旧唐书 · 刘昫 · Chapter 64 of 200

列传·卷十四

PinyinModern Translation
Size

gāo zǔ èr shí èr zi

高祖二十二子

yǐn tài zǐ jiàn chéng wèi wáng xuán bà cháo wáng yuán jí chǔ wáng zhì yún jīng wáng yuán jǐng hàn wáng yuán chāng fēng wáng yuán hēng zhōu wáng yuán fāng xú wáng yuán lǐ hán wáng yuán jiā péng wáng yuán zé zhèng wáng yuán yì huò wáng yuán guǐ guó wáng fèng dào wáng yuán qìng shān wáng yuán yù shū wáng yuán míng lǔ wáng líng kuí jiāng wáng yuán xiáng mì wáng yuán xiǎo téng wáng yuán yīng

○隐太子建成卫王玄霸巢王元吉楚王智云荆王元景汉王元昌酆王元亨周王元方徐王元礼韩王元嘉彭王元则郑王元懿霍王元轨虢王凤道王元庆邓王元裕舒王元名鲁王灵夔江王元祥密王元晓滕王元婴

gāo zǔ èr shí èr nán tài mù huáng hòu shēng yǐn tài zǐ jiàn chéng jí tài zōng wèi wáng xuán bà cháo wáng yuán jí

高祖二十二男:太穆皇后生隐太子建成及太宗、卫王玄霸、巢王元吉,

wàn guì fēi shēng chǔ wáng zhì yún

万贵妃生楚王智云,

yǐn dé fēi shēng fēng wáng yuán hēng

尹德妃生酆王元亨,

mò pín shēng jīng wáng yuán jǐng

莫嫔生荆王元景,

sūn pín shēng hàn wáng yuán chāng

孙嫔生汉王元昌,

yǔ wén zhāo yí shēng hán wáng yuán jiā lǔ wáng líng kuí

宇文昭仪生韩王元嘉、鲁王灵夔,

cuī pín shēng shān wáng yuán yù

崔嫔生邓王元裕,

yáng pín shēng jiāng wáng yuán xiáng

杨嫔生江王元祥,

xiǎo yáng pín shēng shū wáng yuán míng

小杨嫔生舒王元名,

guō jié yú shēng xú wáng yuán lǐ

郭婕妤生徐王元礼,

liú jié yú shēng dào wáng yuán qìng

刘婕妤生道王元庆,

yáng měi rén shēng guó wáng fèng

杨美人生虢王凤,

zhāng měi rén shēng huò wáng yuán guǐ

张美人生霍王元轨,

zhāng bǎo lín shēng zhèng wáng yuán yì

张宝林生郑王元懿,

liǔ bǎo lín shēng téng wáng yuán yīng

柳宝林生滕王元婴,

wáng cái rén shēng péng wáng yuán zé

王才人生彭王元则,

lǔ cái rén shēng mì wáng yuán xiǎo

鲁才人生密王元晓,

zhāng shì shēng zhōu wáng yuán fāng

张氏生周王元方。

yǐn tài zǐ jiàn chéng gāo zǔ zhǎng zǐ yě

隐太子建成,高祖长子也。

dà yè mò gāo zǔ bǔ zéi fén jìn jiàn chéng xié jiā shǔ jì yú hé dōng

大业末,高祖捕贼汾、晋,建成携家属寄于河东。

yì qí chū jiàn qiǎn shǐ mì zhào zhī jiàn chéng yǔ cháo wáng yuán jí jiān xíng fù tài yuán

义旗初建,遣使密召之,建成与巢王元吉间行赴太原。

jiàn chéng zhì gāo zǔ dà xǐ bài zuǒ lǐng jūn dà dū dū fēng lǒng xī jùn gōng

建成至,高祖大喜,拜左领军大都督,封陇西郡公。

yǐn bīng lüè xī hé jùn cóng píng cháng ān

引兵略西河郡,从平长安。

yì níng yuán nián dōng duò gōng dì bài táng guó shì zi kāi fǔ zhì liáo shǔ

义宁元年冬,隋恭帝拜唐国世子,开府,置僚属。

èr nián shòu fǔ jūn dà jiàng jūn dōng tǎo yuán shuài jiàng bīng shí wàn xùn luò yáng

二年,授抚军大将军、东讨元帅,将兵十万徇洛阳。

jí hái gōng dì shòu shàng shū lìng

及还,恭帝授尚书令。

wǔ dé yuán nián lì wèi huáng tài zǐ

武德元年,立为皇太子。

èr nián sī zhú qún dào zhù shān hǎi yǒu zhòng yī qiān zì chēng hù xiāng gōng zhào jiàn chéng lǜ jiāng jūn sāng xiǎn hé jìn jī shān hǎi píng zhī

二年,司竹群盗祝山海有众一千,自称护乡公,诏建成率将军桑显和进击山海,平之。

shí liáng zhōu rén ān xìng guì shā zéi shuài li guǐ yǐ zhòng lái jiàng lìng jiàn chéng wǎng yuán zhōu yìng jiē zhī

时凉州人安兴贵杀贼帅李轨,以众来降, 令建成往原州应接之。

shí shén shǔ ér chí liè wú dù shì zú bù kān qí láo táo zhě guò bàn

时甚暑,而驰猎无度,士卒不堪其劳,逃者过半。

gāo zǔ yōu qí bù xián zhèng shù měi lìng xí shí shì zì fēi jūn guó dà wù xī wěi jué zhī

高祖忧其不闲政术,每令习时事,自非军国大务,悉委决之。

yòu qiǎn lǐ bù shàng shū li gāng mín bù shàng shū zhèng shàn guǒ jù wèi gōng guān yǔ cān móu yì

又遣礼部尚书李纲、民部尚书郑善果俱为宫官,与参谋议。

sì nián jī hú qiú shuài liú chéng yōng bù luò shù wàn rén wéi biān hài yòu zhào jiàn chéng lǜ shī tǎo zhī

四年,稽胡酋帅刘GC成拥部落数万人为边害,又诏建成率师讨之。

jūn cì fū zhōu yǔ chéng jūn yù jī dà pò zhī zhǎn shǒu shù bǎi jí lǔ huò qiān yú rén

军次鄜州,与GC成军遇,击,大破之,斩首数百级,虏获千余人。

jiàn chéng shè zhà fàng qí qú shuài shù shí rén bìng shòu guān jué lìng huán běn suǒ zhāo wèi qún hú chéng yǔ hú zhōng dà shuài yì qǐng jiàng

建成设诈放其渠帅数十人,并授官爵,令还本所招慰群胡,GC成与胡中大帅亦请降。

jiàn chéng yǐ hú bīng shàng zhòng kǒng yǒu biàn jiāng jǐn shā zhī

建成以胡兵尚众,恐有变,将尽杀之。

nǎi yáng yán zēng zhì zhōu xiàn xū yǒu chéng yì xī kè qún hú zhí bǎn zhù zhī jù huì zhù chéng suǒ yīn lè bīng shì jiē zhí zhī

乃扬言增置州县,须有城邑,悉课群胡执板筑之具,会筑城所,阴勒兵士,皆执之。

chéng wén yǒu biàn bēn yú liáng shī dōu

GC成闻有变,奔于梁师都。

jìng zhū jiàng hú liù qiān yú rén

竟诛降胡六千余人。

shí tài zōng gōng yè rì shèng gāo zǔ sī xǔ lì wèi tài zǐ jiàn chéng mì zhī zhī nǎi yǔ qí wáng yuán jí qián móu zuò luàn

时太宗功业日盛,高祖私许立为太子,建成密知之,乃与齐王元吉潜谋作乱。

jí liú hēi tà zhòng fǎn wáng guī wèi zhēng wèi jiàn chéng yuē diàn xià dàn yǐ de jū dí cháng yuán jiàn yuán liáng gōng jì jì wú kě chēng rén shēng yòu wèi xiá bù

及刘黑闼重反,王珪、魏征谓建成曰:“殿下但以地居嫡长,爰践元良, 功绩既无可称,仁声又未遐布。

ér qín wáng xūn yè kè lóng wēi zhèn sì hǎi rén xīn suǒ xiàng diàn xià hé yǐ zì ān

而秦王勋业克隆,威震四海,人心所向,殿下何以自安?

jīn hēi tà lǜ pò wáng zhī yú zhòng bù yíng wàn jiā yǐ liáng yùn xiàn jué chuāng yí wèi chōu ruò dà jūn yī lín kě bù zhàn ér qín yě

今黑闼率破亡之余,众不盈万,加以粮运限绝,疮痍未瘳,若大军一临,可不战而擒也。

yuàn qǐng tǎo zhī qiě yǐ lì gōng shēn zì fēng zhí yīn jié shān dōng yīng jùn

愿请讨之,且以立功,深自封植,因结山东英俊。

jiàn chéng cóng qí jì suì qǐng tǎo liú hēi tà qín zhī ér xuán

”建成从其计,遂请讨刘黑闼,擒之而旋。

shí gāo zǔ wǎn shēng zhū wáng zhū mǔ shàn chǒng jiāo fáng qīn qī bìng fēn shì gōng fǔ jìng qiú ēn huì

时高祖晚生诸王,诸母擅宠椒房,亲戚并分事宫府,竞求恩惠。

tài zōng měi zǒng róng lǜ wéi yǐ fǔ jiē cái xián wèi wu zhì yú cān qǐng fēi yuàn sù suǒ bù xíng

太宗每总戎律, 惟以抚接才贤为务,至于参请妃媛,素所不行。

chū píng luò yáng gāo zǔ qiǎn guì fēi děng chí wǎng dōng dōu xuǎn yuè gōng rén jí fǔ kù zhēn wù yīn sī yǒu qiú suǒ jiān wèi qīn zú qǐng guān

初平洛阳,高祖遣贵妃等驰往东都选阅宫人及府库珍物,因私有求索,兼为亲族请官。

tài zōng yǐ cái bù xiān yǐ fēng zòu guān jué jiē chou yǒu gōng bìng bù yǔn xǔ yīn cǐ xián hèn mí qiè

太宗以财簿先已封奏,官爵皆酬有功,并不允许,因此衔恨弥切。

shí tài zōng wèi shǎn dōng dào xíng tái zhào yú guǎn nèi de zhuān chǔ fèn

时太宗为陕东道行台,诏于管内得专处分。

huái ān wáng shén tōng yǒu gōng tài zōng nǎi gěi tián shù shí qǐng

淮安王神通有功,太宗乃给田数十顷。

hòu jié yú zhāng shì zhī fù lìng jié yú sī zòu yǐ qǐ qí de gāo zǔ shǒu zhào cì yān

后婕妤张氏之父令婕妤私奏以乞其地,高祖手诏赐焉。

shén dào yǐ jiāo gěi zài qián suì bù kěn yǔ

神道以教给在前,遂不肯与。

jié yú jiáo zòu yuē chì cì qiè fù de qín wáng duó zhī yǐ yǔ shén tōng

婕妤矫奏曰:“敕赐妾父地,秦王夺之以与神通。

gāo zǔ dà nù rǎng mèi zé tài zōng yuē wǒ zhào chì bù xíng ěr zhī jiào mìng zhōu xiàn jí shòu

”高祖大怒,攘袂责太宗曰:“我诏敕不行,尔之教命,州县即受。

tā rì gāo zǔ hū tài zōng xiǎo míng wèi péi jì děng cǐ r diǎn bīng jì jiǔ zài wài zhuān zhì wèi dú shū hàn suǒ jiào fēi fù wǒ xī rì zi yě

”他日, 高祖呼太宗小名谓裴寂等:“此儿典兵既久,在外专制,为读书汉所教,非复我昔日子也。

yòu dé fēi zhī fù yǐn ā shǔ suǒ wéi hèng zì qín wáng fǔ shǔ dù rú huì xíng jīng qí mén ā shǔ jiā tóng shù rén qiān rú huì zhuì mǎ ōu jī zhī mà yún rǔ shì hé rén gǎn jīng wǒ mén ér bù xià mǎ

”又德妃之父尹阿鼠所为横恣,秦王府属杜如晦行经其门,阿鼠家僮数人牵如晦坠马殴击之,骂云:“汝是何人,敢经我门而不下马!

