīn

赋开千乘,礼序九宾。

bì zī jiān jì zhī néng yòng xié zhì gōng zhī xuǎn

必资兼济之能,用协至公之选。

kāi fǔ yí tóng sān sī jiān yòu jiān mén wèi dà jiàng jūn réng zhī guān jūn róng xuān wèi chǔ zhì shǐ zhī nèi shì shěng shì nèi fēi lóng xián jiù shǐ

开府仪同三司、兼右监门卫大将军、仍知观军容宣慰处置使、知内侍省事、内飞龙闲厩使,

nèi gōng jiàn kù shǐ zhī shén cè jūn bīng mǎ shǐ shàng zhù guó féng yì jùn kāi guó gōng yú cháo ēn

内弓箭库使、知神策军兵马使、上柱国、冯翊郡开国公鱼朝恩,

wēn liáng gōng jiǎn

温良恭俭,

kuān róu jiǎn lián

宽柔简廉,

cháng cái bó dá

长才博达,

mǐn shí gāo miào

敏识高妙。

xué jiū rú xuán zhī mì móu qióng dùn jiǎ zhī jīng

学究儒玄之秘,谋穷遁甲之精。

bǎi xíng zī shēn yī xīn fèng shàng

百行资身,一心奉上。

zì wáng shì duō gù yún léi jīng shǐ wǔ yuán zhī běi yǐ xiān qǐ xíng

自王室多故,云雷经始,五原之北,以先启行;

sān hé zhī biǎo yuán zhěng qí lǚ

三河之表, 爰整其旅。

chéng shī bì shèng měi hé yú tāo qián

成师必胜,每合于韬钤;

liào dí wú yí kě zhēng yú shī cài

料敌无遗,可征于蓍蔡。

guān luò jì dìng yōu yàn fù kāi hǎi wài yǒu jié jué gōng wéi mào

关洛既定,幽燕复开, 海外有截,厥功惟茂。

lì shì sān shèng shǐ zhōng jié lì

历事三圣,始终竭力。

qǐng dōng dōu hù bì shì wèi qín wáng shí dāng zhuì liú jié jiàn pī jí xià jiāng zhù wǒ jiǎ lìng xiān shū shè jì zhī wèi bāng jiā shì lài

顷东都扈跸,释位勤王,时当缀旒, 节见披棘,下江助我,甲令先书,社稷之卫,邦家是赖。

jí biān chuí ba jǐng róng wù jiě yán fāng jiǎng lì yú yì xiàng

及边陲罢警,戎务解严, 方奖励于《易》象。

cái jiān wén wǔ suǒ wèi xūn xián yì jì rèn néng sī yān mìng shǎng yi yīng cháo diǎn shì fù gōng yì

才兼文武,所谓勋贤,亦既任能,斯焉命赏,宜膺朝典,式副公议。

kě xíng nèi shì jiān pàn guó zǐ jiàn shì chōng hóng lú lǐ bīn děng shǐ fēng zhèng guó gōng shí yì sān qiān hù

可行内侍监,判国子监事,充鸿胪礼宾等使,封郑国公,食邑三千户。

èr shí sì rì yú guó zǐ jiàn shàng

”二十四日,于国子监上。

zhào zǎi xiàng jí zhōng shū mén xià guān zhū sī cháng cān guān liù jūn jūn jiāng sòng shàng

诏宰相及中书门下官、诸司常参官、六军军将送上。

jīng zhào fǔ zào shí nèi jiào fāng yīn yuè gān mù hún tuō luó liè yú lùn táng qián

京兆府造食,内教坊音乐、竿木浑脱,罗列于论堂前。

cháo ēn cí yǐ zhōng guān bù hé zhī nán yá cáo wù zǎi xiāng pú yè dài fū jiē quàn zhī cháo ēn gù cí nǎi zòu zhī

朝恩辞以中官不合知南衙曹务,宰相、仆射、大夫皆劝之,朝恩固辞,乃奏之。

zǎi xiàng yǐn jiù shí

宰相引就食。

zòu yuè zhōng shǐ sòng jiǔ jí chá guǒ cì chōng yàn lè jìng rì ér ba

奏乐,中使送酒及茶果, 赐充宴乐,竟日而罢。

yuán zài zòu zhuàng

元载奏状。

yòu shǐ zhōng shǐ xuān chì yún cháo ēn jì cí bù zhǐ dàn rèn zhī xué shēng liáng liào

又使中使宣敕云:“朝恩既辞不止,但任知学生粮料。

shì rì zǎi xiàng jūn jiāng yǐ xià zǐ dì sān bǎi yú rén jiē yī zǐ yī chōng xué shēng fáng shè shí yú láng xià

”是日,宰相军将已下子弟三百余人,皆衣紫衣,充学生房,设食于廊下。

dài qián yī wàn guàn wǔ fēn shōu qián yǐ gōng jiān guān xué shēng zhī fèi

贷钱一万贯,五分收钱,以供监官学生之费。

é yòu qǐng qīng miáo dì tóu qǔ bǎi wén zī kè yǐ gōng fèi tóng

俄又请青苗地头取百文资课以供费同。

jiù lì liǎng jīng guó zǐ jiàn shēng èr qiān yú rén hóng wén guǎn chóng wén guǎn chóng xuán guǎn xué shēng jiē lǐn sì zhī

旧例,两京国子监生二千余人,弘文馆、崇文馆、崇玄馆学生,皆廪饲之。

shí wǔ zài shàng dōu shī shǒu cǐ shì fèi jué

十五载, 上都失守,此事废绝。

qián yuán yuán nián yǐ bīng gé wèi xi yòu zhào ba zhōu xiàn xué shēng yǐ sì fēng suì

乾元元年,以兵革未息,又诏罢州县学生,以俟丰岁。

zé tiān chuí gǒng sì nián sì yuè yōng zhōu yǒng ān rén táng tóng tài wěi zào ruì shí yú luò shuǐ xiàn zhī

则天垂拱四年四月,雍州永安人唐同泰伪造瑞石于洛水,献之。

qí wén yuē shèng mǔ lín rén yǒng chāng dì yè

其文曰:“圣母临人,永昌帝业。

yú shì hào qí shí wèi bǎo tú cì bǎi guān yàn lè cì wù yǒu chà

”于是号其石为“宝图”,赐百官宴乐,赐物有差。

shòu tóng tài wèi yóu jī jiāng jūn

授同泰为游击将军。

qí nián wǔ yuè xià zhì yù qīn bài luò shòu bǎo tú

其年五月下制,欲亲拜洛受“宝图。

xiān yǒu shì yú nán jiāo gào xiè hào tiān shàng dì

”先有事于南郊,告谢昊天上帝。

lìng zhū zhōu dū dū cì shǐ bìng zhū qīn bìng yǐ bài luò qián shí rì jí shén dōu

令诸州都督、刺史并诸亲,并以拜洛前十日集神都。

yú shì zé tiān jiā zūn hào wèi shèng mǔ shén huáng

于是则天加尊号为圣母神皇。

dà shè tiān xià

大赦天下。

gǎi bǎo tú wèi tiān shòu shèng tú luò shuǐ wèi yǒng chāng

改“宝图”为“天授圣图”,洛水为永昌。

fēng qí shén wèi xiǎn shèng hóu jiā tè jìn jìn yú diào jì xiǎng qí yú sì dú

封其神为显圣侯,加特进, 禁渔钓,祭享齐于四渎。

suǒ chū chù hào yuē shèng tú quán yú quán cè zhì yǒng chāng xiàn

所出处号曰圣图泉,于泉侧置永昌县。

yòu yǐ sōng shān yǔ luò shuǐ jiē jìn yīn gǎi sōng shān wèi shén yuè shòu tài shī shǐ chí jié shén yuè dà dū dū tiān zhōng wáng jìn duàn chú mù

