li mì
○李密
li mì zì xuán suì běn liáo dōng xiāng píng rén
李密，字玄邃，本辽东襄平人。
wèi sī tú bì zēng sūn hòu zhōu cì bì xìng tú hé shì
魏司徒弼曾孙，后周赐弼姓徒何氏。
zǔ yào zhōu tài bǎo wèi guó gōng
祖曜，周太保、魏国公；
fù kuān duò shàng zhù guó pú shān gōng jiē zhī míng dāng dài
父宽，隋上柱国、蒲山公，皆知名当代。
xǐ wèi jīng zhào cháng ān rén
徙为京兆长安人。
mì yǐ fù yìn wèi zuǒ qīn shì cháng zài zhàng xià yáng dì gù jiàn zhī tuì wèi xǔ gōng yǔ wén shù yuē xiàng zhě zuǒ zhàng xià hēi sè xiǎo r wèi shuí
密以父荫为左亲侍，尝在仗下，炀帝顾见之，退谓许公宇文述曰：“向者左仗下黑色小儿为谁？
xǔ gōng duì yuē gù pú shān gōng li kuān zi mì yě
”许公对曰：“故蒲山公李宽子密也。
dì yuē gè xiǎo r shì zhān yì cháng wù lìng sù wèi
”帝曰：“个小儿视瞻异常，勿令宿卫。
tā rì shù wèi mì yuē dì cōng lìng rú cǐ dāng yǐ cái xué qǔ guān sān wèi cóng cuǒ fēi yǎng xián zhī suǒ
”他日，述谓密曰：“弟聪令如此，当以才学取官，三卫丛脞，非养贤之所。
mì dà xǐ yīn xiè bìng zhuān yǐ dú shū wéi shì shí rén xī jiàn qí miàn
” 密大喜，因谢病，专以读书为事，时人希见其面。
cháng yù xún bāo kǎi chéng yī huáng niú bèi yǐ pú jiān réng jiāng hàn shū yī zhì guà yú jiǎo shàng yī shǒu zhuō niú yǐn yī shǒu fān juǎn shū dú zhī
尝欲寻包恺，乘一黄牛，被以蒲鞯，仍将《汉书》一帙挂于角上，一手捉牛靷，一手翻卷书读之。
shàng shū lìng yuè guó gōng yáng sù jiàn yú dào cóng hòu àn pèi niè zhī jì jí wèn yuē hé chǔ shū shēng dān xué ruò cǐ
尚书令、越国公杨素见于道，从后按辔蹑之，既及，问曰：“何处书生，耽学若此？
mì shi yuè gōng nǎi xià niú zài bài zì yán xìng míng
”密识越公， 乃下牛再拜，自言姓名。
yòu wèn suǒ dú shū dá yuē xiàng yǔ chuán
又问所读书，答曰《项羽传》。
yuè gōng qí zhī yǔ yǔ dà yuè wèi qí zi xuán gǎn děng yuē wú guān li mì shí dù rǔ děng bù jí
越公奇之，与语，大悦， 谓其子玄感等曰：“吾观李密识度，汝等不及。
yú shì xuán gǎn qīng xīn jié tuō
”于是玄感倾心结托。
dà yè jiǔ nián yáng dì fá gāo lí shǐ xuán gǎn yú lí yáng jiān yùn
大业九年，炀帝伐高丽，使玄感于黎阳监运。
shí tiān xià sāo dòng xuán gǎn jiāng móu jǔ bīng qián qiǎn rén rù guān yíng mì yǐ wéi móu zhǔ
时天下骚动，玄感将谋举兵，潜遣人入关迎密，以为谋主。
mì zhì wèi xuán gǎn yuē jīn tiān zi chū zhēng yuǎn zài liáo wài de qù yōu zhōu xuán gé qiān lǐ nán yǒu jù hǎi zhī xiàn běi yǒu hú róng zhī huàn zhōng jiān yī dào lǐ jí jiān wēi
密至，谓玄感曰：“今天子出征，远在辽外，地去幽州， 悬隔千里，南有巨海之限，北有胡戎之患，中间一道，理极艰危。
jīn gōng yōng bīng chū qí bù yì cháng qū rù jì zhí è qí hóu
今公拥兵出其不意，长驱入蓟，直扼其喉。
qián yǒu gāo lí tuì wú guī lù bù guò xún shuò jī liáng bì jǐn
前有高丽，退无归路，不过旬朔，赍粮必尽。
jǔ huī yī zhào qí zhòng zì jiàng bù zhàn ér qín cǐ jì zhī shàng yě
举麾一召， 其众自降，不战而擒，此计之上也。
guān zhōng sì sài tiān fǔ zhī guó yǒu wèi wén shēng bù zú wéi yì
关中四塞，天府之国，有卫文升，不足为意。
ruò jīng chéng wù gōng xi rù cháng ān yǎn qí wú bèi tiān zǐ suī hái shī qí jīn dài
若经城勿攻，西入长安，掩其无备，天子虽还，失其襟带。
jù xiǎn lín zhī gù dāng bì kè wàn quán zhī shì cǐ jì zhī zhōng yě
据险临之，固当必克， 万全之势，此计之中也。
ruò suí jìn zhú biàn xiān xiàng dōng dōu dùn jiān chéng zhī xià shèng fù shū wèi kě zhī cǐ jì zhī xià yě
若随近逐便，先向东都，顿坚城之下，胜负殊未可知，此计之下也。
xuán gǎn yuē gōng zhī xià jì nǎi shàng cè yě
”玄感曰：“公之下计，乃上策也。
jīn bǎi guān jiā kǒu bìng zài dōng dōu ruò bù qǔ zhī ān néng dòng wù
今百官家口，并在东都，若不取之， 安能动物？
qiě jīng chéng bù bá hé yǐ shì wēi
且经城不拔，何以示威？
mì jì suì bù xíng
”密计遂不行。
xuán gǎn jì zhì dōng dōu pín zhàn jiē jié zì wèi tiān xià xiǎng yìng gōng zài cháo xī
玄感既至东都，频战皆捷，自谓天下响应，功在朝夕。
jí huò nèi shǐ shè rén wéi fú sì yòu wěi yǐ fù xīn shì yǐ jūn lǚ zhī shì bù zhuān guī mì
及获内史舍人韦福嗣，又委以腹心，是以军旅之事，不专归密。
fú sì jì fēi tóng móu yīn zhàn bèi zhí měi shè chóu huà jiē chí liǎng duān
福嗣既非同谋，因战被执，每设筹画，皆持两端。
xuán gǎn hòu shǐ zuò xí wén fú sì gù cí bù kěn mì chuāi qí qíng yīn wèi xuán gǎn yuē fú sì jì fēi tóng méng shí huái guān wàng
玄感后使作檄文，福嗣固辞不肯，密揣其情，因谓玄感曰：“福嗣既非同盟，实怀观望。
míng gōng chū qǐ dà shì ér jiān rén zài cè bì wèi suǒ wù qǐng zhǎn zhī yǐ xiè zhòng fāng kě ān jí
明公初起大事，而奸人在侧，必为所误，请斩之以谢众，方可安辑。
xuán gǎn yuē hé zhì yú cǐ
”玄感曰：“何至于此！
mì zhī yán zhī bù yòng tuì wèi suǒ qīn yuē chu gōng hǎo fǎn ér bù tú shèng rú hé
”密知言之不用，退谓所亲曰：“楚公好反而不图胜，如何？
wú shǔ jīn wèi lǔ yǐ
吾属今为虏矣！
hòu xuán gǎn jiāng xi rù fú sì jìng wáng guī dōng dōu
”后玄感将西入，福嗣竟亡归东都。
duò zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn lǐ zǐ xióng zuò shì bèi shōu xì sòng xíng zài suǒ yú lù shā shǐ zhě wáng tóu xuán gǎn nǎi quàn xuán gǎn sù chēng zūn hào
隋左武卫大将军李子雄坐事被收，系送行在所，于路杀使者，亡投玄感，乃劝玄感速称尊号。
xuán gǎn wèn yú mì mì yuē xī chén shèng zì yù chēng wáng zhāng ěr jiàn ér bèi wài
玄感问于密，密曰：“昔陈胜自欲称王，张耳谏而被外；
wèi wǔ jiàng qiú jiǔ cì xún yù zhǐ ér jiàn shū
魏武将求九锡，荀彧止而见疏。
jīn zhě mì ruò zhèng yán hái kǒng zhuī zōng èr zi
今者密若正言，还恐追踪二子；
ē yú shùn yì yòu fēi mì zhī běn tú
阿谀顺意，又非密之本图。
hé zhě
为什么呢？
bīng qǐ yǐ lái suī fù pín jié zhì yú jùn xiàn wèi yǒu cóng zhě
兵起已来，虽复频捷，至于郡县，未有从者。
dōng dōu shǒu yù shàng qiáng tiān xià jiù bīng yì zhì
东都守御尚强，天下救兵益至。
gōng dāng shēn xiān shì zhòng zǎo dìng guān zhōng nǎi yù jí zì zūn chóng hé shì rén bù guǎng yě
公当身先士众，早定关中，乃欲急自尊崇，何示人不广也！
xuán gǎn xiào ér zhǐ
”玄感笑而止。
jí duò jiāng yǔ wén shù lái hù r děng shuài jūn qiě zhì xuán gǎn wèi yuē jì jiāng ān chū
及隋将宇文述、来护儿等率军且至，玄感谓曰：“计将安出？
mì yuē yuán hóng sì tǒng qiáng bīng yú lǒng yòu jīn kě yáng yán qí fǎn qiǎn shǐ yíng gōng yīn cǐ rù guān kě de dài zhòng
”密曰：“元弘嗣统强兵于陇右，今可阳言其反，遣使迎公，因此入关，可得绐众。
yīn yǐn jūn xi rù
”因引军西入。
zhì shǎn xiàn yù wéi hóng nóng gōng mì jiàn zhī yuē gōng jīn zhà zhòng xi rù shì yí zài sù kuàng nǎi zhuī bīng jiāng zhì ān kě jī liú
至陕县， 欲围弘农宫，密谏之曰：“公今诈众西入，事宜在速，况乃追兵将至，安可稽留！
ruò qián bù dé jù guān tuì wú suǒ shǒu dà zhòng yī sàn hé yǐ zì quán
若前不得据关，退无所守，大众一散，何以自全？
xuán gǎn bù cóng suì wéi zhī sān rì bù bá fāng yǐn ér xi
”玄感不从，遂围之，三日不拔， 方引而西。
zhì yú jùn xiāng zhuī bīng suì jí xuán gǎn bài
至于晙乡，追兵遂及，玄感败。
mì nǎi jiān xíng rù guān wèi bǔ zhě suǒ huò
密乃间行入关，为捕者所获。
