旧唐书 · 刘昫 · Chapter 25 of 200

志·卷五

PinyinModern Translation
Size

lǐ yí wǔ

礼仪五

táng lǐ sì shí gè yǐ mèng yuè xiǎng tài miào měi shì yòng tài láo jì dōng zhà jì zhī hòu yǐ chén rì xī xiǎng yú tài miào yòng shēng rú shí jì

唐礼:四时各以孟月享太庙,每室用太牢,季冬蜡祭之后,以辰日腊享于太庙, 用牲如时祭。

sān nián yī xiá yǐ mèng dōng

三年一祫,以孟冬。

wǔ nián yī dì yǐ mèng xià

五年一禘,以孟夏。

yòu shí xiǎng zhī rì xiū qī sì yú tài miào xī mén nèi zhī dào nán sī mìng hù yǐ chūn zào yǐ xià

又时享之日,修七祀于太庙西门内之道南:司命,户以春,灶以夏;

mén lì yǐ qiū xíng yǐ dōng zhōng liū zé yú jì xià yíng qì rì sì zhī

门,厉以秋,行以冬,中溜则于季夏迎气日祀之。

ruò pǐn wù shí xīn kān jìn yù zhě suǒ sī xiān sòng tài cháng yǔ shàng shí xiāng zhī jiǎn zé jīng hǎo zhě yǐ zī wèi yǔ xīn wù xiāng yí zhě pèi zhī

若品物时新堪进御者,所司先送太常,与尚食相知,简择精好者,以滋味与新物相宜者配之。

tài cháng qīng fèng jiàn yú tài miào bù chū shén zhǔ

太常卿奉荐于太庙,不出神主。

zhòng chūn jiàn bīng yì rú zhī

仲春荐冰,亦如之。

wǔ dé yuán nián wǔ yuè bèi fǎ jià yíng xuān jiǎn gōng yì wáng jǐng huáng dì yuán huáng dì shén zhǔ fù yú tài miào shǐ xiǎng sì shì

武德元年五月,备法驾迎宣简公,懿王、景皇帝、元皇帝神主,祔于太庙,始享四室。

zhēn guàn jiǔ nián gāo zǔ bēng jiāng xíng qiān fù zhī lǐ tài zōng mìng yǒu sī xiáng yì miào zhì

贞观九年,高祖崩,将行迁祔之礼,太宗命有司详议庙制。

jiàn yì dài fū zhū zi shē jiàn yì yuē

谏议大夫朱子奢建议曰:

àn hàn chéng xiàng wéi xuán chéng zòu lì wǔ miào zhū hóu yì tóng wǔ

按汉丞相韦玄成奏立五庙,诸侯亦同五。

liú zi jùn yì kāi qī zǔ bāng jūn jiàng èr

刘子骏议开七祖,邦君降二。

zhèng sī nóng zhǒng xuán chéng zhī zhé wáng zǐ yōng yáng guó shī zhī bō fēn tú bìng qū gè xiāng shī zǔ xián wán gòng suǒ xí hǎo tóng wù yì

郑司农踵玄成之辙,王子雍扬国师之波,分涂并驱,各相师祖,咸玩共所习,好同恶异。

suì lìng lì dài tiāo sì duō shǎo cēn cī yōu liè qù qǔ céng wú huà yī

遂令历代祧祀,多少参差,优劣去取,曾无画一。

chuán chēng míng wèi bù tóng lǐ yì yì shù

《传》称“名位不同,礼亦异数。

yì yún bēi gāo yǐ chén guì jiàn wèi yǐ

” 《易》云“卑高以陈,贵贱位矣”。

qǐ fēi bié xián yí shèn wēi yuǎn fáng líng jiàn zūn jūn bēi zuǒ shēng jiàng wú chuǎn suǒ guì lǐ zhě yì zài cí hu

岂非别嫌疑,慎微远,防陵僭,尊君卑佐,升降无舛,所贵礼者,义在兹乎!

ruò shǐ tiān zǐ zhū hóu jù lì wǔ miào biàn shì jiàn kě yǐ tóng guì chén kě yǐ làn zhǔ míng qì wú zhǔn guān jù tóng guī lǐ yì yì shù yì jiāng ān shè

若使天子诸侯,俱立五庙,便是贱可以同贵,臣可以滥主,名器无准,冠屦同归,礼亦异数,义将安设?

dài jì yòu chēng lǐ yǒu yǐ duō wèi guì zhě tiān zǐ qī miào zhū hóu wǔ miào

《戴记》又称:礼有以多为贵者,天子七庙,诸侯五庙。

ruò tiān zǐ wǔ miào cái yǔ zǐ nán xiāng liè yǐ duō wèi guì hé suǒ biǎo hu

”若天子五庙,才与子男相埒,以多为贵,何所表乎?

yú yǐ wéi zhū hóu lì gāo zǔ yǐ xià bìng tài zǔ wǔ miào yī guó zhī guì yě

愚以为诸侯立高祖以下,并太祖五庙,一国之贵也。

tiān zǐ lì gāo zǔ yǐ shàng bìng tài zǔ qī miào sì hǎi zhī zūn yě

天子立高祖以上,并太祖七庙, 四海之尊也。

jiàng shā yǐ liǎng lǐ zhī zhèng yān

降杀以两,礼之正焉。

qián shǐ suǒ wèi dé hòu zhě liú guāng dé bó zhě liú bēi cǐ qí yì yě

前史所谓“德厚者流光,德薄者流卑”,此其义也。

fú wéi shèng zǔ zài tiān shān líng yǒu rì fù zǔ yán pèi dà shì zài sī

伏惟圣祖在天,山陵有日,祔祖严配,大事在斯。

yi yī qī miào yòng chóng dà lǐ

宜依七庙,用崇大礼。

ruò qīn jǐn zhī wài yǒu wáng yè zhī suǒ jī zhě rú yīn zhī xuán wáng zhōu zhī hòu jì zūn wèi shǐ zǔ

若亲尽之外,有王业之所基者,如殷之玄王,周之后稷,尊为始祖。

tǎng wú qí lì qǐng sān zhāo sān mù gè zhì shén zhǔ tài zǔ yī shì kǎo ér xū wèi

倘无其例,请三昭三穆,各置神主,太祖一室,考而虚位。

jiāng dài qī bǎi zhī zuò dì qiān fāng chǔ zhù shàng yī jìn sòng bàng qiè rén qíng

将待七百之祚,递迁方处,庶上依晋、 宋,傍惬人情。

yú shì bā zuò zòu yuē

于是八座奏曰:

chén wén yī ràng shòu zhōng zhī hòu gé mìng chuàng zhì zhī jūn hé cháng bù chóng qīn qīn zhī yì dǔ zūn zūn zhī dào qián fèng zǔ zōng zhì jìng jiāo miào

臣闻揖让受终之后,革命创制之君,何尝不崇亲亲之义,笃尊尊之道,虔奉祖宗,致敬郊庙。

zì yì guāi quē lǐ xué miè qín tíng rú yǎ jì sàng jīng jí yān tiǎn

自义乖阙里,学灭秦庭,儒雅既丧,经籍湮殄。

suī liǎng hàn zuǎn xiū jué yè wèi jìn dūn shàng sī wén ér zōng miào zhì dù diǎn zhāng sàn yì xí suǒ chuán ér jìng piān shuō zhí qiǎn jiàn ér qǐ yì duān

虽两汉纂修绝业, 魏、晋敦尚斯文,而宗庙制度,典章散逸,习所传而竞偏说,执浅见而起异端。

zì xī qì cí duō lì nián dài yǔ qí dà lüè liǎng jiā ér yǐ

自昔迄兹,多历年代,语其大略,两家而已。

zǔ zhèng xuán zhě zé chén sì miào zhī zhì shù wáng sù zhě zé yǐn qī miào zhī wén guì jiàn hùn ér mò biàn shì fēi fēn ér bù dìng

祖郑玄者则陈四庙之制,述王肃者则引七庙之文,贵贱混而莫辩,是非纷而不定。

bì xià zhì dé zì rán xiào sī wǎng jí rú mù yú pǐ fū zhī zhì zhì zuò qióng shèng rén zhī dào chéng yi dìng yī dài zhī hóng guī wèi wàn shì zhī yí zé

陛下至德自然,孝思罔极,孺慕逾匹夫之志,制作穷圣人之道,诚宜定一代之宏规,为万世之彝则。

chén fèng shù ruì zhǐ tǎo lùn wǎng zǎi jì qī miào zhě shí duō chēng sì zǔ zhě gài guǎ

臣奉述睿旨,讨论往载,纪七庙者实多,称四祖者盖寡。

xiào qí dé shī zhāo rán kě jiàn

校其得失,昭然可见。

chūn qiū gǔ liáng zhuàn jí lǐ jì wáng zhì jì fǎ lǐ qì kǒng zǐ jiā yǔ bìng yún tiān zǐ qī miào zhū hóu wǔ miào dài fū sān miào shì èr miào

《春秋谷梁传》及《礼记》、《王制》、《祭法》、《礼器》 《孔子家语》,并云:“天子七庙,诸侯五庙,大夫三庙,士二庙。

shàng shū yuē qī shì zhī miào kě yǐ guān dé

”《尚书》曰: “七世之庙,可以观德。

zhì yú sūn qīng kǒng ān guó liú xīn bān biāo fù zǐ kǒng zhāo yú xǐ gàn bǎo zhī tú huò xué tuī shuò rú huò cái chēng bó wù shāng jiào jīn gǔ xián yǐ wéi rán

”至于孙卿、孔安国、刘歆、班彪父子、孔晁、虞喜、干宝之徒,或学推硕儒,或才称博物,商较今古,咸以为然。

gù qí wén yuē tiān zǐ sān zhāo sān mù yǔ tài zǔ zhī miào ér qī

故其文曰:“天子三昭三穆,与太祖之庙而七。

jìn sòng qí liáng jiē yī sī yì lì qīn miào liù qǐ fēi yǒu guó zhī mào diǎn bù kān zhī xiū liè hu

”晋、宋、齐、梁,皆依斯义,立亲庙六,岂非有国之茂典,不刊之休烈乎?

ruò shǐ wéi qún jīng zhī míng wén cóng lěi dài zhī yí yì bēi zi yōng zhī dǔ lùn zūn kāng chéng zhī jiù xué zé tiān zi zhī lǐ xià bī yú rén chén zhū hóu zhī zhì shàng jiàn yú wáng zhě fēi suǒ wèi zūn bēi yǒu xù míng wèi bù tóng zhě yě

若使违群经之明文,从累代之疑议,背子雍之笃论,尊康成之旧学,则天子之礼,下逼于人臣,诸侯之制,上僭于王者,非所谓尊卑有序,名位不同者也。

kuàng fù lǐ yóu rén qíng zì fēi tiān zhuì dà xiào mò zhòng yú zūn qīn hòu běn mò xiān yú yán pèi

况复礼由人情,自非天坠,大孝莫重于尊亲,厚本莫先于严配。

shù jǐn sì miào fēi guì duō zhī dào

数尽四庙,非贵多之道;

sì dǎi qī shì de jiā lóng zhī xīn

祀逮七世,得加隆之心。

shì zhī dé hòu zhě liú guāng nǎi kě jiǔ zhī gāo yì

是知德厚者流光,乃可久之高义;

dé bó zhě liú bēi shí bù yì zhī lìng fàn

德薄者流卑,实不易之令范。

chén děng cān yì qǐng yī jìn sòng gù shì lì qīn miào liù qí zǔ zōng zhī zhì shì zūn jiù diǎn

臣等参议,请依晋、宋故事,立亲庙六,其祖宗之制,式遵旧典。

zhù chéng zōng zhī dào xìng yú lǐ dìng zhī chén

庶承宗之道,兴于理定之辰;

zūn zǔ zhī yì chéng yú xiào zhì zhī rì

尊祖之义,成于孝治之日。

zhì cóng zhī

制从之。

yú shì zēng xiū tài miào shǐ chóng fù hóng nóng fǔ jūn jí gāo zǔ shén zhǔ bìng jiù sì shì wèi liù shì

于是增修太庙,始崇祔弘农府君及高祖神主,并旧四室为六室。

èr shí sān nián tài zōng bēng jiāng xíng chóng fù zhī lǐ lǐ bù shàng shū xǔ jìng zōng zòu yán hóng nóng fǔ jūn miào yīng dié huǐ

二十三年,太宗崩,将行崇祔之礼,礼部尚书许敬宗奏言:“弘农府君庙应迭毁。

jǐn àn jiù yí hàn chéng xiàng wéi xuán chéng yǐ wéi huǐ zhǔ yì mái

谨按旧仪,汉丞相韦玄成以为毁主瘗埋。

dàn wàn guó zōng xiǎng yǒu suǒ cóng lái yī dàn yì mái shì bù yǔn qiè

但万国宗飨,有所从来,一旦瘗埋, 事不允惬。

jìn bó shì fàn xuān yì yù bié lì miào yǔ fèng zhēng xi děng zhǔ ān zhì qí zhōng

晋博士范宣意欲别立庙宇,奉征西等主安置其中。

fāng zhī yì mái pō yè qíng lǐ shì wú diǎn gù yì wèi zú yī

方之瘗埋,颇叶情理, 事无典故,亦未足依。

yòu yì zhě huò yán huǐ zhǔ cáng yú tiān fǔ xiáng ruì suǒ cáng běn fēi sī yì

又议者或言毁主藏于天府,祥瑞所藏,本非斯意。

jīn jǐn zhǔn liàng qù tiāo zhī wài yóu yǒu tán shàn qí dǎo suǒ jí qiè wèi hé yí

今谨准量, 去祧之外,犹有坛𫮃,祈祷所及,窃谓合宜。

jīn shí miào zhì yǔ gǔ bù tóng gòng jī bié shì xi fāng wéi shǒu

今时庙制,与古不同,共基别室,西方为首。

ruò zài xī jiā zhī zhōng réng chù zūn wèi qí dǎo zé jì wèi jué zhī xiǎng fāng zhū jiù yí qíng shí kě ān

若在西夹之中,仍处尊位,祈祷则祭,未绝祗享,方诸旧仪,情实可安。

hóng nóng fǔ jūn miào yuǎn qīn shā xiáng jù jiù zhāng lǐ hé dié huǐ

弘农府君庙远亲杀,详据旧章,礼合迭毁。

chén děng cān yì qiān fèng shén zhǔ cáng yú jiā shì běn qíng dǔ jiào zài lǐ wèi hóng

臣等参议,迁奉神主,藏于夹室,本情笃教,在理为弘。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

qí nián bā yuè gēng zǐ tài zōng wén huáng dì shén zhǔ fù yú tài miào

其年八月庚子,太宗文皇帝神主祔于太庙。

wén míng yuán nián bā yuè fèng gāo zōng shén zhǔ fù yú tài miào zhōng shǐ qiān xuān huáng dì shén zhǔ yú jiā shì

文明元年八月,奉高宗神主祔于太庙中,始迁宣皇帝神主于夹室。

chuí gǒng sì nián zhèng yuè yòu yú dōng dōu lì gāo zǔ tài zōng gāo zōng sān miào sì shí xiǎng sì rú jīng miào zhī yí

垂拱四年正月,又于东都立高祖、太宗、高宗三庙,四时享祀,如京庙之仪。

bié lì chóng xiān miào yǐ xiǎng wǔ shì zǔ kǎo

别立崇先庙以享武氏祖考。

zé tiān xún yòu lìng suǒ sī yì lì chóng xiān miào shì shù sī lǐ bó shì chóng wén guǎn xué shì zhōu biàn xī zhǐ qǐng lì chóng xiān miào wèi qī shì qí huáng shì tài miào jiǎn wèi wǔ shì

则天寻又令所司议立崇先庙室数,司礼博士、崇文馆学士周忭希旨,请立崇先庙为七室,其皇室太庙,减为五室。

chūn guān shì láng gǔ dà yǐn zòu yuē chén qiè zhǔn qín hàn huáng tài hòu lín cháo chēng zhì bìng jù lǐ jīng zhèng wén tiān zǐ qī miào zhū hóu wǔ miào

春官侍郎贾大隐奏曰:“臣窃准秦、汉皇太后临朝称制,并据礼经正文,天子七庙,诸侯五庙。

gài bǎi wáng bù yì zhī yì wàn dài cháng xíng zhī fǎ wèi yǒu yuè lǐ wéi gǔ ér shàn cái yí zhù zhě yě

盖百王不易之义,万代常行之法,未有越礼违古而擅裁仪注者也。

jīn zhōu cóng bié yǐn fú yì guǎng shù yì wén zhí chóng lín cháo quán yí bù yī guó jiā cháng dù shēng chóng xiān zhī miào ér qī jiàng guó jiā zhī miào ér wǔ

今周悰别引浮议,广述异文,直崇临朝权仪,不依国家常度,升崇先之庙而七,降国家之庙而五。

chén wén huáng tú guǎng pì shí chóng zōng shè zhī zūn

臣闻皇图广辟,实崇宗社之尊;

dì yè hóng jī shí děng shān hé zhī gù

帝业弘基,实等山河之固。

fú yǐ tiān bù duō jiān shí féng è mì dài tiān lǐ wù zì gǔ yǒu zhī

伏以天步多艰,时逢遏密,代天理物,自古有之。

fú wéi huáng tài hòu qīn chéng gù tuō yōu qín lí shù nà xiào cí zhī qǐng chuí jīn fǔ zhī huái shí suǒ wèi guāng xiǎn dà yóu huī chóng shèng zài

伏惟皇太后亲承顾托,忧勤黎庶,纳孝慈之请,垂矜抚之怀,实所谓光显大猷,恢崇圣载。

qí chóng xiān miào shì hé tóng zhū hóu zhī shù guó jiā zōng miào bù hé zhé yǒu yí biàn

其崇先庙室,合同诸侯之数,国家宗庙,不合辄有移变。

chén zhī yú zhí bìng yī zhèng lǐ zhōu biàn zhī qǐng shí guāi gǔ yí

臣之愚直,并依正礼,周忭之请,实乖古仪。

zé tiān yóu shì qiě zhǐ

”则天由是且止。

tiān shòu èr nián zé tiān jì gé mìng chēng dì yú dōng dōu gǎi zhì tài miào wèi qī miào shì fèng wǔ shì qī dài shén zhǔ fù yú tài miào

天授二年,则天既革命称帝,于东都改制太庙为七庙室,奉武氏七代神主,祔于太庙。

gǎi xī jīng tài miào wèi xiǎng dé miào sì shí wéi xiǎng gāo zǔ yǐ xià sān shì yú sì shì lìng suǒ sī bì qí mén fèi qí xiǎng sì zhī lǐ

改西京太庙为享德庙,四时唯享高祖已下三室,余四室令所司闭其门,废其享祀之礼。

yòu gǎi xī jīng chóng xiān miào wèi chóng zūn miào qí xiǎng sì rú tài miào zhī yí

又改西京崇先庙为崇尊庙,其享祀如太庙之仪。

wàn suì dēng fēng yuán nián là yuè fēng sōng shān huí qīn yè tài miào

万岁登封元年腊月, 封嵩山回,亲谒太庙。

míng nián qī yuè yòu gǎi jīng chóng zūn miào wèi tài miào réng gǎi tài miào shǔ wèi qīng miào tái jiā guān yuán chóng qí bān zhì

明年七月,又改京崇尊庙,为太庙,仍改太庙署为清庙台, 加官员,崇其班秩。

shèng lì èr nián sì yuè yòu qīn sì tài miào qǔ shè dōng dōu chéng nèi

圣历二年四月,又亲祀太庙,曲赦东都城内。

zhōng zōng jí wèi shén lóng yuán nián zhēng yuè gǎi xiǎng dé miào yī jiù wèi jīng tài miào

中宗即位,神龙元年正月,改享德庙依旧为京太庙。

wǔ yuè qiān wǔ shì qī miào shén zhǔ yú xī jīng zhī chóng zūn miào dōng dōu chuàng zhì tài miào

五月,迁武氏七庙神主于西京之崇尊庙,东都创置太庙。

tài cháng bó shì zhāng qí xián jiàn yì yuē

太常博士张齐贤建议曰:

xī sūn qīng zǐ yún yǒu tiān xià zhě shì qī dài yǒu yī guó zhě shì wǔ dài

昔孙卿子云:“有天下者事七代,有一国者事五代。

zé tiān zi qī miào gǔ jīn dá lǐ

”则天子七庙,古今达礼。

gù shàng shū chēng qī dài zhī miào kě yǐ guān dé

故《尚书》称“七代之庙,可以观德”。

jì fǎ chēng wáng lì qī miào yī tán yī shàn

《祭法》称“王立七庙,一坛一𫮃”。

wáng zhì yún tiān zǐ qī miào sān zhāo sān mù yǔ tài zǔ zhī miào ér qī

王制云:“天子七庙,三昭三穆,与太祖之庙而七。

mò bù zūn shǐ fēng zhī jūn wèi zhī chén chén yú tài zǔ wèi huǐ miào zhī zhǔ jiē shēng hé shí yú tài zǔ zhī shì

”莫不尊始封之君谓11111之陈” 陈于太祖,未毁庙之主,皆升合食于太祖之室。

tài zǔ dōng xiàng zhāo nán xiàng mù běi xiàng

太祖东向,昭南向,穆北向。

tài zǔ zhě shāng zhī xuán wáng zhōu zhī hòu jì shì yě

太祖者,商之玄王、周之后稷是也。

tài zǔ zhī wài gèng wú shǐ zǔ

太祖之外,更无始祖。

dàn shāng zì xuán wáng yǐ hòu shí yǒu sì dài zhì tāng ér yǒu tiān xià

但商自玄王以后,十有四代, 至汤而有天下。

zhōu zì hòu jì yǐ hòu shí yǒu qī dài zhì wǔ wáng ér yǒu tiān xià

周自后稷已后,十有七代,至武王而有天下。

qí jiān dài shù jì yuǎn qiān miào qīn miào jiē chū tài zǔ zhī hòu gù de hé shí yǒu xù zūn bēi bù chà

其间代数既远,迁庙亲庙,皆出太祖之后,故得合食有序,尊卑不差。

qí hòu hàn gāo zǔ shòu mìng wú shǐ fēng zǔ jí yǐ gāo huáng dì wèi tài zǔ

其后汉高祖受命,无始封祖,即以高皇帝为太祖。

tài shàng huáng gāo dì zhī fù lì miào xiǎng sì bù zài zhāo mù hé shí zhī liè wèi zūn yú tài zǔ gù yě

太上皇高帝之父,立庙享祀,不在昭穆合食之列,为尊于太祖故也。

wèi wǔ chuàng yè wén dì shòu mìng yì jí yǐ wǔ dì wèi tài zǔ

魏武创业,文帝受命,亦即以武帝为太祖。

qí gāo huáng tài huáng wài chù jūn děng bìng wèi shǔ zūn bù zài zhāo mù hé shí zhī liè

其高皇、太皇、外处君等并为属尊, 不在昭穆合食之列。

jìn xuān chuàng yè wǔ dì shòu mìng yì jí yǐ xuān dì wèi tài zǔ

晋宣创业,武帝受命,亦即以宣帝为太祖。

qí zhēng xi yù zhāng yǐng chuān jīng zhào fǔ jūn děng bìng wèi shǔ zūn bù zài zhāo mù hé shí zhī liè

其征西、豫章、颍川、京兆府君等并为属尊,不在昭穆合食之列。

lì cí yǐ xiáng zhì yú yǒu duò zōng miào zhī zhì sī lǐ bù gǎi

历兹已降,至于有隋,宗庙之制, 斯礼不改。

gù yǔ wén shì yǐ wén huáng dì wèi tài zǔ duò shì yǐ wǔ yuán huáng dì wèi tài zǔ

故宇文氏以文皇帝为太祖,隋室以武元皇帝为太祖。

guó jiā dàn shòu zài mìng lèi yè chóng guāng

国家诞受在命,累叶重光。

jǐng huáng dì shǐ fēng táng gōng shí wèi tài zǔ

景皇帝始封唐公,实为太祖。

zhōng jiān dài shù jì jìn liè zài sān zhāo sān mù zhī nèi gù huáng jiā tài miào wéi yǒu liù shì

中间代数既近,列在三昭三穆之内,故皇家太庙,唯有六室。

qí hóng nóng fǔ jūn xuān guāng èr dì zūn yú tài zǔ qīn jǐn zé qiān bù zài zhāo mù hé shí zhī shù

其弘农府君、宣、光二帝,尊于太祖,亲尽则迁,不在昭穆合食之数。

jīn huáng jí zài zào xiào sī fěi níng

今皇极再造,孝思匪宁。

fèng èr yuè èr shí jiǔ rì chì qī shì yǐ xià yī jiù hào zūn chóng

奉二月二十九日敕:“七室已下,依旧号尊崇。

yòu fèng sān yuè yī rì chì jì lì qī miào xū zūn chóng shǐ zǔ sù lìng xiáng zhī zhě

”又奉三月一日敕:“既立七庙,须尊崇始祖,速令详之”者。

fú xún lǐ jīng shǐ zǔ jí shì tài zǔ tài zǔ zhī wài gèng wú shǐ zǔ

伏寻礼经,始祖即是太祖,太祖之外,更无始祖。

zhōu cháo tài zǔ zhī wài yǐ zhōu wén wáng wèi shǐ zǔ bù hé lǐ jīng

周朝太祖之外,以周文王为始祖,不合礼经。

huò yǒu yǐn bái hǔ tōng yì yún hòu jì wèi shǐ zǔ wén wáng wèi tài zǔ wǔ wáng wèi tài zōng jí zhèng xuán zhù shī yōng xù yún tài zǔ wèi wén wáng yǐ wéi shuō zhě

或有引 《白虎通义》云“后稷为始祖、文王为太祖、武王为太宗”,及郑玄注《诗·雍》 序云“太祖谓文王”以为说者。

qí yì bù rán

其义不然。

hé zhě

为什么呢?

bǐ yǐ lǐ wáng zhě zǔ yǒu gōng zōng yǒu dé zhōu rén zǔ wén wáng ér zōng wǔ wáng gù wèi wén wáng wèi tài zǔ ěr fēi jiā jì qún zhǔ hé shí zhī tài zǔ

彼以礼“王者祖有功,宗有德, 周人祖文王而宗武王”,故谓文王为太祖耳,非袷祭群主合食之太祖。

jīn zhī yì zhě huò yǒu yù lì liáng wǔ zhāo wáng wèi shǐ zǔ zhě shū wèi bù kě

今之议者,或有欲立凉武昭王为始祖者,殊为不可。

hé zhě

为什么呢?

xī zài shāng zhōu jì xún shǐ fēng tāng wǔ zhī xìng zuò yóu jì xún gù yǐ jì xún wèi tài zǔ jí huáng jiā zhī jǐng dì shì yě

昔在商、周、稷、 珣始封,汤、武之兴,祚由稷、珣,故以稷、珣为太祖,即皇家之景帝是也。

liáng wǔ zhāo wáng xūn yè wèi guǎng hòu zhǔ shī guó tǔ yǔ bù chuán

凉武昭王勋业未广,后主失国,土宇不传。

jǐng huáng shǐ fēng shí jī míng mìng

景皇始封,实基明命。

jīn nǎi shě fēng táng zhī shèng liè chóng xī liáng zhī yuǎn gòu kǎo zhī qián gǔ shí guāi diǎn lǐ

今乃舍封唐之盛烈, 崇西凉之远构,考之前古,实乖典礼。

wèi shì bù yǐ cáo cān wèi tài zǔ jìn shì bù yǐ yīn wáng yǎng wèi tài zǔ sòng shì bù yǐ chu yuán wáng wèi tài zǔ qí liáng bù yǐ xiāo hé wèi tài zǔ chén duò bù yǐ hú gōng yáng zhèn wèi tài zǔ zé huáng jiā ān kě yǐ liáng wǔ zhāo wáng wèi tài zǔ hu

魏氏不以曹参为太祖,晋氏不以殷王仰为太祖,宋氏不以楚元王为太祖,齐、梁不以萧何为太祖,陈、隋不以胡公、杨震为太祖,则皇家安可以凉武昭王为太祖乎?

hàn zhī dōng jīng dà yì jiāo sì duō yǐ zhōu jiāo hòu jì hàn dāng jiāo yáo

汉之东京,大议郊祀,多以周郊后稷,汉当郊尧。

zhì shàng gōng qīng yì yì zhě duō tóng dì yì rán zhī

制上公卿议,议者多同,帝亦然之。

dù lín zhèng yì dú yǐ wéi zhōu shì zhī xìng zuò yóu hòu jì

杜林正议,独以为“周室之兴,祚由后稷。

hàn yè tè qǐ gōng bù yuán yáo

汉业特起,功不缘尧。

zǔ zōng gù shì suǒ yí yīn xún

祖宗故事,所宜因循。

jìng cóng lín yì

”竟从林议。

yòu chuán chēng yù zhī tiān shàng shì wèn cháng rén yǐ qí jìn zhī

又传称,“欲知天上,事问长人”,以其近之。

wǔ dé zhēn guàn zhī shí zhǔ shèng chén xián qí qù liáng wǔ zhāo wáng gài yì jìn yú jīn yǐ

武德、贞观之时,主圣臣贤,其去凉武昭王盖亦近于今矣。

dāng shí bù lì zhě bì bù kě lì gù yě

当时不立者,必不可立故也。

jīn jì nián dài jìn yuǎn fāng fù lì zhī shì fēi sān zǔ èr zōng zhī yì

今既年代浸远,方复立之,是非三祖二宗之意。

shí kǒng jǐng huáng shī zhí ér zhèn nù wǔ zhāo xū wèi ér bù dá fēi shè jì zhī fú yě

实恐景皇失职而震怒,武昭虚位而不答,非社稷之福也。

zōng miào shì zhòng dì xiá lǐ chóng xiān wáng yǐ zhī guān dé

宗庙事重,禘祫礼崇,先王以之观德。

huò zhě bù zhī qí shuō jì guàn ér wǎng kǒng zǐ bù yù guān zhī

或者不知其说,既灌而往,孔子不欲观之。

jīn zhāo mìng wéi xīn yi yīng shèn lǐ jì rú shén zài lǐ bù kě wū

今朝命惟新,宜应慎礼,祭如神在,理不可诬。

qǐng zhǔn chì jiā tài miào wèi qī shì xiǎng xuān huáng dì yǐ bèi qī dài qí shǐ zǔ bù hé bié yǒu zūn chóng

请准敕加太庙为七室,享宣皇帝以备七代,其始祖不合别有尊崇。

tài cháng bó shì liú chéng qìng yǐn zhī zhāng yòu yì yún

太常博士刘承庆、尹知章又议云:

jǐn àn wáng zhì tiān zǐ qī miào zài zhāo sān mù yǔ tài zǔ zhī miào ér qī

谨按《王制》:“天子七庙,在昭三穆,与太祖之庙而七。

cǐ zǎi jí zhī míng wén gǔ jīn zhī tōng zhì

”此载籍之明文, 古今之通制。

huáng táng jī kǎo qián fàn xiáng cǎi liè pì chóng jiàn zōng líng shì zūn sī diǎn

皇唐稽考前范,详采列辟,崇建宗灵,式遵斯典。

dàn yǐ kāi jī zhī zhǔ shòu mìng zhī jūn wáng jì yǒu qiǎn shēn tài zǔ yǒu yuǎn jìn

但以开基之主,受命之君,王迹有浅深,太祖有远近。

tāng wén zuò jī jì xún tài zǔ dài yuǎn chū hū zhāo mù zhī shàng gù qī miào kě quán

汤、文祚基稷、珣,太祖代远,出乎昭穆之上, 故七庙可全。

ruò xià jì táng yú gōng fēi yóu gǔn

若夏继唐、虞,功非由鲧;

hàn chú qín xiàng lì bù yīn yáo

汉除秦、项,力不因尧。

jí wèi jìn jīng tú zhōu duò bō luàn jiē xūn lóng jìn dài zǔ yè fēi yuǎn shòu mìng shǐ fēng zhī zhǔ bù lí zhāo mù zhī qīn gù zhào lì zōng bēng hǎn wén quán zhì

及魏、晋经图, 周、隋拨乱,皆勋隆近代,祖业非远,受命始封之主,不离昭穆之亲,故肇立宗祊, 罕闻全制。

fu tài zǔ yǐ gōng jiàn zhāo mù yǐ qīn chóng yǒu gōng bǎi dài ér bù qiān qīn jǐn qī yè ér dāng huǐ

夫太祖以功建,昭穆以亲崇,有功百代而不迁,亲尽七叶而当毁。

huò yǐ tài zǔ dài qiǎn miào shù fēi bèi gèng yú zhāo mù zhī shàng yuǎn lì hé qiān zhī jūn qǔ cóng qī miào zhī wén shēn guāi dié huǐ zhī zhì

或以太祖代浅,庙数非备,更于昭穆之上,远立合迁之君,曲从七庙之文,深乖迭毁之制。

huáng jiā qiān líng qǐ dàn bǎi yè chóng guāng

皇家千龄启旦,百叶重光。

jǐng huáng dì jùn dé jī táng dài shù yóu jìn hào suī chóng yú tài zǔ qīn shàng liè yú zhāo mù qiě lín liù shì zhī wèi wèi shēn qī dài zhī zūn

景皇帝浚德基唐,代数犹近,号虽崇于太祖,亲尚列于昭穆,且临六室之位,未申七代之尊。

shì zhī tài miào dāng liù wèi hé yǒu qī

是知太庙当六,未合有七。

gù xiān cháo wéi yǒu xuān guāng jǐng yuán shén yáo wén wǔ liù dài qīn miào

故先朝惟有宣、光、景、元、神、尧、文武六代亲庙。

dà dì dēng xiá shén zhǔ shēng fù yú miào shì yǐ xuān hòu dì dài shù dāng mǎn zhǔn lǐ fù qiān

大帝登遐,神主升祔于庙室,以宣后帝代数当满,准礼复迁。

jīn zhǐ yǒu guāng huáng dì yǐ xià liù dài qīn miào fēi shì tiān zǐ zhī miào shù bù dàng yǒu qī yào yóu tài zǔ yǒu yuǎn jìn zhī yì gù chū jiàn yǒu duō shǎo zhī shū

今止有光皇帝已下六代亲庙,非是天子之庙数不当有七,要由太祖有远近之异,故初建有多少之殊。

jìng wéi sān hòu lín cháo dài duō rú yǎ shén bēng shì zhòng lǐ qǐ xū cún guī mó kě yán lǐ nán biàn gé

敬惟三后临朝,代多儒雅,神祊事重,礼岂虚存,规模可沿,理难变革。

xuān huáng jì fēi shǐ zǔ yòu miào wú zǔ zōng zhī hào qīn jǐn jì qiān qí zài bù hé zhòng lì

宣皇既非始祖,又庙无祖宗之号,亲尽既迁,其在不合重立。

ruò lǐ zhōng yùn wǎng jiàn yì fù chóng shí wéi wáng zhì zhī wén bù hé xiān cháo zhī zhǐ

若礼终运往,建议复崇,实违《王制》之文,不合先朝之旨。

qǐng yī zhēn guàn zhī gù shì wú gǎi sān shèng zhī hóng guī guāng chóng liù shì bù kuī gǔ yì

请依贞观之故事,无改三圣之宏规,光崇六室,不亏古议。

shí yǒu zhì lìng zǎi xiàng gèng jiā xiáng dìng lǐ bù shàng shū zhù qīn míng děng zòu yán bó shì sān rén zì fēn liǎng yì zhāng qí xián yǐ shǐ tóng tài zǔ bù hé gèng zǔ zhāo wáng

时有制令宰相更加详定,礼部尚书祝钦明等奏言:“博士三人,自分两议: “张齐贤以始同太祖,不合更祖昭王;

liú chéng qìng yǐ wáng zhì sān zhāo sān mù bù hé zhòng chóng xuān dì

刘承庆以《王制》三昭三穆,不合重崇宣帝。

chén děng shāng liáng qǐng yī zhāng qí xián yǐ jǐng huáng dì wèi tài zǔ yī liú chéng qìng zūn chóng liù shì

臣等商量,请依张齐贤以景皇帝为太祖,依刘承庆尊崇六室。

zhì cóng zhī

”制从之。

xún yǒu zhì yǐ xiào jìng huáng dì wèi yì zōng shēng fù yú tài miào

寻有制以孝敬皇帝为义宗,升祔于太庙。

qí nián bā yuè chóng fù guāng huáng dì tài zǔ jǐng huáng dì dài zǔ yuán huáng dì gāo zǔ shén yáo huáng dì tài zōng wén wǔ shèng huáng dì huáng kǎo gāo zōng tiān huáng dà dì huáng xiōng yì zōng xiào jìng huáng dì yú dōng dōu zhī tài miào gōng xíng xiǎng xiàn zhī lǐ

其年八月,崇祔光皇帝、太祖景皇帝、代祖元皇帝、 高祖神尧皇帝、太宗文武圣皇帝、皇考高宗天皇大帝、皇兄义宗孝敬皇帝于东都之太庙,躬行享献之礼。

èr nián jià hái jīng shī tài miào zì shì yì chóng xiǎng qī shì réng gǎi wǔ shì chóng zūn miào wèi chóng ēn miào

二年,驾还京师,太庙自是亦崇享七室,仍改武氏崇尊庙为崇恩庙。

míng nián èr yuè fù lìng chóng ēn miào yī yī tiān shòu shí xiǎng jì

明年二月, 复令崇恩庙一依天授时享祭。

shí wǔ sān sī yòng shì mì lìng ān lè gōng zhǔ fěng zhōng zōng gù yǒu cǐ zhì

时武三思用事,密令安乐公主讽中宗,故有此制。

xún yòu tè lìng wǔ shì chóng ēn miào zhāi láng qǔ wǔ pǐn zǐ chōng

寻又特令武氏崇恩庙斋郎取五品子充。

tài cháng bó shì yáng fú zòu yán tài miào zhāi láng chéng qián zhǐ qī pǐn yǐ xià zǐ

太常博士杨孚奏言:“太庙斋郎,承前只七品已下子。

jīn chóng ēn miào zhāi láng jì qǔ wǔ pǐn zi jí tài miào zhāi láng zuò hé děng jí

今崇恩庙斋郎既取五品子,即太庙斋郎作何等级?

shàng yuē tài miào zhāi láng yì zhǔn chóng ēn miào zhì

”上曰:太庙斋郎亦准崇恩庙置。

fú zòu yuē chóng ēn miào wèi tài miào zhī chén tài miào wèi chóng ēn miào zhī jūn yǐ chén zhǔn jūn yóu wèi jiàn nì yǐ jūn zhǔn chén tiān xià yí jù

”孚奏曰:“崇恩庙为太庙之臣,太庙为崇恩庙之君,以臣准君,犹为僭逆,以君准臣,天下疑惧。

kǒng zǐ yuē míng bù zhèng zé yán bù shùn yán bù shùn zé shì bù chéng shì bù chéng zé lǐ yuè bù xīng lǐ yuè bù xīng zé xíng fá bù zhōng xíng fá bù zhōng zé rén wú suǒ cuò shǒu zú

孔子曰:‘名不正则言不顺,言不顺则事不成,事不成则礼乐不兴,礼乐不兴则刑罚不中,刑罚不中则人无所措手足。

gù jūn zi míng zhī bì kě yán yě

故君子名之必可言也。

fú yuàn wú huò xié yán yǐ wéi luàn shǐ

’伏愿无惑邪言,以为乱始。

qí shì nǎi qǐn

”其事乃寝。

chóng ēn miào zhì ruì zōng jiàn zuò nǎi fèi huǐ zhī

崇恩庙至睿宗践祚,乃废毁之。

jǐng yún yuán nián dōng jiāng zàng zhōng zōng xiào hé huáng dì yú dìng líng zhōng shū lìng yáo yuán zhī lì bù shàng shū sòng jǐng zòu yán zhǔn lǐ dà xíng huáng dì shān líng shì zhōng jí hé fù miào

景云元年冬,将葬中宗孝和皇帝于定陵,中书令姚元之、吏部尚书宋璟奏言: “准礼,大行皇帝山陵事终,即合祔庙。

qí tài miào dì qī shì xiān fù huáng xiōng yì zōng xiào jìng huáng dì āi huáng hòu péi shì shén zhǔ

其太庙第七室,先祔皇兄义宗孝敬皇帝、 哀皇后裴氏神主。

fú yǐ yì zōng wèi dēng dà wèi bēng hòu zhuī zūn shén lóng zhī chū nǎi tè lìng qiān fù

伏以义宗未登大位,崩后追尊,神龙之初,乃特令迁祔。

chūn qiū zhī yì guó jūn jí wèi wèi yú nián zhě bù hé liè xù zhāo mù

《春秋》 之义,国君即位未逾年者,不合列叙昭穆。

yòu gǔ zhě zǔ zōng gè bié lì miào xiào jìng huáng dì gōng líng jì zài luò zhōu wàng yú dōng dōu bié lì yì zōng zhī miào qiān fù xiào jìng huáng dì āi huáng hòu shén zhǔ mìng yǒu sī yǐ shí xiǎng jì zé bù wéi xiān zhǐ yòu xié gǔ xùn rén shén yǔn mù jìn tuì dé yí

又古者祖宗各别立庙,孝敬皇帝恭陵既在洛州,望于东都别立义宗之庙,迁祔孝敬皇帝、哀皇后神主,命有司以时享祭, 则不违先旨,又协古训,人神允穆,进退得宜。

zài cǐ shén zhǔ wàng rù jiā shì ān zhì

在此神主,望入夹室安置。

fú yuàn bì xià yǐ lǐ duàn ēn

伏愿陛下以礼断恩。

zhì cóng zhī

”制从之。

jí jì zàng fù zhōng zōng xiào hé huáng dì hé sī huáng hòu zhào shì shén zhǔ yú tài miào

及既葬,祔中宗孝和皇帝、和思皇后赵氏神主于太庙。

qí yì zōng jí yú dōng dōu cóng shàn lǐ jiàn miào xiǎng sì

其义宗即于东都从善里建庙享祀。

shí yòu zhuī zūn zhāo chéng sù míng èr huáng hòu yú qīn rén lǐ bié zhì yí kūn miào sì shí xiǎng jì

时又追尊昭成、肃明二皇后,于亲仁里别置仪坤庙, 四时享祭。

kāi yuán sì nián ruì zōng bēng jí xíng fù miào zhī lǐ tài cháng bó shì chén zhēn jié sū xiàn děng zòu yì yuē jǐn àn xiào hé huáng dì zài miào qī shì yǐ mǎn

开元四年,睿宗崩,及行祔庙之礼,太常博士陈贞节、苏献等奏议曰:“谨按孝和皇帝在庙,七室已满。

jīn ruì zōng dà shèng zhēn huáng dì shì xiào hé zhī dì fu jí zhòng dōng lǐ dāng fù qiān

今睿宗大圣真皇帝是孝和之弟,甫及仲冬,礼当祔迁。

dàn xiōng dì rù miào gǔ zé yǒu yān dì qiān zhī lǐ zhāo mù xū zhèng

但兄弟入庙,古则有焉,递迁之礼,昭穆须正。

jǐn àn lǐ lùn tài cháng hè xún yì yún xiōng dì bù xiāng wéi hòu yě

谨按《礼论》,太常贺循议云: ‘兄弟不相为后也。

gù yīn zhī pán gēng bù xù yú yáng jiǎ ér shàng jì yú xiān jūn

故殷之盘庚,不序于阳甲,而上继于先君;

hàn zhī guāng wǔ bù sì yú xiào chéng ér shàng chéng yú yuán dì

汉之光武,不嗣于孝成,而上承于元帝。

yòu yuē jìn huì dì wú hòu huái dì chéng tǒng huái dì zì jì yú shì zǔ ér bù jì yú huì dì

’又曰:‘晋惠帝无后,怀帝承统,怀帝自继于世祖,而不继于惠帝。

qí huì dì dāng tóng yáng jiǎ xiào chéng bié chū wèi miào

其惠帝当同阳甲、孝成,别出为庙。

yòu yuē ruò xiōng dì xiāng dài zé gòng shì yī dài zhāo mù wèi tóng

’又曰:‘若兄弟相代,则共是一代,昭穆位同。

zhì qí dāng qiān bù kě jiān huǐ èr miào

至其当迁,不可兼毁二庙。

cǐ gài lǐ zhī cháng lì yě

’此盖礼之常例也。

xún qīng zi yuē yǒu tiān xià zhě shì qī dài wèi cóng mí yǐ shàng yě

《荀卿子》曰, ‘有天下者事七代’,谓从祢已上也。

zūn zhě tǒng guǎng gù ēn jí yuǎn zǔ

尊者统广,故恩及远祖。

ruò páng róng xiōng dì shàng huǐ zǔ kǎo cǐ zé tiān zi yǒu bù dé quán shì yú qī dài zhī yì yǐ

若旁容兄弟,上毁祖考,此则天子有不得全事于七代之义矣。

xiào hé huáng dì yǒu zhōng xīng zhī gōng ér wú hòu sì qǐng tóng yīn zhī yáng jiǎ hàn zhī chéng dì chū wéi bié miào shí jì bù kuī dà xiá zhī chén hé shí tài zǔ

孝和皇帝有中兴之功,而无后嗣,请同殷之阳甲、汉之成帝,出为别庙,时祭不亏,大祫之辰,合食太祖。

fèng ruì zōng shén zhǔ shēng fù tài miào shàng jì gāo zōng zé zhāo mù yǒng zhēn xiàn guàn zhǎng xù

奉睿宗神主升祔太庙,上继高宗,则昭穆永贞,献祼长序。

zhì cóng zhī

”制从之。

chū lìng yǐ yí kūn miào wèi zhōng zōng miào xún yòu gǎi zào zhōng zōng miào yú tài miào zhī xi

初令以仪坤庙为中宗庙, 寻又改造中宗庙于太庙之西。

zhēn jié děng yòu yǐ sù míng huáng hòu bù hé yǔ zhāo chéng huáng hòu pèi fù ruì zōng zòu yì yuē lǐ zōng miào fù zhāo zi mù jiē yǒu pèi zuò měi shì yī dì yī hòu lǐ zhī zhèng yí

贞节等又以肃明皇后不合与昭成皇后配祔睿宗,奏议曰:“礼,宗庙父昭子穆,皆有配座,每室一帝一后,礼之正仪。

zì xià yīn ér lái wú yì cí diǎn

自夏、殷而来, 无易兹典。

fú wéi zhāo chéng huáng hòu yǒu tài sì zhī dé yǐ pèi shí yú ruì zōng

伏惟昭成皇后,有太姒之德,已配食于睿宗;

zé sù míng huáng hòu wú qǐ mǔ zhī zūn zì yīng bié lì yī miào

则肃明皇后无启母之尊, 自应别立一庙。

jǐn àn zhōu lǐ yún zòu yí zé gē xiǎo lǚ yǐ xiǎng xiān bǐ zhě jiāng yuán shì yě

谨按《周礼》云‘奏夷则,歌小吕,以享先妣’者,姜嫄是也。

jiāng yuán shì dì kù zhī fēi hòu jì zhī mǔ tè wèi lì miào míng yuē bì gōng

姜嫄是帝喾之妃,后稷之母,特为立庙,名曰閟宫。

yòu lǐ lùn yún jìn fú xì zhī yì yún jìn jiǎn wén zhèng xuān hòu jì bù pèi shí nǎi zhù gōng yú wài suì shí jiù miào xiǎng jì ér yǐ

又《礼论》云,晋伏系之议云: ‘晋简文郑宣后既不配食,乃筑宫于外,岁时就庙享祭而已。

jīn sù míng huáng hòu wú fù pèi zhī wèi qǐng tóng jiāng yuán xuān hòu bié miào ér chù sì shí xiǎng jì rú jiù yí

’今肃明皇后无祔配之位,请同姜嫄、宣后,别庙而处,四时享祭如旧仪。

zhì cóng zhī

”制从之。

yú shì qiān zhāo chéng huáng hòu shén zhǔ fù yú ruì zōng zhī shì wéi liú sù míng shén zhǔ yú yí kūn miào

于是迁昭成皇后神主祔于睿宗之室,惟留肃明神主于仪坤庙。

shí tài cháng qīng jiāng jiǎo fù yǔ lǐ guān shàng biǎo yuē chén wén jìng zōng zūn zǔ xiǎng dé chóng ēn bì yě zhèng míng yòng guāng shí xiàn lǐ yě

时太常卿姜皎复与礼官上表曰:“臣闻敬宗尊祖,享德崇恩,必也正名,用光时宪,礼也。

fú jiàn tài miào zhōng zé tiān huáng hòu pèi gāo zōng tiān huáng dà dì tí yún tiān hòu shèng dì wǔ shì

伏见太庙中则天皇后配高宗天皇大帝,题云‘天后圣帝武氏’。

fú xún xī jū chǒng zhì qīn chéng gù tuō yīn shè dà zhèng shì nǎi cóng quán

伏寻昔居宠秩,亲承顾托,因摄大政,事乃从权。

shén lóng zhī chū yǐ qù dì hào

神龙之初,已去帝号。

cén xī děng bù xián zhèng tǐ fù tí dì míng

岑羲等不闲政体,复题帝名。

ruò yòu shǐ dì hào cháng cún kǒng fēi shèng cháo tōng diǎn

若又使帝号长存,恐非圣朝通典。

fu qī miào zhě gāo zǔ shén yáo huáng dì zhī miào yě

夫七庙者,高祖神尧皇帝之庙也。

fù zhāo zi mù zǔ dé zōng gōng fēi fū dì zǐ tiān sūn chéng qián chū zhèn zhě bù dé shēng fù yú sī yǐ

父昭子穆,祖德宗功,非夫帝子天孙,乘干出震者,不得升祔于斯矣。

dàn huáng hòu fù miào pèi shí gāo zōng wèi hào jiù zhāng wú yí chēng dì

但皇后祔庙, 配食高宗,位号旧章,无宜称帝。

jīn shān líng rì jìn shēng fù fēi yáo qǐng shēn chén gào zhī yí yīn chú shèng dì zhī zì zhí tí yún zé tiān huáng hòu wǔ shì

今山陵日近,升祔非遥,请申陈告之仪,因除 ‘圣帝’之字,直题云‘则天皇后武氏’。

zhào cóng zhī

”诏从之。

shí jì lìng zào yì zōng miào jiāng zuò dà jiàng wéi còu shàng shū yuē chén wén wáng zhě zhì tǐ shì yuē guī mó

时既另造义宗庙,将作大匠韦凑上疏曰:“臣闻王者制体,是曰规模;

guī mó zhī xìng shí zī shī gǔ

规模之兴,实资师古;

shī gǔ zhī dào bì yě zhèng míng

师古之道,必也正名;

wéi míng yǔ shí gù dāng xiāng fù

惟名与实,固当相副。

qí zài zōng miào lǐ zhī dà zhě qǐ kě shī zāi

其在宗庙,礼之大者,岂可失哉!

lǐ zǔ yǒu gōng ér zōng yǒu dé

礼,祖有功而宗有德。

zǔ zōng zhī miào bǎi dài bù huǐ

祖宗之庙,百代不毁。

gù yīn tài jiǎ yuē tài zōng tài wù yuē zhōng zōng wǔ dīng yuē gāo zōng

故殷太甲曰太宗,太戊曰中宗,武丁曰高宗。

zhōu zōng wén wáng wǔ wáng

周宗文王、 武王。

hàn zé wén dì wèi tài zōng wǔ dì wèi shì zōng

汉则文帝为太宗,武帝为世宗。

qí hòu dài yǒu chēng zōng jiē yǐ fāng zhì hǎi nèi dé zé kě zōng liè yú zhāo mù qī yú bù huǐ

其后代有称宗,皆以方制海内,德泽可宗, 列于昭穆,期于不毁。

zǔ zōng zhī yì bù yì dà hu

祖宗之义,不亦大乎!

kuàng xiào jìng huáng dì wèi zhǐ dōng gōng wèi cháng nán miàn shèng dào chéng guān yú chǔ fù dé jiào bù bèi yú huán yíng lì miào chēng zōng kǒng fēi hé tǐ

况孝敬皇帝位止东宫,未尝南面,圣道诚冠于储副,德教不被于寰瀛,立庙称宗,恐非合体。

kuàng bié qǐ qǐn miào bù rù zhāo mù jī zhū sì diǎn hé yì chēng zōng

况别起寝庙,不入昭穆, 稽诸祀典,何义称宗?

ér miào hào yì zōng chēng zhī wàn dài

而庙号义宗,称之万代。

yǐ chén yōng shi qiè wèi bù kě

以臣庸识,窃谓不可。

wàng gèng lìng yǒu sī xiáng dìng wu hé yú lǐ

望更令有司详定,务合于礼。

yú shì tài cháng qǐng yǐ běn shì xiào jìng wèi miào chēng

”于是太常请以本谥“孝敬”为庙称。

cóng zhī

从之。

wǔ nián zhēng yuè xuán zōng jiāng xíng xìng dōng dōu ér tài miào wū huài nǎi fèng qī miào shén zhǔ yú tài jí diàn

五年正月,玄宗将行幸东都,而太庙屋坏,乃奉七庙神主于太极殿。

xuán zōng sù fú bì zhèng diàn chuò cháo sān rì qīn yè shén zhǔ yú tài jí diàn ér hòu fā xìng dōng dōu

玄宗素服避正殿,辍朝三日,亲谒神主于太极殿,而后发幸东都。

nǎi chì yǒu sī xiū tài miào

乃敕有司修太庙。

míng nián miào chéng xuán zōng hái jīng xíng qīn fù zhī lǐ

明年, 庙成,玄宗还京,行亲祔之礼。

shí yǒu sī zhuàn yí zhù yǐ fù jì zhī rì chē jià fā gōng zhōng xuán zōng wèi sòng jǐng sū tǐng yuē jì bì xiān zhāi suǒ yǐ qí xīn yě

时有司撰仪注,以祔祭之日车驾发宫中,玄宗谓宋璟、苏颋曰:“祭必先斋,所以齐心也。

jù yí zhù jì zhī rì fā dà míng gōng yòu yǐ zhì míng xíng shì zòng shǐ qīn xīng ér fā yóu shì yí chén fāng dào zhì míng zhī lǐ qí kě jí hu

据仪注,祭之日发大明宫,又以质明行事, 纵使侵星而发,犹是移辰方到,质明之礼,其可及乎?

yòu zhèn bù sù zhāi gōng jí ān zhèng diàn qíng suǒ bù gǎn

又朕不宿斋宫,即安正殿, 情所不敢。

yí yú miào suǒ shè zhāi gōng wǔ rì fù xíng gōng sù zhāi liù rì zhì míng xíng shì zhù hé yú lǐ

宜于庙所设斋宫,五日赴行宫宿斋,六日质明行事,庶合于礼。

jǐng děng chēng shèng qíng shēn zhì qǐng jí fèng xíng

”璟等称圣情深至,请即奉行。

zhào yǒu sī gǎi dìng yí zhù

诏有司改定仪注。

liù rì xuán zōng zì zhāi gōng bù yì tài miào rù zì dōng mén jiù lì wèi

六日,玄宗自斋宫步诣太庙,入自东门, 就立位。

lè zòu jiǔ chéng shēng zì zuò jiē xíng guàn xiàn zhī lǐ

乐奏九成,升自阼阶,行祼献之礼。

zhì ruì zōng shì fǔ fú míng yàn shì chén mò bù liú tì

至睿宗室,俯伏鸣咽,侍臣莫不流涕。

yǒu hé nán fǔ rén sūn píng zi yì què shàng yán zhōng zōng xiào hé huáng dì jì chéng dà tǒng bù hé qiān yú bié miào

有河南府人孙平子诣阙上言:“中宗孝和皇帝既承大统,不合迁于别庙。

xuán zōng lìng zǎi xiàng zhào píng zi yǔ lǐ guān duì dìng kě fǒu tài cháng bó shì sū xiàn děng gù zhí qián yì

”玄宗令宰相召平子与礼官对定可否,太常博士苏献等固执前议。

píng zǐ kǒu biàn suǒ yǐn xián yǒu jīng jù xiàn děng bù néng qū

平子口辩,所引咸有经据,献等不能屈。

shí sū tǐng zhī zhèng shì yǐ xiàn shì qí cóng zǔ zhī xiōng pō dǎng zhù zhī píng zi zhī yì jìng bù de xíng

时苏颋知政事,以献是其从祖之兄,颇党助之,平子之议竟不得行。

píng zi lùn jìng bù yǐ suì zhé píng zi wèi kāng zhōu dū chéng wèi réng chāi shǐ lǐng sòng zhì rèn bù xǔ dōng xī

平子论竟不已,遂谪平子为康州都城尉,仍差使领送至任,不许东西。

píng zi zhī rèn xún zú

平子之任,寻卒。

shí suī biǎn píng zi yì zhě shēn yǐ qí yán wéi shì

时虽贬平子,议者深以其言为是。

zhì shí nián zhēng yuè xià zhì yuē zhèn wén wáng zhě chéng shí yǐ shè jiào yīn shì yǐ zhì lǐ yán gé yǐ cóng yí wèi běn qǔ shě yǐ shì huì wèi xiān

至十年正月,下制曰:“朕闻王者乘时以设教,因事以制礼,沿革以从宜为本,取舍以适会为先。

gù sǔn yì zhī dào yǒu shū zhì wén zhī yòng sī yì

故损益之道有殊, 质文之用斯异。

qiě fú zhì dé zhī wèi xiào suǒ yǐ tōng hu shén míng

且夫至德之谓孝,所以通乎神明;

dà shì zhī wèi sì suǒ yǐ qián hu zōng miào

大事之谓祀,所以虔乎宗庙。

guó jiā wò jì mìng lì chóng guāng lèi shèng sì fāng yóu qí jì míng qī dài kě yǐ guān dé

国家握纪命历,重光累盛,四方由其继明,七代可以观德。

zhèn sì shǒu pī yè zhī fèng ruì tú yù huái zhāo shì wǎng bù xù sì

朕嗣守丕业,祗奉睿图, 聿怀昭事,罔不恤祀。

cháng lǎn gǔ diǎn xún zhū jiù zhì yuǎn zé xià yīn shì yì jìn zé hàn jìn dào shū suī lǐ wén zhī bù yī gù yán jìng zhī wú èr

尝览古典,询诸旧制,远则夏、殷事异,近则汉、晋道殊, 虽礼文之不一,固严敬之无二。

zhèn yǐ wéi lì ài zì qīn shǐ jiào rén mù yě

朕以为立爱自亲始,教人睦也;

lì jìng zì zhǎng shǐ jiào rén shùn yě

立敬自长始,教人顺也。

shì zhī zhèn lǜ yú lǐ yuán yú qíng huò jiào yǐ dào cún huò lǐ cóng shí biàn jiāng yīn yi yǐ chuàng zhì qǐ yán gǔ ér xiàn jīn

是知朕率于礼,缘于情,或教以道存,或礼从时变,将因宜以创制,岂沿古而限今。

kuàng ēn yǐ jiàng shā ér shū miào yǐ qiān huǐ ér fèi

况恩以降杀而疏,庙以迁毁而废。

suī shì zhān gǔ xùn lǐ zé bù wéi

虽式瞻古训,礼则不违;

ér yǒng yán xiào sī qíng suǒ wèi zú

而永言孝思, 情所未足。

xiǎng cháng zé zhǐ qǐ ài chóng ér lǐ bèi

享尝则止,岂爱崇而礼备;

yǒu dǎo ér jì fēi dé shèng ér liú yǒng

有祷而祭,非德盛而流永。

qí tiāo shì yi liè wéi zhèng shì shǐ qīn ér bù jìn yuǎn ér bù mí miào yǐ mào cún zōng yóu zūn lì

其祧室宜列为正室,使亲而不尽,远而不祢,庙以貌存,宗犹尊立。

bǐ sì shí shì jiàn bù jiān yú huǐ zhǔ

俾四时式荐,不间于毁主;

bǎi dài mǐ qiān fěi wéi yú shǐ miào

百代靡迁,匪惟于始庙。

suǒ wèi biàn yǐ hé lǐ dòng ér dé zhōng yán pèi zhī diǎn kè chóng sù yōng zhī měi cí zài

所谓变以合礼,动而得中,严配之典克崇,肃雍之美兹在。

yòu xiōng dì jì jí gǔ yǒu míng wén

又兄弟继及,古有明文。

jīn zhōng zōng shén zhǔ yóu jū bié chù xiáng qiú gù shí dāng zhù bù ān yí jiù zhèng miào yòng zhāng dà diǎn

今中宗神主,犹居别处,详求故实,当宁不安,移就正庙, 用章大典。

réng chuàng lì jiǔ shì yi lìng suǒ sī zé rì qǐ gào yí qiān

仍创立九室,宜令所司择日启告移迁。

shí yī nián chūn xuán zōng hái jīng shī xià zhì yuē chóng jiàn zōng miào lǐ zhī dà zhě

十一年春,玄宗还京师,下制曰:“崇建宗庙,礼之大者;

yù zhuī xiào xiǎng dé mò zhì yān

聿追孝飨,德莫至焉。

jīn zōng yǐ lì zūn qīn wú qiān xù yǒng wéi yán pèi zhì yòng juān jié dòng yǔ shì chóng guàn diàn sī shòu

今宗以立尊,亲无迁序,永惟严配,致用蠲洁,栋宇式崇,祼奠斯授。

gù cí báo dé huò chéng yīn sì bù gōng bù qīn hé zhǎn chéng jìng

顾兹薄德,获承禋祀,不躬不亲,曷展诚敬?

yi yòng bā yuè shí jiǔ rì zhī jiàn jiǔ shì

宜用八月十九日祗见九室。

yú shì zhuī zūn xuān huáng dì wèi xiàn zǔ fù liè yú zhèng shì guāng huáng dì wèi yì zǔ bìng hái zhōng zōng shén zhǔ yú tài miào

”于是追尊宣皇帝为献祖,复列于正室,光皇帝为懿祖,并还中宗神主于太庙。

jí jiāng qīn fù huì yǔ ér zhǐ

及将亲祔,会雨而止。

nǎi lìng suǒ sī xíng shì

乃令所司行事。

qí jīng shī zhōng zōng jiù miào biàn huǐ chāi zhī

其京师中宗旧庙,便毁拆之。

dōng dōu jiù miào shǐ yí xiào jìng shén zhǔ fù yān

东都旧庙,始移孝敬神主祔焉。

qí cóng shàn lǐ xiào jìng jiù miào yì lìng huǐ chāi

其从善里孝敬旧庙,亦令毁拆。

èr shí yī nián xuán zōng yòu tè lìng qiān sù míng huáng hòu shén zhǔ fù yú ruì zōng zhī shì réng yǐ jiù yí kūn miào wèi sù míng guān

二十一年,玄宗又特令迁肃明皇后神主祔于睿宗之室,仍以旧仪坤庙为肃明观。

dà lì shí sì nián shí yuè dài zōng shén zhǔ jiāng fù lǐ yí shǐ yán zhēn qīng yǐ yuán huáng dì dài shù yǐ yuǎn zhǔn lǐ hé tiāo qǐng qiān yú xī jiā shì

大历十四年十月,代宗神主将祔,礼仪使颜真卿以元皇帝代数已远,准礼合祧, 请迁于西夹室。

qí zòu yì yuē

其奏议曰:

wáng zhì tiān zǐ qī miào sān zhāo sān mù yǔ tài zǔ zhī miào ér qī

《王制》:“天子七庙,三昭三穆,与太祖之庙而七。

yòu lǐ qì yún yǒu yǐ duō wèi guì zhě tiān zǐ qī miào

”又《礼器》云:有以多为贵者,天子七庙。

yòu yī yǐn yuē qī dài zhī miào kě yǐ guān dé

”又《伊尹》曰:“七代之庙,可以观德。

cǐ jīng diǎn zhī míng zhèng yě

”此经典之明证也。

qī miào zhī wài zé yuē qù tiāo wèi tán qù tán wèi shàn

七庙之外,则曰:“去祧为坛,去坛为𫮃”。

gù lì dài rú zhě zhì dié huǐ zhī lǐ jiē qīn jǐn yi huǐ

故历代儒者,制迭毁之礼,皆亲尽宜毁。

fú yǐ tài zōng wén huáng dì qī dài zhī zǔ

伏以太宗文皇帝,七代之祖;

gāo zǔ shén yáo huáng dì guó cháo shǒu zuò wàn yè suǒ chéng

高祖神尧皇帝,国朝首祚,万叶所承;

tài zǔ jǐng huáng dì shòu mìng yú tiān shǐ fēng yú táng yuán běn jiē zài bù huǐ zhī diǎn

太祖景皇帝,受命于天,始封于唐,元本皆在不毁之典。

dài zǔ yuán huáng dì de fēi kāi tǒng qīn zài qī miào zhī wài

代祖元皇帝,地非开统,亲在七庙之外。

dài zōng huáng dì shēng fù yǒu rì yuán huáng dì shén zhǔ lǐ hé tiāo qiān

代宗皇帝升祔有日,元皇帝神主,礼合祧迁。

huò yì zhě yǐ zǔ zōng zhī míng nán yú dié huǐ

或议者以祖宗之名,难于迭毁。

xī hàn cháo jìn gǔ bù gǎn yǐ sī miè gōng gù qián hàn shí èr dì wèi zǔ zōng zhě sì ér yǐ

昔汉朝近古,不敢以私灭公,故前汉十二帝,为祖宗者四而已。

zhì hòu hàn jiàn wéi jīng yì zǐ sūn yǐ tuī měi wèi xiān

至后汉渐违经意,子孙以推美为先。

zì guāng wǔ yǐ xià jiē yǒu miào hào zé zǔ zōng zhī míng mò bù jiàn yě

自光武已下,皆有庙号,则祖宗之名,莫不建也。

ān dì xìn chán hài dà chén fèi tài zǐ jí bēng wú shàng zōng zhī zòu hòu zì jiàn wǔ yǐ lái wú huǐ zhě yīn yǐ líng hào chēng zōng

安帝信谗,害大臣,废太子,及崩,无上宗之奏,后自建武以来无毁者,因以陵号称宗。

zhì huán dì shī dé shàng yǒu zōng hào

至桓帝失德,尚有宗号。

gù chū píng zhōng zuǒ zhōng láng cài yōng yǐ hé dì yǐ xià gōng dé wú shū ér yǒu guò chà bù yīng wèi zōng

故初平中,左中郎蔡邕以和帝以下,功德无殊,而有过差, 不应为宗。

yú fēi zōng zhě zhuī zūn sān dài jiē zòu huǐ zhī

余非宗者,追尊三代,皆奏毁之。

shì zhī zǔ yǒu gōng zōng yǒu dé cún zhì gōng zhī yì fēi qí rén bù jū gài sān dài lì lǐ zhī běn yě

是知祖有功,宗有德,存至公之义, 非其人不居,盖三代立礼之本也。

zì dōng hàn yǐ lái zé cǐ dào shuāi yǐ

自东汉已来,则此道衰矣。

wèi míng dì zì chēng liè zǔ lùn zhě yǐ wéi nì zì chēng zǔ zōng

魏明帝自称烈祖,论者以为逆自称祖宗。

gù jìn dài cǐ míng xī wèi miào hào wèi yǒu zǐ sūn jiàn zuò ér bù zǔ zōng xiān wáng zhě

故近代此名悉为庙号,未有子孙践祚而不祖宗先王者。

yǐ cǐ míng zhī zé bù de dú jù liǎng zì ér wèi bù hé tiāo qiān zhī zhèng

以此明之,则不得独据两字而为不合祧迁之证。

jiǎ lìng chuán zuò bǎi dài qǐ kě shàng chóng bǎi dài yǐ wéi xiào hu

假令传祚百代,岂可上崇百代以为孝乎?

qǐng yī sān zhāo sān mù zhī yì yǒng wèi tōng diǎn

请依三昭三穆之义,永为通典。

bǎo yìng èr nián shēng fù xuán zōng sù zōng zé xiàn zǔ yì zǔ yǐ cóng dié huǐ

宝应二年,升祔玄宗、肃宗,则献祖、懿祖已从迭毁。

fú yǐ dài zōng ruì wén xiào huáng dì zú kū ér fù zé hé shàng qiān yī shì

伏以代宗睿文孝皇帝卒哭而祔,则合上迁一室。

yuán huáng dì dài shù yǐ yuǎn qí shén zhǔ zhǔn lǐ dāng tiāo zhì dì xiá zhī shí rán hòu xiǎng sì

元皇帝代数已远,其神主准礼当祧,至禘祫之时,然后享祀。

yú shì tiāo yuán huáng dì yú xī jiā shì fù dài zōng shén zhǔ yān

于是祧元皇帝于西夹室,祔代宗神主焉。

yǒng zhēn yuán nián shí yī yuè dé zōng shén zhǔ jiàng fù lǐ yí shǐ dù huáng cháng yǔ lǐ guān wáng jīng děng qǐng qiān gāo zōng shén zhǔ yú xī jiā shì

永贞元年十一月,德宗神主将祔,礼仪使杜黄裳与礼官王泾等请迁高宗神主于西夹室。

qí yì yuē zì hàn wèi yǐ xiáng yán gé bù tóng

其议曰:“自汉、魏已降,沿革不同。

gǔ zhě zǔ yǒu gōng zōng yǒu dé jiē bù huǐ zhī míng yě

古者祖有功,宗有德,皆不毁之名也。

zì dōng hàn wèi jìn qì yú chén duò jiàn wéi jīng yì zǐ sūn yǐ tuī měi wèi xiān guāng wǔ yǐ xià jiē yǒu zǔ zōng zhī hào

自东汉、魏、晋,迄于陈、隋,渐违经意,子孙以推美为先,光武已下,皆有祖宗之号。

gù zhì yú dié huǐ qīn jǐn lǐ yì dié qiān guó jiā jiǔ miào zhī zūn jiē fǎ zhōu zhì

故至于迭毁亲尽,礼亦迭迁,国家九庙之尊,皆法周制。

fú yǐ tài zǔ jǐng huáng dì shòu mìng yú tiān shǐ fēng yuán běn dé tóng zhōu zhī hòu jì yě

伏以太祖景皇帝受命于天,始封元本,德同周之后稷也。

gāo zǔ shén yáo huáng dì guó cháo shǒu zuò wàn yè suǒ chéng dé tóng zhōu zhī wén wáng yě

高祖神尧皇帝国朝首祚,万叶所承,德同周之文王也。

tài zōng wén huáng dì yìng tiān jìng luàn chuí tǒng lì jí dé tóng zhōu wǔ wáng yě

太宗文皇帝应天靖乱,垂统立极,德同周武王也。

zhōu rén jiāo hòu jì ér zǔ wén wáng zōng wǔ wáng shèng táng jiāo jǐng huáng dì zǔ gāo zǔ ér zōng tài zōng jiē zài bù qiān zhī diǎn

周人郊后稷而祖文王、宗武王,圣唐郊景皇帝、祖高祖而宗太宗,皆在不迁之典。

gāo zōng huáng dì jīn zài sān zhāo sān mù zhī wài wèi zhī qīn jǐn xīn zhǔ rù miào lǐ hé dié qiān cáng yú cóng xi dì yī jiā shì měi zhì dì xiá zhī yuè hé shí rú cháng

高宗皇帝今在三昭三穆之外,谓之亲尽,新主入庙,礼合迭迁,藏于从西第一夹室,每至禘祫之月, 合食如常。

yú shì tiāo gāo zōng shén zhǔ yú xī jiā shì fù dé zōng shén zhǔ yān

”于是祧高宗神主于西夹室,祔德宗神主焉。

yuán hé yuán nián qī yuè shùn zōng shén zhǔ jiàng fù yǒu sī yí yú qiān huǐ tài cháng bó shì wáng jīng jiàn yì yuē

元和元年七月,顺宗神主将祔,有司疑于迁毁,太常博士王泾建议曰:

lǐ jīng zǔ yǒu gōng zōng yǒu dé jiē bù huǐ zhī míng yě

礼经“祖有功,宗有德”,皆不毁之名也。

wéi sān dài xíng zhī

惟三代行之。

hàn wèi yǐ xiáng suī yuē zǔ zōng qīn jǐn zé qiān wú gōng yì huǐ bù dé xíng gǔ zhī dào yě

汉、魏已降,虽曰祖宗,亲尽则迁,无功亦毁,不得行古之道也。

xī xià hòu shì shí wǔ dài zǔ zhuān xū ér zōng yǔ

昔夏后氏十五代,祖颛顼而宗禹。

yīn rén shí qī dài zǔ qì ér zōng tāng

殷人十七代,祖契而宗汤。

zhōu rén sān shí liù wáng yǐ hòu jì wèi tài zǔ zǔ wén wáng ér zōng wǔ wáng

周人三十六王,以后稷为太祖,祖文王而宗武王。

shèng táng dé hòu liú guǎng yuǎn fǎ yīn zhōu fèng jǐng huáng dì wèi tài zǔ zǔ gāo zǔ ér zōng tài zōng jiē zài bǎi dài bù qiān zhī diǎn

圣唐德厚流广,远法殷、周,奉景皇帝为太祖,祖高祖而宗太宗,皆在百代不迁之典。

gù dài zōng shēng fù qiān dài zǔ yě

故代宗升祔,迁代祖也;

dé zōng shēng fù qiān gāo zōng yě

德宗升祔,迁高宗也。

jīn shùn zōng shēng fù zhōng zōng zài sān zhāo sān mù zhī wài wèi zhī qīn jǐn qiān yú tài miào jiā shì lǐ zé rán yǐ

今顺宗升祔,中宗在三昭三穆之外, 谓之亲尽,迁于太庙夹室,礼则然矣。

huò jiàn zhě yǐ zé tiān tài hòu gé mìng zhōng zōng fù ér xìng zhī bù zài qiān cáng zhī lì chén qiè wèi yù yě

或谏者以则天太后革命,中宗复而兴之,不在迁藏之例,臣窃未谕也。

xī zhě gāo zōng yàn jià zhōng zōng fèng yí zhào zì chǔ fù ér zhì yuán hòu

昔者高宗晏驾,中宗奉遗诏,自储副而陟元后。

zé tiān tài hòu lín cháo fèi wèi lú líng wáng

则天太后临朝,废为卢陵王。

shèng lì yuán nián tài hòu zhào fù lì wèi huáng tài zǐ

圣历元年, 太后诏复立为皇太子。

shǔ tài hòu shèng shòu yán cháng yù xià rì jiǔ jiān chén shàn mìng wěn qí jì dù

属太后圣寿延长,御下日久,奸臣擅命,紊其纪度。

jìng huī huán yàn fàn děng wǔ chén jù táng jiù chén kuāng fǔ wáng shì yì zhōng zōng ér chéng dà tǒng

敬晖、 桓彦范等五臣,俱唐旧臣,匡辅王室,翊中宗而承大统。

cǐ nǎi zi jì fù yè shì zhōng zōng de zhī ér qiě shī zhī

此乃子继父业,是中宗得之而且失之;

mǔ shòu zi wèi shì zhōng zōng shī zhī ér fù de zhī

母授子位,是中宗失之而复得之。

èr shí nián jiān zài wèi huáng tài zǐ fù jiàn huáng dì wèi shī zhī zài jǐ de zhī zài jǐ kě wèi gé mìng zhōng xīng zhī yì shū yě

二十年间,再为皇太子,复践皇帝位,失之在己,得之在己,可谓革命中兴之义殊也。

yòu yǐ zhōu hàn zhī lì tuī zhī yōu wáng wèi quǎn róng suǒ miè píng wáng dōng qiān zhōu bù yǐ píng wáng wèi zhōng xīng bù qiān zhī miào qí lì yī yě

又以周、汉之例推之,幽王为犬戎所灭,平王东迁,周不以平王为中兴不迁之庙,其例一也。

hàn lǚ hòu zhuān quán chǎn lù bǐng zhèng wén dì zì dài dǐ ér lì zhī hàn bù yǐ wén dì wèi zhōng xīng bù qiān zhī miào qí lì èr yě

汉吕后专权,产、 禄秉政,文帝自代邸而立之,汉不以文帝为中兴不迁之庙,其例二也。

huò guāng fǔ xuān dì zài shèng jī yè ér bù yǐ xuān dì wèi bù qiān zhī miào qí lì sān yě

霍光辅宣帝, 再盛基业,而不以宣帝为不迁之庙,其例三也。

fú yǐ zhōng zōng xiào hé huáng dì yú shèng shàng wèi liù dài bó zǔ zūn fēi zhèng tǒng miào yì qīn jǐn

伏以中宗孝和皇帝,于圣上为六代伯祖,尊非正统,庙亦亲尽。

yuán jí zhōu hàn gù shì shì yǔ zhōng xīng gōng dé zhī zhǔ bù tóng fèng qiān jiā shì gù wú yí yě

爰及周、汉故事,是与中兴功德之主不同,奉迁夹室, 固无疑也。

shì yuè èr shí sì rì lǐ yí shǐ dù huáng cháng zòu yuē shùn zōng huáng dì shén zhǔ yǐ shēng fù tài miào gào tiāo zhī hòu jí hé dì qiān

是月二十四日,礼仪使杜黄裳奏曰:“顺宗皇帝神主已升祔太庙,告祧之后, 即合递迁。

zhōng zōng huáng dì shén zhǔ jīn zài sān zhāo sān mù zhī wài zhǔn lǐ hé qiān yú tài miào cóng xi dì yī jiā shì měi zhì dì xiá zhī rì hé shí rú cháng

中宗皇帝神主,今在三昭三穆之外,准礼合迁于太庙从西第一夹室,每至禘祫之日,合食如常。

yú shì tiāo zhōng zōng shén zhǔ yú xī jiā shì fù shùn zōng shén zhǔ yān

”于是祧中宗神主于西夹室,祔顺宗神主焉。

yǒu sī xiān shì yǐ shān líng jiāng bì yì qiān miào zhī lǐ

有司先是以山陵将毕,议迁庙之礼。

yǒu sī yǐ zhōng zōng wèi zhōng xīng zhī jūn dāng bǎi dài bù qiān zhī wèi

有司以中宗为中兴之君,当百代不迁之位。

zǎi chén zhào shǐ guān jiǎng wǔ wèn zhī wǔ duì yuē zhōng zōng yǐ hóng dào yuán nián yú gāo zōng jiù qián jí wèi shí chūn qiū yǐ zhuàng yǐ

宰臣召史官蒋武问之,武对曰:“中宗以弘道元年于高宗柩前即位,时春秋已壮矣。

jí mǔ hòu cuàn duó shén qì qián yí

及母后篡夺,神器潜移。

qí hòu lài zhāng jiǎn zhī děng tóng móu guó zuò zài fù

其后赖张柬之等同谋,国祚再复。

cǐ gài tóng yú fǎn zhèng kǒng bù dé hào wèi zhōng xīng zhī jūn

此盖同于反正,恐不得号为中兴之君。

fán fēi wǒ shī zhī zì wǒ fù zhī wèi zhī zhōng xìng hàn guāng wǔ jìn yuán dì shì yě

凡非我失之,自我复之,谓之中兴,汉光武、晋元帝是也。

zì wǒ shī zhī yīn rén fù zhī jìn xiào huì xiào ān shì yě

自我失之,因人复之,晋孝惠、孝安是也。

jīn zhōng zōng yú huì ān èr dì shì tóng jí bù kě wèi bù qiān zhī zhǔ yě

今中宗于惠、安二帝事同,即不可为不迁之主也。

yǒu sī yòu yún wǔ wáng yǒu zài ān shè jì zhī gōng jīn ruò qiān zhōng zōng miào zé wǔ wáng yǒng jué pèi xiǎng zhī lì

”有司又云:“五王有再安社稷之功,今若迁中宗庙,则五王永绝配享之例。

wǔ yuē fán pèi xiǎng gōng chén měi zhì dì xiá nián fāng hé shí tài miào jū cháng jí wú xiǎng lǐ

” 武曰:凡配享功臣,每至禘祫年方合食太庙,居常即无享礼。

jīn qiān zhōng zōng shén zhǔ ér dì xiá zhī nián huǐ miào zhī zhǔ bìng chén yú tài miào cǐ tóng wǔ wáng pèi shí yǔ qián shí rú yī yě

今迁中宗神主,而禘祫之年,毁庙之主并陈于太庙,此同五王配食,与前时如一也。

yǒu sī bù néng dá

”有司不能答。

shí wǔ nián sì yuè lǐ bù shì láng li jiàn zòu shàng dà xíng huáng dì shì yuē shèng shén zhāng wǔ xiào huáng dì miào hào xiàn zōng

十五年四月,礼部侍郎李建奏上大行皇帝谥曰圣神章武孝皇帝,庙号宪宗。

xiān shì hé nán jié dù shǐ li yí jiǎn shàng yì yuē wáng zhě zǔ yǒu gōng zōng yǒu dé

先是,河南节度使李夷简上议曰:“王者祖有功,宗有德。

dà xíng huáng dì kān jiǎn kòu nì lèi yǒu wǔ gōng miào hào hé chēng zǔ

大行皇帝戡翦寇逆,累有武功,庙号合称祖。

bì xià zhèng dāng jué zài chén duàn wú xìn wò chuò shū shēng yě

陛下正当决在宸断,无信龌龊书生也。

suì zhào xià gōng qīng yǔ lǐ guān yì qí kě fǒu

”遂诏下公卿与礼官议其可否。

tài cháng bó shì wáng yàn wēi zòu yì dà xíng miào hào bù yí chēng zǔ yí chēng zōng

太常博士王彦威奏议:“大行庙号,不宜称祖,宜称宗。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

qí yuè lǐ bù zòu zhǔn zhēn guàn gù shì qiān miào zhī zhǔ cáng yú jiā shì xi bì nán běi sān jiān

其月, 礼部奏:“准贞观故事,迁庙之主,藏于夹室西壁南北三间。

dì yī jiān dài zǔ shì dì èr jiān gāo zōng shì dì sān jiān zhōng zōng shì

第一间代祖室,第二间高宗室,第三间中宗室。

fú yǐ shān líng rì jìn ruì zōng huáng dì tiāo qiān yǒu qī jiā shì xi bì sān shì wài wú zhì shì chǔ

伏以山陵日近,睿宗皇帝祧迁有期,夹室西壁三室外, 无置室处。

zhǔn jiāng dū jí lǐ gǔ zhě qiān miào zhī zhǔ cáng yú tài shì běi bì zhī zhōng

准《江都集礼》:‘古者迁庙之主,藏于太室北壁之中。

jīn qǐng yú jiā shì běi bì yǐ xī wéi shàng zhì ruì zōng huáng dì shén zhǔ shí shì

’今请于夹室北壁,以西为上,置睿宗皇帝神主石室。

zhì cóng zhī

”制从之。

cháng qìng sì nián zhēng yuè lǐ yí shǐ zòu jǐn àn zhōu lǐ tiān zǐ qī miào sān zhāo sān mù yǔ tài zǔ zhī miào ér qī

长庆四年正月,礼仪使奏:“谨按《周礼》:‘天子七庙,三昭三穆,与太祖之庙而七。

xún qīng zi yuē yǒu tiān xià zhě jì qī dài yǒu yī guó zhě jì wǔ dài

’《荀卿子》曰:‘有天下者祭七代,有一国者祭五代。

zé zhī tiān zǐ shàng jì qī miào diǎn jí tōng guī

’则知天子上祭七庙,典籍通规。

zǔ gōng zōng dé bù zài qí shù

祖功宗德,不在其数。

guó cháo jiǔ miào zhī zhì fǎ zhōu zhī wén

国朝九庙之制,法周之文。

tài zǔ jǐng huáng dì shǐ wèi táng gōng zhào jī tiān mìng yì tóng zhōu zhī hòu jì

太祖景皇帝, 始为唐公,肇基天命,义同周之后稷。

gāo zǔ shén yáo huáng dì chuàng yè jīng shǐ dài duò wèi táng yì tóng zhōu zhī wén wáng

高祖神尧皇帝,创业经始,代隋为唐,义同周之文王。

tài zōng wén huáng dì shén wǔ yìng qī zào yǒu qū xià yì tóng zhōu zhī wǔ wáng

太宗文皇帝,神武应期,造有区夏,义同周之武王。

qí xià sān zhāo sān mù wèi zhī qīn miào sì shí cháng xiǎng zì rú lǐ wén

其下三昭三穆,谓之亲庙,四时常飨,自如礼文。

jīn yǐ xīn zhǔ rù miào xuán zōng míng huáng dì zài sān zhāo sān mù zhī wài shì qīn jǐn zhī zǔ suī yǒu gōng dé lǐ hé tiāo qiān dì xiá zhī suì zé cóng hé shí

今以新主入庙,玄宗明皇帝在三昭三穆之外,是亲尽之祖,虽有功德,礼合祧迁,禘祫之岁,则从合食。

zhì cóng zhī

”制从之。

kāi chéng wǔ nián lǐ yí shǐ zòu jǐn àn tiān zǐ qī miào zǔ gōng zōng dé bù zài qí zhōng

开成五年,礼仪使奏:“谨按天子七庙,祖功宗德,不在其中。

guó cháo zhì dù tài miào jiǔ shì

国朝制度,太庙九室。

fú yǐ tài zǔ jǐng huáng dì shòu fēng yú táng gāo zǔ tài zōng chuàng yè shòu mìng yǒu gōng zhī zhǔ bǎi dài bù qiān

伏以太祖景皇帝受封于唐,高祖、太宗,创业受命,有功之主,百代不迁。

jīn wén zōng yuán shèng zhāo xiàn huáng dì shēng fù yǒu shí dài zōng ruì wén xiào wǔ huáng dì shì qīn jǐn zhī zǔ lǐ hé tiāo qiān měi zhì dì xiá hé shí rú cháng

今文宗元圣昭献皇帝升祔有时,代宗睿文孝武皇帝是亲尽之祖,礼合祧迁,每至禘祫,合食如常。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

huì chāng yuán nián liù yuè zhì yuē zhèn jìn yīn zài dàn zhī rì zhǎn chéng yán zhī jìng tài huáng tài hòu wèi zhèn yuē tiān zǐ zhī xiào mò dà yú pī chéng

会昌元年六月,制曰:“朕近因载诞之日,展承颜之敬,太皇太后谓朕曰: ‘天子之孝,莫大于丕承;

rén lún zhī yì mò dà yú sì xù

人伦之义,莫大于嗣续。

mù zōng ruì shèng wén huì xiào huáng dì yàn dài yǐ jiǔ xīng shuāng lǚ qiān mí gōng kuàng hé shí zhī lǐ wéi dì shēn rú lù zhī gǎn

穆宗睿圣文惠孝皇帝厌代已久, 星霜屡迁,祢宫旷合食之礼,惟帝深濡露之感。

xuān yì huáng tài hòu cháng qìng zhī jì dé guān hòu gōng sù biǎo shā lù zhī xiáng shí mào hé zhōu zhī fàn

宣懿皇太后,长庆之际,德冠后宫, 夙表沙麓之祥,实茂河洲之范。

xiān cháo ēn lǐ zhī hòu zhōng hú mò xié

先朝恩礼之厚,中壶莫偕。

kuàng dàn wǒ shèng jūn zuǎn chéng chāng yùn yǐ xié huá yú xiān dì fāng yán zuò yú hòu kūn

况诞我圣君,缵承昌运, 已协华于先帝,方延祚于后昆。

sī guǎng yí móu zhù hóng bó ài yuán cóng jiù diǎn yǐ wèi xiào sī

思广贻谋,庶弘博爱,爰从旧典,以慰孝思。

dāng yǐ xuān yì huáng tài hòu fù tài miào mù zōng ruì shèng wén huì xiào huáng dì zhī shì

当以宣懿皇太后祔太庙穆宗睿圣文惠孝皇帝之室。

lǜ shì yí xùn qí jìng chéng zhī

率是彝训,其敬承之。

zhèn qí fèng cí zhǐ zài shēn gǎn yàn

’朕祇奉慈旨, 载深感咽。

yi lìng xuān shì zhōng wài xián shǐ wén zhī

宜令宣示中外,咸使闻知。

huì chāng liù nián wǔ yuè lǐ yí shǐ zòu

会昌六年五月,礼仪使奏:

wǔ zōng zhāo sù huáng dì fù miào bìng hé tiāo qiān zhě

武宗昭肃皇帝祔庙,并合祧迁者。

fú yǐ zì jìng zōng wén zōng wǔ zōng xiōng dì xiāng jí yǐ lì sān cháo

伏以自敬宗、文宗、武宗兄弟相及,已历三朝。

zhāo mù zhī wèi yǔ chéng qián bù tóng

昭穆之位,与承前不同。

suǒ kě yí zhě qí shì yǒu sì yī zhě xiōng dì zhāo mù tóng wèi bù xiāng wèi hòu

所可疑者,其事有四:一者,兄弟昭穆同位,不相为后;

èr zhě yǐ tiāo zhī zhǔ fù rù jiù miào

二者,已祧之主,复入旧庙;

sān zhě miào shù yǒu xiàn wú hòu zhī zhǔ zé yi chū zhì bié miào

三者,庙数有限,无后之主,则宜出置别庙;

sì zhě xiōng dì jì bù xiāng wéi hòu zhāo wèi fù dào mù wèi zǐ dào zé zhāo mù tóng bān bù hé yì wèi

四者,兄弟既不相为后,昭为父道,穆为子道,则昭穆同班,不合异位。

jù chūn qiū wén gōng èr nián jī xī gōng

据《春秋》“文公二年,跻僖公”。

hé xiū yún jī shēng yě wèi xī shàng yě

何休云:跻,升也,谓西上也。

huì gōng yǔ zhuāng gōng dāng tóng nán miàn xī shàng yǐn huán yǔ mǐn xī dāng tóng běi miàn xī shàng

惠公与庄公当同南面西上,隐、桓与闵、僖当同北面西上。

kǒng yǐng dá yì yǐn cǐ yì shì jīng

”孔颖达亦引此义释经。

yòu hè xún yún yīn zhī pán gēng bù xù yáng jiǎ

又贺循云:“殷之盘庚,不序阳甲;

hàn zhī guāng wǔ shàng jì yuán dì

汉之光武,上继元帝。

jìn yuán dì jiǎn wén jiē yòng cǐ yì huǐ zhī gài yǐ zhāo mù wèi tóng bù kě jiān huǐ èr miào gù yě

”晋元帝、简文,皆用此义毁之,盖以昭穆位同,不可兼毁二庙故也。

shàng shū yuē qī dài zhī miào kě yǐ guān dé

《尚书》曰:“七代之庙,可以观德。

qiě yīn jiā xiōng dì xiāng jí yǒu zhì sì dì bù jí zǔ mí hé róng gèng yán qī dài yú lǐ wú yǐ

” 且殷家兄弟相及,有至四帝不及祖祢,何容更言七代,于理无矣。

èr zhě jīn yǐ xiōng dì xiāng jí tóng wèi yī dài jiáo qián zhī shī zé hé fù fù dài zōng shén zhǔ yú tài miào

二者,今已兄弟相及,同为一代,矫前之失,则合复祔代宗神主于太庙。

huò yí yǐ tiāo zhī zhǔ bù hé gèng rù tài miào zhě

或疑已祧之主,不合更入太庙者。

àn jìn dài yuán míng zhī shí yǐ qiān yù zhāng yǐng chuān yǐ jí jiǎn wén jí wèi nǎi yuán dì zhī zǐ gù fù yù zhāng yǐng chuān èr shén zhǔ yú miào

按晋代元、明之时,已迁豫章、颍川矣,及简文即位,乃元帝之子,故复豫章、颍川二神主于庙。

yòu guó cháo zhōng zōng yǐ fù tài miào zhì kāi yuán sì nián nǎi chū zhì bié miào zhì shí nián zhì jiǔ miào ér zhōng zōng shén zhǔ fù fù tài miào

又国朝中宗已祔太庙,至开元四年,乃出置别庙,至十年, 置九庙,而中宗神主复祔太庙。

zé yǐ qiān fù rù yì kě wú yí

则已迁复入,亦可无疑。

sān zhě miào yǒu dìng shù wú hòu zhī zhǔ chū zhì bié miào zhě

三者,庙有定数,无后之主,出置别庙者。

àn wèi jìn zhī chū duō tóng miào gài qǔ shàng gǔ qīng miào yī gōng zūn yuǎn shén zhī zhī yì

按魏、晋之初多同庙,盖取上古清庙一宫,尊远神祗之义。

zì hòu jìn wǔ suǒ lì zhī miào suī yún qī zhǔ ér shí liù dài gài jǐng wén tóng miào gù yě

自后晋武所立之庙,虽云七主,而实六代,盖景、文同庙故也。

yòu àn lǔ lì jiāng yuán wén wáng zhī miào bù jì zhāo mù yǐ zūn shàng gōng dé yě

又按鲁立姜嫄、文王之庙,不计昭穆,以尊尚功德也。

jìn yuán dì shàng jì wǔ dì ér huì huái mǐn sān dì shí hè xún děng zhū rú yì yǐ wéi bié lì miào qīn yuǎn yì shū dū yì qiān yì yú lǐ wú xián yě

晋元帝上继武帝,而惠、怀、愍三帝,时贺循等诸儒议,以为别立庙,亲远义疏,都邑迁异,于理无嫌也。

jīn yǐ wén zōng qì dài cái liù qī nián wǔ zōng fu ěr fù tǔ jù yí bié miào bù chǐ zǔ zōng zài yú yǒu sī fēi suǒ yi yì

今以文宗弃代才六七年, 武宗甫迩复土,遽移别庙,不齿祖宗,在于有司,非所宜议。

sì zhě tiān zhì miào zhī shì

四者,添置庙之室。

àn lǐ lùn jìn tài cháng hè xún yún miào yǐ róng zhǔ wéi xiàn wú jū cháng shù

按《礼论》,晋太常贺循云:“庙以容主为限,无拘常数。

gù jìn wǔ dì shí miào yǒu qī zhǔ liù dài

”故晋武帝时,庙有七主六代。

zhì yuán dì míng dì miào jiē shí shì

至元帝、明帝,庙皆十室。

jí chéng kāng mù sān dì jiē zhì shí yī shì

及成、康、穆三帝,皆至十一室。

zì hòu suī qiān gù fù xīn dà dǐ yǐ qī dài wéi zhǔn ér bù xiàn shì shù

自后虽迁故祔新,大抵以七代为准,而不限室数。

fú yǐ jiāng zuǒ dà rú tōng zé dǔ ào shì yǒu míng jù gù kě shī xíng

伏以江左大儒,通赜睹奥,事有明据,固可施行。

jīn ruò bù xíng shì yì gèng yǐ dié huǐ wèi zhì zé dāng shàng bù jí gāo zēng wèi jǐn zhī qīn xià yǒu rěn chén zǐ ēn yì zhī dào

今若不行是议,更以迭毁为制,则当上不及高曾未尽之亲,下有忍臣子恩义之道。

jīn bèi tǎo gǔ jīn cān jiào jīng shǐ shàng qǐng fù dài zōng shén zhǔ yú tài miào yǐ cún gāo zēng zhī qīn

今备讨古今,参校经史,上请复代宗神主于太庙,以存高曾之亲。

xià yǐ jìng zōng wén zōng wǔ zōng tóng wèi yī dài yú tài miào dōng jiān tiān zhì liǎng shì dìng wèi jiǔ dài shí yī shì zhī zhì yǐ quán chén zǐ ēn jìng zhī yì zhù xié dà shùn zhī yi de biàn lǐ zhī zhèng zhé gǔ jīn zhī fēn hù lì qún yí zhī biāo zhǐ

下以敬宗、 文宗、武宗同为一代,于太庙东间添置两室,定为九代十一室之制,以全臣子恩敬之义,庶协大顺之宜,得变礼之正,折古今之纷互,立群疑之杓指。

bǐ yīn xīn guǎng xiào yǒng zhú yú huáng míng

俾因心广孝, 永烛于皇明;

zhāo dé shì shén wú kuī yú shèng dài

昭德事神,无亏于圣代。

chì yuē zōng miào shì zhòng shí zī cān xiáng

敕曰:“宗庙事重,实资参详。

yi lìng shàng shū shěng liǎng shěng yù shǐ tái sì pǐn yǐ shàng guān dà lǐ qīng jīng zhào yǐn děng jí yì yǐ wén

宜令尚书省、两省、御史台四品以上官、大理卿、京兆尹等集议以闻。

shàng shū zuǒ chéng zhèng yá děng zòu yì yuē fu lǐ jīng chuí zé mò zhòng yú yán pèi bì cān sǔn yì zhī dào zé hé diǎn lǐ zhī wén

”尚书左丞郑涯等奏议曰:“夫礼经垂则,莫重于严配, 必参损益之道,则合典礼之文。

kuàng yǒu míng zhēng shì zī shé zhōng

况有明征,是资折衷。

fú zì jìng zōng wén zōng wǔ zōng sān cháo sì wèi jiē yǐ xiōng dì kǎo zhī qián dài lǐ yǒu xiǎn jù

伏自敬宗、文宗、武宗三朝嗣位,皆以兄弟,考之前代,理有显据。

jīn jǐn xiáng lǐ yuàn suǒ zòu bìng shàng jī gǔ wén páng zhí shǐ shì xié yú tōng biàn yǔn wèi dé yí

今谨详礼院所奏,并上稽古文,旁摭史氏, 协于通变,允谓得宜。

chén děng shāng yì qǐng yī lǐ guān suǒ yì

臣等商议,请依礼官所议。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

dà zhōng sān nián shí yī yuè zhì zhuī zūn xiàn zōng shùn zōng shì hào shì xià yǒu sī

大中三年十一月,制追尊宪宗、顺宗谥号,事下有司。

tài cháng bó shì li chóu zòu qǐng bié zào xiàn zōng shùn zōng shén zhǔ gǎi tí xīn shì

太常博士李稠奏请别造宪宗、顺宗神主,改题新谥。

shàng yí qí shì zhào dōu shěng jí yì

上疑其事,诏都省集议。

yòu sī láng zhōng yáng fā dōu guān yuán wài láng liú yàn mó děng zòu kǎo xún gù shì wú bié zào shén zhǔ gǎi tí zhī lì

右司郎中杨发、都官员外郎刘彦模等奏:“考寻故事,无别造神主改题之例。

shì zài yáng fā chuán

”事在《杨发传》。

shí zǎi chén zòu gǎi zào gǎi tí bìng wú suǒ jù zhuó qíng shùn lǐ tí zé wèi yi

时宰臣奏: “改造改题,并无所据,酌情顺理,题则为宜。

kuàng jīn shì zú zhī jiā tōng xíng cǐ lì suī zūn bēi yǒu yì ér qíng lǐ zé tóng

况今士族之家,通行此例,虽尊卑有异,而情理则同。

wàng jiù shén zhǔ gǎi tí zé wèi tōng yǔn

望就神主改题,则为通允。

yī zhī

”依之。

huáng cháo fàn cháng ān xī zōng bì dí yú chéng dū fǔ

黄巢犯长安,僖宗避狄于成都府。

zhōng hé yuán nián xià sì yuè yǒu sī qǐng xiǎng tài zǔ yǐ xià shí yī shì zhào gōng qīng yì qí yí

中和元年夏四月,有司请享太祖已下十一室, 诏公卿议其仪。

tài cháng qīng niú cóng yǔ rú zhě tóng yì qí shì

太常卿牛丛与儒者同议其事。

huò yuē wáng zhě xún shòu yǐ qiān miào zhǔ xíng

或曰:“王者巡狩,以迁庙主行。

rú wú qiān miào zhī zhǔ zé zhù fèng bì bó pí guī gào yú zǔ mí suì fèng yǐ chū zài yú zhāi chē měi shè diàn yān

如无迁庙之主,则祝奉币帛皮珪告于祖祢,遂奉以出,载于斋车,每舍奠焉。

jīn fēi xún shòu shì shī shǒu zōng miào

今非巡狩,是失守宗庙。

fu shī shǒu zōng miào zé dāng ba zōng miào zhī shì

夫失守宗庙,则当罢宗庙之事。

cóng yí zhī

”丛疑之。

jiāng zuò jiān wáng jiǎn tài zǐ bīn kè li kuāng yì yú bù yuán wài láng yuán hào jiàn yì tóng yì

将作监王俭、太子宾客李匡乂、虞部员外郎袁皓建议同异。

jí zuǒ chéng cuī hòu wèi tài cháng qīng suì yì lì xíng miào

及左丞崔厚为太常卿,遂议立行庙。

yǐ xuán zōng xìng shǔ shí dào gōng xuán yuán diàn zhī qián jià wò mù wèi shí yī shì

以玄宗幸蜀时道宫玄元殿之前,架幄幕为十一室。

yòu wú shén zhǔ tí shén bǎn wèi ér xíng shì

又无神主,题神版位而行事。

dá lǐ zhě fēi zhī yǐ wéi zhǐ zhī kě yě

达礼者非之,以为止之可也。

míng nián nǎi tè zào shén zhǔ yǐ fù xíng miào

明年,乃特造神主以祔行庙。

guāng qǐ yuán nián shí èr yuè èr shí wǔ rì xī zōng zài xìng bǎo jī

光启元年十二月二十五日,僖宗再幸宝鸡。

qí tài miào shí yī shì bìng tiāo miào bā shì jí xiào míng tài huáng tài hòu děng bié miào sān shì děng shén zhǔ yuán shì fǎ wù zōng zhèng sì guān shǔ fèng zhī suí jià hù xiàn wèi zéi suǒ jié shén zhǔ fǎ wù jiē yí shī

其太庙十一室并祧庙八室及孝明太皇太后等别庙三室等神主,缘室法物,宗正寺官属奉之随驾鄠县,为贼所劫,神主、 法物皆遗失。

sān nián èr yuè chē jià zì xìng yuán hái jīng yǐ gōng shì wèi bèi quán zhù fèng xiáng

三年二月,车驾自兴元还京,以宫室未备,权驻凤翔。

lǐ yuàn zòu huáng dì hái gōng xiān yè tài miào

礼院奏:皇帝还宫,先谒太庙。

jīn zōng miào fén huǐ shén zhǔ shī zhuì qǐng zhǔn lǐ lì xiū fèng zhě

今宗庙焚毁,神主失坠,请准礼例修奉者。

lǐ yuàn xiàn yì yuē àn chūn qiū xīn gōng zāi sān rì kū

礼院献议曰:“按 《春秋》:‘新宫灾,三日哭。

chuán yuē xīn gōng xuān gōng miào yě

’《传》曰:‘新宫,宣公庙也。

sān rì kū lǐ yě

三日哭,礼也。

àn guó shǐ kāi yuán wǔ nián zhēng yuè èr rì tài miào sì shì cuī huǐ shí shén zhǔ jiē cún yíng fèng yú tài jí diàn ān zhì xuán zōng sù fú bì zhèng diàn

’ 按《国史》,开元五年正月二日,太庙四室摧毁,时神主皆存,迎奉于太极殿安置, 玄宗素服避正殿。

bǎo yìng yuán nián sù zōng hái jīng shī yǐ zōng miào wèi zéi suǒ fén yú guāng shùn mén wài shè cì xiàng miào kū

宝应元年,肃宗还京师,以宗庙为贼所焚,于光顺门外设次,向庙哭。

lì jiǎn gù shì bú jiàn bǎi guān fèng wèi zhī yí

历检故事,不见百官奉慰之仪。

rán shàng jì sù fú bì diàn bǎi guān fèng wèi yì hé qíng lǐ

然上既素服避殿,百官奉慰,亦合情礼。

qiè xún gù shì bǐ fù cān xiáng kǒng xū zōng zhèng sì jù zōng miào fén huǐ jí shén zhǔ shī zhuì shì yóu zòu huáng dì sù fú bì diàn shòu wèi qì chuò cháo sān rì xià zhào wěi shào fǔ jiān zé rì yī lǐ xīn zào liè shèng shén zhǔ

窃循故事,比附参详,恐须宗正寺具宗庙焚毁及神主失坠事由奏,皇帝素服避殿,受慰讫,辍朝三日,下诏委少府监择日依礼新造列圣神主。

rú cǐ fāng shì hé yí

如此方似合宜。

fú yuán cǎi lì xū shí yī yuè jiàn kǒng chí wǎn

伏缘采栗须十一月,渐恐迟晚。

xiū fèng shǐ zǎi xiàng zhèng yán chāng jù yì zhōng shū mén xià zòu yuē fú yǐ qián nián dōng zài yǒu zhèn jīng é rán xún sì zhǔ sī zōng zhù pò yǐ cāng huáng

”修奉使宰相郑延昌具议,中书门下奏曰:“伏以前年冬再有震惊,俄然巡寺,主司宗祝,迫以苍黄。

fú yuán yí bì fèng xiáng wèi gǎn chén zòu

伏缘移跸凤翔,未敢陈奏。

jīn zé jiāng huí luán lù jiē jǔ diǎn zhāng qīng miào zài yíng xiào sī xián bèi

今则将回銮辂,皆举典章,清庙再营,孝思咸备。

fú qǐng xiáng chì mìng suǒ sī cān xiáng diǎn lǐ xiū fèng

伏请降敕,命所司参详典礼修奉。

chì yuē zhèn yǐ liáng dé zhī sì bǎo tú bù néng shàng chéng tiān xiū xià zhèng rén jì bīng gé jìng xìng yú yǔ xiàn chē yú zài yuè yú fān yuán zōng miào zhèn jīng zhēng cháng fèi quē

”敕曰: “朕以凉德,祗嗣宝图,不能上承天休,下正人纪,兵革竞兴于宇县,车舆再越于籓垣,宗庙震惊,烝尝废阙。

jìng xiū diǎn lǐ bèi qiē āi cuī

敬修典礼,倍切哀摧。

yi fù suǒ sī

宜付所司。

yòu xiū fèng tài miào shǐ zǎi xiāng zhèng yán chāng zòu tài miào dà diàn shí yī shì èr shí sān jiān shí yī jià gōng jì zhì dà jì liào zhī fèi bù shǎo

”又修奉太庙使宰相郑延昌奏:“太庙大殿十一室、二十三间、十一架,功绩至大,计料支费不少。

jiān zōng miào zhì dù yǒu shù nán wéi sǔn yì

兼宗庙制度有数,难为损益。

jīn bù shěn yī yuán liào xiū fèng wéi fù gèng yǒu shāng liàng

今不审依元料修奉,为复更有商量?

qǐng xià lǐ guān xiáng yì

请下礼官详议。

tài cháng bó shì yīn yíng sūn zòu yì yán rú yī yuán liào nán yǐ sù chéng kuàng bì cáng fāng xū xū zī biàn lǐ

” 太常博士殷盈孙奏议言:“如依元料,难以速成,况币藏方虚,须资变礼。

qiè yǐ zhì dé èr nián yǐ xīn xiū tài miào wèi chéng qí xīn zào shén zhǔ quán yú cháng ān diàn ān zhì biàn xíng xiǎng gào zhī lǐ rú tóng zōng miào zhī yí yǐ sì miào chéng fāng wèi qiān fù

窃以至德二年,以新修太庙未成,其新造神主,权于长安殿安置,便行飨告之礼,如同宗庙之仪,以俟庙成,方为迁祔。

jīn jīng chéng chú chōng dà nèi jí zhèng yá wài bié wú diàn yǔ

今京城除充大内及正衙外,别无殿宇。

fú wén xiān yǒu zhào zhǐ yù yǐ shào fǔ jiān dà quán chōng tài miào

伏闻先有诏旨,欲以少府监大权充太庙。

qí wǔ jiān fú yuán shí yī shì yú wǔ jiān zhī zhōng chén shè ài xiá qǐng gèng jiē xù xiū jiàn chéng shí yī jiān yǐ bèi shí yī shì jiàn xiǎng zhī suǒ

其五间,伏缘十一室于五间之中陈设隘狭,请更接续修建,成十一间,以备十一室荐飨之所。

qí sān tài hòu miào jí yú shào fǔ jiān qǔ xī nán wū sān jiān yǐ bèi sān shì gào xiǎng suǒ

其三太后庙,即于少府监取西南屋三间,以备三室告飨所。

chì zhǐ cóng zhī

”敕旨从之。

dà shùn yuán nián jiāng xíng dì jì yǒu sī qǐng yǐ sān tài hòu shén zhǔ fù xiǎng yú tài miào

大顺元年,将行禘祭,有司请以三太后神主祔飨于太庙。

sān tài hòu zhě xiào míng tài huáng tài hòu zhèng shì xuān zōng zhī mǔ yě

三太后者,孝明太皇太后郑氏,宣宗之母也;

gōng xī huáng tài hòu wáng shì jìng zōng zhī mǔ yě

恭僖皇太后王氏,敬宗之母也;

zhēn xiàn huáng tài hòu xiāo shì wén zōng zhī mǔ yě

贞献皇太后萧氏,文宗之母也。

sān hòu zhī bēng jiē zuò shén zhǔ yǒu gù bù dàng rù tài miào

三后之崩,皆作神主,有故不当入太庙。

dāng shí lǐ guān jiàn yì bìng zhì bié miào měi nián wǔ xiǎng jí sān nián yī xiá wǔ nián yī dì jiē yú běn miào xíng shì wú fèng shén zhǔ rù tài miào zhī wén

当时礼官建议并置别庙,每年五享, 及三年一祫,五年一禘,皆于本庙行事,无奉神主入太庙之文。

zhì shì luàn lí zhī hòu jiù zhāng sàn shī lǐ yuàn píng qǔ tái lǐ yù yǐ sān tài hòu fù xiǎng tài miào

至是乱离之后,旧章散失,礼院凭《曲台礼》,欲以三太后祔享太庙。

bó shì yīn yíng sūn xiàn yì fēi zhī yuē

博士殷盈孙献议非之,曰:

chén jǐn àn sān tài hòu xiàn zōng mù zōng zhī hòu yě

臣谨按三太后,宪宗、穆宗之后也。

èr dì yǐ fù tài miào sān hòu suǒ yǐ lì bié miào zhě bù kě rù tài miào gù yě

二帝已祔太庙,三后所以立别庙者,不可入太庙故也。

yǔ dì zài wèi huáng hòu bié miào bù tóng

与帝在位,皇后别庙不同。

jīn yǒu sī wù yòng wáng yàn wēi qǔ tái lǐ dì bié miào tài hòu yú tài miào guāi lì zhī shén

今有司悮用王彦威《曲台礼》,禘别庙太后于太庙,乖戾之甚。

chén qiè jiū shì tǐ yǒu wǔ bù kě

臣窃究事体,有五不可。

qǔ tái lǐ yún bié miào huáng hòu dì xiá yú tài miào fù yú zǔ gū zhī xià

《曲台礼》云:“别庙皇后,禘祫于太庙,祔于祖姑之下。

cǐ nǎi huáng hòu xiān bēng yǐ zào shén zhǔ fu zài dì wèi rú zhāo chéng sù míng yuán xiàn zhāo dé zhī bǐ

”此乃皇后先崩, 已造神主,夫在帝位,如昭成、肃明、元献、昭德之比。

zhāo chéng sù míng zhī bēng yě ruì zōng zài wèi

昭成、肃明之崩也,睿宗在位。

yuán xiàn zhī bēng yě xuán zōng zài wèi

元献之崩也,玄宗在位。

zhāo dé zhī bēng yě sù zōng zài wèi

昭德之崩也,肃宗在位。

sì hòu yú tài miào wèi yǒu běn shì gù chuàng bié miào dāng wèi tài miào hé shí zhī zhǔ gù dì xiá nǎi fèng yǐ rù xiǎng

四后于太庙未有本室,故创别庙,当为太庙合食之主,故禘祫乃奉以入飨。

qí shén zhǔ dàn tí yún mǒu shì huáng hòu míng qí hòu tài miào yǒu běn shì jí dāng qiān fù dì fāng zài wèi gù huáng hòu zàn lì bié miào ěr

其神主但题云“某谥皇后”,明其后太庙有本室,即当迁祔,帝方在位,故皇后暂立别庙耳。

běn shì tài miào hé shí zhī zǔ gù dì xiá nǎi shēng tài miào wèi yǒu wèi gù fù zǔ gū zhī xià

本是太庙合食之祖, 故禘祫乃升,太庙未有位,故祔祖姑之下。

jīn gōng xī zhēn xiàn èr tài hòu jiē mù zōng zhī hòu

今恭僖、贞献二太后,皆穆宗之后。

gōng xī huì chāng sì nián zào shén zhǔ hé fù mù zōng miào shì

恭僖,会昌四年造神主,合祔穆宗庙室。

shí mù zōng miào yǐ fù wǔ zōng mǔ xuān yì huáng hòu shén zhǔ gù wèi gōng xī bié lì miào qí shén zhǔ zhí tí yún huáng tài hòu míng qí zhōng ān bié miào bù rù tài miào gù yě

时穆宗庙已祔武宗母宣懿皇后神主,故为恭僖别立庙,其神主直题云皇太后,明其终安别庙,不入太庙故也。

zhēn xiàn tài hòu dà zhōng yuán nián zuò shén zhǔ lì bié miào qí shén zhǔ yì tí wèi tài hòu bìng yǔ gōng xī yì tóng

贞献太后,大中元年作神主,立别庙,其神主亦题为太后,并与恭僖义同。

xiào míng xián tōng wǔ nián zuò shén zhǔ hé fù xiàn zōng miào shì

孝明,咸通五年作神主, 合祔宪宗庙室。

xiàn zōng miào yǐ fù mù zōng zhī mǔ yì ān huáng hòu gù xiào míng yì bié lì miào shì yì zōng zǔ mǔ gù tí qí zhǔ wèi tài huáng tài hòu

宪宗庙已祔穆宗之母懿安皇后,故孝明亦别立庙,是懿宗祖母,故题其主为太皇太后。

yǔ gōng xī zhēn xiàn yì tóng dì zài wèi hòu xiān zuò shén zhǔ zhī lì

与恭僖、贞献亦同,帝在位,后先作神主之例。

jīn yǐ bié miào tài hòu shén zhǔ dì jì shēng xiǎng tài miào yī bù kě yě

今以别庙太后神主,禘祭升享太庙,一不可也。

qǔ tái lǐ bié miào huáng hòu dì xiá yú tài miào yí zhù yún nèi cháng shì fèng bié miào huáng hòu shén zhǔ rù zhì yú miào tíng chì huáng rù wèi

《曲台礼别庙皇后禘祫于太庙仪注》云:“内常侍奉别庙皇后神主,入置于庙庭,赤黄褥位。

zòu yún mǒu shì huáng hòu dì xiá fù xiǎng tài miào rán hòu yǐ shén zhǔ shēng

奏云‘某谥皇后禘祫祔享太庙’,然后以神主升。

jīn jí xū zòu yún mǒu shì tài huáng tài hòu

”今即须奏云“某谥太皇太后”。

qiě tài miào zhōng huáng hòu shén zhǔ èr shí yī shì jīn hū yǐ tài huáng tài hòu rù liè yú zhāo mù èr bù kě yě

且太庙中皇后神主二十一室,今忽以太皇太后入列于昭穆,二不可也。

ruò dàn yún mǒu shì huáng hòu zé yǔ suǒ tí dōu yì shén hé yī píng

若但云“某谥皇后”,则与所题都异,神何依凭?

cǐ sān bù kě yě

此三不可也。

gǔ jīn lǐ yào yún jiù diǎn zhōu lì jiāng yuán bié miào sì shí jì jiàn jí dì xiá yú qī miào jiē jì

《古今礼要》云:“旧典,周立姜嫄别庙,四时祭荐,及禘祫于七庙,皆祭。

wéi bù rù tài zǔ miào wéi bié pèi

惟不入太祖庙为别配。

wèi wén sī zhēn hòu míng dì mǔ miào jí qǐn yī jiāng yuán zhī miào sì shí jí dì jiē yǔ zhū miào tóng

魏文思甄后,明帝母,庙及寝依姜嫄之庙,四时及禘皆与诸庙同。

cǐ jiù lǐ míng wén dé yǐ wèi zhèng

”此旧礼明文,得以为证。

jīn yǐ bié miào tài hòu dì xiá yú tài miào sì bù kě yě

今以别庙太后禘祫于太庙,四不可也。

suǒ yǐ zhì bié miào tài hòu yǐ xiào míng bù kě yǔ yì ān bìng fù xiàn zōng zhī shì jīn dì xiǎng nǎi chù yì ān yú jiù gū zhī shàng cǐ wǔ bù kě yě

所以置别庙太后,以孝明不可与懿安并祔宪宗之室,今禘享乃处懿安于舅姑之上,此五不可也。

qiě xiá hé jì yě

且祫,合祭也。

hé yóu bù rù tài zǔ zhī miào ér kuàng yú dì hu

合犹不入太祖之庙,而况于禘乎?

qiè yǐ wéi bìng jiē dì yú bié miào wèi yi

窃以为并皆禘于别庙为宜。

qiě gōng xī zhēn xiàn èr miào bǐ zài zhū yáng fang dì xiá fù tài miào jiē xū bèi fǎ jià diǎn lǐ shén zhòng yí wèi zhì duō

且恭僖、贞献二庙,比在朱阳坊,禘、祫赴太庙,皆须备法驾,典礼甚重,仪卫至多。

xián tōng zhī shí lèi yù dà xiǎng ěr mù xiāng jiē suì dài wèi yáo rén jiē jiàn wén shì kě xún fǎng fēi gǎn yǐ yì duàn yě

咸通之时,累遇大飨,耳目相接,岁代未遥,人皆见闻,事可询访,非敢以臆断也。

huò yuē yǐ sān miào gù dì jiā yú bié miào huò kě yǐ ér jiāng lái yǒu kě yí yān

或曰:“以三庙故禘、袷于别庙,或可矣,而将来有可疑焉。

jǐn àn ruì zōng qīn jǐn yǐ tiāo jīn zhāo chéng sù míng èr hòu tóng zài jiā shì rú huò hòu dài xiàn zōng mù zōng qīn jǐn ér tiāo sān tài hòu shén zhǔ qí de bù rù jiā shì hu

谨案睿宗亲尽已祧,今昭成、肃明二后同在夹室,如或后代宪宗、穆宗亲尽而祧,三太后神主其得不入夹室乎?

ruò yù dì jiā zé rú zhī hé

若遇禘、袷,则如之何?

duì yuē cǐ yòu dà wù yě

对曰:此又大误也。

sān tài hòu miào ruò qīn jǐn hé tiāo dàn dāng bì ér bù xiǎng ān dé chǔ yú jiā shì

三太后庙若亲尽合祧, 但当閟而不享,安得处于夹室。

dì xiá zé jiù bié miào xíng zhī lì dài yǐ lái hé cháng yǒu bié miào shén zhǔ fù rù tài miào jiā shì hu

禘、祫则就别庙行之,历代已来,何尝有别庙神主复入太庙夹室乎?

dì jiā lǐ zhī dà zhě wú yi cuò shī

禘、袷,礼之大者,无宜错失。

zǎi xiàng kǒng wěi yuē bó shì zhī yán shì yě

宰相孔纬曰:“博士之言是也。

zuó lǐ yuàn suǒ zòu yí zhù jīn yǐ chì xià dà jì rì pò bù kě jù gǎi qiě yī xíng zhī

昨礼院所奏仪注,今已敕下,大祭日迫,不可遽改,且依行之。

yú shì suì yǐ sān tài hòu fù xiá tài miào

”于是遂以三太后祔祫太庙。

dá lǐ zhě jī qí dà miù zhì jīn wèi zhèng

达礼者讥其大谬,至今未正。

huì chāng liù nián shí yī yuè

会昌六年十一月,

tài cháng bó shì rèn chóu shàng yán qù yuè shí qī rì

太常博士任畴上言:“去月十七日,

xiǎng dé míng xìng shèng miào

飨德明、兴圣庙,

de miào zhí hou lùn zhuàng

得庙直候论状,

chēng yì zǔ shì zài xiàn zǔ shì zhī shàng

称懿祖室在献祖室之上,

dāng shí suī yǐ wéi rán

当时虽以为然,

biàn yī xíng shì

便依行事,

yóu dié bào jiān chá shǐ jí zōng zhèng sì

犹牒报监察使及宗正寺,

qǐng guò shì xiáng kuī yù dié

请过示详窥玉牒,

rú yǒu bù tóng

如有不同,

jí xiāng zhī wén zòu

即相知闻奏。

ěr hòu fú jiǎn gāo zǔ shén yáo huáng dì běn jì fú shěn xiàn zǔ wèi yì zǔ zhī zhāo yì zǔ wèi xiàn zǔ zhī mù zhāo mù zhī wèi tiān dì jí shū

尔后伏检《高祖神尧皇帝本纪》, 伏审献祖为懿祖之昭,懿祖为献祖之穆,昭穆之位,天地极殊。

jīn miào shì duó lún bù jí chén zòu rán shàng wèi gǒu qiě zuì bù róng zhū

今庙室夺伦,不即陈奏,然尚为苟且,罪不容诛。

réng chì xiū zhuàn zhū chóu jiǎn tǎo wáng hào yán jīng xiáng fù de bào chēng tiān bǎo èr nián zhì zhuī zūn jiù yáo wèi dé míng huáng dì liáng wǔ zhāo wáng wèi xìng shèng huáng dì

仍敕修撰朱俦、检讨王皞研精详复,得报称:‘天宝二年,制追尊咎繇为德明皇帝,凉武昭王为兴圣皇帝。

shí zài lì miào

十载,立庙。

zhì zhēn yuán shí jiǔ nián zhì cóng jǐ shì zhōng chén jīng yòu pú yè yáo nán zhòng děng yī bǎi wǔ shí rén zhī yì yǐ wéi dì jiā shì zǔ zōng yǐ xù zhī jì fán yǒu guó zhě bì zūn tài zǔ

至贞元十九年,制从给事中陈京、右仆射姚南仲等一百五十人之议,以为禘、袷是祖宗以序之祭,凡有国者必尊太祖。

jīn guó jiā yǐ jǐng huáng dì wèi tài zǔ tài zǔ zhī shàng shī yú dì jiā bù kě wèi wèi

今国家以景皇帝为太祖,太祖之上,施于禘、袷,不可为位。

qǐng àn dé míng xìng shèng miào gòng chéng sì shì fù qiān xiàn yì èr zǔ

请按德明、兴圣庙共成四室,祔迁献、懿二祖。

jǐn xún chóu děng suǒ bào jí dāng shí biǎo zòu bìng xiàn jū yì shàng

’谨寻俦等所报,即当时表奏, 并献居懿上。

fú yǐ guó zhī dà shì zōng miào wèi xiān dì xiá zhī lǐ bù dàng shī xù

伏以国之大事,宗庙为先,禘、祫之礼,不当失序。

sì shí yú zài lǐ nán xún jí

四十余载,理难寻诘。

fú qí shèng jiàn jí chuí zhào chì jù lǐ qiān zhèng

伏祈圣鉴,即垂诏敕,具礼迁正。

qí yuè chóu yòu zòu yuē fú wén jīn yuè shí sān rì chì yǐ chén suǒ zòu xiàn yì zǔ èr shì dào zhì shì yi lìng lǐ guān jí yì wén zòu zhě

”其月,畴又奏曰:“伏闻今月十三日敕, 以臣所奏献、懿祖二室倒置事,宜令礼官集议闻奏者。

chén qù yuè shí qī rì yuán yù tài miào xiá xiǎng tài zǔ jǐng huáng dì yǐ xià qún zhǔ zhǔn zhēn yuán shí jiǔ nián suǒ fù xiàn yì zǔ yú dé míng miào gòng wèi sì shì

臣去月十七日,缘遇太庙祫飨太祖景皇帝已下群主,准贞元十九年所祔献、懿祖于德明庙,共为四室。

zhǔn yuán chì gè yú běn shì xíng xiǎng lǐ

准元敕, 各于本室行享礼。

shěn zhī xiàn zǔ hé jū yì zǔ zhī shàng zhāo mù fāng zhèng

审知献祖合居懿祖之上,昭穆方正。

qí shí qīn jiàn xiàn zǔ zhī shì dào jū yì zǔ zhī xià

其时亲见献祖之室,倒居懿祖之下。

yú hòu biàn xiào tú jí shí jiàn chà shū suì gǎn wén zòu

于后遍校图籍,实见差殊,遂敢闻奏。

jīn fèng chì yi lìng lǐ guān jí yì wén zòu zhě

今奉敕宜令礼官集议闻奏者。

chén de fèng lǐ láng li gāng tài zhù liǔ zhòng nián xié lǜ láng zhū gě tián li tóng jiǎn tǎo guān wáng hào xiū zhuàn zhū chóu bó shì mǐn qìng zhī děng qī rén fú chēng jǐn àn gāo zǔ shén yáo huáng dì běn jì jí huáng shì tú pǔ

臣得奉礼郎李冈、太祝柳仲年、协律郎诸葛畋李潼、检讨官王皞、修撰朱俦、博士闵庆之等七人伏称:‘谨按《高祖神尧皇帝本纪》及皇室图谱,

bìng wǔ dé zhēn guàn yǒng huī kāi yuán yǐ lái zhū lǐ zhe zài jiǎ lìng zhě

并武德、贞观、永徽、 开元已来诸礼著在甲令者,

bìng yún xiàn zǔ xuān huáng dì shì shén yáo zhī gāo zǔ

并云献祖宣皇帝是神尧之高祖,

yì zǔ guāng huáng dì shì shén yáo huáng dì zhī zēng zǔ

懿祖光皇帝是神尧皇帝之曾祖,

yǐ gāo zēng biàn zhī

以高曾辨之,

zé xiàn zǔ shì yì zǔ zhī fù

则献祖是懿祖之父,

yì zǔ shì xiàn zǔ zhī zǐ

懿祖是献祖之子。

jí bó shì rèn chóu suǒ zòu dào sì bù xū

即博士任畴所奏倒祀不虚。

chén děng fú qǐ jí chuí zhào chì jù lǐ qiān zhèng

臣等伏乞即垂诏敕,具礼迁正。

qí shì suì xíng

其事遂行。

xī zōng zì xìng yuán hái jīng xià sì yuè jiāng xíng dì jì yǒu sī yǐn jiù yí dì dé míng xìng shèng èr miào jí yì zǔ xiàn zǔ shén zhǔ fù xìng shèng dé míng miào tōng wèi sì shì

僖宗自兴元还京,夏四月,将行禘祭,有司引旧仪:“禘德明、兴圣二庙,及懿祖、献祖神主祔兴圣、德明庙,通为四室。

huáng cháo zhī luàn miào yǐ fén huǐ jí shì jiāng dì bǐ yì qí yí

”黄巢之乱,庙已焚毁,及是将禘, 俾议其仪。

bó shì yīn yíng sūn yì yuē chén yǐ dé míng děng sì miào gōng fēi chuàng yè yì zhǐ zhuī fēng qiě yú jīn huáng dì nián dài jí yáo zhāo mù shén yuǎn

博士殷盈孙议曰:“臣以德明等四庙,功非创业,义止追封,且于今皇帝年代极遥,昭穆甚远。

kě yī jìn wéi hóng wū huǐ nǎi yǐ zhī lì yīn ér fèi zhī

可依晋韦泓‘屋毁乃已’之例,因而废之。

chì xià bǎi liáo dōu shěng huì yì lǐ bù yuán wài xuē zhāo wěi zòu yì yuē

”敕下百僚都省会议,礼部员外薛昭纬奏议曰:

fú yǐ lǐ guì cóng yí guò yóu bù jí sì yǒu cháng diǎn lǐ dāng jù jīng

伏以礼贵从宜,过犹不及,祀有常典,理当据经。

jǐn àn dé míng zhuī zūn shí wèi xiá yuǎn zhēng zhū lì dài mò yǒu qí lún

谨按德明追尊,实为遐远, 征诸历代,莫有其伦。

zì gǔ diǎn lǐ gāi xiáng wú yú zhōu shì

自古典礼该详,无逾周室。

hòu jì shí shǐ fēng zhī zǔ wén wáng nǎi jiàn jí zhī jūn qiě bù wén hòu jì zhī qián bié yì lì miào

后稷实始封之祖,文王乃建极之君,且不闻后稷之前,别议立庙。

yǐ zhì èr hàn zé kě míng zhēng liú lèi liáng wèi zé jìn yǒu xiāo cáo jī bǐ jiǎn shū bìng wú zhuī hào

以至二汉则可明征刘累,梁、魏则近有萧、曹, 稽彼简书,并无追号。

dài yú xìng shèng shì fēi yǒu jù

迨于兴圣,事非有据。

gài yǐ shǐ wáng yú liáng suì liè wéi zǔ

盖以始王于凉,遂列为祖。

lèi cháng shā yú hòu hàn zhī dài děng chu yuán yú sòng gāo zhī cháo xī wú zūn lǐ zhī míng zú wèi xiàn zhāng zhī yàn

类长沙于后汉之代,等楚元于宋高之朝,悉无尊礼之名,足为宪章之验。

zhòng yǐ xiàn zǔ yì zǔ jiē fēi zōng yǒu dé ér zǔ yǒu gōng qīn jǐn yi tiāo lǐ dāng huǐ yì xíng yú èr miào yì chū yī shí

重以献祖、懿祖, 皆非宗有德而祖有功,亲尽宜祧,理当毁瘗,行于二庙,亦出一时。

qiě wǔ dé zhī chū yì zōng miào zhī shì shén yáo tīng zhī tài zōng cān zhī shuò xué tōng rú sēn rán zài liè ér bù yì lì gāo yáo liáng wǔ zhāo zhī miào gài zhī qí fēi suǒ yi lì yě

且武德之初, 议宗庙之事,神尧听之,太宗参之,硕学通儒,森然在列,而不议立皋陶、凉武昭之庙,盖知其非所宜立也。

zūn tài zǔ dài zǔ wèi dì ér yǐ xiàn zǔ wèi xuān jiǎn gōng yì zǔ wèi yì wáng zú bù jiā dì hào zhě wèi qí qīn jǐn zé huǐ míng yǐ

尊太祖、代祖为帝,而以献祖为宣简公,懿祖为懿王, 卒不加帝号者,谓其亲尽则毁明矣。

chūn qiū zuǒ shì zhuàn kǒng zǐ zài chén wén lǔ miào zāi

《春秋左氏传》:孔子在陈,闻鲁庙灾。

yuē qí huán xī hu

曰: ‘其桓僖乎?

yǐ ér guǒ rán

’后来果然如此。

gài yǐ qīn jǐn bù huǐ yi zhì tiān zāi jiǒng rán zhī zhēng bù kě hū yě

”盖以亲尽不毁,宜致天灾,炯然之征,不可忽也。

jù tài cháng lǐ yuàn zhuàng suǒ yǐn zhì dé èr nián kè fù hòu bù zuò hóng nóng fǔ jūn miào shén zhǔ jí jìn wéi hóng wū xiǔ nǎi yǐ zhī yì pō wéi míng jù shēn xié lǐ jīng

据太常礼院状所引至德二年克复后不作弘农府君庙神主,及晋韦泓“屋朽乃已”之议, 颇为明据,深协礼经。

qí xìng shèng děng sì shì qǐng yī lǐ yuàn zhī yì

其兴圣等四室,请依礼院之议。

fèng chì jìng yī diǎn lǐ fù suǒ sī

奉敕敬依典礼,付所司。

kāi yuán èr shí èr nián zhēng yuè zhì yǐ biān dòu zhī jiàn huò wèi néng bèi wù yi lìng lǐ guān xué shì xiáng yì jù zòu

开元二十二年正月,制以笾、豆之荐,或未能备物,宜令礼官学士详议具奏。

tài cháng qīng wéi tāo qǐng zōng miào zhī diàn měi shì biān dòu gè jiā shí èr

太常卿韦縚请“宗庙之奠,每室笾、豆各加十二。

yòu jīn zhī zhuó xiàn jiǔ jué zhì dù quán xiǎo jǐn wú yī hé zhí chí shén nán qǐng shāo lìng guǎng dà

又今之酌献酒爵,制度全小,仅无一合,执持甚难,请稍令广大。

qí jiāo sì diàn xiàn yì zhǔn cǐ

其郊祀奠献,亦准此。

réng wàng fù shàng shū shěng jí zhòng guān xiáng yì wu cóng shé zhōng

仍望付尚书省集众官详议, 务从折衷。

yú shì bīng bù shì láng zhāng jūn jí zhí fāng láng zhōng wéi shù děng jiàn yì yuē

”于是兵部侍郎张均及职方郎中韦述等建议曰:

jǐn àn lǐ jì tǒng yuē fán tiān zhī suǒ shēng de zhī suǒ cháng gǒu kě jiàn zhě mò bù xián zài

谨按《礼祭统》曰:“凡天之所生,地之所长,苟可荐者,莫不咸在。

shuǐ cǎo lù hǎi sān shēng bā guǐ kūn chóng zhī yì cǎo mù zhī shí yīn yáng zhī wù jiē bèi jiàn yǐ

水草陆海,三牲八簋,昆虫之异,草木之实,阴阳之物,皆备荐矣。

shèng rén zhī xiào zǐ zhī qíng shēn ér wù lèi zhī wú xiàn gù wèi zhī jié zhì shǐ jì yǒu cháng lǐ wù yǒu qí pǐn qì yǒu qí shù

”圣人知孝子之情深, 而物类之无限,故为之节制,使祭有常礼,物有其品,器有其数。

shàng zì tiān zǐ xià zhì gōng qīng guì jiàn chà jiàng wú xiāng yú yuè bǎi dài cháng xíng wú yì zhī dào yě

上自天子,下至公卿,贵贱差降,无相逾越,百代常行无易之道也。

yòu àn zhōu lǐ shàn fū zhǎng wáng zhī shí yǐn shàn xiū shí yòng liù gǔ shàn yòng liù shēng yǐn yòng liù qīng xiū yòng bǎi yǒu èr shí pǐn zhēn yòng bā wù jiàng yòng bǎi yǒu èr shí wèng zé yǔ jì sì zhī wù fēng shěng běn shū

又按《周礼膳夫》,“掌王之食饮膳羞:食用六谷,膳用六牲,饮用六清,羞用百有二十品,珍用八物,酱用百有二十瓮”,则与祭祀之物,丰省本殊。

zuǒ zhuàn yuē xiǎng yǐ xùn gōng jiǎn yàn yǐ shì cí huì gōng jiǎn yǐ xíng lǐ cí huì yǐ bù zhèng

《左传》曰:’享以训恭俭,宴以示慈惠, 恭俭以行礼,慈惠以布政。

yòu yuē xiǎng yǒu tǐ jiàn yàn yǒu shé zǔ

”又曰:“享有体荐,宴有折俎。

dù yù yuē xiǎng yǒu tǐ jiàn jué yíng ér bù yǐn dòu gàn ér bù shí yàn zé xiāng yǔ shí zhī

杜预曰:“享有体荐, 爵盈而不饮,豆干而不食,宴则相与食之。

xiǎng zhī yǔ yàn yóu qiě yì wén jì diàn suǒ chén gù bù tóng yǐ

”享之与宴,犹且异文,祭奠所陈,固不同矣。

yòu àn zhōu lǐ biān rén dòu rén gè zhǎng sì biān sì dòu zhī shí gòng jì sì yǔ bīn kè suǒ yòng gè shū

又按《周礼》,笾人、豆人,各掌四笾、四豆之实,供祭祀与宾客,所用各殊。

jù cǐ shù wén jì diàn bù tóng cháng shí qí lái jiǔ yǐ

据此数文,祭奠不同常时,其来久矣。

qiě rén zhī shì hào běn wú píng zhǔn yàn sī zhī zhuàn yǔ shí qiān yí

且人之嗜好,本无凭准,宴私之馔,与时迁移。

gù shèng rén yī qiè tóng guī yú gǔ nán píng shēng suǒ shì fēi lǐ yì bù jiàn yě

故圣人一切同归于古,难平生所嗜,非礼亦不荐也;

píng shēng suǒ è shì lǐ jí bù qù yě

平生所恶,是礼即不去也。

chu yǔ yuē qū dào shì jì yǒu jí zhào zōng lǎo ér shǔ yuē jì wǒ bì yǐ jì

《楚语》曰:“屈到嗜芰,有疾, 召宗老而属曰:‘祭我必以芰。

jí zú zōng lǎo jiāng jiàn jì qū jiàn mìng qù zhī yuē jì diǎn yǒu zhī guó jūn yǒu niú xiǎng dài fū yǒu yáng kuì shì yǒu tún quǎn zhī diàn shù rén yǒu yú zhì zhī jiàn biān dòu fǔ hǎi zé shàng xià ān zhī

’及卒,宗老将荐芰,屈建命去之,曰:‘祭典有之,国君有牛享,大夫有羊馈,士有豚犬之奠,庶人有鱼炙之荐,笾豆脯醢,则上下安之。

bù xiū zhēn yì bù chén shù chǐ bù yǐ sī yù gàn guó zhī diǎn suì bù yòng

不羞珍异,不陈庶侈,不以私欲干国之典’遂不用。

cǐ zé lǐ wài zhī shí qián xián bù gǎn jiàn yě

”此则礼外之食,前贤不敢荐也。

jīn yù qǔ gān zhǐ zhī wù féi nóng zhī wèi suí suǒ yǒu zhě jiē chōng jì yòng gǒu yú jiù zhì qí hé xiàn yān

今欲取甘旨之物,肥浓之味,随所有者皆充祭用,苟逾旧制,其何限焉。

suī biān dòu yǒu jiā qǐ néng bèi yě

虽笾豆有加,岂能备也?

chuán yuē dà gēng bù zhì zī shí bù záo zhāo qí jiǎn yě

《传》曰:“大羹不致,粢食不凿,昭其俭也。

shū yuē shǔ jì fēi xīn míng dé wéi xīn

”《书》曰:“黍稷非馨,明德惟馨。

shì shén zài yú qián chéng bù qiú yàn yù

”事神在于虔诚,不求厌饫。

sān nián yī dì bù yù dú yě

三年一禘,不欲黩也。

sān xiàn ér zhōng lǐ yǒu chéng yě

三献而终,礼有成也。

fēng yǒu cǎi píng cǎi fán yā yǒu xíng wěi jiǒng zhuó shǒu yǐ zhōng xìn shén qí shě zhū

《风》有《采苹》、《采蘩》,《雅》有《行苇》《泂酌》,守以忠信,神其舍诸!

ruò yǐ jīn zhī zhēn zhuàn píng shēng suǒ xí qiú shén wú fāng hé bì shī gǔ

若以今之珍馔,平生所习,求神无方,何必师古。

fǔ guǐ kě qù ér pán yú bēi àn dāng zài yù yǐ

簠簋可去,而盘盂杯案当在御矣。

sháo hù kě xi ér kōng hóu dí shēng dāng zài zòu yǐ

《韶》《頀》可息,而箜篌笛笙当在奏矣。

fán sī zhī liú jiē fēi zhèng wù huò xìng yú jìn dài huò chū yú fán yí ěr mù zhī yú běn wú zé xiàng yòng zhī zōng miào hòu sì hé guān

凡斯之流,皆非正物,或兴于近代,或出于蕃夷,耳目之娱,本无则象,用之宗庙,后嗣何观?

yù wèi yǒng shì kǒng wèi kě yě

欲为永式,恐未可也。

qiě zì hàn yǐ xiáng zhū líng jiē yǒu qǐn gōng suì shí shuò wàng jiàn yǐ cháng zhuàn cǐ jì cháng xíng yì zú jìn zhì xiào zhī qíng yǐ

且自汉已降,诸陵皆有寝宫,岁时朔望,荐以常馔,此既常行,亦足尽至孝之情矣。

zōng miào zhèng lǐ yi réng diǎn gù lǜ qíng biàn gé rén qíng suǒ nán

宗庙正礼,宜仍典故,率情变革,人情所难。

yòu àn jiù zhì yī shēng yuē jué wǔ shēng yuē sàn

又按旧制,一升曰爵,五升曰散。

lǐ qì chēng zōng miào zhī jì guì zhě xiàn yǐ jué jiàn zhě xiàn yǐ sàn

《礼器》称:“宗庙之祭,贵者献以爵,贱者献以散。

cǐ míng guì xiǎo jiàn dà shì zhī jié jiǎn

”此明贵小贱大,示之节俭。

yòu àn guó yǔ guān shè fù yuē jiāo dì bù guò jiǎn lì zhēng cháng bù guò bǎ wò

又按《国语》,观射父曰:郊禘不过茧栗, 蒸尝不过把握。

fu shén yǐ jīng míng lín rén zhě yě suǒ qiú bèi wù bù qiú fēng dà

”夫神,以精明临人者也,所求备物,不求丰大。

gǒu shī yú lǐ suī duō hé wéi

苟失于礼,虽多何为?

qǐ kě shě xiān wáng zhī yí fǎ xùn yī shí zhī suǒ shàng fèi qì lǐ jīng yǐ cóng liú yù

岂可舍先王之遗法,徇一时之所尚,废弃礼经,以从流欲。

liè guàn huǐ miǎn jiāng ān yòng zhī

裂冠毁冕,将安用之!

qiě jūn zǐ ài rén yǐ lǐ bù qiú gǒu hé kuàng zài zōng miào gǎn wàng jiù zhāng

且君子爱人以礼,不求苟合,况在宗庙,敢忘旧章。

qǐng yī gǔ zhì zhù kě jīng jiǔ

请依古制,庶可经久。

lǐ bù yuán wài láng yáng zhòng chāng yì yuē jǐn àn lǐ yuē fu jì bù yù fán fán zé dú

礼部员外郎杨仲昌议曰:“谨按《礼》曰:‘夫祭不欲烦,烦则黩;

yì bù yù jiǎn jiǎn zé dài

亦不欲简, 简则怠。

yòu zhèng xuán yún rén shēng shàng xiè shí guǐ shén zé bù rán

’又郑玄云:‘人生尚亵食,鬼神则不然。

shén nóng shí suī yǒu shǔ jì yóu wèi yǒu jiǔ lǐ

神农时虽有黍稷,犹未有酒醴。

jí hòu shèng zuò wéi lǐ lào yóu cún xuán jiǔ qiú bù wàng gǔ

及后圣作为醴酪,犹存玄酒,求不忘古。

chūn qiū yuē píng fán zǎo zhī cài huáng wū xíng liáo zhī shuǐ kě xiū yú wáng gōng kě jiàn yú guǐ shén

’《春秋》曰:‘苹蘩、藻之菜,潢污行潦之水,可羞于王公,可荐于鬼神。

yòu yuē dà gēng bù hé zī shí bù záo

’又曰:‘大羹不和,粢食不凿。

cǐ míng jūn rén zhě yǒu guó fèng xiān jìng shén yán xiǎng qǐ féi nóng yǐ wéi shàng jiāng jiǎn yuē yǐ biǎo chéng

’此明君人者,有国奉先,敬神严享,岂肥浓以为尚,将俭约以表诚。

zé lù hǎi zhī wù xiān féi zhī lèi jì guāi lǐ wén zhī qíng ér biàn zuò zhě zhī fǎ jiē chōng jì yòng fēi suǒ xiáng yě

则陆海之物,鲜肥之类,既乖礼文之情,而变作者之法,皆充祭用,非所详也。

yì yuē zūn jiǔ guǐ èr yòng fǒu nà yuē zì yǒu

《易》曰:‘樽酒簋贰, 用缶,纳约自牖。

cǐ míng jì cún jiǎn yì bù zài fán shē

’此明祭存简易,不在繁奢。

suǒ yǐ yī zūn zhī jiǔ èr guǐ zhī diàn wèi míng sì yě

所以一樽之酒,贰簋之奠,为明祀也。

yì yòu wén zhī fu yì yǐ chū lǐ lǐ yǐ tǐ zhèng wéi zé yǒu wěn shì chēng bù jīng

抑又闻之,夫义以出礼,礼以体政,违则有紊,是称不经。

jiàn féi nóng zé xiè wèi yǒu dēng jiā biān jué zé shì fēi shī gǔ

荐肥浓则亵味有登, 加笾爵则事非师古。

yǔ qí bié xíng xīn zhì níng rú jǐn shǒu jiù zhāng

与其别行新制,宁如谨守旧章?

shí tài zǐ bīn kè cuī miǎn hù bù láng zhōng yáng bó chéng zuǒ wèi bīng cáo liú zhì děng jiē jiàn yì yǐ wéi qǐng yī jiù lǐ bù kě gǎi yì

”时太子宾客崔沔、户部郎中杨伯成、左卫兵曹刘秩等皆建议以为请依旧礼,不可改易。

yú shì zǎi chén děng jù miǎn shù děng yì yǐ zòu

于是宰臣等具沔、述等议以奏。

xuán zōng yuē zhèn chéng zǔ zōng xiū dé zhì yú xiǎng sì zī chéng shí sī fēng jié lǐ wù zhī jù liàng zài zhāo zhōng

玄宗曰:“朕承祖宗休德,至于享祀粢盛,实思丰洁,礼物之具,谅在昭忠。

qí fēi fāng jié bù yīng fǎ zhì zhě yì bù kě yòng

其非芳洁不应法制者,亦不可用。

yǐ shì gèng lìng tài cháng liàng jiā pǐn wèi

”以是更令太常量加品味。

wéi tāo yòu zòu qǐng měi shì jiā biān dòu gè liù měi sì shí yì pǐn yǐ dāng shí xīn guǒ jí zhēn xiū tóng jiàn

韦縚又奏:“请每室加笾、豆各六,每四时异品,以当时新果及珍羞同荐。

zé kě zhī

”则可之。

yòu zhuó xiàn jiǔ jué xuán zōng lìng yòng yuè shēng yī shēng hé yú gǔ yì ér duō shǎo shì zhōng

又酌献酒爵, 玄宗令用龠升一升,合于古义,而多少适中。

zì shì cháng yī xíng yān

自是常依行焉。

hòu hàn shì zǔ guāng wǔ huáng dì zàng yú yuán líng qí zi xiào míng dì zhuī sī bù yǐ

后汉世祖光武皇帝葬于原陵,其子孝明帝追思不已。

yǒng píng yuán nián nǎi lǜ zhū hóu wáng gōng qīng zhēng yuè cháo yú yuán líng qīn fèng xiān hòu yīn shì zhuāng lián qiè sì bēi tòng zuǒ yòu shì chén mò bù wū yè

永平元年,乃率诸侯王、 公卿,正月朝于原陵,亲奉先后阴氏妆奁箧笥悲恸,左右侍臣,莫不呜咽。

liáng wǔ dì fù dān yáng yǐn shùn zhī zhuī zūn wèi tài zǔ wén dì xiān zàng dān tú yì zūn wèi jiàn líng

梁武帝父丹阳尹顺之,追尊为太祖文帝,先葬丹徒,亦尊为建陵。

wǔ dì jí dà wèi hòu dà tóng shí wǔ nián yì cháo yú jiàn líng yǒu zǐ yún yìn fù líng shàng shí qǐng fāng miè

武帝即大位后,大同十五年,亦朝于建陵,有紫云荫覆陵上,食顷方灭。

liáng zhǔ zhe dān yī jiè zé shè cì ér bài wàng líng liú kū lèi zhī suǒ zhān cǎo jiē biàn sè

梁主著单衣介帻,设次而拜,望陵流哭,泪之所沾,草皆变色。

líng bàng yǒu kū quán zhì shí ér shuǐ liú xiāng jié

陵傍有枯泉,至时而水流香洁。

yīn wèi shì chén yuē líng yīn shí hǔ yǔ líng jù chuàng èr bǎi yú nián hèn xiǎo kě gēng zào bēi shí zhù lín bìng èr líng zhōng dào mén wèi sān tà

因谓侍臣曰,陵阴石虎,与陵俱创二百余年,恨小,可更造碑石柱麟,并二陵中道门为三闼。

yuán líng zhí sī bìng cì yī jí

园陵职司,并赐一级。

fèng cí zhū líng kū yǒng ér bài

奉辞诸陵,哭踊而拜。

zhōu tài zǔ wén dì zàng yú chéng líng qí zǐ míng dì chū lì yuán nián shí èr yuè yè yú chéng líng

周太祖文帝葬于成陵,其子明帝初立,元年十二月,谒于成陵。

gāo zǔ shén yáo zàng yú xiàn líng zhēn guàn shí sān nián zhēng yuè yǐ sì tài zōng cháo yú xiàn líng

高祖神尧葬于献陵,贞观十三年正月乙巳,太宗朝于献陵。

xiān shì rì sù wèi shè huáng huī zhàng zhōu wèi líng qǐn zhì shì zhì míng qī miào zǐ sūn jí zhū hóu bǎi liáo fán yí jūn zhǎng jiē péi liè yú sī mǎ mén nèi

先是日,宿卫设黄麾仗周卫陵寝,至是质明,七庙子孙及诸侯百僚、蕃夷君长皆陪列于司马门内。

huáng dì zhì xiǎo cì jiàng yú nà lǚ kū yú què mén xī miàn zài bài tòng jué bù néng xìng

皇帝至小次,降舆纳履,哭于阙门,西面再拜,恸绝不能兴。

lǐ bì gǎi fú rù yú qǐn gōng qīn zhí zhuàn yuè shì gāo zǔ jí xiān hòu fú yù zhī wù pú fú chuáng qián bēi tòng

礼毕,改服入于寝宫, 亲执馔,阅视高祖及先后服御之物,匍匐床前悲恸。

zuǒ yòu shì yù zhě mò bù xū xī

左右侍御者莫不歔欷。

chū jiǎ chén zhī yè dà yǔ xuě

初,甲辰之夜,大雨雪。

jí huáng dì rù líng yuàn bēi hào gěng yè bǎi bì āi tòng shì shí xuě yì shén hán fēng bào qǐ yǒu cāng yún chū yú shān líng zhī shàng é ér liú bù tiān dì huì míng

及皇帝入陵院,悲号哽咽,百辟哀恸,是时雪益甚,寒风暴起, 有苍云出于山陵之上,俄而流布,天地晦冥。

zhì lǐ bì huáng dì chū zì qǐn gōng bù guò sī mǎ mén běi ní xíng èr bǎi yú bù yú shì fēng jìng xuě zhǐ yún qì xiē miè tiān sè kāi jì

至礼毕,皇帝出自寝宫,步过司马门北,泥行二百余步,于是风静雪止,云气歇灭,天色开霁。

guān zhě qiè yì yǐ wéi xiào gǎn zhī suǒ zhì yān

观者窃议,以为孝感之所致焉。

shì rì qǔ shè sān yuán xiàn jí cóng guān wèi shì děng dà bì yǐ xià yǐ fā jué wèi fā jué jiē shì qí zuì

是日曲赦三原县及从官卫士等,大辟已下,已发觉,未发觉,皆释其罪。

miǎn mín yī nián zū fù

免民一年租赋。

yǒu bā shí yǐ shàng jí xiào zǐ shùn sūn yì fū jié fù guān guǎ gū dú yǒu dǔ jí zhě cì wù gè yǒu chà

有八十已上,及孝子顺孙、义夫节妇、鳏寡孤独、有笃疾者,赐物各有差。

sù wèi líng yì zhōng láng jiàng wèi shì zhāi yuán jí sān yuán lìng yǐ xià gè cì jué yī jí

宿卫陵邑中郎将、卫士斋员及三原令以下,各赐爵一级。

dīng wèi zhì zì xiàn líng

丁未,至自献陵。

jǐ yǒu cháo yú tài jí diàn

己酉,朝于太极殿。

gēng zǐ huì qún chén zòu gōng chéng qìng shàn jí pò zhèn zhī lè

庚子,会群臣,奏《功成庆善》及《破阵》之乐。

xuán zōng kāi yuán shí qī nián shí yī yuè bǐng shēn qīn yè qiáo líng

玄宗开元十七年十一月丙申,亲谒桥陵。

huáng dì wàng líng tì qì zuǒ yòu bìng āi gǎn

皇帝望陵涕泣,左右并哀感。

jìn fèng xiān xiàn tóng chì xiàn yǐ suǒ guǎn wàn sān bǎi hù gōng líng qǐn sān fǔ bīng mǎ gōng wèi qǔ shè xiàn nèi dà bì zuì yǐ xià

进奉先县同赤县,以所管万三百户供陵寝,三府兵马供卫,曲赦县内大辟罪已下。

wù xū yè dìng líng

戊戌, 谒定陵。

jǐ hài yè xiàn líng

己亥,谒献陵。

rén yín yè zhāo líng

壬寅,谒昭陵。

jǐ sì yè qián líng

己巳,谒乾陵。

wù shēn chē jià hái gōng

戊申,车驾还宫。

dà shè tiān xià liú yí rén bìng fàng hái zuǒ jiàng guān yí jìn chù bǎi xìng wú chū jīn nián dì shuì zhī bàn

大赦天下,流移人并放还,左降官移近处,百姓无出今年地税之半。

měi líng qǔ cè jìn liù xiāng yǐ gōng líng qǐn

每陵取侧近六乡以供陵寝。

huáng dì chū zhì qiáo líng zhì míng bǎi shù gān lù jiàng shǔ hòu xiáng yān biàn kōng

皇帝初至桥陵,质明,柏树甘露降,曙后祥烟遍空。

huáng dì yè zhāo líng péi zàng gōng chén jǐn lái shòu xiǎng fèng chuī gāng gāng ruò shén qí zhī suǒ jí

皇帝谒昭陵,陪葬功臣尽来受飨,凤吹釭釭,若神祇之所集。

péi wèi wén wǔ bǎi liáo jiē wén xiān shèng tàn xī gōng chén dǎo wǔ zhī shēng jiē yǐ wéi zhì xiào suǒ gǎn

陪位文武百僚皆闻先圣叹息、功臣蹈舞之声, 皆以为至孝所感。

tiān bǎo èr nián bā yuè zhì zì jīn yǐ hòu měi zhì jiǔ yuè yī rì jiàn yī yú líng qǐn

天宝二年八月,制:“自今已后,每至九月一日,荐衣于陵寝。

shí sān zài gǎi xiàn zhāo qián dìng qiáo wǔ líng shǔ wèi tái qí shǔ lìng gǎi wéi tái lìng jiā jiù yī jí

” 十三载,改献、昭、干、定、桥五陵署为台,其署令改为台令,加旧一级。

✦ You read 志·卷五

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.