又以嵩山与洛水接近,因改嵩山为神岳,授太师、使持节、神岳大都督、天中王,禁断刍牧。

qí tiān zhōng wáng jí xiǎn shèng hóu bìng wèi zhì miào

其天中王及显圣侯,并为置庙。

yòu xiān yú sì shuǐ de ruì shí yīn gǎi sì shuǐ xiàn wèi guǎng wǔ xiàn

又先于汜水得瑞石,因改汜水县为广武县。

zhì qí nián shí èr yuè zé tiān qīn bài luò shòu tú wèi tán yú luò shuǐ zhī běi zhōng qiáo zhī zuǒ

至其年十二月, 则天亲拜洛受图,为坛于洛水之北,中桥之左。

huáng tài zǐ jiē cóng

皇太子皆从。

nèi wài wén wǔ zài liáo mán yí qiú zhǎng gè yī fāng wèi ér lì

内外文武在僚、蛮夷酋长,各依方位而立。

zhēn qín qí shòu bìng liè yú tán qián

珍禽奇兽,并列于坛前。

wén wù lǔ bù zì yǒu táng yǐ lái wèi yǒu rú cǐ zhī shèng zhě yě

文物卤簿,自有唐已来,未有如此之盛者也。

lǐ bì jí rì hái gōng

礼毕,即日还宫。

shén dōu fù lǎo lēi bēi yú bài luò tán qián hào yuē tiān shòu shèng tú zhī biǎo

神都父老勒碑于拜洛坛前,号曰:“天授圣图之表。

kāi yuán wǔ nián zuǒ bǔ quē lú lǚ bīng shàng yán yuē zé tiān huáng hòu bài luò shòu tú tán jí bēi wén yún chuí gǒng sì nián táng tóng tài de shí wén yún shèng mǔ lín rén yǒng chāng dì yè zhī suǒ jiàn

” 开元五年,左补阙卢履冰上言曰:“则天皇后拜洛受图坛及碑文,云垂拱四年唐同泰得石,文云‘圣母临人,永昌帝业’之所建。

yīn gǎi yuán wèi yǒng chāng réng zhì yǒng chāng xiàn

因改元为永昌,仍置永昌县。

xiàn jì xún fèi tóng tài yì yǐ biǎn guān wéi bēi tán dú lì

县既寻废,同泰亦已贬官,唯碑坛独立。

zhǔn tiān shū sòng tái zhī lì bù kě gèng liú

准天枢、颂台之例,不可更留。

shǐ lìng suǒ sī huǐ zhī qí xiǎn shèng hóu miào yì xún huǐ chāi

”始令所司毁之,其显圣侯庙亦寻毁拆。

kāi yuán èr shí jiǔ nián zhēng yuè jǐ chǒu zhào liǎng jīng jí zhū zhōu gè zhì xuán yuán huáng dì miào yī suǒ bìng zhì chóng xuán xué

开元二十九年正月己丑,诏两京及诸州各置玄元皇帝庙一所,并置崇玄学。

qí shēng tú lìng xí dào dé jīng jí zhuāng zi liè zǐ wén zi děng měi nián zhǔn míng jīng lì jǔ sòng

其生徒令习《道德经》及《庄子》、《列子》、《文子》等,每年准明经例举送。

zhì rùn sì yuè xuán zōng mèng jīng shī chéng nán shān zhǐ yǒu tiān zūn zhī xiàng qiú dé zhī yú zhōu zhì lóu guàn zhī cè

至闰四月,玄宗梦京师城南山趾有天尊之像,求得之于盩厔楼观之侧。

zhì tiān bǎo yuán nián zhèng yuè guǐ chǒu chén wáng fǔ cān jūn tián tóng xiù chēng yú jīng yǒng chāng jiē kōng zhōng jiàn xuán yuán huáng dì yǐ tiān xià tài píng shèng shòu wú jiāng zhī yán chuán yú xuán zōng réng yún táo lín xiàn gù guān lìng yǐn xǐ zhái bàng yǒu líng bǎo fú

至天宝元年正月癸丑,陈王府参军田同秀称于京永昌街空中见玄元皇帝,以“天下太平,圣寿无疆”之言传于玄宗,仍云桃林县故关令尹喜宅傍有灵宝符。

fā shǐ qiú zhī shí qī rì xiàn yú hán yuán diàn

发使求之,十七日,献于含元殿。

yú shì zhì xuán yuán miào yú tài níng fang dōng dōu yú jī shàn fang jiù dǐ

于是置玄元庙于太宁坊,东都于积善坊旧邸。

èr yuè dīng hài yù hán yuán diàn jiā zūn hào wèi kāi yuán tiān bǎo shèng wén shén wǔ huáng dì

二月丁亥,御含元殿,加尊号为开元天宝圣文神武皇帝。

xīn mǎo qīn fù xuán yuán miào

辛卯,亲祔玄元庙。

bǐng shēn zhào gǔ jīn rén biǎo xuán yuán huáng dì shēng rù shàng shèng

丙申,诏:《古今人表》,玄元皇帝升入上圣。

zhuāng zi hào nán huá zhēn rén wén zi hào tōng xuán zhēn rén liè zǐ hào chōng xū zhēn rén gēng sāng zi hào dòng xū zhēn rén

庄子号南华真人,文子号通玄真人,列子号冲虚真人,庚桑子号洞虚真人。

gǎi zhuāng zi wèi nán huá zhēn jīng wén zi wèi tōng xuán zhēn jīng liè zǐ wèi chōng xū zhēn jīng gēng sāng zi wèi dòng xū zhēn jīng

改《庄子》为《南华真经》,《文子》为《通玄真经》,《列子》为 《冲虚真经》,《庚桑子》为《洞虚真经》。

bó zhōu zhēn yuán xiàn xiān tiān tài hòu jí xuán yuán miào gè zhì lìng yī rén

亳州真源县先天太后及玄元庙各置令一人。

liǎng jīng chóng xuán xué gè zhì bó shì zhù jiào yòu zhì xué shēng yī bǎi yuán

两京崇玄学各置博士、助教,又置学生一百员。

táo lín xiàn gǎi wéi líng bǎo xiàn

桃林县改为灵宝县。

tián tóng xiù yǔ wǔ pǐn guān

田同秀与五品官。

sì yuè zhào chóng wén xí dào dé jīng

四月,诏崇文习《道德经》。

qī yuè lǒng xī lǐ shì dūn huáng gū zāng jiàng jùn wǔ yáng sì fáng lì yú zōng zhèng sì

七月,陇西李氏敦煌、姑臧、绛郡、武阳四房隶于宗正寺。

jiǔ yuè liǎng jīng xuán yuán miào gǎi wéi tài shàng xuán yuán miào tiān xià zhǔn cǐ

九月,两京玄元庙改为太上玄元庙,天下准此。

shí yuè gǎi xīn fēng lí shān wèi huì chāng shān réng yú qín kēng rú zhī suǒ lì cí yǔ

十月,改新丰骊山为会昌山,仍于秦坑儒之所立祠宇。

xīn zuò cháng shēng diàn gǎi wéi jí líng tái

新作长生殿改为集灵台。

èr nián zhēng yuè bǐng chén jiā xuán yuán huáng dì zūn hào dà shèng zǔ sān zì chóng xuán xué gǎi wéi chóng xuán guǎn bó shì wèi xué shì zhù jiào wèi zhí xué shì gēng zhì dà xué shì yuán

