新唐书 · 刘羲叟 · Chapter 3 of 225

本纪·卷三·高宗

PinyinModern Translation
Size

gāo zōng

高宗

gāo zōng tiān huáng dà shèng dà hóng xiào huáng dì huì zhì zì wéi shàn tài zōng dì jiǔ zǐ yě

高宗天皇大圣大弘孝皇帝讳治,字为善,太宗第九子也。

mǔ yuē wén dé huáng hòu zhǎng sūn shì

母曰文德皇后长孙氏。

shǐ fēng jìn wáng zhēn guàn qī nián yáo lǐng bīng zhōu dū du

始封晋王,贞观七年,遥领并州都督。

shí qī nián tài zǐ chéng qián fèi ér wèi wáng tài cì dāng lì yì yǐ zuì chù nǎi lì zǐ zhì wèi huáng tài zǐ

十七年,太子承干废,而魏王泰次当立,亦以罪黜,乃立子治为皇太子。

tài zōng cháng mìng huáng tài zǐ yóu guān xí shè tài zǐ cí yǐ fēi suǒ hǎo yuàn de fèng zhì zūn jū xī xià

太宗尝命皇太子游观习射,太子辞以非所好,愿得奉至尊,居膝下。

tài zōng dà xǐ nǎi yíng qǐn diàn cè wéi bié yuàn shǐ tài zǐ jū zhī

太宗大喜,乃营寝殿侧为别院,使太子居之。

tài zōng měi shì cháo huáng tài zǐ cháng shì guān jué shù zhèng

太宗每视朝,皇太子常侍,观决庶政。

èr shí sān nián tài zōng yǒu jí zhào huáng tài zǐ tīng zhèng yú jīn yè mén

二十三年,太宗有疾,诏皇太子听政于金液门。

sì yuè cóng xìng cuì wēi gōng

四月,从幸翠微宫。

tài zōng bēng yǐ yǔ xí fā liù fǔ jiá shì sì qiān wèi huáng tài zǐ rù yú jīng shī

太宗崩, 以羽檄发六府甲士四千,卫皇太子入于京师。

liù yuè jiǎ xū jí huáng dì wèi yú jiù qián

六月甲戌,即皇帝位于柩前。

dà shè cì wén wǔ guān xūn yī zhuǎn mín bā shí yǐ shàng sù bó gěi fù yōng zhōu jí bǐ suì gōng jūn suǒ yī nián

大赦, 赐文武官勋一转,民八十以上粟帛,给复雍州及比岁供军所一年。

guǐ wèi zhǎng sūn wú jì wèi tài wèi

癸未,长孙无忌为太尉。

guǐ sì jiǎn jiào luò zhōu cì shǐ li jī wèi kāi fǔ yí tóng sān sī cān zhǎng jī mì

癸巳,检校洛州刺史李𪟝为开府仪同三司,参掌机密。

bā yuè guǐ yǒu hé dōng de zhèn

八月癸酉,河东地震。

yǐ hài yòu zhèn

乙亥,又震。

gēng chén qiǎn shǐ cún wèn hé dōng gěi fù èr nián cì yā sǐ zhě rén juàn sān pǐ

庚辰,遣使存问河东,给复二年,赐压死者人绢三匹。

gēng yín zàng wén huáng dì yú zhāo líng

庚寅,葬文皇帝于昭陵。

jiǔ yuè jiǎ yín jīng wáng yuán jǐng wèi sī tú wú wáng kè wèi sī kōng

九月甲寅,荆王元景为司徒,吴王恪为司空。

yǐ mǎo li jī wèi shàng shū zuǒ pú yè tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

乙卯,李𪟝为尚书左仆射、同中书门下三品。

shí yī yuè yǐ chǒu jìn zhōu dì zhèn

十一月乙丑,晋州地震。

zuǒ yì wèi láng jiàng gāo kǎn fá tū jué

左翊卫郎将高偘伐突厥。

shì dōng wú xuě

这年冬,无雪。

yǒng huī yuán nián zhēng yuè xīn chǒu gǎi yuán

永徽元年正月辛丑,改元。

bǐng wǔ lì fēi wáng shì wèi huáng hòu

丙午,立妃王氏为皇后。

zhāng xíng chéng wèi shì zhōng

张行成为侍中。

èr yuè xīn mǎo fēng zǐ xiào wéi xǔ wáng shàng jīn qǐ wáng sù jié yōng wáng

二月辛卯, 封子孝为许王,上金杞王,素节雍王。

sì yuè jǐ sì jìn zhōu dì zhèn

四月己巳,晋州地震。

wǔ yuè sì wèi tài bái zhòu jiàn

五月巳未,太白昼见。

liù yuè gāo kǎn jí tū jué zhàn yú jīn shān bài zhī

六月,高偘及突厥战于金山,败之。

gēng chén jìn zhōu dì zhèn zhào wǔ pǐn yǐ shàng yán shì

庚辰,晋州地震,诏五品以上言事。

qī yuè xīn yǒu yǐ hàn lǜ qiú

七月辛酉, 以旱虑囚。

bā yuè wù chén gěi wǔ pǐn yǐ shàng jiě guān chōng shì zhě bàn lù jiā cì bó

八月戊辰,给五品以上解官充侍者半禄,加赐帛。

gēng wǔ jiàng sǐ zuì yǐ xià

庚午,降死罪以下。

jiǔ yuè guǐ mǎo gāo kǎn fú tū jué chē bí kè hán yǐ xiàn

九月癸卯,高偘俘突厥车鼻可汗以献。

shí yuè wù chén li jī ba zuǒ pú yè

十月戊辰,李𪟝罢左仆射。

shí yī yuè jǐ wèi biǎn chǔ suì liáng wèi tóng zhōu cì shǐ

十一月己未,贬褚遂良为同州刺史。

shí èr yuè gēng wǔ yǎn zhōu liáo kòu biān zǐ zhōu dū dū xiè wàn suì sǐ zhī

十二月庚午,琰州獠寇边,梓州都督谢万岁死之。

èr nián zhēng yuè wù xū kāi yì cāng yǐ zhèn mín

二年正月戊戌,开义仓以赈民。

yǐ sì huáng mén shì láng yǔ wén jié zhōng shū shì láng liǔ shì tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

乙巳,黄门侍郎宇文节、中书侍郎柳奭同中书门下三品。

yǐ mǎo yáo chí dū du ā shǐ nà hè lǔ pàn

乙卯,瑶池都督阿史那贺鲁叛。

sì yuè yǐ chǒu mìng yǒu sī wú jìn ròu shí qì yú wǔ yuè

四月乙丑,命有司毋进肉食,讫于五月。

qī yuè dīng wèi hè lǔ kòu tíng zhōu zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn liáng jiàn fāng yòu xiāo wèi dà jiàng jūn qì bì hé lì wèi gōng yuè dào héng jūn zǒng guǎn yǐ fá zhī

七月丁未,贺鲁寇庭州,左武卫大将军梁建方、右骁卫大将军契苾何力为弓月道行军总管以伐之。

bā yuè jǐ sì gāo jì fǔ wèi shì zhōng

八月己巳,高季辅为侍中;

yú zhì níng wèi shàng shū zuǒ pú yè zhāng xíng chéng wèi yòu pú yè tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

于志宁为尚书左仆射,张行成为右仆射, 同中书门下三品。

jǐ mǎo bái shuǐ mán guān biān zuǒ lǐng jūn jiāng jūn zhào xiào zǔ wèi láng zhōu dào xíng jūn zǒng guǎn yǐ fá zhī

己卯,白水蛮冠边,左领军将军赵孝祖为郎州道行军总管以伐之。

jiǔ yuè guǐ mǎo yǐ tóng zhōu kǔ quán mù dì cì pín mín

九月癸卯,以同州苦泉牧地赐贫民。

shí yuè xīn mǎo jìn zhōu dì zhèn

十月辛卯,晋州地震。

shí yī yuè xīn yǒu yǒu shì yú nán jiāo

十一月辛酉,有事于南郊。

guǐ yǒu jìn jìn quǎn mǎ yīng hú

癸酉,禁进犬马鹰鹘。

wù yín xīn zhōu dì zhèn

戊寅,忻州地震。

jiǎ shēn yǔ mù bīng

甲申,雨木冰。

shì yuè dòu zhōu yì zhōu mán kòu biān guì zhōu dū dū liú bó yīng bài zhī

是月,窦州、义州蛮寇边,桂州都督刘伯英败之。

zhào xiào zǔ jí bái shuǐ mán zhàn yú luō wǔ hou shān bài zhī

赵孝祖及白水蛮战于罗仵候山,败之。

shí èr yuè yǐ wèi tài bái zhòu jiàn

十二月乙未, 太白昼见。

rén zǐ chù yuè zhū yá gū zhù shā zhāo wèi shǐ dān dào huì pàn fù yú hè lǔ

壬子,处月朱邪孤注杀招慰使单道惠,叛附于贺鲁。

shì dōng wú xuě

这年冬,无雪。

sān nián zhēng yuè guǐ hài liáng jiàn fāng jí chù yuè zhàn yú láo shān bài zhī

三年正月癸亥,梁建方及处月战于牢山,败之。

jiǎ zǐ yǐ hàn bì zhèng diàn jiǎn shàn jiàng qiú zuì tú yǐ xià yuán zhī

甲子,以旱避正殿,减膳,降囚罪,徒以下原之。

jǐ sì chǔ suì liáng wèi lì bù shàng shū tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

己巳,褚遂良为吏部尚书、同中书门下三品。

bǐng zǐ xiǎng yú tài miào

丙子,享于太庙。

dīng hài gēng jiè tián

丁亥,耕藉田。

sān yuè xīn sì yǔ tǔ

三月辛巳,雨土。

yǔ wén jié wèi shì zhōng liǔ shì shǒu zhōng shū lìng

宇文节为侍中,柳奭守中书令。

sì yuè gēng yín zhào xiào zǔ jí bái shuǐ mán zhàn bài zhī

四月庚寅,赵孝祖及白水蛮战,败之。

jiǎ wǔ péng wáng yuán zé hōng

甲午,彭王元则薨。

shì yuè bīng bù shì láng hán yuàn wèi huáng mén shì láng tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

是月,兵部侍郎韩瑗为黄门侍郎、同中书门下三品。

wǔ yuè gēng shēn qiú qí shì zhōng cuī jì shū jǐ shì huáng mén shì láng péi zé duò yí tóng sān sī dòu lú yù yù shǐ zhōng chéng yóu chu kè zǐ sūn guān zhī

五月庚申,求齐侍中崔季舒、给事黄门侍郎裴泽、隋仪同三司豆卢毓、 御史中丞游楚客子孙官之。

qī yuè dīng sì lì chén wáng zhōng wèi huáng tài zǐ dà shè cì wǔ pǐn yǐ shàng zi wèi fù hòu zhě xūn yī zhuǎn mín pú sān rì

