liú yōu qiú zhōng shào jīng guō yuán zhèn zhāng shuō zi jūn jì chén xī liè fù
○刘幽求钟绍京郭元振张说子均垍陈希烈附
liú yōu qiú jì zhōu wǔ qiáng rén yě
刘幽求，冀州武强人也。
shèng lì nián yìng zhì jǔ bài láng zhōng wèi cì shǐ bù lǐ yān nǎi qì guān ér guī
圣历年，应制举，拜阆中尉，刺史不礼焉，乃弃官而归。
jiǔ zhī shòu cháo yì wèi
久之，授朝邑尉。
chū huán yàn fàn jìng huī děng suī zhū zhāng yì zhī xiōng dì jìng bù shā wǔ sān sī
初，桓彦范、敬晖等虽诛张易之兄弟，竟不杀武三思。
yōu qiú wèi huán jìng yuē sān sī shàng cún gōng bèi zhōng wú zàng de
幽求谓桓、敬曰：“三思尚存，公辈终无葬地。
ruò bù zǎo tú kǒng shì qí wú jí
若不早图，恐噬脐无及。
huán jìng děng bù cóng qí yán hòu guǒ wèi sān sī wū gòu sǐ yú lǐng wài
”桓、敬等不从其言，后果为三思诬构，死于岭外。
jí wéi shù rén jiāng xíng cuàn nì yōu qiú yǔ xuán zōng qián móu zhū zhī nǎi yǔ yuàn zǒng jiān zhōng shào jīng zhǎng shàng guǒ yì má sì zōng jí tài píng gōng zhǔ zhī zǐ xuē chóng jiǎn děng yè cóng rù jìn zhōng tǎo píng zhī
及韦庶人将行篡逆，幽求与玄宗潜谋诛之，乃与苑总监钟绍京、长上果毅麻嗣宗及太平公主之子薛崇暕等夜从入禁中讨平之。
shì yè suǒ xià zhì chì bǎi yú dào jiē chū yú yōu qiú
是夜所下制敕百余道，皆出于幽求。
yǐ gōng zhuó bài zhōng shū shè rén lìng cān zhī jī wù cì jué zhōng shān xiàn nán shí shí fēng èr bǎi hù
以功擢拜中书舍人，令参知机务，赐爵中山县男，食实封二百户。
yì rì yòu shòu qí èr zi wǔ pǐn guān zǔ fù jù zhuī zèng cì shǐ
第二天，又授他的两个儿子五品官，祖父、父亲一同追赠刺史。
ruì zōng jí wèi jiā yín qīng guāng lù dài fu xíng shàng shū yòu chéng réng jiù zhī zhèng shì jìn fēng xú guó gōng jiā shí fēng tōng qián wǔ bǎi hù cì wù qiān duàn nú bì èr shí rén zhái yī qū de shí qǐng mǎ sì pǐ jiā yǐ jīn yín zá qì
睿宗即位，加银青光禄大夫，行尚书右丞，仍旧知政事，进封徐国公，加实封通前五百户，赐物千段、奴婢二十人、宅一区、地十顷、马四匹，加以金银杂器。
jǐng yún èr nián qiān hù bù shàng shū ba zhī zhèng shì
景云二年，迁户部尚书，罢知政事。
yuè yú zhuǎn lì bù shàng shū zhuó bài shì zhōng jiàng xǐ shū yuē qīng zhě wáng shì bù zào zhōng zōng yàn dài wài qī zhuān zhèng jiān chén shàn guó jiāng qīng shè jì jǐ qiān guī dǐng zhèn gōng yǔ wáng gōng jiē jiāng jí yú huò nán
月余，转吏部尚书，擢拜侍中，降玺书曰： “顷者，王室不造，中宗厌代，外戚专政，奸臣擅国，将倾社稷，几迁龟鼎，朕躬与王公，皆将及于祸难。
qīng jiàn wēi sī fèn zài biàn néng tōng yì zàn chǔ jūn xié hé yì shì tiǎn jiān yuán è fàng jí xiōng tú
卿见危思奋，在变能通，翊赞储君，协和义士，殄歼元恶， 放殛凶徒。
wǒ guó jiā zhī fù cún yī cí shì lài jué yōng shén mào zhèn yòng jiā yān
我国家之复存，医兹是赖，厥庸甚茂，朕用嘉焉。
gù wěi qīng yǐ héng zhóu zuò qīng yǐ máo tǔ rán zhēng fù wèi guǎng chǒng xī yóu qīng
故委卿以衡轴，胙卿以茅土，然征赋未广，宠锡犹轻。
xī xī hàn xíng fēng gèng zé duō hù
昔西汉行封，更择多户；
dōng jīng dìng shǎng fù zēng dà yì
东京定赏，复增大邑。
gù jiā cì qīng shí fēng èr bǎi hù jiān jiù qī bǎi hù
故加赐卿实封二百户，兼旧七百户。
shǐ fu gāo àn wèi gǔ cháng hé rú dài zǐ zǐ sūn sūn chuán guó wú jué
使夫高岸为谷，长河如带，子子孙孙，传国无绝。
yòu yǐ qīng wàng qū xùn nàn yi yǒu ēn róng gù tè miǎn qīng shí sǐ zuì bìng shū zhū jīn tiě bǐ chuán yú hòu
又以卿忘躯徇难，宜有恩荣，故特免卿十死罪，并书诸金铁，俾传于后。
qīng qí bǎo cí gōng yè yǒng zuò guó zhēn kě bù měi yú
卿其保兹功业，永作国桢，可不美欤！
xiān tiān yuán nián bài shàng shū yòu pú yè tóng zhōng shū mén xià sān pǐn jiān xiū guó shǐ
先天元年，拜尚书右仆射、同中书门下三品，监修国史。
yōu qiú chū zì wèi gōng zài cháo chén zhī yòu ér zhì qiú zuǒ pú yè jiān lǐng zhōng shū lìng
幽求初自谓功在朝臣之右，而志求左仆射，兼领中书令。
é ér dòu huái zhēn wèi zuǒ pú yè cuī shí wèi zhōng shū lìng yōu qiú xīn shén bù píng xíng yú yán sè
俄而窦怀贞为左仆射，崔湜为中书令，幽求心甚不平，形于言色。
shí yòu tuō fù tài píng gōng zhǔ jiāng móu nì luàn
湜又托附太平公主，将谋逆乱。
yōu qiú nǎi yǔ yòu yǔ lín jiāng jūn zhāng wěi qǐng yǐ yǔ lín bīng zhū zhī nǎi lìng wěi mì zòu xuán zōng yuē zǎi xiàng zhōng yǒu cuī shí cuī xī jù shì tài píng gōng zhǔ jìn yòng jiàn zuò fāng jì qí shì bù qīng
幽求乃与右羽林将军张𬀩请以羽林兵诛之，乃令𬀩密奏玄宗曰：“宰相中有崔湜、崔羲，俱是太平公主进用，见作方计，其事不轻。
diàn xià ruò bù zǎo móu bì chéng dà huàn
殿下若不早谋，必成大患。
yī zhāo shì chū yì wài tài shàng huáng hé yǐ de ān
一朝事出意外，太上皇何以得安？
gǔ rén yún dāng duàn bù duàn fǎn shòu qí luàn
古人云：‘当断不断，反受其乱。
wéi qǐng jí shā cǐ zéi
’唯请急杀此贼。
liú yōu qiú yǐ gòng chén zuò dìng móu jì qì yuàn yǐ shēn zhèng cǐ shì fù sǐ rú guī
刘幽求已共臣作定谋计讫，愿以身正此事，赴死如归。
chén jì zhí diǎn jìn bīng ruò fèng diàn xià mìng dāng jí chú jiǎn
臣既职典禁兵，若奉殿下命，当即除翦。
shàng shēn yǐ wéi rán
”上深以为然。
wěi yòu xiè qí móu yú shì yù shǐ shān guāng bīn xuán zōng dà jù jù liè shàng qí zhuàng ruì zōng xià yōu qiú děng zhào yù lìng fǎ guān tuī jū zhī
𬀩又泄其谋于侍御史邓光宾，玄宗大惧，遽列上其状，睿宗下幽求等诏狱，令法官推鞫之。
fǎ guān zòu yōu qiú děng yǐ shū jiàn qīn zuì dāng sǐ
法官奏幽求等以疏间亲，罪当死。
xuán zōng lǚ jiù huò miǎn nǎi liú yōu qiú yú fēng zhōu wěi yú fēng zhōu
玄宗屡救获免，乃流幽求于封州，𬀩于峰州。
suì yú tài píng gōng zhǔ děng fú zhū qí rì xià zhào yuē liú yōu qiú fēng yún xuán gǎn chuān yuè cuì líng xué zōng jiǔ liú wén qióng sān biàn
岁余，太平公主等伏诛，其日下诏曰：“刘幽求风云玄感，川岳粹灵，学综九流，文穷三变。
yì yǐ lín shì jīng néng guàn rì
义以临事，精能贯日；
zhōng yǐ chéng móu yòng ruò tóu shuǐ
忠以成谋，用若投水。
mào xūn lì jiān nán zhī jì jiā huà yíng qǐ wò zhī chū cún dǎng zhí yǐ bù gù wèi jiān xié zhī suǒ jì
茂勋立艰难之际，嘉话盈启沃之初，存谠直以不顾，为奸邪之所忌。
xìn méng pō lù zèn duān qián fā yuán zǎi jiàn zhú chán rén kǒng duō
衅萌颇露，谮端潜发，元宰见逐， 谗人孔多。
jì tiǎn qún xiōng fāng xuān dà huà qī wèn zhèng yú jīng shǐ zài dēng xián yú luó bo
既殄群凶，方宣大化，期问政于经始，载登贤于萝卜。
kě yī jiù jīn zǐ guāng lù dài fū shǒu shàng shū zuǒ pú yè zhī jūn guó shì jiān xiū guó shǐ shàng zhù guó xú guó gōng réng yī jiù hái fēng qī bǎi hù bìng cì jǐn yī yī xí
可依旧金紫光禄大夫，守尚书左仆射，知军国事，监修国史，上柱国、徐国公，仍依旧还封七百户， 并赐锦衣一袭。
kāi yuán chū gǎi shàng shū zuǒ yòu pú yè wèi zuǒ yòu chéng xiàng nǎi shòu yōu qiú shàng shū zuǒ chéng xiàng jiān huáng mén jiān
开元初，改尚书左右仆射为左右丞相，乃授幽求尚书左丞相，兼黄门监。
wèi jǐ chú tài zǐ shǎo bǎo ba zhī zhèng shì
未几， 除太子少保，罢知政事。
yáo chóng sù jí jì zhī nǎi zòu yán yōu qiú yù yàng yú sǎn zhí jiān yǒu yuàn yán biǎn shòu mù zhōu cì shǐ xuē qí shí fēng liù bǎi hù
姚崇素嫉忌之，乃奏言幽求郁怏于散职，兼有怨言，贬授睦州刺史，削其实封六百户。
suì yú shāo qiān háng zhōu cì shǐ
岁余，稍迁杭州刺史。
sān nián zhuǎn guì yáng jùn cì shǐ zài dào fèn huì ér zú nián liù shí yī zèng lǐ bù shàng shū shì yuē wén xiàn pèi xiǎng ruì zōng miào tíng
三年，转桂阳郡刺史，在道愤恚而卒，年六十一，赠礼部尚书，谥曰文献，配享睿宗庙庭。
jiàn zhōng sān nián zhòng zèng sī tú
建中三年，重赠司徒。
zhōng shào jīng qián zhōu gàn rén yě
钟绍京，虔州赣人也。
chū wèi sī nóng lù shì yǐ gōng shū zhí fèng gé zé tiān shí míng táng mén é jiǔ dǐng zhī míng jí zhū gōng diàn mén bǎng jiē shào jīng suǒ tí
初为司农录事，以工书直凤阁，则天时明堂门额、九鼎之铭，及诸宫殿门榜，皆绍京所题。
jǐng lóng zhōng wèi yuàn zǒng jiān
景龙中，为苑总监。
xuán zōng zhī zhū wéi shì shào jīng yè zhōng shuài hù nú jí dīng fu yǐ cóng
玄宗之诛韦氏，绍京夜中帅户奴及丁夫以从。
jí shì chéng qí yè bài shào jīng yín qīng guāng lù dài fu zhōng shū shì láng cān zhī jī wù
及事成，其夜拜绍京银青光禄大夫、中书侍郎，参知机务。
yì rì jìn bài zhōng shū lìng jiā guāng lù dài fu fēng yuè guó gōng cì shí fēng wǔ bǎi hù cì wù èr qiān duàn mǎ shí pǐ
翌日，进拜中书令，加光禄大夫，封越国公，赐实封五百户，赐物二千段、马十匹。
shào jīng jì dāng cháo yòng shì zì qíng shǎng fá shèn wéi shí rén suǒ è
绍京既当朝用事，恣情赏罚，甚为时人所恶。
é yòu kàng shū ràng guān ruì zōng nà xuē jì zhī yán nǎi zhuǎn wéi hù bù shàng shū chū wèi shǔ zhōu cì shǐ
俄又抗疏让官，睿宗纳薛稷之言，乃转为户部尚书，出为蜀州刺史。
xuán zōng jí wèi fù zhào bài hù bù shàng shū qiān tài zǐ zhān shì
玄宗即位，复召拜户部尚书，迁太子詹事。
shí yáo chóng sù è shào jīng zhī wéi rén yīn zòu shào jīng fā yán yuàn wàng zuǒ qiān mián zhōu cì shǐ
时姚崇素恶绍京之为人，因奏绍京发言怨望，左迁绵州刺史。
jí zuò shì lèi biǎn yǎn chuān wèi jǐn xuē qí jiē jué jí shí fēng
及坐事，累贬琰川尉，尽削其阶爵及实封。
é yòu lì qiān wēn zhōu bié jià
俄又历迁温州别驾。
kāi yuán shí wǔ nián rù cháo yīn chuí qì zòu yuē bì xià qǐ bù jì chóu xī zhī shì yé
开元十五年，入朝，因垂泣奏曰：“陛下岂不记畴昔之事耶？
hé rěn qì chén huāng wài yǒng bù jiàn què tíng
何忍弃臣荒外，永不见阙庭。
qiě dāng shí lì gōng zhī rén jīn bìng wáng mò wéi chén shuāi lǎo dú zài bì xià qǐ bù chuí mǐn yé
且当时立功之人，今并亡殁，唯臣衰老独在，陛下岂不垂愍耶？
xuán zōng wèi zhī wǎng rán jí rì bài yín qīng guāng lù dài fu yòu yù dé
” 玄宗为之惘然，即日拜银青光禄大夫、右谕德。
jiǔ zhī zhuǎn shǎo zhān shì
久之，转少詹事。
nián bā shí yú zú
年八十余卒。
shào jīng yǎ hǎo shū huà gǔ jì jù èr wáng jí chǔ suì liáng shū zhì shù shí bǎi juǎn
绍京雅好书画古迹，聚二王及褚遂良书至数十百卷。
jiàn zhōng yuán nián zhòng zèng tài zǐ tài fù
建中元年，重赠太子太傅。
guō yuán zhèn wèi zhōu guì xiāng rén
郭元振，魏州贵乡人。
jǔ jìn shì shòu tōng quán wèi
举进士，授通泉尉。
rèn xiá shǐ qì bù yǐ xì wù jiè yì qián hòu lüè mài suǒ bù qiān yú rén yǐ yí bīn kè bǎi xìng kǔ zhī
任侠使气，不以细务介意，前后掠卖所部千余人，以遗宾客，百姓苦之。
zé tiān wén qí míng zhào jiàn yǔ yǔ shén qí zhī
则天闻其名，召见与语，甚奇之。
shí tǔ bō qǐng hé nǎi shòu yuán zhèn yòu wǔ wèi kǎi cáo chōng shǐ pìn yú tǔ bō
时吐蕃请和，乃授元振右武卫铠曹，充使聘于吐蕃。
tǔ bō dà jiàng lùn qīn líng qǐng qù sì zhèn bīng fēn shí xìng zhī de cháo tíng shǐ yuán zhèn yīn chá qí shì yí
吐蕃大将论钦陵请去四镇兵，分十姓之地，朝廷使元振因察其事宜。
yuán zhèn hái shàng shū yuē
元振还，上疏曰：
chén wén lì huò shēng hài hài yì shēng lì
臣闻利或生害，害亦生利。
guó jiā nán xiāo xī zhě wéi tǔ bō yǔ mò chuò ěr
国家难消息者，唯吐蕃与默啜耳。
jīn tǔ bō qǐng hé mò chuò shòu mìng shì jiāng dà lì yú zhōng guó yě
今吐蕃请和，默啜受命，是将大利于中国也。
ruò tú zhī bù shěn zé hài bì suí zhī
若图之不审，则害必随之。
jīn qīn líng yù fēn liè shí xìng qù sì zhèn bīng cǐ chéng dòng jìng zhī jī bù kě qīng jǔ cuò yě
今钦陵欲分裂十姓，去四镇兵，此诚动静之机，不可轻举措也。
jīn ruò zhí sāi qí shàn yì kǒng biān huàn zhī qǐ bì shén yú qián ruò yǐ zhèn bù kě bá bīng bù kě chōu zé yi wèi jì yǐ huǎn zhī jiè shì yǐ yòu zhī shǐ bǐ hé wàng wèi jué zé qí è yì yì bù dé dùn shēng
今若直塞其善意，恐边患之起，必甚于前， 若以镇不可拔，兵不可抽，则宜为计以缓之，藉事以诱之，使彼和望未绝，则其恶意亦不得顿生。
qiě sì zhèn zhī huàn yuǎn gān liáng zhī huàn jìn qǔ shě zhī jì shí yí shēn tú
且四镇之患远，甘、凉之患近，取舍之计，实宜深图。
jīn guó zhī wài huàn zhě shí xìng sì zhèn shì yě
今国之外患者，十姓、 四镇是也；
nèi huàn zhě gān liáng guā sù shì yě
内患者，甘、凉、瓜、肃是也。
guān lǒng zhī rén jiǔ shì tún shù xiàng sān shí nián lì yòng jié yǐ
关、陇之人，久事屯戍，向三十年，力用竭矣。
tuō gān liáng yǒu bù yú qǐ kān guǎng diào fā yé
脱甘、凉有不虞，岂堪广调发耶？
fu shàn wèi guó zhě dāng xiān liào nèi yǐ dí wài bù tān wài yǐ hài nèi rán hòu yí xià yàn ān shēng píng kě bǎo
夫善为国者，当先料内以敌外，不贪外以害内，然后夷夏晏安，升平可保。
rú qīn líng yún sì zhèn zhū bù jiē jiè jù hàn qīn qiè gù yǒu shì qǐng cǐ zé tǔ bō suǒ yào zhě
如钦陵云“四镇诸部接界，惧汉侵窃，故有是请”，此则吐蕃所要者。
rán qīng hǎi tǔ hún mì ěr lán shàn bǐ wéi hàn huàn shí zài cí bèi sī yì guó jiā zhī yào zhě
然青海、吐浑密迩兰、鄯，比为汉患，实在兹辈，斯亦国家之要者。
jīn yi bào qīn líng yún guó jiā fēi lìn sì zhèn běn zhì cǐ yǐ è fán guó zhī yào fēn fán guó zhī lì shǐ bù dé bìng bīng dōng qīn
今宜报钦陵云：“国家非吝四镇，本置此以扼蕃国之要，分蕃国之力，使不得并兵东侵。
jīn wěi zhī yú fán lì qiáng yì wèi dōng rǎo
今委之于蕃，力强易为东扰。
bì shí wú dōng qīn yì zé hái hàn tǔ hún zhū bù jí qīng hǎi gù de jí sì jīn bù luò yì hái tǔ bō
必实无东侵意，则还汉吐浑诸部及青海故地，即俟斤部落亦还吐蕃。
rú cǐ zé zú sāi qīn líng zhī kǒu ér shì wèi quán jué yě
”如此，则足塞钦陵之口，而事未全绝也。
rú qīn líng xiǎo yǒu guāi zé qū zài bǐ yǐ
如钦陵小有乖，则曲在彼矣。
yòu xī biān zhū guó kuǎn fù suì jiǔ lùn qí qíng yì qǐ kě yǔ tǔ bō tóng rì ér yán
又西边诸国，款附岁久，论其情义，岂可与吐蕃同日而言。
jīn wèi zhī qí lì hài wèi shěn qí qíng shí yáo yǒu fèn liè yì kǒng shāng bǐ zhū guó zhī yì fēi zhì yù zhī cháng suàn yě
今未知其利害，未审其情实，遥有分裂，亦恐伤彼诸国之意，非制驭之长算也。
zé tiān cóng zhī
则天从之。
yòu shàng yán yuē chén chuāi tǔ bō bǎi xìng juàn yáo shù jiǔ yǐ xián yuàn zǎo hé
又上言曰：“臣揣吐蕃百姓倦徭戍久矣，咸愿早和。
qí dà jiàng lùn qīn líng yù fēn sì zhèn jìng tǒng bīng zhuān zhì gù bù yù guī kuǎn
其大将论钦陵欲分四镇境， 统兵专制，故不欲归款。
ruò guó jiā měi suì fā hé qīn shǐ ér qīn líng cháng bù cóng mìng zé bǐ fán zhī rén yuàn qīn líng rì shēn wàng guó ēn rì shén shè yù guǎng jǔ chǒu tú gù yì nán yǐ
若国家每岁发和亲使，而钦陵常不从命，则彼蕃之人怨钦陵日深，望国恩日甚，设欲广举丑徒，固亦难矣。
sī yì lí jiàn zhī jiàn bì kě shǐ qí shàng xià jù huái qíng zǔ
斯亦离间之渐，必可使其上下俱怀情阻。
zé tiān shén rán zhī
”则天甚然之。
zì shì shù nián jiān tǔ bō jūn chén guǒ xiāng cāi èr yīn zhū dà jiàng lùn qīn líng
自是数年间，吐蕃君臣果相猜贰，因诛大将论钦陵。
qí dì zàn pó jí xiōng zi mǎng bù zhī bìng lái jiàng zé tiān réng lìng yuán zhèn yǔ hé yuán jūn dà shǐ fu méng lìng qīng lǜ qí yǐ jiē zhī
其弟赞婆及兄子莽布支并来降，则天仍令元振与河源军大使夫蒙令卿率骑以接之。
hòu tǔ fán jiāng qū mǎng bù zhī lǜ bīng rù kòu liáng zhōu dū du táng xiū jǐng lè bīng pò zhī
后吐蕃将麹莽布支率兵入寇，凉州都督唐休璟勒兵破之。
yuán zhèn cān yù qí móu yǐ gōng bài zhǔ kè láng zhōng
元振参预其谋，以功拜主客郎中。
dà zú yuán nián qiān liáng zhōu dū du lǒng yòu zhū jūn zhōu dà shǐ
大足元年，迁凉州都督、陇右诸军州大使。
xiān shì liáng zhōu fēng jiè nán běi bù guò sì bǎi yú lǐ jì bī tū jué tǔ bō èr kòu pín suì yǎn zhì chéng xià bǎi xìng kǔ zhī
先是，凉州封界南北不过四百余里， 既逼突厥、吐蕃，二寇频岁奄至城下，百姓苦之。
yuán zhèn shǐ yú nán jìng pò kǒu zhì hé róng chéng běi jiè qì zhōng zhì bái tíng jūn kòng qí yào lù nǎi zhí zhōu jìng yī qiān wǔ bǎi lǐ zì shì kòu lǔ bù fù gèng zhì chéng xià
元振始于南境破口置和戎城，北界碛中置白亭军，控其要路，乃拓州境一千五百里，自是寇虏不复更至城下。
yuán zhèn yòu lìng gān zhōu cì shǐ li hàn tōng kāi zhì tún tián jǐn qí shuǐ lù zhī lì
元振又令甘州刺史李汉通开置屯田，尽其水陆之利。
jiù liáng zhōu sù hú shòu zhì shù qiān jí hàn tōng shōu lǜ zhī hòu shù nián fēng rěn nǎi zhì yì pǐ juàn sù shù shí hú jī jūn liáng zhī shù shí nián
旧凉州粟斛售至数千，及汉通收率之后，数年丰稔，乃至一匹绢粟数十斛，积军粮支数十年。
yuán zhèn fēng shén wěi zhuàng ér shàn yú fǔ yù zài liáng zhōu wǔ nián yí xià wèi mù lìng xíng jìn zhǐ niú yáng bèi yě lù bù shí yí
元振风神伟壮，而善于抚御，在凉州五年，夷夏畏慕，令行禁止，牛羊被野，路不拾遗。
shén lóng zhōng qiān zuǒ xiāo wèi jiāng jūn jiān jiǎn jiào ān xī dà dū hù
神龙中，迁左骁卫将军，兼检校安西大都护。
shí xi tū jué shǒu lǐng wū zhì lēi bù luò qiáng shèng kuǎn sāi tōng hé yuán zhèn jiù qí yá zhàng jì huì jūn shì
时西突厥首领乌质勒部落强盛， 款塞通和，元振就其牙帐计会军事。
shí tiān dà xuě yuán zhèn lì yú zhàng qián yǔ wū zhì lēi yán yì
时天大雪，元振立于帐前，与乌质勒言议。
xū yú xuě shēn fēng dòng yuán zhèn wèi cháng yí zú wū zhì lēi nián lǎo bù shèng hán kǔ huì ba ér sǐ
须臾，雪深风冻，元振未尝移足，乌质勒年老，不胜寒苦，会罢而死。
qí zi suō gé yǐ yuán zhèn gù shā qí fù móu lè bīng gōng zhī
其子娑葛以元振故杀其父，谋勒兵攻之。
fù shǐ yù shǐ zhōng chéng jiě wǎn zhī qí móu quàn yuán zhèn yè dùn yuán zhèn yuē wú yǐ chéng xìn dài rén hé suǒ yí jù qiě shēn zài kòu tíng dùn jiāng ān shì
副使御史中丞解琬知其谋，劝元振夜遁，元振曰：“吾以诚信待人，何所疑惧，且深在寇庭，遁将安适？
nǎi ān wò zhàng zhōng
”乃安卧帐中。
míng rì qīn rù lǔ zhàng kū zhī shén āi xíng diào zèng zhī lǐ
明日，亲入虏帐， 哭之甚哀，行吊赠之礼。
suō gé nǎi gǎn qí yì fù yǔ yuán zhèn tōng hǎo yīn qiǎn shǐ jìn mǎ wǔ qiān pǐ jí fāng wù
娑葛乃感其义，复与元振通好，因遣使进马五千匹及方物。
zhì yǐ yuán zhèn wèi jīn shān dào héng jūn dà zǒng guǎn
制以元振为金山道行军大总管。
xiān shì suō gé yǔ ā shǐ nà quē chuò zhōng jié bù hé lǚ xiāng qīn lüè
先是，娑葛与阿史那阙啜忠节不和，屡相侵掠。
quē chuò bīng zhòng guǎ ruò jiàn bù néng zhī
阙啜兵众寡弱，渐不能支。
yuán zhèn zòu qǐng zhuī quē chuò rù cháo sù wèi yí qí bù luò rù yú guā shā děng zhōu ān zhì zhì cóng zhī
元振奏请追阙啜入朝宿卫，移其部落入于瓜、沙等州安置，制从之。
quē chuò xíng zhì bō xian chéng yǔ jīng lüè shǐ yòu wēi wèi jiāng jūn zhōu yǐ tì xiāng yù yǐ tì wèi zhī yuē guó jiā yǒu yǐ gāo bān hòu zhì dài jūn zhě yǐ jūn tǒng shè bù luò xià yǒu bīng zhòng gù yě
阙啜行至播仙城， 与经略使、右威卫将军周以悌相遇，以悌谓之曰：“国家有以高班厚秩待君者，以君统摄部落，下有兵众故也。
jīn qīng shēn rù cháo shì yī lǎo hú ěr zài cháo zhī rén shuí fù xǐ jiàn
今轻身入朝，是一老胡耳，在朝之人，谁复喜见？
fēi wéi guān zī nán de yì kǒng xìng mìng zài rén
非唯官资难得，亦恐性命在人。
jīn zǎi xiàng yǒu zōng chu kè jì chù nè bìng zhuān quán yòng shì hé bù hòu kuàng èr gōng qǐng liú bù xíng
今宰相有宗楚客、纪处讷，并专权用事，何不厚贶二公，请留不行。
réng fā ān xī bīng bìng yǐn tǔ bō yǐ jī suō gé qiú ā shǐ nà xiàn wèi kè hán yǐ zhāo shí xìng shǐ guō qián guàn wǎng bá hàn nà zhēng jiǎ mǎ yǐ zhù jūn yòng
仍发安西兵并引吐蕃以击娑葛，求阿史那献为可汗以招十姓，使郭虔瓘往拔汗那征甲马以助军用。
jì dé bào chóu yòu de cún qí bù luò
既得报雠，又得存其部落。
rú cǐ yǔ rù cháo shòu zhì yù rén qǐ fù tóng yě
如此，与入朝受制于人， 岂复同也！
quē chuò rán qí yán biàn lè bīng gōng xiàn yú tián kǎn chéng huò jīn bǎo jí shēng kǒu qiǎn rén jiān dào nà lù yú zōng jì
”阙啜然其言，便勒兵攻陷于阗坎城，获金宝及生口，遣人间道纳赂于宗、纪。
yuán zhèn wén qí móu jù shàng shū yuē
元振闻其谋，遽上疏曰：
wǎng zhě tǔ bō suǒ zhēng wéi lùn shí xìng sì zhèn guó jiā bù néng shě yǔ suǒ yǐ bù dé tōng hé
往者吐蕃所争，唯论十姓、四镇，国家不能舍与，所以不得通和。
jīn tǔ bō bù xiāng qīn rǎo zhě bú shì gù guó jiā hé xìn bù lái zhí shì qí guó zhōng zhū háo jí ní pó luó mén děng shǔ guó zì yǒu xié èr
今吐蕃不相侵扰者，不是顾国家和信不来，直是其国中诸豪及泥婆罗门等属国自有携贰。
gù zàn pǔ gōng wǎng nán zhēng shēn yǔn kòu tíng guó zhōng dà luàn dí shù jìng lì jiàng xiàng zhēng quán zì xiāng tú miè
故赞普躬往南征，身殒寇庭，国中大乱，嫡庶竞立，将相争权，自相屠灭。
jiān yǐ rén chù pí lì cái lì kùn qióng rén shì tiān shí jù wèi chēng qiè
兼以人畜疲疠，财力困穷，人事天时，俱未称惬。
suǒ yǐ qū zhì qiě gòng hàn hé fēi shì běn xīn néng wàng qíng yú shí xìng sì zhèn yě
所以屈志，且共汉和，非是本心能忘情于十姓、四镇也。
rú guó lì yīn zú zhī hòu zé bì zhēng xiǎo shì fāng biàn jué hé zòng qí chǒu tú lái xiāng tūn rǎo cǐ bì rán zhī jì yě
如国力殷足之后，则必争小事，方便绝和，纵其丑徒，来相吞扰，此必然之计也。
jīn zhōng jié nǎi bù lùn guó jiā dà jì zhí yù wèi tǔ bō zuò xiāng dǎo zhǔ rén sì zhèn wēi jī kǒng cóng cǐ qǐ
今忠节乃不论国家大计，直欲为吐蕃作乡导主人，四镇危机，恐从此启。
qǐng yuán mò chuò píng líng suǒ yīng chù jiān sì zhèn bīng shì suì jiǔ pín léi qí shì wèi néng de wèi zhōng jié jīng lüè fēi shì lián tū qí shī yě
顷缘默啜凭陵，所应处兼四镇兵士，岁久贫羸，其势未能得为忠节经略，非是怜突骑施也。
zhōng jié bù tǐ guó jiā zhōng wài zhī yì ér bié qiú tǔ bō tǔ bō dé zhì zhōng jié zé zài qí zhǎng wò ruò wéi fù de shì hàn
忠节不体国家中外之意，而别求吐蕃，吐蕃得志，忠节则在其掌握，若为复得事汉？
wǎng nián tǔ bō yú guó fēi yǒu ēn yǒu lì yóu yù zhēng shí xìng sì zhèn
往年吐蕃于国非有恩有力，犹欲争十姓、四镇；
jīn ruò xiào lì shù ēn zhī hòu huò qǐng fēn yú tián shū lè bù zhī yù yǐ hé lǐ yì zhī
今若效力树恩之后，或请分于阗、疏勒，不知欲以何理抑之？
yòu qí guó zhōng zhū mán jí pó luó mén děng guó jiàn jīn xié bèi hū qǐng hàn bīng zhù qí chú tǎo yì bù zhī yù yǐ hé cí jù zhī
又其国中诸蛮及婆罗门等国见今携背，忽请汉兵助其除讨，亦不知欲以何词拒之？
shì yǐ gǔ zhī xián rén jiē bù yuàn yí dí wàng huì fēi shì bù yù qí lì jù hòu qiú qǐng wú yàn yì shēng zhōng guó zhī shì
是以古之贤人，皆不愿夷狄妄惠，非是不欲其力， 惧后求请无厌，益生中国之事。
gù chén yú yǐ wéi yòng tǔ bō zhī lì shí wèi fēi biàn
故臣愚以为用吐蕃之力，实为非便。
yòu qǐng ā shǐ nà xiàn zhě qǐ bù yǐ xiàn děng bìng kè hán zǐ sūn lái jí kě yǐ zhāo xié shí xìng
又请阿史那献者，岂不以献等并可汗子孙，来即可以招胁十姓？
dàn xiàn fù yuán qìng shū pū luō xiōng tuǐ zi bìng hú sè luō jí huái dào qǐ bù jù shì kè hán zǐ sūn
但献父元庆、 叔仆罗、兄俀子并斛瑟罗及怀道，岂不俱是可汗子孙？
wǎng sì zhèn yǐ tā fú shí xìng bù ān qǐng cè yuán qìng wèi kè hán jìng bù néng zhāo xié de shí xìng què lìng yuán qìng méi zéi sì zhèn jǐn lún
往四镇以他匐十姓不安，请册元庆为可汗，竟不能招胁得十姓，却令元庆没贼，四镇尽沦。
qǐng nián zhōng jié qǐng hú sè luō jí huái dào jù wèi kè hán yì bù néng zhāo xié de shí xìng què qiǎn suì yè shù nián bèi wéi bīng shì jī něi
顷年，忠节请斛瑟罗及怀道俱为可汗，亦不能招胁得十姓，却遣碎叶数年被围，兵士饥馁。
yòu tǔ bō qǐng nián yì cè tuǐ zi jí pū luō bìng bá bù xiāng cì wèi kè hán yì bù néng zhāo de shí xìng jiē zì mó miè
又，吐蕃顷年亦册俀子及仆罗并拔布相次为可汗，亦不能招得十姓，皆自磨灭。
hé zé
为什么呢？
cǐ děng zǐ sūn fēi yǒu huì xià zhī cái ēn yì sù jué gù rén xīn bù guī lái zhě jì bù néng zhāo xié wéi yǔ sì zhèn què shēng chuāng pán zé zhī cè kè hán zǐ sūn yì wèi huò zhāo xié shí xìng zhī suàn yě
此等子孙非有惠下之才，恩义素绝，故人心不归，来者既不能招携，唯与四镇却生疮磐， 则知册可汗子孙，亦未获招胁十姓之算也。
jīn liào xiàn zhī ēn yì yòu gé yuǎn yú qí fù xiōng xiàng lái jì wèi shù lì wēi ēn yì hé yóu jí qiǎn rén xīn xuán fù
今料献之恩义，又隔远于其父兄，向来既未树立威恩，亦何由即遣人心悬附。
ruò zì jǔ bīng lì shì néng qǔ zé kě zhāo xié shí xìng bù bì yào xū de kè hán zǐ sūn yě
若自举兵，力势能取，则可招胁十姓，不必要须得可汗子孙也。
yòu
又，
yù lìng guō qián guàn rù bá hàn nà shuì jiǎ shuì mǎ yǐ chōng jūn yòng zhě
欲令郭虔瓘入拔汗那税甲税马以充军用者，
dàn wǎng nián qián guàn yǐ céng yǔ zhōng jié shàn rù bá hàn nà shuì jiǎ shuì mǎ
但往年虔瓘已曾与忠节擅入拔汗那税甲税马，
chén zài shū lè qí fǎng
臣在疏勒其访，
bù wén de yī jiǎ rù jūn
不闻得一甲入军，
bá hàn nà hú bù shèng qīn rǎo
拔汗那胡不胜侵扰，
nán gōu tǔ bō
南勾吐蕃，
jí jiāng tuǐ zi zhòng rǎo sì zhèn
即将俀子重扰四镇。
yòu qián guàn wǎng rù zhī jì bá hàn nà sì miàn wú zéi kě gōu zì yì qīn tūn rú dú xíng wú rén zhī jìng yóu yǐn tuǐ zi wèi bì
又虔瓘往入之际，拔汗那四面无贼可勾，恣意侵吞，如独行无人之境，犹引俀子为蔽。
jīn cǐ yǒu suō gé qiáng kòu zhī qián guàn děng xi xíng bì qǐng xiāng jiù
今此有娑葛强寇，知虔瓘等西行，必请相救。
hú rén zé nèi jiān chéng lěi tū jué zé wài cì yāo zhē
胡人则内坚城垒，突厥则外伺邀遮。
bì zhī qián guàn děng bù néng gèng rú wǎng nián de zì qí tūn shì nèi wài shòu dí zì xiàn wēi dào tú yǔ zéi jié xì lìng sì zhèn bù ān
必知虔瓘等不能更如往年得恣其吞噬，内外受敌，自陷危道，徒与贼结隙，令四镇不安。
chén yú chuāi zhī yì wèi fēi jì
臣愚揣之，亦为非计。
shū zòu bù xǐng
疏奏不省。
chu kè děng jì shòu quē chuò zhī lù nǎi jiàn yì qiǎn shè yù shǐ zhōng chéng féng jiā bīn chí jié ān fǔ quē chuò yù shǐ lǚ shǒu sù chǔ zhì sì zhèn chí xǐ shū biàn bào yuán zhèn
楚客等既受阙啜之赂，乃建议遣摄御史中丞冯嘉宾持节安抚阙啜，御史吕守素处置四镇，持玺书便报元振。
chú niú shī jiǎng wèi ān xī fù dū hù biàn lǐng gān liáng yǐ xi bīng mù jiān zhēng tǔ bō yǐ tǎo suō gé
除牛师奖为安西副都护，便领甘、凉已西兵募，兼征吐蕃，以讨娑葛。
suō gé jìn mǎ shǐ suō xī zhī chu kè jì chí hái bào suō gé
娑葛进马使娑腊知楚客计，驰还报娑葛。
suō gé shì rì fā bīng wǔ qiān jì chū ān xī wǔ qiān jì chū bō huàn wǔ qiān jì chū yān qí wǔ qiān jì chū shū lè
娑葛是日发兵五千骑出安西，五千骑出拨换，五千骑出焉耆，五千骑出疏勒。
shí yuán zhèn zài shū lè yú hé kǒu zhà bù gǎn dòng
时元振在疏勒，于河口栅不敢动。
quē chuò zài jì shū hé kǒu hou jiàn jiā bīn suō gé bīng yǎn zhì shēng qín quē chuò shā jiā bīn děng
阙啜在计舒河口候见嘉宾，娑葛兵掩至，生擒阙啜，杀嘉宾等。
lǚ shǒu sù zhì pì chéng yì jiàn hài
吕守素至僻城，亦见害。
yòu shā niú shī jiǎng yú huǒ shāo chéng nǎi xiàn ān xī sì zhèn lù jué
又杀牛师奖于火烧城，乃陷安西，四镇路绝。
chu kè yòu zòu qǐng zhōu yǐ tì dài yuán zhèn tǒng zhòng zhēng yuán zhèn jiāng xiàn zhī
楚客又奏请周以悌代元振统众，征元振，将陷之。
shǐ ā shǐ nà xiàn wèi shí xìng kè hán zhì jūn yān qí yǐ qǔ suō gé
使阿史那献为十姓可汗，置军焉耆以取娑葛。
suō gé yí yuán zhèn shū yuē yǔ hàn běn lái wú è zhǐ chóu yú quē chuò
娑葛遗元振书曰：“与汉本来无恶，只雠于阙啜。
ér zōng shàng shū qǔ quē chuò jīn wang nǐ pò nú bù luò féng zhōng chéng niú dū hù xiāng cì ér lái nú děng qǐ zuò shòu sǐ
而宗尚书取阙啜金，枉拟破奴部落，冯中丞、牛都护相次而来，奴等岂坐受死！
yòu wén shǐ xiàn yù lái tú rǎo luàn jūn zhōu kǒng wèi yǒu níng rì qǐ dà shǐ shāng liáng chǔ zhì
又闻史献欲来， 徒扰乱军州，恐未有宁日，乞大使商量处置。
yuán zhèn zòu suō gé zhuàng
”元振奏娑葛状。
chu kè nù zòu yán yuán zhèn yǒu yì tú
楚客怒，奏言元振有异图。
yuán zhèn shǐ qí zi hóng jiàn dào zòu qí zhuàng yǐ tì jìng dé zuì liú yú bái zhōu
元振使其子鸿间道奏其状，以悌竟得罪，流于白州。
fù yǐ yuán zhèn dài yǐ tì shè suō gé zuì cè wèi shí sì xìng kè hán
复以元振代以悌，赦娑葛罪，册为十四姓可汗。
yuán zhèn zòu chēng xī tǔ wèi níng shì zī ān fǔ dòu liú bù gǎn guī jīng shī
元振奏称西土未宁，事资安抚，逗遛不敢归京师。
huì chu kè děng bèi zhū ruì zōng jí wèi zhēng bài tài pú qīng jiā yín qīng guāng lù dài fu
会楚客等被诛，睿宗即位，征拜太仆卿，加银青光禄大夫。
jǐng yún èr nián tóng zhōng shū mén xià sān pǐn dài sòng jǐng wèi lì bù shàng shū
景云二年，同中书门下三品，代宋璟为吏部尚书。
wú jǐ zhuǎn bīng bù shàng shū fēng guǎn táo xiàn nán
无几，转兵部尚书，封馆陶县男。
shí yuán zhèn fù ài nián lǎo zài xiāng jiù bài jì zhōu cì shǐ réng tīng zhì shì
时元振父爱年老在乡，就拜济州刺史，仍听致仕。
qí dōng yǔ wéi ān shí zhāng shuō děng jù ba zhī zhèng shì
其冬，与韦安石、张说等俱罢知政事。
xiān tiān yuán nián wèi shuò fāng jūn dà zǒng guǎn shǐ zhù dìng yuǎn chéng yǐ wéi xíng jūn jì jí zhī suǒ zhì jīn lài zhī
先天元年， 为朔方军大总管，始筑定远城，以为行军计集之所，至今赖之。
míng nián fù tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
明年，复同中书门下三品。
jí xiāo zhì zhōng dòu huái zhēn děng fù tài píng gōng zhǔ qián móu bù shùn xuán zōng fā yǔ lín bīng zhū zhī ruì zōng dēng chéng tiān mén yuán zhèn gōng lǜ bīng shì wèi zhī
及萧至忠、窦怀贞等附太平公主潜谋不顺，玄宗发羽林兵诛之，睿宗登承天门，元振躬率兵侍卫之。
shì dìng lùn gōng jìn fēng dài guó gōng shí shí fēng sì bǎi hù cì wù yī qiān duàn
事定论功，进封代国公，食实封四百户，赐物一千段。
yòu lìng jiān yù shǐ dài fū chí jié wèi shuò fāng dào dà zǒng guǎn yǐ bèi tū jué wèi xíng
又令兼御史大夫，持节为朔方道大总管，以备突厥，未行。
xuán zōng yú lí shān jiǎng wǔ zuò jūn róng bù zhěng zuò yú dào xià jiāng zhǎn yǐ xùn liú yōu qiú zhāng shuō yú mǎ qián jiàn yuē yuán zhèn yǒu yì zàn dà gōng suī yǒu zuì dāng cóng yuán yòu
玄宗于骊山讲武，坐军容不整，坐于纛下，将斩以徇，刘幽求、张说于马前谏曰：“元振有翊赞大功，虽有罪，当从原宥。
nǎi shè zhī liú yú xīn zhōu
”乃赦之，流于新州。
xún yòu sī qí jiù gōng qǐ wèi ráo zhōu sī mǎ
寻又思其旧功， 起为饶州司马。
yuán zhèn zì shì gōng xūn yàng yàng bù dé zhì dào bìng zú
元振自恃功勋，怏怏不得志，道病卒。
kāi yuán shí nián zhuī zèng tài zǐ shǎo bǎo
开元十年，追赠太子少保。
yǒu wén jí èr shí juǎn
有文集二十卷。
zhāng shuō zì dào jì qí xiān fàn yáng rén dài jū hé dōng jìn yòu xǐ jiā hé nán zhī luò yáng
张说，字道济，其先范阳人，代居河东，近又徙家河南之洛阳。
ruò guàn yìng zhào jǔ duì cè yǐ dì shòu tài zǐ jiào shū lèi zhuǎn yòu bǔ quē yù xiū sān jiào zhū yīng
弱冠应诏举， 对策乙第，授太子校书，累转右补阙，预修《三教珠英》。
jiǔ shì nián zé tiān xìng sān yáng gōng zì xià shè qiū bù shí hái dōu shuō shàng shū jiàn yuē
久视年，则天幸三阳宫， 自夏涉秋，不时还都，说上疏谏曰：
bì xià zhūn wàn shèng xìng lí gōng shǔ tuì liáng guī wèi jiàng hái zhǐ
陛下屯万乘，幸离宫，暑退凉归，未降还旨。
yú chén gù lòu kǒng fēi liáng cè qǐng wèi bì xià chén qí bù kě
愚臣固陋，恐非良策，请为陛下陈其不可。
sān yáng gōng qù luò chéng yī bǎi liù shí lǐ yǒu yī shuǐ zhī gé è bǎn zhī jùn guò xià shè qiū shuǐ lǎo fāng jī dào huài shān xiǎn bù tōng zhuǎn yùn hé guǎng wú liáng zhǐ chǐ qiān lǐ
三阳宫去洛城一百六十里，有伊水之隔，崿坂之峻，过夏涉秋，水潦方积，道坏山险，不通转运，河广无梁，咫尺千里。
hù cóng bīng mǎ rì fèi zī gěi lián yǔ mí xún jí nán zhōu jì
扈从兵马，日费资给，连雨弥旬，即难周济。
bì xià tài cāng wǔ kù bìng zài dū yì hóng sù lì qì yùn ruò shān qiū
陛下太仓、武库，并在都邑，红粟利器，蕴若山丘。
nài hé qù zōng miào zhī shàng dōu ān shān gǔ zhī pì chǔ
奈何去宗庙之上都，安山谷之僻处？
shì yóu dào chí jiàn jǐ shì rén jīn zūn bǐng chén qiè wèi bì xià bù qǔ
是犹倒持剑戟，示人钅尊柄，臣窃为陛下不取。
fu huò biàn zhī shēng zài rén suǒ hū gù yuē ān lè bì jiè wú xíng suǒ huǐ
夫祸变之生，在人所忽，故曰：“安乐必诫，无行所悔。
cǐ bù kě zhǐ zhī lǐ yī yě
”此不可止之理一也。
gōng chéng biǎn xiǎo wàn fāng fú còu tián chéng yì guō bìng chā wú suǒ
宫成褊小，万方辐凑，填城溢郭，并锸无所。
pái chì jū rén péng sù cǎo cì fēng yǔ bào zhì bù zhī bì tuō gū qióng lǎo bìng liú zhuǎn qú xiàng
排斥居人，蓬宿草次，风雨暴至， 不知庇托，孤茕老病，流转衢巷。
bì xià zuò rén fù mǔ jiāng ruò zhī hé
陛下作人父母，将若之何？
cǐ bù kě zhǐ zhī lǐ èr yě
此不可止之理二也。
chí tíng qí qiǎo yòu yè shàng xīn xuē luán qǐ guān jié liú zhǎng hǎi fǔ guàn dì mài yǎng chū yún lù yì shān chuān zhī qì duó nóng sāng zhī tǔ yán mù shí yùn fǔ jīn shān gǔ lián shēng chūn xià bù chuò
池亭奇巧，诱掖上心，削峦起观，竭流涨海，俯贯地脉，仰出云路，易山川之气，夺农桑之土，延木石，运斧斤，山谷连声，春夏不辍。
quàn bì xià zuò cǐ zhě qǐ zhèng rén yé
劝陛下作此者，岂正人耶？
shī yún rén yì láo zhǐ qì kě xiǎo kāng
《诗》云：“人亦劳止，汔可小康。
cǐ bù kě zhǐ zhī lǐ sān yě
”此不可止之理三也。
yù yuàn dōng xī èr shí lǐ suǒ chū rù lái wǎng zá rén shén duō wài wú qiáng yuán jú jìn nèi yǒu zhēn xī gǔ měng shòu suǒ fú bào tè shì píng
御苑东西二十里，所出入来往，杂人甚多，外无墙垣局禁，内有榛溪谷，猛兽所伏，暴慝是凭。
bì xià wǎng wǎng qīng xíng jǐng bì bù sù lì méng mì chéng yǎn xì cu ran yǒu yì shòu kuáng fu jīng fàn zuǒ yòu qǐ bù dài zāi
陛下往往轻行，警跸不肃，历蒙密，乘崄戏，卒然有逸兽狂夫，惊犯左右，岂不殆哉！
suī wàn quán wú yí rán rén zhǔ zhī dòng bù yí yì yě
虽万全无疑，然人主之动，不宜易也。
yì yuē sī huàn yù fáng
《易》曰：“思患预防。
yuàn bì xià wèi wàn xìng chí zhòng
”愿陛下为万姓持重。
cǐ bù kě zhǐ zhī lǐ sì yě
此不可止之理四也。
jīn guó jiā běi yǒu hú kòu qù biān nán yǒu yí liáo sāo jiǎo
今国家北有胡寇觑边，南有夷獠骚徼。
guān xī xiǎo hàn gēng jià shì yōu
关西小旱，耕稼是忧；
ān dōng jìn píng shū cáo fāng shǐ
安东近平，输漕方始。
chén yuàn bì xià jí shí xuán zhěn shēn jū shàng jīng xī rén yǐ zhǎn nóng xiū dé yǐ lái yuǎn ba bù jí zhī yì shěng wú yòng zhī fèi
臣愿陛下及时旋轸，深居上京，息人以展农，修德以来远，罢不急之役，省无用之费。
chéng xīn dàn huái wéi yì wàn nián cāng cāng qún shēng mò bù xìng shèn
澄心澹怀，惟亿万年，苍苍群生，莫不幸甚。
chén zì dù chú yì shí bù yī cóng
臣自度刍议，十不一从。
hé zhě
为什么呢？
jū pán yóu zhī yú jiān lín zhǐ zhī wán guī yuǎn tú ér tì jìn shì yào hòu lì ér qì qián huan wèi wò míng zhǔ zhī xīn yǐ lì guì chén zhī yì
沮盘游之娱，间林沚之玩，规远图而替近适，要后利而弃前欢，未沃明主之心，已戾贵臣之意。
rán chén xuè chéng mì zòu ér bù ài sǐ zhě bù yuàn fù bì xià yán zé zhī zhí ěr
然臣血诚密奏而不爱死者，不愿负陛下言责之职耳。
qīng chù tiān wēi fú dì dài zuì
轻触天威， 伏地待罪。
shū zòu bù xǐng
疏奏不省。
cháng ān chū xiū sān jiào zhū yīng bì qiān yòu shǐ nèi gòng fèng jiān zhī kǎo gōng gòng jǔ shì zhuó bài fèng gé shě rén
长安初，修《三教珠英》毕，迁右史、内供奉，兼知考功贡举事，擢拜凤阁舍人。
shí lín tái jiān zhāng yì zhī yǔ qí dì chāng zōng gòu xiàn yù shǐ dài fū wèi yuán zhōng chēng qí móu fǎn yǐn shuō lìng zhèng qí shì
时临台监张易之与其弟昌宗构陷御史大夫魏元忠，称其谋反，引说令证其事。
shuō zhì yù qián yáng yán yuán zhōng shí bù fǎn cǐ shì yì zhī wū gòu ěr
说至御前，扬言元忠实不反，此是易之诬构耳。
yuán zhōng yóu shì miǎn zhū shuō zuò wǔ zhǐ pèi liú qīn zhōu
元忠由是免诛，说坐忤旨配流钦州。
zài lǐng wài suì yú
在岭外岁余。
zhōng zōng jí wèi zhào bài bīng bù yuán wài láng lèi zhuǎn gōng bù shì láng
中宗即位，召拜兵部员外郎，累转工部侍郎。
jǐng lóng zhōng dīng mǔ yōu qù zhí qǐ fù shòu huáng mén shì láng lèi biǎo gù cí yán shén qiē zhì yōu zhào fāng xǔ zhī
景龙中，丁母忧去职， 起复授黄门侍郎，累表固辞，言甚切至，优诏方许之。
shì shí fēng jiào wěn lèi duō yǐ qǐ fù wèi róng ér shuō gù jié kěn cí jìng zhōng qí sàng zhì dà wéi shí zhě suǒ chēng
是时风教紊类，多以起复为荣，而说固节恳辞，竟终其丧制，大为识者所称。
fú zhōng fù wèi gōng bù shì láng é bài bīng bù shì láng jiā hóng wén guǎn xué shì
服终，复为工部侍郎，俄拜兵部侍郎，加弘文馆学士。
ruì zōng jí wèi qiān zhōng shū shì láng jiān yōng zhōu zhǎng shǐ
睿宗即位，迁中书侍郎，兼雍州长史。
jǐng yún yuán nián qiū qiáo wáng zhòng fú yú dōng dōu gòu nì ér sǐ liú shǒu bǔ xì zhī dǎng shù bǎi rén kǎo xùn jié gòu zhī zhuàng jīng shí bù jué
景云元年秋，谯王重福于东都构逆而死， 留守捕系枝党数百人，考讯结构之状，经时不决。
ruì zōng lìng shuō wǎng àn qí yù yī xiǔ bǔ huò zhòng fú móu zhǔ zhāng líng jūn zhèng yīn děng jǐn de qí qíng zhuàng zì yú wang bèi xì jìn zhě yī qiè shì fàng
睿宗令说往按其狱，一宿捕获重福谋主张灵均、郑愔等，尽得其情状，自余枉被系禁者，一切释放。
ruì zōng láo zhī yuē zhī qīng àn cǐ yù bù wǎng liáng shàn yòu bù lòu zuì rén
睿宗劳之曰： “知卿按此狱，不枉良善，又不漏罪人。
fēi qīng zhōng zhèng qǐ néng rú cǐ
非卿忠正，岂能如此？
xuán zōng zài dōng gōng shuō yǔ guó zǐ sī yè zhě wú liàng jù wèi shì dú shēn jiàn qīn jìng
玄宗在东宫，说与国子司业褚无量俱为侍读，深见亲敬。
míng nián tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì jiān xiū guó shǐ
明年，同中书门下平章事，监修国史。
shì suì èr yuè ruì zōng wèi shì chén yuē yǒu shù zhě shàng yán wǔ rì nèi yǒu jí bīng rù gōng qīng děng wéi zhèn bèi zhī
是岁二月，睿宗谓侍臣曰：“有术者上言，五日内有急兵入宫， 卿等为朕备之。
zuǒ yòu xiāng gù mò néng duì shuō jìn yuē cǐ shì chán rén shè jì nǐ yáo dòng dōng gōng ěr
”左右相顾莫能对，说进曰：“此是谗人设计，拟摇动东宫耳。
bì xià ruò shǐ tài zǐ jiān guó zé jūn chén fēn dìng zì rán kuī yú lù jué zāi nàn bù shēng
陛下若使太子监国，则君臣分定，自然窥觎路绝，灾难不生。
ruì zōng dà yuè jí rì xià zhì huáng tài zǐ jiān guó
”睿宗大悦，即日下制皇太子监国。
míng nián yòu zhì huáng tài zǐ jí dì wèi
明年，又制皇太子即帝位。
é ér tài píng gōng zhǔ yǐn xiāo zhì zhōng cuī shí děng wéi zǎi xiàng yǐ shuō wèi bù fù jǐ zhuǎn wéi shàng shū zuǒ chéng ba zhī zhèng shì réng lìng wǎng dōng dōu liú sī
俄而太平公主引萧至忠、崔湜等为宰相， 以说为不附己，转为尚书左丞，罢知政事，仍令往东都留司。
shuō jì zhī tài píng děng yīn huái yì jì nǎi yīn shǐ xiàn pèi dāo yú xuán zōng qǐng xiān shì tǎo zhī xuán zōng shēn jiā nà yān
说既知太平等阴怀异计，乃因使献佩刀于玄宗，请先事讨之，玄宗深嘉纳焉。
jí zhì zhōng děng fú zhū zhēng bài zhōng shū lìng fēng yān guó gōng cì shí fēng èr bǎi hù
及至忠等伏诛，征拜中书令，封燕国公，赐实封二百户。
qí dōng gǎi yì guān míng bài zǐ wēi lìng
其冬，改易官名，拜紫微令。
zì zé tiān mò nián jì dōng wèi pō hán hú xì zhōng zōng cháng yù lóu yǐ guān zhī
自则天末年，季冬为泼寒胡戏，中宗尝御楼以观之。
zhì shì yīn fán yí rù cháo yòu zuò cǐ xì
至是，因蕃夷入朝，又作此戏。
shuō shàng shū jiàn yuē chén wén hán xuān shì lǔ jiàn zhōu lǐ ér tàn
说上疏谏曰：“臣闻韩宣适鲁，见周礼而叹；
kǒng zǐ huì qí shù chàng yōu zhī zuì
孔子会齐，数倡优之罪。
liè guó rú cǐ kuàng tiān cháo hu
列国如此，况天朝乎。
jīn wài fān qǐng hé xuǎn shǐ cháo yè suǒ wàng jiē yǐ lǐ yuè shì yǐ bīng wēi
今外蕃请和，选使朝谒，所望接以礼乐，示以兵威。
suī yuē róng yí bù kě qīng yì yān zhī wú jū zhī zhī biàn yóu yú zhī xián zāi
虽曰戎夷， 不可轻易，焉知无驹支之辩，由余之贤哉？
qiě pō hán hú wèi wén diǎn gù luǒ tǐ tiào zú shèng dé hé guān
且泼寒胡未闻典故，裸体跳足，盛德何观；
huī shuǐ tóu ní shī róng sī shén
挥水投泥，失容斯甚。
fǎ shū lǔ lǐ xiè bǐ qí yōu kǒng fēi gàn yǔ róu yuǎn zhī yì zūn zǔ zhé chōng zhī lǐ
法殊鲁礼，亵比齐优，恐非干羽柔远之义，樽俎折冲之礼。
zì shì cǐ xì nǎi jué
”自是此戏乃绝。
é ér wèi yáo chóng suǒ gòu chū wèi xiāng zhōu cì shǐ réng chōng hé běi dào àn chá shǐ
俄而为姚崇所构，出为相州刺史，仍充河北道按察使。
é yòu zuò shì zuǒ zhuǎn yuè zhōu cì shǐ réng tíng suǒ shí shí fēng sān bǎi hù qiān yòu yǔ lín jiāng jūn jiān jiǎn jiào yōu zhōu dū du
俄又坐事左转岳州刺史， 仍停所食实封三百户，迁右羽林将军，兼检校幽州都督。
kāi yuán qī nián jiǎn jiào bīng zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ jiān tiān bīng jūn dà shǐ shè yù shǐ dài fū jiān xiū guó shǐ réng jī shǐ běn suí jūn xiū zhuàn
开元七年，检校并州大都督府长史，兼天兵军大使，摄御史大夫，兼修国史，仍赍史本随军修撰。
bā nián qiū shuò fāng dà shǐ wáng jùn zhū hé qū jiàng lǔ ā bù sī děng qiān yú rén
八年秋， 朔方大使王晙诛河曲降虏阿布思等千余人。
shí bīng zhōu dà tóng héng yě děng jūn yǒu jiǔ xìng tóng luó bá yè gù děng bù luò jiē huái zhèn jù
时并州大同、横野等军有九姓同罗、拔曳固等部落，皆怀震惧。
shuō lǜ qīng jì èr shí rén chí jīng jié zhí yì qí bù luò sù yú zhàng xià zhào qiú shuài yǐ wèi fǔ zhī
说率轻骑二十人，持旌节直诣其部落，宿于帐下，召酋帅以慰抚之。
fù shǐ li xiàn yǐ wéi yí lǔ nán xìn bù yí qīng shè bù cè chí zhuàng yǐ jiàn shuō bào shū yuē wú ròu fēi huáng yáng bì bù wèi chī
副使李宪以为夷虏难信，不宜轻涉不测，驰状以谏，说报书曰：“吾肉非黄羊，必不畏吃；
xuè fēi yě mǎ bì bù wèi cì
血非野马，必不畏刺。
shì jiàn wēi zhì mìng shì wú xiào sǐ zhī qiū yě
士见危致命，是吾效死之秋也。
yú shì jiǔ xìng gǎn yì qí xīn nǎi ān
”于是九姓感义，其心乃安。
jiǔ nián sì yuè hú zéi kāng dài bīn lǜ zhòng fǎn jù zhǎng quán xiàn zì chēng yè hù gōng xiàn lán chí děng liù zhōu
九年四月，胡贼康待宾率众反，据长泉县，自称叶护，攻陷兰池等六州。
zhào wáng jùn lǜ bīng tǎo zhī réng lìng shuō xiāng zhī jīng lüè
诏王晙率兵讨之，仍令说相知经略。
shí pàn hú yǔ dǎng xiàng lián jié gōng yín chéng lián gǔ yǐ jù cāng liáng shuō tǒng mǎ bù wàn rén chū hé hé guān yǎn jī dà pò zhī
时叛胡与党项连结，攻银城、连谷，以据仓粮，说统马步万人出合河关掩击，大破之。
zhuī zhì luò tuó yàn hú jí dǎng xiàng zì xiāng shā
追至骆驼堰，胡及党项自相杀。
zǔ yè hú nǎi xi dùn rù tiě jiàn shān yú dǎng kuì sàn
阻夜，胡乃西遁入铁建山，余党溃散。
shuō zhāo jí dǎng xiàng fù qí jū yè
说招集党项，复其居业。
fù shǐ shǐ xiàn qǐng yīn cǐ zhū dǎng xiàng jué qí fān dòng zhī jì shuō yuē xiān wáng zhī dào tuī wáng gù cún rú jǐn zhū zhī shì nì tiān dào yě
副使史献请因此诛党项，绝其翻动之计，说曰：“先王之道，推亡固存，如尽诛之，是逆天道也。
yīn zòu zhì lín zhōu yǐ ān zhì dǎng xiàng yú jìn
”因奏置麟州， 以安置党项余烬。
qí nián bài bīng bù shàng shū tóng zhōng shū mén xià sān pǐn réng yī jiù xiū guó shǐ
其年，拜兵部尚书、同中书门下三品，仍依旧修国史。
míng nián yòu chì shuō wèi shuò fāng jūn jié dù dà shǐ wǎng xún wǔ chéng chǔ zhì bīng mǎ
明年，又敕说为朔方军节度大使，往巡五城，处置兵马。
shí yǒu kāng dài bīn yú dǎng qìng zhōu fāng qú jiàng hú kāng yuàn zi zì lì wèi kè hán jǔ bīng fǎn móu lüè jiān mù mǎ xi shè hé chū sài
时有康待宾余党庆州方渠降胡康愿子自立为可汗，举兵反，谋掠监牧马，西涉河出塞。
shuō jìn bīng tǎo qín zhī bìng huò qí jiā shǔ yú mù pán shān sòng dōu zhǎn zhī qí dǎng xī píng huò nán nǚ sān qiān yú rén
说进兵讨擒之， 并获其家属于木盘山，送都斩之，其党悉平，获男女三千余人。
yú shì yí hé qū liù zhōu cán hú wǔ wàn yú kǒu pèi xǔ rǔ táng shān xian yù děng zhōu shǐ kōng hé nán nì fāng qiān lǐ zhī de
于是移河曲六州残胡五万余口配许、汝、唐、邓、仙、豫等州，始空河南逆方千里之地。
shuō yǐ tǎo zéi gōng fù cì shí fēng èr bǎi hù
说以讨贼功， 复赐实封二百户。
xiān shì yuán biān zhèn bīng cháng liù shí yú wàn shuō yǐ shí wú qiáng kòu bù jiǎ shī zhòng zòu ba èr shí yú wàn lēi hái yíng nóng
先是，缘边镇兵常六十余万，说以时无强寇，不假师众，奏罢二十余万，勒还营农。
xuán zōng pō yǐ wéi yí shuō zòu yuē chén jiǔ zài jiāng chǎng jù xī biān shì jūn jiāng dàn yù zì wèi jí zá shǐ yíng sī
玄宗颇以为疑，说奏曰：“臣久在疆场，具悉边事，军将但欲自卫及杂使营私。
ruò yù dí zhì shèng bù zài duō yōng xián rǒng yǐ fáng nóng wù
若御敌制胜，不在多拥闲冗，以妨农务。
bì xià ruò yǐ wéi yí chén qǐng yǐ hé mén bǎi kǒu wèi bǎo
陛下若以为疑，臣请以阖门百口为保。
yǐ bì xià zhī míng sì yí wèi fú bì bù lǜ jiǎn bīng ér zhāo kòu yě
以陛下之明，四夷畏伏，必不虑减兵而招寇也。
shàng nǎi cóng zhī
”上乃从之。
shí dāng fān wèi shì jìn yǐ pín ruò táo wáng lüè jìn
时当番卫士，浸以贫弱，逃亡略尽。
shuō yòu jiàn cè qǐng yī qiè ba zhī bié zhào mù qiáng zhuàng lìng qí sù wèi bù jiǎn sè yì yōu wéi tiáo lì bū táo zhě bì zhēng lái yìng mù
说又建策，请一切罢之，别召募强壮，令其宿卫，不简色役，优为条例，逋逃者必争来应募。
shàng cóng zhī
上从之。
xún rì de jīng bīng yī shí sān wàn rén fēn xì zhū wèi gēng fān shàng xià yǐ shí jīng shī qí hòu kuò qí shì yě
旬日，得精兵一十三万人，分系诸卫，更番上下，以实京师，其后彍骑是也。
shì suì xuán zōng jiāng hái jīng ér biàn xìng bīng zhōu shuō jìn yán yuē tài yuán shì guó jiā wáng yè suǒ qǐ bì xià xíng xìng zhèn wēi yào wǔ bìng jiàn bēi jì dé yǐ shēn yǒng sī zhī yì
是岁，玄宗将还京，而便幸并州，说进言曰：“太原是国家王业所起，陛下行幸，振威耀武，并建碑纪德，以申永思之意。
ruò biàn rù jīng lù yóu hé dōng yǒu hàn wǔ zhuī shàng hòu tǔ zhī sì cǐ lǐ jiǔ quē lì dài mò néng xíng zhī
若便入京，路由河东，有汉武隹上后土之祀，此礼久阙，历代莫能行之。
yuàn bì xià shào sī zhuì diǎn yǐ wéi sān nóng qí gǔ cǐ chéng wàn xìng zhī fú yě
愿陛下绍斯坠典，以为三农祈谷，此诚万姓之福也。
shàng cóng qí yán
”上从其言。
jí sì hòu tǔ lǐ bì shuō dài zhāng jiā zhēn wèi zhōng shū lìng
及祀后土礼毕，说代张嘉贞为中书令。
xià sì yuè xuán zōng qīn wéi zhào yuē dòng wéi zhí dào lèi wén xiàn tì zhī chéng
夏四月，玄宗亲为诏曰：“动惟直道，累闻献替之诚；
yán zé bù yú zì dé móu yóu zhī tǐ
言则不谀，自得谋猷之体。
zhèng lìng bì sì qí zēng sǔn tú shū yòu jiè qí kān xuē cái wàng jiān zhe lǐ hé bāo shēng
政令必俟其增损，图书又藉其刊削，才望兼著，理合褒升。
kǎo zhōng shàng
考中上。
shuō yòu shǒu jiàn fēng shàn zhī yì
说又首建封禅之议。
shí sān nián shòu zhào yǔ yòu sàn qí cháng shì xú jiān tài cháng shǎo qīng wéi tāo děng zhuàn dōng fēng yí zhù
十三年，受诏与右散骑常侍徐坚、太常少卿韦縚等撰东封仪注。
jiù yí bù biàn zhě shuō duō suǒ cái zhèng yǔ zài lǐ zhì
旧仪不便者，说多所裁正，语在《礼志》。
xuán zōng xún zhào shuō jí lǐ guān xué shì děng cì yàn yú jí xiān diàn wèi shuō yuē jīn yǔ qīng děng xián cái tóng yàn yú cǐ yi gǎi míng wèi jí xián diàn
玄宗寻召说及礼官学士等赐宴于集仙殿，谓说曰：“今与卿等贤才同宴于此，宜改名为集贤殿。
yīn xià zhì gǎi lì zhèng shū yuàn wèi jí xián diàn shū yuàn shòu shuō jí xián yuàn xué shì zhī yuàn shì
”因下制改丽正书院为集贤殿书院，授说集贤院学士，知院事。
jí jiāng dōng fēng shòu shuō wèi yòu chéng xiàng jiān zhōng shū lìng yuán qián yào wèi zuǒ chéng xiàng jiān shì zhōng gài lēi chéng dài zōng yǐ míng zǎi xiàng zuǒ chéng wáng huà yě
及将东封，授说为右丞相兼中书令，源乾曜为左丞相兼侍中，盖勒成岱宗，以明宰相佐成王化也。
shuō yòu zhuàn fēng shàn tán sòng yǐ jì shèng dé
说又撰《封禅坛颂》以纪圣德。
chū yuán qián yào běn yì bù yù fēng shàn ér shuō yīn zàn qí shì yóu shì pō bù xiāng píng
初，源乾曜本意不欲封禅，而说因赞其事，由是颇不相平。
jí dēng shān shuō yǐn suǒ qīn shè gòng fèng guān jí zhǔ shì děng cóng shēng jiā jiē chāo rù wǔ pǐn qí yú guān duō bù dé shàng
及登山，说引所亲摄供奉官及主事等从升，加阶超入五品，其余官多不得上。
yòu xíng cóng bīng shì wéi jiā xūn bù dé cì wù yóu shì pō wéi nèi wài suǒ yuàn
又行从兵士，惟加勋，不得赐物，由是颇为内外所怨。
xiān shì yù shǐ zhōng chéng yǔ wén róng xiàn cè qǐng kuò tiān xià táo hù jí jí wài shèng tián zhì shí dào quàn nóng shǐ fēn wǎng jiǎn chá
先是，御史中丞宇文融献策，请括天下逃户及籍外剩田，置十道劝农使，分往检察。
shuō xián qí rǎo rén bù biàn shù jiàn yì wéi zhī
说嫌其扰人不便，数建议违之。
jí dōng fēng hái róng yòu mì zòu fēn lì bù zhì shí quán róng yǔ lǐ bù shàng shū sū tǐng děng fēn zhǎng xuǎn shì
及东封还，融又密奏分吏部置十铨，融与礼部尚书苏颋等分掌选事。
róng děng měi yǒu zòu qǐng jiē wèi shuō suǒ yì yóu shì quán zōng shī xù
融等每有奏请，皆为说所抑，由是铨综失叙。
róng nǎi yǔ yù shǐ dài fū cuī yǐn fu zhōng chéng lǐ lín fǔ zòu dàn shuō yǐn shù shì yè jiě jí shòu zāng děng zhuàng chì zǎi chén yuán qián yào xíng bù shàng shū wéi kàng dà lǐ shǎo qīng hú guī yù shǐ dài fū cuī yǐn fu jiù shàng shū shěng jū wèn
融乃与御史大夫崔隐甫、中丞李林甫奏弹说引术士夜解及受赃等状，敕宰臣源乾曜、刑部尚书韦抗、 大理少卿胡珪、御史大夫崔隐甫就尚书省鞫问。
shuō xiōng zuǒ shù zǐ guāng yì cháo táng gē ěr chēng yuān
说兄左庶子光诣朝堂割耳称冤。
shí zhōng shū zhǔ shì zhāng guān zuǒ wèi zhǎng shǐ fàn yáo chén bìng yī yǐ shuō shì zhà jiǎ nà lù yòu sī dù sēng wáng qìng zé wǎng lái yǔ shuō zhān bǔ jí xiōng wèi yǐn fu děng suǒ jū fú zuì
时中书主事张观、左卫长史范尧臣并依倚说势，诈假纳赂，又私度僧王庆则往来与说占卜吉凶，为隐甫等所鞫伏罪。
shuō jīng liǎng sù xuán zōng shǐ zhōng guān gāo lì shì shì zhī huí zòu shuō zuò yú cǎo shàng yú wǎ qì zhōng shí péng shǒu gòu miàn zì fá yōu jù zhī shén
说经两宿，玄宗使中官高力士视之，回奏：“说坐于草上，于瓦器中食，蓬首垢面，自罚忧惧之甚。
xuán zōng mǐn zhī
”玄宗悯之。
lì shì zòu yuē shuō céng wèi shì dú yòu yú guó yǒu gōng
力士奏曰：“说曾为侍读，又于国有功。
xuán zōng rán qí zòu yóu shì tíng jiān zhōng shū lìng guān jí qìng zé jué zhàng ér sǐ lián zuò qiān biǎn zhě shí yú rén
”玄宗然其奏，由是停兼中书令，观及庆则决杖而死，连坐迁贬者十余人。
yǐn fu jí róng děng kǒng shuō fù yòng wèi jǐ huàn yòu mì zòu huǐ zhī
隐甫及融等恐说复用为己患，又密奏毁之。
míng nián zhào shuō zhì shì réng lìng zài jiā xiū shǐ
明年，诏说致仕，仍令在家修史。
chū shuō wèi xiāng shí xuán zōng yì yù tǎo tǔ bō shuō mì zòu xǔ qí tōng hé yǐ xi biān jìng xuán zōng bù cóng
初，说为相时，玄宗意欲讨吐蕃，说密奏许其通和，以息边境，玄宗不从。
jí guā zhōu shī shǒu wáng shàn sǐ shuō yīn huò guī zhōu dòu yáng shàng biǎo xiàn zhī yǐ shēn fěng yù
及瓜州失守，王掞死，说因获巂州斗羊，上表献之，以申讽谕。
qí biǎo chén wén yǒng shì guān jī wǔ fū dài hé tuī qíng jǔ lèi huò cǐ dòu yáng
其表：“臣闻勇士冠鸡，武夫戴鹖，推情举类，获此斗羊。
yuǎn shēng yuè guī xù xìng gāng jué dí bù bì qiáng zhàn bù gù sǐ suī wèi wēi wù zhì bù kě cuò
远生越巂，蓄性刚决，敌不避强，战不顾死， 虽为微物，志不可挫。
fú wéi bì xià xuǎn liáng jiā yú liù jùn qiú měng shì yú sì fāng niǎo bù dùn cái shòu bù cáng jì
伏惟陛下选良家于六郡，求猛士于四方，鸟不遁才，兽不藏伎。
rú méng xiào qí líng pǔ jué lì tiān chǎng què gǔ nù yǐ zuò qì qián zhí zhú yǐ fèn jī
如蒙效奇灵圃，角力天场，却鼓怒以作气，前踯躅以奋击。
jué ruò bēn yún zhī jiāo chù suì rú zhuǎn shí zhī xiāng kòu liè gǔ dǔ shèng jiàn xuè zhēng xióng gǎn yì jiàn ér chōng guān zhì hěn wén ér jī jié
趹若奔云之交触， 碎如转石之相叩，裂骨赌胜，溅血争雄，敢毅见而冲冠，鸷狠闻而击节。
jì jiāng shǎo zhù míng zhǔ shì jùn gǔ yī nù wā zhī yì yě
冀将少助明主市骏骨、揖怒蛙之意也。
ruò shǐ yáng néng yán bì jiāng yuē ruò dòu bù jiě lì yǒu sǐ zhě
若使羊能言，必将曰‘若斗不解，立有死者’。
suǒ lài zhì rén wú cán liàng lì qǔ quàn yān
所赖至仁无残，量力取劝焉。
chén yuán sǔn zú wèi kān lǚ de jǐn qiǎn nán yì jīn míng mén fèng jìn
臣缘损足，未堪履地，谨遣男诣金明门奉进。
xuán zōng shēn wù qí yì cì juàn jí zá cǎi yī qiān pǐ
”玄宗深悟其意，赐绢及杂彩一千匹。
shí qī nián fù bài shàng shū zuǒ chéng xiàng jí xián yuàn xué shì xún dài yuán qián yào wèi shàng shū zuǒ chéng xiàng
十七年，复拜尚书左丞相、集贤院学士，寻代源乾曜为尚书左丞相。
shì shì zhī rì shàng chì suǒ sī gòng zhàng shè yīn yuè nèi chū jiǔ shí yù zhì shī yī piān yǐ xù qí shì
视事之日， 上敕所司供帐，设音乐，内出酒食，御制诗一篇以叙其事。
xún yǐ xiū yè líng yí zhù gōng jiā kāi fǔ yí tóng sān sī
寻以修谒陵仪注功，加开府仪同三司。
shí cháng zi jūn wèi zhōng shū shè rén cì zǐ jì shàng níng qīn gōng zhǔ bài fù mǎ dū wèi yòu tè shòu shuō xiōng qìng wáng fù guāng wèi yín qīng guāng lù dài fu
时长子均为中书舍人，次子垍尚宁亲公主，拜驸马都尉，又特授说兄庆王傅光为银青光禄大夫。
dāng shí róng chǒng mò yǔ wéi bǐ
当时荣宠，莫与为比。
shí bā nián yù jí xuán zōng měi rì lìng zhōng shǐ wèn jí bìng shǒu xiě yào fāng cì zhī
十八年，遇疾，玄宗每日令中使问疾，并手写药方赐之。
shí èr yuè hōng shí nián liù shí sì
十二月薨，时年六十四。
shàng cǎn cè jiǔ zhī jù yú guāng shùn mén jǔ āi yīn ba shí jiǔ nián yuán zhèng cháo huì zhào yuē
上惨恻久之，遽于光顺门举哀，因罢十九年元正朝会，诏曰：
hóng jì jiān nán cān qí gōng zhě shí jié
弘济艰难，参其功者时杰；
jīng wěi lǐ yuè zàn qí dào zhě rén shī
经纬礼乐，赞其道者人师。
shì zhān ér bǎi dù yǔn lí jì wǎng ér qiān zǎi yí fàn
式瞻而百度允厘，既往而千载贻范。
tái héng xuān dǐng chuí fǔ zǎo yú dāng jīn
台衡轩鼎，垂黼藻于当今；
huī cè chǒng zhāng bō fāng ruí yú hòu yè
徽策宠章，播芳蕤于后叶。
gù kāi fǔ yí tóng sān sī shàng shū zuǒ chéng xiàng jí xián yuàn xué shì zhī yuàn shì shàng zhù guó yān guó gōng zhāng shuō chén xiàng jiàng líng yún lóng hé qì
故开府仪同三司、尚书左丞相、集贤院学士知院事、上柱国、燕国公张说，辰象降灵，云龙合契。
yuán hé tǐ qí chōng cuì miào yǒu shì qí zhì zé
元和体其冲粹，妙有释其至赜。
yì ér mò cè yǎng zhī mí gāo
挹而莫测，仰之弥高。
jīng yì tàn xì biǎo zhī wēi yīng cí gǔ tiān xià zhī dòng
精义探系表之微，英辞鼓天下之动。
xī shì chūn sòng chóu móu suì huá
昔侍春诵，绸缪岁华。
hán chōng róng zhī shēng kòu ér jǐn yīng
含舂容之声，叩而尽应；
yùn quán yuán zhī zhì qǐ ér sī wò
蕴泉源之智，启而斯沃。
shòu mìng xīng guó zé tiān qú yǐ tōng
授命兴国，则天衢以通；
jì yòng hé mín zé cháo zhèng wéi yǔn
济用和民，则朝政惟允。
sī jūn zǒng liù guān zhī jì duān kuí wèi wàn bāng zhī shì
司钧总六官之纪，端揆为万邦之式。
fāng hóng fēng wěi sú fǎn běn yú shàng gǔ zhī chū
方弘风纬俗，返本于上古之初；
ér mài dé zhèn rén bù zhēn yú zhōng shòu zhī fú
而迈德振仁，不臻于中寿之福。
yú jiē bù yìn jì sàng sī wén
于嗟不慭，既丧斯文。
xuān shì yú tán líng rán zài ěr
宣室余谈，泠然在耳；
wáng diàn yí cǎo wǎn liú qí jī
王殿遗草，宛留其迹。
yán niàn zhōng xián liáng shēn zhèn dào
言念忠贤，良深震悼。
shì shǐ dāng zhù fǔ jǐ lín lè chè xuán ba chēng shāng zhī yí zūn wǎng suì zhī lǐ
是使当宁抚几，临乐彻悬，罢称觞之仪，遵往襚之礼。
kě zèng tài shī cì wù wǔ bǎi duàn
可赠太师，赐物五百段。
shǐ xuán zōng zài dōng gōng shuō yǐ méng lǐ yù
始玄宗在东宫，说已蒙礼遇。
jí tài píng yòng shì chǔ wèi pō wēi shuō dú pái qí dǎng qǐng tài zǐ jiān guó shēn móu mì huà jìng qīng nèi nán suì wèi kāi yuán zōng chén
及太平用事，储位颇危，说独排其党，请太子监国，深谋密画，竟清内难，遂为开元宗臣。
qián hòu sān bǐng dà zhèng zhǎng wén xué zhī rèn fán sān shí nián
前后三秉大政，掌文学之任凡三十年。
wéi wén jùn lì yòng sī jīng mì cháo tíng dà shǒu bǐ jiē tè chéng zhōng zhǐ zhuàn shù tiān xià cí rén xián fěng sòng zhī
为文俊丽，用思精密，朝廷大手笔，皆特承中旨撰述，天下词人，咸讽诵之。
yóu zhǎng yú bēi wén mù zhì dāng dài wú néng jí zhě
尤长于碑文、墓志，当代无能及者。
xǐ yán nà hòu jìn shàn yòng jǐ zhǎng yǐn wén rú zhī shì zuǒ yòu wáng huà dāng chéng píng suì jiǔ zhì zài fěn shì shèng shí
喜延纳后进，善用己长，引文儒之士，佐佑王化， 当承平岁久，志在粉饰盛时。
qí fēng tài shān cí shuí shàng yè wǔ líng kāi jí xián xiū tài zōng zhī zhèng jiē shuō wèi chàng shǒu
其封泰山，祠脽上，谒五陵，开集贤，修太宗之政， 皆说为倡首。
ér yòu dūn qì yì zhòng rán nuò yú jūn chén péng yǒu zhī jì dà yì shén dǔ
而又敦气义，重然诺，于君臣朋友之际，大义甚笃。
shí zhōng shū shè rén xú jiān zì fù wén xué cháng yǐ jí xián yuàn xué shì duō fēi qí rén suǒ sī gòng shàn tài hòu cháng wèi cháo liè yuē cǐ bèi yú guó jiā hé yì rú cǐ xū fèi
时中书舍人徐坚自负文学，常以集贤院学士多非其人，所司供膳太厚，尝谓朝列曰：“此辈于国家何益，如此虚费。
jiāng jiàn yì ba zhī
”将建议罢之。
shuō yuē zì gǔ dì wáng gōng chéng zé yǒu shē zòng zhī shī huò xìng chí tái huò wán shēng sè
说曰：“自古帝王功成，则有奢纵之失，或兴池台，或玩声色。
jīn shèng shàng chóng rú zhòng dào qīn zì jiǎng lùn kān zhèng tú shū xiáng yán xué zhě
今圣上崇儒重道，亲自讲论，刊正图书，详延学者。
jīn lì zhèng shū yuàn tiān zǐ lǐ yuè zhī sī yǒng dài guī mó bù yì zhī dào yě
今丽正书院， 天子礼乐之司，永代规模，不易之道也。
suǒ fèi zhě xì suǒ yì zhě dà
所费者细，所益者大。
xú zi zhī yán hé qí ài zāi
徐子之言，何其隘哉！
xuán zōng zhī zhī yóu shì báo jiān
”玄宗知之，由是薄坚。
shuō jì zāo shàn shuò ba zhī zhèng shì zhuān jí xián wén shǐ zhī rèn měi jūn guó dà shì dì qiǎn zhōng shǐ xiān fǎng qí kě fǒu
说既遭讪铄，罢知政事，专集贤文史之任，每军国大事，帝遣中使先访其可否。
shuō cháng zì zhì qí fù zèng dān zhōu cì shǐ zhì bēi wén xuán zōng wén zhī ér yù shū qí bēi é cì zhī yuē wū hū jī shàn zhī mù
说尝自制其父《赠丹州刺史骘碑文》，玄宗闻之而御书其碑额赐之曰“呜呼，积善之墓”。
yǒu wén jí sān shí juǎn
有文集三十卷。
tài cháng shì yì yuē wén zhēn zuǒ sī láng zhōng yáng bó chéng bó yì yǐ wéi bù chēng gōng bù shì láng zhāng jiǔ líng lì yì qǐng yī tài cháng wèi dìng fēn lún wèi jué
太常谥议曰“文贞”，左司郎中阳伯诚驳议，以为不称，工部侍郎张九龄立议，请依太常为定，纷纶未决。
xuán zōng wèi shuō zì zhì shén dào bēi wén yù bǐ cì shì yuē wén zhēn yóu shì fāng dìng
玄宗为说自制神道碑文，御笔赐谥曰“文贞”，由是方定。
jūn jì jiē néng wén
均、垍皆能文。
shuō zài zhōng shū xiōng dì yǐ zhǎng lún hàn zhī rèn
说在中书，兄弟已掌纶翰之任。
jū fù yōu fú què jūn chú hù bù shì láng zhuǎn bīng bù
居父忧服阕，均除户部侍郎， 转兵部。
èr shí liù nián zuò lèi biǎn ráo zhōu cì shǐ yǐ tài zi zuǒ shù zǐ zhēng fù wèi hù bù shì láng
二十六年，坐累贬饶州刺史，以太子左庶子征，复为户部侍郎。
jiǔ zài qiān xíng bù shàng shū
九载，迁刑部尚书。
zì yǐ cái míng dāng wèi zǎi fǔ cháng wèi lǐ lín fǔ suǒ yì
自以才名当为宰辅，常为李林甫所抑。
jí lín fu zú yī fù quán chén chén xī liè qī yú bì qǔ
及林甫卒，依附权臣陈希烈，期于必取。
jì ér yáng guó zhōng yòng shì xīn pō è zhī ba xī liè zhī zhèng shì yǐn wén bù shì láng wéi jiàn sù dài zhī réng yǐ jūn wèi dà lǐ qīng
既而杨国忠用事，心颇恶之，罢希烈知政事，引文部侍郎韦见素代之，仍以均为大理卿。
jūn dà shī wàng yì cháng yù yù
均大失望，意常郁郁。
lù shān zhī luàn shòu wěi mìng wèi zhōng shū lìng zhǎng zéi shū héng
禄山之乱，受伪命为中书令，掌贼枢衡。
li xiàn lǚ yīn tiáo shū xiàn zéi guān jūn dāng dà bì
李岘、吕𬤇条疏陷贼官，均当大辟。
sù zōng yú shuō yǒu jiù ēn tè miǎn sǐ cháng liú hé pǔ jùn
肃宗于说有旧恩，特免死，长流合浦郡。
jì yǐ zhǔ xù xuán zōng tè shēn ēn chǒng xǔ yú jìn zhōng zhì nèi zhái shì wéi wén zhāng cháng cì zhēn wán bù kě shèng shù
垍，以主婿，玄宗特深恩宠，许于禁中置内宅，侍为文章，尝赐珍玩，不可胜数。
shí xiōng jūn yì gòng fèng hàn lín yuàn cháng yǐ suǒ cì shì jūn jūn xì wèi jì yuē cǐ fù wēng yǔ nǚ xù fēi tiān zǐ cì xué shì yě
时兄均亦供奉翰林院，常以所赐示均，均戏谓垍曰：“此妇翁与女婿，非天子赐学士也。
tiān bǎo zhōng xuán zōng cháng xìng jì nèi zhái wèi jì yuē xī liè lèi cí jī wù zhèn zé qí dài zhě shú kě
”天宝中，玄宗尝幸垍内宅，谓垍曰：“希烈累辞机务，朕择其代者， 孰可？
jì cuò è wèi duì dì jí yuē wú yú wú ài xù yǐ
”垍错愕未对，帝即曰：“无逾吾爱婿矣。
jì jiàng jiē chén xiè
”垍降阶陈谢。
yáng guó zhōng wén ér è zhī jí xī liè bà xiāng jǔ wéi jiàn sù dài jì shēn jué wàng
杨国忠闻而恶之， 及希烈罢相，举韦见素代，垍深觖望。
tiān bǎo shí sān nián zhēng yuè fàn yáng jié dù shǐ ān lù shān rù cháo
天宝十三年正月，范阳节度使安禄山入朝。
shí lù shān lì pò xī qì dān gōng yóu jiā chǒng yì
时禄山立破奚、契丹功，尤加宠异。
lù shān qiú dài píng zhāng shì xià zhōng shū nǐ yì
禄山求带平章事，下中书拟议。
guó zhōng jìn yán yuē lù shān chéng lì jūn gōng rán yǎn bù shí zì zhì mìng ruò xíng chén kǒng sì yí qīng guó
国忠进言曰： “禄山诚立军功，然眼不识字，制命若行，臣恐四夷轻国。
xuán zōng nǎi zhǐ jiā zuǒ pú yè ér yǐ
”玄宗乃止，加左仆射而已。
jí lù shān hái zhèn mìng zhòng guān gāo lì shì jiàn yú chǎn pō
及禄山还镇，命中官高力士饯于浐坡。
jì hái dì yuē lù shān wèi yì fǒu
既还，帝曰：“禄山慰意否？
lì shì yuē guān qí shēn xīn yù yù bì cì zhī zǎi xiàng zhī mìng bù xíng gù yě
”力士曰：“观其深心郁郁，必伺知宰相之命不行故也。
dì gào guó zhōng guó zhōng yuē cǐ yì tā rén bù zhī bì zhāng jì suǒ gào
”帝告国忠，国忠曰：“此议他人不知，必张垍所告。
dì nù jǐn zhú zhāng jì xiōng dì
”帝怒，尽逐张垍兄弟。
chū jūn wèi jiàn ān tài shǒu jì wèi lú xī jùn sī mǎ chù wèi yí chūn jùn sī mǎ
出均为建安太守，垍为卢溪郡司马， 埱为宜春郡司马。
suì zhōng zhào hái zài qiān wèi tài cháng qīng
岁中召还，再迁为太常卿。
lù shān zhī luàn xuán zōng xìng shǔ zǎi xiàng wéi jiàn sù yáng guó zhōng yù shǐ dài fū wèi fāng jìn děng cóng cháo chén duō bù zhì
禄山之乱，玄宗幸蜀，宰相韦见素、杨国忠、御史大夫魏方进等从，朝臣多不至。
cì xián yáng dì wèi gāo lì shì yuē zuó rì cāng huáng lí jīng cháo guān bù zhī suǒ yì jīn rì shuí dāng zhì zhě
次咸阳，帝谓高力士曰：“昨日苍黄离京，朝官不知所诣，今日谁当至者？
lì shì yuē zhāng jì xiōng dì shì shòu guó ēn yòu lián qī shǔ bì dāng xiān zhì
” 力士曰：“张垍兄弟世受国恩，又连戚属，必当先至。
fáng guǎn sù yǒu zǎi xiàng wàng shēn wéi lù shān suǒ qì bì bù cǐ lái
房琯素有宰相望，深为禄山所器，必不此来。
dì yuē shì wèi kě liào
”帝曰：“事未可料。
shì rì guǎn zhì dì dà yuè yīn wèn jūn jì guǎn yuē chén lí jīng shí yì guò qí shě bǐ yuē tóng xíng jūn bào yún yǐ yú chéng nán qǔ mǎ
”是日，琯至，帝大悦，因问均、垍，琯曰：“臣离京时，亦过其舍，比约同行，均报云‘已于城南取马’。
guān qí qù xiàng lái yì bù qiè
观其趣向，来意不切。
jì ér jūn dì xiōng guǒ shòu lù shān wěi mìng jì yǔ chén xī liè wèi zéi zǎi xiàng jì sǐ yú zéi zhōng
”既而均弟兄果受禄山伪命，垍与陈希烈为贼宰相，垍死于贼中。
chén xī liè zhě sòng zhōu rén yě
陈希烈者，宋州人也。
jīng xuán xué shū wú bù lǎn
精玄学，书无不览。
kāi yuán zhōng xuán zōng liú yì jīng yì zì zhě wú liàng yuán xíng chōng zú hòu de xī liè yǔ fèng xiáng rén féng cháo yǐn cháng yú jìn zhōng jiǎng lǎo yì
开元中，玄宗留意经义，自褚无量、 元行冲卒后，得希烈与凤翔人冯朝隐，常于禁中讲《老》、《易》。
lèi qiān zhì mì shū shǎo jiān dài zhāng jiǔ líng zhuān pàn jí xián yuàn shì
累迁至秘书少监，代张九龄专判集贤院事。
xuán zōng fán yǒu zhuàn shù bì jīng xī liè zhī shǒu
玄宗凡有撰述，必经希烈之手。
lǐ lín fǔ zhī shàng juàn dài shēn yì yòu yǐ hé yù yì zhì nǎi yǐn wèi zǎi xiàng tóng zhī zhèng shì xiāng xíng shén huan
李林甫知上睠待深异， 又以和裕易制，乃引为宰相，同知政事，相行甚欢。
ér lín fu jū wèi rì jiǔ suī yīn móu jiān huà zú yǐ zì gù yì xī liè zuǒ yòu chàng hè zhī lì yě
而林甫居位日久，虽阴谋奸画足以自固，亦希烈佐佑唱和之力也。
lèi qiān jiān bīng bù shàng shū zuǒ xiāng fēng yǐng chuān jùn kāi guó gōng chǒng yù móu yú lín fu
累迁兼兵部尚书、左相，封颍川郡开国公，宠遇侔于林甫。
jí lín fu sǐ yáng guó zhōng yòng shì sù jì jí zhī
及林甫死，杨国忠用事，素忌嫉之。
nǎi yǐn wéi jiàn sù tóng liè ba xī liè zhī zhèng shì shǒu tài zǐ tài shī
乃引韦见素同列，罢希烈知政事， 守太子太师。
xī liè shī ēn xīn pō yàng yàng
希烈失恩，心颇怏怏。
lù shān zhī luàn yǔ zhāng jì dá xī xún tóng zhǎng zéi zhī jī héng
禄山之乱，与张垍、达奚珣同掌贼之机衡。
liù děng dìng zuì xī liè dāng zhǎn sù zōng yǐ shàng huáng sù yù cì sǐ yú jiā
六等定罪，希烈当斩，肃宗以上皇素遇，赐死于家。
shǐ chén yuē liú xú gōng fù bù jī zhī cái féng dǐ xì zhī yùn suì néng fèn mìng jué cè fú lì zhōng xīng cháo wèi tú bù zhī rén xī jù gōng hóu zhī wèi gǒu fēi qīng sǐ zhòng lì bù chǐ bú yì zhī fù ān jí cǐ zāi
史臣曰：刘徐公负不羁之材，逢抵戏之运，遂能奋命决策，扶力中兴，朝为徒步之人，夕据公侯之位，苟非轻死重利，不耻不义之富，安及此哉！
guō dài gōng zhāng yàn gōng jiě féng yè ér dēng jiāng tán qū pí hǔ zhī shī duàn xūn róng zhī bì jì jū héng zhóu kè zhì lóng píng kě wèi wǔ wěi wén jīng wéi shēn yǔ fu ér yǐ
郭代公、张燕公解逢掖而登将坛，驱貔虎之师，断獯戎之臂，暨居衡轴，克致隆平，可谓武纬文经，惟申与甫而已。
xī hu jūn jì wu sù shī jié zéi tíng
惜乎均、垍务速，失节贼廷。
zì wǔ dé yǐ lái chēng xián xiàng zhě fáng dù yáo sòng sì gōng jiē zāo wú lài zǐ dì wū pǐ xiān yè fēi dú yān guó zhī bù xìng yě
自武德已来，称贤相者，房、 杜、姚、宋四公，皆遭无赖子弟污圮先业，非独燕国之不幸也。
xī liè róu ér duō zhì zhǎng yú míng lǐ jìng sǐ yú míng
希烈柔而多智，长于名理，竟死于名。
suǒ wèi lí lóu bú jiàn qí méi jié yǔ fu píng shū tài chū tóng gāo huāng ěr
所谓离娄不见其眉睫，与夫平叔、太初，同膏肓耳。
zàn yuē jī wēi qù zhòu hóng sàn fú chāng
赞曰：箕、微去纣，闳、散扶昌。
móu bù jìn yì xuán zhǒng ér wáng
谋不近义，旋踵而亡。
yōu qiú bù lìng dào jì yǔn zāng
幽求不令，道济允臧。
wěi zāi guō hóu xūn dé huáng huáng
伟哉郭侯，勋德煌煌。