新唐书 · 刘羲叟 · Chapter 16 of 225

志·卷六·礼乐六

PinyinModern Translation
Size

lǐ yuè liù

礼乐六

èr yuē bīn lǐ yǐ dài sì yí zhī jūn zhǎng yǔ qí shǐ zhě

二曰宾礼,以待四夷之君长与其使者。

fán guó zhǔ lái cháo qiǎn shǐ zhě yíng láo

蕃国主来朝,遣使者迎劳。

qián yī rì shǒu gōng shè cì yú guǎn mén zhī wài dào yòu nán xiàng

前一日,守宫设次于馆门之外道右,南向。

qí rì shǐ zhě jiù cì fán zhǔ fú qí guó fú lì yú dōng jiē xià xī miàn

其日, 使者就次,蕃主服其国服,立于东阶下,西面。

shǐ zhě cháo fú chū cì lì yú mén xi dōng miàn

使者朝服出次,立于门西,东面;

cóng zhě zhí shù bó lì yú qí nán

从者执束帛立于其南。

yǒu sī chū mén xī miàn yuē gǎn qǐng shì

有司出门,西面曰:“敢请事。

shǐ zhě yuē fèng zhì láo mǒu zhǔ

”使者曰:“奉制劳某主。

chēng qí guó míng

” 称其国名。

yǒu sī rù gào fán zhǔ yíng yú mén wài zhī dōng xī miàn zài bài jù rù

有司入告,蕃主迎于门外之东,西面再拜,俱入。

shǐ zhě xiān shēng lì yú xī jiē shàng zhí shù bó zhě cóng shēng lì yú qí běi jù dōng xiàng

使者先升,立于西阶上,执束帛者从升,立于其北,俱东向。

fán zhǔ nǎi shēng lì yú dōng jiē shàng xī miàn

蕃主乃升,立于东阶上,西面。

shǐ zhě zhí bì yuē yǒu zhì

使者执币曰:“有制。

fán zhǔ jiàng xià bài shǐ zhě yuē yǒu hòu zhì wú xià bài

”蕃主将下拜,使者曰:“有后制,无下拜。

fán zhǔ xuán běi miàn zài bài jī shǒu

”蕃主旋,北面再拜稽首。

shǐ zhě xuān zhì fán zhǔ jìn shòu mìng tuì fù wèi yǐ bì shòu zuǒ yòu yòu zài bài qǐ shǒu

使者宣制,蕃主进受命,退,复位,以币授左右,又再拜稽首。

shǐ zhě jiàng chū lì yú mén wài zhī xi dōng miàn

使者降,出立于门外之西,东面。

fán zhǔ sòng yú mén zhī wài xi zhǐ shǐ zhě yī yǐ jù rù ràng shēng fán zhǔ xiān shēng dōng jiē shàng xī miàn

蕃主送于门之外,西,止使者,揖以俱入,让升,蕃主先升东阶上,西面;

shǐ zhě shēng xī jiē shàng dōng miàn

使者升西阶上,东面。

fán zhǔ yǐ tǔ wù bīn shǐ zhě shǐ zhě zài bài shòu

蕃主以土物傧使者,使者再拜受。

fán zhǔ zài bài sòng wù shǐ zhě jiàng chū fán zhǔ cóng chū mén wài jiē rú chū

蕃主再拜送物,使者降,出,蕃主从出门外,皆如初。

fán zhǔ zài bài sòng shǐ zhě hái

蕃主再拜送使者,还。

fán zhǔ rù hóng lú yíng yǐn yì cháo táng yī fāng běi miàn lì suǒ sī zòu wén shè rén chéng chì chū chēng yǒu chì

蕃主入,鸿胪迎引诣朝堂,依方北面立,所司奏闻,舍人承敕出,称“有敕”。

fán zhǔ zài bài

蕃主再拜。

xuān láo yòu zài bài

宣劳, 又再拜。

nǎi jiù guǎn

乃就馆。

huáng dì qiǎn shǐ jiè fán zhǔ jiàn rì rú láo lǐ

皇帝遣使戒蕃主见日,如劳礼。

xuān zhì yuē mǒu rì mǒu zhǔ jiàn

宣制曰:“某日,某主见。

fán zhǔ bài qǐ shǒu

”蕃主拜,稽首。

shǐ zhě jiàng chū fán zhǔ sòng

使者降,出,蕃主送。

fán zhǔ fèng jiàn

蕃主奉见。

qián yī rì shàng shě fèng yù shè yù wò yú tài jí diàn nán xiàng

前一日,尚舍奉御设御幄于太极殿,南向;

fán zhǔ zuò yú xī nán dōng xiàng

蕃主坐于西南,东向。

shǒu gōng shè cì tài lè lìng zhǎn gōng xiàn shè jǔ huī wèi yú shàng xià

守宫设次,太乐令展宫县,设举麾位于上下。

gǔ chuī lìng shè shí èr àn chéng huáng lìng chén chē lù shàng niǎn fèng yù chén yú niǎn

鼓吹令设十二案,乘黄令陈车辂,尚辇奉御陈舆辇。

diǎn yí shè fán zhǔ lì wèi yú xiàn nán dào xi běi miàn

典仪设蕃主立位于县南道西,北面;

fán guó zhū guān zhī wèi yú qí hòu chóng xíng běi miàn xī shàng diǎn yí wèi yú xiàn zhī dōng běi zàn zhě èr rén zài nán chà tuì jù xī miàn

蕃国诸官之位于其后,重行, 北面西上,典仪位于县之东北,赞者二人在南,差退,俱西面。

zhū wèi gè lēi bù tún mén liè huáng huī zhàng

诸卫各勒部,屯门列黄麾仗。

suǒ sī yíng yǐn fán zhǔ zhì chéng tiān mén wài jiù cì

所司迎引蕃主至承天门外就次。

běn sī rù zòu sà jǐ jìn zhàng jiē rù

本司入奏,钑戟近仗皆入。

diǎn yí shuài zàn zhě xiān rù jiù wèi

典仪帅赞者先入,就位。

shì zhōng bǎn zòu qǐng zhōng yán

侍中版奏“请中严”。

zhū shì wèi zhī guān jí fú bǎo láng yì gé fèng yíng fán zhǔ jí qí shǔ gè lì yú gé wài xi xiāng dōng miàn

诸侍卫之官及符宝郎诣阁奉迎,蕃主及其属各立于阁外西厢,东面。

shì zhōng bǎn zòu wài bàn

侍中版奏“外办”。

huáng dì fú tōng tiān guān jiàng shā páo shèng yú yǐ chū

皇帝服通天冠、绛纱袍,乘舆以出。

shě rén yǐn fán zhǔ rù mén shū hé zhī lè zuò

舍人引蕃主入门,《舒和》之乐作。

diǎn yí yuē zài bài

典仪曰:“再拜。

fán zhǔ zài bài qǐ shǒu

”蕃主再拜稽首。

shì zhōng chéng zhì jiàng yì fán zhǔ xī běi dōng miàn yuē yǒu zhì

侍中承制降, 诣蕃主西北,东面曰:“有制。

fán zhǔ zài bài qǐ shǒu nǎi xuān zhì yòu zài bài qǐ shǒu

”蕃主再拜稽首,乃宣制,又再拜稽首。

shì zhōng hái zòu chéng zhì jiàng láo chì shēng zuò

侍中还奏, 承制降劳,敕升座。

fán zhǔ zài bài qǐ shǒu shēng zuò

蕃主再拜稽首,升座。

shì zhōng chéng zhì láo wèn fán zhǔ fǔ fú bì xí jiāng xià bài shì zhōng chéng zhì yuē wú xià bài