二年正月丙辰,加玄元皇帝尊号“大圣祖”三字,崇玄学改为崇玄馆,博士为学士,助教为直学士,更置大学士员。

sān yuè rén zǐ qīn yè xuán yuán gōng shèng zǔ mǔ yì shòu shì hào xiān tiān tài hòu réng yú qiáo jùn zhì miào

三月壬子,亲谒玄元宫,圣祖母益寿氏号先天太后,仍于谯郡置庙。

zūn gāo yáo wèi dé míng huáng dì liáng wǔ zhāo wáng wèi xìng shèng huáng dì

尊皋繇为德明皇帝,凉武昭王为兴圣皇帝。

xī jīng xuán yuán miào wèi tài qīng gōng dōng jīng wèi tài wēi gōng tiān xià zhū zhōu wèi zǐ jí gōng

西京玄元庙为太清宫,东京为太微宫,天下诸州为紫极宫。

jiǔ yuè qiáo jùn zǐ jí gōng yi zhǔn xī jīng wèi tài qīng gōng xiān tiān tài huáng jí tài hòu miào yì bìng gǎi wéi gōng

九月,谯郡紫极宫宜准西京为太清宫, 先天太皇及太后庙亦并改为宫。

sān zài sān yuè liǎng jīng jí tiān xià zhū jùn yú kāi yuán guān kāi yuán sì yǐ jīn tóng zhù xuán yuán děng shēn tiān zūn jí fú gè yī qū

三载三月,两京及天下诸郡于开元观、开元寺,以金铜铸玄元等身天尊及佛各一躯。

qī zài èr yuè yú dà tóng diàn xiū gōng dé chù yù zhī liǎng jīng shēng yú zhù chǔ shàng

七载二月,于大同殿修功德处,玉芝两茎生于柱础上。

wǔ yuè xuán zōng yù xīng qìng diàn shòu cè zūn hào yuē kāi yuán tiān bǎo shèng wén shén wǔ yīng dào huáng dì

五月,玄宗御兴庆殿,授册尊号曰开元天宝圣文神武应道皇帝。

shí èr yuè yǐ xuán yuán huáng dì jiàn yú cháo yuán gé gǎi wéi jiàng shèng gé

十二月,以玄元皇帝见于朝元阁,改为降圣阁。

gǎi huì chāng xiàn wèi zhāo yìng xiàn gǎi huì chāng shān wèi zhāo yìng shān

改会昌县为昭应县,改会昌山为昭应山。

fēng zhāo yīng shān shén wèi xuán dé gōng lì cí yǔ

封昭应山神为玄德公,立祠宇。

chū tài qīng gōng chéng mìng gōng rén yú tài bái shān cǎi bái shí wèi xuán yuán shèng róng yòu cǎi bái shí wèi xuán zōng shèng róng shì lì yú xuán yuán zhī yòu

初,太清宫成,命工人于太白山采白石,为玄元圣容,又采白石为玄宗圣容, 侍立于玄元之右。

jiē yī wáng zhě gǔn miǎn zhī fú zēng cǎi zhū yù wèi zhī

皆依王者衮冕之服,缯彩珠玉为之。

yòu yú xiàng shè dōng kè bái shí wèi lǐ lín fǔ chén xī liè zhī xíng

又于像设东刻白石为李林甫、 陈希烈之形。

jí lín fu fàn shì yòu kè shí wèi yáng guó zhōng zhī xíng ér yì lín fu zhī shí

及林甫犯事,又刻石为杨国忠之形,而瘗林甫之石。

jí xī liè guó zhōng biǎn jǐn huǐ yì zhī

及希烈、国忠贬, 尽毁瘗之。

bā zài liù yuè yù zhī chǎn yú dà tóng diàn

八载六月,玉芝产于大同殿。

xiān shì tài bái shān rén li hún chēng yú jīn xīng dòng xiān rén jiàn yǔ lǎo rén yún yǒu yù bǎn shí jì fú shèng shàng cháng shēng jiǔ shì

先是,太白山人李浑称于金星洞仙人见,语老人云,有玉版石记符“圣上长生久视。

lìng yù shǐ zhōng chéng wáng hóng rù shān dòng qiú ér de zhī

”令御史中丞王𫟹入山洞,求而得之。

rùn liù yuè sì rì xuán zōng cháo tài qīng gōng jiā shèng zǔ xuán yuán huáng dì zūn hào yuē shèng zǔ dà dào xuán yuán huáng dì gāo zǔ tài zōng gāo zōng zhōng zōng ruì zōng zūn hào bìng jiā dà shèng zì huáng hòu bìng jiā shùn shèng zì

闰六月四日,玄宗朝太清宫,加圣祖玄元皇帝尊号曰圣祖大道玄元皇帝,高祖、太宗、高宗、中宗、睿宗尊号并加“大圣”字,皇后并加“顺圣”字。

wǔ rì xuán zōng yù hán yuán diàn jiā zūn hào yuē kāi yuán tiān bǎo shèng wén shén wǔ yīng dào huáng dì

五日,玄宗御含元殿, 加尊号曰开元天宝圣文神武应道皇帝。

dà shè

大赦。

zì jīn yǐ hòu měi zhì dì xiá bìng yú tài qīng gōng shèng zǔ qián shè wèi xù zhāo mù

自今已后,每至禘祫,并于太清宫圣祖前设位序昭穆。

tài bái shān fēng shén yìng gōng jīn xīng dòng gǎi jiā xiáng dòng suǒ guǎn huá yáng xiàn gǎi wéi zhēn fú xiàn

太白山封神应公,金星洞改嘉祥洞,所管华阳县改为真符县。

liǎng jīng jí shí dào yī dà jùn zhì zhēn fú yù zhī guān

两京及十道一大郡,置真符玉芝观。

jiǔ zài shí yuè xiān shì yù shǐ dài fū wáng hóng zòu chēng tài bái shān rén wáng xuán yì jiàn xuán yuán huáng dì yú bǎo shān dòng zhōng

九载十月,先是,御史大夫王𫟹奏称太白山人王玄翼见玄元皇帝于宝山洞中。

nǎi qiǎn wáng hóng zhāng jūn wáng chuí wéi jì wáng yì wáng yuè líng yú dòng zhōng de yù shí hán shàng qīng hù guó jīng bǎo quàn jì lù děng xiàn zhī

乃遣王𫟹、张均、王倕、韦济、王翼、王岳灵于洞中得玉石函《上清护国经》、宝券、纪箓等,献之。

shí yī yuè zhì chéng qián zōng miào jiē chēng gào xiǎng

十一月,制:“承前宗庙,皆称告享。

zì jīn yǐ hòu měi qīn gào xiàn tài qīng tài wēi gōng gǎi wèi cháo xiàn yǒu sī xíng shì wèi jiàn xiàn

自今已后,每亲告献太清、太微宫,改为朝献,有司行事为荐献。

qīn gào xiǎng zōng miào gǎi wéi cháo xiǎng yǒu sī xíng shì wèi jiàn xiǎng

亲告享宗庙改为朝享,有司行事为荐享。

qīn xún líng gǎi wéi cháo líng yǒu sī xíng shì wèi bài líng

亲巡陵改为朝陵,有司行事为拜陵。

yīng zhū shì gào zōng miào zhě bìng gǎi wéi biǎo

应诸事告宗庙者,并改为表。

qí jiāo tiān hòu tǔ jí xiǎng cí zhù wén yún gǎn zhāo gào zhě bìng gǎi wéi gǎn zhāo jiàn

