zǔ xiào sūn fu rén jūn fu yì li chún fēng lǚ cái
○祖孝孙傅仁均傅弈李淳风吕才
zǔ xiào sūn yōu zhōu fàn yáng rén yě
祖孝孙,幽州范阳人也。
fù chóng rú yǐ xué yè zhī míng shì zhì qí zhōu zhǎng shǐ
父崇儒,以学业知名,仕至齐州长史。
xiào sūn bó xué xiǎo lì suàn zǎo yǐ dá shí jiàn chēng
孝孙博学,晓历算,早以达识见称。
chū kāi huáng zhōng zhōng lǜ duō quē suī hé tuǒ zhèng yì sū kuí wàn bǎo cháng děng jí gòng tǎo xiáng fēn rán bù dìng
初,开皇中,钟律多缺,虽何妥、郑译、苏夔、万宝常等亟共讨详,纷然不定。
jí píng jiāng zuǒ de chén yuè guān cài zi yuán yú pǔ míng děng yīn zhì qīng shāng shǔ
及平江左,得陈乐官蔡子元、于普明等,因置清商署。
shí niú hóng wèi tài cháng qīng yǐn xiào sūn wèi xié lǜ láng yǔ zi yuán pǔ míng cān dìng yǎ yuè
时牛弘为太常卿,引孝孙为协律郎,与子元、普明参定雅乐。
shí yòu de chén yáng shān tài shǒu máo shuǎng miào zhī jīng fáng lǜ fǎ bù guǎn fēi huī shùn yuè jiē yàn
时又得陈阳山太守毛爽,妙知京房律法,布琯飞灰,顺月皆验。
shuǎng shí nián lǎo hóng kǒng shī qí fǎ yú shì zòu xiào sūn cóng qí shòu lǜ
爽时年老,弘恐失其法,于是奏孝孙从其受律。
xiào sūn de shuǎng zhī fǎ yī lǜ ér shēng wǔ yīn shí èr lǜ ér wèi liù shí yīn yīn ér liù zhī gù yǒu sān bǎi liù shí yīn yǐ dāng yī suì zhī rì
孝孙得爽之法,一律而生五音,十二律而为六十音,因而六之,故有三百六十音, 以当一岁之日。
yòu zǔ shù xǐ zhòng yī huái nán běn shù yòng jīng fáng jiù shù qiú zhī de sān bǎi liù shí lǜ gè yīn qí yuè lǜ ér wèi yī bù
又祖述洗重,依淮南本数,用京房旧术求之,得三百六十律,各因其月律而为一部。
yǐ lǜ shù wèi mǔ yǐ yī zhōng qì suǒ yǒu rì wèi zi yǐ mǔ mìng zi suí suǒ duō shǎo fēn zhí yī suì yǐ pèi qī yīn qǐ yú dōng zhì
以律数为母,以一中气所有日为子,以母命子,随所多少,分直一岁,以配七音,起于冬至。
yǐ huáng zhōng wèi gōng tài cù wèi shāng lín zhōng wèi zhēng nán lǚ wèi yǔ gū xǐ wèi jiǎo yìng zhōng wèi biàn gōng ruí bīn wèi biàn zhǐ
以黄钟为宫,太簇为商,林钟为征,南吕为羽,姑洗为角,应钟为变宫,蕤宾为变征。
qí yú rì jiàn lǜ jiē yī yùn xíng
其余日建律,皆依运行。
měi rì gè yǐ běn lǜ wèi gōng
每日各以本律为宫。
xuán gōng zhī yì yóu sī zhe yǐ
旋宫之义,由斯著矣。
rán niú hóng jì chū dìng lè nán fù gǎi zhāng
然牛弘既初定乐,难复改张。
zhì dà yè shí yòu cǎi jìn sòng jiù lè wéi zòu huáng xià děng shí yǒu sì qū xuán gōng zhī fǎ yì bù shī yòng
至大业时,又采晋、宋旧乐,唯奏《皇夏》等十有四曲,旋宫之法,亦不施用。
gāo zǔ shòu shàn zhuó xiào sūn wèi zhù zuò láng lì lì bù láng tài cháng shǎo qīng jiàn jiàn qīn wěi xiào sūn yóu shì zòu qǐng zuò yuè
高祖受禅,擢孝孙为著作郎,历吏部郎、太常少卿,渐见亲委,孝孙由是奏请作乐。
shí jūn guó duō wù wèi huáng gǎi chuàng yuè fǔ shàng yòng duò shì jiù wén
时军国多务,未遑改创,乐府尚用隋氏旧文。
wǔ dé qī nián shǐ mìng xiào sūn jí mì shū jiān dòu jīn xiū dìng yǎ yuè
武德七年,始命孝孙及秘书监窦琎修定雅乐。
xiào sūn yòu yǐ chén liáng jiù lè zá yòng wú chu zhī yīn zhōu qí jiù lè duō shè hú róng zhī jì yú shì zhēn zhuó nán běi kǎo yǐ gǔ yīn zuò dà táng yā lè
孝孙又以陈、梁旧乐杂用吴、楚之音,周、齐旧乐多涉胡戎之伎,于是斟酌南北,考以古音,作《大唐雅乐》。
yǐ shí èr yuè gè shùn qí lǜ xuán xiāng wéi gōng zhì shí èr lè hé sān shí èr qǔ bā shí sì diào
以十二月各顺其律,旋相为宫,制十二乐,合三十二曲、八十四调。
shì jù lè zhì
事具 《乐志》。
xuán gōng zhī yì wáng jué yǐ jiǔ shì mò néng zhī yī zhāo fù gǔ zì xiào sūn shǐ yě
旋宫之义,亡绝已久,世莫能知,一朝复古,自孝孙始也。
xiào sūn xún zú
孝孙寻卒。
qí hòu xié lǜ láng zhāng wén shōu fù cǎi sān lǐ zēng sǔn yuè zhāng rán yīn xiào sūn zhī běn yīn
其后,协律郎张文收复采《三礼》,增损乐章,然因孝孙之本音。
fu rén jūn huá zhōu bái mǎ rén yě
傅仁均,滑州白马人也。
shàn lì suàn tuī bù zhī shù
善历算、推步之术。
wǔ dé chū tài shǐ lìng yǔ jiǎn tài shǐ chéng fu yì biǎo jiàn zhī gāo zǔ yīn zhào lìng gǎi xiū jiù lì
武德初,太史令庾俭、太史丞傅弈表荐之,高祖因召令改修旧历。
rén jūn yīn shàng biǎo chén qī shì qí yī yuē xī luò xià hóng yǐ hàn wǔ tài chū yuán nián suì zài dīng chǒu chuàng lì qǐ yuán yuán zài dīng chǒu
仁均因上表陈七事:其一曰:“昔洛下闳以汉武太初元年岁在丁丑,创历起元,元在丁丑。
jīn dà táng yǐ wù yín nián shòu mìng jiǎ zǐ rì dēng jí suǒ zào zhī lì jí shàng yuán zhī suì suì zài wù yín mìng rì yòu qǐ jiǎ zǐ yǐ sān yuán zhī fǎ yī bǎi bā shí qù qí jī suì wǔ dé yuán nián wù yín wéi shàng yuán zhī shǒu zé hé bì lián zhū xuán hé yú jīn rì
今大唐以戊寅年受命,甲子日登极,所造之历,即上元之岁,岁在戊寅,命日又起甲子,以三元之法,一百八十去其积岁, 武德元年戊寅为上元之首,则合璧连珠,悬合于今日。
qí èr yuē yáo diǎn wèi rì duǎn xīng mǎo yǐ zhèng zhòng dōng qián dài zào lì mò néng yǔn hé
”其二曰:“《尧典》为 ‘日短星昴,以正仲冬’,前代造历,莫能允合。
chén jīn chuàng fǎ wǔ shí yú nián dōng zhì zhé chà yí dù zé què jiǎn zhōu hàn qiān zǎi wú wéi
臣今创法,五十余年,冬至辄差一度,则却检周、汉,千载无违。
qí sān yuē jīng shū rì shí máo shī wèi xiān shí yuè zhī jiāo shuò rì xīn mǎo
”其三曰:“经书日蚀,《毛诗》为先,‘十月之交,朔日辛卯’。
chén jīn lì fǎ què tuī de zhōu yōu wáng liù nián xīn mǎo shuò shí jí néng míng qí zhōng jiān bìng jiē fú hé
臣今立法,却推得周幽王六年辛卯朔蚀,即能明其中间,并皆符合。
qí sì yuē chūn qiū mìng lì xù yún lǔ xī gōng wǔ nián rén zǐ shuò dàn dōng zhì
”其四曰:“《春秋命历序》云:‘鲁僖公五年壬子朔旦冬至。
zhū lì mò néng fú hé
’诸历莫能符合。
chén jīn zào lì què tuī xī gōng wǔ nián zhēng yuè rén zǐ shuò dàn dōng zhì zé tóng zì sī yǐ jiàng bìng wú chà shuǎng
臣今造历,却推僖公五年正月壬子朔旦冬至则同,自斯以降,并无差爽。
qí wǔ yuē gǔ lì rì shí huò zài yú huì huò zài èr rì
” 其五曰:“古历日蚀或在于晦,或在二日;
yuè shí huò zài wàng qián huò zài wàng hòu
月蚀或在望前,或在望后。
chén jīn lì fǎ yuè yǒu sān dà sān xiǎo zé rì shí cháng zài yú shuò yuè shí zài wàng qián
臣今立法, 月有三大三小,则日蚀常在于朔,月蚀在望前。
què yàn lǔ shǐ bìng wú wéi shuǎng
却验鲁史,并无违爽。
qí liù yuē qián dài zào lì mìng chén bù cóng zi bàn mìng dù bù qǐ xū zhōng
”其六曰: “前代造历,命辰不从子半,命度不起虚中。
chén jīn zào lì mìng chén qǐ zǐ bàn dù qǐ yú xū liù dù mìng hé chén dé zhōng yú zi fú yīn yáng zhī shǐ huì lì shù zhī yi
臣今造历,命辰起子半,度起于虚六, 度命合辰,得中于子,符阴阳之始,会历术之宜。
qí qī yuē qián dài zhū lì yuè xíng huò yǒu huì yóu dōng jiàn shuò yǐ xi tiǎo
”其七曰:“前代诸历,月行或有晦犹东见、朔已西朓。
chén jīn yǐ chí jí dìng shuò yǒng wú cǐ bìng
臣今以迟疾定朔,永无此病。
jīng shù yuè lì chéng zòu shàng hào yuē wù yín yuán lì gāo zǔ shàn zhī
”经数月,历成奏上,号曰 《戊寅元历》,高祖善之。
wǔ dé yuán nián qī yuè zhào bān xīn lì shòu rén jūn yuán wài sàn qí cháng shì cì wù èr bǎi duàn
武德元年七月,诏颁新历,授仁均员外散骑常侍,赐物二百段。
hòu zhōng shū lìng fēng dé yí zòu lì shù chà miù chì lì bù láng zhōng zǔ xiào sūn kǎo qí dé shī
后中书令封德彝奏历术差谬,敕吏部郎中祖孝孙考其得失。
yòu tài shǐ chéng wáng xiào tōng zhí jiǎ chén lì fǎ yǐ bó zhī yuē
又太史丞王孝通执 《甲辰历法》以驳之曰:
àn yáo diǎn yún rì duǎn xīng mǎo yǐ zhèng zhòng dōng
案《尧典》云:“日短星昴,以正仲冬。
kǒng shì yún qī sù bì jiàn jǔ zhōng zhě yán ěr
”孔氏云,七宿毕见,举中者言耳。
shì zhī zhōng xīng wú dìng gù hù jǔ yī fēn liǎng zhì zhī xīng yǐ wéi chéng yàn yě
是知中星无定,故互举一分两至之星以为成验也。
mǎo xī fāng chǔ zhōng zhī sù xū wèi běi fāng jū zhōng zhī xīng yī fēn gè jǔ zhōng zhě jí yú liù xīng kě zhī
昴西方处中之宿,虚为北方居中之星,一分各举中者,即余六星可知。
ruò nǎi zhòng dōng jǔ niǎo zhòng xià jǔ huǒ cǐ yī zhì yī fēn yòu jǔ qī xīng zhī tǐ zé yú èr fāng kě jiàn
若乃仲冬举鸟,仲夏举火,此一至一分又举七星之体,则余二方可见。
jīn rén jūn zhuān shǒu mǎo zhōng ér wèi dìng shuò zhí wén hài yì bù yì miù hu
今仁均专守昴中而为定朔,执文害意,不亦谬乎!