ā shǔ huò lǜ shàng wén nǎi lìng dé fēi zòu yán qín wáng zuǒ yòu xiōng bào líng lì qiè fù

”阿鼠或虑上闻,乃令德妃奏言:“秦王左右凶暴,凌轹妾父。

gāo zǔ yòu nù wèi tài zōng yuē ěr zhī zuǒ yòu qī wǒ fēi pín zhī jiā yī zhì yú cǐ kuàng fán rén bǎi xìng hu

”高祖又怒谓太宗曰:“尔之左右,欺我妃嫔之家一至于此,况凡人百姓乎!

tài zōng shēn zì biàn míng zú bù bèi nà

”太宗深自辩明,卒不被纳。

fēi pín děng yīn zòu yán zhì zūn wàn suì hòu qín wáng dé zhì mǔ zǐ dìng wú jié yí

妃嫔等因奏言: “至尊万岁后,秦王得志,母子定无孑遗。

yīn bēi qì gěng yè

”因悲泣哽咽。

yòu yún dōng gōng cí hòu bì néng yǎng yù qiè mǔ zǐ

又云:“东宫慈厚,必能养育妾母子。

gāo zǔ cè chuàng jiǔ zhī

”高祖恻怆久之。

zì shì yú tài zōng ēn lǐ jiàn báo fèi lì zhī xīn yì yǐ cǐ dìng jiàn chéng yuán jí zhuǎn méng ēn chǒng

自是于太宗恩礼渐薄,废立之心亦以此定,建成、 元吉转蒙恩宠。

zì wǔ dé chū gāo zǔ lìng tài zōng jū xī gōng zhī chéng qián diàn yuán jí jū wǔ dé diàn hòu yuàn yǔ shàng tái dōng gōng zhòu yè bìng tōng gèng wú xiàn gé

自武德初,高祖令太宗居西宫之承干殿,元吉居武德殿后院,与上台、东宫昼夜并通,更无限隔。

huáng tài zǐ jí èr wáng chū rù shàng tái jiē chéng mǎ xié gōng dāo zá yòng zhī wù xiāng yù zé rú jiā rén zhī lǐ

皇太子及二王出入上台,皆乘马携弓刀杂用之物,相遇则如家人之礼。

yóu shì huáng tài zǐ lìng jí qín qí èr wáng jiào yǔ zhào chì bìng xíng bǎi xìng huáng huò mò zhī zhǔn dì

由是皇太子令及秦、齐二王教与诏敕并行,百姓惶惑,莫知准的。

jiàn chéng yuán jí yòu wài jié xiǎo rén nèi lián bì xìng gāo zǔ suǒ chǒng zhāng jié yú yǐn dé fēi jiē yǔ zhī yín luàn

建成、 元吉又外结小人,内连嬖幸,高祖所宠张婕妤、尹德妃皆与之淫乱。

fù yǔ zhū gōng zhǔ jí liù gōng qīn qī jiāo zì zòng héng bìng jiān tián zhái qīn duó quǎn mǎ

复与诸公主及六宫亲戚骄恣纵横,并兼田宅,侵夺犬马。

tóng è xiāng jì yǎn bì cōng míng gǒu xíng jǐ zhì wéi yǐ gān yán yú cí chéng hòu yán sè

同恶相济,掩蔽聪明,苟行己志,惟以甘言谀辞承候颜色。

jiàn chéng nǎi sī zhào sì fāng xiāo yǒng bìng mù cháng ān è shào nián èr qiān yú rén chù wèi gōng jiǎ fēn tún zuǒ yòu cháng lín mén hào wèi cháng lín bīng

建成乃私召四方骁勇,并募长安恶少年二千余人,畜为宫甲, 分屯左、右长林门,号为长林兵。

jí gāo zǔ xìng rén zhì gōng liú jiàn chéng jū shǒu jiàn chéng xiān lìng qìng zhōu zǒng guǎn yáng wén gàn mù jiàn r sòng jīng shī yù yǐ wèi biàn

及高祖幸仁智宫,留建成居守,建成先令庆州总管杨文干募健儿送京师,欲以为变。

yòu qiǎn láng jiàng ěr zhū huàn xiào wèi qiáo gōng shān jī jiǎ yǐ cì wén gàn lìng qǐ bīng gòng xiāng yìng jiē

又遣郎将尔朱焕、校尉桥公山赍甲以赐文干, 令起兵共相应接。

gōng shān huàn děng xíng zhì bīn xiāng jù zuì chí gào qí shì

公山、焕等行至豳乡,惧罪驰告其事。

gāo zǔ tuō yǐ tā shì shǒu zhào zhuī jiàn chéng yì xíng zài suǒ

高祖托以他事,手诏追建成诣行在所。

jì zhì gāo zǔ dà nù jiàn chéng kòu tóu xiè zuì fèn shēn zì tóu yú de jī zhì yú jué

既至,高祖大怒,建成叩头谢罪,奋身自投于地,几至于绝。

qí yè zhì zhī mù zhōng lìng diàn zhōng jiān chén wàn fú fáng yù ér wén gàn suì jǔ bīng fǎn

其夜, 置之幕中,令殿中监陈万福防御,而文干遂举兵反。

gāo zǔ chí shǐ zhào tài zōng yǐ móu zhī tài zōng yuē wén gàn xiǎo shù kuáng bèi qǐ bīng zhōu fǔ guān sī yǐ yīng qín jiǎo

高祖驰使召太宗以谋之,太宗曰:“文干小竖狂悖,起兵州府,官司已应擒剿。

zòng qí jiǎ xī shí kè dàn xū qiǎn yī jiāng ěr

纵其假息时刻,但须遣一将耳。

gāo zǔ yuē wén gàn shì lián jiàn chéng kǒng yīng zhī zhě zhòng rǔ yi zì xíng hái lì rǔ wèi tài zǐ

” 高祖曰:“文干事连建成,恐应之者众,汝宜自行,还,立汝为太子。

wú bù néng xiào duò wén dì zhū shā gǔ ròu fèi jiàn chéng fēng zuò shǔ wáng de jì pì xiǎo yì zhì

吾不能效隋文帝诛杀骨肉,废建成封作蜀王,地既僻小易制。

ruò bù néng shì rǔ yì yì qǔ ěr

若不能事汝,亦易取耳。

tài zōng jì xíng yuán jí jí sì fēi gèng wéi jiàn chéng nèi qǐng fēng lún yòu wài wèi yóu shuì gāo zǔ yì biàn dùn gǎi suì qǐn bù xíng fù lìng jiàn chéng hái jīng jū shǒu

”太宗既行,元吉及四妃更为建成内请,封伦又外为游说,高祖意便顿改,遂寝不行,复令建成还京居守。

wéi zé yǐ xiōng dì bù néng xiāng róng guī zuì yú zhōng yǔn wáng guī zuǒ wèi lǜ wéi tǐng jí tiān cè bīng cáo dù yān děng bìng liú zhī guī zhōu

惟责以兄弟不能相容,归罪于中允王珪、左卫率韦挺及天策兵曹杜淹等,并流之巂州。

hòu yòu yǔ yuán jí móu xíng zhèn dú yǐn tài zōng rù gōng yè yàn jì ér tài zōng xīn zhōng bào tòng tù xiě shù shēng huái ān wáng shén tōng láng bèi fú hái xī gōng

后又与元吉谋行鸩毒,引太宗入宫夜宴,既而太宗心中暴痛, 吐血数升,淮安王神通狼狈扶还西宫。

gāo zǔ xìng dì wèn jí yīn chì jiàn chéng qín wáng sù bù néng yǐn gèng wù yè jù

高祖幸第问疾,因敕建成:“秦王素不能饮, 更勿夜聚。

nǎi wèi tài zōng yuē fā jì jìn yáng běn shì rǔ jì

”乃谓太宗曰:“发迹晋阳,本是汝计;

kè píng yǔ nèi shì rǔ dà gōng

克平宇内,是汝大功。

yù shēng chǔ wèi rǔ gù ràng bù shòu yǐ chéng rǔ měi zhì

欲升储位,汝固让不受,以成汝美志。

jiàn chéng zì jū dōng gōng duō lì nián suǒ jīn fù bù rěn duó zhī

建成自居东宫,多历年所,今复不忍夺之。

guān rǔ xiōng dì shì bù hé tóng zài jīng yì bì yǒu fèn jìng

观汝兄弟是不和,同在京邑,必有忿竞。

rǔ hái xíng tái jū yú luò yáng zì shǎn yǐ dōng xī yi zhǔ zhī

汝还行台,居于洛阳,自陕已东,悉宜主之。

réng lìng rǔ jiàn tiān zǐ jīng qí rú liáng xiào wáng gù shì

仍令汝建天子旌旗,如梁孝王故事。

tài zōng qì ér zòu yuē jīn rì zhī shòu shí fēi suǒ yuàn bù néng yuǎn lí xī xià

”太宗泣而奏曰:“今日之授,实非所愿,不能远离膝下。

yán qì wū yè bēi bù zì shèng

”言讫呜咽,悲不自胜。

gāo zǔ yuē xī lù gǔ hàn chén shàng yǒu dì guò zhī shì kuàng wú sì fāng zhī zhǔ tiān xià wéi jiā

高祖曰:“昔陆贾汉臣,尚有递过之事,况吾四方之主,天下为家。

dōng xī liǎng gōng tú lù zhǐ chǐ yì rǔ jí wǎng wú láo bēi yě

东西两宫,途路咫尺,忆汝即往,无劳悲也。

jí jiāng xíng jiàn chéng yuán jí xiāng yǔ móu yuē qín wáng jīn wǎng luò yáng jì dé tǔ dì jiá bīng bì wèi hòu huàn

”及将行,建成、元吉相与谋曰:“秦王今往洛阳,既得土地甲兵,必为后患。

liú zài jīng shī zhì zhī yì pǐ fu ěr

留在京师,制之一匹夫耳。

mì lìng shù rén shàng fēng shì yuē qín wáng zuǒ yòu duō shì dōng rén wén wǎng luò yáng fēi cháng xīn yuè guān qí qíng zhuàng zì jīn yī qù bù zuò lái yì

”密令数人上封事曰:“秦王左右多是东人,闻往洛阳,非常欣跃,观其情状,自今一去,不作来意。

gāo zǔ yú shì suì tíng

”高祖于是遂停。

shì hòu rì yè yīn yǔ yuán jí lián jié hòu gōng zèn sù yù qiè gāo zǔ huò zhī

是后,日夜阴与元吉连结后宫, 谮诉愈切,高祖惑之。

tài zōng jù bù zhī suǒ wéi

太宗惧,不知所为。

lǐ jìng li jī děng shù yán dài wáng yǐ gōng gāo bèi yí jìng děng qǐng shēn quǎn mǎ zhī lì

李靖、李𪟝等数言:“大王以功高被疑, 靖等请申犬马之力。

fēng lún yì qián quàn tài zōng tú zhī bìng bù xǔ

”封伦亦潜劝太宗图之,并不许。

lún fǎn yán yú gāo zǔ yuē qín wáng shì yǒu dà xūn bù fú jū tài zǐ zhī xià

伦反言于高祖曰:“秦王恃有大勋,不服居太子之下。

ruò bù lì zhī yuàn zǎo wéi zhī suǒ

若不立之,愿早为之所。

yòu shuō jiàn chéng zuò luàn yuē fu wèi sì hǎi zhě bù gù qí qīn

”又说建成作乱,曰:“夫为四海者,不顾其亲。

hàn gāo qǐ gēng cǐ zhī wèi yǐ

汉高乞羹,此之谓矣。

jiǔ nián tū jué fàn biān zhào yuán jí lǜ shī jù zhī yuán jí yīn bīng jí jiāng yǔ jiàn chéng kè qī jǔ shì

九年,突厥犯边,诏元吉率师拒之,元吉因兵集,将与建成克期举事。

zhǎng sūn wú jì fáng xuán líng dù rú huì yù chí jìng dé hóu jūn jí děng rì yè gù zhēng yuē shì jí yǐ

长孙无忌、房玄龄、杜如晦、尉迟敬德、侯君集等日夜固争曰:“事急矣!

ruò bù xíng quán dào shè jì bì wēi

若不行权道, 社稷必危。

zhōu gōng shèng rén qǐ wú qíng yú gǔ ròu

周公圣人,岂无情于骨肉?

wèi cún shè jì dà yì miè qīn

为存社稷,大义灭亲。

jīn dài wáng lín jī bù duàn zuò shòu tú lù yú yì hé chéng

今大王临机不断,坐受屠戮,于义何成?

ruò bù jiàn tīng wú jì děng jiāng cuàn shēn cǎo zé bù dé jū wáng zuǒ yòu

若不见听,无忌等将窜身草泽,不得居王左右。

tài zōng rán qí jì

”太宗然其计。

liù yuè sān rì mì zòu jiàn chéng yuán jí yín luàn hòu gōng yīn zì chén yuē chén yú xiōng dì wú sī háo suǒ fù jīn yù shā chén shì wèi shì chōng jiàn dé bào chóu

六月三日,密奏建成、元吉淫乱后宫,因自陈曰:“臣于兄弟无丝毫所负,今欲杀臣,似为世充、建德报仇。

chén jīn wǎng sǐ yǒng wéi jūn qīn hún guī dì xià shí yì chǐ jiàn zhū zéi

臣今枉死,永违君亲,魂归地下,实亦耻见诸贼。

gāo zǔ shěng zhī è rán bào yuē míng rì dāng kān wèn rǔ yi zǎo cān

”高祖省之愕然,报曰:“明日当勘问,汝宜早参。

sì rì tài zōng jiāng zuǒ yòu jiǔ rén zhì xuán wǔ mén zì wèi

”四日,太宗将左右九人至玄武门自卫。

gāo zǔ yǐ zhào péi jì xiāo yǔ chén shū dá fēng lún yǔ wén shì jí dòu dàn yán shī gǔ děng yù lìng qióng fù qí shì

高祖已召裴寂、萧瑀、陈叔达、封伦、宇文士及、窦诞、颜师古等,欲令穷覆其事。

jiàn chéng yuán jí xíng zhì lín hú diàn jué biàn jí huí mǎ jiāng dōng guī gōng fǔ

建成、元吉行至临湖殿,觉变,即回马,将东归宫府。

tài zōng suí ér hū zhī yuán jí mǎ shàng zhāng gōng zài sān bù gòu

太宗随而呼之,元吉马上张弓,再三不彀。

tài zōng nǎi shè zhī jiàn chéng yīng xián ér bì yuán jí zhōng liú shǐ ér zǒu yù chí jìng dé shā zhī

太宗乃射之,建成应弦而毙,元吉中流矢而走,尉迟敬德杀之。

é ér dōng gōng jí qí fǔ jīng bīng èr qiān rén jié zhèn chí gōng xuán wǔ mén shǒu mén bīng zhàng jù zhī bù dé rù liáng jiǔ jiē zhàn liú shǐ jí yú nèi diàn

俄而东宫及齐府精兵二千人结阵驰攻玄武门,守门兵仗拒之,不得入,良久接战,流矢及于内殿。

tài zōng zuǒ yòu shù bǎi qí lái fù nàn jiàn chéng děng bīng suì bài sàn

太宗左右数百骑来赴难,建成等兵遂败散。

gāo zǔ dà jīng wèi péi jì děng yuē jīn rì zhī shì rú hé

高祖大惊,谓裴寂等曰:“今日之事如何?

xiāo yǔ chén shū dá jìn yuē chén wén nèi wài wú xiàn fù zǐ bù qīn dāng duàn bù duàn fǎn shòu qí luàn

