tǔ bō shàng
吐蕃上
tǔ bō běn xī qiāng shǔ gài bǎi yǒu wǔ shí zhǒng sàn chǔ hé huáng jiāng mín jiān yǒu fā qiāng táng máo děng rán wèi shǐ yǔ zhōng guó tōng
吐蕃本西羌属，盖百有五十种，散处河、湟、江、岷间，有发羌、唐旄等，然未始与中国通。
jū xī zhī shuǐ xī
居析支水西。
zǔ yuē gǔ tí bó xī yě jiàn wǔ duō zhì shāo bìng zhū qiāng jù qí de
祖曰鹘提勃悉野，健武多智，稍并诸羌，据其地。
fán fā shēng jìn gù qí zǐ sūn yuē tǔ bō ér xìng bó sū yě
蕃、 发声近，故其子孙曰吐蕃，而姓勃窣野。
huò yuē nán liáng tū fā lì lù gū zhī hòu
或曰南凉秃发利鹿孤之后。
èr zi yuē fán ní yuē nù tán
二子，曰樊尼， 曰傉檀。
nù tán sì wèi qǐ fó chì pán suǒ miè
傉檀嗣，为乞佛炽盘所灭。
fán ní qiè cán bù chén jǔ qú méng xùn yǐ wéi lín sōng tài shǒu
樊尼挈残部臣沮渠蒙逊，以为临松太守。
méng xùn miè fán ní lǜ bīng xi jì hé yú jī shí suì fǔ yǒu qún qiāng yún
蒙逊灭，樊尼率兵西济河，逾积石，遂抚有群羌云。
qí sú wèi qiáng xióng yuē zàn zhàng fū yuē pǔ gù hào jūn zhǎng yuē zàn pǔ zàn pǔ qī yuē mò méng
其俗谓强雄曰赞，丈夫曰普，故号君长曰赞普，赞普妻曰末蒙。
qí guān yǒu dà xiāng yuē lùn chǎi fù xiāng yuē lùn chǎi hù mǎng gè yī rén yì hào dà lùn xiǎo lùn
其官有大相曰论茝，副相曰论茝扈莽，各一人，亦号大论、小论；
dū hù yī rén yuē xī biān chè bū
都护一人，曰悉编掣逋；
yòu yǒu nèi dà xiāng yuē nǎng lùn chè bū yì yuē lùn mǎng rè fù xiāng yuē nǎng lùn mì líng bū xiǎo xiàng yuē nǎng lùn chōng gè yī rén
又有内大相曰曩论掣逋，亦曰论莽热，副相曰曩论觅零逋，小相曰曩论充，各一人；
yòu yǒu zhěng shì dà xiāng yuē yù hán bō chè bū fù zhěng shì yuē yù hán mì líng bū xiǎo zhěng shì yuē yù hán bō chōng jiē rèn guó shì zǒng hào yuē shàng lùn chè bū tū jù
又有整事大相曰喻寒波掣逋，副整事曰喻寒觅零逋，小整事曰喻寒波充：皆任国事， 总号曰尚论掣逋突瞿。
de zhí jīng shī xi bā qiān lǐ jù shàn shàn wǔ bǎi lǐ shèng bīng shù shí wàn
地直京师西八千里，距鄯善五百里，胜兵数十万。
guó duō tíng diàn fēng báo jī xuě shèng xià rú zhōng guó chūn shí shān gǔ cháng bīng
国多霆、 电、风、雹，积雪，盛夏如中国春时，山谷常冰。
de yǒu hán lì zhōng rén zhé pǐ cù ér bù hài
地有寒疠，中人辄痞促而不害。
qí zàn pǔ jū bá bù chuān huò luó suō chuān yǒu chéng guō lú shè bù kěn chù lián cuì zhàng yǐ jū hào dà fú lú róng shù bǎi rén
其赞普居跋布川，或逻娑川，有城郭庐舍不肯处，联毳帐以居，号大拂庐，容数百人。
qí wèi hou yán ér yá shén ài
其卫候严，而牙甚隘。
bù rén chù xiǎo fú lú duō lǎo shòu zhì bǎi yú suì zhě
部人处小拂庐，多老寿至百余岁者。
yī lǜ zhān wéi yǐ zhě tu miàn wèi hǎo
衣率毡韦，以赭涂面为好。
fù rén biàn fā ér yíng zhī
妇人辫发而萦之。
qí qì qū mù ér wéi dǐ huò zhān wèi bān níng miàn wèi wǎn shí gēng lào bìng shí zhī shǒu pěng jiǔ jiāng yǐ yǐn
其器屈木而韦底，或毡为般，凝面为碗，实羹酪并食之， 手捧酒浆以饮。
qí guān zhī zhāng shì zuì shàng sè sè jīn cì zhī jīn tu yín yòu cì zhī yín cì zhī zuì xià zhì tóng zhǐ chà dà xiǎo zhui bì qián yǐ biàn guì jiàn
其官之章饰，最上瑟瑟，金次之，金涂银又次之，银次之，最下至铜止，差大小，缀臂前以辨贵贱。
wū jiē píng shàng gāo zhì shù zhàng
屋皆平上，高至数丈。
qí jia yǒu xiǎo mài qīng kē mài qiáo mài dòu
其稼有小麦、青稞麦、荞麦、〓豆。
qí shòu máo niú míng mǎ quǎn yáng zhì tiān shǔ zhī pí kě wéi qiú dú fēng tuó rì chí qiān lǐ
其兽，牦牛、名马、犬、羊、彘，天鼠之皮可为裘，独峰驼日驰千里。
qí bǎo jīn yín xī tóng
其宝，金、银、锡、铜。
qí sǐ zàng wèi zhǒng xì tu zhī
其死，葬为冢，塈涂之。
qí lì zhì wú wén zì jié shéng chǐ mù wèi yuē
其吏治，无文字，结绳齿木为约。
qí xíng suī xiǎo zuì bì jué mù huò yuè yì yǐ pí wèi biān chì zhī cóng xǐ nù wú cháng suàn
其刑，虽小罪必抉目，或刖、劓，以皮为鞭抶之，从喜怒，无常算。
qí yù kū de shēn shù zhàng nèi qiú yú zhōng èr sān suì nǎi chū
其狱，窟地深数丈，内囚于中，二三岁乃出。
qí yàn dà bīn kè bì qū hào niú shǐ kè zì shè nǎi gǎn kuì
其宴大宾客，必驱耗牛，使客自射，乃敢馈。
qí sú zhòng guǐ yòu wū shì yuán dī wèi dà shén
其俗， 重鬼右巫，事原羝为大神。
xǐ fú tú fǎ xí zhòu zǔ guó zhī zhèng shì bì yǐ sāng mén cān jué
喜浮屠法，习呪诅，国之政事，必以桑门参决。
duō pèi gōng dāo
多佩弓刀。
yǐn jiǔ bù dé jí luàn
饮酒不得及乱。
fù rén wú jí zhèng
妇人无及政。
guì zhuàng jiàn ruò mǔ bài zi zi jù fù chū rù qián shǎo ér hòu lǎo
贵壮贱弱，母拜子，子倨父，出入前少而后老。
zhòng bīng sǐ yǐ lěi shì zhàn méi wèi jiǎ mén bài nuò zhě chuí hú wěi yú shǒu shì rǔ bù dé liè yú rén
重兵死，以累世战没为甲门，败懦者垂狐尾于首示辱，不得列于人。
bài bì shǒu jù dì wèi quǎn hào zài yī shēn zhǐ
拜必手据地为犬号，再揖身止。
jū fù mǔ sàng duàn fà dài miàn mò yī jì zàng ér jí
居父母丧，断发、黛面、墨衣，既葬而吉。
qí jǔ bīng yǐ qī cùn jīn jiàn wèi qì
其举兵，以七寸金箭为契。
bǎi lǐ yī yì yǒu jí bīng yì rén yì qián jiā yín gǔ shén jí gǔ yì duō
百里一驿，有急兵，驿人臆前加银鹘，甚急，鹘益多。
gào kòu jǔ fēng
告寇举烽。
qí xù mù zhú shuǐ cǎo wú cháng suǒ
其畜牧， 逐水草无常所。
qí kǎi wèi jīng liáng yī zhī zhōu shēn qiào liǎng mù jìn gōng lì rèn bù néng shén shāng
其铠胃精良，衣之周身，窍两目，劲弓利刃不能甚伤。
qí bīng fǎ yán ér shī wú kuì liáng yǐ lǔ huò wèi zī
其兵法严， 而师无馈粮，以卤获为资。
měi zhàn qián duì jìn sǐ hòu duì nǎi jìn
每战，前队尽死，后队乃进。
qí sì shí yǐ mài shú wèi suì shǒu
其四时，以麦熟为岁首。
qí xì qí liù bó
其戏，棋、六博。
qí lè chuī luó jī gǔ
其乐，吹螺、击鼓。
qí jūn chén zì wèi you wǔ liù rén yuē gòng mìng
其君臣自为友，五六人曰共命。
jūn sǐ jiē zì shā yǐ xùn suǒ fú wán chéng mǎ jiē yì qǐ dà wū zhǒng diān shù zhòng mù wèi cí suǒ
君死，皆自杀以殉，所服玩乘马皆瘗，起大屋冢颠，树众木为祠所。
zàn pǔ yǔ qí chén suì yī xiǎo méng yòng yáng quǎn hóu wèi shēng
赞普与其臣岁一小盟，用羊、犬、猴为牲；
sān suì yī dà méng yè yáo zhū tán yòng rén mǎ niú lǘ wèi shēng
三岁一大盟，夜肴诸坛，用人、马、牛、闾为牲。
fán shēng bì zhé zú liè cháng chén yú qián shǐ wū gào shén yuē yū méng zhě yǒu rú shēng
凡牲必折足裂肠陈于前，使巫告神曰：“渝盟者有如牲。
qí hòu yǒu jūn zhǎng yuē jiǎ xī dǒng mó dǒng mó shēng tuó tǔ dù tuó tǔ shēng jiē lì shī ruò jiē lì shēng bó nòng ruò bó nòng shēng jù sù ruò jù sù shēng lùn zàn suǒ lùn zàn shēng qì zōng nòng zàn yì míng qì sū nóng yì hào fú yè shì
其后有君长曰瘕悉董摩，董摩生佗土度，佗土生揭利失若，揭利生勃弄若，勃弄生讵素若，讵素生论赞索，论赞生弃宗弄赞，亦名弃苏农，亦号弗夜氏。
qí wéi rén kāng kǎi cái xióng cháng qū yě mǎ niú chí cì zhī yǐ wéi lè xī yù zhū guó gòng chén zhī
其为人慷慨才雄，常驱野马、〓牛，驰刺之以为乐，西域诸国共臣之。
tài zōng zhēn guàn bā nián shǐ qiǎn shǐ zhě lái cháo dì qiǎn xíng rén féng dé xiá xià shū lín fǔ
太宗贞观八年，始遣使者来朝，帝遣行人冯德遐下书临抚。
nòng zàn wén tū jué tǔ gǔ hún bìng de shàng gōng zhǔ nǎi qiǎn shǐ jī bì qiú hūn dì bù xǔ
弄赞闻突厥、吐谷浑并得尚公主，乃遣使赍币求昏，帝不许。
shǐ zhě hái wàng yǔ yuē tiān zǐ yù wǒ hòu jǐ de gōng zhǔ huì tǔ yù hún wáng rù cháo suì bù xǔ dài yǒu yǐ jiān wǒ hu
使者还，妄语曰：“天子遇我厚，几得公主，会吐谷浑王入朝，遂不许，殆有以间我乎？
nòng zàn nù lǜ yáng tóng gòng jī tǔ yù hún tǔ yù hún bù néng gāng zǒu qīng hǎi zhī yīn jǐn qǔ qí zī chù
”弄赞怒，率羊同共击吐谷浑， 吐谷浑不能亢，走青海之阴，尽取其赀畜。
yòu gōng dǎng xiàng bái lán qiāng pò zhī
又攻党项、白兰羌，破之。
lè bīng èr shí wàn rù kòu sōng zhōu mìng shǐ zhě gòng jīn jiǎ qiě yán yíng gōng zhǔ wèi zuǒ yòu yuē gōng zhǔ bù zhì wǒ qiě shēn rù
勒兵二十万入寇松州，命使者贡金甲，且言迎公主，谓左右曰：“公主不至，我且深入。
dōu dū hán wēi qīng chū chān zéi fǎn wèi suǒ bài shǔ qiāng dà rǎo jiē pàn yǐ yīng zéi
”都督韩威轻出觇贼，反为所败，属羌大扰，皆叛以应贼。
nǎi zhào lì bù shàng shū hóu jūn jí wéi xíng jūn dà zǒng guǎn chū dāng mí dào yòu lǐng jūn dà jiàng jūn zhí shī sī lì chū bái lán dào yòu wǔ wèi dà jiàng jūn niú jìn dá chū kuò shuǐ dào yòu lǐng jūn jiāng jūn liú lán chū táo hé dào bìng wéi xíng jūn zǒng guǎn lǜ bù qí wǔ wàn jìn tǎo
乃诏吏部尚书侯君集为行军大总管，出当弥道，右领军大将军执失思力出白兰道，右武卫大将军牛进达出阔水道，右领军将军刘兰出洮河道，并为行军总管，率步骑五万进讨。
jìn dá zì sōng zhōu yè áo qí yíng zhǎn shǒu qiān jí
进达自松州夜鏖其营，斩首千级。
chū dōng kòu yě lián suì bù jiě qí dà chén qǐng fǎn guó bù tīng zì shā zhě bā rén
初东寇也，连岁不解，其大臣请返国，不听，自杀者八人。
zhì shì nòng zàn shǐ jù yǐn ér qù yǐ shǐ zhě lái xiè zuì gù qǐng hūn xǔ zhī
至是弄赞始惧，引而去，以使者来谢罪，固请昏，许之。
qiǎn dà lùn xuē lù dōng zàn xiàn huáng jīn wǔ qiān liǎng tā bǎo chēng shì yǐ wéi pìn
遣大论薛禄东赞献黄金五千两，它宝称是， 以为聘。
shí wǔ nián qī yǐ zōng nǚ wén chéng gōng zhǔ zhào jiāng xià wáng dào zōng chí jié hù sòng zhù guǎn hé yuán wáng zhī guó
十五年，妻以宗女文成公主，诏江夏王道宗持节护送，筑馆河源王之国。
nòng zàn lǜ bīng cì bǎi hǎi qīn yíng jiàn dào zōng zhí xù lǐ gōng shén jiàn zhōng guó fú shì zhī měi suō suō kuì jǔ
弄赞率兵次柏海亲迎，见道宗，执婿礼恭甚，见中国服饰之美，缩缩愧沮。
guī guó zì yǐ qí xiān wèi yǒu hūn dì nǚ zhě nǎi wèi gōng zhǔ zhù yī chéng yǐ kuā hòu shì suì lì gōng shì yǐ jū
归国，自以其先未有昏帝女者，乃为公主筑一城以夸后世，遂立宫室以居。
gōng zhǔ è guó rén zhě miàn nòng zàn xià lìng guó zhōng jìn zhī
公主恶国人赭面， 弄赞下令国中禁之。
zì chǐ zhān jì xí wán xiāo wèi huá fēng
自褫毡罽，袭纨绡，为华风。
qiǎn zhū háo zǐ dì rù guó xué xí shī shū
遣诸豪子弟入国学，习《诗》、 《书》。
yòu qǐng rú zhě diǎn shū shū
又请儒者典书疏。
dì fá liáo hái shǐ lù dōng zàn shàng shū yuē bì xià píng dìng sì fāng rì yuè suǒ zhào bìng chén zhì zhī
帝伐辽还，使禄东赞上书曰：“陛下平定四方，日月所照，并臣治之。
gāo lí shì yuǎn fú lǜ yú lǐ tiān zǐ zì jiāng dù liáo huī chéng xiàn zhèn zhǐ rì kǎi xuán suī yàn fēi yú tiān wú shì zhī sù
高丽恃远，弗率于礼，天子自将度辽，隳城陷阵，指日凯旋，虽雁飞于天，无是之速。
fu é yóu yàn yě chén jǐn yě huáng jīn wèi é yǐ xiàn
夫鹅犹雁也，臣谨冶黄金为鹅以献。
qí gāo qī chǐ zhōng shí jiǔ sān hú
”其高七尺，中实酒三斛。
èr shí èr nián yòu wèi lǜ fǔ zhǎng shǐ wáng xuán cè shǐ xī yù wèi zhōng tiān zhú suǒ chāo nòng zàn fā jīng bīng cóng xuán cè tǎo pò zhī lái xiàn fú
二十二年，右卫率府长史王玄策使西域，为中天竺所钞，弄赞发精兵从玄策讨破之，来献俘。
gāo zōng jí wèi zhuó fù mǎ dū wèi xī hǎi jùn wáng
高宗即位，擢驸马都尉、西海郡王。
nòng zàn yǐ shū yí zhǎng sūn wú jì yuē tiān zǐ chū jí wèi xià yǒu bù zhōng zhě yuàn lè bīng fù guó gòng tǎo zhī
弄赞以书诒长孙无忌曰：“天子初即位， 下有不忠者，愿勒兵赴国共讨之。
bìng xiàn jīn bèi shí wǔ zhǒng yǐ jiàn zhāo líng
”并献金琲十五种以荐昭陵。
jìn fēng cóng wáng cì xiǎng fán wò
进封賨王，赐饷蕃渥。
yòu qǐng cán zhǒng jiǔ rén yǔ niǎn wèi děng zhū gōng zhào xǔ
又请蚕种、酒人与碾硙等诸工，诏许。
yǒng huī chū sǐ qiǎn shǐ zhě diào cí
永徽初，死，遣使者吊祠。
wú zi lì qí sūn yòu bù shì gù lù dōng zàn xiāng qí guó
无子，立其孙，幼不事，故禄东赞相其国。
xiǎn qìng sān nián xiàn jīn àng jīn pō luó děng fù qǐng hūn
显庆三年，献金盎、金颇罗等，复请昏。
wèi jǐ tǔ yù hún nèi fù lù dōng zàn yuàn fèn lǜ ruì bīng jī zhī ér tǔ yù hún dà chén sù hé guì bēn tǔ bō shuò yǐ xū shí gù tǔ bō néng pò qí guó
未几，吐谷浑内附，禄东赞怨忿，率锐兵击之，而吐谷浑大臣素和贵奔吐蕃，槊以虚实，故吐蕃能破其国。
mù róng nuò hé bō yǔ hóng huà gōng zhǔ yǐn cán luò zǒu liáng zhōu zhào liáng zhōu dū du zhèng rén tài wèi qīng hǎi dào héng jūn dà zǒng guǎn lǜ jiāng jūn dú gū qīng yún děng zhūn liáng shàn zuǒ wǔ hou dà jiàng jūn sū dìng fāng wèi ān jí dà shǐ wèi zhū jiāng jié dù yǐ dìng qí luàn
慕容诺曷钵与弘化公主引残落走凉州，诏凉州都督郑仁泰为青海道行军大总管，率将军独孤卿云等屯凉、鄯，左武候大将军苏定方为安集大使，为诸将节度，以定其乱。
tǔ bō shǐ lùn zhòng cóng rù cháo biǎo tǔ yù hún zuì dì qiǎn shǐ zhě qiáo ràng nǎi shǐ lái qǐng yǔ tǔ yù hún píng hàn qiú chì shuǐ de mù mǎ bù xǔ
吐蕃使论仲琮入朝，表吐谷浑罪，帝遣使者谯让，乃使来请与吐谷浑平憾，求赤水地牧马， 不许。
huì lù dōng zàn sǐ
会禄东赞死。
dōng zàn bù zhī shū ér xìng míng yì yòng bīng yǒu jié zhì tǔ bō yǐ zhī suì wèi qiáng guó
东赞不知书而性明毅，用兵有节制，吐蕃倚之，遂为强国。
shǐ rù cháo zhàn duì hé zhǐ tài zōng zhuó bài yòu wèi dà jiàng jūn yǐ láng yá gōng zhǔ wài sūn qī zhī
始入朝，占对合旨， 太宗擢拜右卫大将军，以琅邪公主外孙妻之。
lù dōng zàn zì yán xiān chén wèi pìn fù bù gǎn fèng zhào
禄东赞自言：“先臣为聘妇，不敢奉诏。
qiě zàn pǔ wèi yè gōng zhǔ péi chén gǎn cí
且赞普未谒公主，陪臣敢辞！
dì yì qí yán rán yù huái yǐ ēn bù tīng yě
”帝异其言，然欲怀以恩，不听也。
yǒu zǐ yuē qīn líng yuē zàn pó yuē xī duō yú yuē bó lùn
有子曰钦陵、 曰赞婆、曰悉多于、曰勃论。
lù dōng zàn sǐ ér xiōng dì bìng dāng guó
禄东赞死，而兄弟并当国。
zì shì suì rù biān jǐn pò yǒu zhū qiāng jī mí shí èr zhōu
自是岁入边，尽破有诸羌羁縻十二州。
zǒng zhāng zhōng yì xǐ tǔ yù hún bù yú liáng zhōu páng nán shān
总章中，议徙吐谷浑部于凉州旁南山。
dì yì tǔ bō zhī rù zhào zǎi xiàng jiāng kè yán lì běn jiāng jūn qì bì hé lì děng yì xiān jī tǔ bō
帝刈吐蕃之入，召宰相姜恪阎立本、将军契苾何力等议先击吐蕃。
lì běn yuē mín jī wèi kě yǐ shī
立本曰：“民饥未可以师。
hé lì yuē tǔ bō jiè zài xī jí chén kǒng shī dào shòu cuàn shān fú bǔ tǎo wú suǒ de zhì chūn fù qīn tǔ yù hún
”何力曰：“吐蕃介在西极， 臣恐师到，兽窜山伏，捕讨无所得，至春复侵吐谷浑。
chén qǐng wù jiù shǐ yí wú lì kùn ér jiāo zhī yī jǔ kě miè yě
臣请勿救，使疑吾力困而骄之，一举可灭也。
kè yuē bù rán tǔ yù hún fāng shuāi tǔ bō fù shèng yǐ shuāi qì jù shèng bīng zhàn bì bù kàng bù jiù zé miè
”恪曰：“不然，吐谷浑方衰，吐蕃负胜，以衰气拒胜兵，战必不亢，不救则灭。
chén wèi wáng shī jí zhù zhī shǐ guó xìng cún hòu qiě xú tú kě yě
臣谓王师亟助之，使国幸存，后且徐图可也。
yì bù jué yì bù kè xǐ
”议不决，亦不克徙。
xián hēng yuán nián rù cán jī mí shí bā zhōu lǜ yú tián qǔ qiū cí bō huàn chéng yú shì ān xī sì zhèn bìng fèi
咸亨元年，入残羁縻十八州，率于阗取龟兹拨换城，于是安西四镇并废。
zhào yòu wēi wèi dà jiàng jūn xuē rén guì wèi luó suō dào héng jūn dà zǒng guǎn zuǒ wèi yuán wài dà jiàng jūn ā shǐ nà dào zhēn zuǒ wèi jiāng jūn guō dài fēng zì fù chū tǎo tǔ bō bìng hù tǔ yù hún hái guó
诏右威卫大将军薛仁贵为逻娑道行军大总管，左卫员外大将军阿史那道真、左卫将军郭待封自副，出讨吐蕃，并护吐谷浑还国。
shī fán shí yú wàn zhì dà fēi chuān wèi qīn líng suǒ jù wáng shī bài jì suì miè tǔ yù hún ér jǐn yǒu qí de
师凡十余万，至大非川，为钦陵所拒，王师败绩，遂灭吐谷浑而尽有其地。
zhào sī róng tài cháng bó tóng dōng xī tái sān pǐn jiāng kè wèi liáng zhōu dào héng jūn dà zǒng guǎn chū tǎo huì kè zú bān shī
诏司戎太常伯、同东西台三品姜恪为凉州道行军大总管出讨，会恪卒，班师。
tǔ bō qiǎn dà chén zhòng cóng rù cháo
吐蕃遣大臣仲琮入朝。
zhòng cóng shǎo yóu tài xué pō zhī shū
仲琮少游太学，颇知书。
dì zhào jiàn wèn yuē zàn pǔ shú yǔ qí zǔ xián
帝召见问曰：“赞普孰与其祖贤？
duì yuē yǒng guǒ shàn duàn bù dǎi yě rán qín yǐ zhì guó xià wú gǎn qī lìng zhǔ yě
”对曰：“勇果善断不逮也，然勤以治国，下无敢欺，令主也。
qiě tǔ bō jū hán lù zhī yě wù chǎn guǎ bó wū hǎi zhī yīn shèng xià jī xuě shǔ hé dōng qiú
且吐蕃居寒露之野，物产寡薄，乌海之阴，盛夏积雪，暑毼冬裘。
suí shuǐ cǎo yǐ mù hán zé chéng chù shī lú zhàng
随水草以牧，寒则城处，施庐帐。
qì yòng bù dàng zhōng guó wàn fēn yī
器用不当中国万分一。
dàn shàng xià yī lì yì shì zì xià yīn rén suǒ lì ér xíng shì néng jiǔ ér qiáng yě
但上下一力，议事自下，因人所利而行，是能久而强也。
dì yuē tǔ yù hún yǔ tǔ bō běn shēng jiù guó sù hé guì pàn qí zhǔ tǔ bō rèn zhī duó qí tǔ dì
” 帝曰：“吐谷浑与吐蕃本甥舅国，素和贵叛其主，吐蕃任之，夺其土地。
xuē rén guì děng wǎng dìng mù róng shì yòu fú jī zhī ér kòu wǒ liáng zhōu hé yá
薛仁贵等往定慕容氏，又伏击之，而寇我凉州，何邪？
zhòng cóng dùn shǒu yuē chén fèng mìng lái xiàn tā fēi suǒ wén
”仲琮顿首曰：“臣奉命来献，它非所闻。
dì wěi qí dá
”帝韪其答。
rán yǐ zhòng cóng fēi yòng shì chén gù shā qí lǐ
然以仲琮非用事臣，故杀其礼。
shàng yuán èr nián qiǎn dà chén lùn tǔ hún mí lái qǐng hé qiě qiú yǔ tǔ yù hún xiū hǎo dì bù tīng
上元二年，遣大臣论吐浑弥来请和，且求与吐谷浑修好，帝不听。
míng nián gōng shàn kuò hé fāng sì zhōu shā lüè lì jí mǎ niú wàn jì
明年，攻鄯、 廓、河、芳四州，杀略吏及马牛万计。
nǎi zhào zhōu wáng xiǎn wèi táo zhōu dào héng jūn yuán shuài lǜ gōng bù shàng shū liú shěn lǐ děng shí èr zǒng guǎn yǐ xiāng wáng lún wèi liáng zhōu dào héng jūn yuán shuài lǜ zuǒ wèi dà jiàng jūn qì bì hé lì hóng lú qīng xiāo sì yè děng jūn tǎo zhī
乃诏周王显为洮州道行军元帅，率工部尚书刘审礼等十二总管，以相王轮为凉州道行军元帅，率左卫大将军契苾何力、鸿胪卿萧嗣业等军讨之。
èr wáng bù kè xíng
二王不克行。
tǔ bō jìn gōng dié zhōu pò mì gōng dān lǐng èr xiàn yòu gōng fú zhōu bài shǒu jiāng
吐蕃进攻叠州，破密恭、丹岭二县，又攻扶州，败守将。
nǎi gāo xuǎn shàng shū zuǒ pú yè liú rén guǐ wèi táo hé zhèn shǒu shǐ jiǔ zhī wú gōng
乃高选尚书左仆射刘仁轨为洮河镇守使，久之，无功。
tǔ bō yǔ xi tū jué lián bīng gōng ān xī fù mìng zhōng shū lìng li jìng xuán wèi táo hé dào héng jūn dà zǒng guǎn xī hé zhèn fǔ dà shǐ shàn zhōu dū dū dài rén guǐ
吐蕃与西突厥连兵攻安西，复命中书令李敬玄为洮河道行军大总管、西河镇抚大使、鄯州都督，代仁轨。
xià zhào mù měng shì wú xiàn jí yì hén fù dì zì lín qiǎn
下诏募猛士，毋限籍役痕负，帝自临遣。
yòu chì yì zhōu zhǎng shǐ li xiào yì guī zhōu dū dū zhí wáng fèng yì fā jiàn nán shān nán shì
又敕益州长史李孝逸、巂州都督拓王奉益发剑南、山南士。
xiān zhàn lóng zhī tǔ bō bài
先战龙支，吐蕃败。
jìng xuán lǜ liú shěn lǐ jī tǔ bō qīng hǎi shàng shěn lǐ zhàn méi
敬玄率刘审礼击吐蕃青海上，审礼战没。
jìng xuán dùn chéng fēng lǐng ài xiǎn bù de zòng tǔ bō yā wáng shī zhūn zuǒ lǐng jūn jiāng jūn hēi chǐ cháng zhī lǜ sǐ shì wǔ bǎi yè fǔ qí yíng lǔ jīng zì xiāng lìn jiè ér sǐ zhě shén zhòng nǎi yǐn qù
敬玄顿承风岭，碍险不得纵，吐蕃压王师屯，左领军将军黑齿常之率死士五百，夜斧其营，虏惊，自相轥藉而死者甚众，乃引去。
jìng xuán jǐn tuō
敬玄仅脱。
dì jì rú rén wú yuǎn lüè jiàn zhū jiāng shù bài nǎi bó zī jìn chén qiú suǒ yǐ yù zhī zhī shù
帝既儒仁无远略，见诸将数败，乃博咨近臣，求所以御之之术。
dì yuē zhèn wèi shǐ huàn jiǎ lǚ jūn wǎng zhě miè gāo lí bǎi jì bǐ suì yòng shī zhōng guó sāo rán zhèn zhì jīn huǐ zhī
帝曰：“朕未始擐甲履军，往者灭高丽、百济，比岁用师，中国骚然，朕至今悔之。
jīn tǔ bō nèi qīn hé wèi wǒ móu
今吐蕃内侵， 盍为我谋？
zhōng shū shè rén liú yī zhī děng jù duì xū jiā jǐ rén zú kě jī yě
”中书舍人刘祎之等具对，须家给人足可击也。
huò yán zéi xiǎn xiá bù kě yǔ hé huò yán yíng tián yán shǒu biàn
或言贼险黠不可与和， 或言营田严守便。
wéi zhōng shū shì láng xuē yuán chāo wèi zòng dí shēng huàn bù rú liào bīng jī zhī
惟中书侍郎薛元超谓：“纵敌生患，不如料兵击之。
dì gù huáng mén shì láng lái héng yuē zì li jī wáng suì wú shàn jiāng
”帝顾黄门侍郎来恒曰：“自李𪟝亡，遂无善将。
héng jí yán xiàng táo hé bīng zú yǐ zhì dí dàn zhū jiāng bù yòng mìng gù wú gōng
”恒即言：“向洮河兵足以制敌，但诸将不用命，故无功。
dì shū bù wù yīn bà yì
”帝殊不悟，因罢议。
yí fèng sì nián zàn pǔ sǐ zi qì nǔ xī nòng lì qīn líng fù shàn zhèng shǐ dà chén lái gào sàng dì qiǎn shǐ zhě wǎng huì zàng
仪凤四年，赞普死，子器弩悉弄立，钦陵复擅政，使大臣来告丧，帝遣使者往会葬。
míng nián zàn pó sù hé guì lǜ bīng sān wàn gōng hé yuán zhūn liáng fēi chuān jìng xuán yǔ zhàn huáng chuān bài jì
明年，赞婆、素和贵率兵三万攻河源，屯良非川，敬玄与战湟川，败绩。
zuǒ wǔ wèi jiāng jūn hēi chǐ cháng zhī yǐ jīng qí sān qiān yè dǎo qí yíng zàn pó jù yǐn qù
左武卫将军黑齿常之以精骑三千夜捣其营，赞婆惧，引去。
suì zhuó cháng zhī wèi hé yuán jūn jīng lüè dà shǐ
遂擢常之为河源军经略大使。
nǎi yán fēng luó kāi tún tián lǔ móu shāo zhé
乃严烽逻，开屯田，虏谋稍折。
chū jiàn nán dù mào zhōu zhī xi zhù ān róng chéng yǐ zé qí bǐ
初，剑南度茂州之西筑安戎城，以迮其鄙。
é wéi shēng qiāng dǎo lǔ qǔ zhī yǐ shǒu yīn bìng xī ěr hé zhū mán jǐn chén yáng tóng dǎng xiàng zhū qiāng
俄为生羌导虏取之以守，因并西洱河诸蛮，尽臣羊同、党项诸羌。
qí dì dōng yǔ sōng mào guī jiē nán jí pó luó mén xi qǔ sì zhèn běi dǐ tū jué fú yuán yú wàn lǐ hàn wèi zhū róng suǒ wú yě
其地东与松、茂、巂接，南极婆罗门，西取四镇， 北抵突厥，幅圆余万里，汉、魏诸戎所无也。
yǒng lóng yuán nián wén chéng gōng zhǔ hōng qiǎn shǐ zhě diào cí yòu guī wǒ chén xíng yān zhī sàng
永隆元年，文成公主薨，遣使者吊祠，又归我陈行焉之丧。
chū xíng yān shǐ lǔ lùn qīn líng yù bài jǐ lín yǐ bīng bù wéi qū liú zhī shí nián
初，行焉使虏，论钦陵欲拜己，临以兵，不为屈，留之十年。
jí shì sàng hái zèng mù zhōu cì shǐ
及是丧还，赠睦州刺史。
zàn pó fù rù liáng fēi chuān cháng zhī jī zǒu zhī
赞婆复入良非川，常之击走之。
wǔ hòu shí yǔ mán yí tóng cháo hè
武后时，与蛮夷同朝贺。
yǒng chāng yuán nián zhào wén chāng yòu xiāng wéi dài jià wèi ān xī dào dà zǒng guǎn ān xī dà dū hù yán wēn gǔ fù zhī yǐ tǎo tǔ bō bīng dòu liú zuò sǐ xǐ
永昌元年，诏文昌右相韦待价为安息道大总管，安西大都护阎温古副之，以讨吐蕃，兵逗留，坐死、徙。
míng nián fù zhào wén chāng yòu xiāng cén zhǎng qiàn wèi wǔ wēi dào héng jūn dà zǒng guǎn tǎo zhī bīng bàn dào ba
明年，复诏文昌右相岑长倩为武威道行军大总管讨之，兵半道罢。
yòu míng nián dà shǒu lǐng hé sū lǜ guì chuān bù yǔ dǎng xiàng zhǒng sān shí wàn jiàng hòu yǐ yòu yù qián wèi jiāng jūn zhāng xuán yù wèi ān fǔ shǐ lǜ bīng èr wàn yíng zhī cì dà dù shuǐ tǔ bō qín hé sū qù
又明年，大首领曷苏率贵川部与党项种三十万降，后以右玉钤卫将军张玄遇为安抚使，率兵二万迎之，次大度水，吐蕃禽曷苏去。
ér tā qiú zǎn chā yòu lǜ qiāng mán bā qiān zì lái xuán yù jí qí bù zhì yè zhōu yòng zǎn chā wèi cì shǐ kè shí dà dù shān yǐ jì gōng
而它酋昝插又率羌、蛮八千自来，玄遇即其部置叶州，用昝插为刺史，刻石大度山以纪功。
shì suì yòu zhào yòu yīng yáng wèi jiāng jūn wáng xiào jié wèi wǔ wēi dào héng jūn zǒng guǎn lǜ xī zhōu dū du táng xiū jǐng zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn ā shǐ nà zhōng jié jī tǔ bō dà pò qí zhòng fù qǔ sì zhèn gēng zhì ān xī dū hù fǔ yú qiū cí yǐ bīng zhèn shǒu
是岁，又诏右鹰扬卫将军王孝杰为武威道行军总管，率西州都督唐休璟、左武卫大将军阿史那忠节击吐蕃，大破其众，复取四镇，更置安西都护府于龟兹，以兵镇守。
yì zhě qǐng fèi sì zhèn wù yǒu yě yòu shǐ cuī róng xiàn yì yuē róng dí wèi zhōng guó huàn shàng yǐ wǔ dì sān wáng suǒ bù chén
议者请废四镇勿有也，右史崔融献议曰：“戎狄为中国患尚矣，五帝、三王所不臣。
hàn yǐ bǎi wàn zhòng kùn píng chéng qí hòu wǔ dì hè rán fā fèn gān xīn sì yí zhāng qiān shǐ tōng xī yù liè sì jùn jù liǎng guān duàn xiōng nú yòu bì shāo shāo dù hé huáng zhù lìng jū yǐ jué nán qiāng
汉以百万众困平城，其后武帝赫然发愤，甘心四夷，张骞始通西域，列四郡，据两关，断匈奴右臂，稍稍度河、湟，筑令居，以绝南羌。
yú shì zhāng hòu tíng suì chū cháng chéng shù qiān lǐ qīng fǔ kù dān shì mǎ xíng rén shǐ zhě suì yuè bù jué zhì zuò pí bì suàn mín fǎ shuì zhōu chē què jiǔ gū
于是鄣候亭燧出长城数千里，倾府库，殚士马，行人使者岁月不绝，至作皮币，算缗法，税舟车，榷酒酤。
fu qǐ bù huái wèi cháng jiǔ jì rán yě
夫岂不怀，为长久计然也！
xiōng nú yú shì gū tè yuǎn cuàn suì kāi xī yù zhì shǐ zhě lǐng hù
匈奴于是孤特远窜，遂开西域，置使者领护。
guāng wǔ zhōng xīng jiē fù nèi shǔ zhì yú yán guāng sān jué sān tòng
光武中兴，皆复内属，至于延光，三绝三通。
tài zōng wén huáng dì jiàn hàn jiù jì bìng nán shān dǐ cōng lǐng pōu liè fǔ zhèn yān huǒ xiāng wàng tǔ bō bù gǎn nèi wǔ
太宗文皇帝践汉旧迹，并南山抵葱岭， 剖裂府镇，烟火相望，吐蕃不敢内侮。
gāo zōng shí yǒu sī wú zhuàng qì sì zhèn bù néng yǒu ér tǔ bō suì zhāng rù yān qí zhī xi cháng gǔ yòu qū yú gāo chāng lì chē shī chāo cháng lè jué mò hè yán qì yǐ lín tún huáng
高宗时，有司无状，弃四镇不能有，而吐蕃遂张，入焉耆之西，长鼓右驱，逾高昌，历车师，钞常乐，绝莫贺延碛，以临炖煌。
jīn xiào jié yī jǔ ér qǔ sì zhèn hái xiān dì jiù fēng ruò yòu qì zhī shì zì huǐ chéng gōng ér pò wán cè yě
今孝杰一举而取四镇，还先帝旧封，若又弃之，是自毁成功而破完策也。
fu sì zhèn wú shǒu hú bīng bì lín xī yù xī yù zhèn zé wēi dàn nán qiāng nán qiāng lián héng hé xī bì wēi
夫四镇无守，胡兵必临西域，西域震则威憺南羌，南羌连衡，河西必危。
qiě mò hè yán qì mào èr qiān lǐ wú shuǐ cǎo ruò běi jiē lǔ táng bīng bù kě dù ér běi zé yī xi běi tíng ān xī zhū fān xī wáng
且莫贺延碛袤二千里，无水草，若北接虏，唐兵不可度而北，则伊西、北庭、安西诸蕃悉亡。
yì nǎi gé
”议乃格。
yú shì shǒu lǐng bó lùn zàn yǔ tū jué wěi kè hán ā shǐ nà tuǐ zi nán qīn yǔ xiào jié zhàn lěng quán bài zǒu
于是首领勃论赞与突厥伪可汗阿史那俀子南侵，与孝杰战冷泉，败走。
suì yè zhèn shǒu shǐ hán sī zhōng pò ní shú méi sī chéng
碎叶镇守使韩思忠破泥熟没斯城。
zhèng shèng yuán nián qīn líng zàn pó gōng làn táo xiào jié yǐ sù biān dào dà zǒng guǎn zhàn sù luó hàn shān lǔ bài hái
证圣元年，钦陵、赞婆攻滥洮，孝杰以肃边道大总管战素罗汗山，虏败还。
yòu gōng liáng zhōu shā dū du
又攻凉州，杀都督。
qiǎn shǐ zhě qǐng hé yuē ba sì zhèn bīng qiú fēn shí xìng de
遣使者请和，约罢四镇兵，求分十姓地。
wǔ hòu zhào tōng quán wèi guō yuán zhèn wǎng shǐ dào yǔ qīn líng yù
武后诏通泉尉郭元振往使，道与钦陵遇。
yuán zhèn yuē dōng zàn shì cháo tíng shì hǎo wú qióng jīn wěi zì jué suì rǎo biān fù tōng zhī zi jué zhī xiào hu
元振曰：“东赞事朝廷，誓好无穷，今猥自绝，岁扰边，父通之，子绝之，孝乎？
fù shì zhī zi pàn zhī zhōng hu
父事之，子叛之，忠乎？
qīn líng yuē rán
”钦陵曰：“然！
rán tiān zǐ xǔ hé de ba èr guó shù shǐ shí xìng tū jué sì zhèn gè jiàn jūn zhǎng bǐ qí guó zì shǒu ruò hé
然天子许和，得罢二国戍，使十姓突厥、四镇各建君长，俾其国自守若何？
yuán zhèn yuē táng yǐ shí xìng sì zhèn fǔ xī tǔ wèi liè guó zhǔ dào fēi yǒu tā qiě zhū bù yǔ tǔ bō yì jiǔ wèi táng biān rén yǐ
”元振曰：“唐以十姓、四镇抚西土，为列国主，道非有它，且诸部与吐蕃异，久为唐编人矣。
qīn líng yuē shǐ zhě yì wǒ guī xuē zhū bù wèi táng biān huàn yá
”钦陵曰：“使者意我规削诸部为唐边患邪？
wǒ ruò tān tǔ dì cái fù bǐ qīng hǎi huáng chuān jìn yǐ jīn shě bù zhēng hé zāi
我若贪土地财赋，彼青海、湟川近矣，今舍不争何哉？
tū jué zhū bù qì mò guǎng mǎng qù zhōng guó yuǎn shén ān yǒu zhēng dì wàn lǐ wài xié
突厥诸部碛漠广莽，去中国远甚，安有争地万里外邪？
qiě sì yí táng jiē chén bìng zhī suī hǎi wài de jì mǐ bù mó miè tǔ bō shì dú zài zhě tú yǐ xiōng dì xiǎo xīn de xiāng bǎo ěr
且四夷唐皆臣并之，虽海外地际，靡不磨灭，吐蕃适独在者，徒以兄弟小心，得相保耳。
shí xìng wǔ duō lù jìn ān xi yú tǔ bō yuǎn sì jīn jù wǒ cái yī qì qí shì téng tū bù yì xún zhì shì yǐ wèi yōu yě
十姓五咄陆近安西，于吐蕃远，俟斤距我裁一碛，骑士腾突，不易旬至，是以为忧也。
wū hǎi huáng hé guān yuán zǔ ào duō lì dú táng bì bù néng rù
乌海、黄河，关源阻奥，多疠毒，唐必不能入；
zé ruò jiǎ chán jiāng yì yǐ wéi fán huàn gù wǒ yù de zhī fēi guī zhū bù yě
则弱甲孱将易以为蕃患， 故我欲得之，非规诸部也。
gān liáng jù jī shí dào èr qiān lǐ qí guǎng bù shù bǎi xiá cái bǎi lǐ wǒ ruò chū zhāng yè yù mén shǐ dà guó chūn bù gēng qiū bù huò bù wǔ liù nián kě duàn qí yòu
甘、凉距积石道二千里，其广不数百，狭才百里，我若出张掖、玉门，使大国春不耕，秋不获，不五六年，可断其右。
jīn qì bù wéi yì wú yú yú wǒ yǐ
今弃不为，亦无虞于我矣。
qīng hǎi zhī yì huáng rén sù yuē hé biān shǒu bù jiè cuī zhī biàn jìng sì jīn lüè wǒ niú yáng wàn jì shì yǐ qiú zhī
青海之役，黄仁素约和，边守不戒，崔知辩径俟斤掠我牛羊万计，是以求之。
shǐ shǐ zhě gù qǐng yuán zhèn gù yán bù kě xǔ hòu cóng zhī
”使使者固请，元振固言不可许，后从之。
qīn líng zhuān guó jiǔ cháng jū zhōng zhì shì zhū dì jiē lǐng fāng miàn bīng ér zàn pó zhuān dōng jìng jǐ sān shí nián wèi biān huàn
钦陵专国久，常居中制事，诸弟皆领方面兵，而赞婆专东境几三十年，为边患。
xiōng dì jiē cái lüè shěn xióng zhòng dàn zhī
兄弟皆才略沈雄，众惮之。
qì nǔ xī nòng jì zhǎng yù zì dé guó jiàn bù píng nǎi yǔ dà chén lùn yán děng tú qù zhī
器弩悉弄既长，欲自得国，渐不平，乃与大臣论岩等图去之。
qīn líng fāng tí bīng jū wài zàn pǔ tuō yán liè jí lè bīng zhí qí qīn dǎng èr qiān yú rén shā zhī fā shǐ zhě zhào qīn líng zàn pó qīn líng bù shòu mìng zàn pǔ zì tǎo zhī
钦陵方提兵居外，赞普托言猎，即勒兵执其亲党二千余人杀之，发使者召钦陵、赞婆，钦陵不受命，赞普自讨之。
wèi zhàn qīn líng bīng kuì nǎi zì shā zuǒ yòu xùn ér sǐ zhě bǎi yú rén
未战，钦陵兵溃，乃自杀，左右殉而死者百余人。
zàn pó yǐ suǒ bù jí xiōng zi mǎng bù zhī děng kuǎn sāi qiǎn yǔ lín fēi qí yíng láo zhuó zàn pó tè jìn fǔ guó dà jiàng jūn guī dé jùn wáng mǎng bù zhī zuǒ yǔ lín dà jiàng jūn ān guó gōng jiē cì tiě quàn lǐ wèi liáng hòu
赞婆以所部及兄子莽布支等款塞，遣羽林飞骑迎劳，擢赞婆特进、辅国大将军、 归德郡王，莽布支左羽林大将军、安国公，皆赐铁券，礼尉良厚。
zàn pó jí lǐng bù bīng shù hé yuán sǐ zèng ān xī dà dū hù
赞婆即领部兵戍河源，死，赠安西大都护。
yòu qiǎn zuǒ sù zhèng tái yù shǐ dài fū wèi yuán zhōng wèi lǒng yòu zhū jūn dà zǒng guǎn lǜ lǒng yòu zhū jūn dà shǐ táng xiū jǐng chū tǎo
又遣左肃政台御史大夫魏元忠为陇右诸军大总管，率陇右诸军大使唐休璟出讨。
fāng lǔ gōng liáng zhōu xiū jǐng jī zhī zhǎn shǒu èr qiān jí
方虏攻凉州，休璟击之，斩首二千级。
yú shì lùn mí sà lái cháo qǐng hé
于是论弥萨来朝请和。
zàn pǔ zì jiāng wàn qí gōng xī zhōu dū du chén dà cí sì zhàn jiē kè
赞普自将万骑攻悉州，都督陈大慈四战皆克。
míng nián nǎi xiàn mǎ huáng jīn qiú hūn
明年，乃献马、黄金求昏。
ér lǔ nán shǔ zhàng jiē pàn zàn pǔ zì tǎo sǐ yú jūn
而虏南属帐皆叛，赞普自讨，死于军。
zhū zǐ zhēng lì guó rén lì qì lì zàn wèi zàn pǔ shǐ qī suì shǐ zhě lái gào sàng qiě qiú méng
诸子争立，国人立弃隶〓赞为赞普，始七岁，使者来告丧，且求盟。
yòu shǐ dà chén xī dǒng rè gù qiú hūn wèi bào
又使大臣悉董热固求昏，未报。
huì jiān chá yù shǐ li zhī gǔ jiàn tǎo yáo zhōu mán xuē tǔ bō xiàng dǎo zhào fā jiàn nán mù shì jī zhī
会监察御史李知古建讨姚州蛮， 削吐蕃向导，诏发剑南募士击之。
mán qiú yǐ qíng shū lǔ shā zhī gǔ shī yǐ jì tiān jìn gōng shǔ hàn
蛮酋以情输虏，杀知古，尸以祭天，进攻蜀汉。
zhào líng wǔ jiān jūn yòu tái yù shǐ táng jiǔ zhǐ wèi yáo guī dào tǎo jī shǐ lǜ bīng jī zhī
诏灵武监军右台御史唐九征为姚巂道讨击使，率兵击之。
lǔ yǐ tiě gēng liáng yàng shui bí èr shuǐ tōng xī ěr mán zhù chéng shù zhī
虏以铁𫄠梁漾、氵鼻二水， 通西洱蛮，筑城戍之。
jiǔ zhǐ huǐ huán yí chéng jiàn tiě zhù yú diān chí yǐ lè gōng
九征毁𫄠夷城，建铁柱于滇池以勒功。
zhōng zōng jǐng lóng èr nián hái qí hūn shǐ
中宗景龙二年，还其昏使。
huò yán bǐ lái nì gōng zhǔ qiě xí wén huá yán yi wù qiǎn dì yǐ zhōng guó dāng yǐ xìn jié yí dí bù xǔ
或言彼来逆公主，且习闻华言，宜勿遣，帝以中国当以信结夷狄，不许。
míng nián tǔ bō gèng qiǎn shǐ zhě nà gòng zǔ mǔ kě dūn yòu qiǎn zōng é qǐng hūn
明年，吐蕃更遣使者纳贡，祖母可敦又遣宗俄请昏。
dì yǐ yōng wáng shǒu lǐ nǚ wèi jīn chéng gōng zhǔ qī zhī tǔ bō qiǎn shàng zàn duō míng xī xī děng nì gōng zhǔ
帝以雍王守礼女为金城公主妻之，吐蕃遣尚赞咄名悉腊等逆公主。
dì niàn zhǔ yòu cì jǐn zēng bié shù wàn zá jì zhū gōng xī cóng gěi qiū cí lè
帝念主幼，赐锦缯别数万，杂伎诸工悉从，给龟兹乐。
zhào zuǒ wèi dà jiàng jūn yáng ju chí jié sòng
诏左卫大将军杨矩持节送。
dì wèi xìng shǐ píng zhàng yǐn yǐn qún chén jí lǔ shǐ zhě yàn jiǔ suǒ dì bēi tì xū xī wèi shè shǐ píng xiàn zuì sǐ jiē miǎn cì mín yáo fù yī nián gǎi xiàn wèi jīn chéng xiāng yuē fèng chí lǐ yuē chuàng bié
帝为幸始平，帐饮，引群臣及虏使者宴，酒所帝悲涕嘘欷，为赦始平县，罪死皆免，赐民繇赋一年，改县为金城，乡曰凤池，里曰怆别。
gōng zhǔ zhì tǔ bō zì zhù chéng yǐ jū
公主至吐蕃，自筑城以居。
bài ju shàn zhōu dū dū
拜矩鄯州都督。
tǔ bō wài suī hé ér yīn xián nù jí hòu xiǎng ju qǐng hé xī jiǔ qǔ wèi gōng zhǔ tāng mù ju biǎo yǔ qí de
吐蕃外虽和而阴衔怒，即厚饷矩，请河西九曲为公主汤沐，矩表与其地。
jiǔ qǔ zhě shuǐ gān cǎo liáng yi xù mù jìn yǔ táng jiē
九曲者，水甘草良，宜畜牧，近与唐接。
zì shì lǔ yì zhāng xióng yì rù kòu
自是虏益张雄，易入寇。
xuán zōng kāi yuán èr nián qí xiāng bèn dá yán shàng shū zǎi xiàng qǐng zài méng wén dìng jìng yú hé yuán gài zuǒ sàn qí cháng shì jiě wǎn lì méng
玄宗开元二年，其相坌达延上书宰相，请载盟文，定境于河源，丐左散骑常侍解琬涖盟。
dì lìng yáo chóng děng bào shū mìng wǎn chí shén lóng shì wǎng
帝令姚崇等报书，命琬持神龙誓往。
tǔ bō yì qiǎn shàng qīn cáng yù shǐ míng xī xī xiàn zài cí
吐蕃亦遣尚钦藏、御史名悉腊献载辞。
wèi jí dìng bèn dá yán jiàng bīng shí wàn kòu lín táo rù gōng lán wèi lüè jiān mǎ
未及定，坌达延将兵十万寇临洮，入攻兰、渭，掠监马。
yáng ju jù zì shā
杨矩惧，自杀。
yǒu zhào xuē nè wèi lǒng yòu fáng yù shǐ yǔ wáng jùn děng bìng lì jī
有诏薛讷为陇右防御使，与王晙等并力击。
dì nù xià zhào zì jiāng tǎo zhī
帝怒，下诏自将讨之。
huì jùn děng zhàn wǔ jiē zhǎn shǒu wàn qī qiān huò mǎ yáng wú lǜ èr shí wàn
会晙等战武阶，斩首万七千，获马羊无虑二十万。
yòu zhàn zhǎng zǐ fēng ān jūn shǐ wáng hǎi bīn zhàn sǐ
又战长子，丰安军使王海宾战死。
chéng zhī lǔ dà bài zhòng bēn tū bù néng qù xiāng zhěn jiè sǐ táo shuǐ wèi bù liú
乘之，虏大败，众奔突不能去，相枕藉死，洮水为不流。
dì nǎi ba xíng
帝乃罢行。
zhào zǐ wēi shè rén ní ruò shuǐ lín àn jūn shí zhàn gōng qiě diào jì zhàn wáng shì chì zhōu xiàn bìng yì tǔ bō lù zì
诏紫微舍人倪若水临按军实战功， 且吊祭战亡士，敕州县并瘗吐蕃露胔。
zǎi xiàng jiàn yán tǔ bō běn yǐ hé wèi jìng yǐ gōng zhǔ gù nǎi qiáo hé zhù chéng zhì dú shān jiǔ qǔ èr jūn jù jī shí èr bǎi lǐ
宰相建言：“吐蕃本以河为境，以公主故，乃桥河筑城，置独山、九曲二军， 距积石二百里。
jīn jì fù yuē qǐng huǐ qiáo fù shǒu hé rú yuē
今既负约，请毁桥，复守河如约。
zhào kě
”诏可。
qiǎn zuǒ xiāo wèi láng jiàng yù chí guī shǐ tǔ bō wèi ān gōng zhǔ
遣左骁卫郎将尉迟瑰使吐蕃，慰安公主。
rán xiǎo xiǎo rù fàn biān wú xián suì yú shì guō zhī yùn wáng jūn xiāng jì jié dù lǒng yòu hé xī yī yǐ hàn zhī
然小小入犯边无闲岁，于是郭知运、王君■相继节度陇右、河西， 一以捍之。
tǔ bō qiǎn zōng é yīn zǐ dào táo shuǐ jì zhàn sǐ shì qiě qǐng hé
吐蕃遣宗俄因子到洮水祭战死士，且请和。
rán shì shèng qiáng qiú yǔ tiān zi dí guó yǔ bèi ào
然恃盛强，求与天子敌国， 语悖傲。
shǐ zhě zhì lín táo zhào bù nèi
使者至临洮，诏不内。
jīn chéng gōng zhǔ shàng shū qiú tīng xiū hǎo qiě yán zàn pǔ jūn chén yù yǔ tiān zi gòng shǔ shì kè
金城公主上书求听修好，且言赞普君臣欲与天子共署誓刻。
tǔ bō yòu qiǎn shǐ zhě shàng shū yán xiào hé huáng dì cháng cì méng shì shí táng zǎi xiàng dòu lú qīn wàng wèi yuán zhōng li jiào jì chù nè děng fán èr shí èr rén jí tǔ bō jūn chén tóng shì
吐蕃又遣使者上书言：“孝和皇帝尝赐盟，是时唐宰相豆卢钦望、魏元忠、 李峤、纪处讷等凡二十二人及吐蕃君臣同誓。
xiào hé huáng dì bēng tài shàng huáng sì wèi xiū mù rú jiù
孝和皇帝崩，太上皇嗣位，修睦如旧。
rán táng zǎi xiàng zài shì kè zhě jiē mò jīn zǎi xiàng bù jí qián yuē gù xū zài méng
然唐宰相在誓刻者皆殁，今宰相不及前约，故须再盟。
bǐ shǐ lùn qǐ lì děng qián hòu qī bèi wǎng wèi méng kāi xǔ qiě zhāng xuán biǎo li zhī gǔ jiàng bīng qīn bào shēng guó gù wéi shì ér zhàn
比使论乞力等前后七辈往， 未蒙开许，且张玄表、李知古将兵侵暴甥国，故违誓而战。
jīn jiù xǔ jiān dài qián è guī yú dà hé shēng jì jiān dìng rán bù zhòng méng wèi wèi xìn yào dài xīn shì yě
今舅许湔贷前恶，归于大和，甥既坚定，然不重盟为未信，要待新誓也。
shēng zì zǒng guó shì bù qiān yú xià yù shǐ bǎi xìng jiǔ ān
甥自总国事，不牵于下，欲使百姓久安。
jiù suī jí hé ér yì bù zhuān yú yán hé yì
舅虽及和，而意不专，于言何益？
yòu yán jiù zé qǐ lì xú jí bīng qiě bīng yǐ xīn gù xiāng dài fēi jí yě
”又言：“舅责乞力徐集兵，且兵以新故相代，非集也。
wǎng zhě jiāng yì zì bái shuǐ jiē wèi xián rǎng zuó guō jiāng jūn tún bīng ér chéng zhī gù shēng yì chéng
往者疆埸自白水皆为闲壤，昨郭将军屯兵而城之，故甥亦城。
jiǎ lìng èr guó hé yǐ yíng sòng
假令二国和，以迎送；
yǒu rú bù tōng yīn yǐ shǒu jìng
有如不通，因以守境。
yòu yí yǔ tū jué gǔ duō lù shàn zhě jiù yǔ tōng pìn jí rì jiù shēng rú chū bù yǔ jiāo yǐ
又疑与突厥骨咄禄善者，旧与通聘，即日舅甥如初，不与交矣。
yīn fèng bǎo píng bēi yǐ xiàn
因奉宝瓶、杯以献。
dì wèi xī yǐ hé qīn yǒu chéng yán xún qián méng kě yǐ bù xǔ fù shì
”帝谓昔已和亲，有成言，寻前盟可矣，不许复誓。
lǐ qí shǐ ér qiǎn qiě hòu cì zàn pǔ zì shì suì cháo gòng bù fàn biān
礼其使而遣，且厚赐赞普，自是岁朝贡不犯边。
shí nián gōng xiǎo bó lǜ guó qí wáng méi jǐn máng yí shū běi tíng jié dù shǐ zhāng xiào sōng yuē bó lǜ táng xī mén
十年，攻小勃律国，其王没谨忙诒书北庭节度使张孝嵩曰：“勃律，唐西门。
shī zhī zé xī fāng zhū guó jiē duò tǔ bō dū hù tú zhī
失之，则西方诸国皆墯吐蕃，都护图之。
xiào sōng tīng xǔ qiǎn shū lè fù shǐ zhāng sī lǐ yǐ bù qí sì qiān zhòu yè chí yǔ jǐn máng bīng jiā jī tǔ bō sǐ zhě shù wàn duō qǔ kǎi zhàng mǎ yáng fù jiǔ chéng gù dì
”孝嵩听许，遣疏勒副使张思礼以步骑四千昼夜驰，与谨忙兵夹击吐蕃，死者数万，多取铠仗、马羊，复九城故地。
shǐ bó lǜ wáng lái cháo fù shì dì
始勃律王来朝，父事帝。
hái guó zhì suí yuǎn jūn yǐ hàn tǔ bō gù suì cháng zhàn
还国，置绥远军以捍吐蕃，故岁常战。
tǔ bō měi yuē wǒ fēi lì ruò guó wǒ jiǎ dào gōng sì zhèn ěr
吐蕃每曰：“我非利若国， 我假道攻四镇尔。
jí shì lěi suì bù chū bīng
”及是，累岁不出兵。
yú shì lǒng yòu jié dù shǐ wáng jūn dà qǐng shēn rù qǔ cháng
于是陇右节度使王君{大}请深入取偿。
shí èr nián pò tǔ bō xiàn fú
十二年，破吐蕃，献俘。
hòu èr nián xī nuò luó bīng rù dà dǒu bá gǔ suì gōng gān zhōu huǒ xiāng jù
后二年，悉诺逻兵入大斗拔谷，遂攻甘州，火乡聚。
wáng jūn dà lè bīng bì qí ruì bù zhàn
王君{大}勒兵避其锐，不战。
huì dà xuě tǔ bō jūn dòng rú jī nǎi yú jī shí jūn qū xī dào yǐ guī
会大雪， 吐蕃皲冻如积，乃逾积石军趋西道以归。
jūn dà yù qiǎn dié chū sài shāo yě cǎo jiē jǐn xī nuò luó dùn dà fēi chuān wú suǒ mù mǎ sǐ guò bàn
君{大}豫遣谍出塞，烧野草皆尽，悉诺逻顿大非川，无所牧，马死过半。
jūn dà lǜ qín zhōu dū du zhāng jǐng shùn yuē jī qióng niè chū qīng hǎi xi fāng bīng hé shī chéng ér dù
君{大}率秦州都督张景顺约赍穷蹑，出青海西， 方冰合，师乘而度。
yú shí lǔ yǐ yú dà fēi shān liú zī zhòng pí ruò bīn hǎi jūn dà zòng bīng fú yǐ xuán
于时虏已逾大非山，留辎重疲弱滨海，君{大}纵兵俘以旋。
shí zhōng shū lìng zhāng shuō yǐ tǔ bō chū rù shù shí nián shèng fù lüè xiāng dāng gān liáng hé shàn zhī rén fèng diào fā kùn shén yuàn tīng qí hé
时中书令张说以吐蕃出入数十年，胜负略相当，甘、凉、河、鄯之人奉调发困甚， 愿听其和。
dì fāng chǒng jūn dà bù tīng
帝方宠君{大}，不听。
wèi jǐ xī nuò luó gōng lù zhú lóng mǎng bù zhī rù xiàn guā zhōu huǐ qí chéng zhí cì shǐ tián yuán xiàn jí jūn dà fù suì gōng yù mén jūn wéi cháng lè bù néng bá huí kòu ān xī fù dū hù zhào yí zhēn jī què zhī
未几，悉诺逻恭禄、烛龙莽布支入陷瓜州，毁其城，执刺史田元献及君{大}父，遂攻玉门军，围常乐，不能拔，回寇安西，副都护赵颐贞击却之。
huì jūn dà wèi huí hé suǒ shā gōng bù suí
会君{大}为回纥所杀，功不遂。
dì nǎi yòng xiāo sōng wèi hé xī jié dù shǐ zuǒ jīn wú jiāng jūn zhāng shǒu guī guā zhōu cì shǐ fù chéng zhī
帝乃用萧嵩为河西节度使， 左金吾将军张守珪瓜州刺史，复城之。
sōng zòng fǎn jiàn shā xī nuò luó gōng lù
嵩纵反间，杀悉诺逻恭禄。
míng nián dà jiàng xī mò lǎng gōng guā zhōu shǒu guī jī zǒu zhī
明年，大将悉末朗攻瓜州，守珪击走之；
shàn zhōu dū dū zhāng zhì liàng yòu zhàn qīng hǎi xi pò dà mò mén chéng fén tuó tā qiáo
鄯州都督张志亮又战青海西，破大莫门城，焚橐它桥；
lǒng yòu jié dù shǐ dù bīn kè yǐ qiáng nǔ sì qiān shè lǔ pò zhī qí lián chéng xià zhǎn fù jiāng yī shàng jí wǔ qiān shǒu
陇右节度使杜宾客以强弩四千射虏，破之祁连城下，斩副将一，上级五千首。
lǔ bài tòng ér zǒu shān
虏败， 恸而走山。
yòu míng nián shǒu guī lǜ yī shā děng zhōu bīng pò lǔ dà tóng jūn
又明年，守珪率伊、沙等州兵破虏大同军；
yòu xìn ān wáng yī chū lǒng xī bá shí bǎo chéng jí zhī zhì zhèn wǔ jūn xiàn fú yú miào
又信安王祎出陇西，拔石堡城，即之置振武军，献俘于庙。
dì yǐ shū cì jiāng jūn péi mín yuē gǎn yǒu yǎn zhàn gōng bù jí shǎng zhě shì zì chén jiāng lì jiē zhǎn
帝以书赐将军裴旻曰：“敢有掩战功不及赏者，士自陈，将吏皆斩。
zhàn yǒu dòu liú jǔ duì rú jūn fǎ
战有逗留，举队如军法。
néng qín qí wáng zhě shòu dà jiàng jūn
能禽其王者，授大将军。
yú shì shì yì fèn
”于是士益奋。
tǔ bō lìng nǎng gǔ wěi shū sāi xià yán lùn mǎng rè lùn qì rè jiē wàn rén jiāng yǐ zàn pǔ mìng xiè dū du cì shǐ èr guó yǒu jiù shēng hǎo zuó mí bù nòng qiāng dǎng xiàng jiāo gòu èr guó gù shī huan cǐ bù tīng táng yì bù yīng tīng
吐蕃令曩骨委书塞下，言：“论莽热、论泣热皆万人将，以赞普命，谢都督刺史：二国有舅甥好，昨弥不弄羌、党项交构二国，故失欢，此不听，唐亦不应听。
dū du qiǎn fù xīn lì yǔ nǎng gǔ hái yì méng shì
” 都督遣腹心吏与曩骨还议盟事。
nǎng gǔ yóu qiān niú guān yě
曩骨，犹千牛官也。
yú shì zhōng wáng yǒu huáng fǔ wéi míng bìng yán yuē hé biàn
于是忠王友皇甫惟明并言约和便。
dì yuē zàn pǔ xiàng shàng shū bèi màn zhèn bì miè zhī wú yì hé
帝曰：“赞普向上书悖慢，朕必灭之，毋议和！
wéi míng yuē xī zàn pǔ yòu shì bì biān jiāng hǎo gōng zhī rén wéi zhī yǐ jī nù bì xià
”惟明曰：“昔赞普幼，是必边将好功之人为之，以激怒陛下。
qiě èr guó jiāo è bì xīng shī shī xìng zé yǐn dào cái lì zhà gōng jí xī bì xià guò shǎng yǐ gān xīn yān
且二国交恶必兴师，师兴则隐盗财利，诈功级， 希陛下过赏以甘心焉。
jīn hé xī lǒng yòu zī hào lì qióng bì xià xìng zhào jīn chéng gōng zhǔ xǔ zàn pǔ yuē yǐ shū biān huàn xī mín zhī shàng cè yě
今河西、陇右赀耗力穷，陛下幸诏金城公主许赞普约，以纾边患，息民之上策也。
dì cǎi qí yán chì wéi míng jí zhōng rén zhāng yuán fāng wǎng pìn yǐ shū cì gōng zhǔ
”帝采其言，敕惟明及中人张元方往聘，以书赐公主。
wéi míng jiàn zàn pǔ yán tiān zǐ yì zàn pǔ dà xǐ yīn xī chū zhēn guàn yǐ lái shū zhào shì wéi míng hòu kuì xiàn
惟明见赞普言天子意，赞普大喜，因悉出贞观以来书诏示惟明，厚馈献。
shǐ míng xī xī suí shǐ zhě rù cháo fèng biǎo yán shēng xiān dì jiù xiǎn qīn yě
使名悉腊随使者入朝，奉表言：“甥，先帝舅显亲也。
nǎng wèi zhāng xuán biǎo li zhī gǔ jiāo dòu suì chéng dà xìn
曩为张玄表、李知古交斗，遂成大衅。
shēng yǐ wén chéng jīn chéng gōng zhǔ gǎn shī lǐ hu
甥以文成、金城公主，敢失礼乎？
tè yǐ chōng yòu wang wèi biān jiāng chán luàn
特以冲幼，枉为边将谗乱。
rú méng chéng liàng sǐ qiě wàn zú qiān wàn suì bù gǎn xiān fù méng
如蒙澄亮，死且万足， 千万岁不敢先负盟。
qiě xiàn guài bǎo
”且献怪宝。
shǐ zhě zhì dì yù qián diàn liè yǔ lín zhàng nèi zhī
使者至，帝御前殿，列羽林仗内之。
xī xī lüè tōng huá wén jì yàn yǔ yǔ lǐ shén hòu cì zǐ fú jīn yú
悉腊略通华文，既宴与语，礼甚厚，赐紫服、金鱼。
xī xī shòu fú cí yú yuē guó wú shì bù gǎn dāng
悉腊受服辞鱼，曰：“国无是，不敢当。
dì qiǎn yù shǐ dài fū cuī lín bào pìn
” 帝遣御史大夫崔琳报聘。
tǔ bō yòu qǐng jiāo mǎ yú chì lǐng hù shì yú gān sōng lǐng
吐蕃又请交马于赤岭，互市于甘松岭。
zǎi xiàng péi guāng tíng yuē gān sōng zhōng guó zǔ bù rú xǔ chì lǐng
宰相裴光庭曰：“甘松中国阻，不如许赤岭。
nǎi tīng yǐ chì lǐng wèi jiè biǎo yǐ dà bēi kè yuē qí shàng
”乃听以赤岭为界，表以大碑，刻约其上。
yòu qǐng wǔ jīng chì mì shū xiě cì bìng qiǎn gōng bù shàng shū li wǎng pìn cì wù wàn jì
又请《五经》，敕秘书写赐，并遣工部尚书李〓往聘，赐物万计。
tǔ bō qiǎn shǐ xiè qiě yán táng tǔ bō jiē dà guó jīn yuē hé wéi jiǔ cháng jì kǒng biān lì yǒu wàng yì zhě qǐng yǐ shǐ rén duì xiāng xiǎo chì lìng zhāo rán jù zhī
吐蕃遣使谢，且言：“唐、吐蕃皆大国，今约和为久长计，恐边吏有妄意者，请以使人对相晓敕，令昭然具知。
dì yòu lìng jīn wú jiāng jūn li quán jiān chì lǐng shù bēi zhào zhāng shǒu guī yǔ jiāng jūn li xíng yī tǔ bō shǐ zhě mǎng bù zhī fēn yù jiàn nán hé xī zhōu xiàn yuē zì jīn èr guó hé hǎo wú xiāng qīn bào
”帝又令金吾将军李佺监赤岭树碑，诏张守珪与将军李行祎、吐蕃使者莽布支分谕剑南、河西州县曰： “自今二国和好，无相侵暴。
nǎi shǐ xī nuò bó hǎi nà gòng bìng yǐ bì qì biàn yí zhí zhèng
”乃使悉诺渤海纳贡，并以币器遍遗执政。
míng nián shàng bǎo qì shù bǎi jù zhì yě guǐ shū zhào zhì tí xiàng mén shì qún chén
明年，上宝器数百具，制冶诡殊，诏置提象门示群臣。
qí hòu tǔ bō xi jī bó lǜ bó lǜ gào jí dì yù lìng bà bīng bù tīng zú cán qí guó
其后吐蕃西击勃律，勃律告急，帝谕令罢兵，不听，卒残其国。
yú shì cuī xī yì wèi hé xī jié dù shǐ zhèn liáng zhōu gù shí jiāng pàn jiē shù bì shǒu zhuō xī yì wèi lǔ shù jiāng qǐ lì xú yuē liǎng guó yuē hǎo ér shǒu bèi bù fèi yún hé
于是崔希逸为河西节度使，镇凉州，故时疆畔皆树壁守捉，希逸谓虏戍将乞力徐曰：“两国约好， 而守备不废，云何？
qǐng jiē ba yǐ biàn rén
请皆罢，以便人。
qǐ lì xú yuē gōng zhōng chéng wú bù kě kǒng cháo tíng wèi jiē xìn tuō yǎn wú bù bèi qí kě huǐ
”乞力徐曰：“公忠诚，无不可，恐朝廷未皆信，脱掩吾不备，其可悔？
xī yì gù yāo nǎi xǔ
”希逸固邀，乃许。
jí gòng xíng bái quǎn méng ér hòu xī chè zhàng bì lǔ xù mù bèi yě
即共刑白犬盟，而后悉彻障壁， 虏畜牧被野。
míng nián qiàn shǐ sūn huì zòu shì wàng yán lǔ wú bèi kě qǔ yě
明年，傔史孙诲奏事，妄言“虏无备，可取也”。
dì cǎi zhī zhào nèi shù zhào huì cóng gòng wǎng àn zhuàng
帝采之，诏内竖赵惠琮共往按状。
xiǎo rén yù jiǎo xìng zhì liáng zhōu yīn gòng jiǎo zhào zhào xī yì fā bīng xí pò tǔ bō qīng hǎi shàng zhǎn huò bù zī qǐ lì xú dùn zǒu
小人欲徼幸，至凉州，因共矫诏，诏希逸发兵袭破吐蕃青海上，斩获不赀， 乞力徐遁走。
tǔ bō huì bù cháo
吐蕃恚，不朝。
èr shí liù nián dà rù hé xī xī yì jù pò zhī
二十六年，大入河西，希逸拒破之。
shàn zhōu dū dū dù xī wàng yòu bá xīn chéng gēng hào wēi róng jūn
鄯州都督杜希望又拔新城，更号威戎军。
xī yì gù shī xìn yì yì chàng hèn zhào bài hé nán yǐn
希逸顾失信，悒悒怅恨，召拜河南尹。
jì ér yǔ huì cóng jù jiàn quǎn chóng yí ér sǐ huì yì jí tā zhū
既而与惠琮俱见犬崇，疑而死，诲亦及它诛。
xiāo jiǒng dài wéi hé xī jié dù liú hòu dù xī wàng lǒng yòu jié dù liú hòu wáng yù jiàn nán jié dù shǐ fēn dào jīng lüè suì chì lǐng bēi
萧炅代为河西节度留后，杜希望陇右节度留后，王昱剑南节度使，分道经略， 碎赤岭碑。
xī wàng fā shàn zhōu bīng duó lǔ hé qiáo bìng hé zhù yán quán chéng hào zhèn xi jūn pò tǔ bō bīng sān wàn
希望发鄯州兵夺虏河桥，并河筑盐泉城，号镇西军，破吐蕃兵三万。
yù yǐ jiàn nán bīng rù gōng ān róng chéng zhù èr shǎo lěi zuǒ yòu zhī bīng cì péng pó lǐng shū jiàn nán sù xiǎng jūn
昱以剑南兵入攻安戎城，筑二少垒左右之，兵次蓬婆岭，输剑南粟饷军。
tǔ bō xī ruì lái jiù yù dà bài shǎo lěi jiē méi shì sǐ fán shù wàn
吐蕃悉锐来救，昱大败，少垒皆没，士死凡数万。
yù tān wàng fēi jiāng xuǎn gù bài biǎn sǐ gāo yào
昱贪妄，非将选，故败，贬死高要。
míng nián tǔ bō gōng bái cǎo ān rén jūn zhào lín táo shuò fāng fēn yuán
明年， 吐蕃攻白草、安人军，诏临洮、朔方分援。
lǔ jué lín táo dào bái shuǐ jūn shǐ gāo jiǎn yú jù shǒu lǔ yǐn qù
虏绝临洮道，白水军使高柬于拒守，虏引去。
jiǒng qiǎn jiàng zhuī wěi yǒu yún chū jūn shàng bái tù wǔ dà pò tǔ bō
炅遣将追尾，有云出军上，白兔舞，大破吐蕃。
yù zhī bài yǐ zhāng yòu dài jié dù jiàn nán yǐ zhāng chóu jiān qióng wèi yì zhōu sī mǎ
昱之败，以张宥代节度剑南， 以章仇兼琼为益州司马。
yòu wén lì bù zhī bīng wěi shì jiān qióng
宥，文吏，不知兵，委事兼琼。
jiān qióng yīn de rù zòu tiān zǐ guǒ qí yì bá jiān qióng dài yòu jié dù
兼琼因得入奏，天子果其议，拔兼琼代宥节度。
jiān qióng dié yòu tǔ bō ān róng chéng zhǔ wèi yīng dǎo guān jūn rù jǐn shā lǔ shù yǐ jiān chá yù shǐ xǔ yuǎn shǒu zhī
兼琼谍诱吐蕃安戎城主为应，导官军入，尽杀虏戍，以监察御史许远守之。
tǔ bō wéi ān róng jué shuǐ quán huì shí liè quán yǒng lǔ jīng yǐn qù
吐蕃围安戎，绝水泉，会石裂泉涌，虏惊引去。
fù gōng wéi zhōu bù dé zhì
复攻维州，不得志。
zhào nǎi gǎi ān róng yuē píng róng yún
诏乃改安戎曰平戎云。
shì suì jīn chéng gōng zhǔ hōng
是岁，金城公主薨。
míng nián wèi fā āi tǔ bō shǐ zhě cháo yīn qǐng hé bù xǔ
明年，为发哀，吐蕃使者朝，因请和，不许。
lǔ nǎi xī zhòng sì shí wàn gōng chéng fēng bǎo dǐ hé yuán jūn xi rù cháng níng qiáo ān rén jūn hún yá fēng qí jiāng zāng xī yè yǐ ruì bīng wǔ qiān pò zhī
虏乃悉众四十万攻承风堡，抵河源军，西入长宁桥、安仁军，浑崖烽骑将臧希液以锐兵五千破之。
tǔ bō yòu xí kuò zhōu bài yī xiàn tú lì rén
吐蕃又袭廓州，败一县，屠吏人。
gōng zhèn wǔ jūn shí bǎo chéng gài jiā yùn bù néng shǒu
攻振武军石堡城，盖嘉运不能守。
tiān bǎo yuán nián lǒng yòu jié dù shǐ huáng fǔ wéi míng pò lǔ dà lǐng jūn
天宝元年，陇右节度使皇甫惟明破虏大岭军；
zhàn qīng hǎi pò mǎng bù zhī zhǎn shǒu sān wàn jí
战青海，破莽布支，斩首三万级。
míng nián pò hóng jì chéng zhàn shí bǎo bù kè fù jiāng zhū gě chán sǐ zhī
明年，破洪济城，战石堡，不克，副将诸葛誗死之。
yòu míng nián wéi míng pò lǔ xiàn fú jīng shī
又明年，惟明破虏，献俘京师。
dì yǐ gē shū hàn jié dù lǒng yòu hàn gōng bá shí bǎo gēng hào shén wǔ jūn
帝以哥舒翰节度陇右，翰攻拔石堡，更号神武军。
yòu qín qí xiāng wù lùn yàng guō
又禽其相兀论样郭。
shí zài ān xī jié dù shǐ gāo xiān zhī fú dà qiú yǐ xiàn
十载，安西节度使高仙芝俘大酋以献。
shì shí tǔ bō yǔ mán gé luō fèng lián bīng gōng lú nán jiàn nán jié dù shǐ yáng guó zhōng fāng yǐ jiān wǎng shàng zì yán pò mán zhòng liù wàn yú yún nán bá gù hóng zhōu děng sān chéng xiàn fú kǒu
是时，吐蕃与蛮阁罗凤联兵攻泸南，剑南节度使杨国忠方以奸罔上，自言：“破蛮众六万于云南，拔故洪州等三城，献俘口。
gē shū hàn pò hóng jì dà mò mén zhū chéng shōu jiǔ qǔ gù dì liè jùn xiàn shí tiān bǎo shí èr zài
”哥舒翰破洪济、大莫门诸城，收九曲故地，列郡县，实天宝十二载。
yú shì zhì shén cè jūn yú lín táo xi jiāo hé jùn yú jī shí xi jí wǎn xiù jūn yǐ shí hé qū
于是置神策军于临洮西、浇河郡于积石西、及宛秀军以实河曲。
hòu èr nián sū pí zi xī nuò luó lái jiàng fēng huái yì wáng cì lǐ shì
后二年，苏毘子悉诺逻来降，封怀义王，赐李氏。
sū pí qiáng bù yě
苏毘，强部也。
shì suì zàn pǔ qǐ lí sū lóng xī zàn sǐ zi suō xī lóng xī zàn sì qiǎn shǐ zhě xiū hǎo zhào jīng zhào shǎo yǐn cuī guāng yuǎn chí jié jī cè diào cí
是岁，赞普乞黎苏笼腊赞死，子挲悉笼腊赞嗣，遣使者修好，诏京兆少尹崔光远持节赍册吊祠。
hái ér ān lù shān luàn gē shū hàn xī hé lǒng bīng dōng shǒu tóng guān ér zhū jiāng gè yǐ suǒ zhèn bīng tǎo nán shǐ hào xíng yíng biān hòu kōng xū gù tǔ bō de chéng xì bào lüě
还而安禄山乱，哥舒翰悉河、 陇兵东守潼关，而诸将各以所镇兵讨难，始号行营，边候空虚，故吐蕃得乘隙暴掠。
zhì dé chū qǔ guī zhōu jí wēi wǔ děng zhū chéng rù zhūn shí bǎo
至德初，取巂州及威武等诸城，入屯石堡。
qí míng nián shǐ shǐ lái qǐng tǎo zéi qiě xiū hǎo
其明年，使使来请讨贼且修好。
sù zōng qiǎn jǐ shì zhōng nán jù chuān bào pìn
肃宗遣给事中南巨川报聘。
rán suì nèi qīn qǔ kuò bà mín děng zhōu jí hé yuán mò mén jūn
然岁内侵，取廓、霸、岷等州及河源、莫门军。
shǐ shù lái qǐng hé dì suī shěn qí jué gū wu shū huàn nǎi zhào zǎi xiàng guō zi yí xiāo huá péi zūn qìng děng yǔ méng
使数来请和，帝虽审其谲，姑务纾患，乃诏宰相郭子仪、萧华、裴遵庆等与盟。
bǎo yìng yuán nián xiàn lín táo qǔ qín chéng wèi děng zhōu
宝应元年，陷临洮，取秦、成、渭等州。
míng nián shǐ sàn qí cháng shì li zhī fāng tài zǐ zuǒ zhù zi cuī lún wǎng pìn tǔ bō liú bù qiǎn
明年，使散骑常侍李之芳、太子左庶子崔伦往聘，吐蕃留不遣。
pò xī shān hé shuǐ chéng
破西山合水城。
míng nián rù dà zhèn guān qǔ lán hé shàn táo děng zhōu yú shì lǒng yòu de jǐn wáng
明年，入大震关，取兰、河、鄯、洮等州，于是陇右地尽亡。
jìn wéi jīng zhōu rù zhī jiàng cì shǐ gāo huī
进围泾州，入之，降刺史高晖。
yòu pò bīn zhōu rù fèng tiān fù yuán shuài guō zi yí yù zhī
又破邠州，入奉天，副元帅郭子仪御之。
tǔ bō yǐ tǔ yù hún dǎng xiàng bīng èr shí wàn dōng lüè wǔ gōng wèi běi xíng yíng jiāng lǚ rì jiāng zhàn zhōu zhì xi pò zhī
吐蕃以吐谷浑、党项兵二十万东略武功，渭北行营将吕日将战盩厔西， 破之。
yòu zhàn zhōng nán rì jiāng zǒu
又战终南，日将走。
dài zōng xìng shǎn zi yí tuì qū shāng zhōu
代宗幸陕，子仪退趋商州。
gāo huī dǎo lǔ rù cháng ān lì guǎng wǔ wáng chéng hóng wèi dì gǎi yuán shàn zuò shè lìng shǔ guān lì
高晖导虏入长安，立广武王承宏为帝，改元，擅作赦令，署官吏。
yì guān jiē nán bēn jīng xiāng huò bū qī shān gǔ luàn bīng yīn xiāng ràng chāo dào lù gěng bì
衣冠皆南奔荆、襄，或逋栖山谷，乱兵因相攘钞，道路梗闭。
guāng lù qīng yīn zhòng qīng lǜ qiān rén bì lán tián xuǎn èr bǎi qí dù chǎn huò dài lǔ yuē guō lìng gōng jūn qiě lái
光禄卿殷仲卿率千人壁蓝田，选二百骑度浐，或绐虏曰：“郭令公军且来！
tǔ bō dà zhèn
”吐蕃大震。
huì shào jiàng wáng fu yǔ è shào nián fá gǔ zào yuàn zhōng lǔ jīng yè yǐn qù
会少将王甫与恶少年伐鼓噪苑中，虏惊，夜引去。
zi yí rù cháng ān gāo huī dōng bēn zhì tóng guān shǒu jiāng li rì yuè shā zhī
子仪入长安，高晖东奔至潼关，守将李日越杀之。
tǔ bō liú jīng shī shí wǔ rì nǎi zǒu tiān zǐ hái jīng
吐蕃留京师十五日乃走，天子还京。
tǔ bō tuì wéi fèng xiáng jié dù shǐ sūn zhì zhí jù shǒu zhèn xi jié dù shǐ mǎ lín yǐ qiān jì zhàn què zhī tǔ bō zhūn yuán huì chéng wèi jiān zì rú yě
吐蕃退围凤翔，节度使孙志直拒守，镇西节度使马璘以千骑战却之，吐蕃屯原、 会、成、渭间，自如也。
shì suì nán rù sōng wéi bǎo děng zhōu jí yún shān xīn lóng chéng
是岁，南入松、维、保等州及云山新笼城。
míng nián hái shǐ rén li zhī fāng děng
明年，还使人李之芳等。
jiàn nán yán wǔ pò tǔ bō nán bǐ bīng qī wàn bá dāng gǒu chéng
剑南严武破吐蕃南鄙兵七万，拔当狗城。
huì pú gù huái ēn fǎn zì líng wǔ qiǎn qí jiāng fàn zhì chéng rèn fū hé tǔ bō tǔ yù hún bīng gōng bīn zhōu bái xiào dé guō xī yīng lěi shǒu nǎi rù jū fèng tiān xi
会仆固怀恩反，自灵武遣其将范志诚、任敷合吐蕃、吐谷浑兵攻邠州，白孝德、郭晞婴垒守，乃入居奉天西。
zi yí rù fèng tiān àn jūn bù zhàn
子仪入奉天，按军不战。
guō xī yǐ ruì shì yè dǎo qí yíng zhǎn shǒu shù qiān jí duó mǎ wǔ bǎi qǔ sì jiāng tǔ fán yǐn qù
郭晞以锐士夜捣其营，斩首数千级，夺马五百，取四将，吐蕃引去。
shì shí yán wǔ bá yán chuān yòu zhàn xī shān qǔ qí zhòng bā wàn
是时严武拔盐川，又战西山，取其众八万。
lǔ wéi liáng zhōu hé xī jié dù shǐ yáng zhì liè bù néng shǒu tiào bǎo gān zhōu ér liáng zhōu wáng
虏围凉州，河西节度使杨志烈不能守，跳保甘州，而凉州亡。
yǒng tài yuán nián tǔ bō qǐng hé zhào zǎi xiàng yuán zài dù hóng jiàn yǔ lǔ shǐ zhě tóng méng
永泰元年，吐蕃请和，诏宰相元载、杜鸿渐与虏使者同盟。
huái ēn bù dé zhì dǎo lǔ yǔ huí hé dǎng xiàng qiāng hún nú cì fàn biān tǔ bō dà qiú shàng jié xi zàn mó shàng xī dōng zàn děng zhòng èr shí wàn zhì lǐ quán fèng tiān bīn jiāng bái xiào dé bù néng gāng rèn fū yǐ bīng lüè fèng xiáng zhōu zhì yú shì jīng shī jiè yán
怀恩不得志，导虏与回纥、党项羌、浑、奴刺犯边，吐蕃大酋尚结息、赞摩、尚悉东赞等众二十万至醴泉、奉天，邠将白孝德不能亢，任敷以兵略凤翔、盩厔，于是京师戒严。
shuò fāng bīng mǎ shǐ hún rì shí sūn shǒu liàng zhūn fèng tiān
朔方兵马使浑日时、孙守亮屯奉天，
zhào zi yí yǐ hé zhōng bīng zhūn jīng yáng
诏子仪以河中兵屯泾阳，
li zhōng chén zhūn dōng wèi qiáo
李忠臣屯东渭桥，
li guāng jìn tún yún yáng
李光进屯云阳，
mǎ lín hǎo tíng yù zhūn biàn qiáo
马璘、郝廷玉屯便桥，
luò fèng xiān li rì yuè zhūn zhōu zhì
骆奉先、李日越屯盩厔，
li bào yù zhūn fèng xiáng
李抱玉屯凤翔，
zhōu zhì guāng zhūn tóng zhōu
周智光屯同州，
dù miǎn zhūn fang zhōu
杜冕屯坊州，
tiān zǐ zì lǜ liù jūn zhūn yú yuàn
天子自率六军屯于苑。
tǔ bō bī fèng tiān rì jìn yǐ dān qí chí zhī shì èr bǎi zhǒng jìn zuǒ yòu jī cì shè jiē yīng xián pū lǔ dà jīng pì yì
吐蕃逼奉天，日进以单骑驰之，士二百踵进，左右击刺，射皆应弦仆，虏大惊辟易。
rì jìn xié lǔ yī jiāng yuè chū jǔ jūn wàng ér zào shì hái wú yī shǐ zhe shēn zhě
日进挟虏一将跃出，举军望而噪，士还， 无一矢著身者。
míng rì lǔ báo chéng rì jìn fā jī shí jìn nǔ gù bīng duō sǐ
明日，虏薄城，日进发机石劲弩，故兵多死。
fán sān rì lǔ liǎn jūn rù bì rì jìn zhī lǔ qū zhé jí yè zhuó qí yíng zhǎn qiān yú jí shēng qín wǔ bǎi
凡三日，虏敛军入壁， 日进知虏曲折，即夜斫其营，斩千余级，生禽五百。
yòu zhàn mǎ wéi fán qī rì pò zéi wàn rén zhǎn shǒu wǔ qiān huò mǎ tuó tā zhì xiè shén zhòng
又战马嵬，凡七日，破贼万人， 斩首五千，获马、橐它、帜械甚众。
dì yù zì tǎo zéi xià zhào dà sōu mǎ jīng shī shǐ zhì tuán liàn dōu rén zhèn rǎo záo yuán wáng qù zhě shí bā zhào zhōng rén hù dōu mén bù néng zhǐ
帝欲自讨贼，下诏大搜马，京师始置团练，都人震扰，凿垣亡去者十八，诏中人户都门，不能止。
tǔ bō yóu qí sì bǎi lüè wǔ gōng zhèn xi jié dù shǐ mǎ lín shǐ jiàn shì wǔ shí jī zhī jiān shì qì yì fèn
吐蕃游骑四百略武功，镇西节度使马璘使健士五十击之，歼，士气益奋。
lǔ xǐ yíng jiǔ zhī yīn lüè lǐ quán jū rén shù wàn fén shì lú tián jiē chì dì
虏徙营九〓之阴，掠醴泉居人数万，焚室庐，田皆赤地。
zhōu zhì guāng yǔ lǔ zhàn chéng chéng pò zhī
周智光与虏战澄城，破之。
tǔ bō zhì bīn běi fù yǔ huí hé hé hái gōng fèng tiān dǐ mǎ wéi
吐蕃至邠北，复与回纥合，还攻奉天， 抵马嵬。
rèn fū yǐ bīng wǔ qiān lüè bái shuǐ cán tóng zhōu
任敷以兵五千掠白水，残同州。
yú shì chéng zhōng wèi qiáo hù yǐ tún bīng
于是城中渭桥、鄠以屯兵。
huì huái ēn sǐ lǔ móu wú zhǔ suì yǔ huí hé zhēng zhǎng
会怀恩死，虏谋无主，遂与回纥争长。
huí hé nù yì zi yí qǐng jī tǔ bō zì xiào zi yí xǔ zhī shǐ bái yuán guāng hé bīng gōng tǔ bō yú líng tái xi dà pò zhī jiàng pú gù míng chén dì nǎi bān shī
回纥怒，诣子仪请击吐蕃自效，子仪许之，使白元光合兵攻吐蕃于灵台西，大破之，降仆固名臣，帝乃班师。
tǔ bō xià
吐蕃下
yǒng tài dà lì jiān zài qiǎn shǐ zhě lái pìn yú shì hù bù shàng shū xuē jǐng xian wǎng bào
永泰、大历间，再遣使者来聘，于是户部尚书薛景仙往报。
zhào zǎi xiàng yǔ tǔ bō shǐ zhě méng
诏宰相与吐蕃使者盟。
é kòu líng zhōu lüè yí lù guō zi yí jīng jiá sān wàn shù jīng yáng rù zhūn fèng tiān
俄寇灵州，掠宜禄，郭子仪精甲三万戍泾阳，入屯奉天。
líng zhōu bīng pò lǔ èr wàn shàng jí wǔ bǎi shǒu
灵州兵破虏二万，上级五百首。
jǐng xian yǔ lún qì líng xié lái qǐng jìng fèng lín guān ér lù xī děng shí wǔ rén yòu lái
景仙与伦泣陵偕来，请境凤林关，而路悉等十五人又来。
sān nián lǔ yǐn zhòng shí wàn fù gōng líng zhōu lüè bīn zhōu
三年，虏引众十万复攻灵州，略邠州。
xiān shì shàng xī jié zì bǎo yìng hòu shù rù biān yǐ gōng gāo qǐng lǎo ér zàn mó dài zhī wèi dōng miàn jié dù shǐ zhuān hé lǒng
先是，尚悉结自宝应后数入边，以功高请老，而赞磨代之， 为东面节度使，专河、陇。
bīn níng mǎ lín shuò fāng jiāng bái yuán guāng zài pò qí zhòng huò mǎ yáng shù qiān jiàn nán yì pò lǔ wàn rén
邠宁马璘、朔方将白元光再破其众，获马羊数千，剑南亦破虏万人。
shàng xī mó fù lái cháo
尚悉摩复来朝。
tiān zǐ yǐ lǔ shù rù sāi zhào zhì shǒu zhàng xǐ dāng xī zhè jìng gōng wǔ zhōu jiē jù xiǎn yǐ shǒu
天子以虏数入塞，诏治守障，徙当、悉、柘、静、恭五州，皆据险以守。
bā nián lǔ liù wàn qí qīn líng zhōu bài mín jia jìn kòu jīng bīn hún jiān yǔ zhàn bù lì fù jiāng sǐ lüè shù qiān hù
八年，虏六万骑侵灵州，败民稼，进寇泾、邠，浑瑊与战不利，副将死，略数千户。
jiān zhěng zú yè xí qí yíng
瑊整卒夜袭其营；
jīng yuán mǎ lín yǐ bīng yǎn zhī pān yuán shè bào pí jiāng sǐ jūn zhōng kū nǎi dùn qù
泾原马璘以兵掩之潘原，射豹皮将死，军中哭，乃遁去。
lín shōu suǒ fú shì jí nán nǚ ér hái
璘收所俘士及男女而还。
guō zi yí yòu pò qí zhòng shí wàn
郭子仪又破其众十万。
jiǔ nián dì qiǎn jiàn yì dài fū wú sǔn xiū hǎo lǔ yì shǐ shǐ zhě rù cháo
九年，帝遣谏议大夫吴损修好，虏亦使使者入朝。
yú shì zi yí zhūn bīn zhōu li bào yù zhūn gāo bì mǎ lín zhūn yuán zhōu li zhōng chén zhūn jīng zhōu li zhōng chéng zhūn fèng xiáng zāng xī ràng zhūn wèi běi bèi lǔ zhī rù
于是子仪屯邠州，李抱玉屯高壁，马璘屯原州，李忠臣屯泾州，李忠诚屯凤翔，臧希让屯渭北，备虏之入。
míng nián xi chuān jié dù shǐ cuī níng pò lǔ yú xī shān
明年，西川节度使崔宁破虏于西山。
lǔ gōng lín jīng lǒng zhōu cì pǔ rùn fén lüě rén chù
虏攻临泾、陇州，次普润，焚掠人畜；
yǔ bào yù zhàn yì níng pò zhī
与抱玉战义宁，破之；
dào jīng zhōu lín wěi zhuī bài zhī yú bǎi lǐ
道泾州，璘尾追，败之于百里。
yòu míng nián cuī níng pò lǔ gù hóng jié dù dǐ mán dǎng xiàng děng bīng zhǎn shǒu wàn jí qín qiú lǐng qiān rén niú yáng lǐn kǎi shén zhòng xiàn zhī cháo
又明年，崔宁破虏故洪节度、氐、蛮、 党项等兵，斩首万级，禽酋领千人，牛羊廪铠甚众，献之朝。
tǔ bō bù dé zhì rù lüè lí yā yú shì jiàn nán bīng hé nán zhào yǔ zhàn pò zhī qín dà lóng guān lùn qì rán
吐蕃不得志，入掠黎、 雅，于是剑南兵合南诏与战，破之，禽大笼官论器然。
yòu qīn fang zhōu qǔ dǎng xiàng mù mǎ
又侵坊州，取党项牧马。
cuī níng gōng wàng hàn chéng pò zhī
崔宁攻望汉城，破之。
shān nán xī dào jié dù shǐ zhāng xiàn gōng zhàn mín zhōu tǔ bō zǒu
山南西道节度使张献恭战岷州，吐蕃走。
níng pò xī shān sān lù jí qióng nán bīng zhǎn shǒu bā qiān jí
宁破西山三路及邛南兵，斩首八千级。
shí sān nián lǔ dà qiú mǎ zhòng yīng yǐ sì wàn qí kòu líng zhōu sāi hàn yù shǐ shàng shū sān qú yǐ rǎo tún tián wèi shuò fāng liú hòu cháng qiān guāng suǒ zhú zhòng yīng cán yán qìng ér qù
十三年，虏大酋马重英以四万骑寇灵州，塞汉、御史、尚书三渠以扰屯田，为朔方留后常谦光所逐，重英残盐、庆而去。
nǎi nán hé nán zhào zhòng èr shí wàn gōng mào zhōu lüè fú wén suì qīn lí yā
乃南合南诏众二十万攻茂州，略扶、文，遂侵黎、雅。
shí tiān zǐ yǐ fā yōu zhōu bīng chí jù lǔ dà bēn pò
时天子已发幽州兵驰拒，虏大奔破。
chū lǔ shǐ shù zhì liú bù qiǎn suǒ fú lǔ kǒu xī bù sòng jiāng nán
初，虏使数至，留不遣，所俘虏口，悉部送江南。
dé zōng jí wèi xiān nèi jìng fāng zhèn gù suì yǔ lǔ què qí wáng huò xiāng cháng yù yǐ dé suí huái zhī qiǎn tài cháng shǎo qīng wéi lún chí jié guī qí fú wǔ bǎi hòu gěi yī zhě qiē chì biān lì hù tíng zhàng wú zhé qīn lǔ de
德宗即位，先内靖方镇，顾岁与虏确，其亡获相偿，欲以德绥怀之，遣太常少卿韦伦持节归其俘五百，厚给衣褚，切敕边吏护亭障，无辄侵虏地。
tǔ bō shǐ wén wèi xìn shǐ zhě rù jìng nǎi jiē gǎn wèi
吐蕃始闻未信，使者入境，乃皆感畏。
shì shí qǐ lì zàn wèi zàn pǔ xìng hù lǔ tí shì yuē wǒ nǎi yǒu sān hèn bù zhī tiān zǐ sàng bù jí diào yī yě
是时， 乞立赞为赞普，姓户虏提氏，曰：“我乃有三恨：不知天子丧，不及吊，一也；
shān líng bù jí fù èr yě
山陵不及赙，二也；
bù zhī jiù jí wèi ér fā bīng gōng líng zhōu rù fú wén qīn guàn kǒu sān yě
不知舅即位，而发兵攻灵州，入扶、文，侵灌口，三也。
jí fā shǐ zhě suí lún rù cháo
”即发使者随伦入朝。
dì yòu qiǎn lún hái shǔ fú
帝又遣伦还蜀俘。
lǔ yǐ lún zài zhì huan shén shòu guǎn zuò shēng lè jiǔ rì liú yǐ lùn qīn míng sī děng wǔ shí rén cóng xiàn fāng wù
虏以伦再至，欢甚，授馆，作声乐，九日留，以论钦明思等五十人从献方物。
míng nián diàn zhōng shǎo jiān cuī hàn héng wǎng shǐ zàn pǔ wěi yuē wǒ yǔ táng jiù shēng guó zhào shū nǎi yòng chén lǐ bēi wǒ
明年，殿中少监崔汉衡往使，赞普猥曰：“我与唐舅甥国，诏书乃用臣礼卑我。
yòu qǐng yún zhōu xi jǐn hè lán shān wèi tǔ bō jìng yāo hàn héng zòu tiān zǐ
” 又请云州西尽贺兰山为吐蕃境，邀汉衡奏天子。
nǎi qiǎn rù fán shǐ pàn guān cháng lǔ yǔ lùn xī nuò luō rù cháo dào zàn pǔ yǔ qiě yǐn jǐng lóng zhào shū yuē táng shǐ zhì shēng xiān yǔ méng fán shǐ zhì jiù yì jiāng qīn méng
乃遣入蕃使判官常鲁与论悉诺罗入朝，道赞普语，且引景龙诏书曰“唐使至，甥先与盟，蕃使至，舅亦将亲盟’；
zàn pǔ yuē qí lǐ běn jūn
赞普曰“其礼本均。
dì xǔ zhī yǐ xiàn wèi jìn cì wèi jì lǐng qǔ wèi lǐng zhī
”帝许之，以“献”为“进”，“赐”为“寄”，“领取”为 “领之”。
yǐ qián zǎi xiàng yáng yán bù tōng gù shì wèi jiě bìng yuē dì yú hè lán
以前宰相杨炎不通故事为解，并约地于贺兰。
qí dà xiāng shàng xī jié shì shā rén yǐ jiàn nán zhī bài wèi bào bù zhù hé yì cì xiāng shàng jié zàn yǒu móu gù qǐng xiū xī biān rén zàn pǔ zú yòng jié zàn wèi dà xiāng nǎi jiǎng hǎo
其大相尚悉结嗜杀人，以剑南之败未报，不助和议，次相尚结赞有谋，固请休息边人，赞普卒用结赞为大相， 乃讲好。
hàn héng yǔ qí shǐ qū jiá zàn xié lái yuē méng jìng shàng
汉衡与其使区颊赞偕来，约盟境上。
bài hàn héng hóng lú qīng yǐ dōu guān yuán wài láng fán zé wèi jì huì shǐ yǔ jié zàn yuē
拜汉衡鸿胪卿，以都官员外郎樊泽为计会使，与结赞约；
qiě gào lǒng yòu jié dù shǐ zhāng yì tóng méng
且告陇右节度使张镒同盟。
zé yǔ jié zàn yuē méng qīng shuǐ yǐ niú mǎ wèi shēng
泽与结赞约盟清水，以牛马为牲。
yì yù mò qí lǐ nǎi dài jié zàn yuē táng fēi niú bù tián fán fēi mǎ bù zhàn qǐng yòng quǎn shǐ yáng
镒欲末其礼，乃绐结赞曰：“唐非牛不田，蕃非马不战，请用犬、豕、羊。
jié zàn tīng nuò
”结赞听诺。
jiāng méng nǎi chú de wèi tán yuē èr guó gè yǐ èr qiān shì liè qiǎn wài rǒng cóng lì tán xià
将盟，乃除地为坛，约二国各以二千士列遣外，冗从立坛下。
yì yǔ mù fǔ qí yìng qí kàng hóng lú hàn héng jì huì shǐ yú dí jí zé lǔ jiē cháo fú
镒与幕府齐映齐抗、鸿胪汉衡、计会使于𬱖及泽、鲁皆朝服，
jié zàn yǔ lùn xī jiá cáng lùn zāng rè lùn lì tuó lùn lì xú děng duì shēng tán
结赞与论悉颊藏、论臧热、论利陀、论力徐等对升坛，
xíng shēng tán běi
刑牲坛北，
zá qí xuè yǐ jìn
杂其血以进，
yuē táng de jīng zhōu yòu jǐn dàn zhēng xiá
约：“唐地泾州右尽弹筝峡，
lǒng zhōu yòu jí qīng shuǐ
陇州右极清水，
fèng zhōu xi jǐn tóng gǔ
凤州西尽同谷，
jiàn nán jǐn xī shān dà dù shuǐ
剑南尽西山、大度水。
tǔ bō shǒu zhèn lán wèi yuán huì xi lín táo dōng chéng zhōu dǐ jiàn nán xi mó xiē zhū mán dà dù shuǐ zhī xī nán
吐蕃守镇兰、渭、原、会，西临洮，东成州，抵剑南西磨些诸蛮、大度水之西南。
jǐn dà hé běi zì xīn quán jūn dǐ dà qì nán jí hè lán tuó tā lǐng qí jiān wèi xián tián
尽大河北自新泉军抵大碛，南极贺兰橐它岭，其间为闲田。
èr guó suǒ qì shù de wú zēng bīng wú chuàng chéng bǎo wú gēng biān tián
二国所弃戍地毋增兵，毋创城堡，毋耕边田。
jì méng qǐng yì yì tán xī nán yú fú tú wò wèi shì
”既盟， 请镒诣坛西南隅浮屠幄为誓。
yú shì shēng tán dà xiǎng xiàn chóu nǎi hái
于是升坛大享，献酬乃还。
dì mìng zǎi xiàng shàng shū yǔ lǔ shǐ zhě méng cháng ān ér qīng shuǐ zhī yuē jiāng yì bù dìng fù lìng hàn héng jué yú zàn pǔ nǎi kè méng
帝命宰相、尚书与虏使者盟长安，而清水之约，疆埸不定，复令汉衡决于赞普， 乃克盟。
yú shì zǎi xiàng li zhōng chén lú qǐ guān bō cuī níng gōng bù shàng shū qiáo lín yù shǐ dài fū yú qí tài fǔ qīng zhāng xiàn gōng sī nóng qīng duàn xiù shí shào fǔ jiān li chāng kuí jīng zhào yǐn wáng hóng jīn wú wèi dà jiàng jūn hún jiān yǔ qū jiá zàn děng tóng méng jīng chéng zhī yòu jiāo
于是宰相李忠臣卢杞关播崔宁、工部尚书乔琳、御史大夫于颀、太府卿张献恭、司农卿段秀实、少府监李昌夔、京兆尹王翃、金吾卫大将军浑瑊与区颊赞等同盟京城之右郊，
lǐ rú qīng shuǐ
礼如清水。
qián èr yuè gào miào qí sān rì guān bō guì dú zǎi shū yǐ méng nǎi dà xiǎng
前二月告庙，齐，三日，关播跪读载书，已盟，乃大享。
zhào zuǒ pú yè li kuí wèi rù fán huì méng shǐ hái qū jiá zàn děng
诏左仆射李揆为入蕃会盟使，还区颊赞等。
zhū cǐ zhī luàn tǔ bō qǐng zhù tǎo zéi zhào yòu sàn qí cháng shì yú qí chí jié wèi fǔ tài cháng shǎo qīng chén fáng wèi ān xī běi tíng xuān wèi shǐ yǐ bào zhī
朱泚之乱，吐蕃请助讨贼，诏右散骑常侍于颀持节慰抚，太常少卿沈房为安西、 北庭宣慰使以报之。
hún jiān yòng lùn mǎng luō bīng pò cǐ jiāng hán mín yú wǔ tíng chuān
浑瑊用论莽罗兵破泚将韩旻于武亭川。
chū yǔ lǔ yuē de cháng ān yǐ jīng líng sì zhōu bì zhī
初，与虏约，得长安， 以泾、灵四州畀之。
huì dà yì lǔ zhé yǐn qù
会大疫，虏辄引去。
jí cǐ píng zé xiān yuē qiú de
及泚平，责先约求地。
tiān zǐ báo qí láo dì cì zhào shū cháng jié zàn mǎng luō děng bó wàn pǐ yú shì lǔ yǐ wéi yuàn
天子薄其劳，第赐诏书，偿结赞、莽罗等帛万匹，于是虏以为怨。
zhēn yuán èr nián zhào cāng bù láng zhōng zhào jiàn wǎng shǐ ér lǔ yǐ fàn jīng lǒng bīn níng lüè rén chù bài tián jià nèi zhōu jiē bì bì
贞元二年，诏仓部郎中赵建往使，而虏已犯泾、陇、邠、宁，掠人畜，败田稼， 内州皆闭壁。
yóu qí zhì hǎo zhì zuǒ jīn wú jiāng jūn zhāng xiàn fu shén cè jiāng li shēng yù děng zhūn xián yáng hé zhōng hún jiān huá zhōu luò yuán guāng yuán zhī
游骑至好畤，左金吾将军张献甫、神策将李升昙等屯咸阳，河中浑瑊、 华州骆元光援之。
yǐ zuǒ jiān mén jiāng jūn kāng chéng shǐ yān
以左监门将军康成使焉。
shàng jié zàn zhūn shàng zhài yuán yì lìng shǐ lùn qǐ tuó lái qǐng méng
尚结赞屯上砦原，亦令使论乞陀来请盟。
fèng xiáng li shèng qiǎn bù jiàng wáng bì yǐ ruì bīng sān qiān yè rù qiān yáng míng rì báo qí zhōng jūn lǔ jīng kuì zǒu jié zàn jǐn zì tuō
凤翔李晟遣部将王佖以锐兵三千夜入汧阳，明日，薄其中军，虏惊溃走，结赞仅自脱。
lǔ zhòng èr wàn qīn fèng xiáng li shèng jī què zhī yīn xí pò cuī shā bǎo shāo chǔ zhǎn shǒu zhě
虏众二万侵凤翔，李晟击却之，因袭破摧沙堡，烧储〓，斩守者。
tǔ bō gōng yán xià cì shǐ dù yàn guāng tuò bá qián huī bù néng shǒu xī qí zhòng nán bēn lǔ suì yǒu qí de
吐蕃攻盐、 夏，刺史杜彦光、拓拔干晖不能守，悉其众南奔，虏遂有其地。
tiān zǐ yǐ biān rén cán méi xià zhào bì zhèng diàn tòng zì jiù
天子以边人残没， 下诏避正殿，痛自咎。
zhào luò yuán guāng jīng lüè yán xià
诏骆元光经略盐、夏。
sān nián mìng zuǒ shù zǐ cuī hàn li guā zhǒng shǐ
三年，命左庶子崔瀚、李刮踵使。
jié zàn de yán xià jiē shù yǐ bīng nǎi zì zhūn míng shā rán kuì xiǎng shù kùn
结赞得盐、夏，皆戍以兵，乃自屯鸣沙，然馈饷数困。
yú shì luò yuán guāng hán yóu guī bīn sāi ér zhūn ér suì cì shí zhōu kuà hé xiāng jǐ jiǎo
于是骆元光、韩游瑰滨塞而屯，而燧次石州，跨河相掎角。
jié zàn dà jù lǚ qǐng méng tiān zǐ bù xǔ
结赞大惧， 屡请盟，天子不许。
jí yǐ guì jiāng lùn jiá rè hòu lù qǐ hé yú suì suì yǐ wéi qíng shēn rù jiàn tiān zǐ zhū jiāng yǐ suì rù jiē shǒu bì bù zhàn
即以贵将论颊热厚赂乞和于燧，燧以为情，身入见天子，诸将以燧入，皆守壁不战。
jié zàn jù hái zǒu mǎ duō sǐ shì bù néng bù yǒu jī sè
结赞遽还走，马多死，士不能步，有饥色。
hàn shǐ zhì míng shā chuán zhào ràng jié zàn pò yuē xiàn yán xià duì yuē běn yǐ wǔ tíng gōng wèi cháng nǎi lái yòu hou bēi pū jiāng yì bù míng gù xíng jìng shàng
瀚始至鸣沙，传诏让结赞破约陷盐、夏，对曰：“本以武亭功未偿乃来，又候碑仆，疆埸不明，故行境上。
jīng zhōu chéng chéng zì bǎo fèng xiáng li lìng bù nà wú shǐ suī kāng chéng děng lái jiē bù néng zhì wěi qū
泾州乘城自保，凤翔李令不纳吾使，虽康成等来，皆不能致委曲。
wǒ rì wàng dà chén ér zú wú zhì zhě wǒ gù yǐn hái
我日望大臣而卒无至者，我故引还。
yán xià shǒu jiāng jù wú zhòng yǐ chéng gài wǒ fēi wǒ gǎn gōng yě
盐、夏守将惧吾众，以城丐我，非我敢攻也。
ruò tiān zǐ fù xǔ méng lǔ zhī yuàn yě wéi suǒ mìng dāng yǐ yán xià hái táng
若天子复许盟，虏之愿也，唯所命，当以盐、夏还唐。
yòu yán qīng shuǐ méng dà chén shǎo gù yuē yì huài qǐng xī qiǎn zǎi xiàng yuán shuài èr shí yī rén huì méng
”又言清水盟，大臣少，故约易坏， 请悉遣宰相元帅二十一人会盟。
bìng yán líng yán jié dù shǐ dù xī quán jīng yuán jié dù shǐ li guān wài fān suǒ xìn qǐng zhǔ méng
并言灵盐节度使杜希全、泾原节度使李观，外蕃所信，请主盟。
dì fù shǐ hàn bào jié zàn yuē xī quán shǒu líng zhōu yǒu fèn de bù kě yǐ yuè jìng
帝复使瀚报结赞曰：“希全守灵州，有分地，不可以越境；
guān jì xǐ guān yǐ hún jiān wèi méng huì shǐ
观既徙官， 以浑瑊为盟会使。
yuē wǔ yuè méng qīng shuǐ shǐ xiān xiào èr zhōu yǐ yàn lǔ xìn
”约五月盟清水，使先效二州，以验虏信。
jié zàn cí qīng shuǐ fēi jí dì qǐng huì yuán zhōu zhī tǔ lí shù nǎi guī èr zhōu
结赞辞清水非吉地， 请会原州之土梨树，乃归二州。
tiān zǐ cóng zhī
天子从之。
jiān lái shòu mìng bài hàn héng bīng bù shàng shū yǐ fù jiān
瑊来受命，拜汉衡兵部尚书以副瑊。
jiān lǜ shī èr wàn dài qī zhào luò yuán guāng zhù zhī
瑊率师二万待期，诏骆元光助之。
zǎi xiàng yì suǒ méng de zuǒ shén cè jiāng mǎ yǒu lín jiàn yán tǔ lí shù lín huì yán zǔ bīng yì guǐ fú bù rú píng liáng yí màn tǎn zhí qiě jìn jīng huǎn jí kě bǎo yě
宰相议所盟地，左神策将马有邻建言：“土梨树林荟岩阻，兵易诡伏，不如平凉夷漫坦直， 且近泾，缓急可保也。
nǎi dìng méng píng liáng
”乃定盟平凉。
jiān yuē jié zàn zhǔ kè jūn yǐ bīng sān qiān zhì tán wài dàn cóng sì bǎi kòu tán yǐ yóu jūn jiāo luó xiāng rù
瑊约结赞，主客均以兵三千至坛外，诞从四百叩坛，以游军交逻相入。
jiāng méng jié zàn fú jīng qí sān wàn yú xi zòng luó qí chū rù jiān jūn jiān jiāng liáng fèng zhēn yì sǒng mǎ rù lǔ jūn yíng yīn zhí zhī ér jiān bù zhī yě
将盟，结赞伏精骑三万于西，纵逻骑出入瑊军，瑊将梁奉贞亦駷马入虏军营，阴执之，而瑊不知也。
kè qǐng xián děng jù guān jiàn jiē jiù wò gēng yī cóng róng pàng sì
客请咸等具冠剑，皆就幄更衣，从容胖肆。
lǔ hū sān fá gǔ zhòng zào ér xìng jiān bù zhī suǒ chū zǒu wò hòu de mǎ bù xián ér chí shí lǐ shǐ de xián
虏忽三伐鼓，众噪而兴，瑊不知所出，走幄后，得马不衔而驰，十里始得衔。
lǔ zhuī shǐ ruò yǔ bù shāng yě zhì yuán guāng yíng nǎi tuō
虏追，矢若雨不伤也，至元光营乃脱。
pí jiàng xīn róng bīng shù bǎi jù běi fù yǔ lǔ zhàn shǐ jǐn nǎi jiàng
裨将辛荣兵数百据北阜与虏战，矢尽乃降。
pàn guān hán yǎn jiān jūn sòng fèng cháo sǐ zhī
判官韩弇、监军宋凤朝死之。
hàn héng yǔ pàn guān zhèng shū ju lù mì zhǎng shū jì yuán tóng zhí liè jiāng fú yú zhǔn mǎ níng mèng rì huá li zhì yán lè yǎn míng fàn chéng mǎ yǎn zhōng rén liú yán yōng jù wén zhēn li cháo qīng děng liù shí rén jiē bèi zhí shì sǐ zhě wǔ bǎi shēng huò zhě qiān yú rén
汉衡与判官郑叔矩路泌、掌书记袁同直、列将扶余准马宁孟日华李至言乐演明范澄马弇、中人刘延邕俱文珍李朝清等六十人皆被执， 士死者五百，生获者千余人。
hàn héng yǔ lǔ yuē wǒ cuī shàng shū yě jié zàn yǔ wǒ shàn
汉衡语虏曰：“我，崔尚书也，结赞与我善。
ruò shā wǒ jié zàn yì shā ruò
若杀我， 结赞亦杀若。
nǎi bù sǐ
”乃不死。
rén fù yī mù yǐ shéng sān yuē zhī xì qí fā qū zhī
人负一木，以绳三约之，系其发驱之；
yè zé yì dì xì ér pū méng yǐ jì shǒu zhě qǐn qí shàng
夜则杙地系而仆， 蒙以罽，守者寝其上。
shǐ jié zàn jiāng jié xī quán guān jí yǐ ruì bīng zhí qù jīng shī jì bù kè yòu yù qín jiān děng shou shòu xū rù kòu qí móu běn rán
始结赞将劫希全、观，急以锐兵直趣京师，既不克，又欲禽瑊等，扌寿虚入寇，其谋本然。
jì yǐn qù zhì gù yuán zhōu zuò zhàng zhōng jiàn hàn héng děng màn yán hún jiān zhàn wǔ gōng wǒ lì yě
既引去，至故原州，坐帐中见汉衡等，慢言：“浑瑊战武功，我力也。
xǔ liè dì cháng wǒ ér zì shí qí yán
许裂地偿我，而自食其言。
wú jì zuò jīn jiā jiāng bì děi jiān yǐ jiàn zàn pǔ nǎi jīn shī zhī tú zhì gōng děng wú yì yě
吾既作金枷，将必得瑊以见赞普， 乃今失之，徒致公等，无益也。
dāng shǐ rén guī bào
当使人归报。
chū hàn héng yù luàn cóng shǐ lǚ wēn shēn bì bīng wēn shāng ér hàn héng tuō lǔ rén jiā qí yì hòu jǐ yǎng zhī
”初，汉衡遇乱，从史吕温身蔽兵， 温伤而汉衡脱，虏人嘉其义，厚给养之。
jié zàn zhūn shí mén yǐ jù wén zhēn mǎ níng mǎ yǎn guī táng ér qiú hàn héng shū ju hé zhōu xīn róng kuò zhōu fú yú zhǔn shàn zhōu
结赞屯石门，以俱文珍、马宁、马弇归唐， 而囚汉衡、叔矩河州，辛荣廓州，扶余准鄯州。
dì yóu shǐ zhōng rén jī zhào shū cì jié zàn jù bù shòu
帝犹使中人赍诏书赐结赞，拒不受。
lǔ shù yán xià shè chūn yì dà xīng jiē sī guī
虏戍盐、夏，涉春疫大兴，皆思归。
jié zàn yǐ qí sān qiān yíng zhī huǒ èr zhōu lú shè tuí fú dié ér qù dù xī quán fēn bīng bǎo zhī
结赞以骑三千迎之，火二州庐舍，颓郛堞而去， 杜希全分兵保之。
dì āi hàn héng děng xiàn rǔ xià zhào cì qí zi qī pǐn guān shū ju mì yǎn rì huá róng zhì yán chéng liáng bēn yǎn míng yī zi bā pǐn guān yuán tóng zhí ér xià yī zi jiǔ pǐn guān
帝哀汉衡等陷辱，下诏赐其子七品官，叔矩、泌、弇、日华、荣、 至言、澄、良贲、演明一子八品官，袁同直而下一子九品官。
yǐ jué shèng jūn shǐ táng liáng chén zhūn pān yuán shén cè jiāng sū tài píng zhūn lǒng zhōu
以决胜军使唐良臣屯潘原，神策将苏太平屯陇州。
jié zàn zhào hàn héng rì huá yán yōng zhì shí mén yǐ wǔ qí sòng jìng shàng qiǎn shǐ zhě fèng biǎo lái
结赞召汉衡、日华、延邕至石门，以五骑送境上，遣使者奉表来。
li guān yuē yǒu zhào bù nèi tǔ bō shǐ zhě
李观曰：“有诏不内吐蕃使者。
shòu hàn héng děng fàng qí shǐ
”受汉衡等，放其使。
jié zàn yǐ qiāng hún zhòng zhūn pān kǒu
结赞以羌、浑众屯潘口，
bàng qīng shí lǐng
傍青石岭，
sān fēn qí bīng qū lǒng qiān yáng jiān
三分其兵趋陇、汧阳间，
lián yíng shù shí lǐ
连营数十里，
zhōng jūn jù fèng xiáng yī shè
中军距凤翔一舍，
guǐ hàn fú
诡汉服，
hào xíng jūn yá bīng
号邢君牙兵，
rù wú shān bǎo jī
入吴山、宝鸡，
fén jù luò
焚聚落，
lüè xù mù dīng zhuàng
略畜牧、丁壮，
shā lǎo rú
杀老孺，
duàn shǒu tī mù
断手剔目，
nǎi qù
乃去。
li shèng cháng cù dà mù sāi ān huà ài chù lǔ guò xī fén zhī
李晟尝蹙大木塞安化隘处，虏过，悉焚之。
zhào shén cè jiāng shí jì zhāng bì wǔ gōng liáng chén yí shī bǎi lǐ chéng
诏神策将石季章壁武功，良臣移师百里城。
lǔ yòu piào qiān yáng huá tíng nán nǚ wàn rén yǐ bì qiāng hún jiāng chū sài lìng dōng xiàng cí guó zhòng tòng kū tóu qiàn gǔ sǐ zhě qiān shù
虏又剽汧阳、华亭男女万人以畀羌、浑，将出塞，令东向辞国，众恸哭，投堑谷死者千数。
tǔ bō yòu rù fēng yì wéi huá tíng jué jí dào
吐蕃又入丰义，围华亭，绝汲道。
shǒu jiāng wáng xian hè qǐng jiù yú lǒng zhōu cì shǐ sū qīng miǎn hé tài píng bīng fù zhī lǔ nì zhàn tài píng bù shèng yǐn hái
守将王仙鹤请救于陇州，刺史苏清沔合太平兵赴之，虏逆战，太平不胜，引还。
lǔ rì qiān jì sì lüè lǒng bīng bù gǎn chū
虏日千骑四掠，陇兵不敢出。
lǔ jī xīn jiāng fén huá tíng xiān hè yǐ zhòng jiàng
虏积薪将焚华亭，仙鹤以众降。
qīng miǎn qián bīng dà xiàng kān yè bàn yuē chéng zhōng jǔ huǒ zhú tiān lǔ zhòng jīng yīn xí qí yíng nǎi qù
清沔潜兵大象龛，夜半，约城中举火烛天，虏众惊，因袭其营，乃去。
gèng gōng lián yún bǎo fēi shí tóu zhòng jǐng jiē mǎn
更攻连云堡，飞石投中，井皆满。
wèi xū liáng jué qiàn ér shēng shǒu jiāng zhāng míng yuǎn jiàng yú lǔ
为虚梁绝堑而升，守将张明远降于虏。
lǔ fēn bǔ shān jiān wáng rén jí niú yáng lǜ wàn jì jīng lǒng bīn zhī mín dàng rán jǐn yǐ
虏分捕山间亡人及牛羊率万计，泾、陇、邠之民荡然尽矣。
zhū jiāng céng bù néng dé yī fú dàn hè zéi chū sài ér yǐ
诸将曾不能得一俘，但贺贼出塞而已。
lián yún bǎo jīng yào dì yě sān chuí qiào jué běi jù gāo lǔ suǒ jìn tuì hòu huǒ yì tōng
连云堡，泾要地也，三垂峭绝，北据高，虏所进退，候火易通。
jì shī zhī chéng xià jí lǔ jìng měi yì jia bì chén bīng yú yě gù duō shī shí
既失之，城下即虏境，每艺稼，必陈兵于野，故多失时。
shì suì sān zhōu bù sù mài
是岁，三州不宿麦。
lǔ shù qiān jì fàn cháng wǔ chéng chéng shǐ hán quán yì jù zhī
虏数千骑犯长武城，城使韩全义拒之。
hán yóu guī bīng bù chū yú shì lǔ ān xíng bīn jīng jiān zhū zhūn xī mén jiē bì lǔ zhì gù yuán zhōu bǎo zhī
韩游瑰兵不出，于是虏安行邠、泾间，诸屯西门皆闭，虏治故原州保之。
dì qǔ suǒ huò tǔ bō shēng kǒu bù èr bǎi xùn zhū shì yǐ ān jīng shī
帝取所获吐蕃生口不二百，徇诸市以安京师。
sì nián wǔ yuè lǔ sān wàn qí lüè jīng bīn níng qìng fū wǔ zhōu zhī bǐ fén lì shè mín yán xì zhí shù wàn
四年五月，虏三万骑略泾、邠、宁、庆、鄜五州之鄙，焚吏舍民阎，系执数万。
hán quán yì yǐ chén xǔ bīng zhàn cháng wǔ wú gōng
韩全义以陈许兵战长武，无功。
chū tǔ bō dào sāi wèi chūn xià jí yì cháng yǐ shèng qiū
初，吐蕃盗塞，畏春夏疾疫，常以盛秋。
jí shì de táng fú duō hòu gěi chǎn zhì qí nú gù shèng xià rù biān
及是得唐俘，多厚给产，质其孥，故盛夏入边。
shàng xī dǒng xīng lùn mǎng luō děng yòu kòu níng zhōu zhāng xiàn fu jù zhǎn cái bǎi jí zhuǎn piào fū fang nǎi qù
尚悉董星、论莽罗等又寇宁州，张献甫拒斩裁百级，转剽鄜、坊乃去。
wǔ nián wéi gāo yǐ jiàn nán bīng zhàn tái dēng shā lǔ jiāng qǐ zāng zhē zhē xī duō yáng zhū xī nán shǎo ān
五年，韦皋以剑南兵战台登，杀虏将乞臧遮遮、悉多杨朱，西南少安。
bù sān nián jǐn de guī zhōu de
不三年， 尽得巂州地。
jiǔ zhī běi tíng shā tuó bié bù pàn tǔ bō yīn shì xiàn běi tíng dū hù fǔ ān xī dào jué
久之，北庭沙陀别部叛，吐蕃因是陷北庭都护府，安西道绝。
dú xī zhōu rén shàng wèi táng shǒu
独西州人尚为唐守。
bā nián kòu líng zhōu xiàn shuǐ kǒu sāi yíng tián qú
八年，寇灵州，陷水口，塞营田渠。
fā hé dōng zhèn wǔ bīng hé shén cè jūn jī zhī lǔ yǐn hái
发河东、振武兵，合神策军击之，虏引还。
yòu kòu jīng zhōu lüè tián jūn qiān rén shǒu zhuō shǐ táng cháo chén zhàn bù lì
又寇泾州，掠田军千人，守捉使唐朝臣战不利。
shān nán xī dào jié dù shǐ yán zhèn pò lǔ yú fāng zhōu qǔ hēi shuǐ bì fén jī jù
山南西道节度使严震破虏于芳州， 取黑水壁，焚积聚。
zì lǔ de yán zhōu sāi fáng wú yǐ zhàng è ér líng wǔ dān lù fū fang qīn pò kòu rì yǐ jiāo shù rù wèi biān huàn
自虏得盐州，塞防无以障遏，而灵武单露，鄜、坊侵迫，寇日以骄，数入为边患。
dì fù zhào chéng zhī shǐ jīng yuán jiàn nán shān nán shēn rù qióng tǎo fēn qí bīng wú lìng zhuān xiàng dōng fāng
帝复诏城之，使泾原、剑南、山南深入穷讨，分其兵，毋令专向东方。
zhào shuò fāng hé zhōng jìn jiàng bīn níng bīng mǎ fù yuán shuài hún jiān shuò fāng líng yán fēng xià suí yín jié dù dū tǒng dù xī quán bīn níng jié dù shǐ zhāng xiàn fu yòu shén cè jūn xíng yíng jié dù shǐ xíng jūn yá xià suí yín jié dù shǐ hán tán fū fang dān yán jié dù shǐ wáng qī yào zhèn wǔ lín shèng jié dù shǐ fàn xī cháo hé bīng sān wàn
诏朔方河中晋绛邠宁兵马副元帅浑瑊、朔方灵盐丰夏绥银节度都统杜希全、 邠宁节度使张献甫、右神策军行营节度使邢君牙、夏绥银节度使韩潭、鄜坊丹延节度使王栖曜、振武麟胜节度使范希朝合兵三万，
yǐ zuǒ shén cè jiāng jūn hú jiān yòu shén cè jiāng jūn zhāng chāng wèi yán zhōu xíng yíng jié dù shǐ
以左神策将军胡坚、右神策将军张昌为盐州行营节度使，
bǎn zhù zhī
板筑之，
yì zhě liù qiān rén
役者六千人，
yú jiē zhèn chéng xià
余皆阵城下。
jiǔ nián shǐ zāi yuè èr xún qì gōng ér lǔ bīng bù chū suì yǐ jiān yù shǐ dài fū hé gàn suì yǔ jiān zhōng chéng dù yàn guāng shù zhī
九年始栽，阅二旬讫功， 而虏兵不出，遂以兼御史大夫纥干遂与兼中丞杜彦光戍之。
dàng shì shí wéi gāo gōng zuì duō pò bǎo bì wǔ shí yú suǒ bài qí nán dào yuán shuài lùn mǎng rè méi lóng qǐ xī bì
当是时，韦皋功最多， 破堡壁五十余所，败其南道元帅论莽热没笼乞悉蓖；
yòu yǔ nán zhào pò zhī yú shén chuān yú tiě qiáo gāo fú guó sān wàn jiàng shǒu lǐng lùn qǐ rán tāng méi cáng xī nuò lù
又与南诏破之于神川、于铁桥， 皋俘馘三万，降首领论乞髯汤没藏悉诺硉。
shí èr nián kòu qìng zhōu jí huá chí shā lüè lì rén
十二年，寇庆州及华池，杀略吏人。
shì suì shàng jié zàn sǐ
是岁，尚结赞死。
míng nián zàn pǔ sǐ qí zi zú zhī jiān lì
明年，赞普死，其子足之煎立。
xíng jūn yá zhù yǒng xìn chéng yú lǒng zhōu yǐ bèi lǔ lǔ shǐ zhě nóng sāng xī lái qǐng xiū hǎo cháo tíng yǐ qí wú xìn bù shòu
邢君牙筑永信城于陇州以备虏，虏使者农桑昔来请修好，朝廷以其无信， 不受。
wéi gāo qǔ xīn chéng lǔ zhì jiàn shān mǎ lǐng jìn kòu tái dēng guī zhōu cì shǐ cáo gāo shì jī què zhī qín lóng guān zhǎn jí sān bǎi huò mǎ liáng xiè shù qiān
韦皋取新城，虏治剑山、马岭，进寇台登，巂州刺史曹高仕击却之，禽笼官， 斩级三百，获马、粮、械数千。
shí sì nián hán quán yì pò lǔ yú yán zhōu
十四年，韩全义破虏于盐州。
shí liù nián líng zhōu pò lǔ yú wū lán qiáo wéi gāo bá mò gōng yóng èr chéng
十六年，灵州破虏于乌兰桥，韦皋拔末恭、颙二城。
shí qī nián kòu yán zhōu xiàn lín zhōu shā cì shǐ guō fēng yīn huáng duò pí xì jū rén lüè dǎng xiàng zhū bù zhūn héng cáo fēng
十七年，寇盐州，陷麟州，杀刺史郭锋，湮隍堕陴，系居人，掠党项诸部，屯横槽烽。
lǔ jiāng xú shè rén zhě yǔ fú dào rén yán sù yuē wǒ nǎi sī kōng yīng gōng yì sūn yě
虏将徐舍人者，语俘道人延素曰：“我乃司空英公裔孙也。
wǔ hòu shí jiā zǔ yǐ bīng zūn wáng shì bù kè zǐ sūn bēn bō jué yù jīn sān shì yǐ
武后时，家祖以兵尊王室不克，子孙奔播绝域，今三世矣。
wǒ suī wò bīng xīn wèi cháng wàng guī yě gù bù néng zì bá ěr
我虽握兵，心未尝忘归也，顾不能自拔耳。
yīn shǐ yán sù yè yì
”阴使延素夜逸。
yòu yán wú àn biān qiú zī liáng zhì lín ér shǒu zhě wú bèi suì rù zhī
又言：“吾按边求资粮，至麟而守者无备，遂入之。
zhī guō shǐ jūn xūn chén jiā yù quán ān zhī bù xìng sǐ luàn bīng
知郭使君勋臣家，欲全安之，不幸死乱兵。
yǔ fāng yǐ huì fēi niǎo shǐ zhì zhào qí jūn hái suì yǐn qù
”语方已，会飞鸟使至，召其军还，遂引去。
fēi niǎo yóu chuán qí yě
飞鸟，犹传骑也。
wéi gāo chū xī shān yǔ lǔ zhàn pò zhī yā zhōu
韦皋出西山与虏战，破之雅州。
lóng guān mǎ dìng dé běn lǔ zhī zhī bīng yǒu cè lǜ zhě zhōu zhī shān chuān xiǎn yì měi yòng bīng cháng chí yì jì yì shòu zhū jiāng yǐ xíng
笼官马定德本虏之知兵有策虑者， 周知山川险易，每用兵，常驰驿计议，授诸将以行。
bǐ nián kòu lí guī gāo cháng zhé qí bīng dìng dé wèi dé zuì suì lái jiàng yīn dìng kūn míng zhū mán
比年寇黎、巂，皋常折其兵， 定德畏得罪，遂来降，因定昆明诸蛮。
tǔ bō yǐ xià lǚ pàn dà qīn líng zhōu
吐蕃以下屡叛，大侵灵州。
shí gāo wéi wéi zhōu zàn pǔ shǐ lùn mǎng rè méi lóng qǐ xī bì jiān sōng zhōu wǔ dào jié dù bīng mǎ dū tǒng qún mù dà shǐ yǐn bīng shí wàn yuán wéi zhōu
时皋围维州，赞普使论莽热没笼乞悉蓖兼松州五道节度兵马都统、群牧大使，引兵十万援维州。
gāo lǜ nán zhào bīng báo xiǎn shè fú yǐ dài cái shǐ qiān rén cháng dí qǐ xī bì jiàn bīng guǎ xī zhòng zhuī duò fú zhōng bīng sì hé jí jī suì qín zhī xiàn jīng shī
皋率南诏兵薄险设伏以待，才使千人尝敌，乞悉蓖见兵寡，悉众追，堕伏中，兵四合急击，遂禽之，献京师。
míng nián tǔ bō shǐ zhě lùn jiá rè fù lái yòu lóng wǔ dà jiàng jūn xuē pī wǎng bào
明年，吐蕃使者论颊热复来，右龙武大将军薛伾往报。
èr shí nián zàn pǔ sǐ qiǎn gōng bù shì láng zhāng jiàn diào cí qí dì sì lì zài shǐ shǐ zhě rù cháo
二十年，赞普死，遣工部侍郎张荐吊祠，其弟嗣立，再使使者入朝。
shùn zōng lì yǐ zuǒ jīn wú wèi jiāng jūn tián jǐng dù kù bù yuán wài láng xióng zhí yì chí jié wǎng shǐ
顺宗立，以左金吾卫将军田景度、库部员外郎熊执易持节往使。
yǒng zhēn yuán nián lùn qǐ lǚ bó cáng guī jīn bì mǎ niú zhù chóng líng yǒu zhào chén tài jí tíng zhōng
永贞元年，论乞缕勃藏归金币、马牛助崇陵，有诏陈太极廷中。
xiàn zōng chū qiǎn shǐ zhě xiū hǎo qiě hái qí fú
宪宗初，遣使者修好，且还其俘。
yòu yǐ shǐ gào shùn zōng sàng tǔ bō yì yǐ lùn bó cáng lái
又以使告顺宗丧，吐蕃亦以论勃藏来。
hòu bǐ nián lái cháo rán yǐ wǔ wàn qí rù zhèn wǔ fú tí quán wàn qí zhì fēng zhōu dà dàn gǔ chāo huí hú hái guó zhě
后比年来朝，然以五万骑入振武拂鹈泉，万骑至丰州大石谷，钞回鹘还国者。
wǔ nián yǐ cí bù láng zhōng xú fù wǎng shǐ bìng cì bō chǎn bù shū
五年，以祠部郎中徐复往使，并赐钵阐布书。
bō chǎn bù zhě lǔ fú tú yù guó shì zhě yě yì yuē bō chè bū
钵阐布者，虏浮屠豫国事者也， 亦曰“钵掣逋”。
fù zhì shàn zhōu shàn hái qí fù li féng zhì mìng zàn pǔ fù zuò biǎn
复至鄯州擅还，其副李逢致命赞普，复坐贬。
lǔ yǐ lùn sī yá rè rù xiè qiě guī zhèng shū ju lù mì zhī jiù yīn yán yuán guī qín yuán ān lè zhōu
虏以论思邪热入谢， 且归郑叔矩、路泌之柩，因言原归秦、原、安乐州。
zhào zǎi xiàng dù yòu děng yǔ yì zhōng shū lùn sī yá rè bài yú tíng yòu dá bài táng shàng fù yǐ hóng lú shǎo qīng li xiān dān wáng fǔ zhǎng shǐ wú yūn bào zhī
诏宰相杜佑等与议中书，论思邪热拜于廷，佑答拜堂上，复以鸿胪少卿李铦、丹王府长史吴晕报之。
zì shì cháo gòng suì rù
自是朝贡岁入。
yòu kuǎn lǒng zhōu sāi gài hù shì zhào kě
又款陇州塞，丐互市，诏可。
shí èr nián zàn pǔ sǐ shǐ zhě lùn qǐ rán lái yǐ yòu wèi jiāng jūn wū zhòng diàn zhōng shì yù shǐ duàn jūn diào jì zhī
十二年，赞普死，使者论乞髯来，以右卫将军乌重、殿中侍御史段钧吊祭之。
kě lí kě zú lì wèi zàn pǔ zhòng yǐ fú yú zhǔn li cān xié guī
可黎可足立为赞普，重以扶余准、李骖偕归。
zhǔn dōng míng rén běn shuò fāng qí jiāng
准，东明人，本朔方骑将；
cān lǒng xī rén zhēn yuán chū zhàn méi yú lǔ zhě
骖，陇西人，贞元初战没于虏者。
shǐ zhě zhī bù sǐ qiú zhī nǎi de hái
使者知不死，求之，乃得还。
zhào yǐ zhǔn wèi lǐ wáng fǔ sī mǎ cān jiā wáng yǒu
诏以准为澧王府司马，骖嘉王友。
tǔ bō shǐ lùn ju lì cáng lái cháo wèi chū jìng tǔ bō kòu yòu zhōu yǔ líng zhōu bīng zhàn dìng yuǎn chéng lǔ bù shèng zhǎn shǒu èr qiān jí
吐蕃使论矩立藏来朝，未出境，吐蕃寇宥州，与灵州兵战定远城，虏不胜，斩首二千级。
píng liáng zhèn è shǐ hǎo cǐ yòu pò lǔ bīng èr wàn xià zhōu jié dù shǐ tián jìn pò qí zhòng sān qiān zhào liú ju lì cáng děng bù qiǎn
平凉镇遏使郝玼又破虏兵二万，夏州节度使田缙破其众三千，诏留矩立藏等不遣。
jiàn nán bīng bá é hé qī jī chéng
剑南兵拔峨和、栖鸡城。
shí sì nián nǎi guī ju lì cáng děng
十四年，乃归矩立藏等。
tǔ bō jié dù lùn èr mó zǎi xiāng shàng tǎ cáng zhōng shū lìng shàng qǐ xīn r zǒng bīng shí wǔ wàn wéi yán zhōu wèi fēi tī é chē gōng chéng cì shǐ li wén yuè jù zhī chéng huài zhé bǔ yè xí qí yíng zhòu chū zhàn pò lǔ wàn rén jī sān xún bù néng bá
吐蕃节度论二摩、宰相尚塔藏、中书令尚绮心儿总兵十五万围盐州，为飞梯、鹅车攻城，刺史李文悦拒之，城坏辄补，夜袭其营，昼出战，破虏万人，积三旬不能拔。
shuò fāng jiāng shǐ jìng fèng yǐ qí bīng rào chū lǔ bèi dà pò zhī jiě wéi qù
朔方将史敬奉以奇兵绕出虏背，大破之，解围去。
shǐ shā zhōu cì shǐ zhōu dǐng wèi táng gù shǒu zàn pǔ xǐ zhàng nán shān shǐ shàng qǐ xīn r gōng zhī
始，沙州刺史周鼎为唐固守，赞普徙帐南山，使尚绮心儿攻之。
dǐng qǐng jiù huí hú yú nián bù zhì yì fén chéng guō yǐn zhòng dōng bēn jiē yǐ wéi bù kě
鼎请救回鹘， 逾年不至，议焚城郭，引众东奔，皆以为不可。
dǐng qiǎn dōu zhī bīng mǎ shǐ yán cháo lǐng zhuàng shì xíng shì shuǐ cǎo chen rù yè cí xíng yǔ dǐng qīn lì zhōu shā nú gòng shè gòu gōng yī ràng shè shā nú jí sǐ zhí dǐng ér yì shā zhī zì lǐng zhōu shì
鼎遣都知兵马使阎朝领壮士行视水草，晨入谒辞行，与鼎亲吏周沙奴共射，彀弓揖让，射沙奴即死，执鼎而缢杀之， 自领州事。
chéng shǒu zhě bā nián chū líng yī duān mù mài yī dòu yīng zhě shén zhòng
城守者八年，出绫一端募麦一斗，应者甚众。
cháo xǐ yuē mín qiě yǒu shí kě yǐ sǐ shǒu yě
朝喜曰：“民且有食，可以死守也。
yòu èr suì liáng xiè jiē jié dēng chéng ér yán hū yuē gǒu wú xǐ tuó jìng qǐng yǐ chéng jiàng
”又二岁，粮械皆竭，登城而讠虖曰：“苟毋徙佗境，请以城降。
qǐ xīn r xǔ nuò yú shì chū jiàng
”绮心儿许诺，于是出降。
zì gōng chéng zhì shì fán shí yī nián
自攻城至是凡十一年。
zàn pǔ yǐ qǐ xīn r dài shǒu
赞普以绮心儿代守。
hòu yí cháo móu biàn zhì dú xuē zhōng ér sǐ
后疑朝谋变，置毒𫖇中而死。
zhōu rén jiē hú fú chén lǔ měi suì shí sì fù zǔ yī zhōng guó zhī fú hào tòng ér cáng zhī
州人皆胡服臣虏，每岁时祀父祖，衣中国之服，号恸而藏之。
mù zōng jí wèi qiǎn mì shū shǎo jiān tián jì wǎng gào shǐ zhě yì lái
穆宗即位，遣秘书少监田洎往告，使者亦来。
lǔ yǐn bīng rù zhūn líng wǔ líng zhōu bīng jī què zhī
虏引兵入屯灵武，灵州兵击却之。
yòu fàn qīng sāi fēng jìn kòu jīng zhōu bīn shuǐ ér yíng mián wǔ shí lǐ
又犯青塞烽，进寇泾州，濒水而营，绵五十里。
shǐ jì zhì yá lǔ yù huì méng cháng wǔ jì hán hu yīng zhī
始洎至牙，虏欲会盟长武，洎含糊应之。
zhì shì xiǎn yán jì xǔ wǒ méng wǒ shì yǐ lái
至是显言：“洎许我盟，我是以来。
bī jīng yī shè zhǐ
”逼泾一舍止。
zhào yòu jūn zhōng wèi liáng shǒu qiān wèi zuǒ yòu shén cè jūn jīng xī běi xíng yíng dōu jiān fā zú hé bā zhèn bīng yuán jīng zhōu fàn jì chēn zhōu sī hù cān jūn yǐ tài fǔ shǎo qīng shào tóng chí jié wèi hé hǎo shǐ
诏右军中尉梁守谦为左右神策军、京西北行营都监，发卒合八镇兵援泾州，泛洎郴州司户参军，以太府少卿邵同持节为和好使。
chū xià zhōu tián jìn póu tà dǎng xiàng yuàn zhī dǎo lǔ rù chāo hǎo cǐ yǔ zhàn duō shā qí zhòng
初，夏州田缙裒沓，党项怨之，导虏入钞，郝玼与战，多杀其众。
li guāng yán yòu yǐ bīn bīng zhì nǎi yǐn qù
李光颜又以邠兵至，乃引去。
fù qiǎn shǐ zhě lái
复遣使者来。
nán lüè yā zhōu zhào fāng zhèn yǔ lǔ jiē zhě jǐn bèi biān
南略雅州，诏方镇与虏接者谨备边。
cháng qìng yuán nián wén huí hú hé qīn fàn qīng sāi bǎo wèi li wén yuè suǒ zhú
长庆元年，闻回鹘和亲，犯清塞堡，为李文悦所逐。
nǎi qiǎn shǐ zhě shàng qǐ lì tuó sī lái cháo qiě qǐ méng zhào xǔ zhī
乃遣使者尚绮力陀思来朝， 且乞盟，诏许之。
cuī zhí dù yuán yǐng wáng bō fǔ zhèng yì yù gào miào
崔植、杜元颖、王播辅政，议欲告庙。
lǐ guān wèi sù zōng dài zōng jiē cháng yǔ tǔ bō méng bù gào miào
礼官谓：“肃宗、代宗皆尝与吐蕃盟，不告庙。
dé zōng jiàn zhōng zhī méng jiāng zhòng qí yuē shǐ zhào gào miào
德宗建中之盟，将重其约，始诏告庙。
zhì huì píng liáng bù fù gào shā zhī yě
至会平凉，不复告， 杀之也。
nǎi zhǐ
于是成子留了下来。
yǐ dà lǐ qīng liú yuán dǐng wèi méng huì shǐ
以大理卿刘元鼎为盟会使，
yòu sī láng zhōng liú shī lǎo fù zhī
右司郎中刘师老副之，
zhào zǎi xiàng yǔ shàng shū yòu pú yè hán gāo yù shǐ zhōng chéng niú sēng rú lì bù shàng shū li jiàng bīng bù shàng shū xiāo fǔ hù bù shàng shū yáng yú líng lǐ bù shàng shū wéi shòu tài cháng qīng zhào zōng rú sī nóng qīng péi wǔ jīng zhào yǐn liǔ gōng chāo yòu jīn wú jiāng jūn guō cōng jí tǔ fán shǐ zhě lùn nè luō méng jīng shī xi jiāo
诏宰相与尚书右仆射韩皋、御史中丞牛僧孺、吏部尚书李绛、兵部尚书萧俯、户部尚书杨于陵、 礼部尚书韦绶、太常卿赵宗儒、司农卿裴武、京兆尹柳公绰、右金吾将军郭𫓩及吐蕃使者论讷罗盟京师西郊。
zàn pǔ yǐ méng yán yuē èr guó wú xiāng kòu chóu yǒu qín shēng wèn shì gěi fú liáng guī zhī
赞普以盟言约：“二国无相寇雠，有禽生问事，给服粮归之。
zhào kě
”诏可。
dà chén yù méng zhě xī zài míng yú cè
大臣豫盟者悉载名于策。
fāng méng shí tǔ bō yǐ zhuàng qí zhūn lǔ zhōu líng zhōu jié dù shǐ li jìn chéng yǔ zhàn dà shí shān pò zhī
方盟时，吐蕃以壮骑屯鲁州，灵州节度使李进诚与战大石山，破之。
lǔ qiǎn shǐ zhě zhào guó zhāng lái qiě zhì zǎi xiàng xìn bì
虏遣使者赵国章来，且致宰相信币。
míng nián qǐng dìng jiāng hòu yuán dǐng yǔ lùn nè luō jiù méng qí guó chì lǔ dà chén yì liè míng yú cè
明年，请定疆候，元鼎与论讷罗就盟其国，敕虏大臣亦列名于策。
yuán dǐng yú chéng jì wǔ chuān dǐ hé guǎng wǔ liáng gù shí chéng guō wèi huī lán zhōu de jiē kàng dào táo li yú liǔ cén wèi hù jiē táng rén jiàn shǐ zhě huī gài jiā dào guān
元鼎逾成纪、 武川，抵河广武梁，故时城郭未隳，兰州地皆杭稻，桃、李、榆柳岑蔚，户皆唐人， 见使者麾盖，夹道观。
zhì lóng zhī chéng dié lǎo qiān rén bài qiě qì wèn tiān zǐ ān fǒu yán qǐng cóng jūn méi yú cǐ jīn zǐ sūn wèi rěn wàng táng fú cháo tíng shàng niàn zhī hu
至龙支城，耋老千人拜且泣，问天子安否，言：“顷从军没于此，今子孙未忍忘唐服，朝廷尚念之乎？
bīng hé rì lái
兵何日来？
yán jǐ jiē wū yè
”言己皆呜咽。
mì wèn zhī fēng zhōu rén yě
密问之，丰州人也。
guò shí bǎo chéng yá bì qiào shù dào huí qū lǔ yuē tiě dāo chéng
过石堡城，崖壁峭竖，道回屈，虏曰铁刀城。
yòu xíng shù shí lǐ tǔ shí jiē chì lǔ yuē chì lǐng
右行数十里，土石皆赤，虏曰赤岭。
ér xìn ān wáng yī zhāng shǒu guī suǒ dìng fēng shí jiē pū dú lǔ suǒ lì shí yóu cún
而信安王祎、张守珪所定封石皆仆，独虏所立石犹存。
chì lǐng jù cháng ān sān qiān lǐ ér yíng gài lǒng yòu gù dì yě
赤岭距长安三千里而赢，盖陇右故地也。
yuē mèn dá lú chuān zhí luó suō chuān zhī nán bǎi lǐ zāng hé suǒ liú yě
曰闷怛卢川，直逻娑川之南百里，臧河所流也。
hé zhī xī nán de rú dǐ yuán yě xiù wò jiā hé duō chēng liǔ
河之西南， 地如砥，原野秀沃，夹河多柽柳。
shān duō bǎi pō jiē qiū mù páng zuò wū chēng tu zhī huì bái hǔ jiē lǔ guì rén yǒu zhàn gōng zhě shēng yī qí pí sǐ yǐ jīng yǒng xùn sǐ zhě yì qí páng
山多柏，坡皆丘墓，旁作屋，赪涂之，绘白虎， 皆虏贵人有战功者，生衣其皮，死以旌勇，徇死者瘗其旁。
dù xī jié luō lǐng záo shí tōng chē nì jīn chéng gōng zhǔ dào yě
度悉结罗岭，凿石通车， 逆金城公主道也。
zhì mí gǔ jiù guǎn
至麋谷，就馆。
zāng hé zhī běi chuān zàn pǔ zhī xià yá yě
臧河之北川，赞普之夏牙也。
zhōu yǐ qiāng lèi lǜ shí bù zhí bǎi cháng shuò zhōng zì dà zhì wèi sān mén xiāng jù jiē bǎi bù
周以枪累，率十步植百长槊，中剚大帜为三门，相距皆百步。
jiá shì chí mén wū zhù niǎo guān hǔ dài jī chǐ fán rù zhě sōu suǒ nǎi jìn
甲士持门，巫祝鸟冠虎带击豉，凡入者搜索乃进。
zhōng yǒu gāo tái huán yǐ bǎo shǔn zàn pǔ zuò zhàng zhōng yǐ huáng jīn shì jiāo chī hǔ bào shēn bèi sù hè jié zhāo xiá mào shǒu pèi jīn lòu jiàn
中有高台，环以宝楯，赞普坐帐中，以黄金饰蛟螭虎豹，身被素褐，结朝霞冒首，佩金镂剑。
bō chè bū lì yú yòu zǎi xiàng liè tái xià
钵掣逋立于右，宰相列台下。
táng shǐ zhě shǐ zhì jǐ shì zhōng lùn xī dá rè lái yì méng dà xiǎng yú yá yòu fàn jǔ jiǔ xíng yǔ huá zhì lüè děng lè zòu qín wáng pò zhèn qū yòu zòu liáng zhōu hú wèi lù yào zá qǔ bǎi jì jiē zhōng guó rén
唐使者始至，给事中论悉答热来议盟，大享于牙右，饭举酒行，与华制略等，乐奏《秦王破阵曲》，又奏《凉州》、 《胡渭》、《录要》、杂曲，百伎皆中国人。
méng tán guǎng shí bù gāo èr chǐ
盟坛广十步，高二尺。
shǐ zhě yǔ lǔ dà chén shí yú duì wèi qiú zhǎng bǎi yú zuò tán xià shàng shè jù tà bō chè bū shēng gào méng yī rén zì páng yì shòu yú xià
使者与虏大臣十余对位，酋长百余坐坛下，上设巨榻，钵掣逋升，告盟，一人自旁译授于下。
yǐ shà xuè bō chè bū bù shà
已歃血，钵掣逋不歃。
méng bì yǐ fú tú zhòng wèi shì yǐn yù jīn shuǐ yǐ yǐn yǔ shǐ zhě jiāo qìng nǎi jiàng
盟毕，以浮屠重为誓，引郁金水以饮，与使者交庆，乃降。
yuán dǐng hái lǔ yuán shuài shàng tǎ cáng guǎn kè dà xià chuān jí dōng fāng jié dù zhū jiāng bǎi yú zhì méng cè tái shàng biàn xiǎo zhī qiě jiè gè bǎo jìng wú xiāng bào fàn
元鼎还，虏元帅尚塔藏馆客大夏川，集东方节度诸将百余，置盟策台上，遍晓之，且戒各保境，毋相暴犯。
cè shǔ yí tài qī nián
策署彝泰七年。
shàng tǎ zàng yǔ yuán dǐng yuē huí hú xiǎo guó wǒ cháng tǎo zhī jù chéng sān rì wēi pò huì guó yǒu sàng nǎi hái fēi wǒ dí yě
尚塔藏语元鼎曰：“回鹘小国，我尝讨之，距城三日危破，会国有丧乃还，非我敌也。
táng hé suǒ wèi nǎi hòu zhī
唐何所畏，乃厚之？
yuán dǐng yuē huí hú yǒu gōng qiě rú yuē wèi shǐ wàng yǐ bīng qǔ chǐ cùn de shì yǐ hòu zhī
”元鼎曰： “回鹘有功，且如约，未始妄以兵取尺寸地，是以厚之。
tǎ cáng mò rán
”塔藏默然。
yuán dǐng yú huáng shuǐ zhì lóng quán gǔ xī běi wàng shā hú chuān gē shū hàn gù bì duō zài
元鼎逾湟水， 至龙泉谷，西北望杀胡川，哥舒翰故壁多在。
huáng shuǐ chū méng gǔ dǐ lóng quán yǔ hé hé
湟水出蒙谷，抵龙泉与河合。
hé zhī shàng liú yáo hóng jì liáng xī nán xíng èr qiān lǐ shuǐ yì xiá chūn kě shè qiū xià nǎi shèng zhōu
河之上流，繇洪济梁西南行二千里，水益狭，春可涉，秋夏乃胜舟。
qí nán sān bǎi lǐ sān shān
其南三百里三山，
zhōng gāo ér sì xià
中高而四下，
yuē zǐ shān
曰紫山，
zhí dà yáng tóng guó
直大羊同国，
gǔ suǒ wèi kūn lún zhě yě
古所谓昆仑者也，
lǔ yuē mèn mó lí shān
虏曰闷摩黎山，
dōng jù cháng ān wǔ qiān lǐ
东距长安五千里，
hé yuán qí jiān
河源其间，
liú chéng huǎn xià
流澄缓下，
shāo hé zhòng liú
稍合众流，
sè chì
色赤，
xíng yì yuǎn
行益远，
tā shuǐ bìng zhù zé zhuó
它水并注则浊，
gù shì jǔ wèi xi róng de yuē hé huáng
故世举谓西戎地曰河湟。
hé yuán dōng běi zhí mò hè yán qì wěi dài wǔ bǎi lǐ qì guǎng wǔ shí lǐ běi zì shā zhōu xī nán rù tǔ yù hún jìn xiá gù hào qì wěi
河源东北直莫贺延碛尾殆五百里，碛广五十里，北自沙州，西南入吐谷浑浸狭，故号碛尾。
yǐn cè qí de gài jiàn nán zhī xi
隐测其地，盖剑南之西。
yuán dǐng suǒ jīng jiàn dà lüè rú cǐ
元鼎所经见，大略如此。
lǔ qiǎn lùn xī nuò xi děng rù xiè tiān zǐ mìng zuǒ wèi dà jiàng jūn líng hú tōng tài pú shǎo qīng dù zài dá zhī
虏遣论悉诺息等入谢，天子命左卫大将军令狐通、太仆少卿杜载答之。
shì suì shàng qǐ xīn r yǐ bīng jī huí hú dǎng xiàng xiǎo xiàng shàng shè tǎ lǜ zhòng sān wàn mù mǎ mù lán liáng
是岁， 尚绮心儿以兵击回鹘、党项，小相尚设塔率众三万牧马木兰梁。
bǐ suì shǐ zhě xiàn jīn àng yín yě xī lù gòng máo niú
比岁，使者献金盎、 银冶犀、鹿，贡牦牛。
bǎo lì zhì dà hé zài qiǎn shǐ zhě cháo
宝历至大和，再遣使者朝。
wǔ nián wéi zhōu shǒu jiāng xī dá móu qiè chéng yǐ jiàng jiàn nán xi chuān jié dù shǐ lǐ dé yù shòu zhī shōu fú zhāng zhàng kǎi gèng qiǎn jiàng yú cáng jiǎn jù zhī
五年，维州守将悉怛谋挈城以降，剑南西川节度使李德裕受之，收符章仗铠，更遣将虞藏俭据之。
zhōu nán dǐ jiāng yáng mín shān xī běi wàng lǒng shān yī miàn yá sān yá jiāng lǔ hào wú yōu chéng wèi xī nán yào hàn
州南抵江阳岷山，西北望陇山，一面崖，三涯江，虏号无忧城，为西南要捍。
huì niú sēng rú dāng guó yì hái xī dá móu guī qí chéng
会牛僧孺当国，议还悉怛谋，归其城。
tǔ bō yí zhū wú yí zhǒng yǐ bù zhū róng
吐蕃夷诛无遗种，以怖诸戎。
zì shì bǐ wǔ nián lǔ shǐ lái bì bào
自是比五年虏使来，必报。
suǒ gòng yǒu yù dài jīn mǐn tǎ hè máo niú wěi xiá zhān mǎ yáng tuó tā
所贡有玉带、金皿、獭褐、 牦牛尾、霞毡、马、羊、橐它。
zàn pǔ lì jǐ sān shí nián bìng bù shì wěi rèn dà chén gù bù néng kàng zhōng guó biān hòu yàn rán
赞普立几三十年，病不事，委任大臣，故不能抗中国，边候晏然。
sǐ yǐ dì dá mó sì
死，以弟达磨嗣。
dá mó shì jiǔ hǎo tián liè xǐ nèi qiě xiōng bì shǎo ēn zhèng yì luàn
达磨嗜酒，好畋猎，喜内，且凶愎少恩，政益乱。
kāi chéng sì nián qiǎn tài zǐ zhān shì li jǐng rú wǎng shǐ tǔ bō yǐ lùn jí rè lái cháo xiàn yù qì yáng mǎ
开成四年，遣太子詹事李景儒往使，吐蕃以论集热来朝，献玉器羊马。
zì shì guó zhōng dì zhèn liè shuǐ quán yǒng mín shān bēng
自是国中地震裂，水泉涌，岷山崩；
táo shuǐ nì liú sān rì shǔ shí jia rén jī yì sǐ zhě xiāng zhěn jiè
洮水逆流三日，鼠食稼，人饥疫，死者相枕藉。
shàn kuò jiān yè wén pí gǔ shēng rén xiāng jīng
鄯、廓间夜闻鼙鼓声，人相惊。
huì chāng èr nián zàn pǔ sǐ lùn zàn rè děng lái gào tiān zǐ mìng jiāng zuò jiān li jǐng diào cí
会昌二年，赞普死，论赞热等来告，天子命将作监李璟吊祠。
wú zi yǐ fēi chēn xiōng shàng yán lì zǐ qǐ lí hú wéi zàn pǔ shǐ sān suì fēi gòng zhì qí guó
无子，以妃𬘭兄尚延力子乞离胡为赞普，始三岁，妃共治其国。
dà xiāng jié dōu nà jiàn qǐ lí hú bù kěn bài yuē zàn pǔ zhī shǔ shàng duō hé zhì lì chēn shì zi yá
大相结都那见乞离胡不肯拜，曰： “赞普支属尚多，何至立𬘭氏子邪？
kū ér chū yòng shì zhě gòng shā zhī
”哭而出，用事者共杀之。
bié jiāng shàng kǒng rè wèi luò mén chuān tǎo jī shǐ xìng mò míng nóng lì rè yóu zhōng guó hào láng yě jué guǐ shàn huàn yuē sān bù de wàn qí jī shàn zhōu jié dù shǐ shàng bì bì lüè dì zhì wèi zhōu yǔ zǎi xiàng shàng yǔ sī luō zhàn báo hán shān
别将尚恐热为落门川讨击使，姓末，名农力，“热”犹中国号“郎”也，谲诡善幻，约三部得万骑，击鄯州节度使尚婢婢，略地至渭州，与宰相尚与思罗战薄寒山。
sī luō bài zǒu sōng zhōu hé sū pí tǔ hún yáng tóng bīng bā wàn bǎo táo hé zì shǒu kǒng rè wèi sū pí děng yuē zǎi xiàng xiōng dì shā zàn pǔ tiān shén shǐ wǒ jǔ yì bīng zhū bù dào ěr shǔ nǎi zhù nì bèi guó yé
思罗败走松州，合苏毘、吐浑、羊同兵八万保洮河自守，恐热谓苏毘等曰： “宰相兄弟杀赞普，天神使我举义兵诛不道，尔属乃助逆背国耶？
sū pí děng yí ér bù zhàn kǒng rè huī qīng jì shè hé zhū bù xiān jiàng bìng qí zhòng zhì shí yú wàn qín sī luō yì shā zhī
”苏毘等疑而不战，恐热麾轻骑涉河，诸部先降，并其众至十余万，禽思罗缢杀之。
bì bì xìng méi lú míng zàn xīn yá yáng tóng guó rén shì wèi tǔ bō guì xiāng kuān hòu lüè tōng shū jì bù xǐ shì zàn pǔ qiáng guān zhī
婢婢，姓没卢，名赞心牙，羊同国人，世为吐蕃贵相，宽厚，略通书记，不喜仕，赞普强官之。
sān nián guó rén yǐ zàn pǔ lì fēi shì jiē pàn qù
三年，国人以赞普立非是，皆叛去。
kǒng rè zì hào zǎi xiàng yǐ bīng èr shí wàn jī bì bì gǔ pí niú mǎ tuó tā lián qiān yú lǐ zhì zhèn xi jūn dà fēng léi diàn bù jiàng zhèn sǐ zhě shí yú rén yáng mǎ tuó tā yì shù bǎi
恐热自号宰相，以兵二十万击婢婢，鼓鼙、牛马、橐它联千余里，至镇西军，大风雷电，部将震死者十余人， 羊、马、橐它亦数百。
kǒng rè è zhī àn jūn bù jìn
恐热恶之，按军不进。
bì bì wén zhī hòu bì yí shū yuē kǒng rè dà xǐ yuē bì bì shū shēng yān zhī jūn shì
婢婢闻之，厚币诒书约〓，恐热大喜曰：“婢婢，书生，焉知军事。
wǒ wèi zàn pǔ dāng yǐ jiā jū zǎi xiàng chù zhī
我为赞普，当以家居宰相处之。
yú shì tuì yíng dà xià chuān
”于是退营大夏川。
bì bì qiǎn jiàng máng jié xīn mǎng luō xuē lǚ jī kǒng rè yú hé zhōu zhī nán fú bīng sì wàn jié xīn jù shān shè shū jí mà kǒng rè nù shén shèng bīng chū dòu
婢婢遣将厖结心、莽罗薛吕击恐热于河州之南，伏兵四万，结心据山射书极骂，恐热怒甚，盛兵出斗。
jié xīn wěi běi kǒng rè zhuī zhì shù shí lǐ mǎng luō xuē lǚ yǐ fú bīng zhōng jī dà fēng yǔ hé yì nì sǐ shén zhòng kǒng rè dān qí ér táo
结心伪北，恐热追至数十里，莽罗薛吕以伏兵衷击，大风雨， 河溢，溺死甚众，恐热单骑而逃。
jì bù dé zhì yóu cāi rěn shā lù bù jiàng jí cáng fēng zàn jiē jiàng bì bì hòu yù zhī
既不得志，尤猜忍杀戮，部将岌藏、丰赞皆降， 婢婢厚遇之。
míng nián kǒng rè fù gōng shàn zhōu bì bì fēn bīng wǔ dào jù shǒu kǒng rè bǎo dōng gǔ shān jiān bì bù chū
明年，恐热复攻鄯州，婢婢分兵五道拒守，恐热保东谷山，坚壁不出。
jí cáng liáo yǐ zhòng shān duàn jí dào xún rì kǒng rè zǒu báo hán shān mù sàn zú shāo zhì de shù qiān rén fù zhàn hé jī shān zài zhàn nán gǔ jiē dà bài
岌藏缭以重栅，断汲道，旬日，恐热走薄寒山，募散卒稍至，得数千人，复战鹖鸡山，再战南谷，皆大败。
bīng ná réng suì bù jiě
兵拿仍岁不解。
dà zhōng sān nián bì bì tún bīng hé yuán wén kǒng rè móu dù hé jí jī zhī wèi kǒng rè suǒ bài
大中三年，婢婢屯兵河源，闻恐热谋度河，急击之，为恐热所败。
bì bì tǒng ruì bīng è qiáo yì bù shèng fén qiáo ér hái
婢婢统锐兵扼桥，亦不胜，焚桥而还。
kǒng rè jiān chū jī dǐng lǐng guān féng xiá wèi liáng gōng bì bì zhì bái tǔ lǐng bài qí jiāng shàng duó luō tà cáng jìn zhàn máo niú xiá
恐热间出鸡顶岭关，冯硖为梁攻婢婢，至白土岭，败其将尚铎罗榻藏，进战牦牛硖。
bì bì jiāng zhú lú gǒng lì yù fù xiá zì gù yǐ kùn kǒng rè dà jiàng mó lí pí zi bù cóng nǎi cí jí xiān guī
婢婢将烛卢巩力欲负硖自固以困恐热，大将磨离罴子不从，乃辞疾先归。
pí zi jí jī kǒng rè yī zhàn ér sǐ
罴子急击恐热，一战而死。
bì bì liáng jǐn yǐn zhòng qū gān zhōu xi jìng yǐ zhí bá huái guāng jū shǒu kǒng rè huī xià duō guī zhī
婢婢粮尽，引众趋甘州西境，以拓拔怀光居守，恐热麾下多归之。
kǒng rè dà lüè shàn kuò guā sù yī xi děng zhōu suǒ guò bǔ lù jī shī láng jí huī xià nèi yuàn jiē yù tú zhī
恐热大略鄯、廓、瓜、肃、伊、西等州，所过捕戮，积尸狼藉，麾下内怨，皆欲图之。
nǎi yáng shēng jiāng qǐng táng bīng wǔ shí wàn gòng dìng qí luàn bǎo wèi zhōu qiú cè wèi zàn pǔ fèng biǎo guī táng
乃扬声将请唐兵五十万共定其乱，保渭州，求册为赞普，奉表归唐。
xuān zōng zhào tài pú qīng lù dān chí jié wèi láo mìng jīng yuán líng wǔ fèng xiáng bīn níng zhèn wǔ děng bīng yíng yuán
宣宗诏太仆卿陆耽持节慰劳，命泾原、灵武、凤翔、邠宁、振武等兵迎援。
kǒng rè jì zhì zhào shàng shū zuǒ chéng li jǐng ràng jiù wèn suǒ yù
恐热既至， 诏尚书左丞李景让就问所欲。
kǒng rè jù kuā zì dà qiě qiú hé wèi jié dù shǐ dì bù xǔ
恐热倨夸自大，且求河渭节度使，帝不许。
hái guò xián yáng qiáo duō tàn yuē wǒ jǔ dà shì jì dé jì cǐ hé yǔ táng fēn jìng
还过咸阳桥，咄叹曰：“我举大事，觊得济此河与唐分境。
yú shì fù qū luò mén chuān shōu sàn zú jiāng kòu biān huì jiǔ yǔ liáng jué kǒng rè hái bēn kuò zhōu
”于是复趋落门川收散卒，将寇边，会久雨粮绝，恐热还奔廓州。
yú shì fèng xiáng jié dù shǐ li pín fù qīng shuǐ
于是凤翔节度使李玭复清水；
jīng yuán jié dù shǐ kāng jì róng fù yuán zhōu qǔ shí mén děng liù guān dé rén chù jǐ wàn
泾原节度使康季荣复原州，取石门等六关，得人畜几万；
líng wǔ jié dù shǐ li qīn qǔ ān lè zhōu zhào wèi wēi zhōu
灵武节度使李钦取安乐州，诏为威州；
bīn níng jié dù shǐ zhāng qīn xù fù xiāo guān
邠宁节度使张钦绪复萧关；
fèng xiáng shōu qín zhōu
凤翔收秦州；
shān nán xī dào jié dù shǐ zhèng yá de fú zhōu
山南西道节度使郑涯得扶州。
fèng xiáng bīng yǔ tǔ bō zhàn lǒng zhōu zhǎn shǒu wǔ bǎi jí
凤翔兵与吐蕃战陇州，斩首五百级。
shì suì hé lǒng gāo nián qiān yú jiàn què xià tiān zǐ wèi yù yán xǐ lóu cì guàn dài jiē zhēng jiě biàn yì fú
是岁，河、 陇高年千余见阙下，天子为御延喜楼，赐冠带，皆争解辫易服。
yīn zhào chà cì sì dào bīng lù yǒu láo zhě
因诏差赐四道兵， 录有劳者；
sān zhōu qī guān de yú yǎn zhě tīng mín kěn yì dài wǔ suì fù
三州七关地腴衍者，听民垦艺，贷五岁赋；
wēn chí wěi dù zhī què qí yán yǐ shàn biān
温池委度支榷其盐，以赡边；
sì dào bīng néng yíng tián zhě wèi gěi niú zhǒng shù zhě bèi qí zī xiǎng zài suì yī dài
四道兵能营田者为给牛种，戍者倍其资饷，再岁一代；
shāng gǔ wǎng lái yú biān zhě guān zhèn wú hé liú
商贾往来于边者，关镇毋何留；
bīng yù kěn tián yǔ mín tóng
兵欲垦田，与民同。
chū tài zōng píng xuē rén gǎo de lǒng shàng de
初，太宗平薛仁杲，得陇上地；
lǔ li guǐ de liáng zhōu
虏李轨，得凉州；
pò tǔ yù hún gāo chāng kāi sì zhèn
破吐谷浑、高昌，开四镇。
xuán zōng jì shōu huáng hé jī shí wǎn xiù děng jūn zhōng guó wú chì hòu jǐng zhě jǐ sì shí nián
玄宗继收黄河积石、宛秀等军，中国无斥候警者几四十年。
lún tái yī wú tún tián hé shū mí wàng
轮台、伊吾屯田，禾菽弥望。
kāi yuǎn mén jiē hou shǔ yuē xī jí dào jiǔ qiān jiǔ bǎi lǐ shì shù rén wú wàn lǐ xíng yě
开远门揭候署曰“西极道九千九百里”，示戍人无万里行也。
qián yuán hòu lǒng yòu jiàn nán xī shān sān zhōu qī guān jūn zhèn jiān mù sān bǎi suǒ jiē shī zhī
乾元后，陇右、 剑南西山三州七关军镇监牧三百所皆失之。
xiàn zōng cháng lǎn tiān xià tú jiàn hé huáng jiù fēng hè rán sī jīng lüè zhī wèi xiá yě
宪宗常览天下图，见河湟旧封，赫然思经略之，未暇也。
zhì shì qún chén zòu yán wáng zhě jiàn gōng lì yè bì yǒu yǐ guāng biǎo yú shì zhě
至是群臣奏言：“王者建功立业，必有以光表于世者。
jīn bù qín yī zú xuè yī rèn ér hé huáng zì guī qǐng shàng tiān zi zūn hào
今不勤一卒，血一刃，而河湟自归，请上天子尊号。
dì yuē xiàn zōng cháng niàn hé huáng yè wèi jiù ér cú luò
”帝曰：“宪宗尝念河、湟，业未就而殂落。
jīn dāng shù zǔ zōng zhī liè qí yì shàng shùn xiàn èr miào shì hào kuā xiǎn hòu shì
今当述祖宗之烈，其议上顺、宪二庙谥号，夸显后世。
yòu zhào zhèn gū xī mín qí shān wài zhū zhōu xū hòu jīng yíng zhī
”又诏：“朕姑息民， 其山外诸州，须后经营之。
míng nián shā zhōu shǒu lǐng zhāng yì cháo fèng guā shā yī sù gān děng shí yī zhōu dì tú yǐ xiàn
明年，沙州首领张义潮奉瓜、沙、伊、肃、甘等十一州地图以献。
shǐ yì cháo yīn jié háo yīng guī táng yī rì zhòng huàn jiǎ zào zhōu mén hàn rén jiē zhù zhī lǔ shǒu zhě jīng zǒu suì shè zhōu shì
始，义潮阴结豪英归唐，一日，众擐甲噪州门，汉人皆助之，虏守者惊走，遂摄州事。
shàn jiǎ bīng gēng qiě zhàn xī fù yú zhōu
缮甲兵， 耕且战，悉复余州。
yǐ bù xiào shí bèi jiē cāo tǐng nèi biǎo qí zhōng dōng běi zǒu tiān dé chéng fáng yù shǐ li pī yǐ wén
以部校十辈皆操挺，内表其中，东北走天德城，防御使李丕以闻。
dì jiā qí zhōng mìng shǐ zhě jī zhào shōu wèi zhuó yì cháo shā zhōu fáng yù shǐ é hào guī yì jūn suì wèi jié dù shǐ
帝嘉其忠，命使者赍诏收慰，擢义潮沙州防御使，俄号归义军，遂为节度使。
qí hòu hé wèi zhōu lǔ jiāng shàng yán xīn yǐ guó pò wáng yì xiàn kuǎn
其后河、渭州虏将尚延心以国破亡，亦献款。
qín zhōu cì shǐ gāo pián yòu xiáng yán xīn jí hún mò bù wàn zhàng suì shōu èr zhōu bài yán xīn wǔ wèi jiāng jūn
秦州刺史高骈诱降延心及浑末部万帐， 遂收二州，拜延心武卫将军。
pián shōu fèng lín guān yǐ yán xīn wèi hé wèi děng zhōu dū yóu yì shǐ
骈收凤林关，以延心为河、渭等州都游弈使。
xián tōng èr nián yì cháo fèng liáng zhōu lái guī
咸通二年，义潮奉凉州来归。
qī nián běi tíng huí hú pú gù jùn jī qǔ xī zhōu shōu zhū bù
七年，北庭回鹘仆固俊击取西州，收诸部。
shàn zhōu chéng shǐ zhāng jì yóng yǔ shàng kǒng rè zhàn pò zhī shōu qì kǎi yǐ xiàn
鄯州城使张季颙与尚恐热战，破之，收器铠以献。
tǔ fān yú zhòng fàn bīn níng jié dù shǐ xuē hóng zōng què zhī
吐番余众犯邠、宁，节度使薛弘宗却之。
huì pú gù jùn yǔ tǔ bō dà zhàn zhǎn kǒng rè shǒu chuán jīng shī
会仆固俊与吐蕃大战，斩恐热首，传京师。
bā nián yì cháo rù cháo wèi yòu shén wǔ tǒng jūn cì dì jí tián mìng zú zǐ huái shēn shǒu guī yì
八年，义潮入朝，为右神武统军，赐第及田，命族子淮深守归义。
shí sān nián zú
十三年卒。
shā zhōu yǐ zhǎng shǐ cáo yì jīn lǐng zhōu wu suì shòu guī yì jié dù shǐ
沙州以长史曹义金领州务，遂授归义节度使。
hòu zhōng yuán duō gù wáng mìng bù jí gān zhōu wèi huí hú suǒ bìng guī yì zhū chéng duō méi
后中原多故，王命不及，甘州为回鹘所并，归义诸城多没。
hún mò yì yuē wà mò tǔ bō nú bù yě
浑末，亦曰嗢末，吐蕃奴部也。
lǔ fǎ chū shī bì fā háo shì jiē yǐ nú cóng píng jū sàn chǔ gēng mù
虏法，出师必发豪室，皆以奴从，平居散处耕牧。
jí kǒng rè luàn wú suǒ guī gòng xiāng xiào hé shù qiān rén yǐ wà mò zì hào jū gān sù guā shā hé wèi mín kuò dié dàng jiān qí jìn fán yá zhě zuì yǒng ér mǎ yóu liáng yún
及恐热乱，无所归，共相啸合数千人，以嗢末自号，居甘、肃、瓜、沙、河、 渭、岷、廓、叠、宕间，其近蕃牙者最勇，而马尤良云。
zàn yuē táng xìng sì yí yǒu fú lǜ zhě jiē lì bīng yí zhī cù qí yá lí qí tíng ér hòu yǐ
赞曰：唐兴，四夷有弗率者，皆利兵移之，蹙其牙，犁其廷而后已。
wéi tǔ bō huí hú hào qiáng xióng wèi zhōng guó huàn zuì jiǔ
惟吐蕃、 回鹘号强雄，为中国患最久。
zàn pǔ suì jǐn dào hé huáng báo wáng jī wèi dōng jìng fàn jīng shī lüè jìn fǔ cán guó huá rén
赞普遂尽盗河湟，薄王畿为东境，犯京师，掠近辅， 残馘华人。
móu fū xiāo shuài huán shì gòng jì zú bù dé yào lǐng
谋夫虓帅，圜视共计，卒不得要领。
wǎn jié èr xìng zì wáng ér táng yì shuāi yān
晚节二姓自亡，而唐亦衰焉。
fu wài fǔ nèi níng wéi shèng rén bù ràng
夫外抚内宁，惟圣人不让。
xuán zōng yǒu yì dé ér tuò dì tài dà wu yuǎn gōng hū jìn yú nì zéi yī fèn zhōng yuán fēng liè qì èr bǎi nián bù dé fù wán ér zhì líng yí
玄宗有逸德，而拓地太大，务远功，忽近虞，逆贼一奋，中原封裂，讫二百年不得复完，而至陵夷。
rán zé nèi xiān zì zhì shì sì yí wèi wài jù shǒu chéng zhī liáng zī yě
然则内先自治，释四夷为外惧，守成之良资也。