七月丁巳,立陈王忠为皇太子,大赦,赐五品以上子为父后者勋一转,民酺三日。

jiǔ yuè bǐng chén qiú zhōu sī mù dài fū péi róng shàng shū zuǒ chéng fēng xiào yǎn zǐ sūn guān zhī

九月丙辰,求周司沐大夫裴融、尚书左丞封孝琰子孙官之。

shì yuè zhōng shū shì láng lái jì tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

是月,中书侍郎来济同中书门下三品。

shí èr yuè guǐ sì pú wáng tài hōng

十二月癸巳,濮王泰薨。

sì nián èr yuè jiǎ shēn fù mǎ dū wèi fáng yí ài xuē wàn chè chái lìng wǔ gāo yáng bā líng gōng zhǔ móu fǎn fú zhū

四年二月甲申,驸马都尉房遗爱薛万彻柴令武、高阳巴陵公主谋反,伏诛;

shā jīng wáng yuán jǐng wú wáng kè

杀荆王元景、吴王恪。

yǐ yǒu liú yǔ wén jié yú guì zhōu

乙酉,流宇文节于桂州。

wù zǐ fèi shǔ wáng yīn wèi shù rén

戊子,废蜀王愔为庶人。

jǐ hài xú wáng yuán lǐ wèi sī tú li jī wèi sī kōng

己亥,徐王元礼为司徒,李𪟝为司空。

sì yuè rén yín yǐ hàn lǜ qiú qiǎn shǐ jué tiān xià yù jiǎn diàn zhōng tài pú mǎ sù zhào wén wǔ guān yán shì

四月壬寅,以旱虑囚,遣使决天下狱,减殿中、太仆马粟,诏文武官言事。

jiǎ chén bì zhèng diàn jiǎn shàn

甲辰,避正殿,减膳。

liù yuè jǐ chǒu tài bái zhòu jiàn

六月己丑,太白昼见。

bā yuè jǐ hài yǔn shí yú féng yì shí yǒu bā

八月己亥,陨石于冯翊十有八。

jiǔ yuè rén xū zhāng xíng chéng hōng

九月壬戌,张行成薨。

jiǎ xū chǔ suì liáng wèi shàng shū yòu pú yè

甲戌,褚遂良为尚书右仆射。

shí yuè gēng zǐ xìng wēn tāng

十月庚子,幸温汤。

jiǎ chén shè xīn fēng

甲辰,赦新丰。

yǐ sì zhì zì wēn tāng

乙巳,至自温汤。

wù shēn mù zhōu nǚ zǐ chén shuò zhēn fǎn wù zhōu cì shǐ cuī yì xuán tǎo zhī

戊申,睦州女子陈硕真反,婺州刺史崔义玄讨之。

shí yī yuè gēng xū chén shuò zhēn fú zhū

十一月庚戌,陈硕真伏诛。

guǐ chǒu bīng bù shàng shū cuī dūn lǐ wèi shì zhōng

癸丑,兵部尚书崔敦礼为侍中。

dīng sì liǔ shì wèi zhōng shū lìng

丁巳,柳奭为中书令。

shí èr yuè gēng zǐ gāo jì fǔ hōng

十二月庚子,高季辅薨。

wǔ nián zhēng yuè bǐng yín yǐ hàn zhào wén wǔ guān cháo jí shǐ yán shì

五年正月丙寅,以旱诏文武官、朝集使言事。

sān yuè wù wǔ rú wàn nián gōng

三月戊午,如万年宫。

yǐ chǒu cì fèng quán tāng

乙丑,次凤泉汤。

xīn wèi shè qí zhōu jí suǒ guò tú zuì yǐ xià

辛未,赦岐州及所过徒罪以下。

liù yuè guǐ hài liǔ shì ba

六月癸亥,柳奭罢。

bǐng yín hé běi dà shuǐ qiǎn shǐ lǜ qiú

丙寅,河北大水,遣使虑囚。

bā yuè jǐ wèi zhào miǎn lín yóu qí yáng jīn suì kè yì qí zhōu jí gòng dùn xiàn bàn suì

八月己未,诏免麟游、岐阳今岁课役,岐州及供顿县半岁。

jiǔ yuè dīng yǒu zhì zì wàn nián gōng

九月丁酉,至自万年宫。

shí yuè guǐ mǎo zhù jīng shī luó guō qǐ guān yú jiǔ mén

十月癸卯,筑京师罗郭,起观于九门。

liù nián zhēng yuè rén shēn bài zhāo líng shè lǐ quán jí xíng cóng miǎn xiàn jīn suì zū diào líng suǒ sù wèi jìn jué yī jí lìng chéng jiā yī jiē

六年正月壬申,拜昭陵,赦醴泉及行从,免县今岁租、调,陵所宿卫进爵一级, 令、丞加一阶。

guǐ yǒu yǐ shào láo jì péi zàng zhě

癸酉,以少牢祭陪葬者。

jiǎ xū zhì zì zhāo líng

甲戌,至自昭陵。

gēng yín fēng zǐ hóng wèi dài wáng xián lù wáng

庚寅,封子弘为代王, 贤潞王。

èr yuè yǐ sì huáng tài zǐ jiā yuán fú jiàng sǐ zuì yǐ xià cì pú sān rì wǔ pǐn yǐ shàng wèi fù hòu zhě xūn yī zhuǎn

二月乙巳,皇太子加元服,降死罪以下,赐酺三日,五品以上为父后者勋一转。

yǐ chǒu yíng zhōu dū dū chéng míng zhèn zuǒ wèi zhōng láng jiàng sū dìng fāng fá gāo lí

乙丑,营州都督程名振、左卫中郎将苏定方伐高丽。

wǔ yuè rén wǔ jí gāo lí zhàn yú guì duān shuǐ bài zhī

五月壬午,及高丽战于贵端水,败之。

guǐ wèi zuǒ tún wèi dà jiàng jūn chéng zhī jié wèi cōng shān dào xíng jūn dà zǒng guǎn yǐ fá hè lǔ

癸未,左屯卫大将军程知节为葱山道行军大总管,以伐贺鲁。

rén chén hán yuàn wèi shì zhōng lái jì wèi zhōng shū lìng

壬辰, 韩瑗为侍中,来济为中书令。

qī yuè yǐ yǒu cuī dūn lǐ wèi zhōng shū lìng

七月乙酉,崔敦礼为中书令。

shì yuè zhōng shū shè rén li yì fǔ wèi zhōng shū shì láng cān zhī zhèng shì

是月,中书舍人李义府为中书侍郎,参知政事。

jiǔ yuè gēng wǔ biǎn chǔ suì liáng wèi tán zhōu dū dū

九月庚午,贬褚遂良为潭州都督。

yǐ yǒu luò shuǐ yì

乙酉,洛水溢。

shí yuè qí zhōu huáng hé yì

十月, 齐州黄河溢。

jǐ yǒu fèi huáng hòu wèi shù rén

己酉,废皇后为庶人。

yǐ mǎo lì chén fēi wǔ shì wèi huáng hòu

乙卯,立宸妃武氏为皇后。

dīng sì dà shè cì mín bā shí yǐ shàng sù bó

丁巳,大赦,赐民八十以上粟帛。

shí yī yuè jǐ sì huáng hòu jiàn yú tài miào

十一月己巳,皇后见于太庙。

wù zǐ tíng zhū zhōu gòng zhū

戊子,停诸州贡珠。

guǐ sì zhào jìn lì kù fǎ jí wèi yǐn míng shū zhě

癸巳,诏禁吏酷法及为隐名书者。

shì dōng huáng hòu shā wáng shù rén

是冬,皇后杀王庶人。

xiǎn qìng yuán nián zhēng yuè xīn wèi fèi huáng tài zǐ wèi liáng wáng lì dài wáng hóng wèi huáng tài zǐ

显庆元年正月辛未,废皇太子为梁王,立代王弘为皇太子。

rén shēn dà shè gǎi yuán cì wǔ pǐn yǐ shàng zi wèi fù hòu zhě xūn yī zhuǎn mín pú sān rì bā shí yǐ shàng sù bó bǐng xū jìn hú rén wèi huàn xì zhě

壬申,大赦,改元, 赐五品以上子为父后者勋一转,民酺三日,八十以上粟帛,丙戌,禁胡人为幻戏者。

jiǎ wǔ fàng gōng rén

甲午,放宫人。

sān yuè xīn sì huáng hòu qīn cán

三月辛巳,皇后亲蚕。

bǐng xū hù bù shì láng dù zhèng lún wèi huáng mén shì láng tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

丙戌,户部侍郎杜正伦为黄门侍郎、同中书门下三品。

sì yuè rén yín zhào wǔ pǐn yǐ shàng lǎo jí bù yǐ zuì zhě tóng zhì shì

四月壬寅,诏五品以上老疾不以罪者同致仕。

rén zǐ ju zhōu rén xiè wú líng fǎn fú zhū

壬子,矩州人谢无零反, 伏诛。

qī yuè guǐ wèi cuī dūn lǐ wèi tài zǐ shǎo shī tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

七月癸未,崔敦礼为太子少师、同中书门下三品。

bā yuè bǐng shēn cuī dūn lǐ hōng

八月丙申,崔敦礼薨。

xīn chǒu chéng zhī jié jí hè lǔ bù gē luó lù chù yuè zhàn yú yú mù gǔ bài zhī

辛丑,程知节及贺鲁部歌逻禄、处月战于榆慕谷,败之。

jiǔ yuè gēng chén kuò zhōu hǎi yì

九月庚辰,括州海溢。

guǐ wèi chéng zhī jié jí hè lǔ zhàn yú dá dǔ chéng bài zhī

癸未, 程知节及贺鲁战于怛笃城,败之。

shí yī yuè yǐ chǒu yǐ zi xiǎn shēng cì jīng guān cháo jí shǐ xūn yī zhuǎn

十一月乙丑,以子显生,赐京官、朝集使勋一转。

zì bā yuè shuāng qiě yǔ zhì yú shì yuè

自八月霜且雨至于是月。

shì suì qiū cí dà jiàng jié liè diān fù yú hè lǔ zuǒ tún wèi dà jiàng jūn yáng zhòu fá zhī

是岁,龟兹大将羯猎颠附于贺鲁,左屯卫大将军杨胄伐之。

èr nián rùn zhēng yuè rén yín rú luò yáng gōng

二年闰正月壬寅,如洛阳宫。

gēng xū yòu tún wèi jiāng jūn sū dìng fāng wèi yī lì dào héng jūn zǒng guǎn yǐ fá hè lǔ

庚戌,右屯卫将军苏定方为伊丽道行军总管,以伐贺鲁。

èr yuè guǐ hài jiàng luò zhōu qiú zuì tú yǐ xià yuán zhī miǎn mín yī suì zū diào cì bǎi suì yǐ shàng zhān qīn sù bó