”萧瑀、陈叔达进曰:“臣闻内外无限,父子不亲,当断不断,反受其乱。

jiàn chéng yuán jí yì qí cǎo chuàng zhī jì bìng bù yù móu

建成、元吉,义旗草创之际,并不预谋;

jiàn lì yǐ lái yòu wú gōng dé cháng zì huái yōu xiāng jì wèi è xìn qǐ xiāo qiáng suì yǒu jīn rì zhī shì

建立已来,又无功德, 常自怀忧,相济为恶,衅起萧墙,遂有今日之事。

qín wáng gōng gài tiān xià shuài tǔ guī xīn ruò chù yǐ yuán liáng wěi zhī guó wu bì xià rú shì zhòng fù cāng shēng zì rán yì ān

秦王功盖天下,率土归心,若处以元良,委之国务,陛下如释重负,苍生自然乂安。

gāo zǔ yuē shàn

”高祖曰:“善!

cǐ yì wú zhī sù zhì yě

此亦吾之夙志也。

nǎi mìng zhào tài zōng ér fǔ zhī yuē jìn rì yǐ lái jǐ yǒu tóu zhù zhī huò

”乃命召太宗而抚之曰:“近日已来,几有投杼之惑。

tài zōng āi háo jiǔ zhī

”太宗哀号久之。

jiàn chéng sǐ shí nián sān shí bā

建成死时年三十八。

zhǎng zǐ tài yuán wáng chéng zōng zǎo zú

长子太原王承宗早卒。

cì zǐ ān lù wáng chéng dào hé dōng wáng chéng dé wǔ ān wáng chéng xun rǔ nán wáng chéng míng jù lù wáng chéng yì bìng zuò zhū

次子安陆王承道、河东王承德、武安王承训、汝南王承明、钜鹿王承义并坐诛。

tài zōng jí wèi zhuī fēng jiàn chéng wèi xi wáng shì yuē yǐn yǐ lǐ gǎi zàng

太宗即位,追封建成为息王,谥曰隐,以礼改葬。

zàng rì tài zōng yú yi qiū mén kū zhī shén āi réng yǐ huáng zǐ zhào wáng fú wèi jiàn chéng sì

葬日,太宗于宜秋门哭之甚哀,仍以皇子赵王福为建成嗣。

shí liù nián wǔ yuè yòu zhuī zèng huáng tài zǐ shì réng yī jiù

十六年五月,又追赠皇太子,谥仍依旧。

wèi wáng xuán bà gāo zǔ dì sān zi yě

卫王玄霸,高祖第三子也。

zǎo hōng wú zi

早薨无子。

wǔ dé yuán nián zhuī zèng wèi wáng shì yuē huái

武德元年,追赠卫王,谥曰怀。

sì nián fēng tài zōng zi tài wèi yí dū wáng yǐ fèng qí sì yǐ lǐ gǎi zàng tài zǐ yǐ xià sòng yú guō wài

四年, 封太宗子泰为宜都王以奉其祀,以礼改葬,太子以下送于郭外。

tài hòu xǐ fēng yú yuè yòu yǐ zōng shì zèng xī píng wáng qióng zhī zǐ bǎo dìng wèi sì

泰后徙封于越,又以宗室赠西平王琼之子保定为嗣。

zhēn guàn wǔ nián hōng wú zi guó chú

贞观五年薨,无子,国除。

cháo wáng yuán jí gāo zǔ dì sì zǐ yě

巢王元吉,高祖第四子也。

yì shī qǐ shòu tài yuán jùn shǒu fēng gū zāng jùn gōng

义师起,授太原郡守,封姑臧郡公。

xún jìn fēng qí guó gōng shòu shí wǔ jùn zhū jūn shì zhèn běi dà jiāng jūn liú zhèn tài yuán xǔ yǐ biàn yi xíng shì

寻进封齐国公, 授十五郡诸军事、镇北大将军,留镇太原,许以便宜行事。

wǔ dé yuán nián jìn jué wèi wáng shòu bīng zhōu zǒng guǎn

武德元年,进爵为王, 授并州总管。

èr nián liú wǔ zhōu nán qīn fén jìn zhào qiǎn yòu wèi jiāng jūn yǔ wén xīn zhù yuán jí shǒu bīng zhōu

二年,刘武周南侵汾、晋,诏遣右卫将军宇文歆助元吉守并州。

yuán jí xìng hǎo tián liè zài wǎng gǔ sān shí yú liǎng cháng yán wǒ níng sān rì bù shí bù néng yī rì bù liè yòu zòng qí zuǒ yòu rǎng duó bǎi xìng

元吉性好畋猎,载网罟三十余两,尝言“我宁三日不食,不能一日不猎”,又纵其左右攘夺百姓。

xīn pín jiàn bù nà nǎi shàng biǎo yuē wáng zài zhōu zhī rì duō chū wēi xíng cháng gòng dòu dàn yóu liè rǒu jiàn gǔ jià fàng zòng qīn nì gōng xíng rǎng duó jìng nèi liù chù yīn zhī dài jìn

歆频谏不纳,乃上表曰:“王在州之日,多出微行,常共窦诞游猎,蹂践谷稼,放纵亲昵,公行攘夺,境内六畜,因之殆尽。

dāng qú ér shè guān rén bì jiàn yǐ wéi xiào lè

当衢而射,观人避箭以为笑乐。

fēn qiǎn zuǒ yòu xì wèi gōng zhàn zhì xiāng jī cì huǐ shāng zhì sǐ

分遣左右,戏为攻战,至相击刺毁伤至死。

yè kāi fǔ mén xuān yín tā shì

夜开府门,宣淫他室。

bǎi xìng yuàn dú gè huái fèn tàn

百姓怨毒, 各怀愤叹。

yǐ cǐ shǒu chéng ān néng zì bǎo

以此守城,安能自保!

yuán jí jìng zuò miǎn

”元吉竟坐免。

yòu fěng fù lǎo yì què qǐng zhī xún lìng fù zhí

又讽父老诣阙请之,寻令复职。

shí liú wǔ zhōu lǜ wǔ qiān jì zhì huáng shé lǐng yuán jí qiǎn chē qí jiāng jūn zhāng dá yǐ bù zú bǎi rén xiān cháng zhī

时刘武周率五千骑至黄蛇岭,元吉遣车骑将军张达以步卒百人先尝之。

dá yǐ bù zú shǎo gù qǐng bù xíng

达以步卒少, 固请不行。

yuán jí qiáng qiǎn zhī zhì zé jǐn méi yú zéi

元吉强遣之,至则尽没于贼。

dá fèn nù yīn yǐn wǔ zhōu gōng xiàn yú cì jìn bī bīng zhōu

达愤怒,因引武周攻陷榆次,进逼并州。

yuán jí dà jù dài qí sī mǎ liú dé wēi yuē qīng yǐ lǎo ruò shǒu chéng wú yǐ qiáng bīng chū zhàn

元吉大惧,绐其司马刘德威曰:“卿以老弱守城,吾以强兵出战。

yīn yè chū bīng xié qí qī qiè qì jūn bēn hái jīng shī bīng zhōu suì xiàn

”因夜出兵,携其妻妾弃军奔还京师,并州遂陷。

gāo zǔ nù shén wèi lǐ bù shàng shū li gāng yuē yuán jí yòu xiǎo wèi xí shí shì gù qiǎn dòu dàn yǔ wén xīn fǔ zhī

高祖怒甚,谓礼部尚书李纲曰:“元吉幼小,未习时事,故遣窦诞、宇文歆辅之。

qiáng bīng shù wàn shí zhī shí nián qǐ yì xīng yùn zhī jī yī zhāo ér qì

强兵数万,食支十年,起义兴运之基,一朝而弃。

yǔ wén xīn shǒu huà cǐ jì wǒ dāng zhǎn zhī

宇文歆首画此计,我当斩之。

gāng yuē lài xīn lìng bì xià bù shī ài zǐ chén yǐ wéi yǒu gōng

”纲曰:“赖歆令陛下不失爱子,臣以为有功。

gāo zǔ wèn qí gù gāng fēng yuē zuì yóu dòu dàn bù néng guī fěng zhì lìng jūn rén yuàn fèn

”高祖问其故,纲封曰:“罪由窦诞不能规讽,致令军人怨愤。

yòu qí wáng nián shào sì xíng jiāo yì fàng zòng zuǒ yòu qīn yú bǎi xìng

又齐王年少,肆行骄逸, 放纵左右,侵渔百姓。

dàn céng wú jiàn zhǐ nǎi suí shùn yǎn cáng yǐ chéng qí xìn cǐ dàn zhī zuì

诞曾无谏止,乃随顺掩藏,以成其衅,此诞之罪。

yǔ wén xīn lùn qíng zé shū xiàng bǐ yòu qiǎn wáng zhī guò shī xī yǐ wén zòu

宇文歆论情则疏,向彼又浅,王之过失,悉以闻奏。

qiě fù zǐ zhī jì rén suǒ nán yán ér xīn yán zhī qǐ fēi zhōng kěn

且父子之际,人所难言,而歆言之,岂非忠恳?

jīn yù zhū zuì bù lù qí xīn chén yú qiè yǐ wéi guò

今欲诛罪,不录其心,臣愚窃以为过。

yì rì gāo zǔ zhào gāng rù shēng yù zuò wèi yuē jīn wǒ yǒu gōng suì shǐ xíng fá bù làn

”翌日,高祖召纲入,升御坐,谓曰:“今我有公,遂使刑罚不滥。

yuán jí zì è jié yuàn yú rén

元吉自恶,结怨于人。

xīn jì céng yǐ biǎo wén dàn yì yān néng jìn zhì

歆既曾以表闻,诞亦焉能禁制?

jiē fēi qí zuì yě

皆非其罪也。

xún jiā shòu yuán jí shì zhōng xiāng zhōu dào xíng tái shàng shū lìng jì zhōu cì shǐ

”寻加授元吉侍中、襄州道行台尚书令、稷州刺史。

sì nián tài zōng zhēng dòu jiàn dé liú yuán jí yǔ qū tū tōng wéi wáng shì chōng yú dōng dōu

四年,太宗征窦建德,留元吉与屈突通围王世充于东都。

shì chōng chū bīng jù zhàn yuán jí shè fú jī pò zhī zhǎn shǒu bā bǎi jí shēng qín qí dà jiàng lè rén fǎng jiá shì qiān yú rén

世充出兵拒战,元吉设伏击破之, 斩首八百级,生擒其大将乐仁昉、甲士千余人。

shì chōng píng bài sī kōng yú guān rú gù jiā cì gǔn miǎn zhī fú qián hòu bù gǔ chuī lè èr bù bān jiàn èr shí rén huáng jīn èr qiān jīn yǔ tài zōng gè tīng sān lú zhù qián yǐ zì jǐ

世充平,拜司空,余官如故,加赐衮冕之服、前后部鼓吹乐二部、班剑二十人、黄金二千斤,与太宗各听三炉铸钱以自给。

liù nián jiā shòu xí zhōu zǒng guǎn

六年,加授隰州总管。

jí yǔ jiàn chéng lián móu gè mù zhuàng shì duō nì zuì rén

及与建成连谋,各募壮士,多匿罪人。

fù nèi jié gōng yè dì jiā chēng yù yòu hòu lù zhōng shū lìng fēng lún yǐ wéi dǎng zhù

复内结宫掖, 递加称誉,又厚赂中书令封伦以为党助。

yóu shì gāo zǔ pō shū tài zōng ér jiā ài yuán jí

由是高祖颇疏太宗而加爱元吉。

tài zōng cháng cóng gāo zǔ xìng qí dì yuán jí fú qí hù jūn yǔ wén bǎo yú qǐn nèi jiāng yǐ cì tài zōng

太宗尝从高祖幸其第,元吉伏其护军宇文宝于寝内,将以刺太宗。

jiàn chéng kǒng shì bù guǒ ér zhǐ zhī yuán jí yùn yuē wèi xiōng jì ěr yú wǒ hé hài

建成恐事不果而止之,元吉愠曰:“为兄计耳,于我何害!

jiǔ nián zhuǎn zuǒ wèi dà jiàng jūn xún jìn wèi sī tú jiān shì zhōng bīng zhōu dà dū dū xí zhōu dū dū jì zhōu cì shǐ bìng rú gù

”九年,转左卫大将军,寻进位司徒、兼侍中, 并州大都督、隰州都督、稷州刺史并如故。

gāo zǔ jiāng bì shǔ tài hé gōng èr wáng dāng cóng yuán jí wèi jiàn chéng yuē dài zhì gōng suǒ dāng xìng jīng bīng xí qǔ zhī

高祖将避暑太和宫,二王当从,元吉谓建成曰:“待至宫所,当兴精兵袭取之。

zhì tǔ kū zhōng wéi kāi yī kǒng yǐ tōng yǐn shí ěr

置土窟中,唯开一孔以通饮食耳。

huì tū jué yù shè shè tún jūn hé nán rù wéi wū chéng

”会突厥郁射设屯军河南,入围乌城。

jiàn chéng nǎi jiàn yuán jí dài tài zōng dū jūn běi tǎo réng lìng qín fǔ xiāo jiàng qín shū bǎo yù chí jìng dé chéng zhī jié duàn zhì xuán děng bìng yǔ tóng xíng

建成乃荐元吉代太宗督军北讨,仍令秦府骁将秦叔宝、尉迟敬德、程知节、段志玄等并与同行。

yòu zhuī qín fǔ bīng zhàng jiǎn yuè xiāo yǒng jiāng duó tài zōng bīng yǐ yì qí fǔ

又追秦府兵帐,简阅骁勇,将夺太宗兵以益其府。

yòu zèn dù rú huì fáng xuán líng zhú lìng guī dì

又谮杜如晦、房玄龄,逐令归第。

gāo zǔ zhī qí móu ér bù zhì

高祖知其谋而不制。

yuán jí yīn mì qǐng jiā hài tài zōng gāo zǔ yuē shì yǒu dìng sì hǎi zhī gōng zuì jī wèi jiàn yī dàn yù shā hé yǐ wèi cí

元吉因密请加害太宗,高祖曰:“是有定四海之功,罪迹未见,一旦欲杀,何以为辞?

yuán jí yuē qín wáng cháng wéi zhào chì chū píng dōng dōu zhī rì yǎn jiǎn gù wàng bù jí hái jīng fēn sǎn qián bó yǐ shù sī huì

”元吉曰:“秦王常违诏敕,初平东都之日,偃蹇顾望,不急还京,分散钱帛,以树私惠。

wéi lì rú cǐ qǐ fēi fǎn nì

违戾如此,岂非反逆?

dàn xū sù shā hé huàn wú cí

但须速杀,何患无辞!

gāo zǔ bú duì yuán jí suì tuì

”高祖不对,元吉遂退。

jiàn chéng wèi yuán jí yuē jì dé qín wáng jīng bīng tǒng shù wàn zhī zhòng wú yǔ qín wáng zhì kūn míng chí yú bǐ yàn bié lìng zhuàng shì lā zhī yú mù xià yīn yún bào zú zhǔ shàng liàng wú bù xìn

建成谓元吉曰:“既得秦王精兵,统数万之众,吾与秦王至昆明池,于彼宴别,令壮士拉之于幕下,因云暴卒,主上谅无不信。

wú dāng shǐ rén jìn shuō lìng fù wú guó wù

吾当使人进说,令付吾国务。

zhèng wèi yǐ hòu yǐ rǔ wèi tài dì

正位已后,以汝为太弟。

jìng dé děng jì rù rǔ shǒu yī shí kēng zhī shú gǎn bù fú

敬德等既入汝手,一时坑之,孰敢不服?

lǜ gēng chéng wáng zhì wén qí móu mì gào tài zōng

”率更丞王晊闻其谋,密告太宗。

tài zōng zhào fǔ liáo yǐ gào zhī jiē yuē dài wáng ruò bù zhèng duàn shè jì fēi táng suǒ yǒu

太宗召府僚以告之,皆曰:“大王若不正断,社稷非唐所有。

ruò shǐ jiàn chéng yuán jí sì qí dú xīn qún xiǎo dé zhì yuán jí láng lì zhōng yì bù shì qí xiōng

若使建成、元吉肆其毒心,群小得志,元吉狼戾,终亦不事其兄。

wǎng zhě hù jūn xuē bǎo shàng jì wáng fú lù yún yuán jí hé chéng táng zì

往者护军薛宝上齐王符箓云:‘元吉合成唐字。

qí wáng de zhī xǐ yuē dàn chú qín wáng qǔ dōng gōng rú fǎn zhǎng ěr

’齐王得之喜曰:‘但除秦王, 取东宫如反掌耳。

wéi luàn wèi chéng yù huái xiāng duó

’为乱未成,预怀相夺。

yǐ dài wáng zhī wēi xí èr rén rú shí dì jiè

以大王之威,袭二人如拾地芥。

tài zōng chí yí wèi jué zhòng yòu yuē dài wáng yǐ shùn wèi hé rú rén yě

”太宗迟疑未决,众又曰:“大王以舜为何如人也?

yuē jùn zhé wén míng wēn gōng yǔn sāi wèi zi xiào wèi jūn shèng yān kě yì zhī hu

”曰:“浚哲文明,温恭允塞,为子孝,为君圣,焉可议之乎?

fǔ liáo yuē xiàng shǐ shùn jùn jǐng bù chū zì tóng yú biē zhī bì yān de wèi xiào zǐ hu

”府僚曰:“向使舜浚井不出,自同鱼鳖之毙,焉得为孝子乎?

tú lǐn bù xià biàn chéng wēi jìn zhī yú yān de wèi shèng jūn hu

涂廪不下,便成煨烬之余,焉得为圣君乎?

xiǎo zhàng shòu dà zhàng bì liáng yǒu yǐ yě

小杖受,大杖避,良有以也。

tài zōng yú shì dìng jì zhū jiàn chéng jí yuán jí

” 太宗于是定计诛建成及元吉。

yuán jí sǐ shí nián èr shí sì

元吉死时年二十四。

yǒu wǔ zǐ liáng jùn wáng chéng yè yú yáng wáng chéng luán pǔ ān wáng chéng jiǎng jiāng xià wáng chéng yù yì yáng wáng chéng dù bìng zuò zhū

有五子:梁郡王承业、渔阳王承鸾、普安王承奖、江夏王承裕、义阳王承度,并坐诛。

xún zhào jué jiàn chéng yuán jí shǔ jí

寻诏绝建成、元吉属籍。

tài zōng jiàn zuò zhuī fēng yuán jí wèi hǎi líng jùn wáng shì yuē là yǐ lǐ gǎi zàng

太宗践祚,追封元吉为海陵郡王,谥曰剌,以礼改葬。

zhēn guàn shí liù nián yòu zhuī fēng cháo wáng shì rú gù fù yǐ cáo wáng míng wèi yuán jí hòu

贞观十六年,又追封巢王,谥如故,复以曹王明为元吉后。

chǔ wáng zhì yún gāo zǔ dì wǔ zi yě

楚王智云,高祖第五子也。

mǔ yuē wàn guì fēi xìng gōng shùn tè méng gāo zǔ qīn lǐ

母曰万贵妃,性恭顺,特蒙高祖亲礼。

gōng zhōng zhī shì jiē zī bǐng zhī zhū wáng fēi zhǔ mò bù tuī jìng

宫中之事, 皆谘禀之,诸王妃主,莫不推敬。

hòu shòu chǔ guó tài fēi hōng péi zàng xiàn líng

后授楚国太妃,薨,陪葬献陵。

zhì yún běn míng zhì quán dà yè mò cóng gāo zǔ yú hé dōng

智云本名稚诠, 大业末,从高祖于河东。

jí yì shī jiāng qǐ yǐn tài zǐ jiàn chéng qián guī tài yuán yǐ zhì yún nián xiǎo wěi zhī ér qù

及义师将起,隐太子建成潜归太原,以智云年小,委之而去。

yīn wèi lì suǒ bǔ sòng yú cháng ān wèi yīn shì shī suǒ hài nián shí sì

因为吏所捕,送于长安,为阴世师所害,年十四。

yì níng yuán nián zèng shàng shū zuǒ pú yè chǔ guó gōng

义宁元年,赠尚书左仆射、 楚国公。

wǔ dé yuán nián zhuī fēng chǔ wáng shì yuē āi

武德元年,追封楚王,谥曰哀。

wú zi sān nián yǐ tài zōng zǐ kuān wèi sì

无子,三年,以太宗子宽为嗣。

kuān hōng zhēn guān èr nián fù yǐ jǐ nán gōng shì dōu zǐ líng guī sì yān

宽薨,贞观二年,复以济南公世都子灵龟嗣焉。

líng guī yǒng huī zhōng lì wèi zhōu cì shǐ zhèng shàng qīng yán jiān dào píng jì

灵龟,永徽中历魏州刺史,政尚清严,奸盗屏迹。

yòu kāi yǒng jì qú rù yú xīn shì yǐ kòng yǐn shāng lǚ bǎi xìng lì zhī

又开永济渠入于新市,以控引商旅,百姓利之。

zú guān

卒官。

zi fú sì sì jiàng jué wèi gōng

子福嗣,嗣降爵为公。

yí fèng zhōng zú yú yòu wēi wèi jiāng jūn

仪凤中,卒于右威卫将军。

zi chéng kuàng shén lóng zhōng wèi yòu yǔ lín jiāng jūn yǔ jié mǐn tài zǐ tóng jǔ bīng rù xuán wǔ mén wéi luàn bīng suǒ shā

子承况,神龙中为右羽林将军,与节愍太子同举兵,入玄武门,为乱兵所杀。

jīng wáng yuán jǐng gāo zǔ dì liù zǐ yě

荆王元景,高祖第六子也。

wǔ dé sān nián fēng wèi zhào wáng

武德三年,封为赵王。

bā nián shòu ān zhōu dū dū

八年,授安州都督。

zhēn guàn chū lì qiān yōng zhōu mù yòu xiāo wèi dà jiàng jūn

贞观初, 历迁雍州牧、右骁卫大将军。

shí nián xǐ fēng jīng wáng shòu jīng zhōu dū du

十年,徙封荆王,授荆州都督。

shí yī nián dìng zhì yuán jǐng děng wèi dài xí cì shǐ

十一年,定制元景等为代袭刺史。

zhào yuē

诏曰:

huáng wáng shòu mìng bù zhòu zhī jī yǐ shū

皇王受命,步骤之迹以殊;

jīng jí suǒ jì zhì wén zhī dào fěi yī

经籍所纪,质文之道匪一。

suī zhì luàn bù tóng sǔn yì huò yì zhì yú shè guān sī yǐ zhì hǎi nèi jiàn fān píng yǐ fǔ wáng shì mò bù míng qí diǎn zhāng yì cún yú zhì zhì

虽治乱不同,损益或异, 至于设官司以制海内,建籓屏以辅王室,莫不明其典章,义存于致治;

chóng qí xián qi zhì zài yú wú jiāng

崇其贤戚, 志在于无疆。

zhèn yǐ guǎ mèi pī chéng hóng xù yín wèi sān líng yōu qín bǎi xìng kǎo míng zhé zhī yú lùn qiú jīng bāng zhī cháng cè

朕以寡昧,丕承鸿绪,寅畏三灵,忧勤百姓,考明哲之余论,求经邦之长策。

dì yè zhī zhòng dú rèn nán yǐ chéng wù

帝业之重,独任难以成务;

tiān xià zhī kuàng yīn rén yì yǐ huò ān

天下之旷,因人易以获安。

rán zé hòu bó zhào yú zì xī zhōu jùn shǐ yú zhōng dài shèng xián yì shù yán gé suí shí fù gǔ zé yì nán dùn cóng xún jīn zé shì bù jìn lǐ

然则侯伯肇于自昔, 州郡始于中代,圣贤异术,沿革随时,复古则义难顿从,寻今则事不尽理。

suì guī mó zhōu hàn zhēn zhuó cáo mǎ cǎi àn bù zhī jiā míng cān jiàn hóu zhī jiù zhì gòng zhì zhī zhí zhòng yǐ fēn tǔ zhī shí cún yān

遂规模周、汉,斟酌曹、马,采按部之嘉名,参建侯之旧制,共治之职重矣,分土之实存焉。

yǐ yǒu zhì shū chén qí zhì lǐ

已有制书,陈其至理。

jì shì chuí fàn yí jué hòu kūn

继世垂范,贻厥后昆;

wéi chéng zuò gù tóng fú qián liè

维城作固,同符前烈。

jīng zhōu dū du jīng wáng yuán jǐng liáng zhōu dū du hàn wáng yuán chāng xú zhōu dū du xú wáng yuán lǐ lù zhōu dū dū hán wáng yuán jiā suì zhōu dū dū péng wáng yuán zé zhèng zhōu cì shǐ zhèng wáng yuán yì jiàng zhōu cì shǐ huò wáng yuán guǐ guó zhōu cì shǐ guó wáng fèng yù zhōu cì shǐ dào wáng yuán qìng dèng zhōu cì shǐ shān wáng yuán yù shòu zhōu cì shǐ shū wáng yuán míng yōu zhōu dū du yàn wáng líng kuí sū zhōu cì shǐ xǔ wáng yuán xiáng ān zhōu dū dū wú wáng kè xiāng zhōu dū dū wèi wáng tài qí zhōu dū du qí wáng yù yì zhōu dū du shǔ wáng yīn xiāng zhōu cì shǐ jiǎng wáng yùn yáng zhōu dū du yuè wáng zhēn bīng zhōu dū du jìn wáng mǒu qín zhōu dū du jì wáng shèn děng

荆州都督荆王元景、梁州都督汉王元昌、徐州都督徐王元礼、潞州都督韩王元嘉、遂州都督彭王元则、郑州刺史郑王元懿、绛州刺史霍王元轨、虢州刺史虢王凤、豫州刺史道王元庆、邓州刺史邓王元裕、寿州刺史舒王元名、幽州都督燕王灵夔、苏州刺史许王元祥、安州都督吴王恪、相州都督魏王泰、齐州都督齐王裕、益州都督蜀王愔、 襄州刺史蒋王恽、扬州都督越王贞、并州都督晋王某、秦州都督纪王慎等,

huò de jū dàn shì

或地居旦、奭,

sù wén shī lǐ

夙闻《诗》、《礼》;

huò wàng jí jiān píng zǎo chēng cái yì bìng jué lóng tǔ yǔ chǒng jiān chē fú

或望及间、平,早称才艺,并爵隆土宇,宠兼车服。

chéng xiào zhī xīn wú wàng yú zào cì

诚孝之心,无忘于造次;

fēng zhèng zhī jǔ kè zhe yú jī yuè

风政之举,克著于期月。

yi guān héng cè zuò yǐ xiū mìng

宜冠恒册,祚以休命。

qí suǒ rèn cì shǐ xián lìng zǐ sūn dài dài chéng xí

其所任刺史,咸令子孙代代承袭。

xún yòu ba dài xí zhī zhì

寻又罢代袭之制。

yuán jǐng jiǔ zhī zhuǎn fū zhōu cì shǐ

元景久之转鄜州刺史。

gāo zōng jí wèi jìn wèi sī tú jiā shí fēng tōng qián mǎn yī qiān wǔ bǎi hù

高宗即位,进位司徒,加实封通前满一千五百户。

yǒng huī sì nián zuò yǔ fáng yí ài móu fǎn cì sǐ guó chú

永徽四年,坐与房遗爱谋反赐死,国除。

hòu zhuī fēng chén lí wáng bèi lǐ gǎi zàng

后追封沉黎王,备礼改葬。

yǐ bó hǎi wáng fèng cí zǐ cháng shā wèi sì jiàng jué wèi hóu

以渤海王奉慈子长沙为嗣,降爵为侯。

shén lóng chū zhuī fù jué tǔ bìng fēng qí sūn tì wèi sì jīng wáng xún hōng guó chú

神龙初,追复爵土,并封其孙逖为嗣荆王, 寻薨,国除。

hàn wáng yuán chāng gāo zǔ dì qī zǐ yě

汉王元昌,高祖第七子也。

shǎo hào xué shàn lì shū

少好学,善隶书。

wǔ dé sān nián fēng wèi lǔ wáng

武德三年,封为鲁王。

zhēn guàn wǔ nián shòu huá zhōu cì shǐ zhuǎn liáng zhōu dū du

贞观五年, 授华州刺史,转梁州都督。

shí nián gǎi fēng hàn wáng

十年,改封汉王。

yuán chāng zài zhōu pō wéi xiàn fǎ tài zōng shǒu chì zé zhī

元昌在州,颇违宪法,太宗手敕责之。

chū bù zì jiù gèng huái yuàn wàng

初不自咎,更怀怨望。

zhī tài zǐ chéng qián jí wèi wáng tài zhī chǒng nǎi xiāng fù tuō tú wèi bù guǐ

知太子承干嫉魏王泰之宠,乃相附托,图为不轨。

shí liù nián yuán chāng lái cháo jīng shī chéng qián pín zhào rù dōng gōng yè sù yīn wèi chéng qián yuē yuàn bì xià zǎo wéi tiān zǐ

十六年, 元昌来朝京师,承干频召入东宫夜宿,因谓承干曰:“愿陛下早为天子。

jìn jiàn yù cè yǒu yī gōng rén shàn dàn pí pá shì píng zhī hòu dāng wàng chuí cì

近见御侧, 有一宫人,善弹琵琶,事平之后,当望垂赐。

chéng qián xǔ nuò

”承干许诺。

yòu kè bì chū xuè yǐ bó shì zhī shāo zuò huī hé jiǔ tóng yǐn gòng wèi xìn shì qián cì jiàn xì

又刻臂出血,以帛拭之, 烧作灰,和酒同饮,共为信誓,潜伺间隙。

shí qī nián shì fā tài zōng fú rěn jiā zhū tè chì miǎn sǐ

十七年,事发,太宗弗忍加诛,特敕免死。

dà chén gāo shì lián li shì jī děng zòu yán wáng zhě yǐ sì hǎi wéi jiā yǐ wàn xìng wèi zi gōng xíng tiān xià qíng wú dú qīn

大臣高士廉、李世𪟝等奏言:“王者以四海为家,以万姓为子,公行天下,情无独亲。

yuán chāng bāo cáng xiōng è tú móu nì luàn guān qí zhǐ qù chá qí xīn fǔ zuì shēn yàn dàn xìn shén chu yīng

元昌苞藏凶恶,图谋逆乱,观其指趣,察其心府,罪深燕旦,衅甚楚英。

tiān dì zhī suǒ bù róng rén chén zhī suǒ qiè chǐ wǔ xíng bù zú shēn qí fá jiǔ sǐ wú yǐ dāng qí qiān

天地之所不容,人臣之所切齿,五刑不足申其罚,九死无以当其愆。

ér bì xià qíng qū zhì gōng ēn jiā xiāo jìng yù kāi shū wǎng lòu cǐ jīng ní

而陛下情屈至公,恩加枭獍,欲开疏网,漏此鲸鲵。

chén děng yǒu sī qī bù fèng zhì fú yuàn dūn shī xiàn diǎn zhū cǐ xiōng tè

臣等有司,期不奉制,伏愿敦师宪典,诛此凶慝。

shùn qún chén zhī yuàn duó yīng zhān zhī xīn zé wú chu qī jūn bù yōu tàn yú wǎng hàn

顺群臣之愿,夺鹰鹯之心,则吴、楚七君,不幽叹于往汉;

guǎn cài èr shū bù chén hèn yú yǒu zhōu

管、蔡二叔,不沉恨于有周。

tài zōng shì bù huò yǐ nǎi cì yuán chāng zì jìn yú jiā qī zǐ jí mò guó chú

”太宗事不获已,乃赐元昌自尽于家,妻子籍没,国除。

fēng wáng yuán hēng gāo zǔ dì bā zi yě

酆王元亨,高祖第八子也。

wǔ dé sān nián shòu fēng

武德三年受封。

zhēn guàn èr nián shòu sàn qí cháng shì bài jīn zhōu cì shǐ

贞观二年,授散骑常侍,拜金州刺史。

jí zhī fān tài zōng yǐ qí yòu xiǎo shén sī zhī zhōng lù cì yǐ jīn zhǎn qiǎn shǐ wèi zhī shè yàn

及之籓,太宗以其幼小,甚思之,中路赐以金盏,遣使为之设宴。

liù nián hōng wú zi guó chú

六年薨,无子,国除。

zhōu wáng yuán fāng gāo zǔ dì jiǔ zǐ yě

周王元方,高祖第九子也。

wǔ dé sì nián shòu fēng

武德四年受封。

zhēn guàn èr nián shòu sàn qí cháng shì

贞观二年,授散骑常侍。

sān nián hōng zèng zuǒ guāng lù dài fu wú zi guó chú

三年薨, 赠左光禄大夫,无子,国除。

xú wáng yuán lǐ gāo zǔ dì shí zǐ yě

徐王元礼,高祖第十子也。

shǎo gōng jǐn shàn qí shè

少恭谨,善骑射。

wǔ dé sì nián fēng zhèng wáng

武德四年,封郑王。

zhēn guàn liù nián cì shí fēng qī bǎi hù shòu zhèng zhōu cì shǐ xǐ fēng xú wáng qiān xú zhōu dū du

贞观六年, 赐实封七百户,授郑州刺史,徙封徐王,迁徐州都督。

shí qī nián zhuǎn jiàng zhōu cì shǐ yǐ shàn zhèng wén tài zōng jiàng xǐ shū láo miǎn cì yǐ jǐn cǎi

十七年,转绛州刺史,以善政闻,太宗降玺书劳勉,赐以锦彩。

èr shí sān nián jiā shí fēng qiān hù

二十三年,加实封千户。

yǒng huī sì nián jiā shòu sī tú jiān lù zhōu cì shǐ

永徽四年,加授司徒, 兼潞州刺史。

xián hēng sān nián hōng zèng tài wèi jì zhōu dà dū dū péi zàng xiàn líng

咸亨三年薨,赠太尉、冀州大都督,陪葬献陵。

zi huái nán wáng mào sì

子淮南王茂嗣。

mào xiǎn báo wú xíng yuán lǐ jī zhào shì yǒu měi sè jí yuán lǐ yù jí mào suì bī zhī yuán lǐ zhī ér qiè jiā zé ràng

茂险薄无行,元礼姬赵氏有美色,及元礼遇疾,茂遂逼之,元礼知而切加责让。

mào nǎi bǐng chì yuán lǐ shì wèi duàn qí yào shàn réng yún jì dé wǔ shí nián wèi wáng gèng hé fán fú yào

茂乃屏斥元礼侍卫,断其药膳,仍云:“既得五十年为王,更何烦服药?

jìng yǐ něi zhōng

”竟以馁终。

shàng yuán zhōng shì xiè pèi liú zhèn zhōu ér sǐ

上元中,事泄,配流振州而死。

shén lóng chū yòu fēng mào zi cuǐ wèi sì xú wáng

神龙初,又封茂子璀为嗣徐王。

jǐng lóng sì nián jiā yín qīng guāng lù dài fu

景龙四年,加银青光禄大夫。

kāi yuán zhōng chú zōng zhèng yuán wài qīng zú

开元中,除宗正员外卿,卒。

zi yán nián sì

子延年嗣。

kāi yuán èr shí liù nián fēng sì xú wáng chú yuán wài xiǎn mǎ

开元二十六年,封嗣徐王,除员外洗马。

tiān bǎo chū bá hàn nà wáng rù cháo yán nián jiāng jià nǚ yǔ zhī wèi yòu xiāng lǐ lín fǔ suǒ zòu biǎn wén ān jùn bié jià péng chéng zhǎng shǐ zuò zāng biǎn yǒng jiā sī shì

天宝初,拔汗那王入朝,延年将嫁女与之,为右相李林甫所奏,贬文安郡别驾、彭城长史,坐赃贬永嘉司士。

zhì dé chū yú háng jùn sī mǎ zú

至德初,余杭郡司马, 卒。

yǒng tài yuán nián nǚ xù qián zhōng guān chá shǐ zhào guó zhēn rù cháo qǐng yǐ yán nián zi qián shī zhōu cì shǐ fěng wèi sì yīn fēng sì xú wáng

永泰元年,女婿黔中观察使赵国珍入朝,请以延年子前施州刺史讽为嗣,因封嗣徐王。

hán wáng yuán jiā gāo zǔ dì shí yī zi yě

韩王元嘉,高祖第十一子也。

mǔ yǔ wén zhāo yí duò zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn shù zhī nǚ yě

母宇文昭仪,隋左武卫大将军述之女也。

zǎo yǒu chǒng yú gāo zǔ gāo zǔ chū jí wèi biàn yù lì wèi huáng hòu gù cí bù shòu

早有宠于高祖,高祖初即位,便欲立为皇后,固辞不受。

yuán jiā shǎo yǐ mǔ chǒng tè wèi gāo zǔ suǒ ài zì dēng jí wǎn shēng huáng zǐ wú jí zhī zhě

元嘉少以母宠,特为高祖所爱, 自登极晚生皇子,无及之者。

wǔ dé sì nián fēng sòng wáng xǐ fēng xú wáng

武德四年,封宋王,徙封徐王。

zhēn guàn liù nián cì shí fēng qī bǎi hù shòu lù zhōu cì shǐ shí nián shí wǔ

贞观六年,赐实封七百户,授潞州刺史,时年十五。

zài zhōu wén tài fēi yǒu jí biàn tì qì bù shí

在州闻太妃有疾,便涕泣不食。

jí jīng shī fā sāng āi huǐ guò lǐ tài zōng jiē qí zhì xìng lǚ wèi miǎn zhī

及京师发丧,哀毁过礼,太宗嗟其至性,屡慰勉之。

jiǔ nián shòu yòu lǐng jūn dà jiàng jūn

九年,授右领军大将军。

shí nián gǎi fēng hán wáng shòu lù zhōu dū dū

十年,改封韩王,授潞州都督。

èr shí sān nián jiā shí fēng mǎn qiān hù

二十三年,加实封满千户。

yuán jiā shǎo hào xué jù shū zhì wàn juàn yòu cǎi bēi wén gǔ jì duō de yì běn

元嘉少好学,聚书至万卷,又采碑文古迹,多得异本。

guī mén xiū zhěng yǒu lèi hán sù shì dà fū

闺门修整,有类寒素士大夫。

yǔ qí dì líng kuí shén xiāng yǒu ài xiōng dì jí jiàn rú bù yī zhī lǐ

与其弟灵夔甚相友爱,兄弟集见,如布衣之礼。

qí xiū shēn jié jǐ nèi wài rú yī dāng dài zhū wáng mò néng jí zhě wéi huò wáng yuán guǐ yì qí cì yān

其修身洁己,内外如一,当代诸王莫能及者,唯霍王元轨抑其次焉。

gāo zōng mò yuán jiā zhuǎn zé zhōu cì shǐ

高宗末, 元嘉转泽州刺史。

jí tiān hòu lín cháo shè zhèng

及天后临朝摄政,

yù shùn wù qíng

欲顺物情,

nǎi jìn shòu yuán jiā wèi tài wèi

乃进授元嘉为太尉,

dìng zhōu cì shǐ huò wáng yuán guǐ wèi sī tú

定州刺史、霍王元轨为司徒,

qīng zhōu cì shǐ shū wáng yuán míng wéi sī kōng

青州刺史、舒王元名为司空,

lóng zhōu cì shǐ lǔ wáng líng kuí wèi tài zǐ tài shī

隆州刺史、鲁王灵夔为太子太师,

sū zhōu cì shǐ yuè wáng zhēn wèi tài zǐ tài fù

苏州刺史、越王贞为太子太傅,

ān zhōu dū dū jì wáng shèn wèi tài zǐ tài bǎo

安州都督、纪王慎为太子太保,

bìng wài shì zūn chóng

并外示尊崇,

shí wú suǒ zōng lǐ

实无所综理。

qí hòu jiàn jiāng zhū lù zōng shì zhū wáng bù fù jǐ zhě yuán jiā dà jù yǔ qí zi tōng zhōu cì shǐ huáng gōng zhuàn jí yuè wáng zhēn fù zǐ móu qǐ bīng yú shì huáng zōng guó qī nèi wài xiāng lián zhě shén guǎng

其后渐将诛戮宗室诸王不附己者,元嘉大惧,与其子通州刺史、黄公譔及越王贞父子谋起兵,于是皇宗国戚内外相连者甚广。

qiǎn shǐ bào zhēn jí zhēn zǐ láng yá wáng chōng yuē sì miàn tóng lái shì wú bù jì

遣使报贞及贞子琅邪王冲曰: “四面同来,事无不济。

chōng yǔ zhū dào jì liào wèi shěn ér xiān fā bīng cāng cù wéi zhēn yīng zhī zhū dào mò yǒu fù zhě gù qí shì bù chéng

”冲与诸道计料未审而先发兵,仓卒唯贞应之,诸道莫有赴者,故其事不成。

yuán jiā zuò zhū

元嘉坐诛。

zhuàn shǎo yǐ wén cái jiàn zhī zhū wáng zi zhōng yǔ láng yá wáng chōng wèi yī shí zhī xiù fán suǒ jiāo jié jiē dāng dài míng shì

譔少以文才见知,诸王子中,与琅邪王冲为一时之秀,凡所交结皆当代名士。

shí tiān xià fàn zuì jí mò zhě shén zhòng wéi chōng yǔ zhuàn fù zǐ shū jí zuì duō jiē wén jù xiáng dìng mì gé suǒ bù jí

时天下犯罪籍没者甚众,唯冲与譔父子书籍最多,皆文句详定,秘阁所不及。

shén lóng chū zhuī fù yuán jiā jué tǔ bìng fēng qí dì wǔ zi nè wèi sì hán wáng guān zhì yuán wài jì jiǔ

神龙初,追复元嘉爵土,并封其第五子讷为嗣韩王,官至员外祭酒。

kāi yuán shí qī nián zú

开元十七年卒。

yuán jiā zhǎng zǐ xun gāo zǔ shí fēng yǐng chuān wáng zǎo zú

元嘉长子训,高祖时封颍川王,早卒。

cì zǐ yì fēng wǔ líng wáng guān zhì pú zhōu cì shǐ

次子谊,封武陵王, 官至濮州刺史。

kāi yuán zhōng fēng nè zǐ shū xuán wèi sì hán wáng guó zǐ yuán wài sī yè

开元中,封讷子叔璇为嗣韩王、国子员外司业。

péng wáng yuán zé gāo zǔ dì shí èr zǐ yě

彭王元则,高祖第十二子也。

wǔ dé sì nián fēng jīng wáng

武德四年,封荆王。

zhēn guàn qī nián shòu yù zhōu cì shǐ

贞观七年,授豫州刺史。

shí nián gǎi fēng péng wáng chú suì zhōu dū dū xún zuò zhāng fú shē jiàn miǎn guān

十年,改封彭王,除遂州都督,寻坐章服奢僭免官。

shí qī nián bài lǐ zhōu cì shǐ gèng zhé jié lì xíng pō zhe shēng yù

十七年,拜澧州刺史,更折节励行,颇著声誉。

yǒng huī èr nián hōng gāo zōng wèi zhī fèi cháo sān rì zèng sī tú jīng zhōu dū du péi zàng xiàn líng shì yuē sī

永徽二年薨,高宗为之废朝三日,赠司徒、荆州都督,陪葬献陵, 谥曰思。

fā yǐn zhī rì gāo zōng dēng wàng chūn gōng wàng qí líng chē kū zhī shén tòng

发引之日,高宗登望春宫望其灵车,哭之甚恸。

wú zi yǐ huò wáng yuán guǐ zi xuàn sì lóng shuò zhōng fēng nán chāng wáng

无子,以霍王元轨子绚嗣, 龙朔中封南昌王。

zi zhì jiǎn shén lóng chū fēng sì péng wáng

子志暕,神龙初封嗣彭王。

jǐng lóng chū jiā yín qīng guāng lù dài fu

景龙初,加银青光禄大夫。

kāi yuán zhōng zōng zhèng qīng tóng zhèng yuán zú

开元中, 宗正卿同正员,卒。

zhèng wáng yuán yì gāo zǔ dì shí sān zi yě

郑王元懿,高祖第十三子也。

pō hào xué

颇好学。

wǔ dé sì nián fēng téng wáng

武德四年,封滕王。

zhēn guàn qī nián shòu yǎn zhōu cì shǐ cì shí fēng liù bǎi hù

贞观七年,授兖州刺史,赐实封六百户。

shí nián gǎi fēng zhèng wáng lì zhèng lù èr zhōu cì shǐ

十年,改封郑王,历郑、潞二州刺史。

èr shí sān nián jiā shí fēng mǎn qiān hù

二十三年,加实封满千户。

zǒng zhāng zhōng lèi shòu jiàng zhōu cì shǐ

总章中,累授绛州刺史。

shù duàn dà yù shén yǒu píng yǔn zhī yù

数断大狱,甚有平允之誉。

gāo zōng jiā zhī jiàng xǐ shū bāo měi cì wù sān bǎi duàn

高宗嘉之,降玺书褒美, 赐物三百段。

xián hēng sì nián hōng zèng sī tú jīng zhōu dà dū dū shì yuē huì péi zàng xiàn líng

咸亨四年薨,赠司徒、荆州大都督,谥曰惠,陪葬献陵。

zi jǐng shàng yuán chū fēng wèi sì zhèng wáng guān zhì è zhōu cì shǐ

子璥,上元初,封为嗣郑王,官至鄂州刺史。

shén lóng chū yòu fēng jǐng dí zǐ xī yán wèi sì zhèng wáng

神龙初,又封璥嫡子希言为嗣郑王。

jǐng lóng sì nián sì zhèng wáng xī yán děng gòng yī shí sì rén bìng jiā yín qīng guāng lù dài fu

景龙四年, 嗣郑王希言等共一十四人,并加银青光禄大夫。

kāi yuán zhōng yòu jīn wú dà jiàng jūn

开元中,右金吾大将军。

tiān bǎo chū zài wèi tài zǐ zhān shì tóng zhèng yuán zú

天宝初, 再为太子詹事同正员,卒。

huò wáng yuán guǐ gāo zǔ dì shí sì zi yě

霍王元轨,高祖第十四子也。

shǎo duō cái yì gāo zǔ shén qí zhī

少多才艺,高祖甚奇之。

wǔ dé liù nián fēng shǔ wáng

武德六年,封蜀王。

bā nián xǐ fēng wú wáng

八年,徙封吴王。

zhēn guàn chū tài zōng cháng wèn qún chén yuē zhèn zǐ dì shú xián

贞观初,太宗尝问群臣曰:“朕子弟孰贤?

shì zhōng wèi zhēng duì yuē chén yú àn bù jìn zhī qí néng

”侍中魏征对曰:“臣愚暗,不尽知其能。

wéi wú wáng shù yǔ chén yán wèi cháng bù zì shī

唯吴王数与臣言,未尝不自失。

shàng yuē zhèn yì qì zhī qīng yǐ wéi qián dài shuí bǐ

”上曰:“朕亦器之,卿以为前代谁比?

zhēng yuē jīng xué wén yǎ yì hàn zhī jiān píng yě

”征曰:“经学文雅,亦汉之间、平也。

yóu shì chǒng yù mí hòu yīn lìng qǔ zhēng nǚ yān

”由是宠遇弥厚,因令娶征女焉。

cóng tài zōng yóu liè yù qún shòu mìng yuán guǐ shè zhī shǐ bù xū fā tài zōng fǔ qí bèi yuē rǔ wǔ yì guò rén chàng jīn wú suǒ shī ěr

从太宗游猎,遇群兽,命元轨射之,矢不虚发,太宗抚其背曰:“汝武艺过人, 怅今无所施耳。

dàng tiān xià wèi dìng wǒ de rǔ qǐ bù měi hu

当天下未定,我得汝岂不美乎!

qī nián bài shòu zhōu cì shǐ cì shí fēng liù bǎi hù

”七年,拜寿州刺史,赐实封六百户。

gāo zǔ bēng qù zhí huǐ jí guò lǐ zì hòu cháng yī bù shì yǒu zhōng shēn zhī qi yān

高祖崩,去职,毁瘠过礼,自后常衣布,示有终身之戚焉。

měi zhì jì chén zhé shù rì bù shí

每至忌辰,辄数日不食。

shí nián gǎi fēng huò wáng shòu jiàng zhōu cì shǐ xún zhuǎn xú zhōu cì shǐ

十年,改封霍王,授绛州刺史,寻转徐州刺史。

yuán guǐ qián hòu wèi cì shǐ zhì zhōu wéi bì gé dú shū lì shì zé chéng yú zhǎng shǐ sī mǎ jǐn shèn zì shǒu yǔ wù wú wǔ wéi rén bù wàng

元轨前后为刺史,至州,唯闭阁读书,吏事责成于长史、司马,谨慎自守,与物无忤,为人不妄。

zài xú zhōu wéi yǔ chǔ shì liú xuán píng wèi bù yī zhī jiāo

在徐州,唯与处士刘玄平为布衣之交。

rén huò wèn xuán píng wáng zhī zhǎng xuán píng dá yuē wú zhǎng

人或问玄平王之长,玄平答曰:“无长。

wèn zhě guài ér fù wèn zhī xuán píng yuē fū rén yǒu duǎn suǒ yǐ jiàn qí zhǎng

”问者怪而复问之,玄平曰:“夫人有短,所以见其长。

zhì yú huò wáng wú suǒ bù bèi wú hé yǐ chēng zhī zāi

至于霍王,无所不备,吾何以称之哉?

èr shí sān nián jiā shí fēng mǎn qiān hù wèi dìng zhōu cì shǐ

” 二十三年,加实封满千户,为定州刺史。

tū jué lái kòu yuán guǐ lìng kāi mén yǎn qí lǔ yí yǒu fú jù ér xiāo dùn

突厥来寇,元轨令开门偃旗,虏疑有伏, 惧而宵遁。

zhōu rén li jiā yùn yǔ zéi lián móu shì xiè gāo zōng lìng shōu àn qí dǎng

州人李嘉运与贼连谋,事泄,高宗令收按其党。

yuán guǐ yǐ qiáng kòu zài jìng rén xīn bù ān wéi shā jiā yùn yú wú suǒ jí yīn zì hé wéi zhì

元轨以强寇在境,人心不安,惟杀嘉运,余无所及,因自劾违制。

shàng lǎn biǎo dà yuè wèi shǐ yuē zhèn yì huǐ zhī xiàng wú wáng zé shī dìng zhōu yǐ

上览表大悦,谓使曰:“朕亦悔之,向无王,则失定州矣。

yǒu wáng wén cāo yù zéi ér èr zi fèng xián suì yǐ shēn bì hàn wén cāo huò quán èr zi jiē sǐ

”有王文操遇贼,而二子凤、贤遂以身蔽捍,文操获全,二子皆死。

xiàn sī yì ér bù shēn yuán guǐ chá zhī qiǎn shǐ diào jì biǎo shàng qí shì zhào bìng zèng cháo sàn dài fū lìng jiā jīng biǎo

县司抑而不申,元轨察知,遣使吊祭,表上其事,诏并赠朝散大夫,令加旌表。

qí lǐ xián ài shàn rú cǐ

其礼贤爱善如此。

hòu yīn rù cháo lǚ shàng shū chén shí zhèng dé shī duō suǒ kuāng yì gāo zōng shén zūn zhòng zhī

后因入朝,屡上疏陈时政得失,多所匡益,高宗甚尊重之。

jí zài wài fān cháo tíng měi yǒu dà shì huò mì zhì wèn yān

及在外籓,朝廷每有大事,或密制问焉。

gāo zōng bēng yǔ shì zhōng liú qí xián děng zhī shān líng zàng shì qí xián fú qí shi liàn gù shì měi wèi rén yuē fēi wǒ bèi suǒ jí yě

高宗崩,与侍中刘齐贤等知山陵葬事,齐贤服其识练故事,每谓人曰:“非我辈所及也。

yuán guǐ cháng shǐ guó lìng zhēng fēng lìng bái qǐng yī zhū guó fù wù mào yì qǔ lì

”元轨尝使国令征封,令白:“请依诸国赋物贸易取利。

yuán guǐ yuē rǔ wèi guó lìng dāng zhèng wú shī fǎn shuō wú yǐ lì yé

”元轨曰:“汝为国令,当正吾失,反说吾以利耶!

jù ér bù nà

”拒而不纳。

chuí gǒng yuán nián jiā wèi sī tú xún chū wèi xiāng zhōu cì shǐ zhuǎn qīng zhōu

垂拱元年,加位司徒,寻出为襄州刺史,转青州。

sì nián zuò yǔ yuè wáng zhēn lián móu qǐ bīng shì jué xǐ jū qián zhōu réng lìng zài yǐ jiàn chē xíng zhì chén cāng ér sǐ

四年,坐与越王贞连谋起兵,事觉,徙居黔州,仍令载以槛车,行至陈仓而死。

yǒu zi qī rén

有子七人。

zhǎng zǐ xù zuì yǒu cái yì

长子绪,最有才艺。

shàng yuán zhōng fēng jiāng dū wáng lèi chú jīn zhōu cì shǐ

上元中,封江都王,累除金州刺史。

zhòng gǒng zhōng zuò yǔ péi chéng guāng jiāo tōng bèi shā

重拱中,坐与裴承光交通被杀。

shén lóng chū yǔ yuán guǐ bìng zhuī fù jué wèi réng fēng xù sūn huī wèi sì huò wáng

神龙初, 与元轨并追复爵位,仍封绪孙晖为嗣霍王。

jǐng lóng sì nián jiā yín qīng guāng lù dài fu

景龙四年,加银青光禄大夫。

kāi yuán zhōng zuǒ qiān niú yuán wài jiāng jūn

开元中, 左千牛员外将军。

guó wáng fèng gāo zǔ dì shí wǔ zi yě

虢王凤,高祖第十五子也。

wǔ dé liù nián fēng bīn wáng

武德六年,封豳王。

zhēn guàn qī nián shòu dèng zhōu cì shǐ cì shí fēng liù bǎi hù

贞观七年,授邓州刺史,赐实封六百户。

shí nián xǐ fēng guó wáng lì guó yù èr zhōu cì shǐ

十年,徙封虢王,历虢、豫二州刺史。

èr shí sān nián jiā shí fēng mǎn qiān hù

二十三年,加实封满千户。

lín dé chū lèi shòu qīng zhōu cì shǐ

麟德初,累授青州刺史。

shàng yuán yuán nián hōng nián wǔ shí èr zèng sī tú yáng zhōu dà dū dū péi zàng xiàn líng shì yuē zhuāng

上元元年薨,年五十二,赠司徒、扬州大都督,陪葬献陵,谥曰庄。

zǐ píng yáng jùn wáng yì sì guān zhì guāng zhōu cì shǐ

子平阳郡王翼嗣,官至光州刺史。

yǒng lóng èr nián zú

永隆二年卒。

zi yù sì zé tiān shí shī jué

子寓嗣,则天时失爵。

fèng dì sān zi dìng xiāng jùn gōng hóng zé tiān chū wèi cáo zhōu cì shǐ

凤第三子定襄郡公宏,则天初为曹州刺史。

dì wǔ zi dōng guǎn jùn gōng róng shǎo yǐ wǔ yǒng jiàn zhī

第五子东莞郡公融,少以武勇见知。

chuí gǒng zhōng wèi shēn zhōu cì shǐ

垂拱中, 为申州刺史。

chū huáng gōng zhuàn jiāng yǔ yuè wáng zhēn tōng móu shēn yǐ zhàng róng yǐ wéi wài zhù