yòu àn yuè lìng zhòng dōng hūn zài dōng bì
又案 《月令》:仲冬“昏在东壁”。
míng zhī mǎo zhōng zé fēi cháng zhǔn
明知昴中则非常准。
ruò yán táo táng zhī dài dìng shì mǎo zhōng hòu dài jiàn chà suì zhì dōng bì
若言陶唐之代,定是昴中,后代渐差,遂至东壁。
rán zé yáo qián qī qiān yú zài dōng zhì zhī rì jí biàn hé yì zhōng yú yuǎn mí què yóu chéng bù yǐn
然则尧前七千余载,冬至之日,即便合翼中,逾远弥却,尤成不隐。
qiě jīn yàn dōng bì hūn zhōng rì tǐ zài dòu shí yǒu sān dù
且今验东壁昏中,日体在斗十有三度;
ruò hūn yú yì zhōng rì yīng zài jǐng shí yǒu sān dù
若昏于翼中,日应在井十有三度。
fu jǐng jí běi qù rén zuì jìn ér dòu jí nán qù rén zuì yuǎn zài jǐng zé dà rè zài dòu nǎi dà hán
夫井极北,去人最近,而斗极南,去人最远,在井则大热,在斗乃大寒。
rán yáo qián dōng zhì jí yīng fān rè jí yú xià zhì biàn yīng fǎn hán
然尧前冬至, 即应翻热,及于夏至,便应反寒。
sì shí dǎo cuò hán shǔ yì wèi yǐ lǐ tuī xún bì bù rán yǐ
四时倒错,寒暑易位,以理推寻,必不然矣。
yòu zhèng kāng chéng bó dá zhī shì yě
又, 郑康成,博达之士也。
duì dì zǐ sūn hào yún rì yǒng xīng huǒ zhǐ shì dà huǒ zhī cì èr shí dù yǒu qí zhōng zhě fēi wèi xīn zhī huǒ xīng yě shí zhèng zhōng yě
对弟子孙皓云:日永星火,只是大火之次二十度有其中者, 非谓心之火星也,实正中也。
yòu píng shuò dìng shuò jiù yǒu èr jiā
又平朔、定朔,旧有二家;
píng wàng dìng wàng yóu lái liǎng shù
平望、定望,由来两术。
rán sān dà sān xiǎo shì dìng shuò dìng wàng zhī fǎ
然三大三小,是定朔、定望之法;
yī dà yī xiǎo shì píng shuò píng wàng zhī yì
一大一小,是平朔、平望之义。
qiě rì yuè zhī xíng yǒu chí yǒu jí měi yuè yī xiāng jí wèi zhī hé huì
且日月之行,有迟有疾,每月一相及,谓之合会。
gù huì shuò wú dìng yóu rén xiāo xī
故晦朔无定,由人消息。
ruò dìng dà xiǎo hé shuò zhě hé huì suī dìng ér bù yuán jì shǒu sān duān bìng shī
若定大小合朔者,合会虽定,而蔀元纪首,三端并失。
ruò shàng hé lǚ duān zhī shǐ xià de guī yú yú zhōng hé huì shí yǒu jìn tuì lǚ duān yòu jiē yǔn xié zé jiǎ chén yuán lì wèi tōng shù yǐ
若上合履端之始,下得归余于终,合会时有进退, 履端又皆允协,则《甲辰元历》为通术矣。
rén jūn duì yuē
仁均对曰:
sòng dài zǔ chōng zhī jiǔ lì chà shù zhì yú suí dài zhāng zhòu xuán děng yīn ér xiū zhī suī chà dù bù tóng gè míng qí yì
宋代祖冲之久立差术,至于隋代张胄玄等,因而修之,虽差度不同,各明其意。
jīn xiào tōng bù dá sù dù zhī chà yí wèi xiǎo huáng dào zhī qiān gǎi nǎi zhí nán dòu wèi dōng zhì zhī héng xīng dōng jǐng wèi xià zhì zhī cháng sù shuài yì shēng nán qǐ wèi tōng lǐ
今孝通不达宿度之差移,未晓黄道之迁改,乃执南斗为冬至之恒星,东井为夏至之常宿,率意生难,岂为通理?
fu tài yáng xíng yú sù dù rú yóu chuán zhī guò nì lǚ sù dù měi suì jì chà huáng dào suí ér biàn yì qǐ de yǐ jiāo zhù zhī shuō ér wèi wò yùn zhī nán hu
夫太阳行于宿度,如邮传之过逆旅,宿度每岁既差, 黄道随而变易,岂得以胶柱之说而为斡运之难乎?
yòu àn yì yún zhì lì míng shí
又案《易》云:“治历明时。
lǐ yún tiān zǐ xuán duān tīng shuò yú nán mén zhī wài
” 《礼》云:“天子玄端,听朔于南门之外。
shàng shū yún zhēng yuè shàng rì shòu zhōng yú wén zǔ
”《尚书》云:“正月上日,受终于文祖。
kǒng shì yún shàng rì shuò rì yě
”孔氏云:“上日,朔日也。
yòu yún jì qiū yuè shuò chén bù jí yú fáng
”又云:“季秋月朔,辰不集于房。
kǒng shì yún jí hé yě
”孔氏云: “集,合也。
bù hé zé rì shí suí kě zhī yǐ
不合,则日蚀随可知矣。
yòu yún xiān shí bù jí shí jiē shā wú shè
”又云:“先时、不及时,皆杀无赦。
xiān shí wèi shuò rì bù jí shí yě
”先时,谓朔日不及时也。
ruò yǒu xiān hòu zhī chà shì bù zhī dìng shuò zhī dào yǐ
若有先后之差,是不知定朔之道矣。
shī yún shí yuè zhī jiāo shuò rì xīn mǎo
《诗》云:“十月之交, 朔日辛卯。
yòu chūn qiū rì shí sān shí yǒu wǔ zuǒ qiū míng yún bù shū shuò guān shī zhī yě
”又,《春秋》日蚀三十有五,左丘明云:“不书朔,官失之也。
míng shèng rén zhī jiào bù lùn yú huì wéi qǔ shuò ěr
”明圣人之教,不论于晦,唯取朔耳。
zì chūn qiū yǐ hòu qù shèng jiǔ yuǎn lì shù chā wéi mò néng xiáng zhèng
自春秋以后,去圣久远,历术差违,莫能详正。
gù qín hàn yǐ lái duō fēi shuò shí ér sòng dài yù shǐ zhōng chéng hé chéng tiān wēi yù jiàn yì bù néng xiáng jiū nǎi wèi tài shǐ lìng qián lè zhī sàn qí shì láng pí yán zōng suǒ yì zhǐ
故秦、汉以来,多非朔蚀,而宋代御史中丞何承天微欲见意,不能详究,乃为太史令钱乐之、散骑侍郎皮延宗所抑止。
xiào tōng jīn yǔ nǎi shì yán zōng jiù cí
孝通今语,乃是延宗旧辞。
chéng tiān jì fēi zhēn míng gù yǒu dāng shí zhī qū
承天既非甄明,故有当时之屈。
jīn lüè chén gěng gài shēn yǐ míng zhī
今略陈梗概,申以明之。
fu lǐ lì zhī běn bì tuī shàng yuán zhī suì rì yuè rú hé bì wǔ xīng rú lián zhū yè bàn jiǎ zǐ shuò dàn dōng zhì
夫理历之本,必推上元之岁,日月如合璧, 五星如连珠,夜半甲子朔旦冬至。
zì cǐ yǐ hòu jì xíng dù bù tóng qī yào fēn sǎn bù zhī hé nián gèng de yú fēn pǔ jǐn hái fù zǒng huì zhī shí yě
自此以后,既行度不同,七曜分散,不知何年更得余分普尽,还复总会之时也?
