lì èr
历二
gāo zōng shí wù yín lì yì shū chún fēng zuò jiǎ zǐ yuán lì yǐ xiàn
高宗时,《戊寅历》益疏,淳风作《甲子元历》以献。
zhào tài shǐ qǐ lín dé èr nián bān yòng wèi zhī lín dé lì
诏太史起麟德二年颁用, 谓之《麟德历》。
gǔ lì yǒu zhāng bù yǒu yuán jì yǒu rì fēn dù fēn cēn cī bù qí chún fēng wèi zǒng fǎ qiān sān bǎi sì shí yǐ yī zhī
古历有章、蔀,有元、纪,有日分、度分,参差不齐,淳风为总法千三百四十以一之。
sǔn yì zhōng guǐ shù yǐ kǎo rì zhì wèi mù hún tú yǐ cè huáng dào yú yīn liú zhuō huáng jí lì fǎ zēng sǔn suǒ yí
损益中晷术以考日至,为木浑图以测黄道,余因刘焯《皇极历》法,增损所宜。
dāng shí yǐ wéi mì yǔ tài shǐ lìng jù tán luō suǒ shàng jīng wěi lì cān xíng
当时以为密,与太史令瞿坛罗所上《经纬历》参行。
hóng dào yuán nián shí èr yuè jiǎ yín shuò rén wǔ huì
弘道元年十二月甲寅朔,壬午晦。
bā yuè zhào èr nián yuán rì yòng jiǎ shēn gù jìn yǐ guǐ wèi huì yān
八月,诏二年元日用甲申,故进以癸未晦焉。
yǒng chāng yuán nián shí yī yuè gǎi yuán zài chū yòng zhōu zhēng yǐ shí èr yuè wèi là yuè jiàn yín yuè wèi yī yuè
永昌元年十一月,改元载初,用周正,以十二月为腊月,建寅月为一月。
shén gōng èr nián sī lì yǐ xī wèi rùn ér qián suì zhī huì yuè jiàn dōng fāng tài hòu zhào yǐ zhēng yuè wèi rùn shí yuè
神功二年,司历以腊为闰,而前岁之晦,月见东方,太后诏以正月为闰十月。
shì suì jiǎ zi nán zhì gǎi yuán shèng lì
是岁,甲子南至,改元圣历。
mìng jù tán luō zuò guāng zhái lì jiāng yòng zhī
命瞿坛罗作《光宅历》,将用之。
sān nián ba zuò guāng zhái lì fù xíng xià shí zhōng kāi yuán shí liù nián
三年,罢作《光宅历》,复行夏时,终开元十六年。
lín dé lì lín dé yuán nián jiǎ zǐ jù shàng yuán jī èr shí liù wàn jiǔ qiān bā bǎi bā shí suàn
《麟德历》麟德元年甲子,距上元积二十六万九千八百八十算。
zǒng fǎ qiān sān bǎi sì shí
总法千三百四十。
qī shí sì shí bā wàn jiǔ qiān sì
期实四十八万九千四。
cháng shuò shí sān wàn jiǔ qiān wǔ bǎi qī shí yī
常朔实三万九千五百七十一。
jiā sān bǎi liù shí èr yuē yíng shuò shí jiǎn sān bǎi wǔ shí yī yuē ròu shuò shí
加三百六十二曰盈朔实,减三百五十一曰肉朔实。
chén lǜ sān bǎi sān shí wǔ
辰率三百三十五。
yǐ qī shí chéng jī suàn wéi qī zǒng
以期实乘积算,为期总。
rú zǒng fǎ dé yī wèi rì
如总法得一,为日。
liù shí qù zhī mìng jiǎ zǐ suàn wài de dōng zhì
六十去之,命甲子算外,得冬至。
lèi jiā rì shí wǔ xiǎo yú èr bǎi jiǔ shí èr xiǎo fēn liù zhī wǔ de cì qì
累加日十五、小余二百九十二、小分六之五,得次气。
liù chéng xiǎo yú chén lǜ ér yī mìng zi bàn suàn wài gè qí jiā shí
六乘小余,辰率而一,命子半算外,各其加时。
yǐ cháng shuò shí qù qī zǒng bù mǎn wèi rùn yú
以常朔实去期总,不满为闰余。
yǐ rùn yú jiǎn qī zǒng wèi zǒng shí rú zǒng fǎ dé yī wèi rì
以闰余减期总,为总实,如总法得一,为日。
yǐ jiǎn dōng zhì dé tiān zhèng cháng shuò
以减冬至,得天正常朔。
yòu yǐ cháng shuò xiǎo yú bìng rùn yú yǐ jiǎn qī zǒng wèi zǒng shí
又以常朔小余并闰余,以减期总,为总实。
yīn cháng shuò jiā rì èr shí jiǔ xiǎo yú qī bǎi yī shí yī de cì shuò
因常朔加日二十九、小余七百一十一,得次朔。
yīn shuò jiā rì qī xiǎo yú wǔ bǎi yī shí èr tài de shàng xián
因朔加日七、小余五百一十二太,得上弦。
yòu jiā de wàng jí xià xián
又加, 得望及下弦。
jìn gāng shí liù
进纲十六。
qiū fēn hòu
秋分后。
tuì jì shí qī
退纪十七。
chūn fēn hòu
春分后。
gè yǐ qí qì lǜ bìng hòu qì lǜ ér bàn zhī shí èr chéng zhī gāng jì chú zhī wèi mò lǜ
各以其气率并后气率而半之,十二乘之,纲纪除之,为末率。
èr lǜ xiāng jiǎn yú yǐ shí èr chéng zhī gāng jì chú wèi zǒng chà
二率相减,余以十二乘之,纲纪除,为总差。
yòu yǐ shí èr chéng zǒng chà gāng jì chú zhī wéi bié chà
又以十二乘总差,纲纪除之,为别差。
yǐ zǒng chà qián shǎo yǐ jiǎn mò lǜ qián duō yǐ jiā mò lǜ wèi chū lǜ
以总差前少以减末率,前多以加末率,为初率。
lèi yǐ bié chà qián shǎo yǐ jiā chū lǜ qián duō yǐ jiǎn chū lǜ wèi měi rì chán chà jí xiān hòu lǜ
累以别差,前少以加初率,前多以减初率,为每日躔差及先后率。
nǎi xún jī ér sǔn yì zhī gè de qí rì dìng qì xiāo xī yǔ yíng nǜ jī
乃循积而损益之,各得其日定气消息与盈朒积。
qí hòu wú tóng lǜ yīn qián mò wèi chū lǜ
其后无同率,因前末为初率;
qián shǎo zhě jiā zǒng chà qián duō zhě yǐ zǒng chà jiǎn zhī wèi mò lǜ
前少者加总差,前多者以总差减之,为末率。
yú yī shù rù zhī
余依术入之。
gè yǐ qì xià xiāo xī jī xi jiǎn xiāo jiā cháng qì wèi dìng qì
各以气下消息积,息减、消加常气,为定气。
gè yǐ dìng qì dà xiǎo yú jiǎn suǒ jìn shuò wàng dà xiǎo yú shí èr tōng qí rì yǐ chén lǜ yuē qí yú xiāng cóng wèi chén zǒng
各以定气大小余减所近朔望大小余,十二通其日,以辰率约其余,相从为辰总。
qí qì qián duō yǐ chéng mò lǜ qián shǎo yǐ chéng chū lǜ shí èr ér yī wèi zǒng lǜ
其气前多以乘末率,前少以乘初率, 十二而一,为总率。
qián duō zhě yǐ chén zǒng jiǎn gāng jì yǐ chéng shí èr gāng jì ér yī yǐ jiā zǒng lǜ chén zǒng chéng zhī èr shí sì chú zhī
前多者,以辰总减纲纪,以乘十二,纲纪而一,以加总率,辰总乘之,二十四除之;
qián shǎo zhě chén zǒng zài chéng bié chà èr bǎi bā shí bā chú zhī jiē jiā zǒng lǜ
前少者,辰总再乘别差,二百八十八除之:皆加总率。
nǎi yǐ xiān jiā hòu jiǎn qí qì yíng nǜ jī wèi dìng
乃以先加、后减其气盈朒积为定。
yǐ dìng jī yíng jiā nǜ jiǎn cháng shuò xián wàng de yíng nǜ dà xiǎo yú
以定积盈加、朒减常朔弦望,得盈朒大小余。
biàn zhōu sì shí sì wàn sān qiān qī shí qī
变周四十四万三千七十七。
biàn rì èr shí qī yú qī bǎi sì shí sān biàn qí yī
变日二十七,余七百四十三,变奇一。
biàn qí fǎ shí èr
变奇法十二。
yuè chéng fǎ liù shí qī
月程法六十七。
yǐ qí fǎ chéng zǒng shí mǎn biàn zhōu qù zhī
以奇法乘总实,满变周,去之;
bù mǎn zhě qí fǎ ér yī wèi biàn fēn
不满者,奇法而一,为变分。
yíng zǒng fǎ cóng rì de tiān zhèng cháng shuò yè zú rù biàn
盈总法从日,得天正常朔夜卒入变。
jiā cháng shuò xiǎo yú wèi jīng chén suǒ rù
加常朔小余,为经辰所入。
yīn shuò jiā qī rì yú wǔ bǎi yī shí èr qí jiǔ de shàng xián
因朔加七日、余五百一十二、奇九, 得上弦。
zhuǎn jiā de wàng xià xián jí cì shuò
转加,得望、下弦及次朔。
jiā zhī mǎn biàn rì jí yú qù zhī
加之满变日及余,去之。
yòu yǐ suǒ rù yíng nǜ dìng jī yíng jiā nǜ jiǎn zhī de shuò xián wàng yíng nǜ jīng chén suǒ rù
又以所入盈朒定积, 盈加、朒减之,得朔、弦、望盈朒经辰所入。
yǐ lí chéng yǔ cì xiāng jiǎn de jìn tuì chà
以离程与次相减,得进退差;
hòu duō wèi jìn hòu shǎo wèi tuì děng wéi píng
后多为进,后少为退,等为平。
gè liè shuò xián wàng yíng nǜ jīng chén suǒ rù rì zēng jiǎn lǜ bìng hòu lǜ ér bàn zhī wèi tōng lǜ
各列朔、弦、望盈朒经辰所入日增减率,并后率而半之,为通率。
yòu èr lǜ xiāng jiǎn wèi lǜ chà
又二率相减,为率差。
zēng zhě yǐ rù biàn lì rì yú jiǎn zǒng fǎ yú chéng lǜ chà zǒng fǎ ér yī bìng lǜ chà ér bàn zhī
增者以入变历日余减总法,余乘率差,总法而一,并率差而半之;
jiǎn zhě bàn rù yú chéng lǜ chà yì zǒng fǎ ér yī jiē jiā tōng lǜ
减者半入余乘率差,亦总法而一:皆加通率。
yǐ chéng rù yú zǒng fǎ chú wèi jīng chén biàn lǜ
以乘入余,总法除,为经辰变率。
bàn zhī yǐ sù jiǎn chí jiā rù yú wèi zhuǎn yú
半之,以速减、迟加入余, 为转余。
zēng zhě yǐ jiǎn zǒng fǎ jiǎn zhě yīn yú jiē chéng lǜ chà zǒng fǎ ér yī
增者以减总法,减者因余:皆乘率差,总法而一;
yǐ jiā tōng lǜ biàn fǎ chéng zhī zǒng fǎ chú zhī yǐ sù jiǎn chí jiā biàn lǜ wèi dìng lǜ
以加通率,变法乘之, 总法除之,以速减、迟加变率,为定率。
nǎi yǐ dìng lǜ zēng jiǎn chí sù jī wèi dìng
乃以定率增减迟速积为定。
qí hòu wú tóng lǜ yì yīn qián lǜ
其后无同率, 亦因前率。
yīng zēng zhě yǐ tōng lǜ wèi chū shù bàn lǜ chà ér jiǎn zhī yīng sǔn zhě jí wéi tōng lǜ
应增者,以通率为初数,半率差而减之,应损者,即为通率。
qí lì lǜ sǔn yì rù yú jìn tuì rì zhě fēn wéi èr rì suí yú chū mò rú fǎ qiú zhī suǒ de bìng yǐ jiā jiǎn biàn lǜ wèi dìng
其历率损益入余进退日者,分为二日,随余初末,如法求之,所得并以加减变率为定。
qī rì chū qiān yī bǎi jiǔ shí yī
七日:初,千一百九十一;
mò bǎi sì shí jiǔ
末,百四十九。
shí sì rì chū qiān sì shí èr
十四日:初,千四十二;
mò èr bǎi jiǔ shí bā
末,二百九十八。
èr shí yī rì chū bā bǎi jiǔ shí èr
二十一日:初,八百九十二;
mò sì bǎi sì shí bā
末,四百四十八。
èr shí bā rì chū qī bǎi sì shí sān
二十八日:初,七百四十三;
mò wǔ bǎi jiǔ shí qī
末,五百九十七。
gè shì rù yú chū shù yǐ xià wèi chū yǐ shàng yǐ chū shù jiǎn zhī yú wèi mò
各视入余初数,已下为初,已上以初数减之,余为末。
gè yǐ rù biàn chí sù dìng shù sù jiǎn chí jiā shuò xián wàng yíng nǜ xiǎo yú
各以入变迟速定数,速减、迟加朔、弦、望盈朒小余;
mǎn ruò bù zú jìn tuì qí rì
满若不足,进退其日。
jiā qí cháng rì zhě wèi yíng jiǎn qí cháng rì zhě wèi nǜ
加其常日者为盈,减其常日者为朒。
gè wèi dìng dà xiǎo yú mìng rì rú qián
各为定大小余,命日如前。
nǎi qián shuò hòu shuò dié xiāng tuī xiào yíng nǜ zhī kè jù shí wéi zhǔn
乃前朔、后朔迭相推校,盈朒之课,据实为准;
sǔn bù qīn nǜ yì bù guò yíng
损不侵朒,益不过盈。
dìng shuò rì míng yǔ cì shuò tóng zhě dà bù tóng zhě xiǎo wú zhōng qì zhě wèi rùn yuè
定朔日名与次朔同者大,不同者小,无中气者为闰月。
qí yuán rì yǒu jiāo jiā shí yīng jiàn zhě xiāo xī qián hòu yī liǎng yuè yǐ dìng dà xiǎo lìng kuī zài huì èr xián wàng yì suí xiāo xī
其元日有交、加时应见者,消息前后一两月,以定大小,令亏在晦、二,弦、望亦随消息。
yuè shuò yíng nǜ zhī jí bù guò pín sān
月朔盈朒之极, 不过频三。
qí huò guò zhě guān dìng xiǎo yú jìn yè bàn zhě liàng zhī
其或过者,观定小余近夜半者量之。
huáng dào nán dòu èr shí sì dù sān bǎi èr shí bā fēn
黄道:南斗,二十四度三百二十八分。
niú qī dù
牛,七度。
wù nǚ shí yī dù
婺女,十一度。
xū shí dù
虚,十度。
wēi shí liù dù
危,十六度。
yíng shì shí bā dù
营室,十八度。
dōng bì shí dù
东壁,十度。
kuí shí qī dù
奎,十七度。
lóu shí sān dù
娄,十三度。
wèi shí wǔ dù
胃,十五度。
mǎo shí yī dù
昴,十一度。
bì shí liù dù
毕,十六度。
zī xī èr dù
觜觿,二度。
cān jiǔ dù
参,九度。
dōng jǐng sān shí dù
东井,三十度。
yú guǐ sì dù
舆鬼,四度。
liǔ shí sì dù
柳,十四度。
qī xīng qī dù
七星,七度。
zhāng shí qī dù
张,十七度。
yì shí jiǔ dù
翼,十九度。
zhěn shí bā dù
轸,十八度。
jiǎo shí sān dù
角,十三度。
gāng shí dù
亢,十度。
dǐ shí liù dù
氐,十六度。
fáng wǔ dù
房,五度。
xīn wǔ dù
心,五度。
wěi shí bā dù
尾,十八度。
jī shí dù
箕,十度。
dōng zhì zhī chū rì chán dìng zài nán dòu shí èr dù
冬至之初日,躔定在南斗十二度。
měi jiā shí wǔ dù èr bǎi jiǔ shí èr fēn xiǎo fēn wǔ yī sù dù qù zhī gè de dìng qì jiā shí rì dù
每加十五度二百九十二分、小分五,依宿度去之,各得定气加时日度。
gè yǐ chū rì chán chà chéng dìng qì xiǎo yú zǒng fǎ ér yī jìn jiā tuì jiǎn xiǎo yú wèi fēn
各以初日躔差乘定气小余,总法而一,进加、退减小余,为分;
yǐ jiǎn jiā shí dù wéi qì chū yè bàn dù
以减加时度, 为气初夜半度。
nǎi rì jiā yí dù yǐ chán chà jìn jiā tuì jiǎn zhī de cì rì
乃日加一度,以躔差进加、退减之,得次日。
yǐ dìng shuò xián wàng xiǎo yú fù zhī
以定朔弦望小余副之;
yǐ chéng chán chà zǒng fǎ ér yī jìn jiā tuì jiǎn qí fù gè jiā yè bàn rì chán wèi jiā shí sù dù
以乘躔差,总法而一,进加、退减其副,各加夜半日躔,为加时宿度。
hé shuò dù jí yuè lí yě
合朔度,即月离也。
shàng xián jiā dù jiǔ shí yí dù fēn sì bǎi yī shí qī
上弦,加度九十一度、分四百一十七。
wàng jiā dù bǎi bā shí èr dù fēn bā bǎi sān shí sì
望,加度百八十二度、分八百三十四。
xià xián jiā dù èr bǎi qī shí sān dù fēn qiān èr bǎi wǔ shí yī
下弦,加度二百七十三度、分千二百五十一。
qì bàn qí fēn jiàng yī děng yǐ tóng chéng fǎ de jiā shí yuè lí
讫,半其分,降一等,以同程法,得加时月离。
yīn tiān zhèng cháng shuò yè bàn suǒ rù biàn rì jí yú dìng shuò yǒu jìn tuì rì zhě yì jìn tuì yī rì wèi dìng shuò yè bàn suǒ rù
因天正常朔夜半所入变日及余,定朔有进退日者, 亦进退一日,为定朔夜半所入。
lèi jiā yī rì de cì rì
累加一日,得次日。
gè yǐ yè bàn rù biàn yú chéng jìn tuì chà zǒng fǎ ér yī jìn jiā tuì jiǎn lí chéng wèi dìng chéng
各以夜半入变余乘进退差,总法而一,进加、退减离程,为定程。
yǐ dìng shuò xián wàng xiǎo yú chéng zhī zǒng fǎ ér yī yǐ jiǎn jiā shí yuè lí wèi yè bàn yuè lí
以定朔弦望小余乘之,总法而一,以减加时月离,为夜半月离。
qiú cì rì chéng fǎ yuē dìng chéng lèi jiā zhī
求次日,程法约定程,累加之。
ruò yǐ dìng chéng chéng yè kè èr bǎi chú wèi chen fēn
若以定程乘夜刻,二百除,为晨分。
yǐ jiǎn dìng chéng wèi hūn fēn
以减定程,为昏分。
qí yè bàn yuè lí shuò hòu jiā hūn wèi hūn dù wàng hòu jiā chen wèi chen dù
其夜半月离,朔后加昏为昏度,望后加晨为晨度。
qí zhù lì wǔ chéng xián wàng xiǎo yú chéng fǎ ér yī wèi kè
其注历,五乘弦望小余,程法而一,为刻。
bù mǎn chen qián kè zhě tuì mìng suàn shàng
不满晨前刻者, 退命算上。
chén kè bā fēn èr shí sì
辰刻八,分二十四。
kè fēn fǎ qī shí èr
刻分法七十二。
zhì qí qì qū shēn lǜ gè yǐ fā liǎn chà sǔn yì zhī wèi měi rì qū shēn lǜ
置其气屈伸率,各以发敛差损益之,为每日屈伸率。
chà mǎn shí cóng fēn
差满十,从分;
fēn mǎn shí wèi lǜ
分满十, 为率。
gè lěi jì qí lǜ wèi kè fēn
各累计其率为刻分。
bǎi bā shí chéng zhī shí yī chéng gāng jì chú zhī wèi kè chà
百八十乘之,十一乘纲纪除之,为刻差。
gè bàn zhī yǐ shēn jiǎn qū jiā chen qián kè fēn wèi měi rì chen qián dìng kè
各半之,以伸减、屈加晨前刻分,为每日晨前定刻。
bèi zhī wèi yè kè
倍之,为夜刻。
yǐ jiǎn yī bǎi wèi zhòu kè
以减一百,为昼刻。
yǐ sān shí sì yuē kè chà wèi fēn
以三十四约刻差,为分;
fēn mǎn shí wèi dù
分满十,为度。
yǐ shēn jiǎn qū jiā qì chū huáng dào qù jí de měi rì
以伸减、屈加气初黄道去极,得每日。
yǐ zhòu kè chéng qī shí èr bǎi shèng zǒng fǎ chú wèi hūn zhōng dù
以昼刻乘期实,二百乘,总法除,为昏中度。
yǐ jiǎn sān bǎi liù shí wǔ dù sān bǎi èr shí bā fēn yú wèi dàn zhōng dù
以减三百六十五度三百二十八分,余为旦中度。
gè yǐ jiā rì chán de hūn dàn zhōng xīng chì dào jì zhī
各以加日躔,得昏旦中星,赤道计之。
qí chì dào tóng tài chū xīng jù
其赤道同《太初》星距。
yóu jiāo zhōng lǜ qiān jiǔ shí sān wàn jiǔ qiān sān bǎi yī shí sān
游交终率千九十三万九千三百一十三。
qí lǜ sān bǎi
奇率三百。
yuē zhōng sān wàn liù qiān sì bǎi liù shí sì qí bǎi shí sān
约终三万六千四百六十四,奇百十三。
jiāo zhōng wàn bā qiān èr bǎi sān shí èr qí wǔ shí liù bàn
交中万八千二百三十二,奇五十六半。
jiāo zhōng rì èr shí qī yú èr bǎi bā shí sì qí bǎi yī shí sān
交终日二十七,余二百八十四,奇百一十三。
jiāo zhōng rì shí sān yú bā bǎi yī shí èr qí wǔ shí liù bàn
交中日十三,余八百一十二,奇五十六半。
kuī shuò sān qiān yī bǎi liù qí bǎi bā shí qī
亏朔三千一百六,奇百八十七。
shí wàng wàn jiǔ qiān qī bǎi bā shí wǔ qí bǎi wǔ shí
实望万九千七百八十五,奇百五十。
hòu zhǔn qiān wǔ bǎi wǔ shí sān qí jiǔ shí sān bàn
后准千五百五十三,奇九十三半。
qián zhǔn wàn liù qiān liù bǎi qī shí bā qí èr bǎi liù shí sān
前准万六千六百七十八,奇二百六十三。
zhì zǒng shí yǐ qí lǜ chéng zhī mǎn zhōng lǜ qù zhī
置总实,以奇率乘之,满终率去之;
bù mǎn yǐ qí lǜ yuē wèi rù jiāo fēn
不满,以奇率约,为入交分。
jiā tiān zhèng cháng shuò xiǎo yú de shuò fàn jiāo fēn
加天正常朔小余,得朔泛交分。
qiú cì shuò yǐ kuī shuò jiā zhī
求次朔,以亏朔加之。
yīn shuò qiú wàng yǐ shí wàng jiā zhī
因朔求望,以实望加之。
gè yǐ shuò wàng rù qì yíng nǜ dìng jī yíng jiā nǜ jiǎn zhī
各以朔望入气盈朒定积,盈加、朒减之;
yòu liù shí chéng chí sù dìng shù qī bǎi qī shí qī chú wéi xiàn shù
又六十乘迟速定数,七百七十七除,为限数;
yǐ sù jiǎn chí jiā wèi dìng jiāo fēn
以速减、 迟加,为定交分。
qí shuò yuè zài rì dào lǐ zhě yǐ suǒ rù xiàn shù jiǎn chí sù dìng shù yú yǐ sù jiǎn chí jiā qí dìng jiāo fēn
其朔,月在日道里者,以所入限数减迟速定数,余以速减、迟加其定交分。
ér chū rì dào biǎo zhě wèi biàn jiāo fēn
而出日道表者,为变交分。
bù chū biǎo zhě yī dìng jiāo fēn
不出表者,依定交分。
qí biàn jiāo fēn sān shí bàn nèi zhě yī shù xiāo xī yǐ dìng shí bù
其变交分三时半内者, 依术消息,以定蚀不。
jiāo zhōng yǐ xià zhě wèi yuè zài wài dào
交中已下者,为月在外道;
yǐ shàng zhě qù zhī yú wèi yuè zài nèi dào
已上者,去之,余为月在内道。
qí fēn rú hòu zhǔn yǐ xià wèi jiāo hòu fēn
其分如后准已下,为交后分;
qián zhǔn yǐ shàng zhě fǎn jiǎn jiāo zhōng yú wèi jiāo qián fēn
前准已上者,反减交中,余为交前分。
wàng zé yuè shí shuò zài nèi dào zé rì shí
望则月蚀,朔在内道则日蚀。
bǎi yī shí èr yuē qián hòu fēn wèi qù jiāo shí
百一十二约前后分,为去交时。
zhì dìng shuò xiǎo yú fù zhī
置定朔小余,副之。
chén lǜ yuē zhī yǐ gèn xùn kūn qián wèi cì mìng suàn wài
辰率约之,以艮、巽、坤、干为次,命算外。
qí yú bàn fǎ yǐ xià wèi chū
其余,半法已下为初;
yǐ shàng zhě qù zhī wèi mò
已上者,去之,为末。
chū zé yīn yú mò zé jiǎn fǎ gè wèi chà lǜ
初则因余,末则减法,各为差率。
yuè zài nèi dào zhě yì qù jiāo shí shí ér sān chú zhī
月在内道者,益去交时十而三除之。
yǐ chéng chà lǜ shí sì ér yī wèi chà
以乘差率,十四而一,为差。
qí shuò zài èr fēn qián hòu yī qì nèi jí yǐ chà wèi dìng
其朔,在二分前后一气内,即以差为定;
jìn dōng zhì yǐ qù hán lù yǔ shuǐ jìn xià zhì yǐ qù qīng míng bái lù qì shù bèi zhī yòu sān chú qù jiāo shí zēng zhī
近冬至以去寒露、雨水,近夏至以去清明、白露气数倍之,又三除去交时增之;
jìn dōng zhì gèn xùn yǐ jiā kūn qián yǐ jiǎn jìn xià zhì gèn xùn yǐ jiǎn kūn qián yǐ jiā qí chà wèi dìng chà
近冬至艮巽以加、坤干以减, 近夏至艮巽以减、坤干以加其差,为定差。
gèn xùn jiā fù kūn qián jiǎn fù
艮、巽加副,坤、干减副。
yuè zài wài dào zhě sān chú qù jiāo shí shù yǐ chéng chà lǜ shí sì ér yī wèi chà
月在外道者, 三除去交时数,以乘差率,十四而一,为差。
gèn kūn yǐ jiǎn fù xùn qián yǐ jiā fù wèi shí dìng xiǎo yú
艮、坤以减副,巽、干以加副,为食定小余。
wàng jí yīn dìng wàng xiǎo yú jí suǒ zài chén
望即因定望小余,即所在辰;
jìn cháo xī zhě yǐ rì chū méi kè xiào qián hòu shí èr kè bàn nèi hou zhī
近朝夕者,以日出没刻校前后十二刻半内候之。
yuè zài wài dào shuò bù yīng shí
月在外道,朔不应蚀。
xià zhì chū rì yǐ èr bǎi sì shí bā wèi chū zhǔn
夏至初日,以二百四十八为初准。
qù jiāo qián hòu fēn rú chū zhǔn yǐ xià jiā shí zài wǔ zhèng qián hòu qī kè nèi zhě shí
去交前后分如初准已下、加时在午正前后七刻内者,蚀。
shuò qù xià zhì qián hòu měi yī rì sǔn chū zhǔn èr fēn jiē bì yú jiǔ shí sì rì wèi měi rì biàn zhǔn
朔去夏至前后,每一日损初准二分,皆毕于九十四日,为每日变准。
jiāo fēn rú biàn zhǔn yǐ xià jiā shí rú qián zhě yì shí
交分如变准已下、加时如前者,亦蚀。
yòu yǐ mò zhǔn liù shí jiǎn chū zhǔn jí biàn zhǔn yú yǐ shí bā yuē zhī wèi kè zhǔn yǐ bìng wǔ zhèng qián hòu qī kè nèi shù wéi shí zhǔn
又以末准六十减初准及变准,余以十八约之,为刻准,以并午正前后七刻内数,为时准。
jiā shí zhǔn nèi jiāo fēn rú mò zhǔn yǐ xià yì shí
加时准内交分, 如末准已下,亦蚀。
yòu zhì mò zhǔn měi yī kè jiā shí bā wèi chà zhǔn
又置末准,每一刻加十八,为差准。
jiā shí kè qù wǔ qián hòu rú kè zhǔn yǐ xià jiāo fēn rú chà zhǔn yǐ xià zhě yì shí
加时刻去午前后如刻准已下、交分如差准已下者,亦蚀。
zì qiū fēn zhì chūn fēn qù jiāo rú mò zhǔn yǐ xià jiā shí sì wǔ wèi zhě yì shí
自秋分至春分,去交如末准已下、加时巳、午、未者,亦蚀。
yuè zài nèi dào shuò yīng shí
月在内道,朔应蚀。
ruò zài xià zhì chū rì yǐ qiān sān bǎi qī shí sān wèi chū zhǔn
若在夏至初日,以千三百七十三为初准。
qù jiāo rú chū zhǔn yǐ shàng jiā shí zài wǔ zhèng qián hòu shí bā kè nèi zhě huò bù shí
去交如初准已上、 加时在午正前后十八刻内者,或不蚀。
xià zhì qián hòu měi rì yì chū zhǔn yī fēn bàn jiē bì yú jiǔ shí sì rì wèi měi rì biàn zhǔn
夏至前后每日益初准一分半,皆毕于九十四日,为每日变准。
yǐ chū zhǔn jiǎn biàn zhǔn yú shí ér yī wèi kè zhǔn
以初准减变准,余十而一,为刻准。
yǐ jiǎn wǔ zhèng qián hòu shí bā kè yú wèi shí zhǔn
以减午正前后十八刻,余为时准。
qí qù jiāo zài biàn zhǔn yǐ shàng jiā shí zài zhǔn nèi huò bù shí
其去交在变准已上、加时在准内,或不蚀。
wàng qù jiāo qián hòu dìng fēn dōng jiǎn èr bǎi èr shí sì
望去交前后定分:冬,减二百二十四;
xià jiǎn wǔ shí sì
夏,减五十四;
chūn jiāo hòu jiǎn bǎi jiāo qián jiǎn èr bǎi
春,交后减百,交前减二百;
qiū jiāo hòu jiǎn èr bǎi jiāo qián jiǎn bǎi
秋,交后减二百,交前减百。
bù zú jiǎn zhě shí jì
不足减者,蚀既。
yǒu yú zhě yǐ jiǎn hòu zhǔn bǎi sì ér yī de yuè shí fēn
有余者,以减后准,百四而一,得月蚀分。
shuò jiāo yuè zài nèi dào rù dōng zhì bì dìng yǔ shuǐ jí qiū fēn bì dà xuě jiē yǐ wǔ bǎi wǔ shí bā wèi shí chà
朔交,月在内道,入冬至毕定雨水,及秋分毕大雪,皆以五百五十八为蚀差。
rù chūn fēn rì sǔn liù fēn bì máng zhòng
入春分,日损六分,毕芒种。
yǐ shí chà jiǎn qù jiāo fēn
以蚀差减去交分;
bù zú jiǎn zhě fǎn jiǎn shí chà wèi bù shí fēn
不足减者,反减蚀差,为不蚀分。
qí bù shí fēn zì xiǎo mǎn bì xiǎo shǔ jiā shí zài wǔ zhèng qián hòu qī kè wài zhě bì jiǎn yī shí
其不蚀分,自小满毕小暑,加时在午正前后七刻外者,毕减一时;
sān kè nèi zhě jiā yī shí
三刻内者,加一时。
dà hán bì lì chūn jiāo qián wǔ shí wài dà shǔ bì lì dōng jiāo hòu wǔ shí wài zhě jiē jiǎn yī shí
大寒毕立春交前五时外、大暑毕立冬交后五时外者,皆减一时;
wǔ shí nèi zhě jiā yī shí
五时内者,加一时。
zhū jiā shí shí chà yīng jiǎn zhě jiāo hòu jiǎn zhī jiāo qián jiā zhī
诸加时蚀差应减者,交后减之,交前加之;
yīng jiā zhě jiāo hòu jiā zhī jiāo qián jiǎn zhī
应加者,交后加之,交前减之。
bù zú jiǎn zhě jiē jì
不足减者,皆既;
jiā jiǎn rù bù shí xiàn zhě huò bù shí
加减入不蚀限者,或不蚀。
yuè zài wài dào dōng zhì chū rì wú shí chà
月在外道,冬至初日,无蚀差。
zì hòu rì yì liù fēn bì yú yǔ shuǐ
自后日益六分,毕于雨水。
rù chūn fēn bì bái lù jiē yǐ wǔ bǎi èr shí èr wèi chà
入春分,毕白露,皆以五百二十二为差。
rù qiū fēn rì sǔn liù fēn bì dà xuě
入秋分,日损六分, 毕大雪。
yǐ chà jiā qù jiāo fēn wèi shí fēn
以差加去交分,为蚀分。
yǐ jiǎn hòu zhǔn yú wèi bù shí fēn
以减后准,余为不蚀分。
shí wǔ yuē shí chà yǐ jiǎn bǎi sì wèi dìng fǎ
十五约蚀差,以减百四, 为定法。
qí bù shí fēn rú dìng fǎ dé yī yǐ jiǎn shí wǔ yú de rì shí fēn
其不蚀分,如定法得一,以减十五,余得日蚀分。
suì xīng
○岁星
zǒng lǜ wǔ shí sān wàn sì qiān sì bǎi bā shí sān qí sì shí wǔ
总率五十三万四千四百八十三,奇四十五。
fú fēn èr wàn sì qiān sān shí yī qí qī shí èr bàn
伏分二万四千三十一,奇七十二半。
zhōng rì sān bǎi jiǔ shí bā yú qiān yī bǎi liù shí sān qí sì shí wǔ
终日三百九十八,余千一百六十三,奇四十五。
píng jiàn rù dōng zhì bì xiǎo hán jūn jiǎn liù rì
平见,入冬至,毕小寒,均减六日。
rù dà hán rì sǔn liù shí qī fēn
入大寒,日损六十七分。
rù chūn fēn yī píng
入春分,依平。
nǎi rì jiā bā shí jiǔ fēn rù lì xià bì xiǎo mǎn jūn jiā liù rì
乃日加八十九分,入立夏,毕小满,均加六日。
rù máng zhòng rì sǔn bā shí jiǔ fēn
入芒种,日损八十九分。
rù xià zhì bì lì qiū jūn jiā sì rì
入夏至, 毕立秋,均加四日。
rù chǔ shǔ rì sǔn bǎi qī shí bā fēn
入处暑,日损百七十八分。
rù bái lù yī píng
入白露,依平。
zì hòu rì jiǎn wǔ shí èr fēn
自后日减五十二分。
rù xiǎo xuě bì dà xuě jūn jiǎn liù rì
入小雪,毕大雪,均减六日。
chū shùn bǎi yī shí sì rì xíng shí bā dù wǔ bǎi jiǔ fēn rì yì chí yī fēn
初顺,百一十四日行十八度五百九分,日益迟一分。
qián liú èr shí liù rì
前留,二十六日。
xuán tuì sì shí èr rì tuì liù dù shí èr fēn rì yì jí èr fēn
旋退, 四十二日,退六度十二分,日益疾二分。
yòu tuì sì shí èr rì tuì liù dù shí èr fēn rì yì chí èr fēn
又退,四十二日,退六度十二分,日益迟二分。
hòu liú èr shí wǔ rì
后留,二十五日。
hòu shùn bǎi yī shí sì rì xíng shí bā dù wǔ bǎi jiǔ fēn rì yì jí yī fēn
后顺,百一十四日行十八度五百九分,日益疾一分。
rì jǐn ér xī fú
日尽而夕伏。
yíng huò
○荧惑
zǒng lǜ bǎi sì wàn wǔ qiān bā shí qí liù shí
总率百四万五千八十,奇六十。
fú fēn jiǔ wàn qī qiān jiǔ shí qí sān shí
伏分九万七千九十,奇三十。
zhōng rì qī bǎi qī shí jiǔ yú qiān èr bǎi èr shí qí liù shí
终日七百七十九,余千二百二十,奇六十。
píng jiàn rù dōng zhì jiǎn èr shí qī rì
平见,入冬至,减二十七日。
zì hòu rì sǔn liù bǎi sān fēn
自后日损六百三分。
rù dà hán rì jiā sì bǎi èr fēn
入大寒,日加四百二分。
rù yǔ shuǐ bì gǔ yǔ jūn jiā èr shí qī rì
入雨水,毕谷雨,均加二十七日。
rù lì xià rì sǔn bǎi jiǔ shí bā fēn
入立夏,日损百九十八分。
rù lì qiū yī píng
入立秋,依平。
rù chǔ shǔ rì jiǎn bǎi jiǔ shí bā fēn
入处暑, 日减百九十八分。
rù xiǎo xuě bì dà xuě jūn jiǎn èr shí qī rì
入小雪,毕大雪,均减二十七日。
chū shùn rù dōng zhì lǜ èr bǎi sì shí sān rì xíng bǎi liù shí wǔ dù
初顺,入冬至,率二百四十三日行百六十五度。
nǎi sān rì sǔn rì dù gè èr
乃三日损日度各二。
xiǎo hán chū rì lǜ èr bǎi sān shí sān rì xíng bǎi wǔ shí wǔ dù nǎi èr rì sǔn yī
小寒初日, 率二百三十三日行百五十五度,乃二日损一。
rù gǔ yǔ sì rì píng bì xiǎo mǎn jiǔ rì
入谷雨四日,平,毕小满九日。
lǜ bǎi qī shí bā rì xíng bǎi dù nǎi sān rì sǔn yī
率百七十八日行百度,乃三日损一。
xià zhì chū rì píng bì liù rì lǜ bǎi qī shí yī rì xíng jiǔ shí sān dù nǎi sān rì yì yī
夏至初日,平,毕六日,率百七十一日行九十三度, 乃三日益一。
rù lì qiū chū rì bǎi bā shí sì rì xíng bǎi liù dù nǎi měi rì yì yī
入立秋初日,百八十四日行百六度,乃每日益一。
rù bái lù chū rì lǜ èr bǎi yī shí sì rì xíng bǎi sān shí liù dù
入白露初日,率二百一十四日行百三十六度;
nǎi wǔ rì yì liù rù qiū fēn chū rì lǜ èr bǎi sān shí èr rì xíng bǎi wǔ shí sì dù yòu měi rì yì yī
乃五日益六,入秋分初日,率二百三十二日行百五十四度,又每日益一。
rù hán lù chū rì lǜ èr bǎi sì shí qī rì xíng bǎi liù shí jiǔ dù
入寒露初日,率二百四十七日行百六十九度。
nǎi wǔ rì yì sān
乃五日益三。
rù shuāng jiàng wǔ rì píng bì lì dōng shí sān rì lǜ èr bǎi wǔ shí jiǔ rì xíng bǎi bā shí yí dù nǎi èr rì sǔn rì yī
入霜降五日,平,毕立冬十三日,率二百五十九日行百八十一度,乃二日损日一。
rù dōng zhì fù chū
入冬至,复初。
gè yī suǒ rù cháng qì píng zhě yī lǜ yú jiē jì rì sǔn yì wèi qián jí rì dù dìng lǜ
各依所入常气,平者依率,余皆计日损益,为前疾日度定率。
qí qián chí jí liú tuì rù qì yǒu sǔn yì rì dù zhě jì rì sǔn yì jiē zhǔn cǐ fǎ
其前迟及留退, 入气有损益日度者,计日损益,皆准此法。
jí xíng rì lǜ rù dà hán liù rì sǔn yī
疾行日率,入大寒,六日损一;
rù chūn fēn bì lì xià jūn jiǎn shí rì
入春分, 毕立夏,均减十日;
rù xiǎo mǎn sān rì sǔn suǒ jiǎn yī
入小满,三日损所减一;
bì máng zhòng yī píng
毕芒种,依平;
rù lì qiū sān rì yì yī
入立秋,三日益一;
rù bái lù bì qiū fēn jūn jiā shí rì
入白露,毕秋分,均加十日;
rù hán lù yī rì bàn sǔn suǒ jiā yī
入寒露,一日半损所加一;
bì qì jǐn yī píng wèi biàn rì lǜ
毕气尽,依平,为变日率。
jí xíng dù lǜ rù dà hán bì qǐ zhé lì xià bì xià zhì dà shǔ bì qì jǐn shuāng jiàng bì xiǎo xuě jiē jiā sì dù
疾行度率,入大寒毕启蛰,立夏毕夏至,大暑毕气尽,霜降毕小雪,皆加四度;
qīng míng bì gǔ yǔ jiā èr dù wèi biàn dù lǜ
清明毕谷雨,加二度,为变度率。
chū xíng rù chǔ shǔ jiǎn rì lǜ liù shí dù lǜ sān shí
初行入处暑,减日率六十,度率三十;
rù bái lù bì qiū fēn jiǎn rì lǜ sì shí sì
入白露,毕秋分,减日率四十四。
dù lǜ èr shí èr jiē wèi chū chí bàn dù zhī xíng
度率二十二:皆为初迟半度之行。
jǐn cǐ rì dù nǎi qiú suǒ jiǎn zhī yú rì dù lǜ xù zhī wèi jí
尽此日、度,乃求所减之余日、度率,续之,为疾。
chū xíng rù dà hán bì dà shǔ chà xíng rì yì chí yī fēn
初行入大寒毕大暑,差行,日益迟一分。
qí qián chí hòu chí rì lǜ jì yǒu zēng sǔn ér yì chí yì jí chà fēn jiē jiǎn kuò qián jí mò rì xíng fēn wèi qián chí chū rì xíng fēn
其前迟、后迟,日率既有增损,而益迟、 益疾,差分皆检括前疾末日行分,为前迟初日行分。
yǐ qián chí píng xíng fēn jiǎn zhī yú wèi qián chí zǒng chà
以前迟平行分减之,余为前迟总差。
hòu jí chū rì xíng fēn wèi hòu chí mò rì xíng fēn yǐ hòu chí chū rì xíng fēn jiǎn zhī yú wèi hòu chí zǒng chà
后疾初日行分,为后迟末日行分,以后迟初日行分减之,余为后迟总差。
xiāng jiǎn wèi qián hòu bié rì chà fēn qí bù mǎn zhě jiē diào wèi xiǎo fēn
相减,为前后别日差分,其不满者皆调为小分。
chí jí zhī jì xíng fēn shuāi shā bù lún zhě yī cǐ
迟疾之际,行分衰杀不伦者,依此。
qián chí rù dōng zhì lǜ liù shí rì xíng èr shí wǔ dù
前迟,入冬至,率六十日行二十五度;
xiān jí rì yì chí èr fēn
先疾,日益迟二分。
rù xiǎo hán sān rì sǔn yī
入小寒,三日损一。
dà hán chū rì lǜ wǔ shí wǔ rì xíng èr shí dù nǎi sān rì yì yī
大寒初日,率五十五日行二十度,乃三日益一。
lì chūn chū rì píng bì qīng míng lǜ liù shí rì xíng èr shí wǔ dù
立春初日,平,毕清明,率六十日行二十五度。
rù gǔ yǔ měi qì bié jiǎn yí dù
入谷雨,每气别减一度。
lì xià chū rì píng bì xiǎo mǎn lǜ liù shí rì xíng èr shí èr dù
立夏初日,平,毕小满,率六十日行二十二度。
rù máng zhòng měi qì bié yì yí dù
入芒种,每气别益一度。
xià zhì chū rì píng bì chǔ shǔ lǜ liù shí rì xíng èr shí wǔ dù rù bái lù sān rì sǔn yī
夏至初日,平,毕处暑,率六十日行二十五度,入白露,三日损一。
qiū fēn chū rì lǜ liù shí rì xíng èr shí wǔ dù
秋分初日,率六十日行二十五度。
nǎi měi rì yì rì yī sān rì yì dù èr
乃每日益日一,三日益度二。
hán lù chū rì lǜ qī shí wǔ rì xíng sān shí dù nǎi měi rì sǔn rì yī sān rì sǔn dù yī
寒露初日,率七十五日行三十度,乃每日损日一,三日损度一。
shuāng jiàng chū rì lǜ liù shí rì xíng èr shí wǔ dù nǎi èr rì sǔn yí dù
霜降初日,率六十日行二十五度,乃二日损一度。
rù lì dōng yī rì píng bì qì jǐn lǜ liù shí rì xíng shí qī dù
入立冬一日,平,毕气尽,率六十日行十七度。
rù xiǎo xuě wǔ rì yì yí dù
入小雪,五日益一度。
dà xuě chū rì lǜ liù shí rì xíng èr shí dù nǎi sān rì yì yí dù
大雪初日,率六十日行二十度,乃三日益一度。
rù dōng zhì fù chū
入冬至,复初。
qián liú shí sān rì
前留,十三日。
qián jí jiǎn rì lǜ yī zhě yǐ qí shù fēn yì cǐ liú jí hòu chí rì lǜ
前疾减日率一者,以其数分益此留及后迟日率。
qián jí jiā rì lǜ zhě yǐ qí shù fēn jiǎn cǐ liú jí hòu chí rì lǜ
前疾加日率者, 以其数分减此留及后迟日率。
xuán tuì xi xíng
旋退,西行。
rù dōng zhì chū rì lǜ liù shí sān rì tuì èr shí èr dù nǎi sì rì yì dù yī
入冬至初日,率六十三日退二十二度, 乃四日益度一。
xiǎo hán yī rì lǜ liù shí sān rì tuì èr shí liù dù nǎi sān rì bàn sǔn dù yī
小寒一日,率六十三日退二十六度,乃三日半损度一。
lì chūn sān rì píng bì jīng zhé lǜ liù shí sān rì tuì shí qī dù nǎi èr rì yì rì dù gè yī
立春三日, 平,毕惊蛰,率六十三日退十七度,乃二日益日、度各一。
yǔ shuǐ bā rì píng bì qì jǐn lǜ liù shí qī rì tuì èr shí yí dù
雨水八日,平,毕气尽, 率六十七日退二十一度。
rù chūn fēn měi qì sǔn rì dù gè yī
入春分,每气损日、度各一。
dà shǔ chū rì píng bì qì jǐn lǜ wǔ shí bā rì tuì shí èr dù
大暑初日,平,毕气尽,率五十八日退十二度。
lì qiū chū rì píng bì qì jǐn lǜ wǔ shí qī rì tuì shí yī dù nǎi èr rì yì rì yī
立秋初日,平,毕气尽,率五十七日退十一度,乃二日益日一。
hán lù jiǔ rì píng bì qì jǐn lǜ liù shí liù rì tuì èr shí dù nǎi èr rì sǔn yī
寒露九日,平,毕气尽,率六十六日退二十度,乃二日损一。
shuāng jiàng liù rì píng bì qì jǐn lǜ liù shí sān rì tuì shí qī dù nǎi sān rì yì yī
霜降六日,平,毕气尽,率六十三日退十七度,乃三日益一。
lì dōng shí yī rì píng bì qì jǐn lǜ liù shí qī rì tuì èr shí yí dù nǎi èr rì sǔn yī
立冬十一日,平,毕气尽,率六十七日退二十一度,乃二日损一。
rù dōng zhì fù chū
入冬至,复初。
hòu liú dōng zhì chū liú shí sān rì nǎi èr rì bàn yì yī
后留,冬至初,留十三日,乃二日半益一。
dà hán chū rì píng bì qì jǐn liú èr shí wǔ rì nǎi èr rì bàn sǔn yī
大寒初日,平,毕气尽,留二十五日,乃二日半损一。
yǔ shuǐ chū rì liú shí sān rì nǎi sān rì yì yī
雨水初日,留十三日,乃三日益一。
qīng míng chū rì liú èr shí sān rì nǎi rì sǔn yī
清明初日,留二十三日, 乃日损一。
qīng míng shí rì píng bì chǔ shǔ liú shí sān rì nǎi èr rì sǔn yī
清明十日,平,毕处暑,留十三日,乃二日损一。
qiū fēn shí yī rì wú liú nǎi měi rì yì yī
秋分十一日,无留, 乃每日益一。
shuāng jiàng chū rì liú shí jiǔ rì nǎi sān rì sǔn yī
霜降初日,留十九日,乃三日损一。
lì dōng bì dà xuě liú shí sān rì
立冬毕大雪,留十三日。
hòu chí shùn liù shí rì xíng èr shí wǔ dù rì yì jí èr fēn
后迟,顺,六十日行二十五度,日益疾二分。
qián jí jiā dù zhě cǐ chí yī shù jiǎn zhī wèi dìng dù
前疾加度者,此迟依数减之,为定度。
qián jí wú jiā dù zhě cǐ chí rù qiū fēn zhì lì dōng jiǎn sān dù rù dōng zhì jiǎn wǔ dù
前疾无加度者,此迟入秋分至立冬减三度,入冬至减五度。
hòu liú dìng rì ròu shí sān rì zhě yǐ suǒ nǜ rì shù jiā cǐ chí rì lǜ
后留定日肉十三日者,以所朒日数加此迟日率。
hòu jí dōng zhì chū rì lǜ èr bǎi yī shí rì xíng bǎi sān shí èr dù nǎi měi rì sǔn yī
后疾,冬至初日,率二百一十日行百三十二度,乃每日损一。
dà hán bā rì lǜ bǎi qī shí èr rì xíng jiǔ shí sì dù nǎi èr rì sǔn yī
大寒八日,率百七十二日行九十四度,乃二日损一。
qǐ zhé píng bì qì jǐn lǜ bǎi liù shí yī rì xíng bā shí sān dù nǎi èr rì yì yī
启蛰,平,毕气尽,率百六十一日行八十三度, 乃二日益一。
máng zhòng shí sì rì píng bì xià zhì lǜ èr bǎi sān shí sān rì xíng bǎi wǔ shí wǔ dù nǎi měi rì yì yī
芒种十四日,平,毕夏至,率二百三十三日行百五十五度,乃每日益一。
dà shǔ chū rì píng bì chǔ shǔ lǜ èr bǎi liù shí sān rì xíng bǎi bā shí wǔ dù nǎi èr rì sǔn yī
大暑初日,平,毕处暑,率二百六十三日行百八十五度,乃二日损一。
qiū fēn yī rì lǜ èr bǎi wǔ shí wǔ rì xíng bǎi qī shí qī dù nǎi yī rì bàn sǔn yī
秋分一日,率二百五十五日行百七十七度,乃一日半损一。
dà xuě chū rì lǜ èr bǎi wǔ rì xíng bǎi èr shí qī dù nǎi sān rì yì yī
大雪初日,率二百五日行百二十七度,乃三日益一。
rù dōng zhì fù chū
入冬至,复初。
qí rù cháng qì rì dù zhī lǜ yǒu sǔn yì zhě jì rì sǔn yì wèi hòu jí dìng rì lǜ dù
其入常气日度之率有损益者,计日损益,为后疾定日率度。
jí xíng rì lǜ qí qián chí dìng rì nǜ liù shí jí tuì xíng dìng rì nǜ liù shí sān zhě jiē yǐ suǒ nǜ rì shù jiā jí xíng dìng rì lǜ
疾行日率,其前迟定日朒六十、及退行定日朒六十三者,皆以所朒日数加疾行定日率;
qián chí dìng rì yíng liù shí tuì xíng dìng rì yíng liù shí sān hòu liú dìng rì yíng shí sān zhě jiē yǐ suǒ yíng rì shù jiǎn cǐ jí dìng rì lǜ
前迟定日盈六十、退行定日盈六十三、后留定日盈十三者,皆以所盈日数减此疾定日率;
gè wèi biàn rì lǜ
各为变日率。
jí xíng dù lǜ qí qián chí dìng dù nǜ èr shí wǔ tuì xíng dìng dù yíng shí qī hòu chí rù qiū fēn dào dōng zhì jiǎn dù zhě jiē yǐ suǒ yíng nǜ dù shù jiā cǐ jí dìng lǜ
疾行度率,其前迟定度朒二十五、退行定度盈十七、后迟入秋分到冬至减度者,皆以所盈朒度数加此疾定率;
qián chí dìng dù yíng èr shí wǔ jí tuì xíng dìng dù nǜ shí qī zhě jiē yǐ suǒ yíng nǜ dù shù jiǎn cǐ jí dìng dù lǜ gè wèi biàn dù lǜ
前迟定度盈二十五、及退行定度朒十七者,皆以所盈朒度数减此疾定度率:各为变度率。
chū xíng rù chūn fēn bì gǔ yǔ chà xíng rì yì jí yī fēn
初行入春分毕谷雨,差行,日益疾一分。
chū xíng rù lì xià bì xià zhì rì xíng shí dù liù shí liù rì xíng sān shí sān dù
初行入立夏毕夏至,日行十度,六十六日行三十三度。
xiǎo shǔ bì dà shǔ wǔ shí rì xíng èr shí wǔ dù
小暑毕大暑,五十日行二十五度。
lì qiū bì qì jǐn èr shí rì xíng shí dù
立秋毕气尽,二十日行十度。
jiǎn lǜ xù xíng bìng tóng qián jìn rì dù ér xī fú
减率续行,并同前,尽日度而夕伏。
zhèn xīng
○镇星
zǒng lǜ wǔ shí wàn liù qiān liù bǎi èr shí sān qí èr shí jiǔ
总率五十万六千六百二十三,奇二十九。
fú fēn èr wàn èr qiān bā bǎi sān shí yī qí liù shí sì bàn
伏分二万二千八百三十一,奇六十四半。
zhōng rì sān bǎi qī shí bā yú yī bǎi sān qí èr shí jiǔ
终日三百七十八,余一百三,奇二十九。
píng jiàn rù dōng zhì chū jiǎn sì rì
平见,入冬至,初减四日。
nǎi rì yì bā shí jiǔ fēn
乃日益八十九分。
rù dà hán bì chūn fēn jūn jiǎn bā rì
入大寒,毕春分,均减八日。
rù qīng míng rì sǔn wǔ shí jiǔ fēn
入清明,日损五十九分。
rù xiǎo shǔ chū yī píng
入小暑初,依平。
zì hòu rì jiā bā shí jiǔ fēn
自后日加八十九分。
rù bái lù chū jiā bā rì
入白露初,加八日。
zì hòu rì sǔn bǎi qī shí bā fēn
自后日损百七十八分。
rù qiū fēn jūn jiā sì rì
入秋分,均加四日。
rù hán lù rì sǔn wǔ shí jiǔ fēn
入寒露,日损五十九分。
rù xiǎo xuě chū rì yī píng nǎi rì jiǎn bā shí jiǔ fēn
入小雪初日, 依平,乃日减八十九分。
chū shùn bā shí sān rì xíng qī dù èr bǎi jiǔ shí fēn rì yì chí bàn fēn qián liú sān shí qī rì
初顺,八十三日行七度二百九十分,日益迟半分,前留,三十七日。
xuán tuì wǔ shí yī rì tuì èr dù sì bǎi jiǔ shí yī fēn rì yì jí shǎo bàn
旋退,五十一日退二度四百九十一分,日益疾少半。
yòu tuì wǔ shí yī rì tuì èr dù sì bǎi jiǔ shí yī fēn rì yì chí shǎo bàn
又退,五十一日退二度四百九十一分, 日益迟少半。
hòu liú sān shí qī rì
后留,三十七日。
hòu shùn bā shí sān rì xíng qī dù èr bǎi jiǔ shí fēn rì yì jí bàn fēn
后顺,八十三日,行七度二百九十分,日益疾半分。
rì jǐn ér xī fú
日尽而夕伏。
tài bái
○太白
zǒng lǜ qī shí bā wàn sì qiān sì bǎi sì shí jiǔ qí jiǔ
总率七十八万四千四百四十九,奇九。
fú fēn wǔ wàn liù qiān èr bǎi èr shí sì qí wǔ shí sì bàn
伏分五万六千二百二十四,奇五十四半。
zhōng rì wǔ bǎi bā shí sān yú qiān èr bǎi èr shí jiǔ qí jiǔ
终日五百八十三,余千二百二十九,奇九。
xī jiàn fú rì èr bǎi wǔ shí liù
夕见伏日二百五十六。
chen jiàn fú rì sān bǎi èr shí qī yú qiān èr bǎi èr shí jiǔ qí jiǔ
晨见伏日三百二十七,余千二百二十九,奇九。
xī píng jiàn rù dōng zhì chū yī píng nǎi rì jiǎn bǎi fēn
夕平见,入冬至,初依平,乃日减百分。
rù qǐ zhé bì chūn fēn jūn jiǎn jiǔ rì
入启蛰,毕春分,均减九日。
rù qīng míng rì sǔn bǎi fēn rù máng zhòng yī píng
入清明, 日损百分,入芒种,依平。
rù xià zhì rì jiā bǎi fēn
入夏至,日加百分。
rù chǔ shǔ bì qiū fēn jūn jiā jiǔ rì
入处暑,毕秋分,均加九日。
rù hán lù rì sǔn bǎi fēn
入寒露,日损百分。
rù dà xuě yī píng
入大雪,依平。
xī shùn rù dōng zhì bì lì xià rù lì qiū bì dà xuě lǜ bǎi qī shí èr rì xíng èr bǎi liù dù
夕顺,入冬至毕立夏,入立秋毕大雪,率百七十二日行二百六度。
rù xiǎo mǎn hòu shí rì yì yí dù wèi dìng dù
入小满后, 十日益一度,为定度。
rù bái lù bì chūn fēn chà xíng yì chí èr fēn zì yú píng xíng
入白露,毕春分,差行,益迟二分,自余平行。
xià zhì bì xiǎo shǔ lǜ bǎi qī shí èr rì xíng èr bǎi jiǔ dù
夏至毕小暑, 率百七十二日行二百九度。
rù dà shǔ wǔ rì sǔn yí dù bì qì jǐn
入大暑,五日损一度,毕气尽。
píng xíng rù dōng zhì dà shǔ bì qì jìn lǜ shí sān rì xíng shí sān dù
平行,入冬至,大暑毕气尽,率十三日行十三度。
rù dōng zhì shí rì sǔn yī bì lì chūn
入冬至,十日损一,毕立春。
rù lì qiū shí rì yì yī bì qiū fēn
入立秋,十日益一,毕秋分。
qǐ zhé bì máng zhòng qī rì xíng qī dù
启蛰毕芒种,七日行七度。
rù xià zhì hòu wǔ rì yì yī bì yú xiǎo shǔ
入夏至后,五日益一,毕于小暑。
hán lù chū rì lǜ èr shí sān rì xíng èr shí èr dù nǎi liù rì sǔn yī bì xiǎo xuě
寒露初日,率二十三日行二十二度,乃六日损一,毕小雪。
shùn chí sì shí èr rì xíng sān shí dù rì yì chí bā fēn
顺迟,四十二日,行三十度,日益迟八分。
qián jí jiā guò èr bǎi liù dù zhě zhǔn shù sǔn cǐ dù
前疾加过二百六度者,准数损此度。
xī liú qī rì
夕留,七日。
xī tuì shí rì tuì wǔ dù
夕退,十日退五度。
rì jǐn ér xī fú
日尽而夕伏。
chen píng jiàn rù dōng zhì yī píng
晨平见,入冬至,依平。
rù xiǎo hán rì jiā liù shí qī fēn
入小寒,日加六十七分。
rù lì chūn bì lì xià jūn jiā sān rì
入立春,毕立夏,均加三日。
rù xiǎo mǎn rì sǔn liù shí qī fēn
入小满,日损六十七分。
rù xià zhì yī píng
入夏至,依平。
rù xiǎo shǔ rì jiǎn liù shí qī fēn
入小暑,日减六十七分。
rù lì qiū bì lì dōng jūn jiǎn sān rì
入立秋,毕立冬, 均减三日。
rù xiǎo xuě rì sǔn liù shí qī fēn
入小雪,日损六十七分。
chén tuì shí rì tuì wǔ dù
晨退,十日退五度。
chen liú qī rì
晨留,七日。
shùn chí dōng zhì bì lì xià dà xuě bì qì jǐn lǜ sì shí èr rì xíng sān shí dù rì yì jí bā fēn
顺迟,冬至毕立夏,大雪毕气尽,率四十二日行三十度,日益疾八分。
rù xiǎo mǎn lǜ shí rì sǔn yí dù bì máng zhòng
入小满,率十日损一度,毕芒种。
xià zhì bì hán lù lǜ sì shí èr rì xíng èr shí qī dù
夏至毕寒露,率四十二日行二十七度。
rù shuāng jiàng měi qì yì yí dù bì xiǎo xuě
入霜降,每气益一度,毕小雪。
píng xíng dōng zhì bì qì jǐn lì xià bì qì jǐn shí sān rì xíng shí sān dù
平行,冬至毕气尽,立夏毕气尽, 十三日行十三度。
rù xiǎo hán hòu liù rì yì rì dù gè yī bì qǐ zhé
入小寒后,六日益日、度各一,毕启蛰。
xiǎo mǎn hòu qī rì sǔn rì dù gè yī bì lì qiū
小满后,七日损日、度各一,毕立秋。
yǔ shuǐ chū rì lǜ èr shí sān rì xíng èr shí sān dù
雨水初日,率二十三日行二十三度。
zì hòu liù rì sǔn rì dù gè yī bì gǔ yǔ
自后六日损日、度各一,毕谷雨。
chǔ shǔ bì hán lù wú píng xíng
处暑毕寒露,无平行。
rù shuāng jiàng hòu wǔ rì yì rì dù gè yī bì dà xuě
入霜降后,五日益日、度各一,毕大雪。
jí xíng bǎi qī shí èr rì xíng èr bǎi liù dù
疾行,百七十二日,行二百六度。
qián chí xíng sǔn dù bù mǎn sān shí dù zhě cǐ jí yī shù yì zhī
前迟行损度不满三十度者,此疾依数益之。
chǔ shǔ bì hán lù chà xíng rì yì jí yī fēn
处暑毕寒露,差行, 日益疾一分。
zì yú píng xíng
自余平行。
rì jǐn ér chen fú
日尽而晨伏。
chén xīng
○辰星
zǒng lǜ shí wǔ wàn wǔ qiān èr bǎi qī shí bā qí liù shí liù
总率十五万五千二百七十八,奇六十六。
fú fēn èr wàn èr qiān liù bǎi jiǔ shí jiǔ qí sān shí sān
伏分二万二千六百九十九,奇三十三。
zhōng rì bǎi yī shí wǔ yú qiān yī bǎi qī shí bā qí liù shí liù
终日百一十五,余千一百七十八,奇六十六。
xī jiàn fú rì wǔ shí èr
夕见伏日五十二。
chen jiàn fú rì liù shí sān yú qiān yī bǎi qī shí bā qí liù shí liù
晨见伏日六十三,余千一百七十八,奇六十六。
xī píng jiàn rù dōng zhì bì qīng míng yī píng
夕平见,入冬至,毕清明,依平。
rù gǔ yǔ bì máng zhòng jūn jiǎn èr rì
入谷雨,毕芒种,均减二日。
rù xià zhì bì dà shǔ yī píng
入夏至,毕大暑,依平。
rù lì qiū bì shuāng jiàng yīng jiàn bú jiàn
入立秋,毕霜降,应见不见。
qí zài lì qiū shuāng jiàng qì nèi xī qù rì shí bā dù wài sān shí liù dù nèi yǒu mù huǒ tǔ jīn xīng zhě yì jiàn
其在立秋、霜降气内,夕去日十八度外、 三十六度内有木、火、土、金星者,亦见。
rù lì dōng bì dà xuě yī píng
入立冬,毕大雪,依平。
shùn jí shí èr rì xíng èr shí yí dù liù fēn rì xíng yí dù wǔ bǎi sān fēn
顺疾,十二日行二十一度六分,日行一度五百三分。
dà shǔ bì chǔ shǔ shí èr rì xíng shí qī dù èr fēn rì xíng yí dù èr bǎi bā shí fēn
大暑毕处暑,十二日行十七度二分,日行一度二百八十分。
píng xíng qī rì xíng qī dù
平行,七日行七度。
rù dà shǔ hòu èr rì sǔn rì dù gè yī
入大暑后,二日损日、度各一。
rù lì qiū wú cǐ píng xíng
入立秋,无此平行。
shùn chí liù rì xíng èr dù sì fēn rì xíng èr bǎi èr shí sì fēn
顺迟,六日行二度四分,日行二百二十四分。
qián jí xíng shí qī dù zhě wú cǐ chí xíng
前疾行十七度者,无此迟行。
xī liú wǔ rì
夕留,五日。
rì jǐn ér xī fú
日尽而夕伏。
chen píng jiàn rù dōng zhì jūn jiǎn sì rì
晨平见,入冬至,均减四日。
rù xiǎo hán bì dà hán yī píng
入小寒,毕大寒,依平。
rù lì chūn bì qǐ zhé jūn jiǎn sān rì
入立春,毕启蛰,均减三日。
qí zài qǐ zhé qì nèi qù rì dù rú qián chen wú mù huǒ tǔ jīn xīng zhě bú jiàn
其在启蛰气内,去日度如前,晨无木、火、土、金星者,不见。
rù yǔ shuǐ bì lì xià yīng jiàn bú jiàn
入雨水,毕立夏,应见不见。
qí zài lì xià qì nèi qù rì dù rú qián chen yǒu mù huǒ tǔ jīn xīng zhě yì jiàn
其在立夏气内,去日度如前,晨有木、火、土、金星者,亦见。
rù xiǎo mǎn bì hán lù yī píng
入小满,毕寒露,依平。
rù shuāng jiàng bì lì dōng jūn jiā yī rì
入霜降,毕立冬,均加一日。
rù xiǎo xuě bì dà xuě yī píng
入小雪,毕大雪,依平。
chen jiàn liú wǔ rì
晨见,留,五日。
shùn chí liù rì xíng èr dù sì fēn rì xíng èr bǎi èr shí sì fēn
顺迟,六日行二度四分,日行二百二十四分。
rù dà hán bì jīng zhé wú cǐ chí xíng
入大寒,毕惊蛰,无此迟行。
píng xíng qī rì xíng qī dù
平行,七日行七度。
rù dà hán hòu èr rì sǔn rì dù gè yī
入大寒后,二日损日、度各一。
rù lì chūn wú cǐ píng xíng
入立春,无此平行。
shùn jí xíng shí èr rì xíng èr shí yí dù liù fēn rì xíng yí dù wǔ bǎi sān fēn
顺疾,行十二日行二十一度六分,日行一度五百三分。
qián wú chí xíng zhě shí èr rì xíng shí qī dù yī shí fēn rì xíng yí dù èr bǎi bā shí fēn
前无迟行者,十二日行十七度一十分,日行一度二百八十分。
rì jǐn ér chen fú
日尽而晨伏。
gè yǐ fú fēn jiǎn zǒng shí yǐ zǒng lǜ qù zhī
各以伏分减总实,以总率去之;
bù jìn fǎn yǐ jiǎn zǒng lǜ rú zǒng fǎ wèi rì
不尽,反以减总率,如总法,为日。
tiān zhèng dìng shuò yǔ cháng shuò yǒu jìn tuì zhě yì jìn jiǎn tuì jiā yī rì
天正定朔与常朔有进退者,亦进减、退加一日。
nǎi suí cì yuè dà xiǎo qù zhī mìng rì suàn wài de píng jiàn suǒ zài
乃随次月大小去之,命日算外,得平见所在。
gè bàn jiàn yú yǐ tóng bàn zǒng
各半见余以同半总。
tài bái chén xīng yǐ xī jiàn fú rì jiā zhī de chen píng jiàn
太白、辰星以夕见伏日加之,得晨平见。
gè yī suǒ rù cháng qì jiā jiǎn rì jí yīng jì rì sǔn yì zhě yǐ sǔn yì suǒ jiā jiǎn
各依所入常气加减日及应计日损益者,以损益所加减;
qì yú yǐ jiā jiǎn píng jiàn wèi cháng jiàn
讫,余以加减平见,为常见。
yòu yǐ cháng jiàn rì xiāo xī dìng shù zhī bàn xi jiǎn xiāo jiā cháng jiàn wèi dìng jiàn rì jí fēn
又以常见日消息定数之半,息减、消加常见,为定见日及分。
zhì dìng jiàn yè bàn rì chán
置定见夜半日躔,
bàn qí fēn
半其分,
yǐ qí rì chán chà chéng dìng jiàn yú
以其日躔差乘定见余,
zǒng fǎ ér yī
总法而一,
jìn jiā tuì jiǎn zhī
进加、退减之,
nǎi yǐ qí xīng chū jiàn qù rì dù
乃以其星初见去日度,
suì xīng shí sì
岁星十四,
tài bái shí yī
太白十一,
yíng huò zhèn xīng chén xīng shí qī
荧惑、镇星、辰星十七,
chen jiǎn xī jiā
晨减、夕加,
de chū jiàn dìng chén suǒ zài sù dù
得初见定辰所在宿度。
qí chū jiàn xiāo xī dìng shù yì bàn zhī yǐ xi jiā xiāo jiǎn qí xīng chū jiàn xíng liú rì lǜ
其初见消息定数,亦半之,以息加、消减其星初见行留日率。
qí suì xīng zhèn xīng bù xū jiā jiǎn
其岁星、镇星不须加减。
qí jiā jiǎn bù mǎn rì zhě yǔ jiàn tōng zhī guò bàn cóng rì nǎi yī xíng xīng rì dù lǜ qiú chū rì xíng fēn
其加减不满日者,与见通之,过半从日,乃依行星日度率, 求初日行分。
zhì dìng jiàn yú yǐ jiǎn bàn zǒng gè yǐ chū rì xíng fēn chéng zhī bàn zǒng ér yī shùn jiā nì jiǎn xīng chū jiàn dìng chén suǒ zài dù fēn de xīng jiàn hòu yè bàn xiǔ dù
置定见余,以减半总,各以初日行分乘之,半总而一,顺加、逆减星初见定辰所在度分,得星见后夜半宿度。
yǐ suǒ xíng dù fēn shùn jiā nì jiǎn zhī
以所行度分,顺加、逆减之。
qí chà xíng yì jí yì chí zhě fù zhì chū rì xíng fēn gè yǐ qí chà chí sǔn jí jiā zhī liú zhě yīn qián nì zé yī jiǎn yǐ chéng fǎ yuē xíng fēn wèi dù fēn de měi rì suǒ zhì
其差行益疾益迟者, 副置初日行分,各以其差迟损、疾加之,留者因前,逆则依减,以程法约行分为度分,得每日所至。
qiú xíng fēn zhě jiē yǐ bàn zǒng chéng dìng dù lǜ yǒu fèn zhě cóng zhī
求行分者,皆以半总乘定度率,有分者从之。
rì lǜ chú wèi píng xíng dù fēn
日率除,为平行度分。
zhì dìng rì lǜ jiǎn yī yǐ suǒ chà fēn chéng zhī èr ér yī wèi chà lǜ
置定日率, 减一,以所差分乘之,二而一,为差率。
yǐ jí jiǎn chí jiā píng xíng wèi chū rì suǒ xíng dù jí fēn
以疾减、迟加平行,为初日所行度及分。
zhōng zōng fǎn zhèng tài shǐ chéng nán gōng shuō yǐ lín dé lì shàng yuán wǔ xīng yǒu rù qì jiā jiǎn fēi hé bì lián zhū zhī zhèng yǐ shén lóng yuán nián suì cì yǐ sì gù zhì yǐ sì yuán lì
中宗反正,太史丞南宫说以《麟德历》上元,五星有入气加减,非合璧连珠之正,以神龙元年岁次乙巳,故治《乙巳元历》。
tuī ér shàng zhī jī sì shí yī wàn sì qiān sān bǎi liù shí suàn de shí yī yuè jiǎ zǐ shuò yè bàn dōng zhì qī yào qǐ qiān niú zhī chū
推而上之,积四十一万四千三百六十算,得十一月甲子朔夜半冬至,七曜起牵牛之初。
qí shù yǒu huáng dào ér wú chì dào tuī wǔ xīng xiān bù dìng hé jiā fú rì yǐ qiú dìng jiàn
其术有黄道而无赤道,推五星先步定合,加伏日以求定见。
tā yǔ chún fēng shù tóng
他与淳风术同。
suǒ yì zhě wéi píng hé jiā jiǎn chà
所异者,惟平合加减差。
jì chéng ér ruì zōng jí wèi ba zhī
既成,而睿宗即位,罢之。