初,黄公譔将与越王贞通谋,深倚仗融,以为外助。

shí zhào zhuī zhū qīn fù dōu róng sī shǐ wèn qí suǒ qīn chéng jūn zhù jiào gāo zǐ gòng yuē kě rù cháo yǐ fǒu

时诏追诸亲赴都, 融私使问其所亲成均助教高子贡曰:“可入朝以否?

zǐ gòng bào yuē lái bì qǔ sǐ

”子贡报曰:“来必取死。

róng nǎi chēng jí bù cháo yǐ sì zhū fān qī

” 融乃称疾不朝,以俟诸籓期。

jí de yuè wáng zhēn qǐ bīng shū cāng cù bù néng xiāng yìng wèi liáo lì suǒ bī bù huò yǐ ér zòu zhī yú shì zhuó shòu yín qīng guāng lù dài fu xíng tài zǐ yòu zàn shàn dài fū

及得越王贞起兵书,仓卒不能相应,为僚吏所逼,不获已而奏之,于是擢授银青光禄大夫,行太子右赞善大夫。

wèi jǐ wèi zhī dǎng suǒ yǐn bèi zhū

未几,为支党所引,被诛。

zi chè shén lóng yuán nián xí fēng dōng guǎn jùn gōng

子彻,神龙元年袭封东莞郡公。

kāi yuán wǔ nián jì mì wáng yuán xiǎo gǎi wéi sì mì wáng

开元五年,继密王元晓,改为嗣密王。

shí èr nián gǎi fēng pú yáng jùn wáng lì zōng zhèng qīng jīn zǐ guāng lù dài fu zú

十二年, 改封濮阳郡王,历宗正卿、金紫光禄大夫,卒。

shén lóng chū fēng fèng dí sūn yōng wèi sì guó wáng

神龙初,封凤嫡孙邕为嗣虢王。

yōng qǔ wéi shù rén mèi wèi qī yóu shì zhōng zōng shí tè chéng chǒng yì zhuǎn mì shū jiān é yòu gǎi fēng biàn wáng kāi fǔ zhì liáo shǔ

邕娶韦庶人妹为妻,由是中宗时特承宠异,转秘书监,俄又改封汴王,开府置僚属。

yuè yú ér wéi shì bài yōng huī rèn jié qí qī shǒu yǐ zhì yú cháo shēn wéi wù yì suǒ bǐ

月余而韦氏败,邕挥刃截其妻首,以至于朝,深为物议所鄙。

biǎn qìn zhōu cì shǐ bù zhī zhōu shì xuē fēng yì

贬沁州刺史,不知州事,削封邑。

jǐng yún èr nián fù sì guó wáng hái fēng èr bǎi hù

景云二年,复嗣虢王,还封二百户。

lèi qiān wèi wèi qīng

累迁卫尉卿。

kāi yuán shí wǔ nián zú

开元十五年卒。

zi jù sì bié yǒu chuán

子巨嗣,别有传。

dào wáng yuán qìng gāo zǔ dì shí liù zi yě

道王元庆,高祖第十六子也。

wǔ dé liù nián fēng hàn wáng

武德六年,封汉王。

bā nián gǎi fēng chén wáng

八年,改封陈王。

zhēn guàn jiǔ nián bài zhào zhōu cì shǐ cì shí fēng bā bǎi hù

贞观九年, 拜赵州刺史,赐实封八百户。

shí nián gǎi fēng dào wáng shòu yù zhōu cì shǐ

十年,改封道王,授豫州刺史。

èr shí sān nián jiā shí fēng mǎn qiān hù

二十三年,加实封满千户。

yǒng huī sì nián lì huá zhōu cì shǐ yǐ zhèng jì wén cì wù èr bǎi duàn

永徽四年,历滑州刺史,以政绩闻,赐物二百段。

hòu lì xú qìn wèi sān zhōu cì shǐ

后历徐、沁、卫三州刺史。

yuán qìng shì mǔ shén jǐn jí mǔ hōng yòu qǐng gōng xiū fén mù yōu zhào bù xǔ

元庆事母甚谨,及母薨,又请躬修坟墓,优诏不许。

lín dé yuán nián hōng zèng sī tú yì zhōu dōu dū péi zàng xiàn líng shì yuē xiào

麟德元年薨,赠司徒、益州都督,陪葬献陵,谥曰孝。

zi lín huái wáng yòu sì guān zhì lǐ zhōu cì shǐ

子临淮王诱嗣,官至澧州刺史。

yǒng chún zhōng zuò zāng xuē jué

永淳中,坐赃削爵。

cì zǐ xún shòu zhōu cì shǐ

次子询,寿州刺史。

xún zi wēi shén lóng chū fēng wèi sì dào wáng

询子微,神龙初,封为嗣道王。

jǐng lóng sì nián jiā yín qīng guāng lù dài fu

景龙四年,加银青光禄大夫。

jǐng yún yuán nián zōng zhèng qīng zú

景云元年,宗正卿,卒。

zi liàn kāi yuán èr shí wǔ nián xí fēng sì dào wáng

子链,开元二十五年,袭封嗣道王。

guǎng dé zhōng guān zhì zōng zhèng qīng

广德中,官至宗正卿。

shān wáng yuán yù gāo zǔ dì shí qī zi yě

邓王元裕,高祖第十七子也。

zhēn guàn wǔ nián fēng kuài wáng

贞观五年,封郐王。

shí yī nián gǎi fēng shān wáng cì shí fēng bā bǎi hù lì shān liáng huáng sān zhōu cì shǐ

十一年,改封邓王,赐实封八百户,历邓、梁、黄三州刺史。

yuán yù hào xué shàn tán míng lǐ yǔ diǎn qiān lú zhào lín wèi bù yī zhī jiāo

元裕好学,善谈名理,与典签卢照邻为布衣之交。

èr shí sān nián jiā shí fēng tōng qián yī qiān wǔ bǎi hù

二十三年,加实封通前一千五百户。

gāo zōng shí yòu lì shòu xiāng èr zhōu cì shǐ yǎn zhōu dū dū

高宗时,又历寿、襄二州刺史、兖州都督。

lín dé èr nián hōng zèng sī tú yì zhōu dà dū dū péi zàng xiàn líng shì yuē kāng

麟德二年薨,赠司徒、益州大都督,陪葬献陵,谥曰康。

wú zi yǐ dì jiāng wáng yuán xiáng zi guǎng píng gōng jiǒng sì

无子,以弟江王元祥子广平公炅嗣。

shén lóng chū fēng jiǒng zi xiào xiān wèi sì shān wáng

神龙初,封炅子孝先为嗣邓王。

kāi yuán shí sān nián yòu jiān mén wèi dà jiàng jūn guàn jūn dà jiàng jūn zú

开元十三年,右监门卫大将军、冠军大将军,卒。

shū wáng yuán míng gāo zǔ dì shí bā zǐ yě

舒王元名,高祖第十八子也。

nián shí suì shí gāo zǔ zài dà ān gōng tài zōng chén xī shǐ shàng gōng qǐ jū sòng zhēn zhuàn yuán míng bǎo fù děng wèi yuán míng yuē shàng gōng pǐn zhì gāo zhě jiàn yi bài zhī

年十岁时,高祖在大安宫,太宗晨夕使尚宫起居送珍馔,元名保傅等谓元名曰:“尚宫品秩高者,见宜拜之。

yuán míng yuē cǐ wǒ èr gē jiā bì yě hé yòng bài wèi

”元名曰:“此我二哥家婢也,何用拜为?

tài zōng wén ér zhuàng zhī yuē cǐ zhēn wǒ dì yě

”太宗闻而壮之,曰:“此真我弟也。

zhēn guàn wǔ nián fēng qiáo wáng

”贞观五年,封谯王。

shí yī nián xǐ fēng shū wáng cì shí fēng bā bǎi hù bài shòu zhōu cì shǐ

十一年,徙封舒王,赐实封八百户,拜寿州刺史。

hòu lì huá xǔ zhèng sān zhōu cì shǐ

后历滑、许、郑三州刺史。

èr shí sān nián jiā shí fēng mǎn qiān hù zhuǎn shí zhōu cì shǐ

二十三年,加实封满千户,转石州刺史。

yuán míng xìng gāo jié hǎn wèn jiā rén chǎn yè zhāo xī jīn zhuāng mén tíng qīng sù cháng jiè qí zi yù zhāng wáng dǎn děng yuē fān wáng suǒ fá zhě bù lǜ wú qián cái guān zhí dàn miǎn xíng shàn shì zhōng xiào chí shēn cǐ wú zhì yě

元名性高洁,罕问家人产业,朝夕矜庄,门庭清肃,常诫其子豫章王亶等曰: “籓王所乏者,不虑无钱财官职,但勉行善事,忠孝持身,此吾志也。

jí dǎn wèi jiāng zhōu cì shǐ yǐ shàn zhèng wén gāo zōng shǒu chì bāo měi yuán míng yǐ shǎng qí yì fāng zhī xun

”及亶为江州刺史,以善政闻,高宗手敕褒美元名,以赏其义方之训。

gāo zōng měi yù shòu yuán míng dà zhōu cì shǐ gù cí yuē tiǎn yù fān qi qǐ yǐ zhōu jùn hù kǒu wèi shì jìn zhī zī

高宗每欲授元名大州刺史,固辞曰:“忝预籓戚,岂以州郡户口为仕进之资?

cí qíng kěn dào gù zài shí zhōu èr shí nián shǎng wán lín quán yǒu chén wài zhī yì

”辞情恳到,故在石州二十年,赏玩林泉,有尘外之意。

chuí gǒng nián chú qīng zhōu cì shǐ yòu chú zhèng zhōu cì shǐ

垂拱年,除青州刺史,又除郑州刺史。

zhōu jìng lín jiē dū jī zhū wáng jí dì qi lì guān zhě huò yǒu bù jiǎn shè jiā rén wèi bǎi xìng suǒ kǔ

州境邻接都畿, 诸王及帝戚莅官者,或有不检摄家人,为百姓所苦。

jí yuán míng dào dà gé qí bì

及元名到,大革其弊。

zhuǎn huá zhōu cì shǐ zhèng lǐ rú zài zhèng zhōu

转滑州刺史,政理如在郑州。

xún jiā shòu sī kōng

寻加授司空。

yǒng chāng nián yǔ zi dǎn jù wèi qiū shén jī suǒ xiàn bèi shā

永昌年,与子亶俱为丘神𪟝所陷,被杀。

shén lóng chū zèng sī tú fù qí guān jué réng lìng yǐ lǐ gǎi zàng

神龙初,赠司徒,复其官爵,仍令以礼改葬。

dǎn zi jīn wèi sì shū wáng

亶子津为嗣舒王。

jǐng lóng sì nián jiā yín qīng guāng lù dài fū

景龙四年,加银青光禄大夫。

kāi yuán zhōng zuǒ wēi wèi jiāng jūn zú

开元中,左威卫将军,卒。

zi wàn sì tiān bǎo èr nián zú

子万嗣,天宝二年卒。

zi zǎo sì tiān bǎo jiǔ zài fēng sì shū wáng

子藻嗣,天宝九载,封嗣舒王。

lǔ wáng líng kuí gāo zǔ dì shí jiǔ zi yě

鲁王灵夔,高祖第十九子也。

shǎo yǒu měi yù shàn yīn lǜ hào xué gōng cǎo lì yǔ tóng mǔ xiōng hán wáng yuán jiā tè xiāng yǒu ài

少有美誉,善音律,好学,工草隶,与同母兄韩王元嘉特相友爱。

zhēn guàn wǔ nián fēng wèi wáng

贞观五年,封魏王。

shí nián gǎi fēng yàn wáng cì shí fēng bā bǎi hù shòu yōu zhōu dōu dū

十年,改封燕王,赐实封八百户,授幽州都督。

shí sì nián gǎi fēng lǔ wáng shòu yǎn zhōu dū dū

十四年,改封鲁王,授兖州都督。

èr shí sān nián jiā shí fēng mǎn qiān hù

二十三年,加实封满千户。

yǒng huī liù nián zhuǎn lóng zhōu cì shǐ hòu lì jiàng huá dìng děng zhōu cì shǐ tài zǐ tài shī

永徽六年,转隆州刺史,后历绛、滑、定等州刺史,太子太师。

chuí gǒng yuán nián shòu xíng zhōu cì shǐ

垂拱元年,授邢州刺史。

sì nián yǔ xiōng yuán jiā zi huáng gōng zhuàn jié móu yù qǐ bīng yìng jiē yuè wáng zhēn fù zǐ shì xiè pèi liú zhèn zhōu zì yì ér sǐ

四年,与兄元嘉子黄公譔结谋,欲起兵应接越王贞父子,事泄,配流振州,自缢而死。

yǒu èr zi zhǎng zǐ xǐ fēng qīng hé wáng

有二子:长子铣,封清河王。

cì zǐ ǎi fēng fàn yáng wáng lì yòu sàn qí cháng shì wèi kù lì suǒ xiàn

次子蔼,封范阳王,历右散骑常侍,为酷吏所陷。

shén lóng chū zhuī fù líng kuí guān jué réng lìng yǐ lǐ gǎi zàng

神龙初, 追复灵夔官爵,仍令以礼改葬。

fēng ǎi zǐ dào jiān wèi sì lǔ wáng

封蔼子道坚为嗣鲁王。

xìng yán zhěng suī zài guī mén zào cì bì yú zhuāng jìng

性严整,虽在闺门,造次必于庄敬。

shào nián zuǒ jùn shēng shí yǐ zhāng

少年佐郡,声实已彰。

jǐng lóng sì nián jiā yín qīng guāng lù dài fu lì guǒ lǒng jí jì míng fén cāng děng qī zhōu cì shǐ guó zǐ jì jiǔ

景龙四年,加银青光禄大夫,历果、陇、吉、冀、 洺、汾、沧等七州刺史,国子祭酒。

kāi yuán èr shí èr nián jiān jiǎn jiào wèi zhōu cì shǐ wèi xíng gǎi biàn zhōu cì shǐ hé nán dào cǎi fǎng shǐ

开元二十二年,兼检校魏州刺史,未行,改汴州刺史、河南道采访使。

cǐ zhōu dū huì shuǐ lù fú còu shí yuē gāo yú dào jiān tè yǐ qīng yì wén

此州都会,水陆辐凑,实曰膏腴,道坚特以清毅闻。

rù wèi zōng zhèng qīng zú

入为宗正卿,卒。

zi yǔ sì èr shí jiǔ nián fēng sì lǔ wáng

子宇嗣,二十九年,封嗣鲁王。

zhì dé yuán nián cóng xìng bā shǔ wèi yòu jīn wú jiāng jūn

至德元年,从幸巴蜀,为右金吾将军。

bǎo yìng yuán nián huáng tài zǐ fēng wèi lǔ wáng gǎi yǔ sì zōu wáng

宝应元年,皇太子封为鲁王,改宇嗣邹王。

dào jiān dì dào suì zhōng xīng chū fēng dài guó gōng

道坚弟道邃,中兴初,封戴国公。

yǐ gōng mò zì shǒu xiū shān dōng hūn yīn gù shì pín rèn qīng liè

以恭默自守,修山东婚姻故事,频任清列。

tiān bǎo zhōng wèi yòu chéng dà lǐ zōng zhèng èr qīng zú

天宝中为右丞,大理、宗正二卿,卒。

jiāng wáng yuán xiáng gāo zǔ dì èr shí zǐ yě

江王元祥,高祖第二十子也。

zhēn guàn wǔ nián fēng xǔ wáng

贞观五年,封许王。

shí yī nián xǐ fēng jiāng wáng shòu sū zhōu cì shǐ cì shí fēng bā bǎi hù

十一年,徙封江王,授苏州刺史,赐实封八百户。

èr shí sān nián jiā shí fēng mǎn qiān hù

二十三年,加实封满千户。

gāo zōng shí yòu lì jīn fū zhèng sān zhōu cì shǐ

高宗时,又历金、鄜、郑三州刺史。

xìng tān bǐ duō jù jīn bǎo yíng qiú wú yàn wéi rén lì suǒ huàn

性贪鄙,多聚金宝,营求无厌,为人吏所患。

shí téng wáng yuán yīng jiǎng wáng yùn guó wáng fèng yì chēng tān bào yǒu shòu de qí fǔ guān zhě yǐ bǐ lǐng nán è chǔ wèi zhī yǔ yuē níng xiàng dān yá zhèn bái bù shì jiāng téng jiǎng guó

时滕王元婴、蒋王恽、虢王凤亦称贪暴,有授得其府官者,以比岭南恶处,为之语曰:“宁向儋、崖、振、白,不事江、滕、蒋、虢。

yuán xiáng tǐ zhì hóng dà yāo dài shí wéi yǐn dàn yì jiān shù rén qí shí hán wáng yuán jiā guó wáng fèng wèi wáng gōng zhuàng mào yì wěi bù dǎi yú yuán xiáng

”元祥体质洪大,腰带十围,饮啖亦兼数人,其时韩王元嘉、 虢王凤、魏王恭状貌亦伟,不逮于元祥。

yòu miǎo yī mù

又眇一目。

yǒng lóng yuán nián hōng zèng sī tú bīng zhōu dà dū du péi zàng xiàn líng shì yuē ān

永隆元年薨,赠司徒、并州大都督,陪葬献陵,谥曰安。

zi yǒng jiā wáng zhuó yǒng lóng zhōng wéi fù zhōu cì shǐ

子永嘉王晫,永隆中,为复州刺史。

yǐ qín shòu qí xíng cì sǐ yú jiā

以禽兽其行,赐死于家。

zhōng xīng chū yuán xiáng zi jù lù jùn gōng huàng zǐ qīn sì jiāng wáng

中兴初,元祥子钜鹿郡公晃子钦嗣江王。

jǐng lóng sì nián jiā yín qīng guāng lù dài fu qǔ wáng rén jiǎo nǚ zhì qiān niú jiāng jūn zú

景龙四年,加银青光禄大夫,娶王仁皎女,至千牛将军,卒。

mì wáng yuán xiǎo gāo zǔ dì èr shí yī zi yě

密王元晓,高祖第二十一子也。

zhēn guàn wǔ nián shòu fēng

贞观五年受封。

jiǔ nián shòu guó zhōu cì shǐ

九年,授虢州刺史。

shí sì nián cì shí fēng bā bǎi hù

十四年, 赐实封八百户。

èr shí sān nián jiā mǎn qiān hù zhuǎn zé zhōu cì shǐ

二十三年,加满千户,转泽州刺史。

yǒng huī sì nián chú xuān zhōu cì shǐ hòu lì xú zhōu cì shǐ

永徽四年,除宣州刺史,后历徐州刺史。

shàng yuán sān nián hōng zèng sī tú yáng zhōu dū du péi zàng xiàn líng shì yuē zhēn

上元三年薨,赠司徒、扬州都督,陪葬献陵,谥曰贞。

zi nán ān wáng yǐng sì

子南安王颖嗣。

shén lóng chū fēng yǐng dì liàng zi yù wèi sì mì wáng

神龙初,封颖弟亮子昙为嗣密王。

téng wáng yuán yīng gāo zǔ dì èr shí èr zǐ yě

滕王元婴,高祖第二十二子也。

zhēn guàn shí sān nián shòu fēng

贞观十三年受封。

shí wǔ nián cì shí fēng bā bǎi hù shòu jīn zhōu cì shǐ

十五年,赐实封八百户,授金州刺史。

èr shí sān nián jiā shí fēng mǎn qiān hù

二十三年,加实封满千户。

yǒng huī zhōng yuán yīng pō jiāo zòng yì yóu dòng zuò shī dù gāo zōng yǔ shū jiè zhī yuē wáng de zài zōng zhī jì shēn pán shí yòu wén shī lǐ sù chéng yì xùn

永徽中,元婴颇骄纵逸游,动作失度,高宗与书诫之曰:“王地在宗枝,寄深磐石,幼闻《诗》、《礼》,夙承义训。

shí jì zī zī wú dài jiàn yǐ chéng dé qǐ wèi bù zūn guǐ zhé yú yuè diǎn zhāng

实冀孜孜无怠,渐以成德,岂谓不遵轨辙,逾越典章。

qiě chéng chí zuò gù yǐ bèi bù yú guān yuè bì kāi xū yǒu cháng zhǔn

且城池作固,以备不虞,关钥闭开, 须有常准。

jiū hé sàn lè bìng jí fǔ liáo yán guān yè kāi fēi fù yí dù

鸠合散乐,并集府僚,严关夜开,非复一度。

è mì zhī bēi shàng chán bǐ wū wáng yǐ cǐ qíng shì hé jù fēn yún

遏密之悲,尚缠比屋,王以此情事,何遽纷纭?

yòu xún shěng bǎi xìng běn guān fēng wèn sú suì nǎi qū lǜ lǎo yòu jiè gǒu qiú zhì zhì cóng qín zhī yú hū lí yuán zhī zhòng

又巡省百姓,本观风问俗,遂乃驱率老幼,借狗求置,志从禽之娱,忽黎元之重。

shí fāng nóng yào lǚ chū tián yóu yǐ dàn dàn rén jiāng wèi xiào lè

时方农要,屡出畋游,以弹弹人,将为笑乐。

qǔ shì zhī fāng yì yīng duō xù hé bì cǐ shì fāng de wèi yú

取适之方,亦应多绪,何必此事,方得为娱?

jìn líng nüè zhǔ wèi kě qǔ zé

晋灵虐主,未可取则。

zhào xiào wén qū zǒu xiǎo rén zhāng sì yòu chàng yōu jiàn lì wáng qīn yǔ bó xì jí wéi qīng tuō yī fǔ guān liáo hé suǒ zhān wàng

赵孝文趋走小人,张四又倡优贱隶,王亲与博戏,极为轻脱,一府官僚,何所瞻望?

níng hán fāng shén yǐ xuě mái rén nüè wù jì shēn hé yǐ wéi lè

凝寒方甚,以雪埋人,虐物既深,何以为乐?

jiā rén nú pú wǔ nòng guān rén zhì yú cǐ shì mí bù kě zhǎng

家人奴仆,侮弄官人,至于此事,弥不可长。

zhèn yǐ wáng gǔ ròu zhì qīn bù néng zhì wáng yú fǎ lìng yǔ wáng xià shàng kǎo yǐ kuì wáng xīn

朕以王骨肉至亲, 不能致王于法,令与王下上考,以愧王心。

rén zhī yǒu guò guì zài néng gǎi guó yǒu xiàn zhāng sī ēn nán zài

人之有过,贵在能改,国有宪章,私恩难再。

xīng yán jí cǐ cán tàn yíng huái

兴言及此,惭叹盈怀。

sān nián qiān sū zhōu cì shǐ xún zhuǎn hóng zhōu dū dū

”三年,迁苏州刺史,寻转洪州都督。

yòu shù fàn xiàn zhāng xuē yì hù jí qīn shì zhàng nèi zhī bàn yú chú zhōu ān zhì

又数犯宪章, 削邑户及亲事帐内之半,于滁州安置。

hòu qǐ shòu shòu zhōu cì shǐ zhuǎn lóng zhōu cì shǐ

后起授寿州刺史,转隆州刺史。

hóng dào yuán nián jiā kāi fǔ yí tóng sān sī jiān liáng zhōu dū du

弘道元年, 加开府仪同三司,兼梁州都督。

wén míng yuán nián hōng zèng sī tú jì zhōu dū du péi zàng xiàn líng

文明元年薨,赠司徒、冀州都督,陪葬献陵。

zǐ cháng lè wáng xún qí sì

子长乐王循琦嗣。

xiōng dì liù rén chuí gǒng zhōng bìng xiàn zhào yù

兄弟六人,垂拱中并陷诏狱。

shén lóng chū yǐ xún qí dì xún běng zi shè sì téng wáng běn míng mào zōng zhuàng mào lèi hú ér fēng shuò

神龙初,以循琦弟循琣子涉嗣滕王,本名茂宗,状貌类胡而丰硕。

kāi yuán shí èr nián jiā yín qīng guāng lù dài fu zuǒ xiāo wèi jiāng jūn

开元十二年,加银青光禄大夫,左骁卫将军。

tiān bǎo chū huái ān jùn bié jià zú

天宝初, 淮安郡别驾,卒。

zi chén rán sì

子湛然嗣。

shí yī zài fēng téng wáng

十一载,封滕王。

shí wǔ zài cóng xìng shǔ chú zuǒ jīn wú jiāng jūn

十五载,从幸蜀,除左金吾将军。

shǐ chén yuē yī rén yuán liáng wàn guó yǐ zhēn

史臣曰:一人元良,万国以贞。

ruò míng yì zhòng lí dào fēi chū zhèn suī jū dí cháng níng gù jīn qí zī

若明异重离,道非出震,虽居嫡长,宁固钅其镃!

kuàng dāng kāi chuàng zhī chū wèi jiàn tài píng zhī zhào

况当开创之初,未见太平之兆。

jiàn chéng cán rěn qǐ zhǔ chàng zhī cái

建成残忍,岂主鬯之才;

yuán jí xiōng kuáng yǒu fù cháo zhī jī

元吉凶狂,有覆巢之迹。

ruò fēi tài zōng nì qǔ shùn shǒu jī dé lěi gōng hé yǐ zhì sān bǎi nián zhī yán hóng èr shí dì zhī zuǎn sì

若非太宗逆取顺守,积德累功,何以致三百年之延洪、二十帝之纂嗣?

huò jiān chí xiǎo jié bì kuī dà yóu yù bǐ qín èr shì suí yáng dì yì bù jí yǐ

或坚持小节,必亏大猷,欲比秦二世、隋炀帝,亦不及矣。

yuán jiā xiū shēn yuán guǐ wú duǎn yuán yù míng lǐ yuán míng gāo jié líng kuí yán zhěng jiē yǒu fēng cè zhī míng ér wú pán shí zhī gù

元嘉修身,元轨无短,元裕名理,元名高洁,灵夔严整,皆有封册之名,而无磐石之固。

wǔ shì zhī luàn huò lián jǐng bèi xíng

武氏之乱,或连颈被刑;

jiān chén shàn quán zé shù shǒu wèi zhì

奸臣擅权,则束手为制。

qí wàng běn zhī bǎi shì yě bù yì nán hu

其望本枝百世也,不亦难乎?

zàn yuē yǒu gōng yuē zǔ yǒu dé yuē zōng

赞曰:有功曰祖,有德曰宗。

jiàn chéng yuán jí shí wèi èr xiōng

建成、元吉,实为二凶。

zhōng wài jiāo gòu rén shén bù róng

中外交构,人神不容。

yòng huì ér míng yīn yōu qǐ shèng

用晦而明,殷忧启圣。

yùn zhǔ wén huáng gōng chéng shǒu zhèng

运属文皇,功成守正。

shàn è jì fēn shè jì nǎi dìng

善恶既分,社稷乃定。

pán wéi fēng jiàn běn zhī mào shèng

盘维封建,本枝茂盛。

yuán jiā yuán guǐ xiū shēn shèn xíng

元嘉、元轨,修身慎行。

yuán yù yuán míng xíng jiǎn jū zhèng

元裕、元名,行简居正。

quǎn yá bù gù wǔ shì yì xìng

犬牙不固,武氏易姓。

jì wú bīng mín ruò jū xiàn jǐng

既无兵民,若拘陷井。

gǎn gào hòu rén wú huò shī zhèng

敢告后人,无或失政。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →