旧唐书 · 刘昫 · Chapter 99 of 200

列传·卷四十九

PinyinModern Translation
Size

cuī rì yòng cóng xiōng rì zhī

○崔日用从兄日知

zhāng jiā zhēn dì jiā yòu

张嘉贞弟嘉祐

xiāo sōng zi huá

萧嵩子华

zhāng jiǔ líng zhòng fāng

张九龄仲方

lǐ kuò zhī zi jì qīng

李适之子季卿

yán tǐng zhī

严挺之

cuī rì yòng huá zhōu líng chāng rén qí xiān zì bó líng xǐ jiā yān

崔日用,滑州灵昌人,其先自博陵徙家焉。

jìn shì jǔ chū wèi ruì chéng wèi

进士举,初为芮城尉。

dà zú yuán nián zé tiān xìng cháng ān lù cì shǎn zhōu

大足元年, 则天幸长安,路次陕州。

zōng chu kè shí wéi cì shǐ rì yòng zhī gòng dùn shì guǎng qiú zhēn wèi chēng chu kè zhī mìng biàn kuì cóng guān

宗楚客时为刺史,日用支供顿事,广求珍味,称楚客之命, 遍馈从官。

chu kè zhī ér dà jiā shǎng tàn shèng chēng jiàn zhī yóu shì zhuó wèi xīn fēng wèi

楚客知而大加赏叹,盛称荐之,由是擢为新丰尉。

wú jǐ bài jiān chá yù shǐ

无几,拜监察御史。

shén lóng zhōng mì shū jiān zhèng pǔ sī nà nǚ hòu gōng qián móu zuǒ dào rì yòng jù zòu hé zhī

神龙中,秘书监郑普思纳女后宫,潜谋左道,日用遽奏劾之。

pǔ sī fāng chéng ēn zhōng zōng bù zhī shěng

普思方承恩,中宗不之省。

rì yòng tíng zhēng kěn zhì cí shén kàng zhí pǔ sī jìng fú qí zuì

日用廷争恳至,词甚抗直,普思竟伏其罪。

shí zōng chu kè wǔ sān sī wǔ yán xiù děng dì wèi péng dǎng rì yòng qián jiē fù zhī zhòu qiān bīng bù shì láng jiān xiū wén guǎn xué shì

时宗楚客、武三思、武延秀等递为朋党,日用潜皆附之,骤迁兵部侍郎兼修文馆学士。

zhōng zōng bào bēng wéi shù rén chēng zhì rì yòng kǒng huò jí jǐ

中宗暴崩,韦庶人称制, 日用恐祸及己。

zhī xuán zōng jiāng tú yì jǔ nǎi yīn shā mén pǔ rùn dào shì wáng yè mì yì fān dǐ shēn zì jié nà qián móu yì dài

知玄宗将图义举,乃因沙门普润、道士王晔密诣籓邸,深自结纳, 潜谋翼戴。

xuán zōng cháng wèi yuē jīn móu cǐ jǔ zhí wèi qīn bù wéi shēn

玄宗尝谓曰:“今谋此举,直为亲,不为身。

rì yòng yuē cǐ nǎi xiào gǎn dòng tiān shì bì kè jié

”日用曰:“此乃孝感动天,事必克捷。

wàng sù fā chū qí bù yì ruò shǎo chí yán huò kǒng shēng biàn

望速发,出其不意,若少迟延,或恐生变。

jí tǎo píng wéi shì qí yè lìng quán zhī yōng zhōu zhǎng shǐ shì

”及讨平韦氏,其夜, 令权知雍州长史事。

yǐ gōng shòu yín qīng guāng lù dài fu huáng mén shì láng cān zhī jī wù fēng qí guó gōng shí shí fēng èr bǎi hù

以功授银青光禄大夫、黄门侍郎,参知机务,封齐国公,食实封二百户。

wèi xiāng yuè yú yǔ zhōng shū shì láng xuē jì bù xié yú zhōng shū fèn jìng yóu shì zhuǎn yōng zhōu zhǎng shǐ tíng zhī zhèng shì

为相月余,与中书侍郎薛稷不协,于中书忿竞,由是转雍州长史,停知政事。

xún chū wèi yáng zhōu zhǎng shǐ lì wù biàn èr zhōu cì shǐ yǎn zhōu dū dū jīng zhōu zhǎng shǐ

寻出为扬州长史,历婺、汴二州刺史、兖州都督、荆州长史。

yīn rù zòu shì yán tài píng gōng zhǔ móu nì yǒu qī bì xià wǎng zài gōng fǔ yù yǒu tǎo bǔ yóu shì zǐ dào chén dào xū yòng móu yòng lì

因入奏事,言:“太平公主谋逆有期,陛下往在宫府,欲有讨捕,犹是子道臣道,须用谋用力。

jīn jì guāng lín dà bǎo dàn xū xià yī zhì shuí gǎn bù cóng

今既光临大宝,但须下一制,谁敢不从?

hū jiān guǐ dé zhì zé huò luàn bù xiǎo

忽奸宄得志,则祸乱不小。

shàng yuē chéng rú cǐ zhí kǒng jīng dòng tài shàng huáng qīng yi gèng sī zhī

”上曰:“诚如此, 直恐惊动太上皇,卿宜更思之。

rì yòng yuē chén wén tiān zǐ xiào yǔ shù rén xiào quán bié

”日用曰:“臣闻天子孝与庶人孝全别。

shù rén xiào jǐn shēn jié yòng chéng shùn yán sè

庶人孝, 谨身节用,承顺颜色;

tiān zǐ xiào ān guó jiā dìng shè jì

天子孝,安国家,定社稷。

jīn ruò nì dǎng qiè fā jí dà yè dōu qì qǐ de chéng tiān zi zhī xiào hu

今若逆党窃发,即大业都弃,岂得成天子之孝乎!

fú qǐng xiān dìng běi jūn cì shōu nì dǎng jí bù jīng dòng tài shàng huáng

伏请先定北军,次收逆党,即不惊动太上皇。

xuán zōng cóng qí yì

”玄宗从其议。

jí tǎo xiāo zhì zhōng dòu huái zhēn zhī jì yòu lìng quán jiǎn jiào yōng zhōu zhǎng shǐ jiā shí fēng tōng qián mǎn sì bǎi hù

及讨萧至忠、窦怀贞之际,又令权检校雍州长史,加实封通前满四百户。

xún bài lì bù shàng shū

寻拜吏部尚书。

rì yòng cháng cǎi máo shī dà yá xiǎo yǎ èr shí piān jí sī mǎ xiàng rú fēng shàn shū yīn shàng shēng rì biǎo shàng zhī yǐ shēn guī fěng bìng shù gào chéng zhī shì

日用尝采《毛诗》、《大雅》、《小雅》二十篇及司马相如《封禅书》,因上生日表上之,以申规讽,并述告成之事。

shǒu zhào dá yuē fu shī zhě dòng tiān dì gǎn guǐ shén hòu yú rén měi yú jiào yǐ

手诏答曰:“夫诗者,动天地,感鬼神, 厚于人,美于教矣。

zhèn zhì zhī suǒ shàng sī yǔ zhī qí shù hū cǎi shī zhī guān bǔ zhèn zhī quē

朕志之所尚,思与之齐,庶乎采诗之官,补朕之阙。

qiě gǔ zhě fēng chán shēng zhōng gào chéng zhèn yǐ fēi dé wèi míng yú zhì dào

且古者封禅,升中告成,朕以菲德,未明于至道。

sǒng rán yǐ tīng pō zhuàng xiàng rú zhī cí

竦然以听,颇壮相如之词;

tì rán zài huái fù cán yí wú zhī yǔ

惕然载怀,复惭夷吾之语。

qīng qià wén dān jiàn wēn gù zhī xīn dǎi cǐ fā huī yì zhāng zhōng kěn

卿洽闻殚见,温故知新,逮此发挥,益彰忠恳。

qǐ fēi tǎo péng shān zhī jí xīn bù wàng yú qǐ yǔ

岂非讨蓬山之籍,心不忘于起予;

yīn lán diàn zhī xiáng yán gù shēn yú qǐ wò zhèn xún huán lǎn fěng yòng wèi yú huái

因兰殿之祥,言固深于启沃,朕循环览讽,用慰于怀。

jīn cì qīng yī shang yī fù wù wǔ shí duàn yǐ shì wú yán bù chou zhī xìn yě

今赐卿衣裳一副、物五十段,以示无言不酬之信也。

xún chū wèi cháng zhōu cì shǐ xuē shí fēng sān bǎi hù zhuǎn rǔ zhōu cì shǐ

寻出为常州刺史,削实封三百户,转汝州刺史。

kāi yuán qī nián chà jiàng kǒu fù tè xià chì yuē táng yuán zhī jì nì dǎng gòu xiōng cuī rì yòng dāng shí qián lùn qí shì jí yú kān jiǎn shí yù yuán móu ér suǒ shí zhī fēng hòu yǐ lì jiǎn

开元七年,差降口赋,特下敕曰:“唐元之际,逆党构凶,崔日用当时潜论其事,及于戡翦,实预元谋,而所食之封,后以例减。

gōng jì jū duō tè yi zhǔn chū shí zhī fēng yǔ èr bǎi hù

功既居多,特宜准初食之封,与二百户。

shí nián zhuǎn bīng zhōu dà dū dū zhǎng shǐ

”十年,转并州大都督长史。

xún zú shí nián wǔ shí zèng lì bù shàng shū shì yuē zhāo

寻卒,时年五十,赠吏部尚书,谥曰昭。

hòu yòu zèng jīng zhōu dà dū dū zi zōng zhī xí

后又赠荆州大都督,子宗之袭。

rì yòng cái biàn guò rén jiàn shì mǐn sù měi cháo tíng yǒu shì zhuǎn huò wéi fú yǐ qǔ fù guì

日用才辩过人,见事敏速,每朝廷有事,转祸为福,以取富贵。

jí xiān tiān yǐ hòu fù qiú rù xiàng jìng yì bù suí

及先天已后, 复求入相,竟亦不遂。

cháng wèi rén yuē wú yī shēng xíng shì jiē lín shí zhì biàn bù bì zhòng zhuān shǒu shǐ móu

常谓人曰:“吾一生行事,皆临时制变,不必重专守始谋。

měi yī niàn zhī bù jué máng cì zài yú bèi yě

每一念之,不觉芒刺在于背也。

rì yòng cóng fù xiōng rì zhī yì yǒu lì gàn

日用从父兄日知,亦有吏干。

jǐng yún zhōng wèi luò zhōu sī mǎ

景云中为洛州司马。

huì qiáo wáng zhòng fú rù dōng dōu zuò luàn qún chén jiē bì nàn táo nì rì zhī dú dū shuài rén lì fù liú shǒu yǔ tún yíng hé shì tǎo zéi

会谯王重福入东都作乱,群臣皆避难逃匿,日知独督率人吏赴留守,与屯营合势讨贼。

zhòng fú jì sǐ yǐ gōng jiā yín qīng guāng lù dài fu lèi qiān jīng zhào yǐn

重福既死,以功加银青光禄大夫,累迁京兆尹。

zuò zāng wèi yù shǐ li rú bì suǒ hé zuǒ qiān shè xiàn chéng é yòu lì qiān diàn zhōng jiān

坐赃为御史李如璧所劾,左迁歙县丞,俄又历迁殿中监。

rì zhī sù yǔ zhāng shuō yǒu shàn shuō jiàn zhī zòu qǐng shòu yù shǐ dài fū shàng bù xǔ

日知素与张说友善,说荐之,奏请授御史大夫,上不许。

suì yǐ wéi zuǒ yǔ lín huái dà jiàng jūn ér yǐ hé nán yǐn cuī yǐn fu wèi yù shǐ dài fū yǐn fu yóu shì yǔ shuō bù yè

遂以为左羽林怀大将军, 而以河南尹崔隐甫为御史大夫,隐甫由是与说不叶。

rì zhī é qiān tài cháng qīng

日知俄迁太常卿。

zì yǐ lì rèn nián jiǔ měi cháo shì cān jí cháng yǔ shàng shū tóng liè shí rén hào wèi shàng shū lǐ xíng suì wèi kǒu shí

自以历任年久,每朝士参集,常与尚书同列,时人号为“尚书里行”,遂为口实。

kāi yuán shí liù nián chū wèi lù zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ

开元十六年, 出为潞州大都督府长史。

xún yǐ nián lǎo zhì shì zú shì yuē xiāng

寻以年老致仕,卒,谥曰襄。

zhāng jiā zhēn pú zhōu yī shì rén yě

张嘉贞,蒲州猗氏人也。

ruò guàn yīng wǔ jīng jǔ bài píng xiāng wèi zuò shì miǎn guī xiāng lǐ

弱冠应五经举,拜平乡尉,坐事免归乡里。

cháng ān zhōng shì yù shǐ zhāng xún xiàn wèi hé dōng cǎi fǎng shǐ jiàn jiā zhēn cái kān xiàn guān qǐng yǐ jǐ zhī guān zhì shòu zhī

长安中, 侍御史张循宪为河东采访使,荐嘉贞材堪宪官,请以己之官秩授之。

zé tiān zhào jiàn chuí lián yǔ zhī yán jiā zhēn zòu yuē yǐ chén cǎo lái ér de rù yè jiǔ zhòng shì qiān zǎi yī yù yě

则天召见,垂帘与之言,嘉贞奏曰:“以臣草莱而得入谒九重,是千载一遇也。

zhǐ chǐ zhī jiān rú gé yún wu jìng bù dǔ rì yuè kǒng jūn chén zhī dào yǒu suǒ wèi jǐn

咫尺之间,如隔云务,竟不睹日月,恐君臣之道有所未尽。

zé tiān jù lìng juàn lián yǔ yǔ dà yuè zhuó bài jiān chá yù shǐ

”则天遽令卷帘,与语大悦,擢拜监察御史。

lèi qiān zhōng shū shè rén lì qín zhōu dū du bīng zhōu zhǎng shǐ wéi zhèng yán sù shèn wéi rén lì suǒ wèi

累迁中书舍人,历秦州都督、并州长史,为政严肃,甚为人吏所畏。

kāi yuán chū yīn zòu shì zhì jīng shī shàng wén qí shàn zhèng shù jiā shǎng wèi

开元初,因奏事至京师,上闻其善政,数加赏慰。

jiā zhēn yīn zòu yuē chén shǎo gū xiōng dì xiāng yī yǐ zhì jīn

嘉贞因奏曰:“臣少孤,兄弟相依以至今。

chén dì jiā yòu jīn shòu shàn zhōu bié jià yǔ chén gè zài yī fāng tóng xīn lí jū hún jué wàn lǐ

臣弟嘉祐,今授鄯州别驾,与臣各在一方,同心离居,魂绝万里。

qǐ yí jiù chén cè jìn chén xiōng dì jìn lì bào guó sǐ wú suǒ hèn

乞移就臣侧近,臣兄弟尽力报国,死无所恨。

shàng jiā qí yǒu ài tè gǎi jiā yòu wèi xīn zhōu cì shǐ

”上嘉其友爱,特改嘉祐为忻州刺史。

shí tū jué jiǔ xìng xīn lái nèi fù sǎn jū tài yuán yǐ běi jiā zhēn zòu qǐng zhì jūn yǐ zhèn zhī yú shì shǐ yú bīng zhōu zhì tiān bīng jūn yǐ jiā zhēn wèi shǐ

时突厥九姓新来内附,散居太原以北,嘉贞奏请置军以镇之,于是始于并州置天兵军,以嘉贞为使。

liù nián chūn jiā zhēn yòu rù cháo

六年春,嘉贞又入朝。

é yǒu gào qí zài jūn shē jiàn jí zāng huì zhě yù shǐ dà fu wáng jùn yīn ér hé zòu zhī àn yàn wú zhuàng shàng jiàng jiā gào zhě fǎn zuò zhī zuì

俄有告其在军奢僭及赃贿者,御史大夫王晙因而劾奏之,按验无状,上将加告者反坐之罪。

jiā zhēn zòu yuē xī zhě tiān zǐ tīng zhèng yú shàng sǒu fù méng sòng bǎi gōng jiàn shù rén bàng ér hòu tiān zǐ zhēn zhuó yān

嘉贞奏曰:“昔者天子听政于上,瞍赋蒙诵,百工谏,庶人谤,而后天子斟酌焉。

jīn fǎn zuò cǐ bèi shì sāi yán zhě zhī lù zé tiān xià zhī shì wú yóu shàng dá

今反坐此辈,是塞言者之路, 则天下之事无由上达。

tè wàng miǎn cǐ zuì yǐ guǎng bàng sòng zhī dào

特望免此罪,以广谤诵之道。

cóng zhī suì lìng jiǎn sǐ zì shì dì yǐ jiā zhēn wèi zhōng

”从之,遂令减死,自是帝以嘉贞为忠。

jiā zhēn yòu cháng zòu yuē jīn zhì lì fāng zhuàng shì xiào mìng zhī qiū gèng sān shù nián jí shuāi lǎo wú néng wéi yě

嘉贞又尝奏曰:“今志力方壮,是效命之秋,更三数年,即衰老无能为也。

wéi bì xià zǎo chuí rèn shǐ sǐ qiě bù dàn

惟陛下早垂任使,死且不惮。

shàng yǐ qí míng biàn yóu zhòng zhī

”上以其明辩,尤重之。

bā nián chūn sòng jǐng sū tǐng ba zhī zhèng shì zhuó jiā zhēn wèi zhōng shū shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì

八年春,宋璟、苏颋罢知政事,擢嘉贞为中书侍郎、同中书门下平章事。

shù yuè jiā yín qīng guāng lù dài fu qiān zhōng shū lìng

数月,加银青光禄大夫,迁中书令。

jiā zhēn duàn jué mǐn sù shàn yú fū zòu rán xìng qiáng zào zì yòng pō wéi shí lùn suǒ jī

嘉贞断决敏速,善于敷奏,然性强躁自用,颇为时论所讥。

shí zhōng shū shè rén miáo yán sì lǚ tài yī kǎo gōng yuán wài láng yuán jiā jìng diàn zhōng shì yù shǐ cuī xun jiē jiā zhēn suǒ yǐn wèi liè qīng yào cháng zài jiā zhēn mén xià gòng yì cháo zhèng shí rén wèi zhī yǔ yuē lìng gōng sì jùn miáo lǚ cuī yuán

时中书舍人苗延嗣、 吕太一、考功员外郎员嘉静、殿中侍御史崔训,皆嘉贞所引,位列清要,常在嘉贞门下共议朝政,时人为之语曰:“令公四俊,苗、吕、崔、员。

kāi yuán shí nián chē jià xìng dōng dōu

开元十年,车驾幸东都。

yǒu luò yáng zhǔ bù wáng jūn wèi jiā zhēn xiū zhái jiāng yǐ qiú yù shǐ yīn shòu zāng shì fā shàng tè lìng cháo táng jí zhòng jué shā zhī

有洛阳主簿王钧为嘉贞修宅,将以求御史,因受赃事发,上特令朝堂集众决杀之。

jiā zhēn cù suǒ yóu sù qí xíng yǐ miè kǒu nǎi guī zuì yú yù shǐ dài fū wéi kàng zhōng chéng wéi xū xīn jiē biǎn chù zhī

嘉贞促所由速其刑以灭口,乃归罪于御史大夫韦抗、 中丞韦虚心,皆贬黜之。

qí dōng mì shū jiān jiāng jiǎo fàn zuì jiā zhēn yòu fù huì wáng shǒu yī zòu qǐng zhàng zhī jiǎo suì sǐ yú lù

其冬,秘书监姜皎犯罪,嘉贞又附会王守一奏请杖之,皎遂死于路。

é ér guǎng zhōu dū du péi zhòu xiān xià yù shàng zhào shì chén wèn dāng hé zuì jiā zhēn yòu qǐng zhàng zhī

俄而广州都督裴伷先下狱,上召侍臣问当何罪,嘉贞又请杖之。

bīng bù shàng shū zhāng shuō jìn yuē chén wén xíng bù shàng dài fū yǐ qí jìn yú jūn yě

兵部尚书张说进曰:“臣闻刑不上大夫,以其近于君也。

gù yuē shì kě shā bù kě rǔ

故曰:‘士可杀,不可辱。

chén jīn qiū shòu zhào xún biān zhōng tú wén jiāng jiǎo yǐ zuì yú cháo táng jué zhàng pèi liú ér sǐ

’臣今秋受诏巡边,中途闻姜皎以罪于朝堂决杖,配流而死。

jiǎo guān shì sān pǐn yì yǒu wēi gōng

皎官是三品,亦有微功。

ruò qí yǒu fàn yīng sǐ jí shā yīng liú jí liú bù yí jué zhàng tíng rǔ yǐ zú wǔ dài zhī

若其有犯,应死即杀,应流即流,不宜决杖廷辱,以卒伍待之。

qiě lǜ yǒu bā yì xūn guì zài yān

且律有八议,勋贵在焉。

jiǎo shì yǐ wǎng bù kě zhuī huǐ

皎事已往,不可追悔。

zhòu xiān zhǐ yi jù zhuàng liú biǎn bù kě qīng yòu jué fá

伷先只宜据状流贬,不可轻又决罚。

shàng rán qí yán

”上然其言。

jiā zhēn bú yuè tuì wèi shuō yuē hé yán shì zhī shēn yě

嘉贞不悦,退谓说曰:“何言事之深也?

shuō yuē zǎi xiàng zhě shí lái jí wéi qǐ néng zhǎng jù

”说曰:“宰相者,时来即为,岂能长据?

ruò guì chén jǐn dāng kě zhàng dàn kǒng wú děng háng dāng jí zhī

若贵臣尽当可杖,但恐吾等行当及之。

cǐ yán fēi wéi zhòu xiān nǎi wèi tiān xià shì jūn zǐ yě

此言非为伷先,乃为天下士君子也。

chū jiā zhēn wèi bīng bù yuán wài láng shí zhāng shuō wèi shì láng

”初, 嘉贞为兵部员外郎,时张说为侍郎。

jí shì shuō wèi zài jiā zhēn xià jì wú suǒ tuī ràng shuō pō bù píng yīn yǐ cǐ yán jī nù jiā zhēn yóu shì yǔ shuō bù yè

及是,说位在嘉贞下,既无所推让,说颇不平, 因以此言激怒嘉贞,由是与说不叶。

shàng yòu yǐ jiā zhēn dì jiā yòu wèi jīn wú jiāng jūn xiōng dì bìng jū jiàng xiàng zhī wèi shèn wéi shí rén zhī suǒ wèi dàn

上又以嘉贞弟嘉祐为金吾将军,兄弟并居将相之位,甚为时人之所畏惮。

shí yī nián shàng xìng tài yuán xíng zài suǒ jiā yòu zāng wū shì fā

十一年,上幸太原行在所,嘉祐赃污事发。

zhāng shuō quàn jiā zhēn sù fú dài zuì bù dé rù yè yīn chū wèi yōu zhōu cì shǐ shuō suì dài wéi zhōng shū lìng

张说劝嘉贞素服待罪,不得入谒,因出为幽州刺史,说遂代为中书令。

jiā zhēn wǎn hèn wèi rén yuē zhōng shū lìng xìng yǒu èr yuán hé xiāng pò zhī shén yě

嘉贞惋恨,谓人曰: “中书令幸有二员,何相迫之甚也!

míng nián fù bài hù bù shàng shū jiān yì zhōu zhǎng shǐ pàn dū du shì

”明年,复拜户部尚书,兼益州长史,判都督事。

chì jiā zhēn jiù zhōng shū shěng yǔ zǎi xiàng huì yàn jiā zhēn jì hèn zhāng shuō jǐ jǐ yīn rǎng mèi bó mà yuán qián yào wáng jùn gòng hé jiě zhī

敕嘉贞就中书省与宰相会宴,嘉贞既恨张说挤己,因攘袂勃骂,源乾曜、王晙共和解之。

míng nián zuò yǔ wáng shǒu yī jiāo wǎng zuǒ zhuǎn tāi zhōu cì shǐ

明年,坐与王守一交往,左转台州刺史。

fù dài lú cóng yuàn wèi gōng bù shàng shū dìng zhōu cì shǐ zhī běi píng jūn shì lèi fēng hé dōng hóu

复代卢从愿为工部尚书、定州刺史, 知北平军事,累封河东侯。

jiāng xíng shàng zì fù shī zhào bǎi liáo yú shàng dōng mén wài jiàn zhī

将行,上自赋诗,诏百僚于上东门外饯之。

zhì zhōu yú héng yuè miào zhōng lì sòng jiā zhēn zì wèi qí wén nǎi shū yú shí qí bēi yòng bái shí wèi zhī sù zhì hēi wén shèn wéi qí lì

至州,于恒岳庙中立颂,嘉贞自为其文,乃书于石,其碑用白石为之,素质黑文,甚为奇丽。

xiān shì yuè cí wèi yuǎn jìn qí sài yǒu qián shù bǎi wàn jiā zhēn zì yǐ wéi sòng wén zhī gōng nà qí shù wàn

先是,岳祠为远近祈赛,有钱数百万,嘉贞自以为颂文之功,纳其数万。

shí qī nián jiā zhēn yǐ jí qǐng jiù yī dōng dōu zhì cóng zhī

十七年, 嘉贞以疾请就医东都,制从之。

zhì dōu mù míng wú suǒ jiàn shàng lìng yī rén nèi zhí láng tián xiū yù láng jiàng lǚ hóng tài chí chuán wǎng shěng liáo zhī

至都,目瞑无所见,上令医人内直郎田休裕、郎将吕弘泰驰传往省疗之。

qí qiū zú nián liù shí sì zèng yì zhōu dà dū dū

其秋卒,年六十四,赠益州大都督。

shì yuē gōng sù

谥曰恭肃。

jiā zhēn suī jiǔ lì qīng yào rán bù lì tián yuán

嘉贞虽久历清要,然不立田园。

jí zài dìng zhōu suǒ qīn yǒu quàn zhí tián yè zhě jiā zhēn yuē wú tiǎn lì guān róng céng rèn guó xiāng wèi sǐ zhī jì qǐ yōu jī něi

及在定州,所亲有劝植田业者,嘉贞曰:“吾忝历官荣,曾任国相,未死之际,岂忧饥馁?

ruò fù qiǎn zé suī fù tián zhuāng yì wú yòng yě

若负谴责,虽富田庄,亦无用也。

bǐ jiàn cháo shì guǎng zhàn liáng tián jí shēn méi hòu jiē wèi wú lài zǐ dì zuò jiǔ sè zhī zī shén wú wèi yě

比见朝士广占良田,及身没后,皆为无赖子弟作酒色之资,甚无谓也。

wén zhě jiē tàn fú

”闻者皆叹伏。

chū jiā zhēn zuò xiāng jiàn wàn nián xiàn zhǔ bù hán cháo zōng zhuó wèi jiān chá yù shǐ

初,嘉贞作相,荐万年县主簿韩朝宗,擢为监察御史。

jí jiā zhēn zú hòu shí shù suì cháo zōng wèi jīng zhào yǐn yīn zòu yuē zì bì xià lín yù yǐ lái suǒ yòng zǎi xiàng jiē jìn tuì yǐ lǐ shàn shǐ lìng zhōng shēn suī yǐ méi zǐ sūn xián zài cháo tíng

及嘉贞卒后十数岁,朝宗为京兆尹,因奏曰:“自陛下临御已来,所用宰相,皆进退以礼,善始令终,身虽已没,子孙咸在朝廷。

wéi zhāng jiā zhēn wǎn nián yī zi jīn yóu wèi dēng guān xù

唯张嘉贞晚年一子,今犹未登官序。

shàng yì wǎng rán jù lìng zhào zhī cì míng yán shǎng tè bài zuǒ nèi lǜ fǔ bīng cáo cān jūn

”上亦惘然,遽令召之,赐名延赏,特拜左内率府兵曹参军。

dé zōng cháo wèi zhì zǎi fǔ zì yǒu chuán

德宗朝,位至宰辅,自有传。

jiā yòu yǒu gàn lüè zì yòu jīn wú jiāng jūn biǎn pǔ yáng fǔ zhé chōng zhì èr shí wǔ nián wèi xiāng zhōu cì shǐ

嘉祐,有干略,自右金吾将军贬浦阳府折冲,至二十五年,为相州刺史。

xiāng zhōu zì kāi yuán yǐ lái cì shǐ sǐ biǎn zhě shí shù rén jiā yòu fǎng zhī yù chí jiǒng zhōu mò wèi xiāng zhōu zǒng guǎn shēn sǐ guó nán nǎi lì qí shén cí yǐ yāo fú

相州自开元已来,刺史死贬者十数人,嘉祐访知尉迟迥周末为相州总管,身死国难,乃立其神祠以邀福。

jīng sān kǎo gǎi zuǒ jīn wú jiāng jūn

经三考,改左金吾将军。

hòu wú jīng wèi yè jùn shǒu yòu jiā yù chí shén miǎn fú

后吴兢为邺郡守,又加尉迟神冕服。

zì hòu jùn shǒu wú huàn

自后郡守无患。

xiāo sōng zhēn guàn chū zuǒ pú yè sòng guó gōng yǔ zhī céng zhí sūn

萧嵩,贞观初左仆射、宋国公瑀之曾侄孙。

zǔ jūn zhōng shū shè rén yǒu míng yú shí

祖钧,中书舍人,有名于时。

sōng měi xū rán yí xíng wěi lì

嵩美须髯,仪形伟丽。

chū qǔ kuài jī hè huì nǚ yǔ wú jùn lù xiàng xiān wèi liáo xù

初,娶会稽贺晦女,与吴郡陆象先为僚婿。

xiàng xiān shí wèi luò yáng wèi zǎi xiāng zi mén wàng shén gāo

象先时为洛阳尉,宰相子,门望甚高。

sōng shàng wèi rù shì xuān zhōu rén xià róng chēng yǒu xiāng shù wèi xiàng xiān yuē lù láng shí nián nèi wèi jí rén chén rán bù jí xiāo láng yī mén jǐn guì guān wèi gāo ér yǒu shòu

嵩尚未入仕,宣州人夏荣称有相术,谓象先曰:“陆郎十年内位极人臣,然不及萧郎一门尽贵,官位高而有寿。

shí rén wèi zhī xǔ

”时人未之许。

shén lóng yuán nián sōng diào bǔ míng zhōu cān jūn

神龙元年,嵩调补洺州参军。

xún ér shì zhōng fú yáng wáng huán yàn fàn chū wèi míng zhōu cì shǐ jiàn zhī tuī zhòng dài yǐ shū lǐ

寻而侍中、扶阳王桓彦范出为洺州刺史,见之推重,待以殊礼。

jǐng yún yuán nián wèi lǐ quán wèi

景云元年,为醴泉尉。

shí lù xiàng xiān yǐ wèi zhōng shū shì láng yǐn wèi jiān chá yù shǐ

时陆象先已为中书侍郎,引为监察御史。

jí xiàng xiān zhī zhèng shì sōng yòu zhòu qiān diàn zhōng shì yù shǐ

及象先知政事,嵩又骤迁殿中侍御史。

kāi yuán chū wèi zhōng shū shè rén

开元初,为中书舍人。

yǔ cuī lín wáng qiū qí huàn tóng liè jiē yǐ sōng guǎ xué shù wèi yì zhī ér zǐ wēi lìng yáo chóng xǔ qí zhì yuǎn juàn zhī tè shēn

与崔琳、王丘、齐澣同列,皆以嵩寡学术,未异之,而紫微令姚崇许其致远,眷之特深。

lì sòng zhōu cì shǐ sān qiān wèi shàng shū zuǒ chéng bīng bù shì láng

历宋州刺史,三迁为尚书左丞、兵部侍郎。

shí wǔ nián liáng zhōu cì shǐ hé xī jié dù wáng jūn shì zhòng měi suì gōng jī tǔ bō

十五年,凉州刺史、河西节度王君恃众每岁攻击吐蕃。

tǔ bō dà jiàng xī nuò luó gōng lù jí zhú lóng mǎng bù zhī gōng xiàn guā zhōu chéng zhí cì shǐ tián yuán xiàn jí jūn fù shòu jǐn qǔ chéng zhōng jūn zī jí cāng liáng réng huǐ qí chéng ér qù

吐蕃大将悉诺逻恭禄及烛龙莽布支攻陷瓜州城,执刺史田元献及君父寿,尽取城中军资及仓粮,仍毁其城而去。

yòu gōng yù mén jūn jí cháng lè xiàn xiàn lìng jiǎ shī shùn yīng chéng gù shǒu zéi suì yǐn tuì

又攻玉门军及常乐县,县令贾师顺婴城固守,贼遂引退。

wú hé jūn yòu wèi huí hé zhū bù shā zhī yú gǒng bǐ yì hé lǒng zhèn hài

无何,君又为回纥诸部杀之于巩笔驿,河、陇震骇。

xuán zōng yǐ jūn yǒng jiāng wú móu guǒ jí yú nán zé kān biān rèn zhě nǎi yǐ sōng wèi bīng bù shàng shū hé xī jié dù shǐ pàn liáng zhōu shì

玄宗以君勇将无谋,果及于难,择堪边任者,乃以嵩为兵部尚书、河西节度使,判凉州事。

sōng nǎi qǐng yǐ péi kuān guō xū jǐ niú xian kè zài qí mù xià yòu qǐng yǐ jiàn kāng jūn shǐ zuǒ jīn wú jiāng jūn zhāng shǒu guī wèi guā zhōu cì shǐ xiū zhù zhōu chéng zhāo jí bǎi xìng lìng qí fù yè

嵩乃请以裴宽、郭虚己、牛仙客在其幕下,又请以建康军使、左金吾将军张守珪为瓜州刺史,修筑州城,招辑百姓,令其复业。

yòu jiā sōng yín qīng guāng lù dài fu

又加嵩银青光禄大夫。

shí xī nuò luó gōng lù wēi míng shén zhèn sōng nǎi zòng fǎn jiàn yú tǔ bō yán qí yǔ zhōng guó qián tōng zàn pǔ suì zhào ér zhū zhī

时悉诺逻恭禄威名甚振,嵩乃纵反间于吐蕃, 言其与中国潜通,赞普遂召而诛之。

míng nián qiū tǔ bō dà xià xī mò míng fù lǜ zhòng gōng guā zhōu shǒu guī chū bīng jī zǒu zhī

明年秋,吐蕃大下,悉末明复率众攻瓜州,守珪出兵击走之。

lǒng yòu jié dù shǐ shàn zhōu dū dū zhāng zhì liàng yǐn bīng zhì qīng hǎi xī nán féng bō gǔ yǔ tǔ bō jiē zhàn dà pò zhī

陇右节度使、鄯州都督张志亮引兵至青海西南冯波谷,与吐蕃接战, 大破之。

bā yuè sōng yòu qiǎn fù jiāng dù bīn kè lǜ nǔ shǒu sì qiān rén yǔ tǔ bō zhàn yú qí lián chéng xià zì chen zhì mù sàn ér fù hé zéi tú dà kuì lín zhèn zhǎn qí fù jiāng yī rén sàn zǒu shān gǔ kū shēng sì hé

八月,嵩又遣副将杜宾客率弩手四千人,与吐蕃战于祁连城下,自晨至暮, 散而复合,贼徒大溃,临阵斩其副将一人,散走山谷,哭声四合。

lù bù zhì xuán zōng dà yuè nǎi jiā sōng tóng zhōng shū mén xià sān pǐn ēn gù mò bǐ

露布至,玄宗大悦,乃加嵩同中书门下三品,恩顾莫比。

shí qī nián shòu yǔ wén róng péi guāng tíng zǎi xiàng yòu jiā sōng jiān zhōng shū lìng

十七年,授宇文融、裴光庭宰相,又加嵩兼中书令。

zì shí sì nián yān guó gōng zhāng shuō ba zhōng shū lìng hòu quē cǐ wèi sì nián ér sōng jū zhī

自十四年燕国公张说罢中书令后,缺此位四年,而嵩居之。

cháng dài hé xī jié dù yáo lǐng zhī

常带河西节度,遥领之。

jiā jí xián diàn xué shì zhī yuàn shì jiān xiū guó shǐ jìn wèi jīn zǐ guāng lù dài fu

加集贤殿学士、知院事, 兼修国史,进位金紫光禄大夫。

zi héng shàng xīn chāng gōng zhǔ sōng fū rén hè shì rù jìn bài xí xuán zōng hū wèi qìng jiā mǔ lǐ yí shén shèng

子衡,尚新昌公主,嵩夫人贺氏入觐拜席,玄宗呼为亲家母,礼仪甚盛。

xún yòu jìn fēng xú guó gōng

寻又进封徐国公。

èr shí yī nián èr yuè shì zhōng péi guāng tíng zú

二十一年二月,侍中裴光庭卒。

guāng tíng yǔ sōng tóng wèi shù nián qíng pō bù xié jí shì xuán zōng qiǎn sōng zé xiāng sōng yǐ yòu chéng hán xiū zhǎng zhě jǔ zhī

光庭与嵩同位数年,情颇不协,及是,玄宗遣嵩择相,嵩以右丞韩休长者,举之。

jí xiū rù xiàng sōng jǔ shì xiū qiào zhí zhé bù xiāng jiǎ hù yú xuán zōng qián lùn qū zhí yīn ràng wèi

及休入相, 嵩举事,休峭直,辄不相假,互于玄宗前论曲直,因让位。

xuán zōng juàn sōng hòu nǎi xǔ sōng shòu shàng shū yòu chéng xiàng lìng bà xiāng yǐ xiū wèi gōng bù shàng shū

玄宗眷嵩厚,乃许嵩授尚书右丞相,令罢相,以休为工部尚书。

xún yòu yǐ sōng zi huá wéi jǐ shì zhōng

寻又以嵩子华为给事中。

èr shí sì nián bài tài zǐ tài shī

二十四年,拜太子太师。

jí yōu zhōu jié dù shǐ zhāng shǒu guī zuò lù yí zhōng guān niú xiān tóng biǎn wèi kuò zhōu cì shǐ sōng cháng huì xiān tóng lǐ lín fǔ fā zhī biǎn qīng zhōu cì shǐ

及幽州节度使张守珪坐赂遗中官牛仙童,贬为括州刺史,嵩尝贿仙童,李林甫发之,贬青州刺史。

xún yòu zhuī bài tài zǐ tài shī sōng yòu qǐng lǎo

寻又追拜太子太师,嵩又请老。

sōng xìng hǎo fú ěr jí bà xiāng yú lín yuán zhí yào hé liàn zì shì

嵩性好服饵,及罢相,于林园植药,合炼自适。

huá shí wéi gōng bù shì láng héng yǐ zhǔ xù sān pǐn sōng pó rán jiù yǎng shí yú nián jiā cái fēng shàn yì guān róng zhī

华时为工部侍郎,衡以主婿三品,嵩皤然就养十余年,家财丰赡,衣冠荣之。

tiān bǎo bā nián hōng nián bā shí yú zèng kāi fǔ yí tóng sān sī

天宝八年薨,年八十余,赠开府仪同三司。

zi huá tiān bǎo mò zhuǎn bīng bù shì láng

子华,天宝末转兵部侍郎。

lù shān zhī luàn cóng jià bù jí xiàn zéi wěi shǔ wèi zhōu cì shǐ

禄山之乱,从驾不及,陷贼,伪署魏州刺史。

qián yuán yuán nián guō zi yí yǔ jiǔ jié dù zhī shī dù hé gōng ān qìng xù yú xiāng zhōu huá qián tōng biǎo shū sì guān jūn zhì wéi nèi yìng

乾元元年,郭子仪与九节度之师渡河攻安庆绪于相州,华潜通表疏,俟官军至为内应。

zéi cì zhī zhī jìn gù huá yú yù

贼伺知之,禁锢华于狱。

cuī guāng yuǎn shōu wèi zhōu pò xiè chū huá

崔光远收魏州,破械出华。

wèi rén měi huá zhī huì zhèng yì guāng yuǎn qǐng liú cháo tíng zhèng shòu wèi zhōu cì shǐ

魏人美华之惠政,诣光远请留, 朝廷正授魏州刺史。

jì ér shǐ sī míng lǜ zhòng nán xià zi yí jù huá fù xiàn nǎi biǎo cuī guāng yuǎn dài huá zhào zhì jūn zhōng

既而史思明率众南下,子仪惧华复陷,乃表崔光远代华,召至军中。

jí xiāng zhōu bīng kuì huá guī jīng réng yǐ wěi mìng suǒ wū jiàng shòu shì mì shū shǎo jiān

及相州兵溃,华归京,仍以伪命所污,降授试秘书少监。

huá jǐn zhòng fāng yǎ chāo yǒu jiā fǎ rén shì chēng zhī

华谨重方雅,绰有家法,人士称之。

xún qiān shàng shū yòu chéng

寻迁尚书右丞。

qián yuán èr nián chū wèi hé zhōng yǐn hé zhōng jìn jiàng jié dù shǐ

乾元二年,出为河中尹、河中晋绛节度使。

shàng yuán yuán nián shí èr yuè zhì yuē bì yǔ zhī xuǎn shěn xiàng shì qiú tiān bù wèi píng miào mó yóu qiè

上元元年十二月,制曰:“弼予之选,审象是求,天步未平,庙谟尤切。

bì zī míng biǎo zhù yǐ zuǒ shí huà yī zhī cái qǔ zé bù yuǎn

必资明表,伫以佐时,画一之才,取则不远。

zhèng yì dài fū qián hé zhōng yǐn jiān yù shǐ zhōng chéng chōng běn fǔ jìn jiàng děng zhōu jié dù guān chá děng shǐ shàng zhù guó sì xú guó gōng cì zǐ jīn yú dài xiāo huá gōng fǔ chéng míng chéng jiā jì yè cí biāo lì zé dé yùn mó míng

正议大夫、前河中尹、兼御史中丞、充本府晋绛等州节度观察等使、上柱国、嗣徐国公、赐紫金鱼袋萧华,公辅成名,承家继业,词标丽则,德蕴谟明。

zài lǚ gōng fāng yóu zhī zhì xíng zhì jūn wàng měi yuè xiāng qiú néng

再履宫坊,尤知至行,致君望美,阅相求能。

qiě tuī yī zhì zhī xián gèng qǐ hàn chén zhī gē hái yī rì yuè zuǒ lǐ yīn yáng

且推伊陟之贤,更启汉臣之合,还依日月,佐理阴阳。

bǐ cān zhèng yú zǐ chén yòng jiàn zhōng yú huáng jí

俾参政于紫宸,用建中于皇极。

kě zhōng shū shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì jí xián diàn chóng wén guǎn dà xué shì jiān xiū guó shǐ

可中书侍郎、同中书门下平章事、集贤殿崇文馆大学士,监修国史。

shí zhōng guān li fǔ guó zhuān diǎn jìn bīng hù chǒng yòng shì qiú wèi zǎi xiàng fěng zǎi chén péi miǎn děng jiàn jǐ huá pō jù zhī fǔ guó nù

时中官李辅国专典禁兵,怙宠用事,求为宰相,讽宰臣裴冕等荐己,华颇拒之, 辅国怒。

sù zōng fāng qǐn jí fǔ guó jiǎo mìng ba huá xiàng wèi shǒu lǐ bù shàng shū réng yǐn yuán zài dài huá

肃宗方寝疾,辅国矫命罢华相位,守礼部尚书,仍引元载代华。

sù zōng bēng dài zōng zài liàng àn yuán zài xī fǔ guó zhǐ biǎn huá wéi xiá zhōu yuán wài sī mǎ zú yú biǎn suǒ

肃宗崩, 代宗在谅暗,元载希辅国旨,贬华为硖州员外司马,卒于贬所。

héng zi fù dé zōng cháo wèi yì zhì zǎi fǔ

衡子复,德宗朝位亦至宰辅。

huá zi héng wù

华子恒、悟。

héng zi fǔ dà hé zhōng zǎi fǔ

恒子俯,大和中宰辅。

wù zi fǎng xián tōng zhōng zǎi fǔ jiē zì yǒu chuán

悟子仿,咸通中宰辅,皆自有传。

zhāng jiǔ líng zì zi shòu yī míng bó wù

张九龄,字子寿,一名博物。

zēng zǔ jūn zhèng sháo zhōu bié jià yīn jiā yú shǐ xīng jīn wèi qǔ jiāng rén

曾祖君政,韶州别驾,因家于始兴,今为曲江人。

fù hóng yù yǐ jiǔ líng guì zèng guǎng zhōu cì shǐ

父弘愈,以九龄贵,赠广州刺史。

jiǔ líng yòu cōng mǐn shàn zhǔ wén

九龄幼聪敏,善属文。

nián shí sān yǐ shū gàn guǎng zhōu cì shǐ wáng fāng qìng dà jiē shǎng zhī yuē cǐ zi bì néng zhì yuǎn

年十三,以书干广州刺史王方庆,大嗟赏之,曰:“此子必能致远。

dēng jìn shì dì yìng jǔ dēng yǐ dì bài jiào shū láng

”登进士第,应举登乙第,拜校书郎。

xuán zōng zài dōng gōng jǔ tiān xià wén zǎo zhī shì qīn jiā cè wèn jiǔ líng duì cè gāo dì qiān yòu shí yí

玄宗在东宫,举天下文藻之士,亲加策问,九龄对策高第,迁右拾遗。

shí dì wèi xíng qīn jiāo zhī lǐ jiǔ líng shàng shū yuē

时帝未行亲郊之礼,九龄上疏曰:

fú yǐ tiān cái zhě bǎi shén zhī jūn ér wáng zhě zhī suǒ yóu shòu mìng yě

伏以天才者,百神之君,而王者之所由受命也。

zì gǔ jì tǒng zhī zhǔ bì yǒu jiāo pèi zhī yì gài yǐ jìng tiān mìng yǐ bào suǒ shòu

自古继统之主,必有郊配之义, 盖以敬天命以报所受。

gù yú jiāo zhī yì zé bù yǐ dé zé wèi qià nián gǔ bù dēng fán shì zhī gù ér quē qí lǐ

故于郊之义,则不以德泽未洽,年谷不登,凡事之故,而阙其礼。

xiào jīng yún xī zhě zhōu gōng jiāo sì hòu jì yǐ pèi tiān

《孝经》云:“昔者周公郊祀后稷以配天。

sī wèi chéng wáng yòu chōng zhōu gōng jū shè yóu yòng qí lǐ míng bù zàn fèi

”斯谓成王幼冲,周公居摄,犹用其礼,明不暂废。

hàn chéng xiàng kuāng héng yì yún dì wáng zhī shì mò zhòng hu jiāo sì

汉丞相匡衡亦云:“帝王之事,莫重乎郊祀。

dǒng zhòng shū yòu yún bù jiāo ér jì shān chuān shī jì zhī xù nì yú lǐ zhèng gù chūn qiū fēi zhī

”董仲舒又云: “不郊而祭山川,失祭之序,逆于礼正,故《春秋》非之。

chén yú yǐ wéi kuāng héng zhòng shū gǔ zhī zhī lǐ zhě jiē wèi jiāo zhī wèi jì suǒ yí xiān yě

”臣愚以为匡衡、仲舒, 古之知礼者,皆谓郊之为祭所宜先也。

fú wéi bì xià shào xiū shèng xù qí mìng wéi xīn yù jí yǐ lái yú jīn wǔ zài jì guāng tài píng zhī yè wèi xíng dà bào zhī lǐ qiè kǎo jīng zhuàn yì huò wèi tōng

伏惟陛下绍休圣绪,其命惟新,御极已来, 于今五载,既光太平之业,未行大报之礼,窃考经传,义或未通。

jīn bǎi gǔ jiā shēng niǎo shòu xián ruò yí dí nèi fù bīng gé yòng níng

今百谷嘉生,鸟兽咸若,夷狄内附,兵革用宁。

jiāng yù zhù jiàn wèi nóng ní jīn fēng shàn yòng zhāng gōng dé zhī měi yǔn dá shén zhǐ zhī xīn

将欲铸剑为农,泥金封禅,用彰功德之美,允答神只之心。

néng shì bì xíng guāng yào dì zǎi

能事毕行,光耀帝载。

kuàng jiāo sì cháng diǎn yóu quē qí yí yǒu ruò dài yú shì tiān chén kǒng bù kě yǐ xun

况郊祀常典,犹阙其仪,有若怠于事天,臣恐不可以训。

fú wàng yǐ yíng rì zhī zhì zhǎn fén chái zhī lǐ shēng zǐ tán chén cǎi xí dìng tiān wèi míng tiān dào zé shèng cháo diǎn zé kě wèi wú yí yǐ

伏望以迎日之至,展焚柴之礼,升紫坛,陈采席,定天位,明天道,则圣朝典则,可谓无遗矣。

jiǔ líng yǐ cái jiàn jiàn tuī dāng shí lì bù shì bá cuì xuǎn rén jí yìng jǔ zhě xián lìng jiǔ líng yǔ yòu shí yí zhào dōng xī kǎo qí děng dì qián hòu shù sì měi chēng píng yǔn

九龄以才鉴见推,当时吏部试拔萃选人及应举者,咸令九龄与右拾遗赵冬曦考其等第,前后数四,每称平允。

kāi yuán shí nián sān qiān sī xūn yuán wài láng

开元十年,三迁司勋员外郎。

shí zhāng shuō wèi zhōng shū lìng yǔ jiǔ líng tóng xìng xù wèi zhāo mù yóu qīn zhòng zhī cháng wèi rén yuē hòu lái cí rén chēng shǒu yě

时张说为中书令,与九龄同姓,叙为昭穆,尤亲重之,常谓人曰:“后来词人称首也。

jiǔ líng jì xīn zhī jǐ yì yī fù yān

”九龄既欣知己, 亦依附焉。

shí yī nián bài zhōng shū shè rén

十一年,拜中书舍人。

shí sān nián chē jià dōng xún xíng fēng shàn zhī lǐ

十三年,车驾东巡,行封禅之礼。

shuō zì dìng shì cóng shēng zhōng zhī guān duō yǐn liǎng shěng lù shì zhǔ shū jí jǐ zhī suǒ qīn shè guān ér shàng suì jiā tè jìn jiē chāo shòu wǔ pǐn

说自定侍从升中之官,多引两省录事主书及己之所亲摄官而上,遂加特进阶,超授五品。

chū lìng jiǔ líng cǎo zhào jiǔ líng yán yú shuō yuē guān jué zhě tiān xià zhī gōng qì dé wàng wèi xiān láo jiù cì yān

初,令九龄草诏,九龄言于说曰: “官爵者,天下之公器,德望为先,劳旧次焉。

ruò diān dǎo yī cháng zé jī bàng qǐ yǐ

若颠倒衣裳,则讥谤起矣。

jīn dēng fēng pèi zé qiān zǎi yī yù

今登封霈泽,千载一遇。

qīng liú gāo pǐn bù mù shū ēn

清流高品,不沐殊恩。

xū lì mò bān xiān jiā zhāng fú

胥吏末班,先加章绂。

dàn kǒng zhì chū zhī hòu sì fāng shī wàng

但恐制出之后,四方失望。

jīn jìn cǎo zhī jì shì yóu kě gǎi wéi lìng gōng shěn chóu zhī wú yí hòu huǐ yě

今进草之际,事犹可改,唯令公审筹之,无贻后悔也。

shuō yuē shì yǐ jué yǐ yōu yōu zhī tán hé zú lǜ yě

”说曰:“事已决矣,悠悠之谈,何足虑也!

jìng bù cóng

”竟不从。

jí zhì chū nèi wài shén jiù yú shuō

及制出,内外甚咎于说。

shí yù shǐ zhōng chéng yǔ wén róng fāng zhī tián hù zhī shì měi yǒu suǒ zòu shuō duō jiàn yì wéi zhī róng yì yǐ cǐ bù píng yú shuō

时御史中丞宇文融方知田户之事,每有所奏,说多建议违之,融亦以此不平于说。

jiǔ líng fù quàn shuō wèi bèi shuō yòu bù cóng qí yán

九龄复劝说为备, 说又不从其言。

wú jǐ shuō guǒ wèi róng suǒ hé ba zhī zhèng shì jiǔ líng yì gǎi tài cháng shǎo qīng xún chū wèi jì zàn cì shǐ

无几,说果为融所劾,罢知政事,九龄亦改太常少卿,寻出为冀暂刺史。

jiǔ líng yǐ mǔ lǎo zài xiāng ér hé běi dào lǐ liáo yuǎn shàng shū gù qǐng huàn jiāng nán yī zhōu wàng de shù chéng mǔ yīn hào yōu zhì xǔ zhī gǎi wéi hóng zhōu dū dū

九龄以母老在乡,而河北道里辽远,上疏固请换江南一州,望得数承母音耗, 优制许之,改为洪州都督。

é zhuǎn guì zhōu dū dū réng chōng lǐng nán dào àn chá shǐ

俄转桂州都督,仍充岭南道按察使。

shàng yòu yǐ qí dì jiǔ zhāng jiǔ gāo wèi lǐng nán dào cì shǐ lìng suì shí fú là jiē de níng jìn

上又以其弟九章、 九皋为岭南道刺史,令岁时伏腊,皆得宁觐。

chū zhāng shuō zhī jí xián yuàn shì cháng jiàn jiǔ líng kān wéi xué shì yǐ bèi gù wèn

初,张说知集贤院事,常荐九龄堪为学士,以备顾问。

shuō zú hòu shàng sī qí yán zhào bài jiǔ líng wèi mì shū shǎo jiān jí xián yuàn xué shì fù zhī yuàn shì

说卒后,上思其言,召拜九龄为秘书少监、集贤院学士,副知院事。

zài qiān zhōng shū shì láng

再迁中书侍郎。

cháng mì yǒu chén zòu duō jiàn nà yòng

常密有陈奏,多见纳用。

xún dīng mǔ sāng guī xiāng lǐ

寻丁母丧归乡里。

èr shí yī nián shí èr yuè qǐ fù bài zhōng shū shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì

二十一年十二月,起复拜中书侍郎、同中书门下平章事。

míng nián qiān zhōng shū lìng jiān xiū guó shǐ

明年,迁中书令,兼修国史。

shí fàn yáng jié dù shǐ zhāng shǒu guī yǐ pí jiàng ān lù shān tǎo xī qì dān bài nǜ zhí sòng jīng shī qǐng xíng cháo diǎn

时范阳节度使张守珪以裨将安禄山讨奚、契丹败衄,执送京师,请行朝典。

jiǔ líng zòu hé yuē ráng jū chū jūn bì zhū zhuāng gǔ

九龄奏劾曰:“穰苴出军,必诛庄贾;

sūn wǔ jiào zhàn yì zhǎn gōng pín

孙武教战,亦斩宫嫔。

shǒu guī jūn lìng bì xíng lù shān bù yí miǎn sǐ

守珪军令必行,禄山不宜免死。

shàng tè shě zhī

”上特舍之。

jiǔ líng zòu yuē lù shān láng zǐ yě xīn miàn yǒu nì xiāng chén qǐng yīn zuì lù zhī jì jué hòu huàn

九龄奏曰:“禄山狼子野心,面有逆相,臣请因罪戮之,冀绝后患。

shàng yuē qīng wù yǐ wáng yí fu zhī shí lè gù shì wù hài zhōng liáng

”上曰:“卿勿以王夷甫知石勒故事,误害忠良。

suì fàng guī fān

” 遂放归籓。

èr shí sān nián jiā jīn zǐ guāng lù dài fu lèi fēng shǐ xīng xiàn bó

二十三年,加金紫光禄大夫,累封始兴县伯。

lǐ lín fǔ zì wú xué shù yǐ jiǔ líng wén xíng wèi shàng suǒ zhī xīn pō jì zhī

李林甫自无学术,以九龄文行为上所知,心颇忌之。

nǎi yǐn niú xiān kè zhī zhèng shì jiǔ líng lǚ yán bù kě dì bú yuè

乃引牛仙客知政事,九龄屡言不可,帝不悦。

èr shí sì nián qiān shàng shū yòu chéng xiàng ba zhī zhèng shì

二十四年,迁尚书右丞相,罢知政事。

hòu zǎi zhí měi jiàn yǐn gōng qīng shàng bì wèn fēng dù de rú jiǔ líng fǒu

后宰执每荐引公卿,上必问:“风度得如九龄否?

gù shì jiē jìn hù yú dài ér hòu chéng mǎ jiǔ líng tǐ léi cháng shǐ rén chí zhī yīn shè hù náng

”故事皆搢笏于带,而后乘马,九龄体羸,常使人持之,因设笏囊。

hù náng zhī shè zì jiǔ líng shǐ yě

笏囊之设,自九龄始也。

chū jiǔ líng wèi xiāng jiàn cháng ān wèi zhōu zǐ liàng wèi jiān chá yù shǐ

初,九龄为相,荐长安尉周子谅为监察御史。

zhì shì zǐ liàng yǐ wàng chén xiū jiù shàng qīn jiā jié wèn lìng yú cháo táng jué shā zhī

至是,子谅以妄陈休咎,上亲加诘问,令于朝堂决杀之。

jiǔ líng zuò yǐn fēi qí rén zuǒ qiān jīng zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ

九龄坐引非其人,左迁荆州大都督府长史。

é qǐng guī bài mù yīn yù jí zú nián liù shí bā zèng jīng zhōu dà dū dū shì yuē wén xiàn

俄请归拜墓, 因遇疾卒,年六十八,赠荆州大都督,谥曰文献。

jiǔ líng zài xiàng wèi shí jiàn yì fù zhì shí dào cǎi fǎng shǐ yòu jiào hé nán shù zhōu shuǐ zhòng dào yǐ guǎng tún tián

九龄在相位时,建议复置十道采访使,又教河南数州水种稻,以广屯田。

yì zhì tún tián fèi gōng wú lì jìng bù néng jiù ba zhī

议置屯田,费功无利,竟不能就,罢之。

xìng pō zào jí dòng zhé fèn lì yì zhě yǐ cǐ shǎo zhī

性颇躁急,动辄忿詈,议者以此少之。

zi zhěng yī quē lìng

子拯,伊阙令。

lù shān zhī luàn xiàn zéi bù shòu wěi mìng

禄山之乱陷贼,不受伪命。

liǎng jīng kè fù zhào jiā tài zǐ yòu zàn shàn

两京克复,诏加太子右赞善。

dì jiǔ gāo zì shàng shū láng lì táng xú sòng xiāng guǎng wǔ zhōu cì shǐ

弟九皋,自尚书郎历唐、徐、宋、襄、广五州刺史。

jiǔ zhāng lì jí míng cáo sān zhōu cì shǐ hóng lú qīng

九章,历吉、明、曹三州刺史,鸿胪卿。

jiǔ líng wèi zhōng shū lìng shí tiān zhǎng jié bǎi liáo shàng shòu duō xiàn zhēn yì wéi jiǔ líng jìn jīn jìng lù wǔ juǎn yán qián gǔ xīng fèi zhī dào shàng shǎng yì zhī

九龄为中书令时,天长节百僚上寿,多献珍异,唯九龄进《金镜录》五卷,言前古兴废之道,上赏异之。

yòu yǔ zhōng shū shì láng yán tǐng zhī shàng shū zuǒ chéng yuán rén jìng yòu shù zǐ liáng shēng qīng yù shǐ zhōng chéng lú yí jié jiāo yǒu shàn

又与中书侍郎严挺之、尚书左丞袁仁敬、右庶子梁升卿、 御史中丞卢怡结交友善。

tǐng zhī děng yǒu cái gàn ér jiāo dào zhōng shǐ bù yú shèn wéi dāng shí zhī suǒ chēng

挺之等有才干,而交道终始不渝,甚为当时之所称。

zhì dé chū shàng huáng zài shǔ sī jiǔ líng zhī xiān jué xià zhào bāo zèng yuē zhèng dà shà zhě zhù shí zhī lì chāng dì yè zhě fǔ xiāng zhī chén

至德初,上皇在蜀,思九龄之先觉,下诏褒赠,曰:“正大厦者柱石之力,昌帝业者辅相之臣。

shēng zé bǎo qí róng míng mò nǎi chēng qí shèng dé jié zhōng wèi yǔn yú rén wàng jiā zèng shí cún hu guó zhāng

生则保其荣名,殁乃称其盛德,节终未允于人望,加赠实存乎国章。

gù zhōng shū lìng zhāng jiǔ líng wéi yuè jiàng shén jì chuān zuò xiāng kāi yuán zhī jì yín liàng chéng gōng

故中书令张九龄,维岳降神,济川作相,开元之际,寅亮成功。

dǎng yán dìng qí shè jì xiān jué hé yú shī cè yǒng huái xián bì kě wèi dà chén

谠言定其社稷,先觉合于蓍策,永怀贤弼,可谓大臣。

zhú bó yóu cún qiáo sū bì jìn yuán cóng bā mìng zhī zhì gèng jìn sān tái zhī wèi

竹帛犹存,樵苏必禁,爰从八命之秩,更进三台之位。

kě zèng sī tú réng qiǎn shǐ jiù sháo zhōu zhì jì

可赠司徒,仍遣使就韶州致祭。

yǒu jí èr shí juǎn

”有集二十卷。

jiǔ gāo zēng sūn zhòng fāng shǎo lǎng xiù

九皋曾孙仲方,少朗秀。

wèi r tóng shí fù you gāo yǐng jiàn ér qí zhī yuē

为儿童时,父友高郢见而奇之,曰;

cǐ zi fēi cháng bì wèi guó qì wú huò gāo wèi bì zhèn fā zhī

“此子非常,必为国器,吾获高位,必振发之。

hòu yǐng wèi yù shǐ dài fū shǒu qǐng zhòng fāng wèi yù shǐ

”后郢为御史大夫,首请仲方为御史。

lì jīn zhōu cì shǐ

历金州刺史。

jùn rén yǒu tián chǎn wèi zhōng rén suǒ duó zhòng fāng sān shū zòu wén jìng lǐ qí yuān

郡人有田产为中人所夺,仲方三疏奏闻,竟理其冤。

rù wèi dù zhī láng zhōng bó li jí fǔ shì jí fǔ zhī dǎng è zhī chū wèi suì zhōu sī mǎ

入为度支郎中,驳李吉甫谥, 吉甫之党恶之,出为遂州司马。

shāo qiān fù cáo zhèng sān jùn shǒu

稍迁复、曹、郑三郡守。

wèi jiàn yì dài fū

为谏议大夫。

shí hù xiàn lìng cuī fā yīn rǔ xiǎo huáng mén jìng zōng hè nù fù tái tuī jū

时鄠县令崔发因辱小黄门,敬宗赫怒,付台推鞫。

jí yuán rì dà shè dú fā bù dé yòu

及元日大赦,独发不得宥。

zhòng fāng shàng shū qí lüè yuē hóng ēn jiāng bù yú tiān xià ér bù xíng yù qián

仲方上疏,其略曰:“鸿恩将布于天下,而不行御前;

pèi zé shǐ bèi yú kūn chóng ér dú yí cuī fā

霈泽始被于昆虫,而独遗崔发。

yóu shì fā de bù sǐ shí lùn měi zhī

”由是发得不死,时论美之。

dà hé jiǔ nián wèi jīng zhào yǐn jiàng xiàng cóng lèi zhě jiē dà lù zhòng fāng mì lìng shi zhī

大和九年,为京兆尹,将相从累者皆大戮,仲方密令识之。

xuán zhào xià xǔ lìng shōu zàng de rèn yí hái shí zhòng fāng zhī lì yě

旋诏下许令收葬,得认遗骸,实仲方之力也。

shì shí jūn rén hèng zì zhòng fāng zhī wéi zuò bù chēng zhí chū wèi huá zhōu cì shǐ gǎi mì shū jiān

是时军人横恣,仲方脂韦,坐不称职,出为华州刺史,改秘书监。

kāi chéng èr nián zú nián qī shí èr zèng lǐ bù shàng shū shì yuē chéng

开成二年卒,年七十二,赠礼部尚书,谥曰成。

lǐ kuò zhī yī míng chāng héng shān wáng chéng qián zhī sūn yě

李适之,一名昌,恒山王承干之孙也。

fù xiàng guān zhì huái zhōu bié jià

父象,官至怀州别驾。

shì zhī shén lóng chū qǐ jiā bài zuǒ wèi láng jiàng

适之神龙初起家拜左卫郎将。

kāi yuán zhōng lèi qiān tōng zhōu cì shǐ yǐ qiáng gàn jiàn chēng

开元中,累迁通州刺史,以强干见称。

shí jǐ shì zhōng hán cháo zōng wèi àn chá shǐ tè biǎo jiàn zhī zhuó bài qín zhōu dū du

时给事中韩朝宗为按察使,特表荐之,擢拜秦州都督。

é zhuǎn shǎn zhōu cì shǐ rù wèi hé nán yǐn

俄转陕州刺史,入为河南尹。

shì zhī xìng jiǎn lǜ bù wu kē xì rén lì biàn zhī

适之性简率,不务苛细,人吏便之。

suì yú bài yù shǐ dài fū

岁余,拜御史大夫。

kāi yuán èr shí qī nián jiān yōu zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ zhī jié dù shì

开元二十七年,兼幽州大都督府长史,知节度事。

shì zhī yǐ zǔ dé zuì jiàn fèi fù yòu zāo zé tiān suǒ chù zàng lǐ yǒu quē shàng shū qǐng guī zàng zhāo líng zhī quē nèi

适之以祖得罪见废,父又遭则天所黜,葬礼有阙,上疏请归葬昭陵之阙内。

yú shì xià zhào zhuī zèng chéng qián wèi héng shān mǐn wáng xiàng wéi yuè zhōu dū dū xún guó gōng bó fù jué jí wáng xiōng shù rén bìng yǒu bāo zèng

于是下诏追赠承干为恒山愍王,象为越州都督、郇国公,伯父厥及亡兄数人并有褒赠。

shù sàng tóng zhì jīng shī zàng lǐ shén shèng réng kān shí yú fén suǒ

数丧同至京师,葬礼甚盛,仍刊石于坟所。

é bài xíng bù shàng shū

俄拜刑部尚书。

shì zhī yǎ hǎo bīn yǒu yǐn jiǔ yī dòu bù luàn yè zé yàn shǎng zhòu jué gōng wù tíng wú liú shì

适之雅好宾友,饮酒一斗不乱,夜则宴赏,昼决公务,庭无留事。

tiān bǎo yuán nián dài niú xiān kè wèi zuǒ xiāng lèi fēng qīng hé xiàn gōng

天宝元年,代牛仙客为左相,累封清和县公。

yǔ lǐ lín fǔ zhēng quán bù yè shì zhī xìng shū wèi qí yīn zhōng

与李林甫争权不叶,适之性疏, 为其阴中。

lín fu cháng wèi shì zhī yuē huà shān yǒu jīn kuàng cǎi zhī kě yǐ fù guó shàng wèi zhī zhī

林甫尝谓适之曰:“华山有金鑛,采之可以富国,上未之知。

shì zhī xīn shàn qí yán tā rì cóng róng zòu zhī

”适之心善其言,他日从容奏之。

xuán zōng dà yuè gù wèn lín fu duì yuē chén zhī zhī jiǔ yǐ

玄宗大悦,顾问林甫,对曰:“臣知之久矣。

rán huà shān bì xià běn mìng wáng qì suǒ zài bù kě chuān záo chén gù bù gǎn shàng yán

然华山陛下本命,王气所在,不可穿凿,臣故不敢上言。

dì yǐ wéi ài jǐ báo shì zhī yán shū

”帝以为爱己,薄适之言疏。

lǒng yòu jié dù huáng fǔ wéi míng xíng bù shàng shū wéi jiān hù bù shàng shū péi kuān jīng zhào yǐn hán cháo zōng xī yǔ shì zhī shàn lín fu jiē zhòng shāng zhī gòu chéng qí zuì xiāng jì fàng zhú

陇右节度皇甫惟明、刑部尚书韦坚、户部尚书裴宽、京兆尹韩朝宗,悉与适之善,林甫皆中伤之,构成其罪,相继放逐。

shì zhī jù bù zì ān qiú wèi sǎn zhí

适之惧不自安,求为散职。

wǔ zài ba zhī zhèng shì shǒu tài zi shǎo bǎo

五载,罢知政事,守太子少保。

jù mìng qīn gù huān huì fù shī yuē bì xián chū bà xiāng lè shèng qiě xián bēi

遽命亲故欢会,赋诗曰:“避贤初罢相,乐圣且衔杯。

wèi wèn mén qián kè jīn zhāo jǐ gè lái

为问门前客,今朝几个来?