二月癸亥,降洛州囚罪,徒以下原之,免民一岁租、调,赐百岁以上毡衾粟帛。

gēng wǔ fēng zǐ xiǎn wèi zhōu wáng

庚午,封子显为周王。

rén shēn xǐ fēng sù jié wèi xún wáng

壬申,徙封素节为郇王。

sān yuè wù shēn jìn jiù gū bài gōng zhǔ fù mǔ bài wáng fēi

三月戊申,禁舅姑拜公主, 父母拜王妃。

guǐ chǒu li yì fǔ jiān zhōng shū lìng

癸丑,李义府兼中书令。

wǔ yuè bǐng shēn xìng míng dé gōng

五月丙申,幸明德宫。

qī yuè dīng hài rú luò yáng gōng

七月丁亥,如洛阳宫。

bā yuè dīng mǎo biǎn hán yuàn wèi zhèn zhōu cì shǐ lái jì wèi tāi zhōu cì shǐ

八月丁卯,贬韩瑗为振州刺史,来济为台州刺史。

xīn wèi wèi wèi qīng xǔ jìng zōng wèi shì zhōng

辛未,卫尉卿许敬宗为侍中。

jiǔ yuè gēng yín dù zhèng lún jiān zhōng shū lìng

九月庚寅,杜正伦兼中书令。

shí yī yuè wù xū rú xǔ zhōu

十一月戊戌,如许州。

jiǎ chén qiǎn shǐ lǜ suǒ guò zhōu xiàn qiú

甲辰,遣使虑所过州县囚。

yǐ sì liè yú zhì nán

乙巳, 猎于滍南。

rén zǐ jiǎng wǔ yú xīn zhèng shè zhèng zhōu miǎn yī suì zū fù cì bā shí yǐ shàng sù bó qí cháng shì gāo zǔ rèn zuǒ shǐ zhě yǐ míng wén

壬子,讲武于新郑,赦郑州,免一岁租赋,赐八十以上粟帛,其尝事高祖任佐史者以名闻。

shí èr yuè yǐ mǎo rú luò yáng gōng

十二月乙卯,如洛阳宫。

dīng sì sū dìng fāng bài hè lǔ yú jīn yá shān zhí zhī

丁巳,苏定方败贺鲁于金牙山,执之。

dīng mǎo yǐ luò yáng gōng wèi dōng dōu

丁卯,以洛阳宫为东都。

sān nián zhēng yuè wù shēn yáng zhòu jí qiū cí jié liè diān zhàn yú ní shī yù bài zhī

三年正月戊申,杨胄及龟兹羯猎颠战于泥师域,败之。

èr yuè jiǎ xū zhì zì dōng dōu

二月甲戌,至自东都。

wù yín lǜ qiú

戊寅,虑囚。

liù yuè rén zǐ chéng míng zhèn jí gāo lí zhàn yú chì fēng zhèn bài zhī

六月壬子,程名振及高丽战于赤烽镇,败之。

shí yī yuè yǐ yǒu biǎn dù zhèng lún wèi héng zhōu cì shǐ li yì fǔ pǔ zhōu cì shǐ

十一月乙酉,贬杜正伦为横州刺史,李义府普州刺史。

wù zǐ xǔ jìng zōng quán jiǎn jiào zhōng shū lìng

戊子,许敬宗权检校中书令。

jiǎ wǔ sū dìng fāng fú hè lǔ yǐ xiàn

甲午,苏定方俘贺鲁以献。

wù xū xǔ jìng zōng wèi zhōng shū lìng dà lǐ qīng xīn mào jiāng jiān shì zhōng

戊戌,许敬宗为中书令,大理卿辛茂将兼侍中。

sì nián sān yuè rén wǔ kūn líng dū hù ā shǐ nà mí shè jí xi tū jué zhēn zhū yè hù zhàn yú shuāng hé bài zhī

四年三月壬午,昆陵都护阿史那弥射及西突厥真珠叶护战于双河,败之。

sì yuè bǐng chén yú zhì níng wèi tài zǐ tài shī tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

四月丙辰,于志宁为太子太师、同中书门下三品。

yǐ chǒu huáng mén shì láng xǔ yǔ shī tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

乙丑,黄门侍郎许圉师同中书门下三品。

wù chén liú zhǎng sūn wú jì yú qián zhōu

戊辰,流长孙无忌于黔州。

yú zhì níng ba

于志宁罢。

wǔ yuè jǐ mǎo xǔ yǔ shī wèi zhōng shū shì láng tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

五月己卯,许圉师为中书侍郎、同中书门下三品。

bǐng shēn bīng bù shàng shū rèn yǎ xiàng dù zhī shàng shū lú chéng qìng cān zhī zhèng shì

丙申,兵部尚书任雅相、度支尚书卢承庆参知政事。

wù xū shā liáng zhōu dū du zhǎng shǐ zhào chí mǎn

戊戌,杀凉州都督长史赵持满。

qī yuè jǐ chǒu yǐ hàn bì zhèng diàn

七月己丑,以旱避正殿。

rén chén lǜ qiú

壬辰,虑囚。

bā yuè rén zǐ li yì fǔ wèi lì bù shàng shū tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

八月壬子,李义府为吏部尚书、 同中书门下三品。

shí yuè bǐng wǔ huáng tài zǐ jiā yuán fú dà shè cì wǔ pǐn yǐ shàng zǐ sūn wèi fù zǔ hòu zhě xūn yī zhuǎn mín pú sān rì

十月丙午,皇太子加元服,大赦,赐五品以上子孙为父祖后者勋一转,民酺三日。

rùn yuè wù yín rú dōng dōu huáng tài zǐ jiān guó

闰月戊寅,如东都,皇太子监国。

xīn sì zhào suǒ guò gòng dùn miǎn jīn suì zū fù zhī bàn cì mín bā shí yǐ shàng zhān qīn sù bó

辛巳,诏所过供顿免今岁租赋之半,赐民八十以上毡衾粟帛。

shí yī yuè bǐng wǔ xǔ yǔ shī wèi zuǒ sàn qí cháng shì jiǎn jiào shì zhōng

十一月丙午,许圉师为左散骑常侍、检校侍中。

wù wǔ xīn mào jiāng hōng

戊午,辛茂将薨。

guǐ hài hè lǔ bù xī jié quē sì jīn dōu màn kòu biān zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn sū dìng fāng wèi ān fǔ dà shǐ yǐ fá zhī

癸亥,贺鲁部悉结阙俟斤都曼寇边,左骁卫大将军苏定方为安抚大使以伐之。

lú chéng qìng tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

卢承庆同中书门下三品。

wǔ nián zhēng yuè guǐ mǎo sū dìng fāng fú dōu màn yǐ xiàn

五年正月癸卯,苏定方俘都曼以献。

jiǎ zǐ rú bīng zhōu

甲子,如并州。

jǐ sì cì zhǎng píng cì fù lǎo bù bó

己巳,次长平,赐父老布帛。

èr yuè bǐng xū shè bīng zhōu jí suǒ guò zhōu xiàn yì qí chū cháng rèn wǔ pǐn yǐ shàng zàng bīng zhōu zhě jì zhī jiā zuǒ mìng gōng chén shí bié fēng zhě zǐ sūn èr jiē dà jiàng jūn fǔ liáo zuǒ cún zhě yī jiē mín nián bā shí yǐ shàng bǎn shòu cì shǐ xiàn lìng cì pú sān rì

二月丙戌,赦并州及所过州县,义旗初尝任五品以上葬并州者祭之,加佐命功臣食别封者子孙二阶,大将军府僚佐存者一阶,民年八十以上版授刺史、县令,赐酺三日。

jiǎ wǔ cí jiù zhái

甲午,祠旧宅。

sān yuè bǐng wǔ huáng hòu yàn qīn zú lín lǐ yú cháo táng huì mìng fù yú nèi diàn

三月丙午,皇后宴亲族邻里于朝堂,会命妇于内殿。

cì cóng guān wǔ pǐn yǐ shàng bīng zhōu zhǎng shǐ sī mǎ xūn yī zhuǎn

赐从官五品以上、并州长史司马勋一转。

fù rén bā shí yǐ shàng bǎn shòu jùn jūn cì zhān qīn sù bó

妇人八十以上版授郡君,赐毡衾粟帛。

jǐ yǒu jiǎng wǔ yú chéng xi

己酉, 讲武于城西。

xīn hài zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn sū dìng fāng wèi shén bīng dào héng jūn zǒng guǎn xīn luó wáng jīn chūn qiū wèi yú yí dào héng jūn zǒng guǎn lǜ sān jiāng jūn jí xīn luó bīng yǐ fá bǎi jì

辛亥,左武卫大将军苏定方为神兵道行军总管,新罗王金春秋为嵎夷道行军总管,率三将军及新罗兵以伐百济。

sì yuè guǐ sì rú dōng dōu

四月癸巳,如东都。

wǔ yuè xīn chǒu zuò bā guān gōng

五月辛丑,作八关宫。

wù chén dìng xiāng dū du ā shǐ dé shū bīn wèi shā zhuān dào héng jūn zǒng guǎn yǐ fá qì dān

戊辰,定襄都督阿史德枢宾为沙砖道行军总管,以伐契丹。

liù yuè gēng wǔ shuò rì yǒu shí zhī

六月庚午朔,日有食之。

qī yuè yǐ sì fèi liáng wáng zhōng wèi shù rén

七月乙巳,废梁王忠为庶人。

dīng mǎo lú chéng qìng ba

丁卯,卢承庆罢。

bā yuè gēng chén sū dìng fāng jí bǎi jì zhàn bài zhī

八月庚辰,苏定方及百济战, 败之。

rén wǔ zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn zhèng rén tài jí xī jié bá yě gù pú gǔ tóng luó zhàn bài zhī

壬午,左武卫大将军郑仁泰及悉结、拔也固、仆骨同罗战,败之。

guǐ wèi shè shén bīng dào dà zǒng guǎn yǐ xià jūn shì jí qí jiā cì mín pú sān rì

癸未,赦神兵道大总管以下军士及其家,赐民酺三日。

shí yī yuè wù xū sū dìng fāng fú bǎi jì wáng yǐ xiàn

十一月戊戌,苏定方俘百济王以献。

jiǎ yín rú xǔ zhōu

甲寅,如许州。

shí èr yuè xīn wèi liè yú ān lè chuān

十二月辛未,猎于安乐川。

jǐ mǎo rú dōng dōu

己卯,如东都。

rén wǔ zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn qì bì hé lì wèi pèi jiāng dào héng jūn dà zǒng guǎn sū dìng fāng wèi liáo dōng dào héng jūn dà zǒng guǎn zuǒ xiāo wèi jiāng jūn liú bó yīng wèi píng rǎng dào héng jūn dà zǒng guǎn yǐ fá gāo lí

壬午,左骁卫大将军契苾何力为𬇙江道行军大总管,苏定方为辽东道行军大总管,左骁卫将军刘伯英为平壤道行军大总管,以伐高丽。

ā shǐ dé shū bīn jí xī qì dān zhàn bài zhī

阿史德枢宾及奚、契丹战,败之。

lóng shuò yuán nián zhēng yuè wù wǔ hóng lú qīng xiāo sì yè wèi fú yú dào héng jūn zǒng guǎn yǐ fá gāo lí

龙朔元年正月戊午,鸿胪卿萧嗣业为扶余道行军总管,以伐高丽。

èr yuè yǐ wèi gǎi yuán shè luò zhōu

二月乙未, 改元,赦洛州。

sì yuè gēng chén

四月庚辰,

rèn yǎ xiàng wèi pèi jiāng dào héng jūn zǒng guǎn

任雅相为𬇙江道行军总管,

qì bì hé lì wèi liáo dōng dào héng jūn zǒng guǎn

契苾何力为辽东道行军总管,

sū dìng fāng wèi píng rǎng dào héng jūn zǒng guǎn

苏定方为平壤道行军总管,

xiāo sì yè wèi fú yú dào héng jūn zǒng guǎn

萧嗣业为扶余道行军总管,

yòu xiāo wèi jiāng jūn chéng míng zhèn wèi lòu fāng dào xíng jūn zǒng guǎn

右骁卫将军程名振为镂方道行军总管,

zuǒ xiāo wèi jiāng jūn páng xiào tài wèi wò jū dào héng jūn zǒng guǎn

左骁卫将军庞孝泰为沃沮道行军总管,

lǜ sān shí wǔ jūn yǐ fá gāo lí

率三十五军以伐高丽。

jiǎ wǔ huì rì yǒu shí zhī

甲午晦, 日有食之。

liù yuè xīn sì tài bái jīng tiān

六月辛巳,太白经天。

bā yuè jiǎ xū sū dìng fāng jí gāo lí zhàn yú pèi jiāng bài zhī

八月甲戌,苏定方及高丽战于𬇙江,败之。

jiǔ yuè guǐ mǎo jí huáng hòu xìng li jī xǔ yǔ shī dì

九月癸卯,及皇后幸李𪟝、许圉师第。

rén zǐ xǐ fēng xián wèi pèi wáng

壬子,徙封贤为沛王。

shí yuè dīng mǎo liè yú lù hún

十月丁卯,猎于陆浑。

wù chén liè yú fēi shān

戊辰,猎于非山。

guǐ yǒu rú dōng dōu

癸酉,如东都。

zhèng rén tài wèi tiě lè dào héng jūn dà zǒng guǎn xiāo sì yè wèi xian è dào héng jūn dà zǒng guǎn zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn ā shǐ nà zhōng wèi zhǎng cén dào héng jūn dà zǒng guǎn yǐ fá tiě lè

郑仁泰为铁勒道行军大总管,萧嗣业为仙崿道行军大总管,左骁卫大将军阿史那忠为长岑道行军大总管,以伐铁勒。

èr nián èr yuè jiǎ zǐ dà yì guān míng

二年二月甲子,大易官名。

jiǎ xū rèn yǎ xiàng hōng

甲戌,任雅相薨。

wù yín páng xiào tài jí gāo lí zhàn yú shé shuǐ sǐ zhī

戊寅,庞孝泰及高丽战于蛇水, 死之。

sān yuè gēng yín zhèng rén tài jí tiě lè zhàn yú tiān shān bài zhī

三月庚寅,郑仁泰及铁勒战于天山,败之。

yǐ sì rú hé běi xiàn

乙巳,如河北县。

xīn hài rú pú zhōu

辛亥,如蒲州。

guǐ chǒu rú tóng zhōu

癸丑,如同州。

sì yuè gēng shēn zhì zì tóng zhōu

四月庚申,至自同州。

xīn sì zuò péng lái gōng

辛巳,作蓬莱宫。

liù yuè guǐ hài jìn zōng qī xiàn zuǎn zǔ diāo lòu

六月癸亥,禁宗戚献纂组雕镂。

qī yuè wù zǐ yǐ zi xù lún shēng mǎn yuè dà shè cì pú sān rì

七月戊子,以子旭轮生满月,大赦,赐酺三日。

yòu wēi wèi jiāng jūn sūn rén shī wèi xióng jīn dào xíng jūn zǒng guǎn yǐ fá bǎi jì

右威卫将军孙仁师为熊津道行军总管,以伐百济。

wù xū li yì fǔ ba

戊戌,李义府罢。

bā yuè rén yín xǔ jìng zōng wèi tài zǐ shǎo shī tóng dōng xī tái sān pǐn

八月壬寅,许敬宗为太子少师、同东西台三品。

jiǔ yuè dīng chǒu li yì fǔ qǐ fù

九月丁丑,李义府起复。

shí yuè dīng yǒu xìng wēn tāng huáng tài zǐ jiān guó

十月丁酉,幸温汤,皇太子监国。

dīng wèi zhì zì wēn tāng

丁未,至自温汤。

gēng xū xī tái shì láng shàng guān yí tóng dōng xī tái sān pǐn

庚戌,西台侍郎上官仪同东西台三品。

shí yī yuè xīn wèi biǎn xǔ yǔ shī wèi qián zhōu cì shǐ

十一月辛未,贬许圉师为虔州刺史。

guǐ yǒu fēng zǐ xù lún wèi yīn wáng

癸酉, 封子旭轮为殷王。

shì suì yòu wèi jiāng jūn sū hǎi zhèng wèi qiàn hǎi dào xíng jūn zǒng guǎn yǐ fá qiū cí

是岁,右卫将军苏海政为蒨海道行军总管,以伐龟兹。

hǎi zhèng shā kūn líng dū hù ā shǐ nà mí shè

海政杀昆陵都护阿史那弥射。

sān nián zhēng yuè yǐ chǒu li yì fǔ wèi yòu xiāng

三年正月乙丑,李义府为右相。

èr yuè jiǎn bǎi guān yī yuè fèng fù yōng tóng děng shí wǔ zhōu mín qián yǐ zuò péng lái gōng

二月减百官一月俸,赋雍、同等十五州民钱, 以作蓬莱宫。

yǐ hài shā fù mǎ dū wèi wéi zhèng ju

乙亥,杀驸马都尉韦正矩。

gēng xū lǜ qiú

庚戌,虑囚。

sì yuè wù zǐ liú li yì fǔ yú guī zhōu

四月戊子,流李义府于巂州。

wǔ yuè rén wǔ liǔ zhōu mán pàn jì zhōu dū du zhǎng shǐ liú bó yīng yǐ lǐng nán bīng fá zhī

五月壬午,柳州蛮叛,冀州都督长史刘伯英以岭南兵伐之。

liù yuè tǔ bō gōng tǔ yù hún liáng zhōu dū du zhèng rén tài wèi qīng hǎi dào héng jūn dà zǒng guǎn yǐ jiù zhī

六月,吐蕃攻吐谷浑, 凉州都督郑仁泰为青海道行军大总管以救之。

bā yuè guǐ mǎo yǒu huì xīng chū yú zuǒ shè tí

八月癸卯,有彗星出于左摄提。

wù shēn zhào bǎi liáo yán shì

戊申, 诏百寮言事。

qiǎn àn chá dà shǐ yú shí dào

遣按察大使于十道。

jiǔ yuè wù wǔ sūn rén shī jí bǎi jì zhàn yú bái jiāng bài zhī

九月戊午,孙仁师及百济战于白江,败之。

shí yuè xīn sì zhào huáng tài zǐ wǔ rì yī zhì guāng shùn mén jiān zhū sī zòu shì xiǎo shì jué zhī

十月辛巳,诏皇太子五日一至光顺门,监诸司奏事,小事决之。

shí yī yuè jiǎ xū yǔ mù bīng

十一月甲戌,雨木冰。

shí èr yuè gēng zǐ gǎi míng nián wèi lín dé yuán nián jiàng jīng shī yōng zhōu zhū xiàn sǐ zuì yǐ xià

十二月庚子,改明年为麟德元年,降京师、雍州诸县死罪以下。

rén yín ān xī dū hù gāo xián wéi xíng jūn zǒng guǎn yǐ fá gōng yuè

壬寅,安西都护高贤为行军总管,以伐弓月。

lín dé yuán nián èr yuè wù zǐ rú fú chāng gōng

麟德元年二月戊子,如福昌宫。

guǐ mǎo rú wàn nián gōng

癸卯,如万年宫。

sì yuè rén wǔ dào wáng yuán qìng hōng

四月壬午,道王元庆薨。

wǔ yuè wù shēn xǔ wáng xiào hōng

五月戊申,许王孝薨。

bǐng yín yǐ hàn bì zhèng diàn

丙寅,以旱避正殿。

qī yuè dīng wèi zhào yǐ sān nián zhēng yuè yǒu shì yú tài shān

七月丁未,诏以三年正月有事于泰山。

bā yuè jǐ mǎo xìng jiù dì jiàng wàn nián xiàn sǐ zuì yǐ xià

八月己卯,幸旧第,降万年县死罪以下。

rén wǔ zhì zì wàn nián gōng

壬午,至自万年宫。

dīng hài sī liè tài cháng bó liú xiáng dào jiān yòu xiāng dà sī xiàn dòu dé xuán wèi sī yuán tài cháng bó jiǎn jiào zuǒ xiāng

丁亥,司列太常伯刘祥道兼右相,大司宪窦德玄为司元太常伯、检校左相。

shí èr yuè bǐng xū shā shàng guān yí

十二月丙戌,杀上官仪。

wù zǐ shā shù rén zhōng

戊子, 杀庶人忠。

liú xiáng dào ba

刘祥道罢。

tài zǐ yòu zhōng hù lè yàn wěi xī tái shì láng sūn chǔ yuē tóng zhī jūn guó zhèng shì

太子右中护乐彦玮、西台侍郎孙处约同知军国政事。

shì dōng wú xuě

这年冬,无雪。

èr nián èr yuè rén wǔ rú dōng dōu

二年二月壬午如东都。

sān yuè jiǎ yín sī róng tài cháng bó jiāng kè tóng dōng yǒu tái sān pǐn

三月甲寅,司戎太常伯姜恪同东酉台三品。

wù wǔ qiǎn shǐ lǜ jīng shī zhū sī jí yōng luò èr zhōu qiú

戊午,遣使虑京师诸司及雍、洛二州囚。

rùn yuè guǐ yǒu rì yǒu shí zhī

闰月癸酉,日有食之。

shì chūn shū lè gōng yuè tǔ bō gōng yú tián yǒu zhōu dū dū cuī zhì biàn zuǒ wǔ wèi jiāng jūn cáo jì shū jiù zhī

是春,疏勒、弓月、吐蕃攻于阗,酉州都督崔智辩、左武卫将军曹继叔救之。

sì yuè bǐng wǔ shè guì guǎng qián sān dōu dū fǔ

四月丙午,赦桂、广、黔三都督府。

bǐng yín jiǎng wǔ yú māng shān zhī yáng

丙寅,讲武于邙山之阳。

wù chén zuǒ shì jí lù dūn xìn jiǎn jiào yòu xiāng sūn chǔ yuē lè yàn wěi ba

戊辰,左侍极陆敦信检校右相,孙处约、乐彦玮罢。

qī yuè jǐ chǒu shān wáng yuán yù hōng

七月己丑,邓王元裕薨。

shí yuè rén xū dài fāng zhōu cì shǐ liú rén guǐ wèi dà sī xiàn jiān zhī zhèng shì

十月壬戌,带方州刺史刘仁轨为大司宪兼知政事。

dīng mǎo rú tài shān

丁卯,如泰山。

dà yǒu nián

大有年。

qián fēng yuán nián zhēng yuè wù chén fēng yú tài shān

干封元年正月戊辰,封于泰山。

gēng wǔ chán yú shè shǒu yǐ huáng hòu wèi yà xiàn

庚午,禅于社首,以皇后为亚献。

rén shēn dà shè gǎi yuán

壬申,大赦, 改元。

cì wén wǔ guān jiē xūn jué

赐文武官阶、勋、爵。

mín nián bā shí yǐ shàng bǎn shòu xià zhōu cì shǐ sī mǎ xiàn lìng fù rén jùn xiàn jūn

民年八十以上版授下州刺史、司马、县令,妇人郡、 县君;

qī shí yǐ shàng zhì bā shí cì gǔ jué yī jí

七十以上至八十,赐古爵一级。

mín pú qī rì nǚ zǐ bǎi hù niú jiǔ

民酺七日,女子百户牛酒。

miǎn suǒ guò jīn nián zū fù gěi fù qí zhōu yī nián bàn yǎn zhōu èr nián

免所过今年租赋, 给复齐州一年半、兖州二年。

xīn mǎo xìng qǔ fù cí kǒng zǐ zèng tài shī

辛卯,幸曲阜,祠孔子,赠太师。

èr yuè jǐ wèi rú bó zhōu cí lǎo zi zhuī hào tài shàng xuán yuán huáng dì xiàn rén zōng xìng gěi fù yī nián

二月己未,如亳州, 祠老子,追号太上玄元皇帝,县人宗姓给复一年。

sì yuè jiǎ chén zhì zì bó zhōu

四月甲辰,至自亳州。

gēng xū lù dūn xìn ba

庚戌,陆敦信罢。

liù yuè rén yín gāo lí quán nán shēng qǐng nèi fù yòu xiāo wèi dà jiàng jūn qì bì hé lì wèi liáo dōng ān fǔ dà shǐ lǜ bīng yuán zhī

六月壬寅,高丽泉男生请内附,右骁卫大将军契苾何力为辽东安抚大使, 率兵援之。

zuǒ jīn wú wèi jiāng jūn páng tóng shàn yíng zhōu dū dū gāo kǎn wèi liáo dōng dào héng jūn zǒng guǎn zuǒ wǔ wèi jiāng jūn xuē rén guì zuǒ jiān mén wèi jiāng jūn li jǐn xíng wèi hòu yuán

左金吾卫将军庞同善、营州都督高偘为辽东道行军总管,左武卫将军薛仁贵、左监门卫将军李谨行为后援。

qī yuè yǐ chǒu xǐ fēng xù lún wèi yù wáng

七月乙丑,徙封旭轮为豫王。

gēng wǔ liú rén guǐ jiān yòu xiāng

庚午,刘仁轨兼右相。

bā yuè xīn chǒu dòu dé xuán hōng

八月辛丑,窦德玄薨。

dīng wèi shā shǐ zhōu cì shǐ wǔ wéi liáng zī zhōu cì shǐ wǔ huái yùn

丁未,杀始州刺史武惟良、淄州刺史武怀运。

jiǔ yuè páng tóng shàn jí gāo lí zhàn bài zhī

九月, 庞同善及高丽战,败之。

shí èr yuè jǐ yǒu li jī wèi liáo dōng dào héng tái dà zǒng guǎn lǜ liù zǒng guǎn bīng yǐ fá gāo lí

十二月己酉,李𪟝为辽东道行台大总管,率六总管兵以伐高丽。

èr nián zhēng yuè dīng chǒu yǐ hàn bì zhèng diàn jiǎn shàn lǜ qiú

二年正月丁丑,以旱避正殿,减膳,虑囚。

èr yuè dīng yǒu fú líng jùn wáng yīn hōng

二月丁酉,涪陵郡王愔薨。

xīn chǒu jìn gōng shāng chéng mǎ

辛丑, 禁工商乘马。

liù yuè yǐ mǎo xī tái shì láng yáng wǔ dài zhì dé dōng tái shì láng lǐ ān qī sī liè shǎo cháng bó zhào rén běn tóng dōng xī tái sān pǐn

六月乙卯,西台侍郎杨武戴至德、东台侍郎李安期、司列少常伯赵仁本同东西台三品。

dōng tái shè rén zhāng wén guàn cān zhī zhèng shì

东台舍人张文瓘参知政事。

qī yuè jǐ mǎo yǐ hàn bì zhèng diàn

七月己卯,以旱避正殿。

jiǎn shàn qiǎn shǐ lǜ qiú

减膳,遣使虑囚。

bā yuè jǐ chǒu shuò rì yǒu shí zhī

八月己丑朔,日有食之。

xīn hài lǐ ān qī ba

辛亥,李安期罢。

jiǔ yuè gēng shēn yǐ ěr yào huáng tài zǐ jiān guó

九月庚申,以饵药,皇太子监国。

xīn wèi li jī jí gāo lí zhàn yú xīn chéng bài zhī

辛未,李𪟝及高丽战于新城,败之。

shì suì lǐng nán dòng liáo xiàn qióng zhōu

是岁,岭南洞獠陷琼州。

zǒng zhāng yuán nián zhēng yuè rén zǐ liú rén guǐ wèi liáo dōng dào fù dà zǒng guǎn jiān ān fǔ dà shǐ pèi jiāng dào héng jūn zǒng guǎn

总章元年正月壬子,刘仁轨为辽东道副大总管兼安抚大使、𬇙江道行军总管。

èr yuè dīng sì huáng tài zǐ shì diàn yú guó xué

二月丁巳,皇太子释奠于国学。

wù yín rú jiǔ chéng gōng

戊寅,如九成宫。

rén wǔ li jī bài gāo lí kè fú yú nán sū mù dǐ cāng yán chéng

壬午,李𪟝败高丽,克扶馀、南苏、木底、苍岩城。

sān yuè gēng yín dà shè gǎi yuán

三月庚寅,大赦,改元。

sì yuè yǐ mǎo zèng yán huí tài zǐ shǎo shī zēng shēn tài zi shǎo bǎo

四月乙卯,赠颜回太子少师,曾参太子少保。

bǐng chén yǒu huì xīng chū yú wǔ chē bì zhèng diàn

丙辰,有彗星出于五车,避正殿;

jiǎn shàn chè lè zhào nèi wài guān yán shì

减膳,撤乐,诏内外官言事。

gēng shēn yǐ tài yuán yuán cóng xī fǔ gōng chén wèi èr děng dì yī gōng hòu guān wú wǔ pǐn zhě shòu qí zi ruò sūn yī rén yǒu zhì sì pǐn wǔ pǐn zhě jiā èr jiē yǒu sān pǐn yǐ shàng jiā jué sān děng

庚申,以太原元从西府功臣为二等:第一功后官无五品者,授其子若孙一人,有至四品五品者加二阶,有三品以上加爵三等;

dì èr gōng hòu guān wú wǔ pǐn zhě shòu qí zi ruò sūn cóng liù pǐn yī rén yǒu zhì wǔ pǐn zhě jiā yī jiē liù pǐn zhě èr jiē sān pǐn yǐ shàng jué yī děng

第二功后官无五品者,授其子若孙从六品一人, 有至五品者加一阶,六品者二阶,三品以上爵一等。

xīn sì yáng wǔ hōng

辛巳,杨武薨。

bā yuè guǐ yǒu zhì zì jiǔ chéng gōng

八月癸酉,至自九成宫。

jiǔ yuè guǐ sì li jī bài gāo lí wáng gāo cáng zhí zhī

九月癸巳,李𪟝败高丽王高藏,执之。

shí èr yuè dīng sì fú gāo cáng yǐ xiàn

十二月丁巳,俘高藏以献。

dīng mǎo yǒu shì yú nán jiāo

丁卯, 有事于南郊。

jiǎ xū jiāng kè jiǎn jiào zuǒ xiāng sī píng tài cháng bó yán lì běn shǒu yòu xiāng

甲戌,姜恪检校左相,司平太常伯阎立本守右相。

èr nián èr yuè xīn yǒu yòu sù jī li jìng xuán wèi xī tái shì láng zhāng wén guàn wèi dōng tái shì láng tóng dōng xī tái sān pǐn

二年二月辛酉,右肃机李敬玄为西台侍郎,张文瓘为东台侍郎:同东西台三品。

sān yuè bǐng xū dōng tái shì láng hǎo chù jùn tóng dōng xī tái sān pǐn

三月丙戌,东台侍郎郝处俊同东西台三品。

guǐ sì huáng hòu qīn cán

癸巳,皇后亲蚕。

sì yuè jǐ yǒu rú jiǔ chéng gōng

四月己酉,如九成宫。

liù yuè wù shēn shuò rì yǒu shí zhī

六月戊申朔,日有食之。

qī yuè guǐ sì zuǒ wèi dà jiàng jūn qì bì hé lì wèi wū hǎi dào héng jūn dà zǒng guǎn yǐ yuán tǔ yù hún

七月癸巳,左卫大将军契苾何力为乌海道行军大总管,以援吐谷浑。

jiǔ yuè gēng yín kuò zhōu hǎi yì

九月庚寅,括州海溢。

rén yín rú qí zhōu

壬寅,如岐州。

yǐ sì shè qí zhōu cì gāo nián sù bó

乙巳,赦岐州,赐高年粟帛。

shí yuè dīng sì zhì zì qí zhōu

十月丁巳,至自岐州。

shí yī yuè dīng hài xǐ fēng xù lún wèi jì wáng gǎi míng lún

十一月丁亥,徙封旭轮为冀王,改名轮。

shí èr yuè wù shēn li jī hōng

十二月戊申,李𪟝薨。

shì dōng wú xuě

这年冬,无雪。

xián hēng yuán nián zhēng yuè dīng chǒu liú rén guǐ ba

咸亨元年正月丁丑,刘仁轨罢。

èr yuè wù shēn lǜ qiú

二月戊申,虑囚。

dīng sì dōng nán yǒu shēng ruò léi

丁巳,东南有声若雷。

sān yuè jiǎ xū dà shè gǎi yuán

三月甲戌,大赦,改元。

rén chén xǔ jìng zōng ba

壬辰,许敬宗罢。

sì yuè guǐ mǎo tǔ bō xiàn qiū cí bō huàn chéng

四月癸卯,吐蕃陷龟兹拨换城。

fèi ān xī sì zhèn

废安西四镇。

jǐ yǒu li jìng xuán ba

己酉,李敬玄罢。

xīn hài yòu wēi wèi dà jiàng jūn xuē rén guì wèi luó suō dào héng jūn dà zǒng guǎn yǐ fá tǔ bō

辛亥,右威卫大将军薛仁贵为逻娑道行军大总管,以伐吐蕃。

gēng wǔ rú jiǔ chéng gōng

庚午,如九成宫。

yōng zhōu dà yǔ báo

雍州大雨雹。

gāo lí qiú zhǎng qián móu cén pàn kòu biān zuǒ jiān mén wèi dà jiàng jūn gāo kǎn wèi dōng zhōu dào xíng jūn zǒng guǎn yòu lǐng jūn wèi dà jiàng jūn li jǐn xíng wèi yān shān dào héng jūn zǒng guǎn yǐ fá zhī

高丽酋长钳牟岑叛,寇边,左监门卫大将军高偘为东州道行军总管,右领军卫大将军李谨行为燕山道行军总管,以伐之。

liù yuè rén yín shuò rì yǒu shí zhī

六月壬寅朔, 日有食之。

qī yuè jiǎ xū yǐ yōng huá pú tóng sì zhōu hàn qiǎn shǐ lǜ qiú jiǎn zhōng yù zhū jiù mǎ

七月甲戌,以雍、华、蒲、同四州旱,遣使虑囚,减中御诸厩马。

wù zǐ li jìng xuán qǐ fù

戊子, 李敬玄起复。

xuē rén guì jí tǔ bō zhàn yú dà fēi chuān bài jì

薛仁贵及吐蕃战于大非川,败绩。

bā yuè gēng xū yǐ gǔ guì jìn jiǔ

八月庚戌,以谷贵禁酒。

dīng sì zhì zì jiǔ chéng gōng

丁巳,至自九成宫。

jiǎ zǐ zhào wáng fú hōng

甲子,赵王福薨。

bǐng yín yǐ hàn bì zhèng diàn jiǎn shàn

丙寅,以旱避正殿,减膳。

jiǔ yuè dīng chǒu gěi fù yōng huá tóng qí bīn lǒng liù zhōu yī nián

九月丁丑,给复雍、华、 同、岐、邠、陇六州一年。

rùn yuè guǐ mǎo huáng hòu yǐ hàn qǐng bì wèi

闰月癸卯,皇后以旱请避位。

jiǎ yín jiāng kè wèi liáng zhōu dào héng jūn dà zǒng guǎn yǐ fá tǔ bō

甲寅,姜恪为凉州道行军大总管,以伐吐蕃。

shí yuè gēng chén zhào wén wǔ guān yán shì

十月庚辰,诏文武官言事。

yǐ wèi zhào rén běn ba

乙未,赵仁本罢。

shí èr yuè gēng yín fù guān míng

十二月庚寅,复官名。

shì suì dà jī

是岁,大饥。

èr nián zhēng yuè yǐ sì rú dōng dōu huáng tài zǐ jiān guó

二年正月乙巳,如东都,皇太子监国。

èr yuè xīn wèi qiǎn shǐ cún wèn zhū zhōu

二月辛未,遣使存问诸州。

sì yuè wù zǐ dà fēng yǔ báo

四月戊子, 大风,雨雹。

liù yuè guǐ sì yǐ hàn lǜ qiú

六月癸巳,以旱虑囚。

jiǔ yuè dì zhèn

九月,地震。

bǐng shēn xú wáng yuán lǐ hōng

丙申,徐王元礼薨。

shí yuè bǐng zǐ qiú míng lǐ yuè zhī shì

十月丙子, 求明礼乐之士。

shí yī yuè jiǎ wǔ shuò rì yǒu shí zhī

十一月甲午朔,日有食之。

gēng xū rú xǔ zhōu qiǎn shǐ cún wèn suǒ guò jí lǎo guān guǎ lǜ qiú

庚戌,如许州,遣使存问所过疾老鳏寡, 虑囚。

shí èr yuè guǐ yǒu liè yú kūn yáng

十二月癸酉,猎于昆阳。

bǐng xū rú dōng dōu

丙戌,如东都。

shì suì jiāng kè wèi shì zhōng yán lì běn wèi zhōng shū lìng

是岁,姜恪为侍中,阎立本为中书令。

sān nián zhēng yuè xīn chǒu yáo zhōu mán kòu biān tài zǐ yòu wèi fù lǜ liáng jī shòu wèi yáo zhōu dào xíng jūn zǒng guǎn yǐ fá zhī

三年正月辛丑,姚州蛮寇边,太子右卫副率梁积寿为姚州道行军总管以伐之。

èr yuè jǐ mǎo jiāng kè hōng

二月己卯,姜恪薨。

sì yuè rén shēn xiào qí yú luò shuǐ zhī yīn

四月壬申,校旗于洛水之阴。

jiǔ yuè guǐ mǎo xǐ fēng xián wèi yōng wáng

九月癸卯,徙封贤为雍王。

shí yuè jǐ wèi huáng tài zǐ jiān guó

十月己未,皇太子监国。

shí yī yuè wù zǐ shuò rì yǒu shí zhī

十一月戊子朔,日有食之。

jiǎ chén zhì zì dōng dōu

甲辰,至自东都。

shí èr yuè jīn zǐ guāng lù dài fū zhì shì liú rén guǐ wèi tài zǐ zuǒ shù zǐ tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

十二月,金紫光禄大夫致仕刘仁轨为太子左庶子、同中书门下三品。

sì nián zhēng yuè bǐng chén zhèng wáng yuán yì hōng

四年正月丙辰,郑王元懿薨。

sì yuè bǐng zǐ rú jiǔ chéng gōng

四月丙子,如九成宫。

rùn wǔ yuè dīng mǎo jìn zuò yǎn bǔ yú yíng quān qǔ shòu zhě

闰五月丁卯,禁作甗捕鱼、 营圈取兽者。

bā yuè xīn chǒu yǐ bù yù zhào huáng tài zǐ tīng zhū sī qǐ shì

八月辛丑,以不豫诏皇太子听诸司启事。

jǐ yǒu dà fēng luò tài miào chī wěi

己酉,大风落太庙鸱尾。

shí yuè rén wǔ yán lì běn hōng

十月壬午,阎立本薨。

yǐ wèi yǐ huáng tài zǐ nà fēi shè qí zhōu cì pú sān rì

乙未,以皇太子纳妃,赦岐州,赐酺三日。

yǐ sì zhì zì jiǔ chéng gōng

乙巳,至自九成宫。

shàng yuán yuán nián èr yuè rén wǔ liú rén guǐ wèi jī lín dào héng jūn dà zǒng guǎn yǐ fá xīn luó

上元元年二月壬午,刘仁轨为鸡林道行军大总管,以伐新罗。

sān yuè xīn hài shuò rì yǒu shí zhī

三月辛亥朔,日有食之。

jǐ sì huáng hòu qīn cán

己巳,皇后亲蚕。

bā yuè rén chén huáng dì chēng tiān huáng huáng hòu chēng tiān hòu

八月壬辰,皇帝称天皇,皇后称天后。

zhuī zūn liù dài zǔ xuān jiǎn gōng wèi xuān huáng dì bǐ zhāng shì yuē xuān zhuāng huáng hòu

追尊六代祖宣简公为宣皇帝,妣张氏曰宣庄皇后;

wǔ dài zǔ yì wáng wèi guāng huáng dì bǐ gǔ shì yuē guāng yì huáng hòu

五代祖懿王为光皇帝,妣贾氏曰光懿皇后。

zēng gāo zǔ tài zōng jí hòu shì

增高祖、太宗及后谥。

dà shè gǎi yuán cì pú sān rì

大赦,改元,赐酺三日。

shí yī yuè bǐng wǔ rú dōng dōu

十一月丙午,如东都。

jǐ yǒu dú yú huà shān qū wǔ yuán

己酉,独于华山曲武原。

shí èr yuè guǐ wèi jiǎng wáng yùn zì shā

十二月癸未,蒋王恽自杀。

èr nián zhēng yuè jǐ wèi gěi fù yōng tóng huá qí lǒng wǔ zhōu yī nián

二年正月己未,给复雍、同、华、岐、陇五州一年。

xīn wèi tǔ bō qǐng hé

辛未,吐蕃请和。

èr yuè liú rén guǐ jí xīn luó zhàn yú qī zhòng chéng bài zhī

二月, 刘仁轨及新罗战于七重城,败之。

sān yuè dīng sì tiān hòu qīn cán

三月丁巳,天后亲蚕。

sì yuè xīn sì tiān hòu shā zhōu wáng xiǎn fēi zhào shì

四月辛巳,天后杀周王显妃赵氏。

bǐng xū yǐ hàn bì zhèng diàn jiǎn shàn chè lè zhào bǎi guān yán shì

丙戌,以旱避正殿,减膳,撤乐,诏百官言事。

jǐ hài tiān hòu shā huáng tài zǐ

己亥,天后杀皇太子。

wǔ yuè wù shēn zhuī hào huáng tài zǐ wèi xiào jìng huáng dì

五月戊申,追号皇太子为孝敬皇帝。

liù yuè wù yín lì yōng wáng xián wèi huáng tài zǐ dà shè

六月戊寅,立雍王贤为皇太子,大赦。

qī yuè xīn hài qǐ wáng shàng jīn miǎn guān xuē fēng yì

七月辛亥, 杞王上金免官,削封邑。

bā yuè gēng yín zàng xiào jìng huáng dì yú gōng líng

八月庚寅,葬孝敬皇帝于恭陵。

dīng yǒu zhào fù rén wèi gōng guān zhě suì yī jiàn qí qīn

丁酉,诏妇人为宫官者岁一见其亲。

gēng zǐ zhāng wén guàn wèi shì zhōng hǎo chù jùn wèi zhōng shū lìng liú rén guǐ wèi shàng shū zuǒ pú yè dài zhì dé wèi yòu pú yè

庚子,张文瓘为侍中,郝处俊为中书令,刘仁轨为尚书左仆射,戴至德为右仆射。

shí yuè gēng chén yōng zhōu yǔ báo

十月庚辰,雍州雨雹。

rén wǔ yǒu huì xīng chū yú jiǎo gāng

壬午,有彗星出于角、亢。

yí fèng yuán nián zhēng yuè rén xū xǐ fēng lún wèi xiāng wáng

仪凤元年正月壬戌,徙封轮为相王。

dīng mǎo nà zhōu liáo kòu biān

丁卯,纳州獠寇边。

èr yuè dīng hài rú rǔ zhōu wēn tāng qiǎn shǐ lǜ miǎn rǔ zhōu qīng xì

二月丁亥,如汝州温汤,遣使虑免汝州轻系。

sān yuè guǐ mǎo huáng mén shì láng lái héng zhōng shū shì láng xuē yuán chāo tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

三月癸卯,黄门侍郎来恒、中书侍郎薛元超同中书门下三品。

jiǎ chén rú dōng dōu miǎn rǔ zhōu jīn suì bàn zū cì mín bā shí yǐ shàng bó

甲辰,如东都,免汝州今岁半租,赐民八十以上帛。

rùn yuè jǐ sì

闰月己巳。

tǔ bō kòu shàn kuò hé fāng sì zhōu zuǒ jiān mén wèi zhōng láng jiàng líng hú zhì tōng fá zhī

吐蕃寇鄯、廓、 河、芳四州,左监门卫中郎将令狐智通伐之。

yǐ yǒu zhōu wáng xiǎn wèi táo hé dào héng jūn yuán shuài lǐng zuǒ wèi dà jiàng jūn liú shěn lǐ děng shí èr zǒng guǎn xiāng wáng lún wèi liáng zhōu dào héng jūn yuán shuài lǐng qì bì hé lì děng jūn yǐ fá tǔ bō

乙酉,周王显为洮河道行军元帅,领左卫大将军刘审礼等十二总管,相王轮为凉州道行军元帅,领契苾何力等军,以伐吐蕃。

sì yuè wù shēn zhì zì dōng dōu

四月戊申,至自东都。

jiǎ yín zhōng shū shì láng li yì yǎn tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

甲寅,中书侍郎李义琰同中书门下三品。

wù wǔ rú jiǔ chéng gōng

戊午,如九成宫。

liù yuè guǐ hài huáng mén shì láng gāo zhì zhōu tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

六月癸亥,黄门侍郎高智周同中书门下三品。

qī yuè dīng hài yǒu huì xīng chū yú dōng jǐng

七月丁亥,有彗星出于东井。

yǐ wèi tǔ bō kòu dié zhōu

乙未,吐蕃寇叠州。

bā yuè gēng zǐ bì zhèng diàn jiǎn shàn chè lè sǔn shí sù mǎ lǜ qiú zhào wén wǔ guān yán shì

八月庚子,避正殿,减膳,撤乐,损食粟马,虑囚,诏文武官言事。

jiǎ zǐ tíng nán běi zhōng shàng lí yuán zuō fang jiǎn shǎo fǔ zá jiang

甲子,停南北中尚、梨园、作坊,减少府杂匠。

shì yuè qīng zhōu hǎi yì

是月,青州海溢。

shí yuè yǐ wèi zhì zì jiǔ chéng gōng

十月乙未, 至自九成宫。

bǐng wǔ jiàng fēng xún wáng sù jié pó yáng jùn wáng

丙午,降封郇王素节鄱阳郡王。

shí yī yuè rén shēn sì shè gǎi yuán

十一月壬申,寺赦,改元。

gēng yín li jìng xuán wèi zhōng shū lìng

庚寅,李敬玄为中书令。

shí èr yuè wù wǔ lái héng xuē yuán chāo wèi hé nán hé běi dào dà shǐ

十二月戊午,来恒、薛元超为河南、河北道大使。

èr nián zhēng yuè yǐ hài gēng jiè tián

二年正月乙亥,耕藉田。

gēng chén jīng shī dì zhèn

十七日,京师地震。

sì yuè tài zǐ zuǒ shù zǐ zhāng dà ān tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

四月,太子左庶子张大安同中书门下三品。

wǔ yuè tǔ bō kòu fú zhōu

五月,吐蕃寇扶州。

bā yuè xīn hài liú rén guǐ wèi táo hé jūn zhèn shǒu shǐ

八月辛亥,刘仁轨为洮河军镇守使。

shí yuè rén chén xǐ fēng xiǎn wèi yīng wáng gēng míng zhé

十月壬辰,徙封显为英王,更名哲。

shí èr yuè yǐ mǎo mù guān nèi hé dōng měng shì yǐ fá tǔ bō

十二月乙卯,募关内、河东猛士,以伐吐蕃。

shì suì xi tū jué jí tǔ bō kòu ān xī

是岁,西突厥及吐蕃寇安西。

dōng wú xuě

冬,无雪。

sān nián zhēng yuè bǐng zǐ li jìng xuán wèi táo hé dào héng jūn dà zǒng guǎn yǐ fá tǔ bō

三年正月丙子,李敬玄为洮河道行军大总管,以伐吐蕃。

guǐ wèi qiǎn shǐ mù hé nán hé běi měng shì yǐ fá tǔ bō

癸未,遣使募河南、 河北猛士,以伐吐蕃。

sì yuè dīng hài yǐ hàn bì zhèng diàn lǜ qiú

四月丁亥,以旱避正殿,虑囚。

wù shēn dà shè gǎi míng nián wèi tōng qián yuán nián

戊申,大赦,改明年为通干元年。

guǐ chǒu jīng zhōu mín shēng zi yì tǐ lián xīn

癸丑,泾州民生子异体连心。

wǔ yuè rén xū rú jiǔ chéng gōng

五月壬戌,如九成宫。

dà yǔ lín

大雨霖。

jiǔ yuè xīn yǒu zhì zì jiǔ chéng gōng

九月辛酉,至自九成宫。

guǐ hài zhāng wén guàn hōng

癸亥,张文瓘薨。

bǐng yín li jìng xuán liú shěn lǐ jí tǔ bō zhàn yú qīng hǎi bài jì shěn lǐ sǐ zhī

丙寅,李敬玄、刘审礼及吐蕃战于青海,败绩,审礼死之。

shí yuè bǐng shēn tíng jiàn nán lǒng yòu suì gòng

十月丙申,停剑南、陇右岁贡。

bǐng wǔ mì wáng yuán xiǎo hōng

丙午,密王元晓薨。

rùn shí yī yuè bǐng shēn yǔ mù bīng

闰十一月丙申,雨木冰。

rén zǐ lái héng hōng

壬子,来恒薨。

shí èr yuè guǐ chǒu ba tōng qián hào

十二月癸丑,罢通干号。

diào lù yuán nián zhēng yuè wù zǐ rú dōng dōu

调露元年正月戊子,如东都。

gēng xū dài zhì dé hōng

庚戌,戴至德薨。

sì yuè xīn yǒu hǎo chù jùn wèi shì zhōng

四月辛酉,郝处俊为侍中。

wǔ yuè bǐng xū huáng tài zǐ jiān guó

五月丙戌,皇太子监国。

wù xū zuò zǐ guì gōng

戊戌,作紫桂宫。

liù yuè xīn hài dà shè gǎi yuán

六月辛亥,大赦,改元。

lì bù shì láng péi xíng jiǎn fá xi tū jué

吏部侍郎裴行俭伐西突厥。

jiǔ yuè rén wǔ xíng jiǎn bài xi tū jué zhí qí kè hán dōu zhī

九月壬午,行俭败西突厥,执其可汗都支。

shí yuè tū jué wēn fu fèng zhí èr bù kòu biān chán yú dà dū hù fǔ zhǎng shǐ xiāo sì yè fá zhī

十月,突厥温傅、奉职二部寇边,单于大都护府长史萧嗣业伐之。

shí yī yuè wù yín gāo zhì zhōu ba

十一月戊寅,高智周罢。

jiǎ chén lǐ bù shàng shū péi xíng jiǎn wèi dìng xiāng dào héng jūn dà zǒng guǎn yǐ fá tū jué

甲辰,礼部尚书裴行俭为定襄道行军大总管,以伐突厥。

yǒng lóng yuán nián èr yuè guǐ chǒu rú rǔ zhōu wēn tāng

永隆元年二月癸丑,如汝州温汤。

dīng sì rú shǎo shì shān

丁巳,如少室山。

yǐ chǒu rú dōng dōu

乙丑,如东都。

sān yuè péi xíng jiǎn jí tū jué zhàn yú hēi shān bài zhī

三月,裴行俭及突厥战于黑山,败之。

sì yuè yǐ chǒu rú zǐ guì gōng

四月乙丑,如紫桂宫。

wù chén huáng mén shì láng péi yán cuī zhī wēn zhōng shū shì láng wáng dé zhēn tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

戊辰,黄门侍郎裴炎、崔知温, 中书侍郎王德真:同中书门下三品。

wǔ yuè dīng yǒu tài bái jīng tiān

五月丁酉,太白经天。

qī yuè jǐ mǎo tǔ bō kòu hé yuán

七月己卯,吐蕃寇河源。

xīn sì li jìng xuán jí tǔ bō zhàn yú huáng chuān bài jì

辛巳,李敬玄及吐蕃战于湟川,败绩。

zuǒ wǔ wèi jiāng jūn hēi chǐ cháng zhī wèi hé yuán jūn jīng lüè dà shǐ

左武卫将军黑齿常之为河源军经略大使。

bǐng shēn jiāng wáng yuán xiáng hōng

丙申,江王元祥薨。

tū jué kòu yún zhōu dū du dòu huái zhé bài zhī

突厥寇云州,都督窦怀哲败之。

bā yuè dīng wèi rú dōng dōu

八月丁未,如东都。

dīng sì biǎn li jìng xuán wèi héng zhōu cì shǐ

丁巳,贬李敬玄为衡州刺史。

jiǎ zǐ fèi huáng tài zǐ wèi shù rén

甲子,废皇太子为庶人。

yǐ chǒu lì yīng wáng zhé wèi huáng tài zǐ dà shè gǎi yuán cì pú sān rì

乙丑,立英王哲为皇太子,大赦,改元, 赐酺三日。

jǐ sì biǎn zhāng dà ān wèi pǔ zhōu cì shǐ

己巳,贬张大安为普州刺史。

jiǔ yuè jiǎ shēn wáng dé zhēn ba

九月甲申,王德真罢。

shí yuè rén yín jiàng fēng cáo wáng míng wèi líng líng jùn wáng

十月壬寅,降封曹王明为零陵郡王。

wù chén zhì zì dōng dōu

戊辰,至自东都。

shí yī yuè rén shēn shuò rì yǒu shí zhī

十一月壬申朔,日有食之。

kāi yào yuán nián zhēng yuè yǐ hài tū jué kòu yuán qìng èr zhōu

开耀元年正月乙亥,突厥寇原、庆二州。

xīn sì cì jīng guān jiǔ pǐn yǐ shàng pú sān rì

辛巳,赐京官九品以上酺三日。

guǐ sì péi xíng jiǎn wèi dìng xiāng dào héng jūn dà zǒng guǎn yǐ fá tū jué

癸巳, 裴行俭为定襄道行军大总管,以伐突厥。

jǐ hài jiǎn diàn zhōng tài pú mǎ shěng zhū fāng gòng xiàn miǎn yōng qí huá tóng sì zhōu èr suì shuì hé nán hé běi yī nián diào

己亥,减殿中、太仆马,省诸方贡献,免雍、岐、华、同四州二岁税,河南、河北一年调。

èr yuè bǐng wǔ huáng tài zǐ shì diàn yú guó xué

二月丙午,皇太子释奠于国学。

sān yuè xīn mǎo hǎo chù jùn ba

三月辛卯,郝处俊罢。

wǔ yuè yǐ yǒu cháng zhōu rén liú lóng zǐ móu fǎn fú zhū

五月乙酉,常州人刘龙子谋反,伏诛。

bǐng xū dìng xiāng dào fù zǒng guǎn cáo huái shùn jí tū jué zhàn yú héng shuǐ bài jì

丙戌,定襄道副总管曹怀舜及突厥战于横水,败绩。

jǐ chǒu hēi chǐ cháng zhī jí tǔ bō zhàn yú liáng fēi chuān bài zhī

己丑,黑齿常之及吐蕃战于良非川,败之。

liù yuè rén zi yǒng jiā jùn wáng zhuó yǒu zuì fú zhū

六月壬子,永嘉郡王晫有罪,伏诛。

qī yuè jǐ chǒu yǐ tài píng gōng zhǔ xià jià shè jīng shī

七月己丑,以太平公主下嫁,赦京师。

jiǎ wǔ liú rén guǐ ba zuǒ pú yè

甲午,刘仁轨罢左仆射。

rùn yuè dīng wèi péi yán wèi shì zhōng cuī zhī wēn xuē yuán chāo shǒu zhōng shū lìng

闰月丁未,裴炎为侍中,崔知温、薛元超守中书令。

gēng xū yǐ ěr yào huáng tài zǐ jiān guó

庚戌,以饵药,皇太子监国。

gēng shēn péi xíng jiǎn jí tū jué zhàn bài zhī

庚申,裴行俭及突厥战,败之。

bā yuè dīng mǎo yǐ hé nán hé běi dà shuǐ qiǎn shǐ zhèn fá jué shì lú huài zhě gěi fù yī nián nì sǐ zhě zèng wù rén sān duàn

八月丁卯,以河南、河北大水,遣使赈乏绝,室庐坏者给复一年,溺死者赠物,人三段。

jiǔ yuè bǐng shēn yǒu huì xīng chū yú tiān shì

九月丙申,有彗星出于天市。

rén xū péi xíng jiǎn fú tū jué wēn fu kè hán ā shǐ nà fú niàn yǐ xiàn

壬戌,裴行俭俘突厥温傅可汗、阿史那伏念以献。

yǐ chǒu gǎi yuán shè dìng xiāng jūn jí zhū dào yuán zhēng guān lì bīng mù

乙丑,改元,赦定襄军及诸道缘征官吏兵募。

shí yuè bǐng yín shuò rì yǒu shí zhī

十月丙寅朔,日有食之。

shí yī yuè guǐ mǎo xǐ shù rén xián yú bā zhōu

十一月癸卯,徙庶人贤于巴州。

yǒng chún yuán nián èr yuè guǐ wèi yǐ sūn zhòng zhào shēng mǎn yuè dà shè gǎi yuán cì pú sān rì

永淳元年二月癸未,以孙重照生满月,大赦,改元,赐酺三日。

shì yuè tū jué chē báo yàn miàn kòu biān

是月,突厥车薄、咽面寇边。

sān yuè wù wǔ lì zhòng zhào wèi huáng tài sūn

三月戊午,立重照为皇太孙。

sì yuè jiǎ zǐ shuò rì yǒu shí zhī

四月甲子朔,日有食之。

bǐng yín rú dōng dōu huáng tài zǐ jiān guó

丙寅,如东都,皇太子监国。

xīn wèi péi xíng jiǎn wèi jīn yá dào héng jūn dà zǒng guǎn lǜ sān zǒng guǎn bīng yǐ fá tū jué

辛未,裴行俭为金牙道行军大总管,率三总管兵以伐突厥。

ān xī fù dū hù wáng fāng yì jí chē báo yàn miàn zhàn yú zhí hǎi bài zhī

安西副都护王方翼及车薄、咽面战于执海,败之。

dīng hài huáng mén shì láng guō dài jǔ bīng bù shì láng cén zhǎng qiàn mì shū yuán wài shǎo jiān guō zhèng yī lì bù shì láng wèi xuán tóng yǔ zhōng shū mén xià tóng chéng shòu jìn zhǐ píng zhāng shì

丁亥,黄门侍郎郭待举、兵部侍郎岑长倩、秘书员外少监郭正一、吏部侍郎魏玄同与中书门下同承受进止平章事。

wǔ yuè yǐ mǎo luò shuǐ yì

五月乙卯,洛水溢。

liù yuè jiǎ zǐ tū jué gǔ duō lù kòu biān lán zhōu cì shǐ wáng dé mào sǐ zhī

六月甲子,突厥骨咄禄寇边,岚州刺史王德茂死之。

shì yuè dà huáng rén xiāng shí

是月,大蝗, 人相食。

qī yuè zuò wàn quán gōng

七月,作万泉宫。

jǐ hài zuò fèng tiān gōng

己亥,作奉天宫。

gēng shēn líng líng jùn wáng míng zì shā

庚申,零陵郡王明自杀。

jiǔ yuè tǔ bō kòu zhè zhōu xiāo wèi láng jiàng li xiào yì fá zhī

九月,吐蕃寇柘州,骁卫郎将李孝逸伐之。

shí yuè jiǎ zǐ jīng shī dì zhèn

十月甲子,京师地震。

bǐng yín huáng mén shì láng liú qí xián tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì

丙寅,黄门侍郎刘齐贤同中书门下平章事。

hóng dào yuán nián zhēng yuè jiǎ wǔ xìng fèng tiān gōng

弘道元年正月甲午,幸奉天宫。

èr yuè gēng wǔ tū jué kòu dìng zhōu cì shǐ huò wáng yuán guǐ bài zhī

二月庚午,突厥寇定州,刺史霍王元轨败之。

sān yuè gēng yín tū jué kòu chán yú dū hù fǔ sī mǎ zhāng xíng shī sǐ zhī

三月庚寅,突厥寇单于都护府,司马张行师死之。

gēng zǐ li yì yǎn ba

庚子,李义琰罢。

bǐng wǔ yǒu huì xīng chū yú wǔ chē

丙午,有彗星出于五车。

guǐ chǒu cuī zhī wēn hōng

癸丑,崔知温薨。

sì yuè jǐ wèi rú dōng dōu

四月己未,如东都。

rén shēn guō dài jǔ guō zhèng yī tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì

壬申,郭待举、郭正一同中书门下平章事。

jiǎ shēn suí zhōu bù luò jī bái tiě yú kòu biān yòu wǔ wèi jiāng jūn chéng wu tǐng bài zhī

甲申,绥州部落稽白铁余寇边,右武卫将军程务挺败之。

wǔ yuè yǐ sì tū jué kòu wèi zhōu cì shǐ li sī jiǎn sǐ zhī

五月乙巳,突厥寇蔚州,刺史李思俭死之。

qī yuè jiǎ chén xǐ fēng lún wèi yù wáng gǎi míng dàn

七月甲辰,徙封轮为豫王,改名旦。

xuē yuán chāo ba

薛元超罢。

bā yuè yǐ chǒu huáng tài zǐ cháo yú dōng dōu huáng tài sūn liú shǒu jīng shī

八月乙丑,皇太子朝于东都,皇太孙留守京师。

dīng mǎo hū tuó yì

丁卯,滹沱溢。

jǐ sì hé yì huài hé yáng chéng

己巳,河溢,坏河阳城。

jiǔ yuè jǐ chǒu yǐ tài píng gōng zhǔ zi shēng shè dōng dōu

九月己丑,以太平公主子生,赦东都。

shí yuè guǐ hài xìng fèng tiān gōng

十月癸亥,幸奉天宫。

shí yī yuè wù xū yòu wǔ wèi jiāng jūn chéng wu tǐng wèi chán yú dào ān fǔ dà shǐ yǐ fá tū jué

十一月戊戌,右武卫将军程务挺为单于道安抚大使,以伐突厥。

xīn chǒu huáng tài zǐ jiān guó

辛丑,皇太子监国。

dīng wèi rú dōng dōu

丁未,如东都。

wù shēn péi yán liú qí xián guō zhèng yī jiān yú dōng gōng píng zhāng shì

戊申,裴炎、刘齐贤、郭正一兼于东宫平章事。

shí èr yuè dīng sì gǎi yuán dà shè

十二月丁巳,改元,大赦。

shì xī huáng dì bēng yú zhēn guàn diàn nián wǔ shí liù

是夕,皇帝崩于贞观殿,年五十六。

shì yuē tiān huáng dà dì

谥曰天皇大帝。

tiān bǎo bā zài gǎi shì tiān huáng dà shèng huáng dì

天宝八载,改谥天皇大圣皇帝;

shí sān zài zēng shì tiān huáng dà shèng dà hóng xiào huáng dì

十三载, 增谥天皇大圣大弘孝皇帝。

zàn yuē xiǎo yǎ yuē hè hè zōng zhōu bāo sì miè zhī

赞曰:《小雅》曰:“赫赫宗周,褒姒灭之。

cǐ zhōu yōu wáng zhī shī yě

”此周幽王之诗也。

shì shí yōu wáng suī wáng ér tài zǐ yi jiù lì shì wèi píng wáng

是时,幽王虽亡,而太子宜臼立,是为平王。

ér shī rén nǎi yán miè zhī zhě yǐ wéi wén wǔ zhī yè yú shì dàng jǐn dōng zhōu suī zài bù néng fù xīng yǐ

而诗人乃言灭之者,以为文、武之业于是荡尽, 东周虽在,不能复兴矣。

qí yuē miè zhě shén jí zhī zhī cí yě

其曰灭者,甚疾之之辞也。

wǔ shì zhī luàn táng zhī zōng shì qiāng shā dài jìn qí xián shì dài fū bù miǎn zhě shí bā jiǔ

武氏之乱,唐之宗室戕杀殆尽, 其贤士大夫不免者十八九。

yǐ tài zōng zhī zhì qí yí dé yú liè zài rén zhě wèi yuǎn ér jǐ yú suì jué qí wèi è qǐ yī bāo sì zhī bǐ yá

以太宗之治,其遗德余烈在人者未远,而几于遂绝,其为恶岂一褒姒之比邪?

yǐ tài zōng zhī míng mèi yú zhī zi fèi lì zhī jì bù néng zì jué zú yòng hūn tóng

以太宗之明,昧于知子,废立之际,不能自决,卒用昏童。

gāo zōng nì ài yī rèn xí bù jiè lǚ shuāng zhī jiàn ér dú liú tiān xià yí huò bāng jiā

高宗溺爱衤任席,不戒履霜之渐,而毒流天下,贻祸邦家。

wū hū fù zǐ fū fù zhī jiān kě wèi nán zāi

呜呼,父子夫妇之间, 可谓难哉!

kě bù shèn zāi

可不慎哉?

✦ You read 本纪·卷三·高宗

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.