shí yáng dì zài gāo yáng mì yǔ qí dǎng jù sòng dì suǒ wèi qí tú yuē wú děng zhī mìng tóng yú zhāo lù ruò zhì gāo yáng bì wèi zǔ hǎi
时炀帝在高阳，密与其党俱送帝所，谓其徒曰：“吾等之命，同于朝露，若至高阳，必为俎醢。
jīn zài dào zhōng yóu kě wèi jì ān dé xíng jiù dǐng huò bù guī táo bì yě
今在道中，犹可为计，安得行就鼎镬，不规逃避也！
zhòng rán zhī
”众然之。
qí duō yǒu jīn zhě mì lìng chū shì shǐ zhě yuē wú děng sǐ rì xìng yòng xiāng yì qí yú jí jiē bào dé
其多有金者，密令出示使者曰：“吾等死日，幸用相瘗，其余即皆报德。
shǐ zhě lì qí jīn xǔ zhī
”使者利其金，许之。
jí chū guān wài fáng jìn jiàn chí mì qǐng shì jiǔ shí měi yè yàn yǐn xuān huá jìng xī shǐ zhě bù yǐ wéi yì
及出关外，防禁渐弛，密请市酒食，每夜宴饮，喧哗竟夕，使者不以为意。
xíng zhì hán dān mì děng qī rén chuān qiáng ér dùn
行至邯郸，密等七人穿墙而遁。
dǐ píng yuán zéi shuài hǎo xiào dé xiào dé bù shèn lǐ zhī
抵平原贼帅郝孝德，孝德不甚礼之。
mì yòu shě qù yì huái yáng yǐn xìng míng zì chēng liú zhì yuǎn jù tú jiào shòu
密又舍去，诣淮阳，隐姓名，自称刘智远，聚徒教授。
jīng shù yuè yù yù bù dé zhì wèi wǔ yán shī yuē jīn fēng dàng chū jié yù lù diāo wǎn lín
经数月，郁郁不得志，为五言诗曰： “金风荡初节，玉露凋晚林。
cǐ xī qióng tú shì yù táo shāng cùn xīn
此夕穷途士，郁陶伤寸心。
yě píng jiā wěi hé cūn huāng lí huò shēn
野平葭苇合，村荒藜藿深。
tiào tīng liáng duō gǎn xǐ yǐ dú zhān jīn
眺听良多感，徙倚独沾襟。
zhān jīn hé suǒ wèi
沾襟何所为？
chàng rán huái gǔ yì
怅然怀古意。
qín sú yóu wèi píng hàn dào jiāng hé jì
秦俗犹未平，汉道将何冀？
fán kuài shì jǐng tú xiāo hé dāo bǐ lì
樊哙市井徒，萧何刀笔吏。
yī zhāo shí yùn huì qiān gǔ chuán míng shì
一朝时运会，千古传名谥。
jì yán shì shàng xióng xū shēng zhēn kě kuì
寄言世上雄，虚生真可愧。
shī chéng ér qì xià shù xíng
” 诗成而泣下数行。
shí rén yǒu guài zhī zhě yǐ gào tài shǒu zhào tuó xià xiàn bǔ zhī mì yòu wáng qù
时人有怪之者，以告太守赵佗，下县捕之，密又亡去。
huì dōng jùn zéi shuài dí ràng jù dǎng wàn yú rén mì wǎng guī zhī
会东郡贼帅翟让聚党万余人，密往归之。
huò yǒu zhī mì shì xuán gǎn wáng jiāng qián quàn ràng hài zhī ràng qiú mì yú yíng wài
或有知密是玄感亡将，潜劝让害之，让囚密于营外。
mì yīn wáng bó dāng yǐ cè yú ràng yuē dāng jīn zhǔ hūn yú shàng
密因王伯当以策于让曰：“当今主昏于上，
rén yuàn yú xià
人怨于下，
ruì bīng jǐn yú liáo dōng
锐兵尽于辽东，
hé qīn jué yú tū jué
和亲绝于突厥，
fāng nǎi xún yóu yáng yuè
方乃巡游扬、越，
wěi qì jīng dū
委弃京都，
cǐ yì liú xiàng fèn qǐ zhī huì
此亦刘、项奋起之会，
yǐ zú xià zhī xióng cái dà lüè
以足下之雄才大略，
shì mǎ jīng yǒng
士马精勇，
xí juǎn èr jīng
席卷二京，
zhū bào miè nüè
诛暴灭虐，
zé duò shì zhī bù zú wáng yě
则隋氏之不足亡也。
ràng shēn jiā jìng mù jù shì zhī
”让深加敬慕，遽释之。
qiǎn shuō zhū xiǎo zéi suǒ zhì jiē jiàng
遣说诸小贼，所至皆降。
mì yòu shuō ràng yuē jīn bīng zhòng jì duō liáng wú suǒ chū ruò kuàng rì chí jiǔ zé rén mǎ kùn bì dà dí yī lín sǐ wáng wú rì yǐ
密又说让曰：“今兵众既多，粮无所出，若旷日持久，则人马困弊，大敌一临，死亡无日矣！
wèi ruò zhí qǔ xíng yáng xiū bīng guǎn gǔ dài shì yǒng mǎ féi rán hòu yú rén zhēng lì
未若直取荥阳，休兵馆谷，待士勇马肥，然后与人争利。
ràng yǐ wéi rán
”让以为然。
zì shì pò jīn dī guān lüè xíng yáng zhū xiàn chéng bǎo duō xià zhī
自是破金堤关，掠荥阳诸县城堡，多下之。
xíng yáng tài zōng yáng qìng jí tōng shǒu zhāng xū tuó yǐ bīng tǎo ràng ràng céng wèi xū tuó suǒ bài wén qí lái dà jù jiāng yuǎn bì zhī
荥阳太宗杨庆及通守张须陀以兵讨让，让曾为须陀所败，闻其来，大惧，将远避之。
mì yuē xū tuó yǒng ér wú móu bīng yòu zhòu shèng jì jiāo qiě hěn kě yī zhàn ér qín zhī
密曰：“须陀勇而无谋，兵又骤胜，既骄且狠，可一战而擒之。
gōng dàn liè zhèn yǐ dài wèi gōng pò zhī
公但列阵以待，为公破之。
ràng bù dé yǐ lè bīng jiāng zhàn mì fēn bīng qiān yú rén yú mù lín jiān shè fú
”让不得已，勒兵将战，密分兵千余人于木林间设伏。
ràng yǔ zhàn bù lì shāo què mì fā fú zì hòu yǎn zhī xū tuó zhòng kuì yǔ ràng hé jī dà pò zhī suì zhǎn xū tuó yú zhèn
让与战不利，稍却，密发伏自后掩之， 须陀众溃，与让合击，大破之，遂斩须陀于阵。
ràng yú shì lìng mì bié tǒng suǒ bù
让于是令密别统所部。
mì jūn zhèn zhěng sù fán hào lìng bīng shì suī shèng xià jiē ruò bēi fù shuāng xuě
密军阵整肃， 凡号令兵士，虽盛夏皆若背负霜雪。
gōng fú jiǎn sù suǒ de jīn bǎo jiē bān cì huī xià yóu shì rén wèi zhī yòng
躬服俭素，所得金宝皆颁赐麾下，由是人为之用。
xún fù shuō ràng yuē hūn zhǔ meng chen bō dàng wú yuè qún bīng jìng qǐ hǎi nèi jī huāng
寻复说让曰：“昏主蒙尘，播荡吴、越，群兵竞起，海内饥荒。
míng gōng yǐ yīng jié zhī cái ér tǒng xiāo xióng zhī lǚ yí dāng kuò qīng tiān xià zhū jiǎn qún xiōng qǐ kě qiú shí cǎo jiān cháng wèi xiǎo dào ér yǐ
明公以英杰之才，而统骁雄之旅，宜当廓清天下，诛剪群凶，岂可求食草间，常为小盗而已！
jīn dōng dōu shì shù zhōng wài lí xīn liú shǒu zhū guān zhèng lìng bù yī
今东都士庶，中外离心，留守诸官，政令不一。
míng gōng qīn lǜ dà zhòng zhí yǎn xìng luò cāng fā sù yǐ zhèn qióng fá yuǎn jìn shú bù guī fù
明公亲率大众，直掩兴洛仓，发粟以赈穷乏，远近孰不归附？
bǎi wàn zhī zhòng yī zhāo kě jí xiān fā zhì rén cǐ jī bù kě shī yě
百万之众，一朝可集，先发制人，此机不可失也！
ràng yuē pū qǐ lǒng mǔ zhī jiān wàng bù zhì cǐ bì rú suǒ tú qǐng jūn xiān fā pū lǐng zhū jūn biàn wèi hòu diàn
”让曰： “仆起陇亩之间，望不至此，必如所图，请君先发，仆领诸军便为后殿。
de cāng zhī rì dāng bié yì zhī
得仓之日， 当别议之。
dà yè shí sān nián chūn mì yǔ ràng lǐng jīng bīng qiān rén chū yáng chéng běi yú fāng shān zì luó kǒu xí xīng luò cāng pò zhī
”大业十三年春，密与让领精兵千人出阳城北，逾方山，自罗口袭兴洛仓，破之。
kāi cāng zì rén suǒ qǔ lǎo ruò qiǎng fù dào lù bù jué zhòng zhì shù shí wàn
开仓恣人所取，老弱襁负，道路不绝，众至数十万。
duò yuè wáng tōng qiǎn hǔ bēn láng jiāng liú zhǎng gōng lǜ bù qí èr wàn wǔ qiān tǎo mì mì yī zhàn pò zhī zhǎng gōng jǐn yǐ shēn miǎn
隋越王侗遣虎贲郎将刘长恭率步骑二万五千讨密，密一战破之，长恭仅以身免。
ràng yú shì tuī mì wéi zhǔ hào wèi wèi gōng
让于是推密为主，号为魏公。
èr yuè yú gǒng nán shè tán chǎng jí wèi chēng yuán nián qí wén shū xíng xià chēng xíng jūn yuán shuài wèi gōng fǔ
二月，于巩南设坛场，即位，称元年，其文书行下称行军元帅魏公府。
yǐ fáng yàn zǎo wèi zuǒ zhǎng shǐ bǐng yuán zhēn wèi yòu zhǎng shǐ yáng de fāng wèi zuǒ sī mǎ zhèng dé tāo wèi yòu sī mǎ
以房彦藻为左长史，邴元真为右长史，杨得方为左司马，郑德韬为右司马。
bài dí ràng wèi sī tú fēng dōng jùn gōng
拜翟让为司徒，封东郡公。
shàn xióng xìn wèi zuǒ wǔ hou dà jiàng jūn xú shì jī wèi yòu wǔ hou dà jiàng jūn zǔ jūn yàn wèi jì shì qí yú fēng bài gè yǒu chà
单雄信为左武候大将军，徐世𪟝为右武候大将军，祖君彦为记室， 其余封拜各有差。
yú shì chéng luò kǒu zhōu huí sì shí lǐ yǐ jū zhī