侍中承制劳问,蕃主俯伏避席,将下拜, 侍中承制曰:“无下拜。

fán zhǔ fù wèi bài ér duì

”蕃主复位,拜而对。

shì zhōng hái zòu chéng zhì láo hái guǎn

侍中还奏,承制劳还馆。

fán zhǔ jiàng fù xiàn nán wèi zài bài qǐ shǒu

蕃主降, 复县南位,再拜稽首。

qí guān shǔ láo yǐ shè rén yǔ qí zhǔ jù chū

其官属劳以舍人,与其主俱出。

shì zhōng zòu lǐ bì

侍中奏“礼毕”。

huáng dì xìng

皇帝兴。

ruò fán guó qiǎn shǐ fèng biǎo bì qí láo jí jiè jiàn jiē rú fán guó zhǔ

若蕃国遣使奉表币,其劳及戒见皆如蕃国主。

tíng shí chén yú kè qián zhōng shū shì láng shòu biǎo zhì yú àn zhì xī jiē yǐ biǎo shēng

庭实陈于客前,中书侍郎受表置于案, 至西阶以表升。

yǒu sī gè lǜ qí shǔ shòu qí bì yān

有司各率其属受其币焉。

qí yàn fán guó zhǔ jí qí shǐ jiē rú jiàn lǐ

其宴蕃国主及其使,皆如见礼。

huáng dì yǐ jí yù zuò fán zhǔ rù qí yǒu xiàn wù chén yú qí qián

皇帝已即御坐,蕃主入,其有献物陈于其前。

shì zhōng chéng zhì jiàng chì fán zhǔ shēng zuò

侍中承制降敕,蕃主升座。

fán zhǔ zài bài fèng zhì yuē mǒu guó fán chén mǒu gǎn xiàn rǎng diàn

蕃主再拜奉贽,曰:“某国蕃臣某敢献壤奠。

shì zhōng shēng zòu chéng zhǐ yuē zhèn qí shòu zhī

”侍中升奏,承旨曰:“朕其受之。

shì zhōng jiàng yú fán zhǔ dōng běi xī miàn chēng yǒu zhì

”侍中降于蕃主东北,西面,称《有制》。

fán zhǔ zài bài nǎi xuān zhì

蕃主再拜, 乃宣制。

yòu zài bài yǐ zhì shòu shì zhōng yǐ shòu yǒu sī

又再拜以贽授侍中,以授有司。

yǒu sī shòu qí yú bì jù yǐ dōng

有司受其余币,俱以东。

shè rén chéng zhǐ jiàng chì jiù zuò fán guó zhū guān jù zài bài

舍人承旨降敕就座,蕃国诸官俱再拜。

yīng shēng diàn zhě zì xī jiē qí bù shēng diàn zhě fēn bié lì yú láng xià xí hòu

应升殿者自西阶,其不升殿者分别立于廊下席后。

diǎn yí yuē jiù zuò

典仪曰: “就坐。

jiē xià zàn zhě chéng chuán

”阶下赞者承传。

jiē jiù zuò

皆就座。

tài lè lìng yǐn gē zhě jí qín sè zhì jiē tuō lǚ shēng zuò qí shēng guǎn zhě jiù jiē jiān běi miàn lì

太乐令引歌者及琴瑟至阶,脱履,升坐,其笙管者,就阶间北面立。

shàng shí fèng yù jìn jiǔ zhì jiē diǎn yí yuē jiǔ zhì xìng

尚食奉御进酒,至阶,典仪曰:“酒至,兴。

jiē xià zàn zhě chéng chuán jiē fǔ fú xìng lì

”阶下赞者承传,皆俯伏,兴,立。

diàn zhōng jiān jí jiē shěng jiǔ shàng shí fèng yù jìn jiǔ huáng dì jǔ jiǔ liáng yùn lìng xíng jiǔ

殿中监及阶省酒,尚食奉御进酒,皇帝举酒,良酝令行酒。

diǎn yí yuē zài bài

典仪曰:“再拜。

jiē xià zàn zhě chéng chuán jiē zài bài shòu zhì

”阶下赞者承传,皆再拜,受觯。

huáng dì chū jǔ jiǔ dēng gē zuò zhāo hé sān zhōng

皇帝初举酒,登歌作《昭和》 三终。

shàng shí fèng yù shòu xū zhì diàn yú diàn

尚食奉御受虚觯,奠于坫。

jiǔ sān xíng shàng shí fèng yù jìn shí diǎn yí yuē shí zhì xìng

酒三行,尚食奉御进食,典仪曰:“食至,兴。

jiē xià zàn zhě chéng chuán jiē xìng lì

” 阶下赞者承传,皆兴,立。

diàn zhōng jiān jí jiē shěng àn shàng shí fèng yù pǐn cháng shí yǐ cì jìn tài guān lìng xíng fán zhǔ yǐ xià shí àn

殿中监及阶省案,尚食奉御品尝食,以次进,太官令行蕃主以下食案。

diǎn yí yuē jiù zuò

典仪曰:“就坐。

jiē xià zàn zhě chéng chuán jiē jiù zuò

”阶下赞者承传,皆就坐。

huáng dì nǎi fàn fán zhǔ yǐ xià jiē fàn

皇帝乃饭,蕃主以下皆饭。

chè àn yòu xíng jiǔ suì shè shù xiū

彻案,又行酒,遂设庶羞。

èr wǔ yǐ cì rù zuò

二舞以次入,作。

shí bì fán zhǔ yǐ xià fù wèi yú xiàn nán jiē zài bài

食毕,蕃主以下复位于县南, 皆再拜。

ruò yǒu kuāng fěi shè rén qián chéng zhǐ jiàng xuān chì fán zhǔ yǐ xià yòu zài bài nǎi chū

若有筐篚,舍人前承旨降宣敕,蕃主以下又再拜,乃出。

qí sān yuē jūn lǐ

其三曰军礼。

huáng dì qīn zhēng

皇帝亲征。

zuǎn yán

纂严。

qián qī yī rì yǒu sī shè yù wò yú tài jí diàn nán xiàng

前期一日,有司设御幄于太极殿,南向。

wén wǔ qún guān cì yú diàn tíng dōng xī měi děng yì wèi chóng xíng běi xiàng

文武群官次于殿庭东西,每等异位,重行北向。

chéng huáng lìng chén gé lù yǐ xià chē qí yú tíng

乘黄令陈革辂以下车旗于庭。

qí rì wèi míng zhū wèi lēi suǒ bù liè huáng huī zhàng

其日未明,诸卫勒所部, 列黄麾仗。

píng míng shì chén jiàng shuài cóng xíng zhī guān jiē píng jīn zé kù dié

平明,侍臣、将帅、从行之官皆平巾帻、袴褶。

liú shǒu zhī guān gōng fú jiù cì

留守之官公服,就次。

shàng shuǐ wǔ kè shì zhōng bǎn zòu qǐng zhōng yán

上水五刻,侍中版奏“请中严”。

sà jǐ jìn zhàng liè yú tíng

钑戟近仗列于庭。

sān kè qún guān jiù wèi zhū shì chén yì gé fèng yíng

三刻,群官就位,诸侍臣诣阁奉迎。

shì zhōng bǎn zòu wài bàn

侍中版奏“外办”。

huáng dì fú wǔ biàn yù yú yǐ chū jí yù zuò

皇帝服武弁,御舆以出,即御座。

diǎn yí yuē zài bài

典仪曰:“再拜。

zài wèi zhě jiē zài bài

” 在位者皆再拜。

zhōng shū lìng chéng zhǐ chì bǎi liáo qún guān chū shì zhōng guì zòu lǐ bì

中书令承旨敕百寮群官出,侍中跪奏“礼毕。

huáng dì rù zì dōng fáng shì chén cóng zhì gé

”皇帝入自东房,侍臣从至阁。

nǎi shì lèi yú hào tiān shàng dì

乃礻类于昊天上帝。

qián yī rì huáng dì qīng zhāi yú tài jí diàn zhū yù gào zhī guān shì chén jūn jiāng yǔ zài wèi zhě jiē qīng zhāi yī rì

前一日,皇帝清斋于太极殿,诸豫告之官、侍臣、军将与在位者皆清斋一日。

qí rì huáng dì fú wǔ biàn chéng gé lù bèi dà jià zhì yú tán suǒ

其日,皇帝服武弁,乘革辂,备大驾,至于坛所。

qí shēng èr jí yù bì jiē yǐ cāng

其牲二及玉币皆以苍。

zūn yǐ tài zūn shān léi gè èr qí xiàn yī

尊以太尊、山罍各二,其献一。

huáng dì yǐ yǐn fú zhū jūn jiāng shēng zì dōng jiē lì yú shén zuò qián běi xiàng xī shàng yǐn fú shòu zuò

皇帝已饮福,诸军将升自东阶,立于神座前,北向西上,饮福受胙。

jiāng jūn zhī cì zài wài wěi nán mén zhī wài dào dōng xī xiàng běi shàng

将军之次在外壝南门之外道东,西向北上。

qí jí shì zhī wèi zài xiàn nán běi miàn měi děng yì wèi chóng xíng xī shàng

其即事之位在县南,北面,每等异位,重行西上。

qí diàn yù bó jìn shú yǐn fú wàng liáo jiē rú nán jiāo

其奠玉帛、进熟、饮福、望燎,皆如南郊。

qí yí yú shè zào yú miào jiē gè rú qí lǐ ér yī xiàn

其宜于社,造于庙,皆各如其礼而一献。

jūn jiāng yǐn fú yú tài jì miào zé huáng kǎo zhī shì

军将饮福于太稷,庙则皇考之室。

qí kǎi xuán zé chén fú guó yú miào nán mén zhī wài jūn shí chén yú qí hòu

其凯旋,则陈俘馘于庙南门之外,军实陈于其后。

qí jiě yán huáng dì fú tōng tiān guān jiàng shā páo jūn chén zài bài yǐ tuì ér wú suǒ zhào

其解严,皇帝服通天冠、绛纱袍,君臣再拜以退,而无所诏。

qí yú jiē rú zuǎn yán

其余皆如纂严。

ruò mà yú suǒ zhēng zhī de zé wèi wěi zài zhòng yǐ xióng xí sì xuān yuán shì

若祃于所征之地,则为壝再重,以熊席祀轩辕氏。

bīng bù jiàn liǎng qí yú wài wěi nán mén zhī wài chén jiǎ zhòu gōng shǐ yú shén wèi zhī cè zhí shuò yú qí hòu

兵部建两旗于外壝南门之外, 陈甲胄、弓矢于神位之侧,植槊于其后。

zūn yǐ niú xī xiàng shān léi gè èr zhuàn yǐ tè shēng

尊以牜羲、象、山罍各二,馔以特牲。

huáng dì fú wǔ biàn qún chén róng fú sān xiàn

皇帝服武弁,群臣戎服,三献。

qí jiē shén zhě jiē rú cháng sì yì ér bù liǎo

其接神者皆如常祀,瘗而不燎。

qí jūn jiāng zhī wèi rú shì lèi

其军将之位如礻类。

qí bá yú guó mén yòu xiào wěi tǔ yú guó mén wài wèi bá yòu wèi yì yú shén wèi xī běi tài zhù bù shén wèi yú bá qián nán xiàng

其犮于国门,右校委土于国门外为犮,又为瘗于神位西北,太祝布神位于 犮前,南向。

tài guān lìng shuài zǎi rén kū yáng

太官令帅宰人刳羊。

jiāo shè zhī shǔ shè zūn léi fěi mì yú shén zuǒ jù yòu xiàng

郊社之属设尊、罍、篚、幂于神左,俱右向;

zhì bì yú zūn suǒ

置币于尊所。

huáng dì jiāng zhì tài zhù lì yú léi xǐ dōng nán xī xiàng zài bài qǔ bì jìn guì diàn yú shén

皇帝将至,太祝立于罍、洗东南,西向再拜,取币进,跪奠于神。

jìn zhuàn zhě jiàn pú qǐ jiā yáng yú bá xi shǒu

进馔者荐脯棨,加羊于犮西首。

tài zhù guàn shǒu xǐ jué zhuó jiǔ jìn guì diàn yú shén xìng shǎo tuì běi xiàng lì dú zhù

太祝盥手洗爵,酌酒进,跪奠于神,兴,少退,北向立,读祝。

tài zhù zài bài

太祝再拜。

shǎo qǐng shuài zhāi láng fèng bì jué jiǔ zhuàn zǎi rén jǔ yáng sì jiě zhī tài zhù bìng zài mái yú xiàn

少顷,帅斋郎奉币、爵、酒馔,宰人举羊肆解之,太祝并载,埋于臽。

zhí zūn zhě chè léi fěi xí jià zhì quán tíng

执尊者彻罍、篚、席、驾至,权停。

tài zhù yǐ jué zhuó jiǔ shòu tài pú qīng zuǒ bìng pèi yòu shòu jiǔ jì liǎng zhǐ jí guǐ qián nǎi yǐn shòu jué jià lì bá ér xíng

太祝以爵酌酒,授太仆卿,左并辔,右受酒,祭两轵及轨前,乃饮,授爵,驾轹犮而行。

qí suǒ guò shān chuān qiǎn guān gào yǐ yī xiàn

其所过山川,遣官告,以一献。

ruò qiǎn jiàng chū zhēng zé jiē yǒu sī xíng shì

若遣将出征,则皆有司行事。

zéi píng ér xuān lù bù

贼平而宣露布。

qí rì shǒu gōng liàng shè qún guān cì

其日,守宫量设群官次。

lù bù zhì bīng bù shì láng fèng yǐ zòu wén chéng zhì jí wén wǔ qún guān kè shǐ yú dōng cháo táng gè fú qí fú

露布至,兵部侍郎奉以奏闻,承制集文武群官、客使于东朝堂,各服其服。

fèng lǐ shè bǎn wèi yú qí qián jìn nán wén dōng wǔ xī chóng xíng běi xiàng

奉礼设版位于其前,近南,文东武西,重行北向。

yòu shè kè shǐ zhī wèi

又设客使之位。

shè zhōng shū lìng wèi yú qún guān zhī běi nán miàn

设中书令位于群官之北,南面。

lì bù bīng bù zàn qún guān kè shǐ yè zhě yǐn jiù wèi

吏部、兵部赞群官、客使, 谒者引就位。

zhōng shū lìng shòu lù bù zhì yú àn

中书令受露布置于案。

lìng shǐ èr rén jiàng gōng fú

令史二人绛公服。

duì jǔ zhī yǐ cóng

对举之以从。

zhōng shū lìng chū jiù nán miàn wèi chí ān zhě lì yú xī nán dōng miàn

中书令出,就南面位,持桉者立于西南,东面。

zhōng shū lìng qǔ lù bù chēng yǒu zhì

中书令取露布,称“有制”。

qún guān kè shǐ jiē zài bài

群官、客使皆再拜。

suì xuān zhī yòu zài bài wǔ dǎo yòu zài bài

遂宣之,又再拜,舞蹈,又再拜。

bīng bù shàng shū jìn shòu lù bù tuì fù wèi bīng bù shì láng qián shòu zhī

兵部尚书进受露布,退复位,兵部侍郎前受之。

zhōng shū lìng rù qún guān kè shǐ gè hái cì

中书令入,群官、客使各还次。

zhòng dōng zhī yuè jiǎng wǔ yú dū wài

仲冬之月,讲武于都外。

qián qī shí yǒu yī rì suǒ sī zòu qǐng jiǎng wǔ

前期十有一日,所司奏请讲武。

bīng bù chéng zhào suì mìng jiāng shuài jiǎn jūn shì chú de wèi chǎng fāng yī qiān èr bǎi bù sì chū wèi hé mén

兵部承诏,遂命将帅简军士,除地为场,方一千二百步,四出为和门。

yòu wèi bù qí liù jūn yíng yù zuǒ yòu xiāng gè wèi sān jūn běi shàng

又为步、骑六军营域,左右厢各为三军,北上。

zhōng jiān xiāng qù sān bǎi bù lì wǔ biǎo biǎo jiān wǔ shí bù wèi èr jūn jìn zhǐ zhī jié

中间相去三百步,立五表,表间五十步,为二军进止之节。

bié shàn de yú běi xiāng nán xiàng

别𫮃地于北厢,南向。

qián sān rì shàng shě fèng yù shè dà cì yú shàn

前三日, 尚舍奉御设大次于𫮃。

qián yī rì jiǎng wǔ jiàng shuài jí shì zú jí yú shàn suǒ jiàn qí wèi hé mén rú fāng sè

前一日,讲武将帅及士卒集于𫮃所,建旗为和门,如方色。

dōu shàn zhī zhōng jí sì jiǎo jiē jiàn wǔ cǎi yá qí qí gǔ jiǎ zhàng

都𫮃之中及四角皆建五采牙旗、旗鼓甲仗。

dà jiàng yǐ xià gè yǒu tǒng shuài

大将以下,各有统帅。

dà jiàng bèi jiǎ chéng mǎ jiào xí shì zhòng

大将被甲乘马, 教习士众。

shǎo zhě zài qián zhǎng zhě zài hòu

少者在前,长者在后。

qí hái zé fǎn zhī

其还,则反之。

zhǎng zhě chí gōng shǐ duǎn zhě chí gē máo lì zhě chí jīng yǒng zhě chí zhēng gǔ dāo shǔn wèi qián xíng chí shuò zhě cì zhī gōng jiàn zhě wèi hòu

长者持弓矢,短者持戈矛,力者持旌,勇者持钲、鼓、刀、楯为前行,持槊者次之,弓箭者为后。

shǐ qí xí jiàn jīng qí jīn gǔ zhī jié

使其习见旌旗、 金鼓之节。

qí wò zé guì qí jǔ zé qǐ

旗卧则跪,旗举则起。

jiǎng wǔ zhī rì wèi míng shí kè ér yán wǔ kè ér jiǎ bù jūn wèi zhí zhèn yǐ sì dà jiàng lì qí gǔ zhī xià

讲武之日,未明十刻而严,五刻而甲,步军为直阵以俟,大将立旗鼓之下。

liù jūn gè gǔ shí èr zhēng yī dà jiǎo sì

六军各鼓十二、钲一、大角四。

wèi míng qī kè gǔ yī yán shì zhōng zòu kāi gōng diàn mén jí chéng mén

未明七刻,鼓一严,侍中奏“开宫殿门及城门”。

wǔ kè zài yán shì zhōng bǎn zòu qǐng zhōng yán

五刻,再严,侍中版奏“请中严”。

wén wǔ guān yìng cóng zhě jù xiān zhì wén wǔ guān jiē gōng fú suǒ sī wèi xiǎo jià

文武官应从者俱先置,文武官皆公服,所司为小驾。

èr kè sān yán zhū wèi gè dū qí duì yǔ sà jǐ yǐ cì rù chén yú diàn tíng

二刻,三严,诸卫各督其队与钑戟以次入,陈于殿庭。

huáng dì chéng gé lù zhì dān suǒ bīng bù shàng shū jiè zhòu chéng mǎ fèng yǐn rù zì běi mén zhì liǎng bù jūn zhī běi nán xiàng

皇帝乘革辂至单所, 兵部尚书介胄乘马奉引,入自北门,至两步军之北,南向。

huáng mén shì láng qǐng xiáng lù

黄门侍郎请降辂。

nǎi rù dà cì

乃入大次。

bīng bù shàng shū tíng yú dōng xiāng xī xiàng

兵部尚书停于东厢,西向。

lǐng jūn jiǎn xiǎo jià qí shì lì yú dōu shàn zhī sì zhōu shì chén zuǒ yòu lì yú dà cì zhī qián běi shàng

领军减小驾,骑士立于都𫮃之四周,侍臣左右立于大次之前,北上。

jiǔ pǐn yǐ shàng jiē gōng fú dōng xi zài shì chén zhī wài shí bù suǒ chóng xíng běi shàng

九品以上皆公服,东、西在侍臣之外十步所,重行北上。

zhū zhōu shǐ rén jí fán kè xiān jí yú běi mén wài dōng fāng nán fāng lì yú dào dōng xī fāng běi fāng lì yú dào xi běi shàng

诸州使人及蕃客先集于北门外,东方、南方立于道东,西方、北方立于道西,北上。

jià jiāng zhì fèng lǐ yuē zài bài

驾将至,奉礼曰:“再拜”。

zài wèi zhě jiē zài bài

在位者皆再拜。

huáng dì rù cì yè zhě yǐn zhū zhōu shǐ rén hóng lú yǐn fán kè dōng fāng nán fāng lì yú dà cì dōng běi xī fāng běi fāng lì yú xī běi guān zhě lì yú dōu shàn qí shì zhàng wài sì zhōu rán hòu jiǎng wǔ

皇帝入次,谒者引诸州使人,鸿胪引蕃客,东方、南方立于大次东北,西方、北方立于西北,观者立于都𫮃骑士仗外四周, 然后讲武。

chuī dà jiǎo sān tòng zhōng jūn jiāng gè yǐ bǐng lìng gǔ èr jūn jù jī gǔ

吹大角三通,中军将各以鞞令鼓,二军俱击鼓。

sān gǔ yǒu sī yǎn qí bù shì jiē guì

三鼓,有司偃旗,步士皆跪。

zhū shuài guǒ yì yǐ shàng gè jí yú qí zhōng jūn

诸帅果毅以上,各集于其中军。

zuǒ xiāng zhōng jūn dà jiàng lì yú qí gǔ zhī dōng xī miàn zhū jūn jiāng lì yú qí nán

左厢中军大将立于旗鼓之东,西面,诸军将立于其南;

yòu xiāng zhōng jūn dà jiàng lì yú qí gǔ zhī xi dōng miàn zhū jūn jiāng lì yú qí nán

右厢中军大将立于旗鼓之西,东面,诸军将立于其南。

běi miàn yǐ tīng dà jiàng shì

北面,以听大将誓。

zuǒ yòu sān jūn gè zhǎng shǐ èr rén zhèn duó fēn xún zhū guǒ yì gè yǐ shì cí gào qí suǒ bù

左右三军各长史二人,振铎分循,诸果毅各以誓词告其所部。

suì shēng gǔ yǒu sī jǔ qí shì zhòng jiē qǐ xíng jí biǎo jī zhēng nǎi zhǐ

遂声鼓,有司举旗,士众皆起行,及表,击钲,乃止。

yòu jī sān gǔ yǒu sī yǎn qí shì zhòng jiē guì

又击三鼓,有司偃旗,士众皆跪。

yòu jī gǔ yǒu sī jǔ qí shì zhòng jiē qǐ zhòu jí biǎo nǎi zhǐ

又击鼓,有司举旗,士众皆起,骤及表,乃止。

dōng jūn yī gǔ jǔ qīng qí wèi zhí zhèn

东军一鼓,举青旗为直阵;

xi jūn yì gǔ jǔ bái qí wèi fāng zhèn yǐ yīng

西军亦鼓,举白旗为方阵以应。

cì xi jūn gǔ jǔ chì qí wèi ruì zhèn

次西军鼓,举赤旗为锐阵;

dōng jūn yì gǔ jǔ hēi qí wèi qū zhèn yǐ yīng

东军亦鼓,举黑旗为曲阵以应。

cì dōng jūn gǔ jǔ huáng qí wèi yuán zhèn

次东军鼓,举黄旗为圆阵;

xi jūn yì gǔ jǔ qīng qí wèi zhí zhèn yǐ yīng

西军亦鼓,举青旗为直阵以应。

cì xi jūn gǔ jǔ bái qí wèi fāng zhèn

次西军鼓,举白旗为方阵;

dōng jūn yì gǔ jǔ chì qí wèi ruì zhèn yǐ yīng

东军亦鼓, 举赤旗为锐阵以应。

cì dōng jūn gǔ jǔ hēi qí wèi qū zhèn

次东军鼓,举黑旗为曲阵;

xi jūn yì gǔ jǔ huáng qí wèi yuán zhèn yǐ yīng

西军亦鼓,举黄旗为圆阵以应。

fán zhèn xiān jǔ zhě wèi kè hòu jǔ zhě wéi zhǔ

凡阵,先举者为客,后举者为主。

měi biàn zhèn èr jūn gè xuǎn dāo shǔn wǔ shí rén tiǎo zhàn dì yī dì èr tiǎo zhàn dié wèi yǒng qiè zhī zhuàng dì sān tiǎo zhàn wèi dí jūn zhī shì dì sì dì wǔ tiǎo zhàn wèi shèng bài zhī xíng

每变阵,二军各选刀、楯五十人挑战,第一、 第二挑战迭为勇怯之状,第三挑战为敌均之势,第四、第五挑战为胜败之形。

měi jiāng biàn zhèn xiān gǔ ér zhí zhèn rán hòu biàn cóng yú zhèn zhī fǎ

每将变阵,先鼓而直阵,然后变从余阵之法。

jì yǐ liǎng jūn jù wèi zhí zhèn

既已,两军俱为直阵。

yòu jī sān gǔ yǒu sī yǎn qí shì zhòng jiē guì

又击三鼓,有司偃旗,士众皆跪。

yòu shēng gǔ jǔ qí shì zhòng jiē qǐ qí chí tú zǒu zuǒ yòu jūn jù zhì zhōng biǎo xiāng nǐ jī ér hái

又声鼓举旗,士众皆起,骑驰、徒走,左右军俱至中表,相拟击而还。

měi tuì zhì yī xíng biǎo guì qǐ rú qián suì fù qí chū

每退至一行表,跪起如前,遂复其初。

shì zhōng guì zòu qǐng guān qí jūn chéng zhì yuē kě

侍中跪奏“请观骑军”,承制曰:“可。

èr jūn qí jūn jiē rú bù jūn zhī fǎ měi zhèn gè bā qí tiǎo zhàn wǔ zhèn bì dà jī gǔ ér qián pán mǎ xiāng nǐ jī ér ba

” 二军骑军皆如步军之法,每阵各八骑挑战,五阵毕,大击鼓而前,盘马相拟击而罢。

suì zhèn lǚ

遂振旅。

shì zhōng guì zòu chēng shì zhōng chén mǒu yán lǐ bì

侍中跪奏称:“侍中臣某言,礼毕。

nǎi hái

”乃还。

huáng dì shòu tián zhī lǐ yì yǐ zhòng dōng

皇帝狩田之礼,亦以仲冬。

qián qī bīng bù jí zhòng shù xiū tián fǎ yú bù biǎo suǒ tián zhī yě jiàn qí yú qí hòu

前期,兵部集众庶修田法,虞部表所田之野,建旗于其后。

qián yī rì zhū zhēn shuài shì jí yú qí xià

前一日,诸针帅士集于旗下。

zhì míng bì qí hòu zhì zhě fá

质明,弊旗,后至者罚。

bīng bù shēn tián lìng suì wéi tián

兵部申田令,遂围田。

qí liǎng yì zhī jiāng jiē jiàn qí

其两翼之将皆建旗。

jí yè bù wéi quē qí nán miàn

及夜,布围,阙其南面。

jià zhì tián suǒ huáng dì gǔ xíng rù wéi gǔ chuī lìng yǐ gǔ liù shí chén yú huáng dì dōng nán xī xiàng

驾至田所,皇帝鼓行入围,鼓吹令以鼓六十陈于皇帝东南, 西向;

liù shí chén yú xī nán dōng xiàng

六十陈于西南,东向。

jiē chéng mǎ gè bèi xiāo jiǎo

皆乘马,各备箫角。

zhū jiāng jiē gǔ xíng wéi

诸将皆鼓行围。

nǎi shè qū nì zhī qí

乃设驱逆之骑。

huáng dì chéng mǎ nán xiàng yǒu sī liǎn dà suí yǐ cóng

皇帝乘马南向,有司敛大绥以从。

zhū gōng wáng yǐ xià jiē chéng mǎ dài gōng shǐ chén yú qián hòu

诸公、王以下皆乘马,带弓矢,陈于前后。

suǒ sī zhī shǔ yòu liǎn xiǎo suí yǐ cóng

所司之属又敛小绥以从。

nǎi qū shòu chū qián

乃驱兽出前。

chū yī qū guò yǒu sī zhěng chì gōng shǐ yǐ qián

初,一驱过,有司整饬弓矢以前。

zài qū guò yǒu sī fèng jìn gōng shǐ

再驱过,有司奉进弓矢。

sān qū guò huáng dì nǎi cóng qín zuǒ ér shè zhī

三驱过,皇帝乃从禽左而射之。

měi qū bì sān shòu yǐ shàng

每驱必三兽以上。

huáng dì fā kàng dà suí rán hòu gōng wáng fā kàng xiǎo suí

皇帝发,抗大绥,然后公、王发,抗小绥。

qū nì zhī qí zhǐ rán hòu bǎi xìng liè

驱逆之骑止,然后百姓猎。

fán shè shòu zì zuǒ ér shè zhī dá yú yòu ǒu wéi shàng shè dá yòu ěr běn wèi cì shè zuǒ bì dá yú yòu jué wéi xià shè

凡射兽,自左而射之,达于右腢为上射,达右耳本为次射,左髀达于右泬为下射。

qún shòu xiāng cóng bù jìn shā yǐ bèi shè zhě bù zhòng shè

群兽相从不尽杀,已被射者不重射。

bù shè qí miàn bù jiǎn qí máo

不射其面,不翦其毛。

fán chū biǎo zhě bù zhú zhī

凡出表者不逐之。

tián jiāng zhǐ yú bù jiàn qí yú tián nèi nǎi léi jī jià gǔ jí zhū jiāng zhī gǔ shì cóng zào hū

田将止,虞部建旗于田内,乃雷击驾鼓及诸将之鼓,士从躁呼。

zhū de qín xiàn qí xià zhì qí zuǒ ěr

诸得禽献旗下,致其左耳。

dà shòu gōng zhī xiǎo shòu sī zhī

大兽公之,小兽私之。

qí shàng zhě gōng zōng miào cì zhě gōng bīn kè xià zhě chōng pào chú

其上者供宗庙,次者供宾客,下者充疱厨。

nǎi mìng yǒu sī yè shòu yú sì jiāo yǐ shòu gào zhì yú miào shè

乃命有司馌兽于四郊,以兽告至于庙社。

shè

射。

qián yī rì tài lè lìng shè gōng xiàn zhī lè gǔ chuī lìng shè shí èr àn yú shè diàn zhī tíng dōng miàn xiàn zài dōng jiē dōng xī miàn xiàn zài xī jiē xi

前一日,太乐令设宫县之乐,鼓吹令设十二案于射殿之庭,东面县在东阶东, 西面县在西阶西。

nán běi èr xiàn jí dēng gē guǎng kāi zhōng yāng bì shè wèi

南北二县及登歌广开中央,避射位。

zhāng xióng hòu qù diàn jiǔ shí bù shè fá yú hóu xi shí bù běi shí bù

张熊侯去殿九十步,设乏于侯西十步、北十步。

shè wǔ bī tíng qián shǎo xi

设五楅庭前,少西。

bù shì shè zhě wèi yú xī jiē qián dōng miàn běi shàng

布侍射者位于西阶前,东面北上。

bù sī mǎ wèi yú shì shè wèi zhī nán dōng miàn

布司马位于侍射位之南,东面。

bù huò zhě wèi fá dōng dōng miàn

布获者位乏东,东面。

bù shì shè zhě shè wèi yú diàn jiē xià dāng qián shǎo xi héng bù nán miàn

布侍射者射位于殿阶下,当前少西, 横布,南面。

shì shè zhě gōng shǐ sì yú xī mén wài

侍射者弓矢俟于西门外。

chén shǎng wù yú dōng jiē xià shào dōng

陈赏物于东阶下,少东。

zhì fá fēng yú xī jiē xià shǎo xi

置罚丰于西阶下, 少西。

shè fá zūn yú xī jiē nán běi yǐ diàn shēn

设罚尊于西阶,南北以殿深。

shè fěi yú zūn xi nán sì shí jué jiā mì

设篚于尊西,南肆,实爵加幂。

qí rì zhì míng huáng dì fú wǔ biàn wén wǔ guān jù gōng fú diǎn yè yǐn rù jiàn lè zuò rú yuán huì zhī yí

其日质明,皇帝服武弁,文武官俱公服,典谒引入见,乐作,如元会之仪。

jiǔ èr biàn shì zhōng yī rén zòu chēng yǒu sī jǐn jù qǐng shè

酒二遍,侍中一人奏称:“有司谨具,请射。

shì zhōng yī rén qián chéng zhì tuì chēng zhì yuē kě

”侍中一人前承制,退称:“制曰可。

wáng gōng yǐ xià jiē jiàng

” 王、公以下皆降。

wén guān lì yú dōng jiē xià xī miàn běi shàng

文官立于东阶下,西面北上。

wǔ guān lì yú xī jiē xià

武官立于西阶下。

yú shè fá hòu dōng miàn běi shàng

于射乏后,东面北上。

chí sà yún qún lì yú liǎng biān qiān niú bèi shēn èr rén fèng yù gōng jí shǐ lì yú dōng jiē shàng xī miàn zhí gōng zhě zài běi

持钑沄群立于两边,千牛备身二人奉御弓及矢立于东阶上,西面,执弓者在北。

yòu shè diàn yú zhí gōng zhě zhī qián yòu zhì yù jué shi sì yú qí shàng

又设坫于执弓者之前,又置御决、拾笥于其上。

huò zhě chí jīng zì fá nán xíng dāng hóu dōng xíng zhì hóu fù hòu běi miàn lì

获者持旌自乏南行,当侯东, 行至侯,负侯北面立。

shì shè zhě chū xī mén wài qǔ gōng shǐ liǎng shǒu fèng gōng jìn chéng shǐ dài rù lì yú diàn xià shè wèi xi dōng miàn

侍射者出西门外,取弓矢,两手奉弓,搢乘矢带,入,立于殿下射位西,东面。

sī mǎ fèng gōng zì xī jiē shēng dāng xi yíng qián nán miàn huī gōng mìng huò zhě yǐ jīng qù hóu xi xíng shí bù běi xíng zhì fá zhǐ

司马奉弓自西阶升,当西楹前,南面,挥弓,命获者以旌去侯西行十步,北行至乏止。

sī mǎ jiàng zì xī jiē fù wèi

司马降自西阶,复位。

qiān niú zhōng láng yī rén fèng jué shi yǐ sì qiān niú jiāng jūn fèng gōng qiān niú láng jiàng fèng shǐ jìn lì yú yù tà dōng shǎo nán xī xiàng

千牛中郎一人奉决、拾以笥,千牛将军奉弓,千牛郎将奉矢,进,立于御榻东少南,西向。

láng jiàng guì diàn sì yú yù tà qián shǎo dōng

郎将跪奠笥于御榻前,少东。

suì fú yǐ jīn qǔ jué xìng

遂拂以巾,取决,兴。

zàn shè jué

赞设决。

yòu guì qǔ shi xìng zàn shè shi

又跪取拾,兴,赞设拾。

yǐ sì tuì diàn yú diàn

以笥退,奠于坫。

qiān niú jiāng jūn běi miàn zhāng gōng yǐ mèi shùn zuǒ yòu wēi shàng zài xià yī gōng zuǒ yòu wēi wèi gōng miàn shàng xià

千牛将军北面张弓,以袂顺左右隈,上再下一,弓左右隈,谓弓面上下。

yǐ yī mèi mó shì shàng miàn zài xià miàn yī

以衣袂摩拭上面再,下面一。

xī miàn zuǒ zhí fù yòu zhí xiāo yǐ jìn

西面,左执付、右执箫以进。

qiān niú láng jiàng yǐ jīn fú shǐ jìn yī yī gòng yù

千牛郎将以巾拂矢进,一一供御。

yù shè xié lǜ láng jǔ huī xiān zòu gǔ chuī jí zòu yuè zōu yú wǔ jié yù jí shè dì yī shǐ yǔ dì liù jié xiāng yīng dì èr shǐ yǔ dì qī jié xiāng yìng yǐ zhì jiǔ jié

欲射,协律郎举麾,先奏鼓吹,及奏乐《驺虞》五节,御及射,第一矢与第六节相应,第二矢与第七节相应,以至九节。

xié lǜ láng yǎn huī lè zhǐ

协律郎偃麾,乐止。

qiān niú jiāng jūn yǐ shǐ xíng zòu zhōng yuē huò xià yuē liú shàng yuē yáng zuǒ yuē zuǒ fāng yòu yuē yòu fāng

千牛将军以矢行奏,中曰“获”,下曰“留”,上曰“扬”,左曰“左方”,右曰“右方”。

liú wèi shǐ duǎn bù jí hóu

留,谓矢短不及侯;

yáng wèi shǐ guò hóu

扬,谓矢过侯;

zuǒ yòu wèi shǐ piān bù zhèng

左、右,谓矢偏不正。

qiān niú jiāng jūn yú yù zuò dōng xī miàn shòu gōng tuì fù qiān niú yú dōng jiē shàng

千牛将军于御座东,西面受弓,退, 付千牛于东阶上。

qiān niú láng jiàng yǐ sì shòu jué shi diàn yú diàn

千牛郎将以笥受决、拾,奠于坫。

shì shè zhě jìn shēng shè xí běi miàn lì zuǒ xuán dōng miàn zhāng gōng nán miàn xié shǐ

侍射者进,升射席北面立,左旋,东面张弓,南面挟矢。

xié lǜ láng jǔ huī nǎi zuò yuè bù zuò gǔ chuī

协律郎举麾,乃作乐, 不作鼓吹。

lè zòu lí shǒu sān jié rán hòu fā shǐ

乐奏《狸首》三节,然后发矢。

ruò shì shè zhě duō zé qí fā

若侍射者多,则齐发。

dì yī fā yǔ dì sì jié xiāng yìng dì èr fā yǔ dì wǔ jié xiāng yìng yǐ zhì qī jié

第一发与第四节相应,第二发与第五节相应,以至七节。

xié lǜ láng yǎn huī lè zhǐ

协律郎偃麾,乐止。

gōng yòu xuán dōng xī chí gōng rú miàn lì nǎi tuì fù xī jiē xià lì

弓右旋,东西弛弓, 如面立,乃退,复西阶下立。

sī mǎ shēng zì xī jiē zì xi yíng qián nán miàn huī gōng mìng qǔ shǐ

司马升自西阶,自西楹前,南面,挥弓,命取矢。

qǔ shǐ zhě yǐ yù shǐ fù qiān niú yú dōng jiē xià shì shè zhě shì gōng yú wèi tíng qián běi miàn dōng shàng

取矢者以御矢付千牛于东阶下,侍射者释弓于位,庭前北面东上。

yǒu sī zòu qǐng shǎng fá shì zhōng chēng zhì yuē kě

有司奏请赏罚,侍中称:“制曰可。

yǒu sī lì bī zhī xi dōng miàn jiān chàng shè shǐ

”有司立楅之西,东面,监唱射矢。

qǔ shǐ zhě gè chàng zhōng zhě xìng míng

取矢者各唱中者姓名。

zhōng zhě lì yú dōng jiē xià xī miàn běi shàng

中者立于东阶下,西面北上;

bù zhōng zhě lì yú xī jiē xià dōng miàn běi shàng

不中者立于西阶下,东面北上。

jù zài bài

俱再拜。

yǒu sī yú dōng jiē xià yǐ fù shǎng wù

有司于东阶下以付赏物。

zhuó zhě yú fá zūn xi dōng miàn guì diàn jué yú fēng shàng

酌者于罚尊西,东面,跪,奠爵于丰上。

bù zhōng zhě jìn fēng nán běi miàn guì qǔ jué lì yǐn zú jué diàn fēng xià

不中者进丰南,北面跪,取爵, 立饮,卒爵,奠丰下。

zhuó zhě běi miàn guì qǔ xū jué zhuó diàn bù zhōng zhě yǐ cì jì yǐn jiē rú chū

酌者北面跪,取虚爵酌奠,不中者以次继饮,皆如初。

diǎn yè yǐn wáng gōng yǐ xià jí shì shè zhě jiē tíng qián běi miàn xiāng duì wéi shǒu zài bài qì yǐn chū

典谒引王公以下及侍射者,皆庭前北面相对为首,再拜讫,引出。

chí sà duì fù wèi

持钑队复位。

huáng dì rù zòu yuè jǐng bì

皇帝入, 奏乐,警跸。

yǒu sī yǐ gōng shǐ chū zhōng mén wài shì shè zhě chū

有司以弓矢出中门外,侍射者出。

ruò tè shè wú shì shè zhī rén zé bù shè bī bù chén shǎng fá

若特射无侍射之人,则不设楅,不陈赏罚。

ruò yàn yóu xiǎo shè zé cháng fú bù chén lè xiàn bù xíng huì lǐ

若燕游小射,则常服,不陈乐县,不行会礼。

hé shuò fá gǔ

合朔伐鼓。

qí rì qián èr kè jiāo shè lìng jí mén pū chì zé jiàng yī shǒu sì mén lìng xún mén jiān chá

其日前二刻,郊社令及门仆赤帻绛衣,守四门,令巡门监察。

gǔ chuī lìng píng jīn zé kù dié shuài gōng rén yǐ fāng sè zhí huī liú fēn zhì sì mén wū xià shè lóng shé gǔ yú yòu

鼓吹令平巾帻、 袴褶,帅工人以方色执麾旒,分置四门屋下,设龙蛇鼓于右。

dōng mén zhě lì yú běi shú nán miàn

东门者立于北塾,南面;

nán mén zhě lì yú dōng shú xī miàn

南门者立于东塾,西面;

xī mén zhě lì yú nán shú běi miàn

西门者立于南塾,北面;

běi mén zhě lì yú xī shú dōng miàn

北门者立于西塾,东面。

duì zhèng yī rén píng jīn zé kù dié zhí dāo shuài wèi shì wǔ rén zhí wǔ bīng lì yú gǔ wài máo zài dōng jǐ zài nán fǔ yuè zài xi shuò zài běi

队正一人平巾帻、袴褶,执刀,帅卫士五人执五兵立于鼓外,矛在东,戟在南,斧、 钺在西,槊在北。

jiāo shè lìng lì yú shè tán sì yú yǐ zhū sī shéng yíng zhī

郊社令立于社坛四隅,以朱丝绳萦之。

tài shǐ yī rén chì zé chì yī lì yú shè tán běi xiàng rì guān biàn

太史一人赤帻、赤衣,立于社坛北,向日观变。

huáng huī cì zhī

黄麾次之;

lóng gǔ yī cì zhī zài běi

龙鼓一次之,在北;

gōng yī shǐ sì cì zhī

弓一、矢四次之。

zhū bīng gǔ lì hou biàn

诸兵鼓立候变。

rì yǒu biàn shǐ guān yuē xiáng yǒu biàn

日有变,史官曰:“祥有变。

gōng rén jǔ huī lóng gǔ fā shēng rú léi

”工人举麾,龙鼓发声如雷。

shǐ guān yuē zhǐ

史官曰:“止。

nǎi zhǐ

” 乃止。

qí rì huáng dì sù fú bì zhèng diàn bǎi guān fèi wù zì fǔ shǐ yǐ shàng jiē sù fú gè yú qí tīng shì zhī qián chóng xíng měi děng yì wèi xiàng rì lì

其日,皇帝素服,避正殿,百官废务,自府史以上皆素服,各于其厅事之前, 重行,每等异位,向日立。

míng fù ér zhǐ

明复而止。

zhēn yuán sān nián bā yuè rì yǒu shí zhī yǒu sī jiāng fá gǔ dé zōng bù xǔ

贞元三年八月,日有食之,有司将伐鼓,德宗不许。

tài cháng qīng dǒng jìn yán fá gǔ suǒ yǐ zé yīn ér zhù yáng yě qǐng tīng yǒu sī yī jīng fá gǔ

太常卿董晋言:“伐鼓所以责阴而助阳也,请听有司依经伐鼓。

bù bào yóu shì qí lǐ suì fèi

”不报,由是其礼遂废。

dà nuó zhī lǐ

大傩之礼。

xuǎn rén nián shí èr yǐ shàng shí liù yǐ xià wèi zhèn zǐ jiǎ miàn chì bù kù dié

选人年十二以上、十六以下为侲子,假面,赤布袴褶。

èr shí sì rén wéi yī duì liù rén wèi liè

二十四人为一队,六人为列。

zhí shì shí èr rén chì zé chì yī má biān

执事十二人,赤帻、赤衣,麻鞭。

gōng rén èr shí èr rén qí yī rén fāng xiāng shì jiǎ miàn huáng jīn sì mù méng xióng pí hēi yī zhū shang yòu zhí shǔn

工人二十二人,其一人方相氏,假面,黄金四目,蒙熊皮,黑衣、朱裳,右执楯;

qí yī rén wéi chàng shuài jiǎ miàn pí yī zhí bàng

其一人为唱帅,假面,皮衣,执棒;

gǔ jiǎo gè shí hé wéi yī duì

鼓、 角各十,合为一队。

duì bié gǔ chuī lìng yī rén tài bǔ lìng yī rén gè jiān suǒ bù

队别鼓吹令一人、太卜令一人,各监所部;

wū shī èr rén

巫师二人。

yǐ zhú è guǐ yú jìn zhōng

以逐恶鬼于禁中。

yǒu sī yù bèi měi mén xióng jī jí jiǔ nǐ yú gōng chéng zhèng mén huáng chéng zhū mén zhé rǎng shè jì

有司预备每门雄鸡及酒,拟于宫城正门、皇城诸门磔攘,设祭。

tài zhù yī rén zhāi láng sān rén yòu xiào wèi yì xiàn gè yú huáng chéng zhōng mén wài zhī yòu

太祝一人,斋郎三人,右校为瘗臽,各于皇城中门外之右。

qián yī rì zhī xī nuó zhě fù jí suǒ jù qí qì fú yǐ dài shì

前一日之夕,傩者赴集所, 具其器服以待事。

qí rì wèi míng zhū wèi yī shí kè lēi suǒ bù tún mén liè zhàng jìn zhàng rù chén yú jiē

其日未明,诸卫依时刻勒所部,屯门列仗,近仗入陈于阶。

gǔ chuī lìng shuài nuó zhě gè jí yú gōng mén wài

鼓吹令帅傩者各集于宫门外。

nèi shì yì huáng dì suǒ yù diàn qián zòu zhèn zǐ bèi qǐng zhú yì

内侍诣皇帝所御殿前奏“侲子备,请逐疫”。

chū mìng sì bó liù rén fēn yǐn nuó zhě yú cháng lè mén yǒng ān mén yǐ rù zhì zuǒ yòu shàng gé gǔ zào yǐ jìn

出,命寺伯六人,分引傩者于长乐门、永安门以入,至左右上阁,鼓噪以进。

fāng xiāng shì zhí gē yáng shǔn chàng

方相氏执戈扬楯唱,

zhèn zǐ hé

侲子和,

yuē jiǎ zuò shí xiōng

曰:“甲作食凶,

fèi wèi shí hǔ

胇胃食虎,

xióng bó shí mèi

雄伯食魅,

téng jiǎn shí bù xiáng

腾简食不祥,

lǎn zhū shí jiù

揽诸食咎,

bó qí shí mèng

伯奇食梦,

qiáng liáng zǔ míng gòng shí zhé sǐ jì shēng

强梁、祖明共食磔死寄生,

wěi duò shí guān

委隋食观,

cuò duàn shí jù

错断食巨,

qióng qí téng gēn gòng shí gǔ

穷奇、腾根共食蛊,

fán shǐ yī shí èr shén zhuī è xiōng

凡使一十二神追恶凶,

hè rǔ qū

赫汝躯,

lā rǔ gàn

拉汝干,

jié jiě rǔ ròu

节解汝肉,

chōu rǔ fèi cháng

抽汝肺肠,

rǔ bù jí qù

汝不急去,

hòu zhě wèi liáng

后者为粮。

zhōu hū qì qián hòu gǔ zào ér chū zhū duì gè qū shùn tiān mén yǐ chū fēn yì zhū chéng mén chū guō ér zhǐ

”周呼讫, 前后鼓噪而出,诸队各趋顺天门以出,分诣诸城门,出郭而止。

nuó zhě jiāng chū zhù bù shén xí dāng zhōng mén dì nán xiàng

傩者将出,祝布神席,当中门地南向。

chū qì zǎi shǒu zhāi láng shēng xiōng zhé zhī shén xí zhī xi jiè yǐ xí běi shǒu

出讫,宰手、斋郎牲匈磔之神席之西, 借以席,北首。

zhāi láng zhuó qīng jiǔ tài zhù shòu diàn zhī

斋郎酌清酒,太祝受,奠之。

zhù shǐ chí bǎn yú zuò yòu guì dú zhù wén yuē wéi mǒu nián suì cì yuè shuò rì tiān zǐ qiǎn tài zhù chén xìng míng zhāo gào yú tài yīn zhī shén

祝史持版于座右,跪读祝文曰:“维某年岁次月朔日,天子遣太祝臣姓名昭告于太阴之神。

xìng zūn bǎn yú xí nǎi jǔ shēng bìng jiǔ yì yú xiàn

”兴,尊版于席,乃举牲并酒瘗于臽。

✦ You read 志·卷六·礼乐六

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.