其郊天、后土及享祠祝文云 ‘敢昭告’者,并改为‘敢昭荐’。

shí zài zhēng yuè yǒu shì yú nán jiāo yú tán suǒ dà shè

”十载正月,有事于南郊,于坛所大赦。

zhì zì jīn yǐ hòu shè jì nán jiāo jiàn xiàn tài qīng gōng jiàn xiǎng tài miào qí tài wèi xíng shì qián yī rì yú zhì zhāi suǒ jù yǔ yí lǔ bù gōng fú yǐn rù qīn shòu zhù bǎn nǎi fù qīng zhāi suǒ

制: “自今已后,摄祭南郊,荐献太清宫,荐享太庙,其太尉行事前一日,于致斋所具羽仪卤簿,公服引入,亲授祝版,乃赴清斋所。

fén yīn hòu tǔ zhī sì zì hàn wǔ dì hòu fèi ér bù xíng

汾阴后土之祀,自汉武帝后废而不行。

xuán zōng kāi yuán shí nián jiāng zì dōng dōu běi xún xìng tài yuán biàn hái jīng nǎi xià zhì yuē wáng zhě chéng shì tiān dì yǐ wéi zhǔ jiāo xiǎng tài zūn yǐ tōng shén

玄宗开元十年,将自东都北巡,幸太原, 便还京,乃下制曰:“王者承事天地以为主,郊享泰尊以通神。

gài fán chái tài tán dìng tiān wèi yě

盖燔柴泰坛,定天位也;

yì mái tài shé jiù yīn wèi yě

瘗埋泰折,就阴位也。

jiāng yǐ zhāo bào líng qí kè chóng yán pèi

将以昭报灵祇,克崇严配。

yuán dǎi qín hàn jī zhū sì diǎn lì gān quán yú yōng zhì dìng hòu tǔ yú fén yīn yí miào nì rán líng guāng kě zhú

爰逮秦、汉,稽诸祀典, 立甘泉于雍畤,定后土于汾阴,遗庙嶷然,灵光可烛。

zhèn guān fēng táng jìn wàng zhì shān chuān sù gōng míng shén yīn zhì yīn jìng jiāng yù wéi rén qiú fù yǐ fǔ shēng píng

朕观风唐、晋,望秩山川, 肃恭明神,因致禋敬,将欲为人求福,以辅升平。

jīn cǐ shén fú yīng yú jiā dé

今此神符,应于嘉德。

xíng xìng zhì fén yīn yi yǐ lái nián èr yuè shí liù rì cí hòu tǔ suǒ sī zhǔn shì

行幸至汾阴,宜以来年二月十六日祠后土,所司准式。

xiān shì shuí shàng yǒu hòu tǔ cí cháng wèi fù rén sù xiàng zé tiān shí yí hé xī liáng shān shén sù xiàng jiù cí zhōng pèi yān

先是,脽上有后土祠,尝为妇人塑像,则天时移河西梁山神塑像,就祠中配焉。

zhì shì yǒu sī sòng liáng shān shén xiàng yú cí wài zhī bié shì nèi chū jǐn xiù yī fú yǐ shàng hòu tǔ zhī shén nǎi gèng jiā zhuāng shì yān

至是,有司送梁山神像于祠外之别室,内出锦绣衣服,以上后土之神,乃更加装饰焉。

yòu yú cí táng yuàn wài shè tán rú huáng dì qí zhī zhì

又于祠堂院外设坛,如皇地祇之制。

jí suǒ sī qǐ zuò huò bǎo dǐng sān méi yǐ xiàn shí yī nián èr yuè shàng qīn cí yú tán shàng yì rú fāng qiū yí

及所司起作,获宝鼎三枚以献,十一年二月,上亲祠于坛上,亦如方丘仪。

lǐ bì zhào gǎi fén yīn wèi bǎo dǐng

礼毕,诏改汾阴为宝鼎。

yà xiàn bīn wáng shǒu lǐ zhōng xiàn níng wáng xiàn yǐ bān cì gè yǒu chà

亚献邠王守礼、终献宁王宪已,颁赐各有差。

èr shí nián chē jià yòu cóng dōng dōu xìng tài yuán hái jīng

二十年,车驾又从东都幸太原,还京。

zhōng shū lìng xiāo sōng shàng yán qù shí yī nián qīn cí hòu tǔ wèi qí gǔ zì shì shén míng zhāo gé lěi nián fēng dēng

中书令萧嵩上言: “去十一年亲祠后土,为祈谷,自是神明昭格,累年丰登。

yǒu qí bì bào lǐ zhī dà zhě

有祈必报,礼之大者。

qiě hàn wǔ qīn cí shuí shàng qián hòu shù sì fú qǐng zhǔn jiù sì hòu tǔ xíng sài zhī lǐ

且汉武亲祠脽上,前后数四,伏请准旧祀后土,行赛之礼。

shàng cóng zhī

”上从之。

qí nián shí yī yuè zhì bǎo dǐng yòu qīn cí yǐ shēn sài xiè

其年十一月至宝鼎,又亲祠以申赛谢。

lǐ bì dà shè

礼毕,大赦。

réng lìng suǒ sī kān shí cí suǒ shàng zì wèi qí wén

仍令所司刊石祠所,上自为其文。

kāi yuán èr shí sì nián qī yuè yǐ sì chū zhì shòu xīng tán jì lǎo rén xīng jí jiǎo gāng děng qī sù

开元二十四年七月乙巳,初置寿星坛,祭老人星及角、亢等七宿。

tiān bǎo sān nián yǒu shù shì sū jiā qìng shàng yán qǐng yú jīng dōng cháo rì tán dōng zhì jiǔ gōng guì shén tán qí tán sān chéng chéng sān chǐ sì jiē

天宝三年, 有术士苏嘉庆上言:“请于京东朝日坛东,置九宫贵神坛,其坛三成,成三尺,四阶。

qí shàng yī wèi zhì jiǔ tán tán chǐ wǔ cùn dōng nán yuē zhāo yáo zhèng dōng yuē xuān yuán dōng běi yuē tài yīn zhèng nán yuē tiān yī zhōng yāng yuē tiān fú zhèng běi yuē tài yī xī nán yuē shè tí zhèng xi yuē xián chí xī běi yuē qīng lóng

其上依位置九坛,坛尺五寸,东南曰招摇,正东曰轩辕,东北曰太阴,正南曰天一,中央曰天符,正北曰太一,西南曰摄提,正西曰咸池,西北曰青龙。

wǔ wèi zhōng dài jiǔ lǚ yī zuǒ sān yòu qī èr sì wéi shàng liù bā wéi xià fú yú dùn jiǎ

五为中, 戴九履一,左三右七,二四为上,六八为下,符于遁甲。

sì mèng yuè jì zūn wèi jiǔ gōng guì shén lǐ cì hào tiān shàng dì ér zài tài qīng gōng tài miào shàng

四孟月祭,尊为九宫贵神, 礼次昊天上帝,而在太清宫太庙上。

yòng shēng láo bì bì lèi yú tiān dì shén qí

用牲牢、璧币,类于天地神祇。

xuán zōng qīn sì zhī

”玄宗亲祀之。

rú yǒu sī xíng shì jí zǎi xiàng wèi zhī

如有司行事,即宰相为之。

sù zōng qián yuán sān nián zhēng yuè yòu qīn sì zhī

肃宗乾元三年正月,又亲祀之。

chū jiǔ gōng shén wèi sì shí gǎi wèi hū wèi fēi wèi

初,九宫神位,四时改位,呼为飞位。

qián yuán zhī hòu bù yì wèi

乾元之后,不易位。

dà hé èr nián bā yuè jiān chá yù shǐ shū yuán yú zòu qī yuè shí bā rì sì jiǔ gōng guì shén chén cì hé jiān jì zhí dāng jiǎn chá lǐ wù