jìng zuò yǔ wéi jiān děng xiāng shàn biǎn yí chūn tài shǒu

”竟坐与韦坚等相善,贬宜春太守。

hòu yù shǐ luō xī shì fèng shǐ shā wéi jiān lú yòu lín péi dūn fù lǐ yōng děng yú biǎn suǒ zhōu xiàn qiě wén xī shì dào wú bù huáng hài

后御史罗希奭奉使杀韦坚、卢幼临、 裴敦复、李邕等于贬所,州县且闻希奭到,无不惶骇。

xī shì guò yí chūn jùn shì zhī wén qí lái yǎng yào ér sǐ

希奭过宜春郡,适之闻其来, 仰药而死。

zi jì qīng ruò guàn jǔ míng jīng pō gōng wén cí

子季卿,弱冠举明经,颇工文词。

yìng zhì jǔ dēng bó xué hóng cí kē zài qiān jīng zhào fǔ hù xiàn wèi

应制举,登博学宏词科,再迁京兆府鄠县尉。

sù zōng cháo lèi qiān zhōng shū shè rén yǐ gōng shì zuò biǎn tōng zhōu bié jià

肃宗朝,累迁中书舍人,以公事坐贬通州别驾。

dài zōng jí wèi dà jǔ yān yì zì tōng zhōu zhēng wèi jīng zhào shǎo yǐn

代宗即位,大举淹抑,自通州征为京兆少尹。

xún fù zhōng shū shè rén bài lì bù shì láng

寻复中书舍人,拜吏部侍郎。

é jiān yù shǐ dài fū fèng shǐ hé nán jiāng huái xuān wèi zhèn bá yōu zhì jìn yòng zhōng lián shí rén chēng zhī

俄兼御史大夫,奉使河南、江淮宣慰,振拔幽滞,进用忠廉,时人称之。

zài quán héng shù nián zhuǎn yòu sàn qí cháng shì

在铨衡数年,转右散骑常侍。

jì qīng yǒu yǔ liàng xìng shí bó dá shàn yǔ rén jiāo jīn huái huō rú

季卿有宇量,性识博达,善与人交,襟怀豁如。

qí zài cháo yǐ jìn xián wèi wu shì yǐ cǐ duō zhī

其在朝以进贤为务,士以此多之。

dà lì èr nián zú zèng lǐ bù shàng shū

大历二年卒,赠礼部尚书。

sūn róng lì xìng yán zhěng shàn lì shì

孙融,立性严整,善吏事。

zhēn yuán shí nián lì guān zhì wèi zhōu jié dù shǐ zú

贞元十年,历官至渭州节度使卒。

yán tǐng zhī huá zhōu huá yīn rén

严挺之,华州华阴人。

shū fù fāng yí jǐng yún zhōng hù bù láng zhōng

叔父方嶷,景云中户部郎中。

tǐng zhī shǎo hào xué jǔ jìn shì

挺之少好学,举进士。

shén lóng yuán nián zhì jǔ zhuó dì shòu yì xīng wèi

神龙元年,制举擢第,授义兴尉。

yù yáo chóng wèi cháng zhōu cì shǐ jiàn qí tǐ zhì áng cáng yā yǒu lì gàn shēn qì yì zhī

遇姚崇为常州刺史,见其体质昂藏,雅有吏干,深器异之。

jí chóng zài rù wèi zhōng shū lìng yǐn tǐng zhī wèi yòu shí yí

及崇再入为中书令,引挺之为右拾遗。

ruì zōng hǎo lè tīng zhī wàng juàn xuán zōng yòu shàn yīn lǜ

睿宗好乐,听之忘倦,玄宗又善音律。

xiān tiān èr nián zhēng yuè wàng hú sēng pó tuó qǐng yè kāi mén rán bǎi qiān dēng ruì zōng yù yán xǐ mén guān lè fán jīng sì rì

先天二年正月望,胡僧婆陀请夜开门燃百千灯,睿宗御延喜门观乐,凡经四日。

yòu zhuī zuò xiān tiān yuán nián dà pú ruì zōng yù ān fú mén lóu guān bǎi sī pú yàn yǐ yè jì zhòu jīng yuè yú rì

又追作先天元年大酺,睿宗御安福门楼观百司酺宴,以夜继昼,经月余日。

tǐng zhī shàng shū jiàn yuē

挺之上疏谏曰:

wēi chén qiè wéi bì xià yìng tiān shùn rén fā hào shī lìng gōng qīn dà lǐ zhāo bù hóng zé zī zī shù zhèng yè yè wàn jǐ

微臣窃惟陛下应天顺人,发号施令,躬亲大礼,昭布鸿泽,孜孜庶政,业业万几。

gài yǐ tiān xià xīn wèi xīn shēn jiè ān wēi zhī lǐ cǐ chéng yáo shùn yǔ tāng zhī dé jiào yě

盖以天下心为心,深戒安危之理,此诚尧、舜、禹、汤之德教也。

nài hé qīn yù chéng mén yǐ guān dà pú lěi rì jiān yè chén yú qiè suǒ wèi yù

奈何亲御城门,以观大酺,累日兼夜,臣愚窃所未谕。

fu pú zhě yīn rén suǒ lì hé jù wèi huan wú xiāng duó lún bù zhì mí bì

夫酺者,因人所利,合醵为欢,无相夺伦,不至糜弊。

qiě chén bo qí zhòu shǐ cè yōu cún jūn jǔ bì shū dì wáng zhòng shèn

且臣卜其昼,史册攸存, 君举必书,帝王重慎。

jīn nǎi pù yī guān yú shàng lù luō jì lè yú zhōng xiāo

今乃暴衣冠于上路,罗妓乐于中宵。

zá zhèng wèi zhī yīn zòng chàng yōu zhī lè

杂郑、卫之音,纵倡优之乐。

bì xià huán chún fù gǔ xiāo yī gàn shí bù jīn xì xíng kǒng fēi shèng dé suǒ yí

陛下还淳复古,宵衣旰食,不矜细行,恐非圣德所宜。

chén yǐ wéi yī bù kě yě

臣以为一不可也。

shuí hé jǐng yè fá gǔ tōng chén yǐ bèi fēi cháng cún zhī shàn jiào

谁何警夜,伐鼓通晨,以备非常,存之善教。

jīn bì xià bù shēn wéi jiè shèn qīng wéi dòng xī chóng mén chí jìn jù huá duō tú

今陛下不深惟戒慎,轻违动息,重门弛禁,巨猾多徒。

tǎng yǒu yuè mǎ bēn chē liú yán hài jiào yī chén tīng lǎn yǒu lèi chén zhōng

倘有跃马奔车,流言骇叫,一尘听览,有累宸衷。

chén yǐ wéi èr bù kě yě

臣以为二不可也。

qiě yī rén xiàng yú mǎn táng bù lè

且一人向隅,满堂不乐;

yī wù shī suǒ nà huáng zēng lǜ

一物失所,纳隍增虑。

bì xià běi gōng duō xiá xī yōng zàn lín

陛下北宫多暇,西墉暂临。

qīng chūn rì zhǎng yǐ jī āi chén zhī bì

青春日长,已积埃尘之弊;

zǐ wēi lòu yǒng zhòng qióng gē wǔ zhī lè

紫微漏永,重穷歌舞之乐。

tǎng lìng yǒu sī bǒ yǐ xià rén jī juàn yǐ bì xià jìn yóu bù xù ér kuàng yú yuǎn hu

倘令有司跛倚,下人饥倦,以陛下近犹不恤,而况于远乎!

shèng qíng yōu wén qǐ bù lǐn rán zhǐ wèi

圣情攸闻,岂不懔然只畏。

chén yǐ wéi sān bù kě yě

臣以为三不可也。

qiě yuán zhèng shǒu zuò dà lǐ pín guāng bǎi xìng yóng yóng xián wèi yè shèng pèi tiān gōng chuí kuàng dài

且元正首祚, 大礼频光,百姓颙颙,咸谓业盛配天,功垂旷代。

jīn bì xià ēn shì báo yú zhòng wàng pú jí guò yú wǎng nián

今陛下恩似薄于众望,酺即过于往年。

wáng gōng guì rén gè chéng wēi zhǐ

王公贵人,各承微旨;

zhōu xiàn fāng qǔ jìng wèi kè shuì

州县坊曲,竞为课税。

yù jiē dào lù mào yì jiā chǎn sǔn wàn rén zhī lì yíng bǎi xì zhī zī

吁嗟道路,贸易家产,损万人之力,营百戏之资。

shì yù tóng qí huan ér nǎi yí qí huàn fù lìng jiān yè rén hé yǐ kān

适欲同其欢,而乃遗其患,复令兼夜,人何以堪?

chén yǐ wéi sì bù kě yě

臣以为四不可也。

shū yuē wǎng fú bǎi xìng yǐ cóng jǐ zhī yù

《书》曰:“罔咈百姓,以从己之欲。

kuàng zì qù xià yín lín jīng jīn kàng hàn nóng fá shōu chéng shì yǒu téng guì

”况自去夏霪霖,经今亢旱,农乏收成, 市有腾贵。

sǔn qí shí chóng qí xū chí bù jí zhī wù rǎo fāng chūn zhī yè

损其实,崇其虚,驰不急之务,扰方春之业。

qián dài shèng zhǔ míng wáng hū yú xì wēi ér chéng guò huàn duō yǐ bì xià kě xiào zhī zāi

前代圣主明王,忽于细微而成过患多矣,陛下可效之哉?

fú wàng zhòu zé huān yú mù lìng xiū xī yào lìng jiān yè kǒng wú yì yú shèng cháo

伏望昼则欢娱,暮令休息,要令兼夜,恐无益于圣朝。

shàng nà qí yán ér zhǐ

上纳其言而止。

shí shì yù shǐ rèn zhī gǔ shì xiàn wēi yú cháo xíng gòu lì yì guān tǐng zhī shēn ràng zhī yǐ wéi bù jìng nǎi wèi tái sī suǒ hé zuǒ qiān wàn zhōu yuán wài cān jūn

时侍御史任知古恃宪威,于朝行诟詈衣冠,挺之深让之,以为不敬,乃为台司所劾,左迁万州员外参军。

kāi yuán zhōng wèi kǎo gōng yuán wài láng

开元中,为考功员外郎。

diǎn jǔ èr nián dà chēng píng yǔn dēng kē zhě dùn jiǎn èr fēn zhī yī

典举二年,大称平允,登科者顿减二分之一。

qiān kǎo gōng láng zhōng tè chì yòu lìng zhī kǎo gōng gòng jǔ shì shāo qiān jǐ shì zhōng

迁考功郎中,特敕又令知考功贡举事,稍迁给事中。

shí huáng mén shì láng dù xiān zhōng shū shì láng li yuán hóng tóng liè wèi xiāng bù yè

时黄门侍郎杜暹、中书侍郎李元纮同列为相,不叶。

xiān yǔ tǐng zhī shàn yuán hóng sù zhòng sòng yáo yǐn wèi zhōng shū shè rén

暹与挺之善,元纮素重宋遥,引为中书舍人。

jí yǔ qǐ jū shè rén zhāng xuǎn děng tóng kǎo lì bù děng dì pàn yáo fù yǔ tǐng zhī hào shàng bù tóng yáo yán yú yuán hóng

及与起居舍人张咺等同考吏部等第判,遥复与挺之好尚不同,遥言于元纮。

yuán hóng jí qiáo tǐng zhī tǐng zhī yuē míng gōng wèi zūn guó xiāng qíng ruò xiǎo rén nǎi yǒu zēng wù shèn wéi bù qǔ yě