wéi rì fēn qì fēn de yǒu kě jǐn zhī lǐ yīn qí de jǐn jí yǒu sān duān zhī yuán
唯日分气分,得有可尽之理,因其得尽,即有三端之元。
gù zào jīng lì fǎ zhě xiǎo yú jǐn jí wéi yuán shǒu cǐ nǎi jì qí rì shù zhī yuán bù guān hé bì zhī shì yǐ
故造经立法者,小余尽即为元首,此乃纪其日数之元,不关合璧之事矣。
shí rén xiāng chuán jiē yún dà xiǎo yú jù jǐn jí dìng yè bàn jiǎ zǐ shuò dàn dōng zhì zhě cǐ bù dá qí yì gù yě
时人相传,皆云大小余俱尽,即定夜半甲子朔旦冬至者,此不达其意故也。
hé zhě
为什么呢?
dōng zhì zì yǒu cháng shù shuò míng yóu yú yuè qǐ jì yuè xíng chí jí wú cháng sān duān qǐ de jí hé
冬至自有常数,朔名由于月起,既月行迟疾无常,三端岂得即合?
gù bì xū rì yuè xiàng hé yǔ dōng zhì tóng rì zhě shǐ kě dé míng wèi hé shuò dōng zhì ěr
故必须日月相合, 与冬至同日者,始可得名为合朔冬至耳。
gù qián dài zhū lì bù míng qí yì nǎi yú dà yú zhèng jǐn zhī nián ér lì qí yuán fǎ jiāng yǐ wéi cháng ér bù zhī qī yào sàn xíng qì shuò bù hé
故前代诸历,不明其意,乃于大余正尽之年而立其元法,将以为常,而不知七曜散行,气朔不合。
jīn fǎ wéi qǔ shàng yuán lián zhū hé bì yè bàn jiǎ zǐ shuò dàn dōng zhì hé shuò zhī shǐ yǐ dìng yī jiǔ xiāng yīn xíng zhì yú jīn rì cháng qǔ dìng shuò zhī yi bù lùn sān duān zhī shì
今法唯取上元连珠合璧, 夜半甲子朔旦冬至,合朔之始以定,一九相因,行至于今日,常取定朔之宜,不论三端之事。
pí yán zōng běn lái bù zhī hé chéng tiān yì zì wèi wù hé de yǐn ér xiāng nán yé
皮延宗本来不知,何承天亦自未悟,何得引而相难耶?
xiào sūn yǐ rén jūn zhī yán wéi rán
孝孙以仁均之言为然。
zhēn guàn chū yǒu yì zhōu rén yīn hóng dào yòu zhí xiào tōng jiù shuō yǐ bó zhī zhōng bù néng qū
贞观初,有益州人阴弘道,又执孝通旧说以驳之,终不能屈。
li chún fēng fù bó rén jūn lì shí yǒu bā shì chì dà lǐ qīng cuī shàn wèi kǎo èr jiā dé shī qī tiáo gǎi cóng chún fēng yú yī shí yī tiáo bìng yī jiù dìng
李淳风复驳仁均历十有八事,敕大理卿崔善为考二家得失,七条改从淳风,余一十一条并依旧定。
rén jūn hòu chú tài shǐ lìng zú guān
仁均后除太史令,卒官。
fu yì xiāng zhōu yè rén yě
傅奕,相州邺人也。
yóu xiǎo tiān wén lì shù
尤晓天文历数。
duò kāi huáng zhōng yǐ yí cáo shì hàn wáng liàng
隋开皇中,以仪曹事汉王谅。
jí liàng jǔ bīng wèi yì yuē jīn zī yíng huò rù jǐng shì hé xiáng yě
及谅举兵, 谓奕曰:“今兹荧惑入井,是何祥也?
yì duì yuē tiān shàng dōng jǐng huáng dào jīng qí zhōng zhèng shì yíng huò xíng lù suǒ shè bù wéi guài yì
”奕对曰:“天上东井,黄道经其中,正是荧惑行路,所涉不为怪异;
ruò yíng huò rù dì shàng jǐng shì wèi zāi yě
若荧惑入地上井,是为灾也。
liàng bú yuè
”谅不悦。
jí liàng bài yóu shì miǎn zhū xǐ fú fēng
及谅败,由是免诛,徙扶风。
gāo zǔ wèi fú fēng tài shǒu shēn lǐ zhī
高祖为扶风太守,深礼之。
jí jiàn zuò zhào bài tài shǐ chéng
及践祚,召拜太史丞。
tài shǐ lìng yǔ jiǎn yǐ qí fù zhì zài duò yán zhàn hòu wǔ yáng dì yì jìng sǐ yù zhōng suì chéng qí shì yòu chǐ yǐ shù shù jìn nǎi jiàn yì zì dài suì qiān tài shǐ lìng
太史令庾俭以其父质在隋言占候忤炀帝意,竟死狱中,遂惩其事,又耻以数术进,乃荐奕自代,遂迁太史令。
yì jì yǔ jiǎn tóng liè shù pái huǐ jiǎn ér jiǎn bù zhī hèn shí rén duō jiǎn rén hòu ér chēng yì zhī shuài zhí
奕既与俭同列,数排毁俭,而俭不之恨,时人多俭仁厚而称奕之率直。
yì suǒ zòu tiān wén mì zhuàng lǚ huì shàng zhǐ zhì cān qí jǐng yuè děng shí èr jūn zhī hào yì suǒ dìng yě
奕所奏天文密状,屡会上旨,置参旗、井钺等十二军之号,奕所定也。
wǔ dé sān nián jìn lòu kè xīn fǎ suì xíng yú shí
武德三年, 进《漏刻新法》,遂行于时。
qī nián yì shàng shū qǐng chú qù shì jiào yuē
七年,奕上疏请除去释教,曰:
fú zài xī yù yán yāo lù yuǎn hàn yì hú shū zì qí jiǎ tuō
佛在西域,言妖路远,汉译胡书,恣其假托。
gù shǐ bù zhōng bù xiào xuē fà ér yī jūn qīn
故使不忠不孝,削发而揖君亲;
yóu shǒu yóu shí yì fú yǐ táo zū fù
游手游食,易服以逃租赋。
yǎn qí yāo shū shù qí xié fǎ wěi qǐ sān tú miù zhāng liù dào kǒng hè yú fū zhà qī yōng pǐn
演其妖书,述其邪法,伪启三途,谬张六道,恐吓愚夫, 诈欺庸品。
fán bǎi lí shù tōng shí zhě xī bù chá gēn yuán xìn qí jiǎo zhà
凡百黎庶,通识者稀,不察根源,信其矫诈。
nǎi zhuī jì wǎng zhī zuì xū guī jiāng lái zhī fú
乃追既往之罪,虚规将来之福。
bù shī yī qián xī wàn bèi zhī bào
布施一钱,希万倍之报;
chí zhāi yī rì jì bǎi rì zhī liáng
持斋一日,冀百日之粮。
suì shǐ yú mí wàng qiú gōng dé bù dàn kē jìn qīng fàn xiàn zhāng
遂使愚迷,妄求功德,不惮科禁,轻犯宪章。
qí yǒu zào zuò è nì shēn zhuì xíng wǎng fāng nǎi yù zhōng lǐ fú kǒu sòng fó jīng zhòu yè wàng pí guī miǎn qí zuì
其有造作恶逆,身坠刑网,方乃狱中礼佛,口诵佛经,昼夜忘疲,规免其罪。
qiě shēng sǐ shòu yāo yóu yú zì rán
且生死寿夭,由于自然;
xíng dé wēi fú guān zhī rén zhǔ
刑德威福,关之人主。
nǎi wèi pín fù guì jiàn gōng yè suǒ zhāo ér yú sēng jiǎo zhà jiē yún yóu fú
乃谓贫富贵贱,功业所招,而愚僧矫诈,皆云由佛。
qiè rén zhǔ zhī quán shàn zào huà zhī lì qí wéi hài zhèng liáng kě bēi yǐ
窃人主之权,擅造化之力,其为害政,良可悲矣!
àn shū yún wéi pì zuò fú wēi wéi pì yù shí
案《书》云:“惟辟作福威,惟辟玉食。
chén yǒu zuò fú zuò wēi yù shí hài yú ér jiā xiōng yú ér guó rén yòng cè pō pì
臣有作福、作威、玉食,害于而家,凶于而国,人用侧颇僻。
jiàng zì xī nóng zhì yú hàn wèi jiē wú fó fǎ jūn míng chén zhōng zuò cháng nián jiǔ
”降自羲、农,至于汉、魏,皆无佛法,君明臣忠,祚长年久。
hàn míng dì jiǎ tuō mèng xiǎng shǐ lì hú shén xī yù sāng mén zì zhuàn qí fǎ
汉明帝假托梦想,始立胡神,西域桑门,自传其法。
xī jìn yǐ shàng guó yǒu yán kē bù xǔ zhōng guó zhī rén zhé xíng kūn fā zhī shì
西晋以上,国有严科,不许中国之人,辄行髡发之事。
jì yú fú shí qiāng hú luàn huá zhǔ yōng chén nìng zhèng nüè zuò duǎn jiē yóu fó jiào zhì zāi yě
洎于苻、石,羌胡乱华,主庸臣佞,政虐祚短,皆由佛教致灾也。
liáng wǔ qí xiāng zú wèi míng jìng
梁武、齐襄,足为明镜。
xī bāo sì yī nǚ yāo huò yōu wáng shàng zhì wáng guó
昔褒姒一女,妖惑幽王,尚致亡国;
kuàng tiān xià sēng ní shù yíng shí wàn jiǎn kè zēng cǎi zhuāng shù ní rén ér wèi yàn mèi mí huò wàn xìng zhě hu
况天下僧尼, 数盈十万,翦刻缯彩,装束泥人,而为厌魅,迷惑万姓者乎!
jīn zhī sēng ní qǐng lìng pǐ pèi jí chéng shí wàn yú hù
今之僧尼,请令匹配, 即成十万余户。
chǎn yù nán nǚ shí nián cháng yǎng yī jì jiào xùn zì rán yì guó kě yǐ zú bīng
产育男女,十年长养,一纪教训,自然益国,可以足兵。
sì hǎi miǎn cán shí zhī yāng bǎi xìng zhī wēi fú suǒ zài zé yāo huò zhī fēng zì gé chún piáo zhī huà hái xìng
四海免蚕食之殃,百姓知威福所在,则妖惑之风自革,淳朴之化还兴。
qiě gǔ jīn zhōng jiàn xiān bù jí huò
且古今忠谏,鲜不及祸。
qiè jiàn qí cháo zhāng chóu zi tā shàng biǎo yán sēng ní tú zhòng mí sǔn guó jiā sì tǎ shē chǐ xū fèi jīn bó
窃见齐朝章仇子他上表言:“僧尼徒众,糜损国家,寺塔奢侈,虚费金帛。
wèi zhū sēng fù huì zǎi xiàng duì cháo chán huǐ
” 为诸僧附会宰相,对朝谗毁;
zhū ní yī tuō fēi zhǔ qián xíng bàng dú
诸尼依托妃主,潜行谤讟。
zi tā jìng bèi qiú zhí xíng yú dū shì
子他竟被囚执,刑于都市。
jí zhōu wǔ píng qí zhì fēng qí mù
及周武平齐,制封其墓。
chén suī bù mǐn qiè mù qí zōng
臣虽不敏,窃慕其踪。
yòu shàng shū shí yī shǒu cí shén qiē zhí
又上疏十一首,词甚切直。
gāo zǔ fù qún guān xiáng yì wéi tài pú qīng zhāng dào yuán chēng yì zòu hé lǐ
高祖付群官详议,唯太仆卿张道源称奕奏合理。
zhōng shū lìng xiāo yǔ yǔ zhī zhēng lùn yuē fú shèng rén yě
中书令萧瑀与之争论曰:“佛,圣人也。
yì wèi cǐ yì fēi shèng rén zhě wú fǎ qǐng zhì yán xíng
奕为此议,非圣人者无法,请置严刑。
yì yuē lǐ běn yú shì qīn zhōng yú fèng shàng cǐ zé zhōng xiào zhī lǐ zhe chén zǐ zhī xíng chéng
”奕曰:“礼本于事亲,终于奉上,此则忠孝之理著,臣子之行成。
ér fú yú chéng chū jiā táo bèi qí fù yǐ pǐ fū ér kàng tiān zǐ yǐ jì tǐ ér bèi suǒ qīn
而佛逾城出家,逃背其父,以匹夫而抗天子,以继体而悖所亲。
xiāo yǔ fēi chū yú kōng sāng nǎi zūn wú fù zhī jiào
萧瑀非出于空桑,乃遵无父之教。
chén wén fēi xiào zhě wú qīn qí yǔ zhī wèi yǐ
臣闻非孝者无亲,其瑀之谓矣!
yǔ bù néng dá dàn hé zhǎng yuē dì yù suǒ shè zhèng wéi shì rén
”瑀不能答,但合掌曰:“地狱所设,正为是人。
gāo zǔ jiāng cóng yì yán huì chuán wèi ér zhǐ
” 高祖将从奕言,会传位而止。
yì wǔ dé jiǔ nián wǔ yuè mì zòu tài bái jiàn qín fēn qín wáng dāng yǒu tiān xià gāo zǔ yǐ zhuàng shòu tài zōng
奕武德九年五月密奏,太白见秦分,秦王当有天下,高祖以状授太宗。
jí tài zōng sì wèi zhào yì cì zhī shí wèi yuē rǔ qián suǒ zòu jǐ lèi yú wǒ rán jīn hòu dàn xū jìn yán wú yǐ qián shì wèi lǜ yě
及太宗嗣位,召奕赐之食,谓曰:“汝前所奏,几累于我,然今后但须尽言,无以前事为虑也。
tài zōng cháng lín cháo wèi yì yuē fú dào xuán miào shèng jì kě shī qiě bào yìng xiǎn rán lǚ yǒu zhēng yàn qīng dú bù wù qí lǐ hé yě
”太宗常临朝谓奕曰:“佛道玄妙,圣迹可师,且报应显然,屡有征验,卿独不悟其理,何也?
yì duì yuē fú shì hú zhōng jié xiá qī kuáng yí dí chū zhǐ xī yù jiàn liú zhōng guó
”奕对曰:“佛是胡中桀黠,欺诳夷狄,初止西域,渐流中国。
zūn shàng qí jiào jiē shì xié pì xiǎo rén mó xiě zhuāng lǎo xuán yán wén shì yāo huàn zhī jiào ěr
遵尚其教,皆是邪僻小人,模写庄、老玄言,文饰妖幻之教耳。
yú bǎi xìng wú bǔ yú guó jiā yǒu hài
于百姓无补,于国家有害。
tài zōng pō rán zhī
”太宗颇然之。
zhēn guàn shí sān nián zú nián bā shí wǔ
贞观十三年卒,年八十五。
lín zhōng jiè qí zǐ yuē lǎo zhuāng xuán yī zhī piān zhōu kǒng liù jīng zhī shuō shì wèi míng jiào rǔ yi xí zhī
临终诫其子曰:“老、庄玄一之篇,周、孔《六经》之说,是为名教,汝宜习之。
yāo hú luàn huá jǔ shí jiē huò wéi dú qiè tàn zhòng bù wǒ cóng bēi fū
妖胡乱华,举时皆惑,唯独窃叹,众不我从,悲夫!
rǔ děng wù xué yě
汝等勿学也。
gǔ rén luǒ zàng rǔ yi xíng zhī
古人裸葬,汝宜行之。
yì shēng píng yù huàn wèi cháng qǐng yī fú yào suī jiū yīn yáng shù shù zhī shū ér bìng bù zhī xìn
”奕生平遇患,未尝请医服药,虽究阴阳数术之书,而并不之信。
yòu cháng zuì wò juě rán qǐ yuē wú qí sǐ yǐ
又尝醉卧,蹶然起曰:“吾其死矣!
yīn zì wèi mù zhì yuē fu yì qīng shān bái yún rén yě
” 因自为墓志曰:“傅奕,青山白云人也。
yīn jiǔ zuì sǐ wū hū āi zāi
因酒醉死,呜呼哀哉!
qí zòng dá jiē cǐ lèi
”其纵达皆此类。
zhù lǎo zi bìng zhuàn yīn yì yòu jí wèi jìn yǐ lái bó fó jiào zhě wèi gāo shí chuán shí juǎn xíng yú shì
注《老子》,并撰《音义》,又集魏、晋已来驳佛教者为《高识传》十卷,行于世。
li chún fēng qí zhōu yōng rén yě
李淳风,岐州雍人也。
qí xiān zì tài yuán xǐ yān
其先自太原徙焉。
fù bō duò gāo táng wèi yǐ zhì bēi bù dé zhì qì guān ér wéi dào shì
父播,隋高唐尉,以秩卑不得志,弃官而为道士。
pō yǒu wén xué zì hào huáng guān zi
颇有文学,自号黄冠子。
zhù lǎo zi zhuàn fāng zhì tú wén jí shí juǎn bìng xíng yú dài
注《老子》,撰《方志图》,文集十卷,并行于代。
chún fēng yòu jùn shuǎng bó shè qún shū yóu míng tiān wén lì suàn yīn yáng zhī xué
淳风幼俊爽,博涉群书,尤明天文、历算、阴阳之学。
zhēn guàn chū yǐ bó fu rén jūn lì yì duō suǒ shé zhōng shòu jiāng shì láng zhí tài shǐ jú
贞观初,以驳傅仁均历议,多所折衷,授将仕郎,直太史局。
xún yòu shàng yán yuē jīn líng tái hòu yí shì wèi dài yí fàn guān qí zhì dù shū lòu shí duō
寻又上言曰:“今灵台候仪,是魏代遗范,观其制度,疏漏实多。
chén àn yú shū chēng shùn zài xuán jī yù héng yǐ qí qī zhèng
臣案《虞书》称,舜在璇玑玉衡,以齐七政。
zé shì gǔ yǐ hùn tiān yí kǎo qī yào zhī yíng suō yě
则是古以混天仪考七曜之盈缩也。
zhōu guān dà sī tú zhí yǐ tǔ guī zhèng rì jǐng yǐ dìng dì zhōng
《周官》大司徒职,以土圭正日景,以定地中。
cǐ yì jù hùn tiān yí rì xíng huáng dào zhī míng zhèng yě
此亦据混天仪日行黄道之明证也。
jì yú zhōu mò cǐ qì nǎi wáng
暨于周末,此器乃亡。
hàn xiào wǔ shí luò xià hóng fù zào hùn tiān yí shì duō shū quē
汉孝武时,洛下闳复造混天仪,事多疏阙。
gù gǔ kuǐ zhāng héng gè yǒu yíng zhù lù jī wáng fán dì jiā xiū bǔ huò zhui fù jīng xīng jī yīng lòu shuǐ huò gū zhāng guī guō bù yī rì xíng tuī yàn qī yào bìng xún chì dào
故贾逵、张衡各有营铸,陆绩、王蕃递加修补,或缀附经星,机应漏水, 或孤张规郭,不依日行,推验七曜,并循赤道。
jīn yàn dōng zhì jí nán xià zhì jí běi ér chì dào dāng dìng yú zhōng quán wú nán běi zhī yì yǐ cè qī yào qǐ de qí zhēn
今验冬至极南,夏至极北,而赤道当定于中,全无南北之异,以测七曜,岂得其真?
huáng dào hún yí zhī quē zhì jīn qiān yú zài yǐ
黄道浑仪之阙,至今千余载矣。
tài zōng yì qí shuō yīn lìng zào zhī zhì zhēn guān qī nián zào chéng
” 太宗异其说,因令造之,至贞观七年造成。
qí zhì yǐ tóng wèi zhī biǎo lǐ sān chóng xià jù zhǔn jī zhuàng rú shí zì mò shù áo zú yǐ zhāng sì biǎo yān
其制以铜为之,表里三重,下据准基, 状如十字,末树鳌足,以张四表焉。
dì yī yí míng yuē liù hé yí yǒu tiān jīng shuāng guī hún wěi guī jīn cháng guī xiāng jié yú sì jí zhī nèi bèi èr shí bā xiù shí gàn shí èr chén jīng wěi sān bǎi liù shí wǔ dù
第一仪名曰六合仪,有天经双规、浑纬规、金常规,相结于四极之内,备二十八宿、十干、十二辰,经纬三百六十五度。
dì èr míng sān chén yí yuán jìng bā chǐ yǒu xuán jī guī dào yuè yóu tiān sù jǔ dù qī yào suǒ xíng bìng bèi yú cǐ zhuǎn yú liù hé zhī nèi
第二名三辰仪,圆径八尺,有璇玑规道,月游天宿矩度,七曜所行,并备于此,转于六合之内。
dì sān míng sì yóu yí xuán shū wèi zhóu yǐ lián jié yù héng yóu tǒng ér guàn yuē guī ju
第三名四游仪,玄枢为轴,以连结玉衡游筒而贯约规矩;
yòu xuán shū běi shù běi chén nán jù dì zhóu bàng zhuǎn yú nèi
又玄枢北树北辰, 南距地轴,傍转于内;
yòu yù héng zài xuán shū zhī jiān ér nán běi yóu yǎng yǐ guān tiān zhī chén xiù xià yǐ shí qì zhī guǐ dù
又玉衡在玄枢之间而南北游,仰以观天之辰宿,下以识器之晷度。
shí chēng qí miào
时称其妙。
yòu lùn qián dài hún yí dé shī zhī chà zhù shū qī juǎn
又论前代浑仪得失之差,著书七卷。
míng wéi fǎ xiàng zhì yǐ zòu zhī
名为《法象志》以奏之。
tài zōng chēng shàn zhì qí yí yú níng huī gé jiā shòu chéng wù láng
太宗称善,置其仪于凝晖阁,加授承务郎。
shí wǔ nián chú tài cháng bó shì
十五年,除太常博士。
xún zhuǎn tài shǐ chéng yù zhuàn jìn shū jí wǔ dài shǐ qí tiān wén lǜ lì wǔ xíng zhì jiē chún fēng suǒ zuò yě
寻转太史丞,预撰 《晋书》及《五代史》,其《天文》、《律历》、《五行志》皆淳风所作也。
yòu yù zhuàn wén sī bó yào
又预撰《文思博要》。
èr shí èr nián qiān tài shǐ lìng
二十二年,迁太史令。
chū tài zōng zhī shì yǒu mì jì yún táng sān shì zhī hòu zé nǚ zhǔ wǔ wáng dài yǒu tiān xià
初,太宗之世有《秘记》云:“唐三世之后,则女主武王代有天下。
tài zōng cháng mì zhào chún fēng yǐ fǎng qí shì chún fēng yuē chén jù xiàng tuī suàn qí zhào yǐ chéng
”太宗尝密召淳风以访其事,淳风曰:“臣据象推算, 其兆已成。
rán qí rén yǐ shēng zài bì xià gōng nèi cóng jīn bù yú sān shí nián dāng yǒu tiān xià zhū shā táng shì zǐ sūn jiān jǐn
然其人已生,在陛下宫内,从今不逾三十年,当有天下,诛杀唐氏子孙歼尽。
dì yuē yí sì zhě jǐn shā zhī rú hé
”帝曰:“疑似者尽杀之,如何?
chún fēng yuē tiān zhī suǒ mìng bì wú ráng bì zhī lǐ
”淳风曰:“天之所命,必无禳避之理。
wáng zhě bù sǐ duō kǒng wang jí wú gū
王者不死,多恐枉及无辜。
qiě jù shàng xiàng jīn yǐ chéng fù zài gōng nèi yǐ shì bì xià juàn shǔ
且据上象,今已成,复在宫内,已是陛下眷属。
gèng sān shí nián yòu dāng shuāi lǎo lǎo zé rén cí suī shòu zhōng yì xìng
更三十年,又当衰老,老则仁慈,虽受终易姓。
qí yú bì xià zǐ sūn huò bù shèn sǔn
其于陛下子孙,或不甚损。
jīn ruò shā zhī jí dāng fù shēng shào zhuàng yán dú shā zhī lì chóu
今若杀之,即当复生,少壮严毒,杀之立雠。
ruò rú cǐ jí shā lù bì xià zǐ sūn bì wú yí lèi
若如此,即杀戮陛下子孙,必无遗类。
tài zōng rán jìng shàn qí yán ér zhǐ
”太宗然竟善其言而止。
chún fēng měi zhàn hòu jí xiōng hé ruò fú qì dāng shí shù zhě yí qí bié yǒu yì shǐ bù yīn xué xí suǒ zhì rán jìng bù néng cè yě
淳风每占候吉凶,合若符契,当时术者疑其别有役使,不因学习所致, 然竟不能测也。
xiǎn qìng yuán nián fù yǐ xiū guó shǐ gōng fēng lè chāng xiàn nán
显庆元年,复以修国史功封乐昌县男。
xiān shì tài shǐ jiān hòu wáng sī biàn biǎo chēng wǔ cáo sūn zi shí bù suàn jīng lǐ duō chuǎn bó
先是,太史监候王思辩表称 《五曹》、《孙子》十部算经理多踳驳。
chún fēng fù yǔ guó zi jiān suàn xué bó shì liáng shù tài xué zhù jiào wáng zhēn rú děng shòu zhào zhù wǔ cáo sūn zi shí bù suàn jīng
淳风复与国子监算学博士梁述、太学助教王真儒等受诏注《五曹》、《孙子》十部算经。
shū chéng gāo zōng lìng guó xué xíng yòng
书成,高宗令国学行用。
lóng shuò èr nián gǎi shòu mì gé láng zhōng
龙朔二年, 改授秘阁郎中。
shí wù yín lì fǎ jiàn chà chún fēng yòu zēng sǔn liú zhuō huáng jí lì gǎi zhuàn lín dé lì zòu zhī shù zhě chēng qí jīng mì
时《戊寅历法》渐差,淳风又增损刘焯《皇极历》,改撰《麟德历》 奏之,术者称其精密。
xián hēng chū guān míng fù jiù hái wèi tài shǐ lìng
咸亨初,官名复旧,还为太史令。
nián liù shí jiǔ zú
年六十九卒。
suǒ zhuàn diǎn zhāng wén wù zhì yǐ sì zhàn mì gé lù bìng yǎn qí rén yào shù děng fán shí yú bù duō chuán yú dài
所撰《典章文物志》、《乙巳占》、《秘阁录》,并《演齐人要术》等凡十余部,多传于代。
zi yàn sūn xiān zōng bìng wèi tài shǐ lìng
子谚,孙仙宗,并为太史令。
lǚ cái bó zhōu qīng píng rén yě
吕才,博州清平人也。
shǎo hào xué shàn yīn yáng fāng jì zhī shū
少好学,善阴阳方伎之书。
zhēn guàn sān nián tài zōng lìng zǔ xiào sūn zēng sǔn yuè zhāng xiào sūn nǎi yǔ míng yīn lǜ rén wáng zhǎng tōng bái míng dá dì xiāng cháng duǎn
贞观三年,太宗命令祖孝孙修改整理乐曲,祖孝孙却跟懂音乐的王长通、白明达等人各持一说相持不下。
tài zōng lìng shì chén gèng fǎng néng zhě zhōng shū lìng wēn yàn bó zòu cái cōng míng duō néng yǎn suǒ wèi jiàn ěr suǒ wèi wén yī wén yī jiàn jiē dá qí miào yóu cháng yú shēng yuè qǐng lìng kǎo zhī
太宗令侍臣更访能者,中书令温彦博奏才聪明多能,眼所未见,耳所未闻,一闻一见,皆达其妙,尤长于声乐, 请令考之。
shì zhōng wáng guī wèi zhēng yòu shèng chēng cái xué shù zhī miào zhēng yuē cái néng wèi chǐ shí èr méi chǐ bā zhǎng duǎn bù tóng gè yìng lǜ guǎn wú bù xié yùn
侍中王珪、魏征又盛称才学术之妙,征曰:“才能为尺十二枚,尺八长短不同,各应律管,无不谐韵。
tài zōng jí zhēng cái lìng zhí yǐn wén guǎn
”太宗即征才,令直引文馆。
tài zōng cháng lǎn zhōu wǔ dì suǒ zhuàn sān jú xiàng jīng bù xiǎo qí zhǐ
太宗尝览周武帝所撰 《三局象经》,不晓其旨。
tài zǐ xǐ mǎ cài yǔn gōng nián shào shí cháng wèi cǐ xì tài zōng zhào wèn yì fèi ér bù tōng nǎi zhào cái shǐ wèn yān
太子洗马蔡允恭年少时尝为此戏,太宗召问,亦废而不通,乃召才使问焉。
cái xún yì yī xiǔ biàn néng zuò tú jiě shì yǔn gōng lǎn zhī yī rán jì qí jiù fǎ yǔ cái zhèng tóng yóu shì cái suì zhī míng
才寻绎一宿,便能作图解释,允恭览之,依然记其旧法,与才正同,由是才遂知名。
lèi qiān tài cháng bó shì
累迁太常博士。
tài zōng yǐ yīn yáng shū jìn dài yǐ lái jiàn zhì é wěi chuān záo jì shén jū jì yì duō
太宗以阴阳书近代以来渐致讹伪,穿凿既甚, 拘忌亦多。
suì mìng cái yǔ xué zhě shí yú rén gòng jiā kān zhèng xuē qí qiǎn sú cún qí kě yòng zhě
遂命才与学者十余人共加刊正,削其浅俗,存其可用者。
lēi chéng wǔ shí sān juǎn bìng jiù shū sì shí qī juǎn shí wǔ nián shū chéng zhào bān xíng zhī
勒成五十三卷, 并旧书四十七卷,十五年书成,诏颁行之。
cái duō yǐ diǎn gù zhì zhèng qí lǐ suī wèi shù zhě suǒ duǎn rán pō hé jīng yì jīn lüè zài qí shù piān
才多以典故质正其理,虽为术者所短, 然颇合经义,今略载其数篇。
qí xù zhái jīng yuē
其叙《宅经》曰:
yì yuē shàng gǔ xué jū ér yě chǔ hòu shì shèng rén yì yǐ gōng shì gài qǔ zhū dà zhuàng
《易》曰:“上古穴居而野处,后世圣人易以宫室,盖取诸大壮。
dài yú yīn zhōu zhī jì nǎi yǒu bǔ zhái zhī wén gù shī chēng xiāng qí yīn yáng shū yún bo wéi luò zhái cǐ zé bǔ zhái jí xiōng qí lái shàng yǐ
”迨于殷、 周之际,乃有卜宅之文,故《诗》称“相其阴阳”,《书》云“卜惟洛宅”,此则卜宅吉凶,其来尚矣。
zhì yú jìn dài shī wū gèng jiā wǔ xìng zhī shuō
至于近代师巫,更加五姓之说。
yán wǔ xìng zhě wèi gōng shāng jiǎo zhēng yǔ děng
言五姓者,谓宫、商、角、 征、羽等。
tiān xià wàn wù xī pèi shǔ zhī xíng shì jí xiōng yī cǐ wéi fǎ
天下万物,悉配属之,行事吉凶,依此为法。
zhì rú zhāng wáng děng wéi shāng wǔ yǔ děng wéi yǔ yù sì tóng yùn xiāng qiú
至如张、王等为商,武、 庾等为羽,欲似同韵相求。
jí qí yǐ liǔ xìng wèi gōng yǐ zhào xìng wèi jiǎo yòu fēi sì shēng xiāng guǎn
及其以柳姓为宫,以赵姓为角,又非四声相管。
qí jiān yì yǒu tóng shì yī xìng fēn shǔ gōng shāng hòu yǒu fù xìng shù zì zhēng yǔ bù bié
其间亦有同是一姓,分属宫商,后有复姓数字,征羽不别。
yàn yú jīng diǎn běn wú sī shuō zhū yīn yáng shū yì wú cǐ yǔ zhí shì yě sú kǒu chuán jìng wú suǒ chū zhī chù
验于经典,本无斯说,诸阴阳书,亦无此语,直是野俗口传,竟无所出之处。
wéi kān yú jīng huáng dì duì yú tiān lǎo nǎi yǒu wǔ xìng zhī yán
唯《堪舆经》,黄帝对于天老,乃有五姓之言。
qiě huáng dì zhī shí bù guò jī jiāng shù xìng jì yú hòu dài cì zú zhě duō
且黄帝之时,不过姬、姜数姓,暨于后代,赐族者多。
zhì rú guǎn cài chéng huò lǔ wèi máo dān gào yōng cáo téng bì yuán fēng xún bìng shì jī xìng zǐ sūn
至如管、蔡、 成、霍、鲁、卫、毛、聃、郜、雍、曹、滕、毕、原、酆、郇,并是姬姓子孙;
kǒng yīn sòng huá xiàng xiāo bó huáng fǔ bìng shì zǐ xìng miáo yì
孔、 殷、宋、华、向、萧、亳、皇甫,并是子姓苗裔。
zì yú zhū guó zhǔn lì jiē rán
自余诸国,准例皆然。
yīn yì yīn guān fēn zhī bù yè wèi zhī cǐ děng zhū xìng shì shuí pèi shǔ
因邑因官, 分枝布叶,未知此等诸姓,是谁配属?
yòu jiǎn chūn qiū yǐ chén wèi jí qín bìng tóng shuǐ xìng qí zhèng jí sòng jiē wèi huǒ xìng huò chéng suǒ chū zhī zǔ huò xì suǒ shǔ zhī xīng huò qǔ suǒ jū zhī de yì fēi gōng shāng jiǎo zhēng gòng xiāng guǎn shè
又检《春秋》,以陈、卫及秦并同水姓,齐、 郑及宋皆为火姓,或承所出之祖,或系所属之星,或取所居之地,亦非宫、商、角、 征,共相管摄。
cǐ zé shì bù jī gǔ yì lǐ guāi pì zhě yě
此则事不稽古,义理乖僻者也。
xù lù mìng yuē
叙《禄命》曰:
jǐn àn shǐ jì sòng zhōng jiǎ yì jī sī mǎ jì zhǔ yún fu bǔ shì zhě gāo rén lù mìng yǐ yuè rén xīn jiǎo yán huò fú yǐ jìn rén cái
谨案《史记》,宋忠、贾谊讥司马季主云:“夫卜筮者,高人禄命以悦人心, 矫言祸福以尽人财。
yòu àn wáng chōng lùn héng yún jiàn gǔ tǐ ér zhī mìng lù dǔ mìng lù ér zhī gǔ tǐ
”又案王充《论衡》云:“见骨体而知命禄,睹命禄而知骨体。
cǐ jí lù mìng zhī shū xíng zhī jiǔ yǐ
” 此即禄命之书,行之久矣。
duō yán huò zhōng rén nǎi xìn zhī
多言或中,人乃信之。
jīn gèng yán xún běn fēi shí lù
今更研寻,本非实录。
dàn yǐ jī shàn yú qìng bù jiǎ jiàn lù zhī jí
但以积善余庆,不假建禄之吉;
jī è yú yāng qǐ yóu jié shā zhī zāi
积恶余殃,岂由劫杀之灾?
huáng tiān wú qīn cháng yǔ shàn rén huò fú zhī yīng qí yóu yǐng xiǎng
皇天无亲,常与善人,祸福之应, 其犹影响。
gù yǒu xià duō zuì tiān mìng jiǎo jué
故有夏多罪,天命剿绝;
sòng jǐng xiū dé yāo bèi yè yí
宋景修德,妖孛夜移。
xué yě lù zài qǐ dài shēng dāng jiàn xué
学也禄在,岂待生当建学。
wén wáng qín yōu sǔn shòu bù guān yuè zhí kōng wáng
文王勤忧损寿,不关月值空亡。
cháng píng kēng zú wèi wén gòng fàn sān xíng
长平坑卒,未闻共犯三刑;
nán yáng guì shì hé bì jù dāng liù hé
南阳贵士,何必俱当六合?
lì yáng chéng hú fēi dú hé kuí zhī shàng
历阳成湖,非独河魁之上;
shǔ jùn yán liáo qǐ yóu zāi è zhī xià
蜀郡炎燎,岂由灾厄之下?
jīn shí yì yǒu tóng nián tóng lù ér guì jiàn xuán shū
今时亦有同年同禄, 而贵贱悬殊;
gòng mìng gòng tāi ér yāo shòu gèng yì
共命共胎,而夭寿更异。
àn chūn qiū lǔ huán gōng liù nián qī yuè lǔ zhuāng gōng shēng
案《春秋》,鲁桓公六年七月,鲁庄公生。
jīn jiǎn cháng lì zhuāng gōng shēng dāng yǐ hài zhī suì jiàn shēn zhī yuè
今检《长历》,庄公生当乙亥之岁, 建申之月。
yǐ cǐ tuī zhī zhuāng gōng nǎi dāng lù zhī kōng wáng
以此推之,庄公乃当禄之空亡。
yī lù mìng shū fǎ hé pín jiàn yòu fàn gōu jiǎo liù hài bèi yì mǎ sān xíng dāng cǐ sān zhě bìng wú guān jué
依禄命书,法合贫贱,又犯勾绞六害, 背驿马三刑,当此三者,并无官爵。
huǒ mìng qī yuè shēng dāng bìng xiāng wéi rén wāng ruò shēn hé cuó lòu
火命七月,生当病乡,为人尪弱,身合矬陋。
jīn àn qí shī jī zhuāng gōng yī jiē chāng xī qí ruò zhǎng xī
今案《齐诗》讥庄公“猗嗟昌兮,颀若长兮。
měi mù yáng xī qiǎo qū qiàng xī
美目扬兮,巧趋跄兮。
wéi yǒu xiàng mìng yī tiáo fǎ dāng cháng mìng
”唯有向命一条,法当长命。
yī jiǎn chūn qiū zhuāng gōng hōng shí jì nián sì shí wǔ yǐ
依检《春秋》,庄公薨时计年四十五矣。
cǐ zé lù mìng bù yàn yī yě
这是禄命书没有应验的例证之一。
yòu àn shǐ jì qín zhuāng xiāng wáng sì shí bā nián shǐ huáng dì shēng sòng zhōng zhù yún yīn zhēng yuè shēng nǎi míng zhèng
又案 《史记》,秦庄襄王四十八年,始皇帝生,宋忠注云:“因正月生,乃名政。
yī jiǎn xiāng wáng sì shí bā nián suì zài rén yín
”依检襄王四十八年,岁在壬寅。
cǐ nián zhēng yuè shēng zhě mìng dāng bèi lù fǎ wú guān jué jiǎ de lù hé nú bì shàng shǎo
此年正月生者,命当背禄,法无官爵,假得禄合,奴婢尚少。
shǐ huáng yòu dāng pò yì mǎ sān xíng shēn kè yì mǎ fǎ dāng wàng guān bú dào jīn mìng zhēng yuè shēng dāng jué xià wéi rén wú shǐ yǒu zhōng lǎo ér mí jí
始皇又当破驿马三刑,身克驿马,法当望官不到,金命正月,生当绝下, 为人无始有终,老而弥吉。
jīn jiǎn shǐ jì shǐ huáng nǎi shì yǒu shǐ wú zhōng lǎo gēng mí xiōng
今检《史记》,始皇乃是有始无终,老更弥凶。
wéi jiàn mìng shēng fǎ hé cháng shòu jì qí bēng shí bù guò wǔ shí
唯建命生,法合长寿,计其崩时,不过五十。
lù mìng bù yàn èr yě
禄命不验二也。
yòu hàn wǔ gù shì wǔ dì yǐ yǐ yǒu zhī suì qī yuè qī rì píng dàn shí shēng
又《汉武故事》,武帝以乙酉之岁七月七日平旦时生。
yì dāng lù kōng wáng xià fǎ wú guān jué suī xiàng yì mǎ shàng gé sì chén
亦当禄空亡下,法无官爵,虽向驿马,尚隔四辰。
yī lù mìng fǎ shǎo wú guān róng lǎo ér fāng shèng
依禄命法,少无官荣,老而方盛。
jīn jiǎn hàn shū wǔ dì jí wèi nián shǐ shí liù mò nián yǐ hòu hù kǒu jiǎn bàn
今检《汉书》,武帝即位,年始十六,末年已后,户口减半。
lù mìng bù yàn sān yě
禄命不验三也。
yòu àn hòu wèi shū yún xiào wén huáng dì huáng xìng yuán nián bā yuè shēng
又按《后魏书》云:孝文皇帝皇兴元年八月生。
jīn àn zhǎng lì qí nián suì zài dīng wèi
今按《长历》,其年岁在丁未。
yǐ cǐ tuī zhī xiào wén huáng dì bèi lù mìng bìng yì mǎ sān xíng shēn kè yì mǎ
以此推之,孝文皇帝背禄命并驿马三刑,身克驿马。
yī lù mìng shū fǎ wú guān jué mìng dāng fù sǐ zhōng shēng fǎ dāng shēng bú jiàn fù
依禄命书,法无官爵,命当父死中生,法当生不见父。
jīn jiǎn wèi shū xiào wén huáng dì shēn shòu qí fù xiǎn zǔ zhī chán
今检《魏书》,孝文皇帝身受其父显祖之禅。
lǐ yún sì zi wèi dìng yú chū sàng yú nián zhī hòu fāng shǐ zhèng hào
礼云:“嗣子位定于初丧,逾年之后,方始正号。
shì yǐ tiān zǐ wú fù shì sān lǎo yě
是以天子无父,事三老也。
xiào wén shòu shàn yì yú cháng lǐ gōng lǜ tiān xià yǐ shì qí qīn ér lù mìng yún bù hé shi fù
孝文受禅,异于常礼,躬率天下,以事其亲,而禄命云不合识父。
lù mìng bù yàn sì yě
禄命不验四也。
yòu àn shěn yuē sòng shū yún sòng gāo zǔ guǐ hài suì sān yuè shēng
又按沈约《宋书》云:“宋高祖癸亥岁三月生。
yī cǐ ér tuī lù zhī yǔ mìng bìng dāng kōng wáng
依此而推,禄之与命,并当空亡。
yī lù mìng shū fǎ wú guān jué
依禄命书,法无官爵;
yòu dāng zǐ mù zhōng shēng wéi yi dí zǐ jiǎ yǒu cì zǐ fǎ dāng zǎo zú
又当子墓中生,唯宜嫡子,假有次子,法当早卒。
jīn jiǎn sòng shū gāo zǔ zhǎng zǐ xiān bèi cuàn shì cì zǐ yì lóng xiǎng guó duō nián
今检《宋书》,高祖长子先被篡弑,次子义隆,享国多年。
gāo zǔ yòu dāng zǔ lù xià shēng fǎ de dí sūn cái lù
高祖又当祖禄下生,法得嫡孙财禄。
jīn jiǎn sòng shū qí sūn liú shào liú jùn bìng wèi cuàn nì jǐ shī zōng tiāo
今检《宋书》其孙刘劭、刘浚并为篡逆,几失宗祧。
lù mìng bù yàn wǔ yě
禄命不验五也。
xù zàng shū yuē
叙《葬书》曰:
yì yuē gǔ zhī zàng zhě yī zhī yǐ xīn bù fēng bù shù sàng qī wú shù
《易》曰:“古之葬者,衣之以薪,不封不树,丧期无数。
hòu shì shèng rén yì zhī yǐ guān guǒ gài qǔ zhū dà guò
”后世圣人易之以棺椁,盖取诸《大过》。
lǐ yún zàng zhě cáng yě yù shǐ rén bù dé jiàn zhī
《礼》云:“葬者,藏也,欲使人不得见之。
rán xiào jīng yún bo qí zhái zhào ér ān cuò zhī
”然《孝经》 云:“卜其宅兆而安厝之。
yǐ qí gù fù shì bì zhǎng wèi gǎn mù zhī suǒ
”以其顾复事毕,长为感慕之所;
zhūn xī lǐ zhōng yǒng zuò hún shén zhī zhái
窀穸礼终,永作魂神之宅。
cháo shì qiān biàn bù dé yù cè yú jiāng lái quán shí jiāo qīn bù kě xiān zhī yú dì xià
朝市迁变,不得豫测于将来,泉石交侵,不可先知于地下。
shì yǐ móu jí guī shì zhù wú hòu jiān sī nǎi bèi yú shèn zhōng zhī lǐ céng wú jí xiōng zhī yì
是以谋及龟筮, 庶无后艰,斯乃备于慎终之礼,曾无吉凶之义。
jì hu jìn dài yǐ lái jiā zhī yīn yáng zàng fǎ huò xuǎn nián yuè biàn lì huò liàng mù tián yuǎn jìn yī shì shī suǒ huò jí sǐ shēng
暨乎近代以来,加之阴阳葬法,或选年月便利,或量墓田远近,一事失所,祸及死生。
wū zhě lì qí huò huì mò bù shàn jiā fáng hài
巫者利其货贿,莫不擅加妨害。
suì shǐ zàng shū yī shù nǎi yǒu bǎi èr shí jiā
遂使葬书一术,乃有百二十家。
gè shuō jí xiōng jū ér duō jì
各说吉凶,拘而多忌。
qiě tiān fù dì zǎi qián kūn zhī lǐ bèi yān
且天覆地载,乾坤之理备焉;
yī gāng yī róu xiāo xī zhī yì xiáng yǐ
一刚一柔,消息之义详矣。
huò chéng yú zhòu yè zhī dào gǎn yú nán nǚ zhī huà sān guāng yùn yú shàng sì qì tōng yú xià sī nǎi yīn yáng zhī dà jīng bù kě shī zhī yú sī xū yě
或成于昼夜之道,感于男女之化,三光运于上,四气通于下,斯乃阴阳之大经,不可失之于斯须也。
zhì yú sāng zàng zhī jí xiōng nǎi fù cǐ wèi yāo wàng
至于丧葬之吉凶,乃附此为妖妄。
chuán yún wáng zhě qī rì ér bìn qī yuè ér zàng
《传》云:“王者七日而殡,七月而葬;
zhū hóu wǔ rì ér bìn wǔ yuè ér zàng
诸侯五日而殡,五月而葬;
dài fū jīng shí ér zàng
大夫经时而葬;
shì jí shù rén yú yuè ér yǐ
士及庶人逾月而已。
cǐ zé guì jiàn bù tóng lǐ yì yì shù
”此则贵贱不同,礼亦异数。
yù shǐ tóng méng tóng guǐ fù diào yǒu qī liàng shì zhì yí suì wèi cháng shì
欲使同盟同轨,赴吊有期,量事制宜,遂为常式。
fǎ jì yí dìng bù dé wéi zhī
法既一定,不得违之。
gù xiān qī ér zàng wèi zhī bù huái
故先期而葬,谓之不怀;
hòu qī ér bù zàng jī zhī dài lǐ
后期而不葬,讥之殆礼。
cǐ zé zàng yǒu dìng qī bù zé nián yuè yī yě
此则葬有定期,不择年月,一也。
chūn qiū yòu yún dīng sì zàng dìng gōng yǔ bù kè zàng zhì yú wù wǔ xiāng shì
《春秋》又云:丁巳,葬定公,雨,不克葬,至于戊午襄事。
lǐ jīng shàn zhī
礼经善之。
lǐ jì yún bǔ zàng xiān yuǎn rì zhě gài xuǎn yuè zhōng zhī rì suǒ yǐ bì bù huái yě
《礼记》云“卜葬先远日”者,盖选月终之日, 所以避不怀也。
jīn jiǎn zàng shū yǐ jǐ hài zhī rì yòng zàng zuì xiōng
今检葬书,以己亥之日用葬最凶。
jǐn àn chūn qiū zhī jì cǐ rì zàng zhě fán yǒu èr shí yú jiàn
谨按春秋之际,此日葬者凡有二十余件。
cǐ zé zàng bù zé rì èr yě
此则葬不择日,二也。
lǐ jì yòu yún zhōu shàng chì dà shì yòng píng dàn
《礼记》又云:“周尚赤,大事用平旦;
yīn shàng bái dà shì yòng rì zhōng
殷尚白, 大事用日中;
xià shàng hēi dà shì yòng hūn shí
夏尚黑,大事用昏时。
zhèng xuán zhù yún dà shì zhě hé
”郑玄《注》云:“大事者何?
wèi sāng zàng yě
谓丧葬也。
cǐ zé zhí qǔ dāng dài suǒ shàng bù zé shí zhī zǎo wǎn
” 此则直取当代所尚,不择时之早晚。
chūn qiū yún zhèng qīng zǐ chǎn jí zi tài shū zàng zhèng jiǎn gōng yú shí sī mù dài fū shì dāng zàng lù
《春秋》云,郑卿子产及子太叔葬郑简公,于时司墓大夫室当葬路。
ruò huài qí shì jí píng dàn ér biǎn
若坏其室,即平旦而窆;
bù huài qí shì jí rì zhōng ér biǎn
不坏其室,即日中而窆。
zǐ chǎn bù yù huài shì yù dài rì zhōng
子产不欲坏室,欲待日中。
zi tài shū yún ruò zhì rì zhōng ér biǎn kǒng jiǔ láo zhū hóu dài fū lái huì zàng zhě
子太叔云:“若至日中而窆,恐久劳诸侯大夫来会葬者。
rán zi chǎn jì yún bó wù jūn zǐ tài shū nǎi wèi zhū hóu zhī xuǎn guó zhī dà shì wú guò sāng zàng bì shì yì yǒu jí xiōng sī děng qǐ de bù yòng
”然子产既云博物君子,太叔乃为诸侯之选,国之大事,无过丧葬,必是义有吉凶,斯等岂得不用?
jīn nǎi bù wèn shí zhī dé shī wéi lùn rén shì kě fǒu
今乃不问时之得失,唯论人事可否。
zēng zǐ wèn yún zàng féng rì shí shě yú lù zuǒ dài míng ér xíng suǒ yǐ bèi fēi cháng yě
《曾子问》云:“葬逢日蚀,舍于路左,待明而行,所以备非常也。
ruò yī zàng shū duō yòng qián gèn èr shí bìng shì jìn bàn yè cǐ jí wén yǔ lǐ wéi
”若依葬书,多用干、艮二时,并是近半夜,此即文与礼违。
jīn jiǎn lǐ chuán zàng bù zé shí sān yě
今检《礼传》,葬不择时,三也。
zàng shū yún fù guì guān pǐn jiē yóu ān zàng suǒ zhì
葬书云,富贵官品,皆由安葬所致;
nián mìng yán cù yì yuē fén lǒng suǒ zhāo
年命延促,亦曰坟垅所招。
rán jīn àn xiào jīng yún lì shēn háng dào zé yáng míng yú hòu shì yǐ xiǎn fù mǔ
然今按《孝经》云:“立身行道,则扬名于后世,以显父母。
yì yuē shèng rén zhī dà bǎo yuē wèi hé yǐ shǒu wèi yuē rén
”《易》曰:“圣人之大宝曰位,何以守位曰仁。
shì yǐ rì shèn yī rì zé zé jí yú wú jiāng
”是以日慎一日,则泽及于无疆;
gǒu dé bù jiàn zé rén ér wú hòu cǐ zé fēi yóu ān zàng jí xiōng ér lùn fú zuò yán cù
苟德不建,则人而无后,此则非由安葬吉凶而论福祚延促。
zāng sūn yǒu hòu yú lǔ bù guān zàng de jí rì ruò áo jué sì yú jīng bù yóu qiān cuò shī suǒ
臧孙有后于鲁, 不关葬得吉日,若敖绝祀于荆,不由迁厝失所。
cǐ zé ān zàng jí xiōng bù kě xìn yòng qí yì sì yě
此则安葬吉凶不可信用,其义四也。
jīn zhī sāng zàng jí xiōng jiē yī wǔ xìng biàn lì
今之丧葬吉凶,皆依五姓便利。
gǔ zhī zàng zhě bìng zài guó dū zhī běi yù zhào jì yǒu cháng suǒ hé qǔ xìng mù zhī yì
古之葬者,并在国都之北,域兆既有常所,何取姓墓之义?
zhào shì zhī zàng bìng zài jiǔ yuán
赵氏之葬,并在九原;
hàn zhī shān líng sàn zài zhū chǔ
汉之山陵,散在诸处。
shàng lì xià lì miè ěr bù lùn dà mù xiǎo mù qí yì ān zài
上利下利,蔑尔不论,大墓小墓,其义安在?
jí qí zǐ sūn fù guì bù jué huò yǔ sān dài tóng fēng huò fēn liù guó ér wáng
及其子孙富贵不绝,或与三代同风,或分六国而王。
cǐ zé wǔ xìng zhī yì dà wú jī gǔ
此则五姓之义,大无稽古;
jí xiōng zhī lǐ hé cóng ér shēng
吉凶之理,何从而生?
qí yì wǔ yě
其义五也。
qiě rén chén míng wèi jìn tuì hé cháng yì yǒu chū jiàn ér hòu guì yì yǒu shǐ tài ér zhōng fǒu
且人臣名位,进退何常,亦有初贱而后贵,亦有始泰而终否。
shì yǐ zi wén sān yǐ lìng yǐn zhǎn qín sān chù shì shī
是以子文三已令尹,展禽三黜士师。
bǔ zàng yí dìng gèng bù huí gǎi zhǒng mù jì chéng céng bù gé yì zé hé yīn míng wèi wú shí zàn ān
卜葬一定,更不回改,冢墓既成,曾不革易,则何因名位无时暂安。
gù zhī guān jué hóng zhī zài rén bù yóu ān zàng suǒ zhì
故知官爵弘之在人,不由安葬所致。
qí yì liù yě
其义六也。
yě sú wú shí jiē xìn zàng shū wū zhě zhà qí jí xiōng yú rén yīn ér jiǎo xìng
野俗无识,皆信葬书,巫者诈其吉凶,愚人因而徼幸。
suì shǐ pǐ yǒng zhī jì zé zàng de ér xī guān pǐn
遂使擗踊之际,择葬地而希官品;
tú dú zhī qiū xuǎn zàng shí yǐ guī cái lù
荼毒之秋,选葬时以规财禄。
huò yún chén rì bù yí kū qì suì wǎn ěr ér duì bīn kè shòu diào
或云辰日不宜哭泣,遂莞尔而对宾客受吊;
huò yún tóng shǔ jì yú lín kuàng nǎi jí fú bù sòng qí qīn
或云同属忌于临圹,乃吉服不送其亲。
shèng rén shè jiào qǐ qí rán yě
圣人设教,岂其然也?
zàng shū bài sú yī zhì yú sī qí yì qī yě
葬书败俗,一至于斯,其义七也。
tài zōng yòu lìng cái zào fāng yù tú jí jiào fēi qí zhàn zhèn tú jiē chēng zhǐ zhuó shòu tài cháng chéng
太宗又令才造《方域图》及《教飞骑战阵图》,皆称旨,擢授太常丞。
yǒng huī chū yù xiū wén sī bó yào jí xìng shì lù
永徽初, 预修《文思博要》及《姓氏录》。
xiǎn qìng zhōng gāo zōng yǐ qín qǔ gǔ yǒu bái xuě jìn dài dùn jué shǐ tài cháng zēng xiū jiù qǔ
显庆中,高宗以琴曲古有《白雪》,近代顿绝, 使太常增修旧曲。
cái shàng yán yuē chén àn lǐ jì jí jiā yǔ yún shùn dàn wǔ xián zhī qín gē nán fēng zhī shī
才上言曰:“臣按《礼记》及《家语》云,舜弹五弦之琴,歌 《南风》之诗。
shì zhī qín cāo qū nòng jiē hé yú gē
是知琴操曲弄,皆合于歌。
yòu zhāng huá bó wù zhì yún bái xuě shì tiān dì shǐ sù nǚ gǔ wǔ shí xián sè qū míng
又张华《博物志》云:《白雪》是天帝使素女鼓五十弦瑟曲名。
yòu chu dài fū sòng yù duì xiāng wáng yún yǒu kè yú yǐng zhōng gē yáng chūn bái xuě guó zhōng hé zhě shù shí rén
又楚大夫宋玉对襄王云,有客于郢中歌《阳春白雪》,国中和者数十人。
shì zhī bái xuě qín qǔ běn yi hé gē yǐ qí diào gāo rén hé suì guǎ
是知《白雪》琴曲,本宜合歌,以其调高,人和遂寡。
zì sòng yù yǐ lái qì jīn qiān sì wèi yǒu néng gē bái xuě qū zhě
自宋玉已来, 迄今千祀,未有能歌《白雪》曲者。
chén jīn zhǔn chì yī qín zhōng jiù qǔ dìng qí gōng shāng rán hòu jiào xí bìng hé yú gē zhé yǐ yù zhì xuě shī wèi bái xuě gē cí
臣今准敕,依琴中旧曲,定其宫商,然后教习, 并合于歌,辄以御制《雪诗》为《白雪》歌词。
yòu àn gǔ jīn yuè fǔ zòu zhèng qū zhī hòu jiē bié yǒu sòng shēng jūn chàng chén hé shì zhāng qián shǐ
又案古今乐府,奏正曲之后,皆别有送声,君唱臣和,事彰前史。
jīn qǔ tài wèi zhǎng sūn wú jì pú yè yú zhì níng shì zhōng xǔ jìng zōng děng fèng hé xuě shī yǐ wéi sòng shēng hé shí liù jié jīn xī jiào qì bìng jiē hé yùn
今取太尉长孙无忌、仆射于志宁、侍中许敬宗等 《奉和雪诗》以为送声,合十六节,今悉教讫,并皆合韵。
gāo zōng dà yuè gèng zuò bái xuě gē cí shí liù shǒu fù tài cháng biān yú yuè fǔ
”高宗大悦,更作《白雪歌词》十六首,付太常编于乐府。
shí yòu jiān mén zhǎng shǐ sū jìng shàng yán táo hóng jǐng suǒ zhuàn běn cǎo shì duō chuǎn miù
时右监门长史苏敬上言,陶弘景所撰《本草》, 事多舛谬。
zhào zhōng shū lìng xǔ jìng zōng yǔ cái jí li chún fēng lǐ bù láng zhōng kǒng zhì yuē bìng zhū míng yī zēng sǔn jiù běn réng lìng sī kōng li jī zǒng jiān dìng zhī bìng tú hé chéng wǔ shí sì juǎn dà xíng yú dài
诏中书令许敬宗与才及李淳风、礼部郎中孔志约,并诸名医,增损旧本, 仍令司空李𪟝总监定之,并图合成五十四卷,大行于代。
cái lóng shuò zhōng wèi tài zǐ sī gèng dài fū lín dé èr nián zú
才龙朔中为太子司更大夫, 麟德二年卒。
zhe duò jì èr shí juǎn xíng yú shí
著《隋记》二十卷,行于时。
zi fāng yì qī suì néng sòng zhōu yì máo shī
子方毅,七岁能诵《周易》、《毛诗》。
tài zōng wén qí yòu mǐn zhào jiàn shén qí zhī cì yǐ jiān bó
太宗闻其幼敏,召见,甚奇之,赐以缣帛。
hòu wèi yòu wèi kǎi cáo cān jūn
后为右卫铠曹参军。
mǔ zhōng āi tòng guò lǐ jìng yǐ huǐ zú
母终,哀恸过礼,竟以毁卒。
bù chē zài sàng suí ér chē ér zàng
布车载丧,随轜车而葬。
yǒu rén láng yú lìng yǐ bái zhōu xuán jiǔ shēng chú yī shù yú lù yú diàn jì shèn wéi shí rén zhī suǒ āi xī
友人郎余令以白粥、玄酒,生刍一束,于路隅奠祭,甚为时人之所哀惜。
shǐ chén yuē xiào sūn dìng yīn lǜ rén jūn zhèng lì shù chún fēng hou xiàng wěi lǚ cái tuī yīn yáng dìng yú qí lún xián yǐ wéi bì zǐ jīng guǎn zhī liú yě
史臣曰:孝孙定音律,仁均正历数,淳风候象纬,吕才推阴阳,订于其伦,咸以为裨、梓、京、管之流也。
rán xuán gōng sān dài zhī fǎ qín huǒ jí yáng lì dài quē qí zhèng yīn ér yún xiào sūn fù shǐ dà kě tàn yě
然旋宫三代之法,秦火籍炀,历代缺其正音,而云孝孙复始,大可叹也。
chún fēng jīng yú shù shù néng zhī nǚ zhǔ gé mìng ér bù zhī qí rén zé suǒ wèi yù yǐ
淳风精于术数,能知女主革命,而不知其人,则所未喻矣。
lǚ cái hé jū jì zhī qǔ xué jiē yǒu jīng jù bù yì xián hu
吕才核拘忌之曲学,皆有经据,不亦贤乎!
gǔ rén suǒ yǐ cún ér bù yì gài yǒu yì yān
古人所以存而不议,盖有意焉。
zàn yuē zǔ fu chún cái zhāng wǎng kǎo lái
赞曰:祖、傅、淳、才,彰往考来。
cái yún xiè gǔ yùn zhù qīng tái
裁筠嶰谷,运箸清台。
tuī yíng wò yùn tú xiě zhāo huí
推迎斡运,图写昭回。
zhòng lí zhī hòu zhū zǐ xián zāi
重黎之后,诸子贤哉!