大和二年八月,监察御史舒元舆奏:“七月十八日,祀九宫贵神,臣次合监祭, 职当检察礼物。

fú jiàn zhù bǎn jiǔ piàn chén fú dú jì jìng qiè jiàn bì xià qīn shǔ yù míng jí chēng chén yú jiǔ gōng zhī shén

伏见祝版九片,臣伏读既竟,窃见陛下亲署御名及称臣于九宫之神。

chén fú yǐ tiān zǐ zhī zūn chú jì tiān de zōng miào zhī wài wú hé chēng chén zhě

臣伏以天子之尊,除祭天地、宗庙之外,无合称臣者。

wáng zhě fù tiān mǔ de xiōng rì zǐ yuè cǐ yǐ jiǔ gōng wèi mù shì yi fēn fāng ér shǒu qí wèi

王者父天母地,兄日姊月, 此以九宫为目,是宜分方而守其位。

chén yòu guān qí míng hào nǎi tài yī tiān yī zhāo yáo xuān yuán xián chí qīng lóng tài yīn tiān fú shè tí yě

臣又观其名号,乃太一、天一、招摇、轩辕、 咸池、青龙、太阴、天符、摄提也。

cǐ jiǔ shén yú tiān dì yóu zǐ nán yě yú rì yuè yóu hòu bó yě

此九神,于天地犹子男也,于日月犹侯伯也。

bì xià zūn wèi tiān zǐ qǐ kě fǎn chén yú tiān zhī zǐ nán yé

陛下尊为天子,岂可反臣于天之子男耶?

chén qiè yǐ wéi guò

臣窃以为过。

zòng yīn yáng zhě liú yán qí hé sì zé bì xià dāng hé chēng huáng dì qiǎn mǒu guān zhì jì yú jiǔ gōng zhī shén bù yí chēng chén yǔ míng

纵阴阳者流言其合祀,则陛下当合称皇帝遣某官致祭于九宫之神,不宜称臣与名。

chén shí yú gǔ bù zhī qí kě

臣实愚瞽,不知其可。

fú yuán xíng shì zài míng rì jī chū míng shí chéng mìng yǐ xíng chén bù gǎn zhì

伏缘行事在明日鸡初鸣时,成命已行,臣不敢滞。

fú qǐ shèng cí yì rì jiàng míng zhào lǐ guān xiáng yì jì jiā wàn shèng zhī zūn wú suǒ kuī jiàng yōu jiǔ wù diǎn yīn cǐ kě zhèng

伏乞圣慈异日降明诏礼官详议,冀嘉万乘之尊,无所亏降,悠久误典,因此可正。

zhào dōu shěng yì jiē rú yuán yú zhī yì

”诏都省议,皆如元舆之议。

nǎi jiàng wèi zhōng cí zhù bǎn chēng huáng dì bù shǔ

乃降为中祠,祝版称皇帝,不署。

huì chāng yuán nián shí èr yuè zhōng shū mén xià zòu zhǔn tiān bǎo sān zài shí yuè liù rì chì jiǔ gōng guì shén shí sī shuǐ hàn gōng zuǒ shàng dì dé bì xià rén

会昌元年十二月,中书门下奏:“准天宝三载十月六日敕,‘九宫贵神,实司水旱,功佐上帝,德庇下人。

jì xǐ gǔ suì dēng zāi hài bù zuò

冀喜谷岁登,灾害不作。

měi zhì sì shí chū jié lìng zhōng shū mén xià wǎng shè jì zhě

每至四时初节,令中书门下往摄祭’者。

zhǔn lǐ jiǔ gōng cì hào tiān shàng dì tán zài tài qīng gōng tài miào shàng yòng shēng láo bì bì lèi yú tiān dì

准礼,九宫次昊天上帝,坛在太清宫、太庙上,用牲牢、璧币,类于天地。

tiān bǎo sān zài shí èr yuè xuán zōng qīn cí

天宝三载十二月,玄宗亲祠。

qián yuán èr nián zhēng yuè sù zōng qīn sì

乾元二年正月,肃宗亲祀。

fú zì lèi nián yǐ lái shuǐ hàn qiān hòu kǒng shì yǒu sī dǎo qǐng chéng jìng shāo kuī

伏自累年已来,水旱愆候,恐是有司祷请,诚敬稍亏。

jīn shǔ mèng chūn hé xiū sì diǎn wàng zhì míng nián zhēng yuè jì rì chà zǎi chén yī rén dǎo qǐng

今属孟春,合修祀典,望至明年正月祭日,差宰臣一人祷请。

xiàng hòu sì shí jì bìng qǐng chà pú yè shǎo shī shǎo bǎo shàng shū tài cháng qīng děng guān suǒ jì shāo zhòng qí shì yǐ shēn yán jìng

向后四时祭,并请差仆射、少师、少保、尚书、太常卿等官,所冀稍重其事,以申严敬。

chén děng shí yī yuè èr shí wǔ rì yǐ yú yán yīng miàn zòu fú fèng shèng zhǐ lìng jiǎn yí zhù jìn lái zhě

臣等十一月二十五日已于延英面奏,伏奉圣旨令检仪注进来者。

jīn yù jì shí fú wàng lìng yǒu sī chóng shì jiù tán wu yú yán jié

今欲祭时,伏望令有司崇饰旧坛,务于严洁。

chì zhǐ yī zòu

”敕旨依奏。

èr nián zhēng yuè sì rì tài cháng lǐ yuàn zòu zhǔn jiān chá yù shǐ guān dié jīn yuè shí sān rì sì jiǔ gōng guì shén yǐ chì zǎi xiàng cuī gǒng shè tài wèi xíng shì hé shòu shì jiè jí yǒu sī tú sī kōng fǒu

二年正月四日,太常礼院奏:“准监察御史关牒:‘今月十三日,祀九宫贵神, 已敕宰相崔珙摄太尉行事,合受誓诫,及有司徒、司空否?

fú yǐ qián jiàn jì běn chēng dà cí zhǔn dà hé sān nián qī yuè èr shí sì rì chì jiàng wèi zhōng cí

’伏以前件祭本称大祠, 准大和三年七月二十四日敕,降为中祠。

zuó jù chì wén zhǐ chēng chóng shì jiù tán wu yú yán jié bù lìng bié jìn yí zhù gèng yǒu gǎi yí

昨据敕文,只称崇饰旧坛,务于严洁,不令别进仪注,更有改移。

fú kǒng bù hé què yòng dà cí lǐ liào fú hòu cái zhǐ

伏恐不合却用大祠礼料,伏候裁旨。

zhōng shū mén xià zòu yuē

”中书门下奏曰:

chén zhǔn tiān bǎo sān zài shí yuè liù rì chì jiǔ gōng guì shén shí sī shuǐ hàn

臣准天宝三载十月六日敕,“九宫贵神,实司水旱。

chén děng fú dǔ jì jīng liǎng cháo qīn cí bì shì qí qǐng yǒu zhēng kuàng zì dà hé yǐ lái shuǐ hàn qiān hòu bì xià cháng yōu jià sè měi niàn zhēng lí

”臣等伏睹,既经两朝亲祠,必是祈请有征,况自大和已来,水旱愆候,陛下常忧稼穑,每念烝黎。

chén děng hé fù shèng xīn yǐ xiū zhuì diǎn

臣等合副圣心,以修坠典。

fú jiàn dà hé sān nián lǐ guān zhuàng yún zòng sī shuǐ hàn bīng huāng pǐn zhì bù guò liè sù