元纮诘谯挺之,挺之曰:“明公位尊国相,情溺小人,乃有憎恶,甚为不取也。

cí sè jù lì

”词色俱厉。

yuán hóng yuē xiǎo rén wèi shuí

元纮曰:“小人为谁?

tǐng zhī yuē jí sòng yáo yě

”挺之曰:“即宋遥也。

yīn chū wèi dēng zhōu cì shǐ tài yuán shǎo yǐn

”因出为登州刺史、太原少尹。

diàn zhōng jiān wáng máo zhòng shǐ tài yuán shuò fāng yōu zhōu jì huì bīng mǎ shì gé shù nián nǎi dié tài yuán suǒ qì zhàng

殿中监王毛仲使太原、朔方、幽州,计会兵马,事隔数年,乃牒太原索器仗。

tǐng zhī yǐ bù xié chì máo zhòng chǒng xìng jiǔ kǒng yǒu biàn gù mì zòu zhī

挺之以不挟敕,毛仲宠幸久,恐有变故,密奏之。

xún qiān pú biàn èr zhōu cì shǐ

寻迁濮、汴二州刺史。

tǐng zhī suǒ lì jiē yán zhěng lì bù gǎn fàn jí lì dà jùn rén nǎi zhòng zú cè xī

挺之所历皆严整,吏不敢犯,及莅大郡,人乃重足侧息。

èr shí nián máo zhòng dé zuì cì sǐ xuán zōng sī nǎng rì zhī zòu zhuó wèi xíng bù shì láng shēn jiàn ēn yù gǎi tài fǔ qīng

二十年,毛仲得罪赐死,玄宗思曩日之奏,擢为刑部侍郎,深见恩遇,改太府卿。

yǔ zhāng jiǔ líng xiāng shàn jiǔ líng rù xiàng yòng tǐng zhī wèi shàng shū zuǒ chéng zhī lì bù xuǎn lù jǐng róng zhī bīng bù xuǎn jiē wèi yī shí jīng xuǎn

与张九龄相善,九龄入相,用挺之为尚书左丞,知吏部选,陆景融知兵部选, 皆为一时精选。

shí shì zhōng péi yào qīng lǐ bù shàng shū lǐ lín fǔ yǔ jiǔ líng tóng zài xiàng wèi jiǔ líng yǐ cí xué jìn rù shì cǎo hàn lín yòu wèi zhōng shū lìng shén chéng ēn gù

时侍中裴耀卿、礼部尚书李林甫与九龄同在相位,九龄以词学进, 入视草翰林,又为中书令,甚承恩顾。

yào qīng yǔ jiǔ líng sù shàn lín fu qiǎo mì zhī jiǔ líng fāng chéng ēn yù shàn shì zhī yì wèi xiāng yǔ

耀卿与九龄素善,林甫巧密,知九龄方承恩遇,善事之,意未相与。

lín fu yǐn xiāo jiǒng wèi hù bù shì láng cháng yǔ tǐng zhī tóng háng qìng diào kè cì yǒu lǐ jì xiāo jiǒng dú zhī yuē zhēng cháng fú liè

林甫引萧炅为户部侍郎,尝与挺之同行庆吊,客次有《礼记》,萧炅读之曰:“蒸尝伏猎。

jiǒng zǎo cóng guān wú xué shù bù shí fú là zhī yì wù dú zhī

”炅早从官,无学术,不识“伏腊”之意,误读之。

tǐng zhī xì wèn jiǒng duì rú chū

挺之戏问,炅对如初。

tǐng zhī bái jiǔ líng yuē shěng zhōng qǐ yǒu fú liè shì láng

挺之白九龄曰:“省中岂有‘伏猎侍郎。

yóu shì chū wèi qí zhōu cì shǐ lín fu shēn hèn zhī

’”由是出为岐州刺史,林甫深恨之。

jiǔ líng cháng yù yǐn tǐng zhī tóng jū xiàng wèi wèi zhī yuē li shàng shū shēn chéng shèng ēn zú xià yi yī zào mén kuǎn xiá

九龄尝欲引挺之同居相位,谓之曰:“李尚书深承圣恩, 足下宜一造门款狎。

tǐng zhī sù fù qì báo qí wéi rén sān nián fēi gōng shì jìng bù sī zào qí mén yǐ cǐ mí wèi lín fu suǒ jí

”挺之素负气,薄其为人,三年,非公事竟不私造其门,以此弥为林甫所嫉。

jí tǐng zhī zhǔ wèi zhōu cì shǐ wáng yuán yǎn lín fu shǐ rén jí yú jìn zhōng yǐ cǐ jiǔ líng bà xiāng tǐng zhī chū wèi míng zhōu cì shǐ èr shí jiǔ nián yí jiàng jùn tài shǒu

及挺之嘱蔚州刺史王元琰,林甫使人诘于禁中,以此九龄罢相,挺之出为洺州刺史,二十九年,移绛郡太守。

tiān bǎo yuán nián xuán zōng cháng wèi lín fu yuē yán tǐng zhī hé zài

天宝元年,玄宗尝谓林甫曰:“严挺之何在?

cǐ rén yì kān jìn yòng

此人亦堪进用。

lín fu nǎi zhào qí dì sǔn zhī zhì mén xù gù yún dāng shòu zi yuán wài láng yīn wèi zhī yuē shèng rén shì xián xiōng jí shēn yào xū zuò yī jì rù chéng duì jiàn dāng yǒu dà yòng

”林甫乃召其弟损之至门叙故,云“当授子员外郎”,因谓之曰:“圣人视贤兄极深,要须作一计, 入城对见,当有大用。

lìng sǔn zhī qǔ jiàng jùn yī zhuàng yún yǒu shǎo fēng qì qǐng rù jīng jiù yī

”令损之取绛郡一状,云:“有少风气,请入京就医。

lín fu jiāng zhuàng zòu yún tǐng zhī nián gāo jìn huàn fēng qiě xū shòu xián guān jiù yī

”林甫将状奏云:“挺之年高,近患风,且须授闲官就医。

xuán zōng tàn huà jiǔ zhī

”玄宗叹叱久之。

lín fu zòu shòu yuán wài zhān shì biàn lìng dōng jīng yǎng jí

林甫奏授员外詹事,便令东京养疾。

tǐng zhī sù guī xīn shì diǎn shì sēng huì yì

挺之素归心释典,事僧惠义。

jí zhì dōng dōu yù yù bù dé zhì chéng jí

及至东都,郁郁不得志,成疾。

zì wèi mù zhì yuē tiān bǎo yuán nián yán tǐng zhī zì jiàng jùn tài shǒu kàng shū chén qǐ tiān ēn yǔn qǐng xǔ yǎng jí guī xián jiān shòu tài zǐ zhān shì

自为墓志曰: “天宝元年,严挺之自绛郡太守抗疏陈乞,天恩允请,许养疾归闲,兼授太子詹事。

qián hòu lì rèn èr shí wǔ guān měi chéng shèng ēn cháng tiǎn jiǎng zhuó bù jìn qū cè nú jiǎn hé jiē yǎng dá hóng zào

前后历任二十五官,每承圣恩,尝忝奖擢,不尽驱策,驽蹇何阶,仰答鸿造?

chūn qiū qī shí wú suǒ zhǎn yòng wéi rén shì suǒ bēi

春秋七十,无所展用,为人士所悲。

qí nián jiǔ yuè qǐn jí zhōng yú luò yáng mǒu lǐ zhī sī dì

其年九月,寝疾,终于洛阳某里之私第。

shí yī yuè zàng yú dà zhào hé shàng tǎ cì xi yuán lǐ yě

十一月, 葬于大照和尚塔次西原,礼也。

jìn zhōng shì jūn tāo zài guó shǐ miǎn zhuō cóng shì huò bù rén yáo

尽忠事君,叨载国史,勉拙从仕,或布人谣。

líng gǔ kě yǐ zì jì wén zhāng yān yòng wèi shì

陵谷可以自纪,文章焉用为饰。

yí wén báo zàng liǎn yǐ shí fú

遗文薄葬,敛以时服。

tǐng zhī yǔ péi kuān jiē fèng fú

”挺之与裴宽皆奉佛。

kāi yuán mò huì yì zú tǐng zhī fú shuāi má sòng yú kān suǒ

开元末, 惠义卒,挺之服缞麻送于龛所。

kuān wèi hé nán yǐn sēng pǔ jì zú kuān yǔ qī zǐ jiē fú cuī dié shè cì kū lín qī zǐ sòng sàng zhì sōng shān

宽为河南尹,僧普寂卒,宽与妻子皆服缞绖,设次哭临,妻子送丧至嵩山。

gù tǐng zhī zhì wén yún zàng yú dà zhào tǎ cè qí qí líng yòu yě

故挺之志文云“葬于大照塔侧”,祈其灵祐也。

tǐng zhī sù zhòng jiāo jié yǒu xǔ yǔ fán jiù jiāo xiān mò zhě hòu fǔ qí qī zǐ fán jià gū nǚ shù shí rén shí rén zhòng zhī

挺之素重交结,有许与,凡旧交先殁者,厚抚其妻子,凡嫁孤女数十人,时人重之。

zi wǔ guǎng dé zhōng huáng mén shì láng chéng dū yǐn jiàn nán jié dù shǐ

子武,广德中黄门侍郎、成都尹、剑南节度使。

shǐ chén yuē cuī rì yòng fù huì sān sī yǐ qǔ gāo wèi yù tǎo wéi shì suì wò zhòng quán

史臣曰:崔日用附会三思,以取高位,预讨韦氏,遂握重权。

zì yán wú yī shēng xíng shì jiē lín shí zhì biàn bù bì zhuān shǒu shǐ móu xìn yǐ

自言“吾一生行事,皆临时制变,不必专守始谋”,信矣。

yǔ fu shǒu sǐ shàn dào zhě bù kě tóng nián ér yǔ yě

与夫守死善道者,不可同年而语也。

zhāng jiā zhēn suī bù lì tián yuán nài jí yú shì lì péng bǐ jìn xí zhàng jiāng jiǎo zhòu xiān fēi zhōng lì zhī shì yě

张嘉贞虽不立田园,奈急于势利,朋比近习,杖姜皎、伷先,非中立之士也。

xiāo sōng wèi jí zhōng lìng yì zhèng wú wén shù pò lǔ zhī xūn zhēn zhì yuǎn zhī qì

萧嵩位极中令,异政无闻,树破虏之勋,真致远之器。

jiǔ líng wén xué zhèng shì xián yǒu suǒ chēng yī shí zhī xuǎn yě

九龄文学政事,咸有所称,一时之选也。

shì zhī lín xià suī jiǎn zài gōng kè qín xī hu bù dé qí sǐ yě

适之临下虽简,在公克勤,惜乎不得其死也!

tǐng zhī cái lüè qì shí bù xià zhū gōng chǐ jìn quán mén wéi rén suǒ è bù dēng tái fǔ yǎng jí gōng liáo

挺之才略器识,不下诸公,耻近权门,为人所恶,不登台辅,养疾宫僚。

suī fù guì zài tiān qióng dá yǒu mìng bǐ lín fu zhě chéng kě tóu bì chái hǔ yě

虽富贵在天,穷达有命,彼林甫者,诚可投畀豺虎也。

zàn yuē kāi yuán zhī dài duō shì yíng tíng

赞曰:开元之代,多士盈庭。

rì yòng wú shǒu jiā zhēn jìn míng

日用无守,嘉贞近名。

sōng líng shì tǐng gè yǒu dù chéng

嵩、龄、适、挺,各有度程。

dà wèi jù jí bàn cán dé xīn

大位俱极,半惭德馨。

✦ You read 列传·卷四十九

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.