于是城洛口周回四十里以居之。
cháng bái shān zéi mèng ràng lǜ suǒ bù guī mì gǒng xiàn zhǎng chái xiào hé shì yù shǐ zhèng yí yǐ gǒng xiàn jiàng mì
长白山贼孟让率所部归密，巩县长柴孝和、侍御史郑颐以巩县降密。
duò hǔ bēn láng jiāng péi rén jī lǜ qí zi xíng yǎn yǐ wǔ láo guī mì bài wéi shàng zhù guó fēng hé dōng jùn gōng
隋虎贲郎将裴仁基率其子行俨以武牢归密，拜为上柱国，封河东郡公。
yīn qiǎn rén jī yǔ mèng ràng lǜ bīng sān wàn yú rén xí huí luò cāng pò zhī rù dōng dōu fú lüě jū rén shāo tiān jīn dōng dōu chū bīng chéng zhī rén jī děng dà bài jǐn yǐ shēn miǎn
因遣仁基与孟让率兵三万余人袭回洛仓，破之，入东都，俘掠居人，烧天津，东都出兵乘之，仁基等大败，仅以身免。
mì fù qīn lǜ bīng sān wàn bī dōng dōu jiāng jūn duàn dá hǔ bēn láng jiàng gāo pí liú cháng lín děng chū bīng qī wàn jù zhī zhàn yú gù dū chéng duò jūn bài zǒu
密复亲率兵三万逼东都，将军段达、虎贲郎将高毗、刘长林等出兵七万拒之，战于故都城，隋军败走。
mì fù xià huí luò cāng ér jù zhī dà xiū yíng qiàn yǐ bī dōng dōu réng zuò shū yǐ yí jùn xiàn yuē
密复下回洛仓而据之，大修营堑，以逼东都， 仍作书以移郡县曰：
zì yuán qì zhào pì jué chū shēng rén shù zhī dì wáng yǐ wéi sī mù
自元气肇辟，厥初生人，树之帝王，以为司牧。
shì yǐ xī nóng xuān xū zhī hòu yáo shùn yǔ tāng zhī jūn mǐ bù zhī wèi shàng xuán ài yù qián shǒu qián qián zhōng rì yì yì xiǎo xīn yù xiǔ suǒ ér tóng wēi lǚ chūn bīng ér shì jù
是以羲、农、轩、顼之后，尧、 舜、禹、汤之君，靡不祗畏上玄，爱育黔首，干干终日，翼翼小心，驭朽索而同危， 履春冰而是惧。
gù yī wù shī suǒ ruò nà huáng ér kuì zhī
故一物失所，若纳隍而愧之；
yī fū yǒu zuì suì xià chē ér qì zhī
一夫有罪，遂下车而泣之。
qiān dé zhěn yú zé gōng yōu láo qiè yú zuì jǐ
谦德轸于责躬，忧劳切于罪己。
pǔ tiān zhī xià shuài tǔ zhī bīn pán mù jù yú liú shā hàn hǎi qióng yú dān xué mò bù gǔ fù jī rǎng záo jǐng gēng tián zhì zhì shēng píng qū zhī rén shòu
普天之下，率土之滨，蟠木距于流沙，瀚海穷于丹穴，莫不鼓腹击壤，凿井耕田，治致升平，驱之仁寿。
shì yǐ ài zhī rú fù mǔ jìng zhī ruò shén míng yòng néng xiǎng guó duō nián zuò yán cháng shì
是以爱之如父母，敬之若神明，用能享国多年，祚延长世。
wèi yǒu bào nüè lín rén kè zhōng tiān wèi zhě yě
未有暴虐临人，克终天位者也。
duò shì wǎng yīn zhōu mò yù fèng zhuì yī hú mèi ér tú shèng bǎo qū qiè yǐ qǔ shén qì
隋氏往因周末，预奉缀衣，狐媚而图圣宝，胠箧以取神器。
jí zuǎn chéng fù yǐ láng hǔ qí xīn shǐ yì míng liǎng zhī huī zhōng gàn shǎo yáng zhī wèi
及缵承负扆，狼虎其心，始曀明两之晖，终干少阳之位。
xiān huáng dà jiàn shì jí jìn zhōng suì wèi xiāo jìng biàn xíng zhèn dú
先皇大渐，侍疾禁中，遂为枭獍，便行鸩毒。
huò shēn yú jǔ pū xìn kù yú shāng chén tiān dì nán róng rén shén jiē fèn
祸深于莒仆，衅酷于商臣，天地难容，人神嗟愤！
zhōu xū ān rěn è bó rì xún jiàn gé suǒ yǐ huái xiōng jìn yáng suǒ yǐ xìng luàn diàn rén wèi qìng yín xíng sī chěng
州吁安忍，阏伯日寻，剑阁所以怀凶，晋阳所以兴乱，甸人为罄，淫刑斯逞。
fu jiǔ zú jì mù táng dì chǎn qí qīn míng
夫九族既睦，唐帝阐其钦明；
bǎi shì běn zhī wén wáng biǎo qí guāng dà
百世本枝，文王表其光大。
kuàng fù huī huài pán shí jiǎo jué wéi chéng chún wáng chǐ hán níng zhǐ yú guó
况复隳坏盘石，剿绝维城，唇亡齿寒，宁止虞、虢？
yù qí cháng jiǔ qí kě de hu
欲其长久， 其可得乎！
qí zuì yī yě
其罪一也。
qín shòu zhī xíng zài yú jù yōu rén lún zhī tǐ bié yú nèi wài
禽兽之行，在于聚麀，人伦之体，别于内外。
ér lán líng gōng zhǔ bī xìng gào zhōng shuí wèi kě shǒu zhī xián fān jiàn qí xiāng zhī chǐ
而兰陵公主逼幸告终，谁谓敤首之贤，翻见齐襄之耻。
dǎi yú xiān huáng pín yù bìng jìn yín huán
逮于先皇嫔御，并进银环；
zhū wáng zǐ nǚ xián zhù jīn wū
各位王侯的女儿，全部收进后宫。
pìn jī míng yú jié dàn xióng zhì zì qí qún fēi yì yī xì chén hóu zhī cháo qióng lú tóng mò dú zhī qǐn
牝鸡鸣于诘旦，雄雉恣其群飞，衵衣戏陈侯之朝，穹庐同冒顿之寝。
jué shǎng zhī chū nǚ yè suì chéng gōng qīng xuān yín wú fù gāng jì
爵赏之出，女谒遂成， 公卿宣淫，无复纲纪。
qí zuì èr yě
其罪二也。
píng zhāng bǎi xìng yī rì wàn jī wèi xiǎo qiú yī zè guǐ bù shí
平章百姓，一日万机，未晓求衣，昃晷不食。
dà yǔ bù guì yú chǐ bì guāng wǔ bù gé yú zhī tǐ yǐ shì yōu qín shēn lǜ yōu wǎng
大禹不贵于尺壁，光武不隔于支体，以是忧勤，深虑幽枉。
ér huāng miǎn yú jiǔ bǐ zhòu zuò yè shì hào qiě hū gān shì shēng jì cháng jū kū shì měi jiè zāo qiū
而荒湎于酒，俾昼作夜，式号且呼，甘嗜声伎，常居窟室，每藉糟丘。
cháo yè hǎn jiàn qí shēn qún chén xī dǔ qí miàn duàn jué zì cǐ bù xíng fū zòu yú shì tíng yōng
朝谒罕见其身，群臣希睹其面，断决自此不行，敷奏于是停拥。
zhōng shān qiān rì zhī yǐn mǐng dǐng wú míng
中山千日之饮，酩酊无名；
xiāng yáng sān yǎ zhī bēi liú lián jù bǐ
襄阳三雅之杯，留连讵比？
yòu guǎng zhào liáng jiā chōng xuǎn gōng yè qián wèi jiǔ shì qīn jià sì lǘ zì bǐ shāng rén jiàn yào nì lǚ
又广召良家，充选宫掖，潜为九市，亲驾四驴，自比商人，见要逆旅。
yīn xīn zhī qiǎn wèi xiǎo hàn líng zhī zuì gèng qīng nèi wài jīng xīn xiá ěr shī wàng
殷辛之谴为小，汉灵之罪更轻，内外惊心， 遐迩失望。
qí zuì sān yě
其罪三也。
shàng dòng xià yǔ zhe zài yì yáo
上栋下宇，著在《易》爻；
máo cí cǎi chuán chén zhū shǐ jí
茅茨采椽，陈诸史籍。
shèng rén běn yì wéi bì fēng yǔ jù dài zhū yù zhī huá níng xū tí jǐn zhī lì
圣人本意，惟避风雨，讵待朱玉之华，宁须绨锦之丽！
gù xuán shì chóng gòu shāng xīn yǐ zhī miè wáng
故璇室崇构，商辛以之灭亡；
ē páng jué qǐ èr shì shì yǐ qīng fù
阿房崛起，二世是以倾覆。
ér bù zūn gǔ diǎn bù niàn qián zhāng guǎng lì chí tái duō yíng gōng guān jīn pū yù hù qīng suǒ dan chi bì kuī rì yuè gé hé hán shǔ
而不遵古典，不念前章，广立池台，多营宫观，金铺玉户，青琐丹墀，蔽亏日月， 隔阂寒暑。
qióng shēng rén zhī jīn lì qìng tiān xià zhī zī cái shǐ guǐ shàng nán wéi zhī láo rén gù qí bù kě
穷生人之筋力，罄天下之资财，使鬼尚难为之，劳人固其不可。
qí zuì sì yě
其罪四也。
gōng tián suǒ chè bù guò shí mǔ
公田所彻，不过十亩；
rén lì suǒ gōng cái zhǐ sān rì
人力所供，才止三日。
shì yǐ qīng yáo báo fù bù duó nóng shí níng jī yú rén wú cáng yú fǔ
是以轻徭薄赋，不夺农时，宁积于人，无藏于府。
ér kē shuì fán wěi bù zhī jì jí
而科税繁猥，不知纪极；
měng huǒ lǚ shāo lòu zhī nán mǎn
猛火屡烧，漏卮难满。
tóu kuài jī liǎn nì shé shí nián zhī zū
头会箕敛，逆折十年之租；
zhù zhóu qí kōng rì sǔn qiān jīn zhī fèi
杼轴其空，日损千金之费。
fù mǔ bù bǎo qí chì zǐ fū qī xiàng qì yú kuāng chuáng
父母不保其赤子，夫妻相弃于匡床。
wàn hù zé chéng guō kōng xū qiān lǐ zé yān huǒ duàn miè
万户则城郭空虚，千里则烟火断灭。
xī shǔ wáng sūn zhī shì fān tóng yuán xiàn zhī pín
西蜀王孙之室，翻同原宪之贫；
dōng hǎi mí dǔ zhī jiā é chéng dèng tōng zhī guǐ
东海糜竺之家，俄成邓通之鬼。
qí zuì wǔ yě
其罪五也。
gǔ xiān zhé wáng bǔ zhēng xún shòu táng yú wǔ zài zhōu zé yī jì
古先哲王，卜征巡狩，唐、虞五载，周则一纪。
běn yù qīn wèn jí kǔ guān shěng fēng yáo nǎi fù guǎng jī xīn chú duō bèi yōng xì
本欲亲问疾苦，观省风谣，乃复广积薪刍，多备饔饩。
nián nián lì lǎn chǔ chù dēng lín cóng chén pí bì gòng dùn xīn kǔ
年年历览，处处登临，从臣疲弊，供顿辛苦。
piāo fēng dòng yǔ liáo qiè bǐ yú xiān qū
飘风冻雨， 聊窃比于先驱；
chē zhé mǎ jì suì zhōu xíng yú tiān xià
车辙马迹，遂周行于天下。
qín huáng zhī xīn wèi yǐ zhōu mù zhī yì nán qióng
秦皇之心未已，周穆之意难穷。
yàn xī mǔ ér gē yún fú dōng hǎi ér guān rì
宴西母而歌云，浮东海而观日。
jiā kǔ nà jiē zhī qín rén zǔ lái sū zhī wàng
家苦纳秸之勤，人阻来苏之望。
qiě fú tiān xià yǒu dào shǒu zài hǎi wài yí bù luàn huá zài dé fēi xiǎn
且夫天下有道，守在海外， 夷不乱华，在德非险。
cháng chéng zhī yì zhàn guó suǒ wéi nǎi shì jū zhà zhī fēng fēi guān jī gǔ zhī fǎ
长城之役，战国所为，乃是狙诈之风，非关稽古之法。
ér zhuī zōng qín dài bǎn zhù gēng xīng xí qí jī xū yán mào wàn lǐ shī hái bì yě xuè liú chéng hé jī yuàn mǎn yú shān chuān hào kū dòng yú tiān dì
而追踪秦代，板筑更兴，袭其基墟，延袤万里，尸骸蔽野，血流成河，积怨满于山川， 号哭动于天地。
qí zuì liù yě
其罪六也。
liáo shuǐ zhī dōng cháo xiǎn zhī de yǔ gòng yǐ wéi huāng fú zhōu wáng qì ér bù chén shì yǐ jī mí dá qí shēng jiào gǒu yù ài rén fēi qiú tuò tǔ
辽水之东，朝鲜之地，《禹贡》以为荒服，周王弃而不臣，示以羁縻，达其声教，苟欲爱人，非求拓土。
yòu qiáng nǔ mò shǐ lǐ wú chuān yú lǔ gǎo
又强弩末矢，理无穿于鲁缟；
chōng fēng yú lì jù néng dòng yú hóng máo
冲风余力，讵能动于鸿毛？
shí tián de ér wú kān jī lèi dàn ér hé yòng
石田得而无堪，鸡肋啖而何用？
ér shì zhòng hù lì qiáng bīng dú wǔ wéi zài bìng tūn bù sī cháng cè
而恃众怙力，强兵黩武，惟在并吞，不思长策。
fu bīng yóu huǒ yě
夫兵，犹火也；
bù jí jiāng zì fén suì lìng yì zhào yí rén zhǐ lún mò fǎn
不戢，将自焚，遂令亿兆夷人，只轮莫返。
fū chāi sàng guó shí wèi huáng chí zhī méng
夫差丧国，实为黄池之盟；
fú jiān miè shēn liáng yóu shòu chūn zhī yì
苻坚灭身，良由寿春之役。
yù bǔ míng chán yú qián bù zhī xié dàn zài hòu
欲捕鸣蝉于前，不知挟弹在后。
fù shǐ xiāng gù zhuā ér chéng háng yì fū qiè chǐ zhuàng shì è wàn
复矢相顾，髽而成行， 义夫切齿，壮士扼腕。
qí zuì qī yě
其罪七也。
zhí yán qǐ wò wáng chén fěi gōng wéi mù cóng shéng ruò jīn xū lì
直言启沃，王臣匪躬，惟木从绳，若金须砺。
táng yáo jiàn gǔ sī wén xiàn tì zhī yán
唐尧建鼓，思闻献替之言；
xià yǔ xuán táo shí tīng zhēn guī zhī měi
夏禹悬鞀，时听箴规之美。
ér bì jiàn wéi bǔ dù xián jí néng zhí shì zhèng rén jiē yóu tú hài
而愎谏违卜，蠹贤嫉能，直士正人，皆由屠害。
zuǒ pú yè qí guó gōng gāo yǐng shàng zhù guó sòng guó gōng hè ruò bì huò wén chāng shàng xiàng huò xì liǔ gōng chén zàn tǔ liáng yào zhī yán fān jiā shǔ lòu zhī cì
左仆射、齐国公高颖，上柱国、宋国公贺若弼，或文昌上相，或细柳功臣，暂吐良药之言，翻加属镂之赐。
lóng féng wú zuì biàn zāo xià guǐ zhī zhū
龙逢无罪，便遭夏癸之诛；
wáng zǐ hé gū
王子何辜？
làn bèi shāng xīn zhī lù
滥被商辛之戮。
suì lìng jūn zi jié shé xián rén jiān kǒu
遂令君子结舌， 贤人缄口。
zhǐ bái rì ér bǐ shèng shè cāng tiān ér gǎn qī bù wù guó zhī jiāng wáng bù zhī sǐ zhī jiāng zhì
指白日而比盛，射苍天而敢欺，不悟国之将亡，不知死之将至。
qí zuì bā yě
其罪八也。
shè guān fēn zhí guì zài quán héng
设官分职，贵在铨衡；
chá yù wèn xíng wú wén fàn yù
察狱问刑，无闻贩鬻。
ér qián shén qǐ lùn tóng xiù wèi gōng liáng jì shòu huáng jīn zhī shé mèng tuó jiàn pú táo zhī jiǔ
而钱神起论，铜臭为公，梁冀受黄金之蛇，孟佗荐蒲萄之酒。
suì shǐ yí lún yōu cēn zhèng yǐ huì chéng jūn zǐ zài yě xiǎo rén zài wèi
遂使彝伦攸𥮾，政以贿成，君子在野，小人在位。
jī xīn jū shàng tóng jí àn zhī yán
积薪居上，同汲黯之言；
náng qián bù rú shāng zhào yī zhī fù
囊钱不如，伤赵壹之赋。
qí zuì jiǔ yě
其罪九也。
xuān ní yǒu yán wú xìn bù lì yòng mìng shǎng zǔ yì qǐ shí yán
宣尼有言，无信不立，用命赏祖，义岂食言？
zì hūn zhǔ sì wèi měi suì xíng xìng nán běi xún shòu dōng xī zhēng fá
自昏主嗣位，每岁行幸，南北巡狩，东西征伐。
zhì rú hào wěi péi bì dōng dōu shǒu gù wén xiāng yě zhàn yàn mén jiě wéi
至如浩亹陪跸，东都守固，阌乡野战，雁门解围。
zì wài zhēng fū bù kě shèng jì
自外征夫，不可胜纪。
jì lì gōng xūn xū chou guān jué
既立功勋，须酬官爵。
ér zhì huái fān fù yán xíng fú guǐ wēi jí zé xūn shǎng xuán shòu kè dìng zé sī lún bù xíng yì shāng yāng zhī bān jīn tóng xiàng wáng zhī zì yìn
而志怀翻覆，言行浮诡，危急则勋赏悬授，克定则丝纶不行，异商鞅之颁金，同项王之剚印。
fāng ěr zhī xià bì yǒu xuán yú xī qí zhòng shǎng qiú rén sǐ lì zǒu wán nì pō pǐ cǐ fēi nàn
芳饵之下，必有悬鱼，惜其重赏，求人死力，走丸逆坡，匹此非难。
fán bǎi xiāo xióng shuí bù chóu yuàn
凡百骁雄，谁不仇怨。
zhì yú pǐ fū zuì ěr sù nuò bù kuī jì zài shèng yú èr sān qí dé
至于匹夫蕞尔，宿诺不亏，既在乘舆，二三其德。
qí zuì shí yě
其罪十也。
yǒu yī yú cǐ wèi huò bù wáng
有一于此，未或不亡。
kuàng sì wéi bù zhāng sān líng zǒng cuì wú xiǎo wú dà yú fū yú fù gòng shí yīn wáng xián zhī xià miè
况四维不张，三灵总瘁，无小无大，愚夫愚妇，共识殷亡，咸知夏灭。
qìng nán shān zhī zhú shū zuì wèi qióng
罄南山之竹，书罪未穷；
jué dōng hǎi zhī bō liú è nán jǐn
决东海之波，流恶难尽。
shì yǐ qióng qí zāi yú shàng guó yà bào yú zhōng yuán
是以穷奇灾于上国，猰暴于中原。
sān hé zòng fēng shǐ zhī tān sì hǎi bèi cháng shé zhī dú bǎi xìng jiān wáng dài wú yí lèi shí fēn wéi jì cái yī ér yǐ
三河纵封豕之贪，四海被长蛇之毒，百姓歼亡，殆无遗类，十分为计，才一而已。
cāng shēng lǐn lǐn xián yōu qǐ guó zhī bēng
苍生懔懔，咸忧杞国之崩；
chì zǐ áo áo dàn chóu lì yáng zhī xiàn
赤子嗷嗷，但愁历阳之陷。
qiě guó zuò jiāng gǎi bì yǒu cháng qī liù bǎi yīn wáng zhī nián sān shí jī zhōng zhī shì
且国祚将改，必有常期，六百殷亡之年，三十姬终之世。
gù chèn lù yún duò shì sān shí liù nián ér miè
故谶箓云：“隋氏三十六年而灭。
cǐ zé yàn dé zhī xiàng yǐ zhāng dài zhōng zhī zhào xiān jiàn
” 此则厌德之象已彰，代终之兆先见。
huáng tiān wú qīn wéi dé shì fǔ
皇天无亲，惟德是辅。
kuàng nǎi chān qiǎng jìng tiān shēn xū wèi zhī chú jiù
况乃搀抢竟天，申𦈡谓之除旧；
suì xīng rù jǐng gān gōng yǐ wéi yì xīng
岁星入井，甘公以为义兴。
jiān zhū què mén shāo zhèng yáng rì shí hú míng guǐ kū chuān jié shān bēng
兼朱雀门烧，正阳日蚀，狐鸣鬼哭，川竭山崩。
bìng shì zōng miào wèi xū zhī yāo jīng jí lǚ tíng zhī shì
并是宗庙为墟之妖，荆棘旅庭之事。
xià shì zé zāi xìn fēi duō yīn rén zé jiù zhēng gèng shǎo
夏氏则灾衅非多，殷人则咎征更少。
qiān niú rù hàn fāng zhī dà luàn zhī qī
牵牛入汉， 方知大乱之期；
wáng liáng cè mǎ shǐ yàn bīng chē zhī huì
王良策马，始验兵车之会。
jīn zhě shùn rén jiāng gé xiān tiān bù wéi dà shì mèng jīn chén mìng jǐng bó sān qiān liè guó bā bǎi zhū hóu bù móu ér tóng cí bù zhào ér zì zhì
今者顺人将革，先天不违，大誓孟津，陈命景亳，三千列国，八百诸侯，不谋而同辞，不召而自至。
hōng hōng yǐn yǐn rú tíng rú léi biāo hǔ xiào ér gǔ fēng shēng yìng lóng xiāng ér jǐng yún qǐ
轰轰隐隐，如霆如雷，彪虎啸而谷风生，应龙骧而景云起。
wǒ wèi gōng cōng míng shén wǔ qí shèng guǎng yuān zǒng qī dé ér zài gōng bāo jiǔ gōng ér tǐng chū
我魏公聪明神武，齐圣广渊，总七德而在躬，包九功而挺出。
zhōu tài bǎo wèi gōng zhī sūn shàng zhù guó pú shān gōng zhī zǐ
周太保、魏公之孙， 上柱国、蒲山公之子。
jiā chuán shèng dé wǔ wáng chéng jì lì zhī jī
家传盛德，武王承季历之基；
de qǐ yuán xūn shì zǔ sì yuán huáng zhī yè
地启元勋，世祖嗣元皇之业。
dǔ shēng bái shuǐ rì jiǎo zhī xiāng biàn zhāng
笃生白水，日角之相便彰；
zài dàn dān líng dà bǎo zhī wén sī zhe
载诞丹陵，大宝之文斯著。
jiā yǐ xìng fú tú wěi míng xié gē yáo liù hé suǒ yǐ guī xīn sān líng suǒ yǐ gǎi bǔ
加以姓符图纬，名协歌谣， 六合所以归心，三灵所以改卜。
wén wáng ě yú yǒu lǐ chì què fāng lái
文王厄于羑里，赤雀方来；
gāo zǔ yǐn yú dàng shān tóng yún zì qǐ
高祖隐于砀山，彤云自起。
bīng zhū bù dào chì fú zhì zì cháng ān
兵诛不道，《赤伏》至自长安；
fēng ruì nán dāng huáng xīng chū yú liáng sòng
锋锐难当，黄星出于梁、宋。
jiǔ wǔ lóng fēi zhī shǐ tiān rén bào biàn zhī chū lì shì zhū nán dà dí mí yǒng
九五龙飞之始， 天人豹变之初，历试诸难，大敌弥勇。
shàng zhù guó sī tú dōng jùn gōng dí ràng gōng xuān dì gòu yì liàng jīng lún yī yǐn zhī zuǒ chéng tāng xiāo hé zhī fǔ gāo dì
上柱国、司徒、东郡公翟让功宣缔构，翼亮经纶，伊尹之佐成汤，萧何之辅高帝。
shàng zhù guó zǒng guǎn qí guó gōng mèng ràng zhù guó lì chéng gōng mèng chàng zhù guó jiàng jùn gōng péi xíng yǎn dà jiàng jūn zuǒ zhǎng shǐ bǐng yuán zhēn děng bìng yùn chóu qiān lǐ yǒng guàn sān jūn jī jiàn zé jié jiāo duàn áo wān hú zé yín yuán luò yàn
上柱国、总管、齐国公孟让，柱国、历城公孟畅，柱国、绛郡公裴行俨，大将军、左长史邴元真等，并运筹千里，勇冠三军， 击剑则截蛟断鳌，弯弧则吟猿落雁。
hán péng jiàng guàn chéng pèi gōng zhī jī
韩、彭、绛、灌，成沛公之基；
kòu gǔ wú féng fèng xiāo wáng zhī yè
寇、贾、吴、 冯，奉萧王之业。
fù yǒu méng lún jiā zhōu zhī shì bá jù tóu shí zhī fu jì mǎ zhuī fēng wú gē zhào rì
复有蒙轮挟辀之士，拔距投石之夫，骥马追风，吴戈照日。
wèi gōng shǔ dāng qī yùn fú cí yì zhào
魏公属当期运，伏兹亿兆。
gōng huàn jiǎ zhòu bá shè shān chuān zhì fēng mù yǔ qǐ cí láo juàn suì qǐ xī bó zhī shī jiāng wèn nán cháo zhī zuì
躬擐甲胄，跋涉山川，栉风沐雨，岂辞劳倦，遂起西伯之师， 将问南巢之罪。
bǎi wàn chéng lǚ sì qī wèi míng hū xī zé hé wèi jué liú chì zhà zé sōng huá zì bá
百万成旅，四七为名，呼吸则河、渭绝流，叱咤则嵩、华自拔。
yǐ cǐ gōng chéng hé chéng bù xiàn
以此攻城，何城不陷；
yǐ cǐ jī zhèn hé zhèn bù cuī
以此击阵，何阵不摧！
pì yóu xiè cāng hǎi ér guàn cán yíng jǔ kūn lún ér yā xiǎo luǎn
譬犹泻沧海而灌残荧，举昆仑而压小卵。
gǔ xíng ér jìn bǎi dào jù qián yǐ jīn yuè èr shí yī rì jiè yú dōng dōu
鼓行而进，百道俱前，以今月二十一日届于东都。
ér hūn cháo wén wǔ liú shǒu duàn dá děng kūn wú è rěn fēi lián jiān nìng jiǔ mí tiān shù gǎn jù yì bīng qū lǜ chǒu tú zhòng yǒu shí wàn huí luò cāng běi suì lái jǔ fǔ
而昏朝文武、留守段达等，昆吾恶稔，飞廉奸佞，久迷天数，敢拒义兵，驱率丑徒，众有十万，回洛仓北，遂来举斧。
yú shì xióng pí jué zhú pí hǔ zhēng xiān yīn qí dǎo gē zhī xīn chéng wǒ pò zhú zhī shì céng wèi xuán zhǒng wǎ jiě bīng xiāo kēng zú zé cháng píng wèi duō jī jiǎ zé xióng ěr wèi xiǎo
于是熊罴角逐，貔虎争先，因其倒戈之心，乘我破竹之势，曾未旋踵，瓦解冰销，坑卒则长平未多，积甲则熊耳为小。
dá děng zhù jié wéi nüè yīng chéng zì gù tī chōng luàn wǔ tú shè jiǔ jù zhī móu
达等助桀为虐，婴城自固，梯冲乱舞，徒设九拒之谋；
gǔ jiǎo jiāng míng kōng píng bǎi lóu zhī xiǎn
鼓角将鸣，空凭百楼之险。
yàn cháo wèi mù yú yóu sòng chí tiǎn miè zhī qī fěi cháo yī mù
燕巢卫幕，鱼游宋池，殄灭之期，匪朝伊暮。
rán xìng luò hǔ láo guó jiā chǔ jī wǒ yǐ xiān jù wèi rì jiǔ yǐ
然兴洛、虎牢，国家储积，我已先据，为日久矣。
jì dé huí luò yòu qǔ lí yáng tiān xià zhī cāng jǐn fēi duò yǒu
既得回洛，又取黎阳，天下之仓，尽非隋有。
sì fāng qǐ yì zú shí zú bīng wú qián wú dí
四方起义，足食足兵，无前无敌。
péi guāng lù rén jī xióng cái shàng jiàng shòu shèn zhuān zhēng xiá ěr yōu píng ān wēi shì tuō nǎi shí jī zhī biàn qiān yīn shì xià
裴光禄仁基，雄才上将，受脤专征，遐迩攸凭，安危是托，乃识机知变，迁殷事夏。
yuán qiān qín zì lán shuǐ zhāng xū tuó huò zài xíng yáng dòu qìng zhàn méi yú huái nán guō xún shòu shǒu yú hé běi duò zhī wáng hou liáo kě zhī yě
袁谦擒自蓝水，张须陀获在荥阳，窦庆战没于淮南，郭询授首于河北，隋之亡候，聊可知也。
qīng hé gōng fáng yàn zǎo jìn bǐng róng lǜ lüè dì dōng nán shī zhī suǒ lín fēng xíng diàn jī
清河公房彦藻， 近秉戎律，略地东南，师之所临，风行电击。
ān lù rǔ nán suí jī dàng dìng
安陆、汝南，随机荡定；
huái ān jì yáng é rán sòng kuǎn
淮安、济阳， 俄然送款。
xú yuán lǎng yǐ píng lǔ jùn mèng hǎi gōng yòu pò jì yáng hǎi nèi yīng xióng xián lái xiǎng yìng
徐圆朗已平鲁郡，孟海公又破济阳，海内英雄，咸来响应。
fēng mín shàn qǔ píng yuán zhī jìng hǎo xiào dé jù lí yáng zhī cāng li shì xióng hǔ shì yú cháng píng wáng dé rén yīng yáng yú shàng dǎng
封民赡取平原之境，郝孝德据黎阳之仓，李士雄虎视于长平，王德仁鹰扬于上党。
huá gōng li jǐng kǎo gōng láng zhōng fáng shān jī fā zì lín yū liú xìng zǔ qǐ yú bái shuò cuī bái jū zài yǐng chuān qǐ fāng xiàn bó yǐ qiáo jùn lái gè yōng shù wàn zhī bīng jù qī mù yě zhī huì
滑公李景、 考功郎中房山基发自临渝，刘兴祖起于白朔，崔白驹在颍川起，方献伯以谯郡来， 各拥数万之兵，俱期牧野之会。
cāng míng zhī yòu hán gǔ yǐ dōng niú jiǔ xiàn yú jūn qián hú jiāng yíng yú dào lù
沧溟之右，函谷以东，牛酒献于军前，壶浆盈于道路。
zhū jūn děng bìng yì guān shì zhòu qǐ zǐ liáng cái shén dǐng líng yì zhī qiū liè dì fēng hóu zhī shǐ bào biàn què qǐ jīn yě qí shí tuó míng biē yīng jiàn jī ér zuò yi gè jiū lǜ zǐ dì gòng jiàn gōng míng
诸君等并衣冠世胄，杞梓良才，神鼎灵绎之秋，裂地封侯之始，豹变鹊起，今也其时，鼍鸣鳖应，见机而作，宜各鸠率子弟，共建功名。
gěng yǎn zhī fù guāng wǔ xiāo hé zhī fèng gāo dì qǐ zhǐ jīn zhāng zǐ shòu huá gài zhū lún fù guì yǐ zhòng dāng nián zhōng zhēn yǐ chuán yì yè qǐ bù shèng zāi
耿弇之赴光武，萧何之奉高帝，岂止金章紫绶，华盖朱轮，富贵以重当年，忠贞以传奕叶，岂不盛哉！
ruò suí dài guān rén tóng fèi yáo zhī quǎn shàng hé wáng mǎng zhī ēn réng huái kuǎi kuì zhī lù
若隋代官人，同吠尧之犬，尚荷王莽之恩，仍怀蒯聩之禄。
shěn pèi sǐ yú yuán shì bù rú zhāng hé guī cáo
审配死于袁氏，不如张郃归曹；
fàn zēng kùn yú xiàng wáng wèi ruò chén píng cóng hàn
范增困于项王，未若陈平从汉。
wèi gōng tuī yǐ chì xīn dāng jiā hǎo jué zé mù ér chù lìng bù zì yí
魏公推以赤心，当加好爵，择木而处， 令不自疑。
tuō měng hǔ yóu yù zhōu zhōng dí guó sù shā zhī rén gòng fù qí zhǔ péng chǒng zhī pū zì shā qí jūn gāo guān shàng shǎng jí yǐ xiāng shòu
脱猛虎犹豫，舟中敌国，夙沙之人共缚其主，彭宠之仆自杀其君，高官上赏，即以相授。
rú àn yú chéng shì shǒu mí bù fǎn kūn shān zòng huǒ yù shí jù fén ěr děng shì qí huǐ jiāng hé jí
如暗于成事，守迷不反，昆山纵火，玉石俱焚，尔等噬脐，悔将何及！
huáng hé dài de míng yú dàn dàn zhī yán
黄河带地，明余旦旦之言；
jiǎo rì lì tiān zhī wǒ qín qín zhī yì
皎日丽天，知我勤勤之意。
bù gào hǎi nèi xián shǐ wén zhī
布告海内，咸使闻知。
zǔ jūn yàn zhī cí yě
祖君彦之辞也。
é ér dé tāo dé fāng jù sǐ fù yǐ zhèng tǐng wèi zuǒ sī mǎ zhèng qián xiàng wéi yòu sī mǎ
俄而德韬、德方俱死，复以郑颋为左司马，郑虔象为右司马。
chái xiào hé shuō mì yuē qín dì zǔ shān dài hé xī chǔ bèi zhī ér wáng hàn gāo dōu zhī ér bà
柴孝和说密曰： “秦地阻山带河，西楚背之而亡，汉高都之而霸。
rú yú yì zhě lìng rén jī shǒu huí luò dí ràng shǒu luò kǒu míng gōng qīn jiǎn jīng ruì xi xí cháng ān bǎi xìng shú bù jiāo yíng bì dāng yǒu zhēng wú zhàn
如愚意者，令仁基守回洛，翟让守洛口，明公亲简精锐，西袭长安，百姓孰不郊迎，必当有征无战。
jì kè jīng yì yè gù bīng qiáng fāng gèng cháng qū xiáo hán sǎo dàng dōng luò chuán xí zhǐ zǒng tiān xià kě dìng
既克京邑，业固兵强，方更长驱崤函，扫荡东洛，传檄指捴，天下可定。
dàn jīn yīng xióng jìng qǐ shí kǒng tā rén wǒ xiān yī zhāo shī zhī shì qí hé jí
但今英雄竞起，实恐他人我先，一朝失之，噬脐何及！
mì yuē jūn zhī suǒ tú pū yì sī zhī jiǔ yǐ chéng nǎi shàng cè
”密曰：“君之所图，仆亦思之久矣，诚乃上策。
dàn hūn zhǔ shàng cún cóng bīng yóu zhòng wǒ zhī suǒ bù bìng shì shān dōng rén jì jiàn wèi xià luò yáng hé kěn xiāng suí xi rù
但昏主尚存，从兵犹众，我之所部，并是山东人，既见未下洛阳，何肯相随西入？
zhū jiāng chū yú qún dào liú zhī gè jìng xióng cí
诸将出于群盗，留之各竞雄雌。
ruò rán zhě dài jiāng bài yǐ
若然者，殆将败矣！
mì jiàng bīng fēng shén ruì měi rù yuàn yǔ duò jūn lián zhàn
”密将兵锋甚锐，每入苑与隋军连战。
huì mì wèi liú shǐ suǒ zhōng wò yú yíng nèi dōng dōu fù chū bīng chéng zhī mì zhòng dà kuì qì huí luò cāng guī yú luò kǒu
会密为流矢所中，卧于营内，东都复出兵乘之，密众大溃，弃回洛仓，归于洛口。
yáng dì qiǎn wáng shì chōng lǜ jìng zú wǔ wàn jī zhī mì yǔ zhàn bù lì xiào hé nì sǐ yú luò shuǐ mì kū zhī shén tòng
炀帝遣王世充率劲卒五万击之，密与战，不利，孝和溺死于洛水，密哭之甚恸。
shì chōng yíng yú luò xi yǔ mì xiāng jù bǎi yú rì dà xiǎo liù shí yú zhàn
世充营于洛西，与密相拒百余日，大小六十余战。
wǔ yáng jùn chéng yuán bǎo cáng lí yáng zéi shuài li wén bǎi huán shuǐ zéi shuài zhāng shēng qīng hé zéi shuài zhào jūn dé píng yuán zéi shuài hǎo xiào dé bìng guī yú mì gòng xí pò lí yáng cāng jù zhī
武阳郡丞元宝藏、黎阳贼帅李文柏、洹水贼帅张升、清河贼帅赵君德、平原贼帅郝孝德，并归于密，共袭破黎阳仓，据之。
yǒng ān dà zú zhōu fǎ míng jǔ jiāng huáng zhī de yǐ fù mì qí jùn zéi shuài xú yuán lǎng rèn chéng dà xiá xú shī rén huái yáng tài shǒu zhào tuó jiē guī zhī
永安大族周法明举江、黄之地以附密，齐郡贼帅徐圆朗、任城大侠徐师仁、淮阳太守赵佗皆归之。
dí ràng bù jiàng wáng rú xìn quàn ràng wèi dà zhǒng zǎi zǒng tǒng zhòng wù yǐ duó mì zhī quán
翟让部将王儒信劝让为大冢宰，总统众务，以夺密之权。
ràng xiōng kuān fù wèi ràng yuē tiān zǐ zhǐ kě zì zuò ān dé yú rén
让兄宽复谓让曰： “天子止可自作，安得与人！
rǔ ruò bù néng zuò wǒ dāng wèi zhī
汝若不能作，我当为之。
mì wén qí yán yīn yǒu tú ràng zhī jì
”密闻其言，阴有图让之计。
huì shì chōng liè zhèn ér zhì ràng chū jù zhī wèi shì chōng suǒ jī ràng jūn shǎo shī lì mì yǔ shàn xióng xìn děng lǜ jīng ruì fù zhī shì chōng bài zǒu
会世充列阵而至，让出拒之，为世充所击，让军少失利，密与单雄信等率精锐赴之， 世充败走。
míng rì ràng jìng zhì mì suǒ yù wèi yàn lè mì jù zhuàn yǐ dài zhī qí suǒ jiāng zuǒ yòu gè fēn lìng jiù shí
明日，让径至密所，欲为宴乐，密具馔以待之，其所将左右，各分令就食。
mì yǐn ràng rù zuò yǐ liáng gōng shì ràng ràng fāng yǐn mǎn mì qiǎn zhuàng shì zì hòu zhǎn zhī bìng shā qí xiōng kuān jí wáng rú xìn
密引让入坐，以良弓示让，让方引满，密遣壮士自后斩之，并杀其兄宽及王儒信。
ràng bù jiàng xú shì jī wéi luàn bīng suǒ zhuó zhōng zhòng chuāng mì jù zhǐ zhī de miǎn shàn xióng xìn děng dùn shǒu qiú āi mì bìng shì ér wèi yù zhī
让部将徐世𪟝为乱兵所斫，中重疮，密遽止之，得免，单雄信等顿首求哀，密并释而慰谕之。
yú shì yì ràng lián yíng yù qí jiàng shì wú gǎn dòng zhě
于是诣让连营，谕其将士，无敢动者。
nǎi mìng xú shì jī shàn xióng xìn wáng bó dāng fēn tǒng qí zhòng
乃命徐世𪟝、单雄信、王伯当分统其众。
wèi jǐ shì chōng xí cāng chéng mì fù pò zhī
未几，世充袭仓城，密复破之。
shì chōng fù yí yíng luò běi zào fú qiáo xī zhòng yǐ jī mì mì yǔ qiān yú qí jù zhī bù lì ér tuì
世充复移营洛北，造浮桥，悉众以击密，密与千余骑拒之，不利而退。
shì chōng yīn báo qí chéng xià mì jiǎn ruì zú shù bǎi rén yǐ yāo zhī shì chōng dà kuì zhēng qù fú qiáo nì sǐ zhě shù wàn
世充因薄其城下，密简锐卒数百人以邀之，世充大溃，争趣浮桥，溺死者数万。
hǔ bēn láng jiàng yáng wēi wáng biàn huò jǔ liú zhǎng gōng liáng dé dǒng zhì jiē méi yú zhèn shì chōng jǐn ér huò miǎn
虎贲郎将杨威、王辩、霍举、刘长恭、梁德、董智皆没于阵，世充仅而获免。
qí yè dà yǔ xuě shì zú dòng sǐ zhě dài jìn
其夜，大雨雪，士卒冻死者殆尽。
mì chéng shèng xiàn yǎn shī yú shì xiū jīn yōng chéng jū zhī yǒu zhòng sān shí yú wàn
密乘胜陷偃师，于是修金墉城居之，有众三十余万。
liú shǒu wéi jīn yòu yǔ mì zhàn yú shàng chūn mén jīn dà bài zhí yú zhèn
留守韦津又与密战于上春门，津大败，执于阵。
jiāng zuò dà jiang yǔ wén kǎi pàn dōng dōu jiàng yú mì
将作大匠宇文恺叛东都，降于密。
dōng zhì hǎi dài nán zhì jiāng huái jùn xiàn mò bù qiǎn shǐ guī mì
东至海、岱，南至江、淮郡县，莫不遣使归密。
dòu jiàn dé zhū càn yáng shì lín mèng hǎi gōng xú yuán lǎng lú zǔ shàng zhōu fǎ míng děng bìng suí shǐ tōng biǎo yú mì quàn jìn yú shì mì xià guān shǔ xián quàn mì jí zūn hào mì yuē dōng dōu wèi píng bù kě yì cǐ
窦建德、朱粲、杨士林、孟海公、徐圆朗、卢祖尚、周法明等并随使通表于密劝进， 于是密下官属咸劝密即尊号，密曰：“东都未平，不可议此。
jí yì qí jiàn mì fù qí qiáng shèng yù zì wèi méng zhǔ nǎi zhì shū hū gāo zǔ wèi xiōng qǐng hé zòng yǐ miè duò dà lüè yún yù yǔ gāo zǔ wèi méng jīn zhī huì yì shāng xīn yú mù yě zhí zǐ yīng yú xián yáng qí zhǐ yǐ shì hòu zhǔ zhí dài wáng wèi yì
及义旗建，密负其强盛，欲自为盟主，乃致书呼高祖为兄，请合从以灭隋，大略云欲与高祖为盟津之会，殪商辛于牧野，执子婴于咸阳，其旨以弑后主执代王为意。
gāo zǔ lǎn shū xiào yuē li mì lù liáng fàng sì bù kě yǐ zhé jiǎn zhì zhī
高祖览书笑曰：“李密陆梁放肆，不可以折简致之。
wú fāng ān jí jīng shī wèi huáng dōng tǎo jí xiāng zǔ jué biàn shì gēng shēng yī qín
吾方安辑京师，未遑东讨， 即相阻绝，便是更生一秦。
mì jīn shì suǒ yǐ wéi wú jù dōng dōu zhī bīng shǒu chéng gāo zhī è gèng qiú hán péng mò rú yòng mì
密今适所以为吾拒东都之兵，守成皋之扼，更求韩、彭， 莫如用密。
yi bēi cí tuī jiǎng yǐ jiāo qí zhì shǐ qí bù yú yú wǒ
宜卑辞推奖，以骄其志，使其不虞于我。
wǒ de rù guān jù pú jīn ér zhūn yǒng fēng zǔ xiáo hán ér lín yī luò wú dà shì jì yǐ
我得入关，据蒲津而屯永丰， 阻崤函而临伊、洛，吾大事济矣。
lìng jì shì wēn dà yá zuò shū bào mì yuē
”令记室温大雅作书报密曰：
qīng zhě kūn shān huǒ liè hǎi shuǐ qún fēi chì xiàn qiū xū qián lí tú tàn
顷者，昆山火烈，海水群飞，赤县丘墟，黔黎涂炭。
bù yī róng zú chú yōu jí qín zhēng bà tú wáng hú míng fēng qǐ
布衣戎卒，锄櫌棘矜，争霸图王，狐鸣蜂起。
yì yì jīng luò qiáng nǔ wéi chéng
翼翼京洛，强弩围城；
zhàng zhōu yuán jiāng shī mǎn lù
ＡＳ幛周原，僵尸满路。
zhǔ shàng nán xún fàn jiāo zhōu ér wàng fǎn
主上南巡，泛胶舟而忘返；
xiōng nú běi chì jiāng bèi fā yú yī chuān
匈奴北炽，将被发于伊川。
niǎn shàng wú yú qún xià jié shé dà dào yí guó mò zhī gǎn zhǐ
辇上无虞，群下结舌，大盗移国，莫之敢指。
hū yān zhì cǐ zì yí yī qī qī bǎi zhī jī qióng yú èr shì
忽焉至此，自贻伊戚，七百之基，穷于二世。
zhōu qí yǐ wǎng shū qì yǐ huán bāng guó lún xū wèi yǒu rú sī zhī kù zhě yě
周、齐以往，书契以还，邦国沦胥，未有如斯之酷者也。
tiān shēng zhēng mín bì yǒu sī mù dāng jīn wèi mù fēi zǐ ér shuí
天生蒸民，必有司牧，当今为牧，非子而谁？
lǎo fū nián yú zhī mìng yuàn bù jí cǐ xīn dài dà dì pān lín fù yì
老夫年余知命，愿不及此，欣戴大弟，攀鳞附翼。
wéi jì zǎo yìng tú lù yǐ níng zhào shù
惟冀早应图箓，以宁兆庶。
zōng méng zhī zhǎng shǔ jí jiàn róng
宗盟之长，属籍见容；
fù fēng yú táng sī róng zú yǐ
复封于唐，斯荣足矣！
yì shāng xīn yú mù yě suǒ bù rěn yán
殪商辛于牧野，所不忍言；
zhí zǐ yīng yú xián yáng fēi gǎn wén mìng
执子婴于咸阳，非敢闻命。
fén jìn zuǒ yòu shàng xū ān jí méng jīn zhī huì wèi xiá bo qī jīn rì luán yú nán xìng kǒng tóng yǒng jiā zhī shì
汾、晋左右，尚须安辑，盟津之会，未暇卜期，今日銮舆南幸，恐同永嘉之势。
gù cǐ zhōng yuán jū wéi mào cǎo xīng yán gǎn tàn shí jiù yú huái
顾此中原，鞠为茂草，兴言感叹，实疚于怀。
tuō zhī dòng jìng shù chí yí bào wèi miàn líng jīn yòng zēng láo zhěn
脱知动静，数迟贻报，未面灵襟，用增劳轸。
míng lì zhī de fēng dí zòng héng shēn shèn chuí táng miǎn cí hóng yè
名利之地，锋镝纵横，深慎垂堂，勉兹鸿业。
mì de shū shén yuè shì qí bù xià yuē táng gōng jiàn tuī tiān xià bù zú dìng yě
密得书甚悦，示其部下曰：“唐公见推，天下不足定也！
yú shì bù yú yì shī ér zhuān yì yú shì chōng
”于是不虞义师而专意于世充。
é ér yǔ wén huà jí lǜ zhòng zì jiāng dū běi zhǐ lí yáng bīng shí yú wàn mì nǎi zì jiāng bù qí èr wàn jù zhī
俄而宇文化及率众自江都北指黎阳，兵十余万，密乃自将步骑二万拒之。
duò yuè wáng tōng chēng zūn hào qiǎn shǐ shòu mì tài wèi shàng shū lìng dōng nán dào dà xíng tái xíng jūn yuán shuài wèi guó gōng lìng xiān píng huà jí rán hòu rù cháo fǔ zhèng
隋越王侗称尊号，遣使授密太尉、尚书令、东南道大行台行军元帅、魏国公，令先平化及，然后入朝辅政。
mì jiāng yǔ huà jí xiāng kàng kǒng qián hòu shòu dí yīn bēi cí yǐ bào xiè yān
李密准备跟宇文化及对抗，又担心前后受到攻击，就用谦恭的言词回信谢绝了。
huà jí zhì lí yáng yǔ mì xiāng yù mì zhī qí jūn shǎo shí lì zài jí zhàn gù bù yǔ jiāo fēng yòu è qí guī lù
化及至黎阳，与密相遇，密知其军少食，利在急战，故不与交锋，又遏其归路。
mì qiǎn xú shì jī shǒu cāng chéng huà jí gōng zhī bù néng xià
密遣徐世 𪟝守仓城，化及攻之不能下。
mì zhī huà jí liáng qiě jǐn yīn wěi yǔ hé yǐ bì qí zhòng
密知化及粮且尽，因伪与和，以弊其众。
huà jí fú zhī wù dà xǐ zì qí bīng shí jì mì kuì zhī
化及弗之悟， 大喜，恣其兵食，冀密馈之。
hòu zhī qí jì huà jí nù yǔ mì dà zhàn yú wèi zhōu zhī tóng shān xià mì wèi liú shǐ suǒ zhōng dùn yú jí xiàn
后知其计，化及怒，与密大战于卫州之童山下，密为流矢所中，顿于汲县。
huà jí lì jié liáng jǐn zhòng duō pàn zhī lüè jí xiàn běi qù wèi xiàn
化及力竭粮尽，众多叛之，掠汲县，北趣魏县。
qí jiāng chén zhì lüè zhāng tóng rén děng lǜ suǒ bù bīng guī yú mì zhě qián hòu xiāng jì
其将陈智略、 张童仁等率所部兵归于密者，前后相继。
chū huà jí liú zī zhòng yú dōng jùn qiǎn qí suǒ shǔ xíng bù shàng shū wáng guǐ shǒu zhī zhì shì guǐ jǔ jùn jiàng mì
初，化及留辎重于东郡，遣其所署刑部尚书王轨守之，至是轨举郡降密。
mì yǐn bīng ér xi qiǎn shǐ cháo yú dōng dōu zhí shì yáng dì rén yú hóng dá xiàn yuè wáng tōng
密引兵而西，遣使朝于东都，执弑炀帝人于弘达献越王侗。
tōng zhào mì rù cháo zhì wēn xiàn wén shì chōng zuò nán ér zhǐ nǎi guī jīn yōng chéng
侗召密入朝，至温县，闻世充作难而止，乃归金墉城。
shí mì bīng shǎo yī shì chōng bīng fá shí nǎi qǐng jiāo yì mì chū nán zhī bǐng yuán zhēn hǎo qiú sī lì lǚ quàn mì mì suì xǔ yān
时密兵少衣，世充兵乏食，乃请交易，密初难之，邴元真好求私利，屡劝密， 密遂许焉。
chū dōng dōu jué liáng bīng shì guī mì zhě rì yǒu shù bǎi zhì cǐ de shí ér jiàng rén yì shǎo mì fāng huǐ ér zhǐ
初，东都绝粮，兵士归密者日有数百，至此得食，而降人益少，密方悔而止。
mì suī jù cāng ér wú fǔ kù bīng shù zhàn jiē bù huò shǎng yòu hòu fǔ chū fù zhī bīng yóu shì zhòng xīn jiàn yuàn
密虽据仓而无府库，兵数战皆不获赏，又厚抚初附之兵，由是众心渐怨。
wǔ dé yuán nián jiǔ yuè shì chōng yǐ qí zhòng wǔ qiān lái jué zhàn mì liú wáng bó dāng shǒu jīn yōng zì yǐn jīng bīng jiù yǎn shī běi zǔ māng shān yǐ dài zhī
武德元年九月，世充以其众五千来决战，密留王伯当守金墉，自引精兵就偃师，北阻邙山以待之。
shì chōng jūn zhì mì suì bài jì péi rén jī zǔ jūn yàn bìng wèi shì chōng suǒ lǔ mì yǔ wàn yú rén chí xiàng luò kǒu
世充军至，密遂败绩，裴仁基、祖君彦并为世充所虏，密与万余人驰向洛口。
shì chōng wéi yǎn shī shǒu jiāng zhèng tǐng zhī xià bīng shì jié pàn yǐ chéng jiàng shì chōng
世充围偃师，守将郑颋之下兵士劫叛，以城降世充。
mì jiāng rù luò kǒu cāng chéng bǐng yuán zhēn yǐ qiǎn rén qián yǐn shì chōng mì yīn zhī zhī bù fā qí shì yù dài shì chōng bīng bàn dù luò shuǐ rán hòu jī zhī
密将入洛口仓城，邴元真已遣人潜引世充，密阴知之，不发其事，欲待世充兵半渡洛水，然后击之。
jí shì chōng jūn zhì mì hòu jì bù shí jué bǐ jiāng chū zhàn shì chōng jūn yǐ jì yǐ
及世充军至，密候骑不时觉，比将出战，世充军已济矣。
mì zì dù bù néng zhī yǐn qí ér dùn jìng fù wǔ láo yuán zhēn jìng yǐ chéng jiàng yú shì chōng
密自度不能支，引骑而遁， 径赴武牢，元真竟以城降于世充。
mì jiāng rú lí yáng huò wèi mì yuē shā dí ràng zhī jì xú shì jī jī zhì yú sǐ jīn xiàng qí suǒ ān kě bǎo hu
密将如黎阳，或谓密曰：“杀翟让之际，徐世𪟝几至于死，今向其所，安可保乎？
shí wáng bó dāng qì jīn yōng bǎo hé yáng mì yǐ qīng jì zì wǔ láo guī zhī wèi bó dāng yuē bīng bài yǐ jiǔ kǔ zhū jūn
”时王伯当弃金墉，保河阳，密以轻骑自武牢归之，谓伯当曰：“兵败矣，久苦诸君！
wǒ jīn zì wěn qǐng yǐ xiè zhòng
我今自刎，请以谢众。
bó dāng bào mì háo jiào tòng jué zhòng jiē qì mò néng yǎng shì
”伯当抱密，号叫恸绝，众皆泣，莫能仰视。
mì fù yuē zhū jūn xìng bù xiāng qì dāng gòng guī guān zhōng mì shēn suī kuì wú gōng zhū jūn bì bǎo fù guì
密复曰：“诸军幸不相弃，当共归关中，密身虽愧无功，诸君必保富贵。
qí fǔ yuàn liǔ shì duì yuē xī pén zi guī hàn shàng shí jūn shū
”其府掾柳奭对曰：“昔盆子归汉，尚食均输。
míng gōng yǔ táng gōng tóng zú jiān yǒu chóu xī zhī yù suī bù péi cóng qǐ yì rán ér zǔ dōng dōu duàn duò guī lù shǐ táng gōng bù zhàn ér jù jīng shī cǐ yì gōng zhī gōng yě
明公与唐公同族，兼有畴昔之遇，虽不陪从起义， 然而阻东都，断隋归路，使唐公不战而据京师，此亦公之功也。
zhòng xián yuē rán
”众咸曰：“然。
mì yòu wèi wáng bó dāng yuē jiāng jūn shì jiā zhòng dà qǐ fù yǔ gū jù xíng zāi
” 密又谓王伯当曰：“将军室家重大，岂复与孤俱行哉！
bó dāng yuē xī hàn gāo zhū xiàng xiāo hé lǜ zǐ dì yǐ cóng bó dāng hèn bù kūn jì jǐn cóng yǐ cǐ wéi kuì ěr
”伯当曰：“昔汉高诛项， 萧何率子弟以从，伯当恨不昆季尽从，以此为愧耳。
qǐ yǐ gōng jīn rì shī lì suì qīng qù jiù
岂以公今日失利，遂轻去就？
zòng shēn fēn yuán yě yì suǒ gān xīn
纵身分原野，亦所甘心。
zuǒ yòu mò bù gǎn jī yú shì cóng rù guān zhě shàng èr wàn rén
”左右莫不感激，于是从入关者尚二万人。
gāo zǔ qiǎn shǐ yíng láo xiāng wàng yú dào mì dà xǐ wèi qí tú yuē wǒ yǒu zhòng bǎi wàn yī zhāo zhì cǐ mìng yě
高祖遣使迎劳， 相望于道，密大喜，谓其徒曰“我有众百万，一朝至此，命也。
jīn shì bài guī guó xìng méng shū yù dāng sī jié zhōng yǐ shì suǒ fèng ěr
今事败归国，幸蒙殊遇，当思竭忠以事所奉耳！
qiě shān dōng lián chéng shù bǎi zhī wú zhì cǐ qiǎn shǐ zhāo zhī jǐn dāng guī guó
且山东连城数百，知吾至此，遣使招之，尽当归国。
bǐ yú dòu róng xūn yì bù xì qǐ bù yǐ yī tái sī jiàn chǔ hu
比于窦融，勋亦不细，岂不以一台司见处乎？
jí zhì jīng shī lǐ shù yì báo zhí zhèng zhě yòu lái qiú huì yì shén bù píng
”及至京师，礼数益薄，执政者又来求贿，意甚不平。
xún bài guāng lù qīng fēng xíng guó gōng
不久授予他光禄卿头衔，封邢国公爵号。
wèi jǐ wén qí suǒ bù jiàng shuài jiē bù fù shì chōng gāo zǔ shǐ mì lǐng běn bīng wǎng lí yáng zhāo jí gù shí jiàng shì jīng lüè shì chōng
未几，闻其所部将帅皆不附世充，高祖使密领本兵往黎阳，招集故时将士，经略世充。
shí wáng bó dāng wèi zuǒ wǔ wèi jiāng jūn yì lìng wèi fù
时王伯当为左武卫将军，亦令为副。
mì xíng zhì táo lín gāo zǔ fù zhēng zhī mì dà jù móu jiāng pàn
密行至桃林，高祖复征之，密大惧， 谋将叛。
bó dāng pō zhǐ zhī mì bù cóng yīn wèi mì yuē yì shì zhī lì zhì yě bù yǐ cún wáng yì xīn
伯当颇止之，密不从，因谓密曰：“义士之立志也，不以存亡易心。
bó dāng hé gōng ēn lǐ qī yǐ xìng mìng xiāng bào
伯当荷公恩礼，期以性命相报。
gōng bì bù tīng jīn zhī kě tóng qù sǐ shēng yǐ zhī rán zhōng kǒng wú yì yě
公必不听，今祗可同去，死生以之，然终恐无益也。
nǎi jiǎn xiāo yǒng shù qiān rén zhe fù rén yī dài mù lí cáng dāo qún xià zhà wèi qī qiè zì lǜ zhī rù táo lín xiàn shě
” 乃简骁勇数千人，著妇人衣，戴幕离，藏刀裙下，诈为妻妾，自率之入桃林县舍。
xū yú biàn fú tū chū yīn jù xiàn chéng qū lüě xù chǎn zhí qù nán shān chéng xiǎn ér dōng qiǎn rén chí gào zhāng shàn xiāng lìng yǐ bīng yìng jiē
须臾，变服突出，因据县城，驱掠畜产，直趣南山，乘险而东，遣人驰告张善相， 令以兵应接。
shí yòu yì wèi jiāng jūn shǐ wàn bǎo liú zhèn xióng zhōu qiǎn fù jiāng shèng yàn shī lǜ bù qí shù qiān zhuī niè zhì lù hún xiàn nán qī shí lǐ yǔ mì xiāng jí
时右翊卫将军史万宝留镇熊州，遣副将盛彦师率步骑数千追蹑，至陆浑县南七十里，与密相及。
yàn shī fú bīng shān gǔ mì jūn bàn dù héng chū jī bài zhī suì zhǎn mì shí nián sān shí qī
彦师伏兵山谷，密军半度，横出击，败之，遂斩密，时年三十七。
wáng bó dāng yì sǐ zhī yǔ mì jù chuán shǒu jīng shī
王伯当亦死之，与密俱传首京师。
shí li jī wèi lí yáng zǒng guǎn gāo zǔ yǐ jī jiù jīng shì mì qiǎn shǐ bào qí fǎn zhuàng
时李𪟝为黎阳总管，高祖以𪟝旧经事密，遣使报其反状。
jī biǎo qǐng shōu zàng zhào xǔ zhī
𪟝表请收葬，诏许之。
gāo zǔ guī qí shī jī fā sāng xíng fú bèi jūn chén zhī lǐ
高祖归其尸，𪟝发丧行服，备君臣之礼。
dà jù wēi yí sān jūn jiē gǎo sù zàng yú lí yáng shān nán wǔ lǐ
大具威仪，三军皆缟素，葬于黎阳山南五里。
gù rén kū zhī duō yǒu ōu xuè zhě
故人哭之，多有欧血者。
bǐng yuán zhēn zhī jiàng shì chōng yě yǐ wéi xíng tái pú yè zhèn huá zhōu
邴元真之降世充也，以为行台仆射，镇滑州。
mì gù jiāng dù cái gàn hèn yuán zhēn bèi mì zhà yǔ zhī huì fú jiǎ zhǎn zhī yǐ qí shǒu jì yú mì zhǒng
密故将杜才干恨元真背密，诈与之会，伏甲斩之， 以其首祭于密冢。
shàn xióng xìn zhě cáo zhōu rén yě
单雄信者，曹州人也。
dí ràng yǔ zhī yǒu shàn
翟让与之友善。
shǎo xiāo jiàn yóu néng mǎ shàng yòng qiāng mì jūn hào wèi fēi jiāng
少骁健，尤能马上用枪，密军号为“飞将”。
mì yǎn shī shī lì suì jiàng yú wáng shì chōng shǔ wèi dà jiàng jūn
密偃师失利，遂降于王世充，署为大将军。
tài zōng wéi bī dōng dōu xióng xìn chū jūn jù zhàn yuán qiāng ér zhì jǐ jí tài zōng xú shì jī hē zhǐ zhī yuē cǐ qín wáng yě
太宗围逼东都，雄信出军拒战， 援枪而至，几及太宗，徐世𪟝呵止之，曰：“此秦王也。
xióng xìn huáng jù suì tuì tài zōng yóu shì huò miǎn
”雄信惶惧，遂退，太宗由是获免。
dōng dōu píng zhǎn yú luò yáng
东都平，斩于洛阳。
shǐ chén yuē dāng duò zhèng bǎn dàng yáng dì huāng yín yáo dòng zhōng yuán yuǎn zhēng liáo hǎi
史臣曰：当隋政板荡，炀帝荒淫，摇动中原，远征辽海。
nèi wú xián chén yǐ kuāng guó wài fá liáng lì yǐ lǐ mín liǎng jīng kōng xū zhào shù pí bì
内无贤臣以匡国，外乏良吏以理民，两京空虚，兆庶疲弊。
li mì yīn mín bù rěn shǒu wéi luàn jiē xīn duàn jī móu shēn lín zhèn dí jù gǒng luò zhī kǒu hào bǎi wàn zhī shī dòu jiàn dé bèi jiē xiào lè tuī táng gōng dài yǐ xīn dài bù yì wěi zāi
李密因民不忍，首为乱阶，心断机谋，身临阵敌，据巩、洛之口，号百万之师，窦建德辈皆效乐推，唐公绐以欣戴，不亦伟哉！
jí yǎn shī shī lǜ yóu cún huī xià shù wàn zhòng gǒu qù cāi jì jí qù lí yáng rèn shì jī wèi jiāng chén xìn wèi zhēng wèi móu zhǔ chéng bài zhī shì huò wèi kě zhī
及偃师失律，犹存麾下数万众，苟去猜忌，疾趣黎阳，任世𪟝为将臣，信魏征为谋主，成败之势，或未可知。
zhì yú tiān mìng yǒu guī dà shì yǐ qù bǐ chén shè yǒu yú yǐ
至于天命有归，大事已去，比陈涉有余矣。
shǐ zé chēng shǒu jǔ bīng zhōng nǎi gān xīn wèi jiàng lǔ qí wèi jì yě bù yì wēi hu
始则称首举兵，终乃甘心为降虏，其为计也，不亦危乎！
yòu bù néng wěi zhì wéi chén jié chéng shì shàng jìng wèi pàn zhě zhōng shì kuáng fū bù qǔ bó dāng zhī yán suì jí táo lín zhī huò
又不能委质为臣，竭诚事上，竟为叛者，终是狂夫，不取伯当之言，遂及桃林之祸。
huò yǐ xiàng yǔ nǐ zhī wén wǔ qì dù jí yǒu yú zhuàng yǒng duàn guǒ zé bù jí
或以项羽拟之，文武器度即有余， 壮勇断果则不及。
yáng sù jì zhī mì zhī cái gàn hé wéi wáng zhī zhǎo yá wěi zhī chī r zú wèi móu zhǔ fù zú zhī huò qí yi yě zāi
杨素既知密之才干，合为王之爪牙，委之痴儿，卒为谋主，覆族之祸，其宜也哉！
zàn yuē wū yáng jì shēng jué huǒ bù xī
赞曰：乌阳既升，爝火不息。
kuáng zāi li mì shǐ luàn zhōng nì
狂哉李密，始乱终逆。