伏见大和三年礼官状云:“纵司水旱兵荒,品秩不过列宿。

jīn zhě wǔ xīng xī shì cóng sì rì yuè yóu zài zhōng sì

今者五星悉是从祀,日月犹在中祀。

qiè xiáng qí yì yǐ xīng chén bù hé bǐ yú tiān guān

”窃详其意,以星辰不合比于天官。

céng bù zhī tǒng ér yán zhī zé wèi tiān dì zài yú chén xiàng zì yǒu zūn bēi

曾不知统而言之,则为天地,在于辰象,自有尊卑。

jǐn àn hòu wèi wáng jūn zhì běi chén dì èr xīng shèng ér cháng míng zhě nǎi wèi yuán xīng lù qǐn tiān dì cháng jū shǐ yóu dào ào ér wèi biàn tōng zhī jī

谨按后魏王钧《志》:“北辰第二星,盛而常明者乃为元星露寝,天帝常居,始由道奥而为变通之迹。

yòu tiān huáng dà dì qí jīng yào pò bǎo gài wàn shén zhī mì tú hé hǎi zhī mìng jì jiē bǐng yān

又天皇大帝,其精曜魄宝,盖万神之秘图,河海之命纪皆禀焉。

jù cí shuō jí hào tiān shàng dì yě

”据兹说即昊天上帝也。

tiān yī zhǎng bā qì jiǔ jīng zhī zhèng lìng yǐ zuǒ tiān jí

天一掌八气、 九精之政令,以佐天极。

zhēng míng ér yǒu cháng zé yīn yáng xù dà yùn xìng

征明而有常,则阴阳序,大运兴。

tài yī zhǎng shí yǒu liù shén zhī fǎ dù yǐ fǔ rén jí

太一掌十有六神之法度, 以辅人极。

zhēng míng miàn dé zhōng zé shén rén hé ér wáng dào shēng píng

征明面得中,,则神人和而王道升平。

yòu běi dǒu yǒu quán héng èr xīng tiān yī tài yī cān jū qí jiān suǒ yǐ cái chéng tiān dì fǔ xiāng shén dào yě

又北斗有权、衡二星,天一、太一参居其间,所以财成天地,辅相神道也。

ruò yī gài yǐ liè sù lùn zhī shí wèi qiǎn jìn

若一概以列宿论之,实为浅近。

àn hàn shū yuē tiān shén guì zhě tài yī zuǒ yuē wǔ dì

按《汉书》曰:“天神贵者太一,佐曰五帝。

gǔ zhě tiān zǐ yǐ chūn qiū jì tài yī liè yú sì diǎn qí lái jiǔ yǐ

”古者天子以春秋祭太一,列于祀典,其来久矣。

jīn wǔ dì yóu wèi dà sì zé tài yī wú yi jiàng sì shāo zhòng qí sì gù wèi de suǒ

今五帝犹为大祀,则太一无宜降祀,稍重其祀,固为得所。

liú xiàng yǒu yán yuē zǔ zōng suǒ lì shén qí jiù diǎn chéng wèi yì dòng

刘向有言曰: “祖宗所立神祇旧典,诚未易动。

yòu yuē gǔ jīn yì zhì jīng wú míng wén zhì zūn zhì zhòng nán yǐ yí shuō zhèng yě

”又曰:“古今异制,经无明文,至尊至重,难以疑说正也。

qí yì bù yù fēi zǔ zōng jiù diǎn

”其意不欲非祖宗旧典。

yǐ liú xiàng zhī bó tōng shàng nán yú gǎi zuò kuàng chén děng xué bù jiù yú tiān rén shi yóu měng yú sì diǎn yù wèi cān zhuó kǒng wèi dé zhōng

以刘向之博通,尚难于改作,况臣等学不究于天人,识尤懵于祀典,欲为参酌,恐未得中。

fú wàng gèng lìng tài cháng qīng yǔ xué guān tóng xiáng dìng zhù huò míng jù

伏望更令太常卿与学官同详定,庶获明据。

cóng zhī

从之。

jiǎn jiào zuǒ pú yè tài cháng qīng wáng qǐ guǎng wén bó shì lú jiù děng xiàn yì yuē

检校左仆射太常卿王起、广文博士卢就等献议曰:

fú yǐ jiǔ gōng guì shén wèi liè xīng zuò

伏以九宫贵神,位列星座;

wǎng yīn zhì fú zhào lì cí tán

往因致福,诏立祠坛。

jiàng zhì zūn yǐ chēng chén jiù dōng jiāo yǐ qīn bài

降至尊以称臣,就东郊以亲拜。

zài sì diǎn suī yún guò lǐ bì qún shēng qǐ huàn wú wén sī fú qián lí tè shēn yán fèng chéng shèng rén qū yǐ yǐ ān tiān xià zhī xīn yě

在祀典虽云过礼,庇群生岂患无文,思福黔黎,特申严奉,诚圣人屈已以安天下之心也。

jué hòu zhù shǐ bù míng jīng chéng yì dài lǐ guān jiàn yì jiàng chǔ zhōng cí

厥后祝史不明,精诚亦怠,礼官建议,降处中祠。

jīn shèng dé yōu qín qī zhēn shòu yù bīng huāng shuǐ hàn wù mèi zhěn huái yuán mìng tái chén jī xìng zhuì diǎn

今圣德忧勤,期臻寿域,兵荒水旱,寤寐轸怀,爰命台臣,缉兴坠典。

fú wéi jiǔ gōng suǒ chēng zhī shén jí tài yī shè tí xuān yuán zhāo yáo tiān fú qīng lóng xián chí tài yīn tiān yī zhě yě

伏惟九宫所称之神,即太一、摄提、轩辕、招摇、天符、青龙、咸池、太阴、 天一者也。

jǐn àn huáng dì jiǔ gōng jīng jí xiāo jí wǔ xíng dà yì yī gōng qí shén tài yī qí xīng tiān péng qí guà kǎn qí xíng shuǐ qí fāng bái

谨按《黄帝九宫经》及萧吉《五行大义》:“一宫,其神太一,其星天蓬,其卦坎,其行水,其方白。

èr gōng qí shén shè tí qí xīng tiān ruì qí guà kūn qí xíng tǔ qí fāng hēi

二宫,其神摄提,其星天芮,其卦坤,其行土,其方黑。

sān gōng qí shén xuān yuán qí xīng tiān chōng qí guà zhèn qí xíng mù qí fāng bì

三宫,其神轩辕,其星天冲,其卦震,其行木,其方碧。

sì gōng qí shén zhāo yáo qí xīng tiān fǔ qí guà xùn qí xíng mù qí fāng lǜ

四宫,其神招摇, 其星天辅,其卦巽,其行木,其方绿。

wǔ gōng qí shén tiān fú qí xīng tiān qín qí guà lí qí xíng tǔ qí fāng huáng

五宫,其神天符,其星天禽,其卦离,其行土,其方黄。

liù gōng qí shén qīng lóng qí xīng tiān xīn qí guà qián qí xíng jīn qí fāng bái

六宫,其神青龙,其星天心,其卦干,其行金,其方白。

qī gōng qí shén xián chí qí xīng tiān zhù qí guà duì qí xíng jīn qí fāng chì

七宫,其神咸池,其星天柱,其卦兑,其行金,其方赤。

bā gōng qí shén tài yīn qí xīng tiān rèn qí guà gèn qí xíng tǔ qí fāng bái

八宫,其神太阴,其星天任,其卦艮, 其行土,其方白。

jiǔ gōng qí shén tiān yī qí xīng tiān yīng qí guà lí qí xíng huǒ qí fāng zǐ

九宫,其神天一,其星天英,其卦离,其行火,其方紫。

guān qí tǒng bā guà yùn wǔ xíng tǔ fēi yú zhōng shù zhuǎn yú jí suī jìng shì yíng lí bù wén jīng jiàn ér fàn wéi tíng yù yǒu zhù chāng shí yǐ cǐ liǎng cháo qīn sì ér zhēn bǎi xiáng yě

”观其统八卦,运五行,土飞于中,数转于极,虽敬事迎厘,不闻经见,而范围亭育,有助昌时,以此两朝亲祀而臻百祥也。

rán yǐ wàn wù zhī jīng shàng wèi liè xīng xīng zhī yùn xíng bì xì yú wù

然以万物之精,上为列星,星之运行,必系于物。

guì ér jū zhě zé bì tǒng bā qì zǒng wàn shén wò quán huà yú hùn máng fù pǐn huì yú yīn zhì yǔ tiān de rì yuè chéng xiāng cān yě

贵而居者,则必统八气,总万神,斡权化于混茫,赋品汇于阴骘,与天地日月, 诚相参也。

qǐ de yī lài yú fū yòu ér qū jiàng yú děng yí

岂得医赖于敷祐,而屈降于等夷?

yòu jù tài wèi shè sì jiǔ gōng guì shén jiù yí qián qī rì shòu shì jiè yú shàng shū shěng sàn zhāi sì rì zhì zhāi sān rì

又据太尉摄祀九宫贵神旧仪:前七日,受誓诫于尚书省,散斋四日,致斋三日。

shēng yòng dú

牲用犊。

zhù bǎn yù shǔ chēng sì tiān zǐ chén

祝版御署,称嗣天子臣。

guī bì lè chéng

圭币乐成。

bǐ lèi zhōng cí zé wú děng jí

比类中祠,则无等级。

jīn jù jiāng dū jí lǐ jí kāi yuán lǐ zhà jì zhī rì dà míng yè míng èr zuò jí cháo rì xī yuè huáng dì zhì zhù jiē lǜ chēng chén

今据《江都集礼》及《开元礼》:蜡祭之日,大明、夜明二座及朝日、夕月,皇帝致祝,皆率称臣。

ruò yǐ wéi fēi tài tán pèi sì zhī shí dé zhǔ rì bào tiān zhī yì

若以为非泰坛配祀之时,得主日报天之义。

bēi yuán yàn qū zūn yòng dé shēn bù yǐ zhe zài zhōng cí qǔ lèi cháng sì

卑缘厌屈,尊用德伸,不以著在中祠,取类常祀。

cǐ zé zhōng cí yòng dà cí zhī yì yě

此则中祠用大祠之义也。

yòu jù tài shè tài jì kāi yuán zhī zhì liè zài zhōng cí

又据太社、太稷,开元之制,列在中祠。

tiān bǎo sān zài èr yuè shí sì rì chì gǎi wéi dà cí zì hòu yīn xún fù yòng qián lǐ

天宝三载二月十四日敕,改为大祠,自后因循,复用前礼。

cháng qìng sān nián zhēng yuè lǐ guān xiàn yì shǐ zhǔn qián chì chēng wéi dà cí

长庆三年正月,礼官献议,始准前敕,称为大祠。

wéi yù shǔ zhù wén chēng tiān zǐ jǐn qiǎn mǒu guān zhāo gào

唯御署祝文,称天子谨遣某官昭告。

wén yì yǐ wéi zhí wù lì rén zé yi zēng zhì zhì zhù chēng dǎo yǒu yì fāng qiū bù yǐ shēn wèi dà cí suì qū zūn chēng

文义以为殖物粒人, 则宜增秩,致祝称祷,有异方丘,不以伸为大祠,遂屈尊称。

cǐ yòu dà cí yòng zhōng cí zhī lǐ yě

此又大祠用中祠之礼也。

cān zhī rì yuè jì rú bǐ kǎo zhī shè jì yòu rú cǐ suǒ wèi gōng jù zhě yīn zhī yǐ shū lǐ wèi chēng zhě bù gǎn yì qí wén shì qián shèng hòu rú zhì jiàng zhī míng zhēng yě

参之日月既如彼,考之社稷又如此,所谓功钜者因之以殊礼,位称者不敢易其文,是前圣后儒陟降之明征也。

jīn jiǔ gōng guì shén jì sī shuǐ hàn jiàng fú ráng zāi rén jiāng lài zhī zhuī jǔ jiù zhāng chéng wèi de lǐ

今九宫贵神,既司水旱,降福禳灾,人将赖之,追举旧章,诚为得礼。

rán yǐ lì cí fēi gǔ zhái wèi yǒu fāng fēn zhí jì yì qí sī cún zhì zhù bì cān hu děng liè

然以立祠非古,宅位有方,分职既异其司存,致祝必参乎等列。

qiú zhī zhé zhōng yi yǒu biàn tōng shāo zhòng zhī yí yǒu yǐ wéi bǐ

求之折中,宜有变通,稍重之仪,有以为比。

fú qǐng zì jīn yǐ hòu què yòng dà cí zhī lǐ shì guān bèi wù wú yǒu jiàng chà

伏请自今已后,却用大祠之礼,誓官备物,无有降差。

wéi yù shǔ zhù wén yǐ shè jì wèi běn fú yuán yǐ chēng chén yú tiān dì wú èr zūn gù yě

唯御署祝文,以社稷为本,伏缘已称臣于天帝,无二尊故也。

chì zhǐ yī zhī fù suǒ sī

敕旨依之,付所司。

tiān bǎo shí zài sì yuè èr shí jiǔ rì yí huáng dì tán yú zǐ chéng nèi kūn de jiāng qīn cí jì tán chéng ér zhǐ

天宝十载四月二十九日,移黄帝坛于子城内坤地,将亲祠祭,坛成而止。

xuán zōng xiān tiān èr nián fēng huá yuè shén wèi jīn tiān wáng

玄宗先天二年,封华岳神为金天王。

kāi yuán shí sān nián fēng tài shān shén wèi tiān qí wáng

开元十三年,封泰山神为天齐王。

tiān bǎo wǔ zài fēng zhōng yuè shén wèi zhōng tiān wáng nán yuè shén wèi sī tiān wáng běi yuè shén wèi ān tiān wáng

天宝五载,封中岳神为中天王,南岳神为司天王,北岳神为安天王。

liù zài hé dú fēng líng yuán gōng jì dú fēng qīng yuán gōng jiāng dú fēng guǎng yuán gōng huái dú fēng cháng yuán gōng

六载,河渎封灵源公, 济渎封清源公,江渎封广源公,淮渎封长源公。

shí zài zhēng yuè sì hǎi bìng fēng wèi wáng

十载正月,四海并封为王。

qiǎn guó zǐ jì jiǔ sì wú wáng zhī jì dōng yuè tiān qí wáng tài zǐ jiā lìng sì lǔ wáng yǔ jì nán yuè sī tiān wáng mì shū jiān cuī xiù jì zhōng yuè zhōng tiān wáng guó zǐ jì jiǔ bān jǐng qiàn jì xī yuè jīn tiān wáng zōng zhèng shǎo qīng li chéng yù jì běi yuè ān tiān wáng

遣国子祭酒嗣吴王祗祭东岳天齐王,太子家令嗣鲁王宇祭南岳司天王,秘书监崔秀祭中岳中天王,国子祭酒班景倩祭西岳金天王,宗正少卿李成裕祭北岳安天王;

wèi wèi shǎo qīng li huàn jì jiāng dú guǎng yuán gōng jīng zhào shǎo yǐn zhāng héng jì hé dú líng yuán gōng tài zǐ zuǒ yù dé liǔ zhàn jì huái dú cháng yuán gōng hé nán shǎo yǐn dòu lú huí jì jì dú qīng yuán gōng

卫尉少卿李浣祭江渎广源公,京兆少尹章恒祭河渎灵源公,太子左谕德柳偡祭淮渎长源公, 河南少尹豆卢回祭济渎清源公;

tài zǐ lǜ gēng lìng sì dào wáng liàn jì yí shān dōng ān gōng wú jùn tài shǒu zhào jū zhēn jì kuài jī shān yǒng xīng gōng dà lǐ shǎo qīng li zhěn jì wú yuè shān chéng dé gōng yǐng wáng fǔ zhǎng shǐ gān shǒu mò jì huò shān yīng shèng gōng fàn yáng sī mǎ bì kàng jì yī wú lǘ shān guǎng níng gōng

太子率更令嗣道王炼祭沂山东安公,吴郡太守赵居贞祭会稽山永兴公,大理少卿李稹祭吴岳山成德公,颍王府长史甘守默祭霍山应圣公,范阳司马毕炕祭医无闾山广宁公;

tài zǐ zhōng yǔn li suí jì dōng hǎi guǎng dé wáng yì wáng fǔ zhǎng shǐ zhāng jiǔ zhāng jì nán hǎi guǎng lì wáng tài zǐ zhōng yǔn liǔ yì jì xī hǎi guǎng rùn wáng tài zǐ xǐ mǎ li qí róng jì běi hǎi guǎng zé wáng

太子中允李随祭东海广德王,义王府长史张九章祭南海广利王,太子中允柳奕祭西海广润王,太子洗马李齐荣祭北海广泽王。

qǔ sān yuè shí qī rì yī shí lǐ cè

取三月十七日一时礼册。

xuán zōng yù jí duō nián shàng cháng shēng qīng jǔ zhī shù

玄宗御极多年,尚长生轻举之术。

yú dà tóng diàn lì zhēn xiān zhī xiàng měi zhōng yè sù xīng fén xiāng dǐng lǐ

于大同殿立真仙之像,每中夜夙兴,焚香顶礼。

tiān xià míng shān lìng dào shì zhōng guān hé liàn jiào jì xiāng jì yú lù tóu lóng diàn yù zào jīng shè cǎi yào ěr zhēn jué xiān zōng zī yú suì yuè

天下名山,令道士、中官合炼醮祭,相继于路,投龙奠玉,造精舍,采药饵, 真诀仙踪,滋于岁月。

sù zōng zhì dé èr zài chūn zài fèng xiáng gǎi qiān yáng jùn wú shān wèi xī yuè zēng zhì yǐ qí líng zhù

肃宗至德二载春,在凤翔,改汧阳郡吴山为西岳,增秩以祈灵助。

jí shàng yuán èr nián shèng gōng bù kāng shù shì qǐng gǎi wú shān wèi huà shān huà shān wèi tài shān huá zhōu wèi tài zhōu huá yáng xiàn wèi tài yīn xiàn

及上元二年, 圣躬不康,术士请改吴山为华山,华山为泰山,华州为泰州,华阳县为太阴县。

bǎo yīng yuán nián fù jiù

宝应元年,复旧。

zé tiān cháng ān sān nián lìng tiān xià zhū zhōu yi jiào rén wǔ yì měi nián zhǔn míng jīng jìn shì lì shēn zòu

则天长安三年,令天下诸州宜教人武艺,每年准明经进士例申奏。

kāi yuán shí jiǔ nián yú liǎng jīng zhì tài gōng shàng fǔ miào yī suǒ yǐ hàn liú hòu zhāng liáng pèi xiǎng

开元十九年, 于两京置太公尚父庙一所,以汉留侯张良配飨。

tiān bǎo liù zài zhào zhū zhōu wǔ jǔ rén shàng shěng xiān yè tài gōng miào bài jiàng shuài yì gào tài gōng miào

天宝六载,诏诸州武举人上省,先谒太公庙,拜将帅亦告太公庙。

zhì sù zōng shàng yuán yuán nián rùn sì yuè yòu zūn wèi wǔ chéng wáng xuǎn lì dài liáng jiāng wèi shí zhé

至肃宗上元元年闰四月,又尊为武成王,选历代良将为十哲。

gāo zōng xiǎn qìng yuán nián sān yuè xīn sì huáng hòu wǔ shì yǒu shì yú xiān cán

高宗显庆元年三月辛巳,皇后武氏有事于先蚕。

xuán zōng xiān tiān èr nián sān yuè xīn mǎo huáng hòu wáng shì sì xiān cán

玄宗先天二年三月辛卯,皇后王氏祀先蚕。

sù zōng qián yuán èr nián sān yuè jǐ sì huáng hòu zhāng shì cí xiān cán yú yuàn nèi nèi wài mìng fù tóng cǎi yān

肃宗乾元二年三月己巳,皇后张氏祠先蚕于苑内,内外命妇同采焉。

jiù yí dà jì sì gōng xuán xuān xiàn zòu yú tíng dēng gē yú táng shàng

旧仪,大祭祀,宫悬、轩县奏于庭,登歌于堂上。

zì zhì dé èr zài kè fù liǎng jīng hòu lè gōng bù bèi shí yòu jiān shí zhū tán miào jì xiǎng kōng yǒu dēng gē wú tán xià tíng zhōng lè jí sān wǔ

自至德二载克复两京后,乐工不备,时又艰食,诸坛庙祭享,空有登歌,无坛下、庭中乐及三舞。

jiù yí fán jì xiǎng yǒu sī xíng shì zé tài wèi diàn zàn bì sī tú bài zǔ sī kōng sǎo chú tài wèi chū xiàn tài cháng qīng yà xiàn guāng lù qīng zhōng xiàn

旧仪,凡祭享,有司行事,则太尉奠瓒币,司徒拜俎,司空扫除,太尉初献,太常卿亚献,光禄卿终献。

zì shàng yuán hòu nán jiāo jiǔ gōng shén tán tài miào bèi cǐ wǔ guān yú jí tài cháng qīng shè sī kōng guāng lù qīng shè sī tú guì shěng yú shì

自上元后,南郊、九宫神坛、太庙,备此五官,余即太常卿摄司空,光禄卿摄司徒,贵省于事。

jiù yí yǒu xié lǜ láng lì yú zuò jiē shàng huī gān yǐ jié lè jīn wú xié lǜ zhī wèi

旧仪,有协律郎立于阼阶上,麾竿以节乐,今无协律之位。

jiù yí guāng lù yù wèi jì zhuàn jiāng yáng suì wàng rì qǔ huǒ wèi zhī míng huǒ

旧仪,光禄欲为祭馔,将阳燧望日取火,谓之明火。

tài láo jiē zhàn sì yú lǐn xī shǔ yǐ zhì chōng tú

太牢皆栈饲于廪牺署,以至充腯。

lín jì shì qí chōng shòu wèi zhī shěng shēng sù zōng shàng yuán èr nián jiǔ yuè gǎi yuán wèi yuán nián zhào yuán qiū fāng zé yī héng cún yī tài láo

临祭视其充瘦,谓之省牲,肃宗上元二年九月,改元为元年,诏:“圆丘方泽, 依恒存一太牢。

huáng miào zhū cí lín shí xiàn shú

皇庙诸祠,临时献熟。

jīn hào tiān shàng dì tài miào yī láo yáng shǐ gè sān yú jì jǐn suí shì bàn gōng yǐ bèi lǐ

”今昊天上帝、太庙,一牢,羊豕各三,余祭尽随事办供以备礼。

míng huǒ zhàn sì zhī lǐ yì bù xiá yǐ

明火、栈饲之礼,亦不暇矣。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →