zé tiān huáng hòu zhōng zōng
则天皇后中宗
zé tiān shùn shèng huáng hòu wǔ shì huì xǔ bīng zhōu wén shuǐ rén yě
则天顺圣皇后武氏讳珝,并州文水人也。
fù shì hào guān zhì gōng bù shàng shū jīng zhōu dū du fēng yīng guó gōng
父士皞,官至工部尚书、荆州都督, 封应国公。
hòu nián shí sì tài zōng wén qí yǒu sè xuǎn wèi cái rén
后年十四,太宗闻其有色,选为才人。
tài zōng bēng hòu xuē fà wéi bǐ qiū ní jū yú gǎn yè sì
太宗崩,后削发为比丘尼,居于感业寺。
gāo zōng xìng gǎn yè sì jiàn ér yuè zhī fù zhào rù gōng
高宗幸感业寺,见而悦之,复召入宫。
jiǔ zhī lì wèi zhāo yí jìn hào chén fēi
久之,立为昭仪,进号宸妃。
yǒng huī liù nián gāo zōng fèi huáng hòu wáng shì lì chén fēi wèi huáng hòu
永徽六年,高宗废皇后王氏,立宸妃为皇后。
gāo zōng zì xiǎn qìng hòu duō kǔ fēng jí bǎi sī zòu shì shí shí lìng hòu jué zhī cháng chēng zhǐ yóu shì cān yù guó zhèng
高宗自显庆后,多苦风疾,百司奏事,时时令后决之,常称旨,由是参豫国政。
hòu jì zhuān chǒng yǔ zhèng nǎi shù shàng shū yán tiān xià lì hài wu shōu rén xīn ér gāo zōng chūn qiū gāo kǔ jí hòu yì yòng shì suì bù néng zhì
后既专宠与政,乃数上书言天下利害,务收人心,而高宗春秋高,苦疾,后益用事, 遂不能制。
gāo zōng huǐ yīn yù fèi zhī ér móu xiè bù guǒ
高宗悔,阴欲废之,而谋泄不果。
shàng yuán yuán nián gāo zōng hào tiān huáng huáng hòu yì hào tiān hòu tiān xià zhī rén wèi zhī èr shèng
上元元年,高宗号天皇,皇后亦号天后,天下之人谓之“二圣”。
hóng dào yuán nián shí èr yuè gāo zōng bēng yí zhào huáng tài zǐ jí huáng dì wèi jūn guó dà wù bù jué zhě jiān qǔ tiān hòu jìn zhǐ
弘道元年十二月,高宗崩,遗诏皇太子即皇帝位,军国大务不决者,兼取天后进止。
jiǎ zǐ huáng tài zǐ jí huáng dì wèi zūn hòu wèi huáng tài hòu lín cháo chēng zhì
甲子,皇太子即皇帝位,尊后为皇太后,临朝称制。
dà shè cì jiǔ pǐn yǐ xià xūn guān yī jí
大赦,赐九品以下勋官一级。
gēng wǔ hán wáng yuán jiā wèi tài wèi huò wáng yuán guǐ wèi sī tú shū wáng yuán míng wéi sī kōng
庚午,韩王元嘉为太尉,霍王元轨为司徒,舒王元名为司空。
jiǎ xū liú rén guǐ wèi shàng shū zuǒ pú yè péi yán wèi zhōng shū lìng liú qí xián wèi shì zhōng tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
甲戌,刘仁轨为尚书左仆射,裴炎为中书令,刘齐贤为侍中:同中书门下三品。
wù yín guō dài jǔ wèi xuán tóng cén zhǎng qiàn tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
戊寅,郭待举、 魏玄同、岑长倩同中书门下三品。
guǐ wèi guō zhèng yī ba
癸未,郭正一罢。
guāng zhái yuán nián zhēng yuè guǐ wèi gǎi yuán sì shèng
光宅元年正月癸未,改元嗣圣。
guǐ sì zuǒ sàn qí cháng shì wéi hóng mǐn wèi tài fǔ qīng tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
癸巳,左散骑常侍韦弘敏为太府卿、同中书门下三品。
èr yuè wù wǔ fèi huáng dì wèi lú líng wáng yōu zhī
二月戊午,废皇帝为庐陵王,幽之。
jǐ wèi lì yù wáng dàn wèi huáng dì fēi liú shì wèi huáng hòu lì yǒng píng jùn wáng chéng qì wèi huáng tài zǐ
己未,立豫王旦为皇帝,妃刘氏为皇后,立永平郡王成器为皇太子。
dà shè gǎi yuán wéi wén míng
大赦,改元为文明。
cì wén wǔ guān wǔ pǐn yǐ shàng jué yī děng jiǔ pǐn yǐ shàng xūn liǎng zhuǎn
赐文武官五品以上爵一等、九品以上勋两转。
lǎo rén bǎn shòu guān cì sù bó
老人版授官,赐粟帛。
zhí guān wǔ pǐn yǐ shàng jǔ suǒ zhī yī rén
职官五品以上举所知一人。
huáng tài hòu réng lín cháo chēng zhì
皇太后仍临朝称制。
gēng shēn fèi huáng tài sūn zhòng zhào wèi shù rén shā shù rén xián yú bā zhōu
庚申,废皇太孙重照为庶人,杀庶人贤于巴州。
jiǎ zǐ huáng dì lǜ qún chén shàng zūn hào yú wǔ chéng diàn
甲子,皇帝率群臣上尊号于武成殿。
dīng mǎo cè huáng dì
丁卯,册皇帝。
dīng chǒu tài cháng qīng wáng dé zhēn wèi shì zhōng zhōng shū shì láng liú yī zhī tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
丁丑,太常卿王德真为侍中,中书侍郎刘祎之同中书门下三品。
gēng chén zèng yù qīng guān dào shì tài zhōng dài fū wáng yuǎn zhī jīn zǐ guāng lù dài fu
庚辰,赠玉清观道士太中大夫王远知金紫光禄大夫。
sān yuè dīng hài xǐ fēng shàng jīn wèi bì wáng sù jié gé wáng
三月丁亥,徙封上金为毕王,素节葛王。
sì yuè dīng sì téng wáng yuán yīng hōng
四月丁巳,滕王元婴薨。
xīn yǒu xǐ fēng shàng jīn wèi zé wáng sù jié xǔ wáng
辛酉,徙封上金为泽王,素节许王。
guǐ yǒu qiān lú líng wáng yú fáng zhōu
癸酉, 迁庐陵王于房州;
dīng chǒu yòu qiān yú jūn zhōu
丁丑,又迁于均州。
wǔ yuè guǐ sì yǐ dà sàng jìn shè liè
五月癸巳,以大丧禁射猎。
rùn yuè jiǎ zǐ lǐ bù shàng shū wǔ chéng sì wèi tài cháng qīng tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
闰月甲子,礼部尚书武承嗣为太常卿、同中书门下三品。
qī yuè wù wǔ guǎng zhōu kūn lún shā qí dū du lù yuán ruì
七月戊午,广州昆仑杀其都督路元睿。
yǐ chǒu tū jué kòu shuò zhōu zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn chéng wu tǐng bài zhī
乙丑,突厥寇朔州,左武卫大将军程务挺败之。
xīn wèi yǒu huì xīng chū yú xī fāng
辛未,有彗星出于西方。
bā yuè gēng yín zàng tiān huáng dà dì yú qián líng
八月庚寅, 葬天皇大帝于乾陵。
bǐng wǔ wǔ chéng sì ba
丙午,武承嗣罢。
jiǔ yuè jiǎ yín dà shè gǎi yuán
九月甲寅,大赦,改元。
qí zhì shàng bái yì nèi wài guān fú qīng zhě yǐ bì dà yì guān míng gǎi dōng dōu wèi shén dōu zhuī zūn lǎo zi mǔ wèi xiān tiān tài hòu
旗帜尚白,易内外官服青者以碧,大易官名,改东都为神都,追尊老子母为先天太后。
bǐng chén zuǒ wēi wèi dà jiàng jūn chéng wu tǐng wèi chán yú dào ān fǔ dà shǐ yǐ bèi tū jué
丙辰,左威卫大将军程务挺为单于道安抚大使,以备突厥。
jǐ sì zhuī zūn wǔ shì wǔ dài zǔ kè jǐ wèi lǔ guó gōng bǐ péi shì wèi lǔ guó fū rén
己巳,追尊武氏五代祖克己为鲁国公, 妣裴氏为鲁国夫人;
gāo zǔ jū cháng wèi tài wèi běi píng jùn wáng bǐ liú shì wèi wáng fēi
高祖居常为太尉、北平郡王,妣刘氏为王妃;
zēng zǔ jiǎn wèi tài wèi jīn chéng jùn wáng bǐ sòng shì wèi wáng fēi
曾祖俭为太尉、 金城郡王,妣宋氏为王妃;
zǔ huá wéi tài wèi tài yuán jùn wáng bǐ zhào shì wèi wáng fēi
祖华为太尉、太原郡王,妣赵氏为王妃;
kǎo shì hào wèi tài shī wèi wáng bǐ yáng shì wèi wáng fēi
考士皞为太师、 魏王,妣杨氏为王妃。
dīng chǒu liǔ zhōu sī mǎ li jìng yè jǔ bīng yú yáng zhōu yǐ tǎo luàn
丁丑,柳州司马李敬业举兵于扬州以讨乱。
biǎn wéi hóng mǐn wèi fén zhōu cì shǐ
贬韦弘敏为汾州刺史。
shí yuè guǐ wèi chǔ zhōu sī mǎ li chóng fú yǐ shān yáng ān yí yán chéng sān xiàn guī yú jìng yè
十月癸未,楚州司马李崇福以山阳、安宜、盐城三县归于敬业。
jiǎ shēn zuǒ yù qián wèi dà jiàng jūn liáng jùn gōng xiào yì wèi yáng zhōu dào héng jūn dà zǒng guǎn zuǒ jīn wú wèi dà jiàng jūn li zhī shí wèi fù lǜ bīng sān shí wàn yǐ jù li jìng yè
甲申,左玉钤卫大将军梁郡公孝逸为扬州道行军大总管,左金吾卫大将军李知十为副,率兵三十万以拒李敬业。
dīng hài zuǒ sù zhèng tái yù shǐ dài fū qiān wèi dào jiǎn jiào nèi shǐ tóng fèng gé luán tái sān pǐn fèng gé shè rén li jǐng chén tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
丁亥,左肃政台御史大夫骞味道检校内史、同凤阁鸾台三品,凤阁舍人李景谌同凤阁鸾台平章事。
rén chén li jìng yè kè rùn zhōu
壬辰,李敬业克润州。
bǐng shēn shā péi yán
丙申,杀裴炎。
zhuī shì wǔ dài zǔ lǔ guó gōng yuē jìng gāo zǔ běi píng jùn wáng yuē gōng sù zēng zǔ jīn chéng jùn wáng yuē yì kāng zǔ tài yuán jùn wáng yuē ān chéng kǎo wèi wáng yuē zhōng xiào
追谥五代祖鲁国公曰靖,高祖北平郡王曰恭肃,曾祖金城郡王曰义康,祖太原郡王曰安成, 考魏王曰忠孝。
dīng yǒu qǔ shè yáng chu èr zhōu
丁酉,曲赦扬、楚二州。
fù jìng yè xìng xú shì
复敬业姓徐氏。
biǎn liú qí xián wèi chén zhōu cì shǐ
贬刘齐贤为辰州刺史。
li jǐng chén ba
李景谌罢。
yòu shǐ chén jūn liàng zhù zuò láng cuī chá wèi zhèng jiàn dài fū tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
右史沈君谅、著作郎崔察为正谏大夫、同凤阁鸾台平章事。
shí yī yuè xīn hài zuǒ yīng yáng wèi dà jiàng jūn hēi chǐ cháng zhī wèi jiāng nán dào héng jūn dà zǒng guǎn
十一月辛亥, 左鹰扬卫大将军黑齿常之为江南道行军大总管。
gēng shēn yòu jiān mén wèi jiāng jūn sū xiào xiáng jí xú jìng yè zhàn yú ā xī sǐ zhī
庚申,右监门卫将军苏孝祥及徐敬业战于阿谿,死之。
yǐ chǒu xú jìng yè jiāng wáng nà xiāng shā jìng yè jiàng
乙丑,徐敬业将王那相杀敬业降。
dīng mǎo guō dài jǔ ba
丁卯,郭待举罢。
luán tái shì láng wéi fāng zhì wèi fèng gé shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
鸾台侍郎韦方质为凤阁侍郎、同凤阁鸾台平章事。
shí èr yuè wù zǐ qiǎn yù shǐ chá fēng sú
十二月戊子,遣御史察风俗。
guǐ mǎo shā chéng wu tǐng
癸卯,杀程务挺。
chuí gǒng yuán nián zhēng yuè dīng wèi dà shè gǎi yuán
垂拱元年正月丁未,大赦,改元。
gēng xū qiān wèi dào shǒu nèi shǐ
庚戌,骞味道守内史。
wù chén liú rén guǐ hōng
戊辰,刘仁轨薨。
èr yuè yǐ sì chūn guān shàng shū wǔ chéng sì qiū guān shàng shū péi jū dào yòu sù zhèng tái yù shǐ dài fū wéi sī qiān tóng fèng gé luán tái sān pǐn
二月乙巳,春官尚书武承嗣、秋官尚书裴居道、右肃政台御史大夫韦思谦同凤阁鸾台三品。
tū jué kòu biān zuǒ yù qián wèi zhōng láng jiàng chún yú chù píng wèi yáng qǔ dào héng jūn zǒng guǎn yǐ jī zhī
突厥寇边,左玉钤卫中郎将淳于处平为阳曲道行军总管以击之。
chén jūn liàng ba
沈君谅罢。
sān yuè cuī chá ba
三月,崔察罢。
bǐng chén qiān lú líng wáng yú fáng zhōu
丙辰,迁庐陵王于房州。
xīn yǒu wǔ chéng sì ba
辛酉,武承嗣罢。
xīn wèi bān chuí gǒng gé
辛未,颁《垂拱格》。
sì yuè bǐng zǐ biǎn qiān wèi dào wèi qīng zhōu cì shǐ
四月丙子,贬骞味道为青州刺史。
guǐ wèi chún yú chù píng jí tū jué zhàn yú xīn zhōu bài jì
癸未,淳于处平及突厥战于忻州,败绩。
wǔ yuè bǐng wǔ péi jū dào wèi nà yán
五月丙午,裴居道为纳言。
dīng wèi liú wáng dé zhēn yú xiàng zhōu
丁未,流王德真于象州。
jǐ yǒu dōng guān shàng shū sū liáng sì shǒu nà yán
己酉,冬官尚书苏良嗣守纳言。
fēng huáng dì zǐ chéng yì wèi héng wáng
封皇帝子成义为恒王。
rén xū yǐ hàn lǜ qiú
壬戌,以旱虑囚。
rén shēn wéi fāng zhì tóng fèng gé luán tái sān pǐn
壬申,韦方质同凤阁鸾台三品。
liù yuè tiān guān shàng shū wéi dài jià tóng fèng gé luán tái sān pǐn
六月,天官尚书韦待价同凤阁鸾台三品。
jiǔ yuè dīng mǎo yáng zhōu de shēng máo
九月丁卯,扬州地生毛。
shí yī yuè guǐ mǎo wéi dài jià wèi yàn rán dào xíng jūn dà zǒng guǎn yǐ jī tū jué
十一月癸卯,韦待价为燕然道行军大总管,以击突厥。
èr nián zhēng yuè xīn yǒu dà shè cì pú sān rì nèi wài guān xūn yī zhuǎn
二年正月辛酉,大赦,赐酺三日,内外官勋一转。
èr yuè xīn wèi shuò rì yǒu shí zhī
二月辛未朔,日有蚀之。
sān yuè wù shēn zuò tóng guǐ
三月戊申,作铜匦。
sì yuè gēng chén cén zhǎng qiàn wèi nèi shǐ
四月庚辰,岑长倩为内史。
wǔ yuè bǐng wǔ péi jū dào wèi nèi shǐ
五月丙午,裴居道为内史。
liù yuè xīn wèi sū liáng sì tóng fèng gé luán tái sān pǐn
六月辛未, 苏良嗣同凤阁鸾台三品。
jǐ mǎo wéi sī qiān shǒu nà yán
己卯,韦思谦守纳言。
shí yuè jǐ sì yǒu shān chū yú xīn fēng xiàn gǎi xīn fēng wèi qìng shān shè qiú gěi fù yī nián cì pú sān rì
十月己巳,有山出于新丰县,改新丰为庆山,赦囚,给复一年,赐酺三日。
shí èr yuè miǎn bīng zhōu bǎi xìng yōng diào zhōng qí shēn
十二月,免并州百姓庸、调,终其身。
shì dōng wú xuě
这年冬,无雪。
sān nián rùn zhēng yuè dīng mǎo fēng huáng dì zi lóng jī wèi chǔ wáng lóng fàn wèi wáng lóng yè zhào wáng
三年闰正月丁卯,封皇帝子隆基为楚王,隆范卫王,隆业赵王。
èr yuè jǐ hài yǐ hàn bì zhèng diàn jiǎn shàn
二月己亥,以旱避正殿,减膳。
bǐng chén tū jué kòu chāng píng hēi chǐ cháng zhī jī zhī
丙辰,突厥寇昌平,黑齿常之击之。
sān yuè yǐ chǒu wéi sī qiān ba
三月乙丑,韦思谦罢。
sì yuè xīn chǒu zhuī hào xiào jìng huáng dì fēi péi shì yuē āi huáng hòu zàng yú gōng líng
四月辛丑,追号孝敬皇帝妃裴氏曰哀皇后,葬于恭陵。
guǐ chǒu yǐ hàn lǜ qiú mìng jīng guān jiǔ pǐn yǐ shàng yán shì
癸丑,以旱虑囚,命京官九品以上言事。
rén xū péi jū dào wèi nà yán
壬戌,裴居道为纳言。
wǔ yuè bǐng yín xià guān shì láng zhāng guāng fǔ wèi fèng gé shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
五月丙寅,夏官侍郎张光辅为凤阁侍郎、同凤阁鸾台平章事。
gēng wǔ shā liú yī zhī
庚午,杀刘祎之。
qī yuè dīng mǎo jì zhōu cí jī huà wèi xióng
七月丁卯,冀州雌鸡化为雄。
yǐ hài jīng shī dì zhèn yǔ jīn yú guǎng zhōu
乙亥,京师地震,雨金于广州。
bā yuè rén zǐ wèi xuán tóng jiān jiǎn jiào nà yán jiāo zhǐ rén li sì xian shā ān nán dū hù liú yán yòu jù jiāo zhōu guì zhōu sī mǎ cáo xuán jìng bài zhī
八月壬子,魏玄同兼检校纳言,交趾人李嗣仙杀安南都护刘延祐,据交州, 桂州司马曹玄静败之。
shì yuè tū jué kòu shuò zhōu yàn rán dào héng jūn dà zǒng guǎn hēi chǐ cháng zhī bài zhī
是月,突厥寇朔州,燕然道行军大总管黑齿常之败之。
jiǔ yuè sì mǎo guó zhōu rén yáng chū chéng zì chēng láng jiàng mù zhōu rén yíng lú líng wáng yú fáng zhōu bù guǒ jiàn shā
九月巳卯,虢州人杨初成自称郎将,募州人迎庐陵王于房州,不果,见杀。
shí yuè gēng zǐ yòu jiān mén wèi zhōng láng jiàng cuàn bǎo bì jí tū jué zhàn bài jì
十月庚子, 右监门卫中郎将爨宝璧及突厥战,败绩。
shí èr yuè rén chén wéi dài jià wèi ān xī dào héng jūn dà zǒng guǎn ān xī dà dū hù yán wēn gǔ fù zhī yǐ jī tǔ bō
十二月壬辰,韦待价为安息道行军大总管, 安西大都护阎温古副之,以击吐蕃。
shì suì dà jī
是岁,大饥。
sì nián zhēng yuè jiǎ zǐ zēng qī miào lì gāo zǔ tài zōng gāo zōng miào yú shén dōu
四年正月甲子,增七庙,立高祖、太宗、高宗庙于神都。
gēng wǔ huǐ qián yuán diàn zuò míng táng
庚午,毁乾元殿,作明堂。
sān yuè rén xū shā lín tái shǎo jiān zhōu sī mào
三月壬戌,杀麟台少监周思茂。
sì yuè wù xū shā tài zǐ tōng shì shè rén hǎo xiàng xián
四月戊戌,杀太子通事舍人郝象贤。
wǔ yuè gēng shēn de bǎo tú yú luò shuǐ
五月庚申,得“宝图”于洛水。
yǐ hài jiā zūn hào wèi shèng mǔ shén huáng
乙亥,加尊号为圣母神皇。
liù yuè dīng hài shuò rì yǒu shí zhī
六月丁亥朔,日有食之。
de ruì shí yú sì shuǐ
得瑞石于汜水。
qī yuè dīng sì dà shè gǎi bǎo tú wèi tiān shòu shèng tú luò shuǐ wèi yǒng chāng luò shuǐ fēng qí shén wèi xiǎn shèng hóu jiā tè jìn jìn yú diào
七月丁巳,大赦,改“宝图”为“天授圣图”,洛水为永昌洛水,封其神为显圣侯,加特进,禁渔钓。
gǎi sōng shān wèi shén yuè fēng qí shén wèi tiān zhōng wáng tài shī shǐ chí jié dà dū dū
改嵩山为神岳,封其神为天中王、太师、使持节、 大都督。
cì pú wǔ rì
赐酺五日。
wù wǔ jīng shī dì zhèn
戊午,京师地震。
bā yuè wù xū shén dōu dì zhèn
八月戊戌,神都地震。
bǐng wǔ bó zhōu cì shǐ láng yá jùn wáng chōng jǔ bīng yǐ tǎo luàn qiǎn zuǒ jīn wú wèi dà jiàng jūn qiū shén jī jù zhī
丙午,博州刺史琅邪郡王冲举兵以讨乱,遣左金吾卫大将军丘神𪟝拒之。
wù shēn chōng sǐ zhī
戊申,冲死之。
gēng xū yuè wáng zhēn jǔ bīng yú yù zhōu yǐ tǎo luàn
庚戌,越王贞举兵于豫州以讨乱。
xīn hài qǔ shè bó zhōu
辛亥,曲赦博州。
jiǔ yuè bǐng chén zuǒ bào tāo wèi dà jiàng jūn qū chóng yù wèi zhōng jūn dà zǒng guǎn cén zhǎng qiàn wèi hòu jūn dà zǒng guǎn yǐ jù yuè wáng zhēn
九月丙辰,左豹韬卫大将军曲崇裕为中军大总管,岑长倩为后军大总管,以拒越王贞;
zhāng guāng fǔ wèi zhū jūn jié dù
张光辅为诸军节度。
xuē yuè wáng zhēn jí láng yá jùn wáng chōng shǔ jí gǎi qí xìng wèi huǐ shì
削越王贞及琅邪郡王冲属籍,改其姓为虺氏。
zhēn sǐ zhī
贞死之。
bǐng yín shè yù zhōu
丙寅,赦豫州。
shā hán wáng yuán jiā lǔ wáng líng kuí fàn yáng jùn wáng ǎi huáng guó gōng shēn dōng guǎn jùn gōng róng jí cháng lè gōng zhǔ jiē gǎi qí xìng wèi huǐ shì
杀韩王元嘉、鲁王灵夔、范阳郡王霭、黄国公诜、东莞郡公融及常乐公主,皆改其姓为虺氏。
dīng mǎo zuǒ sù zhèng tái yù shǐ dài fū qiān wèi dào xià guān shì láng wáng běn lì tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
丁卯,左肃政台御史大夫骞味道、夏官侍郎王本立同凤阁鸾台平章事。
shí yuè xīn hài dà fēng bá mù
十月辛亥,大风拔木。
shí yī yuè xīn yǒu shā jì zhōu cì míng xuē yǐ jí qí dì fù mǎ dū wèi shào
十一月辛酉,杀济州刺名薛𫖮及其弟驸马都尉绍。
shí èr yuè yǐ yǒu shā huò wáng yuán guǐ jiāng dū jùn wáng xù jí diàn zhōng jiān péi chéng guāng
十二月乙酉,杀霍王元轨、江都郡王绪及殿中监裴承光。
dà shā táng zōng shì liú qí yòu zhě yú lǐng nán
大杀唐宗室,流其幼者于岭南。
jǐ hài shā qiān wèi dào
己亥,杀骞味道。
jǐ yǒu bài luò shòu tú
己酉,拜洛受图。
xīn hài gǎi míng táng wèi wàn xiàng shén gōng dà shè
辛亥,改明堂为万象神宫,大赦。
yǒng chāng yuán nián zhēng yuè yǐ mǎo xiǎng yú wàn xiàng shén gōng dà shè gǎi yuán cì pú qī rì
永昌元年正月乙卯,享于万象神宫,大赦,改元,赐酺七日。
dīng sì shū wáng yuán míng wèi sī tú
丁巳,舒王元名为司徒。
wù wǔ bù zhèng yú wàn xiàng shén gōng bān jiǔ tiáo yǐ xun bǎi guān
戊午,布政于万象神宫,颁九条以训百官。
jǐ wèi lǎng zhōu cí jī huà wèi xióng
己未,朗州雌鸡化为雄。
èr yuè dīng yǒu zūn kǎo tài shī wèi zhōng xiào wáng yuē zhōu zhōng xiào tài huáng
二月丁酉,尊考太师魏忠孝王曰周忠孝太皇。
zhì chóng xiān fǔ guān
置崇先府官。
wù xū zhuī shì bǐ yáng shì yuē zhōu zhōng xiào tài hòu
戊戌,追谥妣杨氏曰周忠孝太后;
tài yuán jùn wáng yuē zhōu ān chéng wáng fēi zhào shì wèi wáng fēi
太原郡王曰周安成王,妃赵氏为王妃;
jīn chéng jùn wáng yuē wèi yì kāng wáng bǐ sòng shì wèi wáng fēi
金城郡王曰魏义康王,妣宋氏为王妃;
běi píng jùn wáng yuē zhào sù gōng wáng fēi liú shì wèi wáng fēi
北平郡王曰赵肃恭王,妃刘氏为王妃;
wǔ dài zǔ lǔ guó gōng yuē tài yuán jìng wáng fū rén péi shì wèi wáng fēi
五代祖鲁国公曰太原靖王,夫人裴氏为王妃。
sān yuè jiǎ zǐ zhāng guāng fǔ shǒu nà yán
三月甲子,张光辅守纳言。
guǐ yǒu tiān guān shàng shū wǔ chéng sì wèi nà yán zhāng guāng fǔ shǒu nèi shǐ
癸酉,天官尚书武承嗣为纳言,张光辅守内史。
sì yuè jiǎ chén shā rǔ nán jùn wáng wěi pó yáng jùn gōng yīn guǎng hàn jùn gōng mì wèn shān jùn gōng zhēn líng líng jùn wáng jùn guǎng dōu jùn gōng xǐ qí jiā yú guī zhōu
四月甲辰,杀汝南郡王玮、鄱阳郡公𬤇、广汉郡公谧、汶山郡公蓁、零陵郡王俊、广都郡公,徙其家于巂州。
jǐ yǒu shā tiān guān shì láng shān xuán tǐng
己酉,杀天官侍郎邓玄挺。
wǔ yuè bǐng chén wéi dài jià jí tǔ bō zhàn yú yín shi jiā hé bài jì
五月丙辰,韦待价及吐蕃战于寅识迦河,败绩。
jǐ sì bái mǎ sì sēng xuē huái yì wèi xīn píng dào xíng jūn dà zǒng guǎn yǐ jī tū jué
己巳,白马寺僧薛怀义为新平道行军大总管,以击突厥。
qī yuè dīng sì liú jì wáng shèn yú bā zhōu gǎi qí xìng wèi huǐ shì
七月丁巳, 流纪王慎于巴州,改其姓为虺氏。
bǐng zǐ liú wéi dài jià yú xiù zhōu shā yán wēn gǔ
丙子,流韦待价于绣州,杀阎温古。
wù yín wáng běn lì tóng fèng gé luán tái sān pǐn
戊寅,王本立同凤阁鸾台三品。
bā yuè guǐ wèi xuē huái yì wèi xīn píng dào zhōng jūn dà zǒng guǎn yǐ jī tū jué
八月癸未,薛怀义为新平道中军大总管,以击突厥。
jiǎ shēn shā zhāng guāng fǔ luò zhōu sī mǎ gōng sì yè luò yáng lìng gōng sì míng shǎn zhōu cān jūn gōng sì gǔ liú rén xú jìng zhēn
甲申,杀张光辅、洛州司马弓嗣业、洛阳令弓嗣明、陕州参军弓嗣古、流人徐敬真。
yǐ wèi sōng zhōu cí jī huà wèi xióng
乙未, 松州雌鸡化为雄。
xīn chǒu shā shǎn zhōu cì shǐ guō zhèng yī
辛丑,杀陕州刺史郭正一。
dīng wèi shā xiāng zhōu cì shǐ gōng zhì yuán pú zhōu cì shǐ gōng péng zǔ shàng fāng jiān wáng lìng jī
丁未,杀相州刺史弓志元、蒲州刺史弓彭祖、尚方监王令基。
jiǔ yuè gēng xū shā héng shān jùn wáng chéng qián zhī zǐ jué
九月庚戌,杀恒山郡王承干之子厥。
rùn yuè jiǎ wǔ shā wèi xuán tóng xià guān shì láng cuī chá
闰月甲午,杀魏玄同、 夏官侍郎崔察。
wù shēn shā péng zhōu zhǎng shǐ liú yì cóng
戊申,杀彭州长史刘易从。
shí yuè guǐ chǒu shā liáng zhōu dū du li guāng yì
十月癸丑,杀凉州都督李光谊。
dīng sì shā shǎn zhōu cì shǐ liú yán jǐng
丁巳, 杀陕州刺史刘延景。
wù wǔ shā yòu wǔ wēi wèi dà jiàng jūn hēi chǐ cháng zhī yòu yīng yáng wèi jiāng jūn zhào huái jié
戊午,杀右武威卫大将军黑齿常之、右鹰扬卫将军赵怀节。
jǐ wèi shā sì zhèng wáng jǐng
己未,杀嗣郑王璥。
dīng mǎo chūn guān shàng shū fàn lǚ bīng fèng gé shì láng xíng wén wěi tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
丁卯,春官尚书范履冰、凤阁侍郎邢文伟同凤阁鸾台平章事。
tiān shòu yuán nián zhēng yuè gēng chén dà shè gǎi yuán yuē zài chū yǐ shí yī yuè wèi zhēng yuè shí èr yuè wèi là yuè lái suì zhēng yuè wèi yī yuè
天授元年正月庚辰,大赦,改元曰载初,以十一月为正月,十二月为腊月,来岁正月为一月。
yǐ zhōu hàn zhī hòu wèi èr wáng hòu fēng jué yǔ tāng zhī yì wèi sān kè zhōu duò tóng liè guó fēng qí sì
以周、汉之后为二王后,封爵、禹、汤之裔为三恪,周、隋同列国, 封其嗣。
yǐ wèi chú táng zōng shì shǔ jí
乙未,除唐宗室属籍。
là yuè bǐng yín shā liú qí xián
腊月丙寅,杀刘齐贤。
yī yuè wù zǐ wáng běn lì ba
一月戊子,王本立罢。
xíng wén wěi wèi nèi shǐ cén zhǎng qiàn wǔ chéng sì tóng fèng gé luán tái sān pǐn fèng gé shì láng wǔ yōu níng wèi nà yán
邢文伟为内史,岑长倩、武承嗣同凤阁鸾台三品,凤阁侍郎武攸宁为纳言。
jiǎ wǔ liú wéi fāng zhì yú dān zhōu
甲午,流韦方质于儋州。
èr yuè dīng mǎo shā dì guān shàng shū wáng běn lì
二月丁卯,杀地官尚书王本立。
sān yuè yǐ yǒu yǐ hàn jiǎn shàn
三月乙酉,以旱减膳。
dīng hài sū liáng sì hōng
丁亥,苏良嗣薨。
wǔ yuè wù zǐ shā fàn lǚ bīng
五月戊子,杀范履冰。
jǐ hài shā liáng jùn gōng xiào yì
己亥,杀梁郡公孝逸。
liù yuè wù shēn shā biàn zhōu cì shǐ liǔ míng sù
六月戊申,杀汴州刺史柳明肃。
qī yuè xīn sì liú shū wáng yuán míng yú hé zhōu
七月辛巳,流舒王元名于和州。
bān dà yún jīng yú tiān xià
颁《大云经》于天下。
rén wǔ shā yù zhāng jùn wáng zhī
壬午,杀豫章郡王𫛛。
dīng hài shā zé wáng shàng jīn xǔ wáng sù jié
丁亥, 杀泽王上金、许王素节。
jiǎ wǔ shè yǒng chāng xiàn
甲午,赦永昌县。
guǐ mǎo shā tài cháng chéng sū jiàn yán
癸卯,杀太常丞苏践言。
bā yuè xīn hài shā xǔ wáng sù jié zhī zǐ jǐng céng jiāng xiàn lìng bái lìng yán
八月辛亥,杀许王素节之子璟、曾江县令白令言。
jiǎ yín shā péi jū dào
甲寅,杀裴居道。
rén xū shā jiāng jūn ā shǐ nà huì yòu sī láng zhōng qiáo zhī zhī
壬戌,杀将军阿史那惠、右司郎中乔知之。
guǐ hài shā shàng shū yòu chéng zhāng xíng lián tài zhōu cì shǐ dù rú tóng
癸亥,杀尚书右丞张行廉、太州刺史杜儒童。
jiǎ zǐ shā liú rén zhāng chǔ jīn
甲子,杀流人张楚金。
wù chén shā liú rén yuán wàn qǐng miáo shén kè
戊辰,杀流人元万顷、苗神客。
xīn wèi shā nán ān jùn wáng yǐng yǔ guó gōng zhāo jí zhū zōng shì li zhí li chang li rán li xūn li cè li yuè li àn li xuán li yīng li zhì yè li zhī yán li xuán zhēn
辛未,杀南安郡王颖、鄅国公昭及诸宗室李直、李敞、李然、李勋、李策、李越、李黯、李玄、李英、李志业、李知言、李玄贞。
jiǔ yuè yǐ hài shā jù lù jùn gōng huang lín tái láng péi wàng jí qí dì sī shàn chéng liǎn
九月乙亥,杀钜鹿郡公晃、麟台郎裴望及其弟司膳丞琏。
rén wǔ gǎi guó hào zhōu
壬午,改国号周。
dà shè gǎi yuán cì pú qī rì
大赦,改元,赐酺七日。
yǐ yǒu jiā zūn hào yuē shèng shén huáng dì jiàng huáng dì wèi huáng sì cì xìng wǔ shì huáng tài zǐ wèi huáng sūn
乙酉,加尊号曰圣神皇帝,降皇帝为皇嗣,赐姓武氏,皇太子为皇孙。
bǐng xū lì wǔ shì qī miào yú shén dōu
丙戌,立武氏七庙于神都。
zhuī zūn zhōu wén wáng yuē shǐ zǔ wén huáng dì bǐ sì shì yuē wén dìng huáng hòu
追尊周文王曰始祖文皇帝,妣姒氏曰文定皇后;
sì shí dài zǔ píng wáng shǎo zǐ wǔ yuē ruì zǔ kāng huáng dì bǐ jiāng shì yuē kāng huì huáng hòu
四十代祖平王少子武曰睿祖康皇帝,妣姜氏曰康惠皇后;
tài yuán jìng wáng yuē yán zǔ chéng huáng dì bǐ yuē chéng zhuāng huáng hòu
太原靖王曰严祖成皇帝,妣曰成庄皇后;
zhào sù gōng wáng yuē sù zǔ zhāng jìng huáng dì bǐ yuē zhāng jìng huáng hòu
赵肃恭王曰肃祖章敬皇帝,妣曰章敬皇后;
wèi yì kāng wáng yuē liè zǔ zhāo ān huáng dì bǐ yuē zhāo ān huáng hòu
魏义康王曰烈祖昭安皇帝, 妣曰昭安皇后;
zhōu ān chéng wáng yuē xiǎn zǔ wén mù huáng dì bǐ yuē wén mù huáng hòu
周安成王曰显祖文穆皇帝,妣曰文穆皇后;
zhōng xiào tài huáng yuē tài zǔ xiào míng gāo huáng dì bǐ yuē xiào míng gāo huáng hòu
忠孝太皇曰太祖孝明高皇帝,妣曰孝明高皇后。
zhuī fēng bó fù jí xiōng dì zhī zǐ wèi wáng táng xiōng wèi jùn wáng zhū gū zǐ wèi cháng gōng zhǔ táng zǐ mèi wèi jùn zhǔ
追封伯父及兄弟之子为王,堂兄为郡王,诸姑姊为长公主, 堂姊妹为郡主。
sī bīn qīng shǐ wu zī shǒu nà yán fèng gé shì láng zōng qín kè jiǎn jiào nèi shǐ jǐ shì zhōng fu yóu yì wèi luán tái shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
司宾卿史务滋守纳言,凤阁侍郎宗秦客检校内史,给事中傅游艺为鸾台侍郎、同凤阁鸾台平章事。
shí yuè dīng sì gěi fù bīng zhōu wǔ xīng xiàn bǎi xìng zǐ sūn xiāng chéng rú hàn fēng pèi
十月丁巳,给复并州武兴县百姓,子孙相承如汉丰、 沛。
jiǎ zǐ biǎn zōng qín kè wèi zūn huà wèi
甲子,贬宗秦客为遵化尉。
dīng mǎo shā liú rén wéi fāng zhì
丁卯,杀流人韦方质。
jǐ sì shā xǔ wáng sù jié zhī zǐ yīng qí wǎn zàn chàng yuàn chēn táng chén
己巳,杀许王素节之子瑛、 琪、琬、瓒、玚、瑗、琛、唐臣。
xīn wèi biǎn xíng wén wěi wèi zhēn zhōu cì shǐ
辛未,贬邢文伟为珍州刺史。
zhì dà yún sì
置大云寺。
fēng zhōu gōng wèi bāo dé wáng kǒng zǐ wèi lóng dào gōng
封周公为褒德王,孔子为隆道公。
gǎi táng tài miào wèi xiǎng dé miào yǐ wǔ shì qī miào wèi tài miào
改唐太庙为享德庙,以武氏七庙为太庙。
èr nián zhēng yuè jiǎ xū gǎi zhì shè jì qí zhì shàng chì
二年正月甲戌,改置社稷,旗帜尚赤。
wù yín shā yā zhōu cì shǐ liú xíng shí jí qí dì qú zhōu cì shǐ xíng yú shàng yī fèng yù xíng gǎn xiōng zi zuǒ yīng yáng wèi jiāng jūn qián tōng
戊寅,杀雅州刺史刘行实及其弟渠州刺史行瑜、尚衣奉御行感、兄子左鹰扬卫将军虔通。
wù zǐ wǔ chéng sì wéi wén chāng zuǒ xiāng
戊子,武承嗣为文昌左相。
gēng yín cì pú
庚寅, 赐酺。
yǐ wèi shā qiū shén jī zuǒ bào tāo wèi jiāng jūn wèi pú shān
乙未,杀丘神𪟝、左豹韬卫将军卫蒲山。
gēng zǐ shā shǐ wu zī
庚子,杀史务滋。
là yuè jǐ wèi shǐ yòng zhōu xī
腊月己未,始用周腊。
sì yuè rén yín shuò rì yǒu shí zhī
四月壬寅朔,日有蚀之。
bǐng wǔ dà shè
丙午,大赦。
wǔ yuè dīng hài dà fēng zhé mù
五月丁亥,大风折木。
cén zhǎng qiàn wèi wǔ wēi dào héng jūn dà zǒng guǎn yǐ jī tǔ bō
岑长倩为武威道行军大总管,以击吐蕃。
liù yuè gēng xū zuǒ sù zhèng tái yù shǐ dài fū gé fǔ yuán wéi dì guān shàng shū luán tái shì láng lè sī huì fèng gé shì láng rèn zhī gǔ tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
六月庚戌,左肃政台御史大夫格辅元为地官尚书,鸾台侍郎乐思晦,凤阁侍郎任知古:同凤阁鸾台平章事。
qī yuè gēng wǔ xǐ guān nèi qī zhōu hù yǐ shí shén dōu
七月庚午,徙关内七州户以实神都。
bā yuè wù shēn wǔ yōu níng ba
八月戊申,武攸宁罢。
xià guān shàng shū ōu yáng tōng wèi sī lǐ qīng jiān pàn nà yán shì
夏官尚书欧阳通为司礼卿兼判纳言事。
gēng shēn shā yòu yù qián wèi dà jiàng jūn zhāng qián xù
庚申,杀右玉钤卫大将军张虔勖。
jiǔ yuè yǐ hài shā qí zhōu cì shǐ yún hóng sì
九月乙亥,杀岐州刺史云弘嗣。
rén chén shā fu yóu yì
壬辰,杀傅游艺。
guǐ sì zuǒ yǔ lín wèi dà jiàng jūn wǔ yōu níng shǒu nà yán dōng guān shì láng péi xíng běn luò zhōu sī mǎ dí rén jié wéi dì guān shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
癸巳,左羽林卫大将军武攸宁守纳言,冬官侍郎裴行本,洛州司马狄仁杰为地官侍郎:同凤阁鸾台平章事。
shí yuè jǐ yǒu shā cén zhǎng qiàn ōu yáng tōng gé fǔ yuán
十月己酉,杀岑长倩、欧阳通、格辅元。
rén xū shā lè sī huì zuǒ wèi jiāng jūn lǐ ān jìng
壬戌,杀乐思晦、左卫将军李安静。
cháng shòu yuán nián zhēng yuè wù chén xià guān shàng shū yáng zhí róu tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
长寿元年正月戊辰,夏官尚书杨执柔同凤阁鸾台平章事。
gēng wǔ biǎn rèn zhī gǔ wèi jiāng xià lìng dí rén jié péng zé lìng
庚午,贬任知古为江夏令,狄仁杰彭泽令。
liú péi xíng běn yú lǐng nán
流裴行本于岭南。
yǐ hài shā yòu wèi dà jiàng jūn quán xiàn chéng
乙亥,杀右卫大将军泉献诚。
gēng chén sī xíng qīng li yóu dào wèi dōng guān shàng shū tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
庚辰,司刑卿李游道为冬官尚书、同凤阁鸾台平章事。
èr yuè wù wǔ qiū guān shàng shū yuán zhì hóng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
二月戊午,秋官尚书袁智弘同凤阁鸾台平章事。
sì yuè bǐng shēn shuò rì yǒu shí zhī
四月丙申朔,日有食之。
dà shè gǎi yuán rú yì
大赦,改元如意。
wǔ yuè luò shuǐ yì
五月,洛水溢。
qī yuè yòu yì
七月,又溢。
bā yuè jiǎ xū hé yì huài hé yáng xiàn
八月甲戌,河溢,坏河阳县。
wù yín wǔ chéng sì wǔ yōu níng yáng zhí róu ba
戊寅,武承嗣、武攸宁、杨执柔罢;
qiū guān shì láng cuī yuán zōng wèi luán tái shì láng
秋官侍郎崔元综为鸾台侍郎,
xià guān shì láng li zhāo dé wèi fèng gé shì láng
夏官侍郎李昭德为凤阁侍郎,
quán jiǎn jiào tiān guān shì láng yáo wéi wén chāng zuǒ chéng
权检校天官侍郎姚为文昌左丞,
jiǎn jiào dì guān shì láng li yuán sù wéi wén chāng yòu chéng
检校地官侍郎李元素为文昌右丞,
yíng shàn dà jiàng wáng xuán wèi xià guān shàng shū
营缮大匠王璇为夏官尚书,
sī bīn qīng cuī shén jī tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
司宾卿崔神基:同凤阁鸾台平章事。
jiǔ yuè wù xū dà wù
九月戊戌,大雾。
gēng zǐ dà shè gǎi yuán
庚子,大赦,改元。
gǎi yòng jiǔ yuè shè cì pú qī yuè
改用九月社,赐酺七月。
guǐ mǎo yǐ bīng zhōu wèi běi dōu
癸卯, 以并州为北都。
guǐ chǒu liú li yóu dào yuán zhì hóng wáng xuán cuī shén jī li yuán sù yú lǐng nán
癸丑,流李游道、袁智弘、王璇、崔神基、李元素于岭南。
shí yuè bǐng xū wǔ wēi dào héng jūn zǒng guǎn wáng xiào jié bài tǔ bō kè sì zhèn
十月丙戌,武威道行军总管王孝杰败吐蕃,克四镇。
èr nián là yuè guǐ hài shā huáng sì fēi liú shì dé fēi dòu shì
二年腊月癸亥,杀皇嗣妃刘氏、德妃窦氏。
dīng mǎo jiàng fēng huáng sūn chéng qì wéi shòu chūn jùn wáng héng wáng chéng yì héng yáng jùn wáng chǔ wáng lóng jī lín zī jùn wáng wèi wáng lóng fàn bā líng jùn wáng yuè wáng lóng yè péng chéng jùn wáng
丁卯,降封皇孙成器为寿春郡王, 恒王成义衡阳郡王,楚王隆基临淄郡王,卫王隆范巴陵郡王,越王隆业彭城郡王。
yī yuè gēng zǐ xià guān shì láng lóu shī dé tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
一月庚子,夏官侍郎娄师德同凤阁鸾台平章事。
jiǎ yín shā shàng fāng jiān péi fěi gōng nèi cháng shì fàn yún xian
甲寅,杀尚方监裴匪躬、内常侍范云仙。
sān yuè jǐ mǎo shā zuǒ wèi yuán wài dà jiàng jūn ā shǐ nà yuán qìng bái rùn fǔ guǒ yì xuē dà xìn
三月己卯,杀左卫员外大将军阿史那元庆、白润府果毅薛大信。
wǔ yuè yǐ wèi shā dōng guān shàng shū sū qián xiāng zhōu cì shǐ lái tóng mǐn
五月乙未, 杀冬官尚书苏干、相州刺史来同敏。
guǐ chǒu hé yì dì zhōu
癸丑,河溢棣州。
jiǔ yuè dīng hài shuò rì yǒu shí zhī
九月丁亥朔,日有食之。
yǐ wèi jiā hào jīn lún shèng shén huáng dì dà shè cì pú qī rì zuò qī bǎo
乙未,加号金轮圣神皇帝,大赦,赐酺七日,作七宝。
gēng zǐ zhuī zūn liè zǔ zhāo ān huáng dì yuē hún yuán zhāo ān huáng dì xiǎn zǔ wén mù huáng dì yuē lì jí wén mù huáng dì tài zǔ xiào míng gāo huáng dì yuē wú shàng xiào míng gāo huáng dì
庚子,追尊烈祖昭安皇帝曰浑元昭安皇帝,显祖文穆皇帝曰立极文穆皇帝,太祖孝明高皇帝曰无上孝明高皇帝。
xīn chǒu yáo ba
辛丑,姚罢。
wén chāng yòu chéng wéi jù yuán tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì qiū guān shì láng lù yuán fāng wèi luán tái shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì sī bīn qīng dòu lú qīn wàng shǒu nèi shǐ
文昌右丞韦巨源同凤阁鸾台平章事,秋官侍郎陆元方为鸾台侍郎、 同凤阁鸾台平章事,司宾卿豆卢钦望守内史。
yán zài yuán nián là yuè jiǎ xū tū jué mò chuò kòu líng zhōu
延载元年腊月甲戌,突厥默啜寇灵州。
yòu yīng yáng wèi dà jiàng jūn li duō zuò bài zhī
右鹰扬卫大将军李多祚败之。
yī yuè jiǎ wǔ lóu shī dé wèi hé yuán jī shí huái yuǎn děng jūn yíng tián dà shǐ
一月甲午, 娄师德为河源、积石、怀远等军营田大使。
èr yuè gēng wǔ xuē huái yì wèi fá nì dào xíng jūn dà zǒng guǎn lǐng shí bā jiāng jūn yǐ jī mò chuò
二月十六日,薛怀义任伐逆道行军大总管,率领十八个将军兵力攻打默啜。
yǐ hài yǐ hàn lǜ qiú
乙亥,以旱虑囚。
jǐ mǎo wǔ wēi dào dà zǒng guǎn wáng xiào jié jí tǔ bō zhàn yú lěng quán bài zhī
己卯,武威道大总管王孝杰及吐蕃战于冷泉,败之。
sān yuè jiǎ shēn fèng gé shè rén sū wèi dào wèi fèng gé shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì li zhāo dé jiǎn xiào nèi shǐ
三月甲申,凤阁舍人苏味道为凤阁侍郎、同凤阁鸾台平章事,李昭德检校内史。
xuē huái yì wèi shuò fāng dào héng jūn dà zǒng guǎn jī mò chuò
薛怀义为朔方道行军大总管,击默啜。
zhāo dé wèi shuò fāng dào héng jūn zhǎng shǐ wèi dào wèi sī mǎ
昭德为朔方道行军长史,味道为司马。
sì yuè rén xū cháng zhōu dì zhèn
四月壬戌,常州地震。
wǔ yuè jiǎ wǔ jiā hào yuè gǔ jīn lún shèng shén huáng dì dà shè gǎi yuán cì pú qī rì
五月甲午,加号越古金轮圣神皇帝,大赦,改元,赐酺七日。
qī yuè guǐ wèi sōng yuè shān rén wǔ shén fāng wèi zhèng jiàn dài fū tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
七月癸未,嵩岳山人武什方为正谏大夫、同凤阁鸾台平章事。
bā yuè shén fāng ba
八月,什方罢。
wù chén wáng xiào jié wèi hàn hǎi dào héng jūn zǒng guǎn
戊辰,王孝杰为瀚海道行军总管。
jǐ sì sī bīn shǎo qīng yáo shǒu nà yán
己巳,司宾少卿姚守纳言;
zuǒ sù zhèng tái yù shǐ dài fū yáng zài sī wèi luán tái shì láng luò zhōu sī mǎ dù jǐng quán jiǎn jiào fèng gé shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
左肃政台御史大夫杨再思为鸾台侍郎,洛州司马杜景佺检校凤阁侍郎:同凤阁鸾台平章事。
wù yín liú cuī yuán zōng yú zhèn zhōu
戊寅,流崔元综于振州。
jiǔ yuè rén wǔ shuò rì yǒu shí zhī
九月壬午朔,日有食之。
rén yín biǎn li zhāo dé wèi nán bīn wèi
二十一日,将李昭德贬为南宾尉。
shí yuè rén shēn wén chāng yòu chéng li yuán sù wèi fèng gé shì láng yòu sù zhèng tái yù shǐ zhōng chéng zhōu yǔn yuán jiǎn jiào fèng gé shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
十月壬申,文昌右丞李元素为凤阁侍郎,右肃政台御史中丞周允元检校凤阁侍郎:同凤阁鸾台平章事。
lǐng nán liáo kòu biān róng zhōu dū dū zhāng xuán yù wèi guì yǒng děng zhōu jīng lüè dà shǐ
岭南獠寇边,容州都督张玄遇为桂、永等州经略大使。
guǐ yǒu yǔ mù bīng
癸酉,雨木冰。
tiān cè wàn suì yuán nián zhēng yuè xīn sì jiā hào cí shì yuè gǔ jīn lún shèng shén huáng dì gǎi yuán zhèng shèng
天册万岁元年正月辛巳,加号慈氏越古金轮圣神皇帝,改元证圣。
dà shè cì pú sān rì
大赦,赐酺三日。
wù zǐ biǎn dòu lú qīn wàng wèi zhào zhōu cì shǐ wéi jù yuán fū zhōu cì shǐ dù jǐng quán zhēn zhōu cì shǐ sū wèi dào jí zhōu cì shǐ lù yuán fāng suí zhōu cì shǐ
戊子,贬豆卢钦望为赵州刺史,韦巨源鄜州刺史,杜景佺溱州刺史,苏味道集州刺史,陆元方绥州刺史。
bǐng shēn wàn xiàng shén gōng huǒ
丙申,万象神宫火。
bǐng wǔ wáng xiào jié wèi shuò fāng xíng jūn zǒng guǎn yǐ jī tū jué
丙午,王孝杰为朔方行军总管, 以击突厥。
èr yuè jǐ yǒu shuò rì yǒu shí zhī
二月己酉朔,日有食之。
rén zǐ shā xuē huái yì
壬子,杀薛怀义。
jiǎ zǐ ba cí shì yuè gǔ hào
甲子,罢“慈氏越古”号。
sān yuè bǐng chén zhōu yǔn yuán hōng
三月丙辰,周允元薨。
sì yuè wù yín jiàn dà zhōu wàn guó sòng dé tiān shū
四月戊寅,建大周万国颂德天枢。
qī yuè xīn yǒu tǔ bō kòu lín táo wáng xiào jié wèi sù biān dào xíng jūn dà zǒng guǎn yǐ jī zhī
七月辛酉,吐蕃寇临洮, 王孝杰为肃边道行军大总管以击之。
jiǔ yuè jiǎ yín sì nán jiāo
九月甲寅,祀南郊。
jiā hào tiān cè jīn lún dà shèng huáng dì
加号天册金轮大圣皇帝。
dà shè gǎi yuán cì pú jiǔ rì
大赦,改元,赐酺九日。
yǐ chóng xiān miào wèi chóng zūn miào
以崇先庙为崇尊庙。
wàn suì tōng tiān yuán nián là yuè jiǎ xū rú shén yuè
万岁通天元年腊月甲戌,如神岳。
jiǎ shēn fēng yú shén yuè
甲申,封于神岳。
gǎi yuán yuē wàn suì dēng fēng
改元曰万岁登封。
dà shè miǎn jīn suì zū shuì cì pú shí rì
大赦, 免今岁租税,赐酺十日。
dīng hài chán yú shǎo shì shān
丁亥,禅于少室山。
jǐ chǒu gěi fù luò zhōu èr nián dēng fēng gào chéng xiàn sān nián
己丑,给复洛州二年,登封、告成县三年。
guǐ sì fù yú shén dōu
癸巳,复于神都。
yī yuè jiǎ yín lóu shī dé wèi sù biān dào xíng jūn fù zǒng guǎn yǐ jī tǔ bō
一月甲寅,娄师德为肃边道行军副总管,以击吐蕃。
jǐ sì gǎi chóng zūn miào wèi tài miào
己巳, 改崇尊庙为太庙。
èr yuè xīn sì zūn shén yuè tiān zhōng wáng wèi shén yuè tiān zhōng huáng dì tiān líng fēi wèi tiān zhōng huáng hòu
二月辛巳,尊神岳天中王为神岳天中黄帝,天灵妃为天中黄后。
sān yuè rén yín wáng xiào jié lóu shī dé jí tǔ bō zhàn yú sù luó hàn shān bài jì
三月壬寅,王孝杰、娄师德及吐蕃战于素罗汗山,败绩。
dīng sì fù zuò míng táng gǎi yuē tōng tiān gōng
丁巳,复作明堂,改曰通天宫。
dà shè gǎi yuán cì pú qī rì
大赦,改元,赐酺七日。
sì yuè guǐ yǒu jiǎn jiào xià guān shì láng sūn yuán hēng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
四月癸酉,检校夏官侍郎孙元亨同凤阁鸾台平章事。
gēng zǐ biǎn lóu shī dé wèi yuán zhōu dū du fǔ sī mǎ
庚子,贬娄师德为原州都督府司马。
wǔ yuè rén zǐ qì dān shǒu lǐng sōng mò dū du li jìn zhōng guī chéng zhōu cì shǐ sūn wàn róng xiàn yíng zhōu shā dū du zhào wén huì
五月壬子,契丹首领松漠都督李尽忠、归诚州刺史孙万荣陷营州,杀都督赵文翙。
yǐ chǒu zuǒ yīng yáng wèi jiāng jūn cáo rén shī yòu jīn wú wèi dà jiàng jūn zhāng xuán yù zuǒ wēi wèi dà jiàng jūn li duō zuò sī nóng shǎo qīng má rén jié děng jī zhī
乙丑,左鹰扬卫将军曹仁师、右金吾卫大将军张玄遇、左威卫大将军李多祚、司农少卿麻仁节等击之。
qī yuè xīn hài chūn guān shàng shū wǔ sān sī wèi yú guān dào ān fǔ dà shǐ nà yán yáo wèi fù yǐ bèi qì dān
七月辛亥,春官尚书武三思为榆关道安抚大使,纳言姚为副,以备契丹。
bā yuè dīng yǒu zhāng xuán yù cáo rén shī má rén jié děng jí qì dān zhàn yú huáng zhāng bài jì zhí xuán yù rén jié
八月丁酉,张玄遇、曹仁师、麻仁节等及契丹战于黄麞,败绩,执玄遇、仁节。
jiǔ yuè gēng zǐ tóng zhōu cì shǐ wǔ yōu yi wèi qīng biān dào héng jūn dà zǒng guǎn yǐ jī qì dān
九月庚子,同州刺史武攸宜为清边道行军大总管,以击契丹。
dīng sì tǔ bō kòu liáng zhōu dū du xǔ qīn míng sǐ zhī
丁巳,吐蕃寇凉州,都督许钦明死之。
gēng shēn bīng zhōu zhǎng shǐ wáng fāng qìng wèi luán tái shì láng diàn zhōng jiān li dào guǎng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
庚申,并州长史王方庆为鸾台侍郎,殿中监李道广:同凤阁鸾台平章事。
shí yuè xīn mǎo qì dān kòu jì zhōu cì shǐ lù bǎo jī sǐ zhī
十月辛卯,契丹寇冀州, 刺史陆宝积死之。
jiǎ wǔ lǜ qiú
甲午,虑囚。
shén gōng yuán nián zhēng yuè rén xū
神功元年正月壬戌,
shā li yuán sù sūn yuán hēng luò zhōu lù shì cān jūn qí lián yào jī zhōu cì shǐ liú sī lǐ zhī tiān guān shì láng shì shí bào zhōng liú qí jǐ shì zhōng zhōu bò fèng gé shè rén wáng biàn qián jīng zhōu cì shǐ wáng miǎn tài zǐ sī yì láng lù jìng chún sī mén yuán wài láng liú shùn zhī yòu sī yuán wài láng yǔ wén quán zhì lái tíng xiàn zhǔ bù liǔ qiú
杀李元素、孙元亨、洛州录事参军綦连耀、箕州刺史刘思礼、知天官侍郎事石抱忠刘奇、给事中周譒、凤阁舍人王抃、前泾州刺史王勔、太子司议郎路敬淳、司门员外郎刘顺之、右司员外郎宇文全志、来庭县主簿柳璆。
guǐ hài tū jué mò chuò kòu shèng zhōu píng dí jūn fù shǐ ān dào mǎi bài zhī
癸亥,突厥默啜寇胜州,平狄军副使安道买败之。
jiǎ zǐ lóu shī dé shǒu fèng gé shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
甲子,娄师德守凤阁侍郎、同凤阁鸾台平章事。
èr yuè yǐ sì lǜ qiú
二月乙巳,虑囚。
sān yuè gēng zǐ wáng xiào jié jí sūn wàn zhǎn zhàn yú dōng xiá dàn gǔ bài jì xiào jié sǐ zhī
三月庚子,王孝杰及孙万斩战于东硖石谷,败绩, 孝杰死之。
wù shēn shè hé nán běi
戊申,赦河南、北。
sì yuè wù chén zhì jiǔ dǐng yú tōng tiān gōng
四月戊辰,置九鼎于通天宫。
guǐ yǒu qián yì zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ wáng jí shàn wèi nèi shǐ
癸酉,前益州大都督府长史王及善为内史。
guǐ wèi yòu jīn wú wèi dà jiàng jūn wǔ yì zōng wèi shén bīng dào héng jūn dà zǒng guǎn jí yòu bào tāo wèi jiāng jūn hé jiā mì yǐ jī qì dān
癸未,右金吾卫大将军武懿宗为神兵道行军大总管,及右豹韬卫将军何迦密以击契丹。
wǔ yuè guǐ mǎo lóu shī dé wèi qīng biān dào xíng jūn fù dà zǒng guǎn yòu wǔ wèi jiāng jūn shā zhà zhōng yì wèi qīng biān zhōng dào qián jūn zǒng guǎn yǐ jī qì dān
五月癸卯,娄师德为清边道行军副大总管,右武卫将军沙咤忠义为清边中道前军总管,以击契丹。
liù yuè dīng mǎo shā jiān chá yù shǐ li zhāo dé sī pū shǎo qīng lái jùn chén
六月丁卯,杀监察御史李昭德、司仆少卿来俊臣。
jǐ mǎo shàng fāng shǎo jiān zōng chu kè tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
己卯,尚方少监宗楚客同凤阁鸾台平章事。
wù zǐ tè jìn wǔ chéng sì chūn guān shàng shū wǔ sān sī tóng fèng gé luán tái sān pǐn
戊子,特进武承嗣、春官尚书武三思同凤阁鸾台三品。
xīn mǎo lóu shī dé ān fǔ hé běi
辛卯,娄师德安抚河北。
qī yuè dīng yǒu wǔ chéng sì wǔ sān sī ba
七月丁酉,武承嗣、武三思罢。
bā yuè bǐng xū yáo ba
八月丙戌,姚罢。
jiǔ yuè rén yín dà shè gǎi yuán cì pú qī rì
九月壬寅,大赦,改元,赐酺七日。
gēng xū lóu shī dé shǒu nà yán
庚戌,娄师德守纳言。
shí yuè jiǎ zǐ gěi fù xùn zhōng lì jié èr xiàn yī nián
十月甲子,给复徇忠、立节二县一年。
rùn yuè jiǎ yín jiǎn jiào sī xíng qīng yōu zhōu dū du dí rén jié wèi luán tái shì láng sī xíng qīng dù jǐng quán wèi fèng gé shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
闰月甲寅,检校司刑卿、幽州都督狄仁杰为鸾台侍郎,司刑卿杜景佺为凤阁侍郎:同凤阁鸾台平章事。
shèng lì yuán nián zhēng yuè jiǎ zǐ dà shè gǎi yuán cì pú jiǔ rì
圣历元年正月甲子,大赦,改元,赐酺九日。
bǐng yín zōng chu kè ba
丙寅,宗楚客罢。
dīng hài li dào guǎng ba
丁亥,李道广罢。
sān yuè jǐ sì zhào lú líng wáng yú fáng zhōu
三月己巳,召庐陵王于房州。
wù zǐ lú líng wáng zhì zì fáng zhōu
戊子,庐陵王至自房州。
sì yuè gēng yín shè shén dōu jí hé běi
四月庚寅,赦神都及河北。
xīn chǒu lóu shī dé wèi lǒng yòu zhū jūn dà shǐ jiǎn jiào hé xī yíng tián shì
辛丑,娄师德为陇右诸军大使,检校河西营田事。
wǔ yuè gēng wǔ jìn tú
五月庚午,禁屠。
liù yuè yǐ mǎo dà fēng bá mù
六月乙卯, 大风拔木。
qī yuè xīn wèi dù jǐng quán ba
七月辛未,杜景佺罢。
bā yuè tū jué kòu biān
八月,突厥寇边。
wù zǐ zuǒ bào tāo wèi jiāng jūn yán zhī wēi jiàng yú tū jué kòu biān
戊子,左豹韬卫将军阎知微降于突厥,寇边。
jiǎ wǔ wáng fāng qìng ba
甲午,王方庆罢。
gēng zǐ chūn guān shàng shū wǔ sān sī jiǎn jiào nèi shǐ dí rén jié jiān nà yán
庚子,春官尚书武三思检校内史,狄仁杰兼纳言。
sī shǔ qīng wǔ chóng guī wèi tiān bīng zhōng dào dà zǒng guǎn
司属卿武重规为天兵中道大总管,
shā zhà zhōng yì wèi tiān bīng xī dào qián jūn zǒng guǎn
沙咤忠义为天兵西道前军总管,
yōu zhōu dū du zhāng rén dǎn wèi tiān bīng dōng dào zǒng guǎn
幽州都督张仁亶为天兵东道总管,
zuǒ yǔ lín wèi dà jiàng jūn li duō zuò yòu yǔ lín wèi dà jiàng jūn yán jìng róng wèi tiān bīng dào xī hòu jūn zǒng guǎn
左羽林卫大将军李多祚、右羽林卫大将军阎敬容为天兵道西后军总管,
yǐ jī tū jué
以击突厥。
guǐ chǒu tū jué kòu wèi zhōu
癸丑,突厥寇蔚州。
yǐ mǎo kòu dìng zhōu cì shǐ sūn yàn gāo sǐ zhī
乙卯,寇定州,刺史孙彦高死之。
jiǔ yuè jiǎ zǐ xià guān shàng shū wǔ yōu níng tóng fèng gé luán tái sān pǐn
九月甲子, 夏官尚书武攸宁同凤阁鸾台三品。
wù chén tū jué kòu zhào zhōu zhǎng shǐ táng bō ruò jiàng yú tū jué cì shǐ gāo ruì sǐ zhī
戊辰,突厥寇赵州,长史唐波若降于突厥,刺史高睿死之。
tū jué kòu xiāng zhōu shā zhà zhōng yì wèi hé běi dào qián jūn zǒng guǎn jiāng jūn yáng jī fù zhī li duō zuò wèi hòu jūn zǒng guǎn dà jiàng jūn fù fú xìn wèi qí bīng zǒng guǎn yǐ yù zhī
突厥寇相州,沙咤忠义为河北道前军总管,将军阳基副之,李多祚为后军总管,大将军富福信为奇兵总管,以御之。
rén shēn lì lú líng wáng xiǎn wèi huáng tài zǐ dà shè cì pú wǔ rì
壬申,立庐陵王显为皇太子,大赦, 赐酺五日。
jiǎ xū huáng tài zǐ wèi hé běi dào héng jūn yuán shuài yǐ jī tū jué
甲戌,皇太子为河北道行军元帅,以击突厥。
wù yín dí rén jié wèi hé běi dào héng jūn fù yuán shuài jiǎn jiào nà yán
戊寅,狄仁杰为河北道行军副元帅、检校纳言。
xīn sì shì tiān guān shì láng sū wèi dào wèi fèng gé shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
辛巳,试天官侍郎苏味道为凤阁侍郎、同凤阁鸾台平章事。
shí yuè guǐ mǎo dí rén jié wèi hé běi dào ān fǔ dà shǐ
十月癸卯,狄仁杰为河北道安抚大使。
xià guān shì láng yáo yuán chóng lín tái shǎo jiān li jiào tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
夏官侍郎姚元崇、麟台少监李峤同凤阁鸾台平章事。
zú yán zhī wēi
族阎知微。
èr nián zhēng yuè rén xū fēng huáng sì dàn wèi xiāng wáng
二年正月壬戌,封皇嗣旦为相王。
là yuè wù zǐ zuǒ sù zhèng tái yù shǐ zhōng chéng jí xū wèi tiān guān shì láng jiǎn jiào yòu sù zhèng tái yù shǐ zhōng chéng wèi yuán zhōng wèi fèng gé shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
腊月戊子,左肃政台御史中丞吉顼为天官侍郎,检校右肃政台御史中丞魏元忠为凤阁侍郎:同凤阁鸾台平章事。
xīn hài cì huáng tài zǐ xìng wǔ shì dà shè
辛亥,赐皇太子姓武氏,大赦。
yī yuè gēng shēn wǔ yōu níng ba
一月庚申,武攸宁罢。
èr yuè jǐ chǒu rú gōu shì
二月己丑,如缑氏。
xīn mǎo rú sōng yáng
辛卯,如嵩阳。
dīng yǒu fù yú shén dōu
丁酉, 复于神都。
sān yuè jiǎ xū yǐ duò táng wèi èr wáng hòu
三月甲戌,以隋、唐为二王后。
lóu shī dé wèi nà yán
娄师德为纳言。
sì yuè rén chén wèi yuán zhōng jiǎn jiào bīng zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ tiān bīng jūn dà zǒng guǎn lóu shī dé fù zhī yǐ bèi tū jué
四月壬辰,魏元忠检校并州大都督府长史、天兵军大总管,娄师德副之,以备突厥。
xīn chǒu lèi shī dé wèi lǒng yòu zhū jūn dà shǐ
辛丑,类师德为陇右诸军大使。
jiǎ chén lǜ qiú
甲辰,虑囚。
qī yuè bǐng chén shén dōu dà yǔ luò shuǐ yì
七月丙辰,神都大雨,洛水溢。
bā yuè gēng zǐ wáng jí shàn wéi wén chāng zuǒ xiāng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì tài zǐ gōng yǐn dòu lú qīn wàng wéi wén chāng yòu xiāng tóng fèng gé luán tái sān pǐn
八月庚子,王及善为文昌左相、同凤阁鸾台平章事,太子宫尹豆卢钦望为文昌右相、同凤阁鸾台三品。
yáng zài sī ba
杨再思罢。
dīng wèi shì tiān guān shì láng lù yuán fāng wèi luán tái shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
丁未,试天官侍郎陆元方为鸾台侍郎、同凤阁鸾台平章事。
lóu shī dé hōng
娄师德薨。
wù shēn wǔ sān sī wèi nèi shǐ
戊申, 武三思为内史。
jiǔ yuè yǐ hài rú fú chāng xiàn qǔ shè
九月乙亥,如福昌县,曲赦。
wù yín fù yú shén dōu
戊寅,复于神都。
gēng chén wáng jí shàn hōng
庚辰,王及善薨。
shì qiū huáng hé yì
是秋,黄河溢。
shí yuè dīng hài tǔ bō shǒu lǐng zàn pó lái
十月丁亥,吐蕃首领赞婆来。
jiǔ shì yuán nián zhēng yuè wù wǔ biǎn jí xū wèi yǎn chuān wèi
久视元年正月戊午,贬吉顼为琰川尉。
rén shēn wǔ sān sī ba
壬申,武三思罢。
là yuè xīn sì fēng huáng tài zǐ zhī zǐ zhòng rùn wèi shào wáng
腊月辛巳,封皇太子之子重润为邵王。
gēng yín lù yuán fāng ba sī lǐ qīng
庚寅,陆元方罢司礼卿。
ā shǐ nà hú sè luō wèi píng xī jūn dà zǒng guǎn
阿史那斛瑟罗为平西军大总管。
dīng yǒu dí rén jié wèi nèi shǐ
丁酉, 狄仁杰为内史。
gēng zǐ wén chāng zuǒ xiāng wéi jù yuán wèi nà yán
庚子,文昌左相韦巨源为纳言。
yǐ sì rú sōng shān
乙巳,如嵩山。
yī yuè dīng mǎo rú rǔ zhōu wēn tāng
一月丁卯,如汝州温汤。
wù yín fù yú shén dōu
戊寅,复于神都。
zuò sān yáng gōng
作三阳宫。
èr yuè yǐ wèi dòu lú qīn wàng ba
二月乙未,豆卢钦望罢。
sān yuè guǐ chǒu xià guān shàng shū táng fèng yī wèi tiān bīng zhōng jūn dà zǒng guǎn yǐ bèi tū jué
三月癸丑,夏官尚书唐奉一为天兵中军大总管,以备突厥。
sì yuè wù shēn rú sān yáng gōng
四月戊申,如三阳宫。
wǔ yuè jǐ yǒu shuò rì yǒu shí zhī
五月己酉朔,日有食之。
guǐ chǒu dà shè gǎi yuán ba tiān cè jīn lún dà shèng hào cì pú wǔ rì gěi fù gào chéng xiàn yī nián
癸丑,大赦,改元,罢“天册金轮大圣”号,赐酺五日,给复告成县一年。
rùn qī yuè wù yín fù yú shén dōu
闰七月戊寅,复于神都。
jǐ chǒu tiān guān shì láng zhāng xī wèi fèng gé shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
己丑,天官侍郎张锡为凤阁侍郎、同凤阁鸾台平章事。
li jiào ba
李峤罢。
dīng yǒu tǔ bō kòu liáng zhōu lǒng yòu zhū jūn zhōu dà shǐ táng xiū jǐng bài zhī yú hóng yuán gǔ
丁酉,吐蕃寇凉州,陇右诸军州大使唐休璟败之于洪源谷。
bā yuè gēng xū wèi yuán zhōng wèi lǒng yòu zhū jūn zhōu dà zǒng guǎn yǐ jī tǔ bō
八月庚戌,魏元忠为陇右诸军州大总管,以击吐蕃。
gēng shēn liǎn tiān xià sēng qián zuò dà xiàng
庚申,敛天下僧钱作大像。
jiǔ yuè xīn chǒu dí rén jié hōng
九月辛丑,狄仁杰薨。
shí yuè xīn hài wèi yuán zhōng wèi xiāo guān dào héng jūn dà zǒng guǎn yǐ bèi tū jué
十月辛亥,魏元忠为萧关道行军大总管,以备突厥。
jiǎ yín fù táng zhēng yuè dà shè
甲寅,复唐正月,大赦。
dīng sì wéi jù yuán ba
丁巳, 韦巨源罢。
wén chāng yòu chéng wéi ān shí wèi luán tái shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
文昌右丞韦安石为鸾台侍郎、同凤阁鸾台平章事。
dīng mǎo rú xīn ān lǒng jiàn shān qǔ shè
丁卯,如新安陇涧山, 曲赦。
rén shēn fù yú shén dōu
壬申,复于神都。
shí èr yuè jiǎ yín tū jué kòu lǒng yòu
十二月甲寅,突厥寇陇右。
cháng ān yuán nián zhēng yuè dīng chǒu gǎi yuán dà zú
长安元年正月丁丑,改元大足。
èr yuè jǐ yǒu luán tái shì láng lǐ huái yuǎn tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
二月己酉,鸾台侍郎李怀远同凤阁鸾台平章事。
sān yuè bǐng shēn liú zhāng xī yú xún zhōu
三月丙申,流张锡于循州。
sì yuè bǐng wǔ dà shè guǐ chǒu yáo yuán chóng jiǎn jiào bīng zhōu yǐ běi zhū jūn zhōu bīng mǎ
四月丙午,大赦癸丑,姚元崇检校并州以北诸军州兵马。
wǔ yuè yǐ hài rú sān yáng gōng
五月乙亥,如三阳宫。
dīng chǒu wèi yuán zhōng wèi líng wǔ dào héng jūn dà zǒng guǎn yǐ bèi tū jué
丁丑,魏元忠为灵武道行军大总管,以备突厥。
bǐng shēn tiān guān shì láng gù cóng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
丙申,天官侍郎顾琮同凤阁鸾台平章事。
liù yuè gēng shēn xià guān shì láng li jiǒng xiù tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
六月庚申,夏官侍郎李迥秀同凤阁鸾台平章事。
xīn wèi shè gào chéng xiàn
辛未, 赦告成县。
qī yuè jiǎ xū fù yú shén dōu
七月甲戌,复于神都。
yǐ hài yáng chu cháng rùn sū wǔ zhōu dì zhèn
乙亥,扬、楚、常、润、苏五州地震。
rén wǔ sū wèi dào àn chá yōu píng děng zhōu bīng mǎ
壬午,苏味道按察幽、平等州兵马。
jiǎ shēn lǐ huái yuǎn ba
甲申,李怀远罢。
jiǔ yuè rén shēn shā shào wáng zhòng rùn jí yǒng tài jùn zhǔ zhǔ xù wǔ yán jī
九月壬申,杀邵王重润及永泰郡主、 主婿武延基。
shí yuè rén yín rú jīng shī
十月壬寅,如京师。
xīn yǒu dà shè gǎi yuán
辛酉,大赦,改元。
gěi fù guān nèi sān nián cì pú sān rì
给复关内三年,赐酺三日。
bǐng yín wèi yuán zhōng tóng fèng gé luán tái sān pǐn
丙寅,魏元忠同凤阁鸾台三品。
shí yī yuè rén shēn wǔ sān sī ba
十一月壬申,武三思罢。
wù yín gǎi hán yuán gōng wèi dà míng gōng
戊寅,改含元宫为大明宫。
èr nián zhēng yuè tū jué kòu yán zhōu
二年正月,突厥寇盐州。
sān yuè bǐng xū li jiǒng xiù ān zhì shān dōng jūn mǎ jiǎn jiào wǔ qí bīng
三月丙戌,李迥秀安置山东军马,检校武骑兵。
gēng yín tū jué kòu bīng zhōu yōng zhōu zhǎng shǐ xuē jì chǎng chí jié shān dōng fáng yù dà shǐ yǐ bèi zhī
庚寅, 突厥寇并州,雍州长史薛季昶持节山东防御大使以备之。
qī yuè jiǎ wǔ tū jué kòu dài zhōu
七月甲午,突厥寇代州。
bā yuè xīn hài jiàn nán liù zhōu dì zhèn
八月辛亥,剑南六州地震。
jiǔ yuè yǐ chǒu shuò rì yǒu shí zhī
九月乙丑朔,日有食之。
rén shēn tū jué kòu xīn zhōu
壬申,突厥寇忻州。
jǐ mǎo tǔ fán qǐng hé
己卯,吐蕃请和。
shí yuè jiǎ chén gù cóng hōng
十月甲辰,顾琮薨。
wù shēn tǔ bō kòu xī zhōu mào zhōu dū dū chén dà cí bài zhī
戊申,吐蕃寇悉州,茂州都督陈大慈败之。
jiǎ yín yáo yuán chóng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì sū wèi dào wéi ān shí li jiǒng xiù tóng fèng gé luán tái sān pǐn
甲寅,姚元崇同凤阁鸾台平章事,苏味道、韦安石、李迥秀同凤阁鸾台三品。
shí yī yuè jiǎ zǐ xiāng wáng dàn wèi sī tú
十一月甲子, 相王旦为司徒。
wù zǐ sì nán jiāo dà shè cì pú sān rì
戊子,祀南郊,大赦,赐酺三日。
shí èr yuè jiǎ wǔ wèi yuán zhōng wèi ān dōng dào ān fǔ shǐ
十二月甲午,魏元忠为安东道安抚使。
sān nián sān yuè rén xū shuò rì yǒu shí zhī
三年三月壬戌朔,日有食之。
sì yuè gēng zǐ xiāng wáng dàn ba
四月庚子,相王旦罢。
tǔ bō lái qiú hūn
吐蕃来求婚。
yǐ sì yǐ hàn bì zhèng diàn
乙巳,以旱避正殿。
rùn yuè gēng wǔ chéng jūn jì jiǔ li jiào tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
闰月庚午,成均祭酒李峤同凤阁鸾台平章事。
jǐ mǎo li jiào zhī nà yán shì
己卯,李峤知纳言事。
qī yuè rén yín zhèng jiàn dài fū zhū jìng zé tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
七月壬寅,正谏大夫朱敬则同凤阁鸾台平章事。
gēng xū jiǎn jiào liáng zhōu dū du táng xiū jǐng wèi xià guān shàng shū tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
庚戌,检校凉州都督唐休璟为夏官尚书、 同凤阁鸾台平章事。
bā yuè yǐ yǒu jīng shī dà yǔ báo
八月乙酉,京师大雨雹。
jiǔ yuè gēng yín shuò rì yǒu shí zhī
九月庚寅朔,日有蚀之。
dīng yǒu biǎn wèi yuán zhōng wèi gāo yào wèi
丁酉,贬魏元忠为高要尉。
shí yuè bǐng yín rú shén dōu
十月丙寅,如神都。
shí èr yuè bǐng xū tiān xià zhì guān sān shí
十二月丙戌,天下置关三十。
sì nián zhēng yuè dīng wèi zuò xīng tài gōng
四年正月丁未,作兴泰宫。
rén zǐ tiān guān shì láng wéi sì lì wèi fèng gé shì láng tóng fèng gé luán tái sān pǐn
壬子,天官侍郎韦嗣立为凤阁侍郎、同凤阁鸾台三品。
èr yuè guǐ hài biǎn li jiǒng xiù wèi lú zhōu cì shǐ
二月癸亥,贬李迥秀为庐州刺史。
rén shēn zhū jìng zé ba
壬申,朱敬则罢。
sān yuè dīng hài jìn fēng huáng sūn píng ēn jùn wáng zhòng fú wèi qiáo wáng
三月丁亥,进封皇孙平恩郡王重福为谯王。
jǐ hài xià guān shì láng zōng chu kè tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
己亥,夏官侍郎宗楚客同凤阁鸾台平章事。
biǎn sū wèi dào wèi fang zhōu cì shǐ
贬苏味道为坊州刺史。
sì yuè rén xū wéi ān shí zhī nà yán shì li jiào zhī nèi shǐ shì
四月壬戌,韦安石知纳言事,李峤知内史事。
bǐng zǐ rú xìng tài gōng shè shòu ān xiàn gěi fù yī nián
丙子,如兴泰宫,赦寿安县,给复一年。
wǔ yuè dīng hài dà fēng bá mù
五月丁亥,大风拔木。
liù yuè xīn yǒu yáo yuán zhī ba
六月辛酉,姚元之罢。
yǐ chǒu tiān guān shì láng cuī xuán wèi luán tái shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
乙丑,天官侍郎崔玄为鸾台侍郎、同凤阁鸾台平章事。
dīng chǒu li jiào tóng fèng gé luán tái sān pǐn
丁丑,李峤同凤阁鸾台三品。
rén wǔ xiāng wáng fǔ zhǎng shǐ yáo yuán zhī jiān zhī xià guān shàng shū tóng fèng gé luán tái sān pǐn
壬午,相王府长史姚元之兼知夏官尚书、同凤阁鸾台三品。
qī yuè bǐng xū zuǒ sù zhèng tái yù shǐ dài fū yáng zài sī shǒu nèi shǐ
七月丙戌,左肃政台御史大夫杨再思守内史。
jiǎ wǔ fù yú shén dōu
甲午, 复于神都。
biǎn zōng chu kè wèi yuán zhōu dū du
贬宗楚客为原州都督。
bā yuè gēng shēn táng xiū jǐng jiān yōu yíng èr zhōu dū dū ān dōng dōu hù
八月庚申,唐休璟兼幽营二州都督、安东都护。
jiǔ yuè rén zǐ yáo yuán zhī wèi líng wǔ dào héng jūn dà zǒng guǎn
九月壬子,姚元之为灵武道行军大总管。
shí yuè xīn yǒu yuán zhī wèi líng wǔ dào ān fǔ dà shǐ
十月辛酉,元之为灵武道安抚大使。
jiǎ xū pàn qiū guān shì láng zhāng jiǎn zhī tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
甲戌, 判秋官侍郎张柬之同凤阁鸾台平章事。
rén wǔ huái zhōu zhǎng shǐ fáng róng wèi zhèng jiàn dài fū tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
壬午,怀州长史房融为正谏大夫、同凤阁鸾台平章事。
shí yī yuè dīng hài tiān guān shì láng wéi chéng qìng xíng fèng gé shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
十一月丁亥,天官侍郎韦承庆行凤阁侍郎、同凤阁鸾台平章事。
li jiào ba
李峤罢。
shí èr yuè bǐng chén wéi sì lì ba
十二月丙辰,韦嗣立罢。
wǔ nián zhēng yuè rén wǔ dà shè
五年正月壬午,大赦。
gēng yín jìn tú
庚寅,禁屠。
guǐ mǎo
癸卯,
zhāng jiǎn zhī cuī xuán jí zuǒ yǔ lín wèi jiāng jūn jìng huī jiǎn jiào zuǒ yǔ lín wèi jiāng jūn huán yàn fàn sī xíng shǎo qīng yuán shù jǐ zuǒ yǔ lín wèi jiāng jūn lǐ zhàn xuē sī xíng zhào chéng ēn yòu yǔ lín wèi jiāng jūn yáng yuán yǎn zuǒ yǔ lín wèi dà jiàng jūn li duō zuò zhí fāng láng zhōng cuī tài zhī miào bù yuán wài láng zhū jìng zé sī xíng píng shì jì zhòng fu jiǎn jiào sī nóng shǎo qīng jiān zhī zǒng jiān dí shì yán nèi zhí láng wáng tóng jiǎo lǜ zuǒ yòu yǔ lín bīng yǐ tǎo luàn
张柬之、崔玄及左羽林卫将军敬晖、检校左羽林卫将军桓彦范、司刑少卿袁恕己、左羽林卫将军李湛薛思行赵承恩、 右羽林卫将军杨元琰、左羽林卫大将军李多祚、职方郎中崔泰之、庙部员外郎朱敬则、司刑评事冀仲甫、检校司农少卿兼知总监翟世言、内直郎王同皎率左右羽林兵以讨乱;
lín tái jiān zhāng yì zhī chūn guān shì láng zhāng chāng zōng biàn zhōu cì shǐ zhāng chāng qī sī lǐ shǎo qīng zhāng tóng xiū tōng shì shè rén zhāng jǐng xióng fú zhū
麟台监张易之、春官侍郎张昌宗、汴州刺史张昌期、司礼少卿张同休、通事舍人张景雄伏诛。
bǐng wǔ huáng dì fù yú wèi
丙午,皇帝复于位。
dīng wèi xǐ hòu yú shàng yáng gōng
丁未,徙后于上阳宫。
wù shēn shàng hòu hào yuē zé tiān dà shèng huáng dì
戊申,上后号曰则天大圣皇帝。
shí yī yuè bēng shì yuē dà shèng zé tiān huáng hòu
十一月,崩,谥曰大圣则天皇后。
táng lóng yuán nián gǎi wéi tiān hòu
唐隆元年,改为天后;
jǐng yún yuán nián gǎi wéi dà shèng tiān hòu
景云元年, 改为大圣天后;
yán hé yuán nián gǎi wéi tiān hòu shèng dì wèi jǐ gǎi wéi shèng hòu
延和元年,改为天后圣帝,未几,改为圣后;
kāi yuán sì nián gǎi wéi zé tiān huáng hòu
开元四年,改为则天皇后;
tiān bǎo bā zài jiā shì zé tiān shùn shèng huáng hòu
天宝八载,加谥则天顺圣皇后。
zhōng zōng dà hé dà shèng dà zhāo xiào huáng dì huì xiǎn gāo zōng dì qī zǐ yě
中宗大和大圣大昭孝皇帝讳显,高宗第七子也。
mǔ yuē zé tiān shùn shèng huáng hòu wǔ shì
母曰则天顺圣皇后武氏。
gāo zōng bēng yǐ huáng tài zǐ jí huáng dì wèi ér huáng tài hòu lín cháo chēng zhì
高宗崩,以皇太子即皇帝位,而皇太后临朝称制。
sì shèng yuán nián zhēng yuè fèi jū yú jūn zhōu yòu xuǎn yú fáng zhōu
嗣圣元年正月,废居于均州,又选于房州。
shèng lì èr nián fù wèi huáng tài zǐ
圣历二年,复为皇太子。
tài hòu lǎo qiě bìng
太后老且病。
shén lóng yuán nián zhēng yuè zhāng jiǎn zhī děng yǐ yǔ lín bīng tǎo luàn
神龙元年正月,张柬之等以羽林兵讨乱。
jiǎ chén huáng tài zǐ jiān guó dà shè gǎi yuán
甲辰,皇太子监国,大赦,改元。
bǐng wǔ fù yú wèi dà shè cì wén wǔ guān jiē jué mín pú wǔ rì miǎn jīn suì zū fù gěi fù fáng zhōu sān nián fàng gōng nǚ sān qiān rén
丙午,复于位,大赦,赐文武官阶、爵,民酺五日,免今岁租赋,给复房州三年,放宫女三千人。
xiāng wáng dàn wèi ān guó xiāng wáng tài wèi tóng fèng gé luán tái sān pǐn
相王旦为安国相王、太尉、同凤阁鸾台三品。
gēng xū zhāng jiǎn zhī yuán shù jǐ tóng fèng gé luán tái sān pǐn cuī xuán shǒu nèi shǐ jìng huī wèi nà yán xiāng yàn fàn shǒu nà yán
庚戌,张柬之、袁恕己同凤阁鸾台三品,崔玄守内史,敬晖为纳言,相彦范守纳言。
èr yuè jiǎ yín fù guó hào táng
二月甲寅,复国号唐。
biǎn wéi chéng qìng wèi gāo yào wèi liú fáng róng yú gāo zhōu
贬韦承庆为高要尉,流房融于高州。
yáng zài sī tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
杨再思同中书门下三品。
yáo yuán zhī ba
姚元之罢。
jiǎ zǐ huáng hòu wéi shì fù yú wèi dà shè cì pú sān rì fù zōng shì sǐ yú zhōu zhě guān jué
甲子, 皇后韦氏复于位,大赦,赐酺三日,复宗室死于周者官爵。
bǐng yín tài zǐ bīn kè wǔ sān sī wèi sī kōng tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
丙寅,太子宾客武三思为司空、同中书门下三品。
biǎn qiáo wáng zhòng fú wèi pú zhōu cì shǐ
贬谯王重福为濮州刺史。
dīng mǎo yòu sàn qí cháng shì fù mǎ dū wèi wǔ yōu jì wèi sī tú
丁卯,右散骑常侍、附马都尉武攸暨为司徒。
xīn wèi ān guó xiāng wáng dàn ba
辛未,安国相王旦罢。
jiǎ xū tài zǐ shǎo zhān shì zhù qīn míng tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
甲戌,太子少詹事祝钦明同中书门下三品。
wéi ān shí ba
韦安石罢。
jìn fēng zi yì xīng jùn wáng zhòng jùn wèi wèi wáng běi hǎi jùn wáng zhòng mào wēn wáng
进封子义兴郡王重俊为卫王,北海郡王重茂温王。
dīng chǒu wǔ sān sī wǔ yōu jì ba
丁丑,武三思、武攸暨罢。
sān yuè jiǎ shēn zhào wén míng hòu pò jiā zhě zhāo xǐ zhī hái qí zǐ sūn yìn
三月甲申,诏文明后破家者昭洗之,还其子孙荫。
jǐ chǒu yuán shù jǐ shǒu zhōng shū lìng
己丑,袁恕己守中书令。
sì yuè xīn hài huán yàn fàn wèi shì zhōng yuán shù jǐ wèi zhōng shū lìng
四月辛亥,桓彦范为侍中,袁恕己为中书令。
dīng mǎo gāo yào wèi wèi yuán zhōng wèi wèi wèi qīng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
丁卯,高要尉魏元忠为卫尉卿、同中书门下平章事。
xīn wèi jìng huī wèi shì zhōng
辛未,敬晖为侍中。
jiǎ xū wèi yuán zhōng cuī xuán xíng bù shàng shū wéi ān shí wèi lì bù shàng shū tài zǐ yòu shù zǐ lǐ huái yuǎn wèi zuǒ sàn qí cháng shì liáng zhōu dū du táng xiū jǐng wèi fǔ guó dà jiàng jūn tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
甲戌,魏元忠、崔玄,刑部尚书韦安石为吏部尚书,太子右庶子李怀远为左散骑常侍,凉州都督唐休璟为辅国大将军:同中书门下三品。
yǐ hài zhāng jiǎn zhī wèi zhōng shū lìng
乙亥,张柬之为中书令。
wǔ yuè rén wǔ qiān wǔ shì shén zhǔ yú chóng ēn miào
五月壬午,迁武氏神主于崇恩庙。
yǐ yǒu lì tài miào shè jì yú dōng dōu
乙酉,立太庙、社稷于东都。
wù zǐ fù zhōu duò èr wáng hòu
戊子,复周、隋二王后。
rén chén jìn fēng xiōng chéng jì jùn wáng qiān lǐ wèi chéng wáng
壬辰,进封兄成纪郡王千里为成王。
jiǎ wǔ jìng huī huán yàn fàn zhāng jiǎn zhī yuán shù jǐ cuī wéi xuán ba
甲午,敬晖、桓彦范、张柬之、袁恕己、崔韦玄罢。
wéi ān shí jiān jiǎn jiào zhōng shū lìng wèi yuán zhōng jiān shì zhōng
韦安石兼检校中书令,魏元忠兼侍中。
jiǎ chén táng xiū jǐng wèi shàng shū zuǒ pú yè tè jìn dòu lú qīn wàng wèi shàng shū yòu pú yè tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
甲辰,唐休璟为尚书左仆射,特进豆卢钦望为尚书右仆射:同中书门下三品。
liù yuè rén zǐ zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn péi sī liàng wèi líng wǔ dào héng jūn dà zǒng guǎn yǐ bèi tū jué
六月壬子,左骁卫大将军裴思谅为灵武道行军大总管,以备突厥。
guǐ hài wéi ān shí wèi zhōng shū lìng wèi yuán zhōng wèi shì zhōng yáng zài sī jiǎn jiào zhōng shū lìng dòu lú qīn wàng píng zhāng jūn guó zhòng shì
癸亥,韦安石为中书令,魏元忠为侍中,杨再思检校中书令,豆卢钦望平章军国重事。
qī yuè xīn sì tài zǐ bīn kè wéi jù yuán tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
七月辛巳,太子宾客韦巨源同中书门下三品。
jiǎ chén luò shuǐ yì
甲辰,洛水溢。
bā yuè wù shēn gěi fù hé nán luò yáng èr xiàn yī nián
八月戊申,给复河南、洛阳二县一年。
rén xū zhuī cè fēi zhào shì wèi huáng hòu
壬戌,追册妃赵氏为皇后。
yǐ hài fù xiào jìng huáng dì yú dōng dōu tài miào
二十八日,将孝敬皇帝李弘附祭于东都太庙。
huáng hòu jiàn yú miào
皇后见于庙。
dīng chǒu xìng luò chéng nán mén guān dòu xiàng
丁丑,幸洛城南门,观斗象。
jiǔ yuè rén wǔ sì tiān de yú míng táng
九月壬午,祀天地于明堂。
dà shè cì wén wǔ guān xūn jué mín wèi fù hòu zhě gǔ jué yī jí pú sān rì
大赦,赐文武官勋、爵, 民为父后者古爵一级,酺三日。
guǐ sì wéi jù yuán ba
癸巳,韦巨源罢。
shí yuè guǐ hài xìng lóng mén
十月癸亥,幸龙门。
yǐ chǒu liè yú xīn ān
乙丑,猎于新安。
xīn wèi wèi yuán zhōng wèi zhōng shū lìng yáng zài sī wèi shì zhōng
辛未,魏元忠为中书令,杨再思为侍中。
shí yī yuè wù yín shàng zūn hào yuē yìng tiān huáng dì huáng hòu yuē shùn tiān huáng hòu
十一月戊寅,上尊号曰应天皇帝, 皇后曰顺天皇后。
rén wǔ jí huáng hòu xiǎng yú tài miào dà shè cì wén wǔ guān jiē xūn jué mín pú sān rì
壬午,及皇后享于太庙,大赦,赐文武官阶、勋、爵,民酺三日。
jǐ chǒu xìng luò chéng nán mén guān pō hán hú xì
己丑,幸洛城南门,观泼寒胡戏。
rén yín huáng tài hòu bēng fèi chóng ēn miào
壬寅,皇太后崩,废崇恩庙。
èr nián zhēng yuè wù xū lì bù shàng shū li jiào tóng zhōng shū mén xià sān pǐn zhōng shū shì láng yú wéi qiān tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
二年正月戊戌,吏部尚书李峤同中书门下三品,中书侍郎于惟谦同中书门下平章事。
rùn yuè bǐng wǔ gōng zhǔ kāi fǔ zhì guān shǔ
闰月丙午,公主开府置官属。
èr yuè yǐ wèi lǐ bù shàng shū wéi jù yuán wèi xíng bù shàng shū tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
二月乙未,礼部尚书韦巨源为刑部尚书、同中书门下三品。
bǐng shēn qiǎn shí dào xún chá shǐ
丙申,遣十道巡察使。
sān yuè jiǎ chén wéi ān shí ba
三月甲辰,韦安石罢。
hù bù shàng shū sū huán shǒu shì zhōng
户部尚书苏环守侍中。
wù shēn táng xiū jǐng ba
戊申,唐休璟罢。
gēng xū shā guāng lù qīng fù mǎ dū wèi wáng tóng jiǎo
庚戌,杀光禄卿、附马都尉王同皎。
shì yuè zhì yuán wài guān
是月,置员外官。
sì yuè jǐ chǒu lǐ huái yuǎn ba
四月己丑, 李怀远罢。
jǐ hài yù máo yú mào xiàn
己亥,雨毛于鄮县。
xīn chǒu luò shuǐ yì
辛丑,洛水溢。
wǔ yuè gēng shēn zàng zé tiān dà shèng huáng hòu
五月庚申,葬则天大圣皇后。
liù yuè wù yín biǎn jìng huī wèi yá zhōu sī mǎ huán yàn fàn lóng zhōu sī mǎ yuán shù jǐ dòu zhōu sī mǎ cuī xuán wéi bái zhōu sī mǎ zhāng jiǎn zhī xīn zhōu sī mǎ
六月戊寅,贬敬晖为崖州司马,桓彦范泷州司马,袁恕己窦州司马,崔玄韦白州司马, 张柬之新州司马。
qī yuè wù shēn lì wèi wáng zhòng jùn wèi huáng tài zǐ
七月戊申,立卫王重俊为皇太子。
bǐng yín wèi yuán zhōng wèi shàng shū yòu pú yè jiān zhōng shū lìng li jiào shǒu zhōng shū lìng
丙寅,魏元忠为尚书右仆射、 兼中书令,李峤守中书令。
xīn wèi zuǒ sàn qí cháng shì zhì shì lǐ huái yuǎn tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
辛未,左散骑常侍致仕李怀远同中书门下三品。
liú jìng huī yú jiā zhōu huán yàn fàn yú ráng zhōu yuán shù jǐ yú huán zhōu cuī xuán wéi yú gǔ zhōu zhāng jiǎn zhī yú lóng zhōu
流敬晖于嘉州,桓彦范于瀼州,袁恕己于环州,崔玄韦于古州,张柬之于泷州。
bā yuè bǐng zi biǎn zhù qīn míng wèi shēn zhōu cì shǐ
八月丙子,贬祝钦明为申州刺史。
jiǔ yuè wù wǔ lǐ huái yuǎn hōng
九月戊午,李怀远薨。
shí yuè guǐ sì sū huán wèi shì zhōng
十月癸巳,苏环为侍中。
wù xū zhì zì dōng dōu
戊戌, 至自东都。
shí yī yuè yǐ sì dà shè cì xíng cóng guān xūn yī zhuǎn
十一月乙巳,大赦,赐行从官勋一转。
shí èr yuè jǐ mǎo líng wǔ jūn dà zǒng guǎn shā zhà zhōng yì jí tū jué zhàn yú míng shā bài jì
十二月己卯,灵武军大总管沙咤忠义及突厥战于鸣沙,败绩。
bǐng xū yǐ tū jué kòu biān jīng shī hàn hé běi shuǐ jiǎn shàn ba tǔ mù gōng
丙戌,以突厥寇边、京师旱、河北水,减膳,罢土木工。
sū huán cún fǔ hé běi
苏环存抚河北。
bǐng shēn wèi yuán zhōng wèi shàng shū zuǒ pú yè
丙申,魏元忠为尚书左仆射。
jǐng lóng yuán nián zhēng yuè bǐng chén yǐ hàn lǜ qiú
景龙元年正月丙辰,以旱虑囚。
èr yuè bǐng xū fù wǔ shì miào líng zhì lìng chéng shǒu hù rú zhāo líng
二月丙戌,复武氏庙、陵,置令、丞、守户如昭陵。
jiǎ wǔ bāo dé miào róng xiān líng zhì lìng chéng
甲午,褒德庙、荣先陵置令、丞。
sì yuè gēng yín shè yōng zhōu
四月庚寅,赦雍州。
wǔ yuè wù xū yòu tún wèi dà jiāng jūn zhāng rén dǎn wèi shuò fāng dào héng jūn dà zǒng guǎn yǐ bèi tū jué
五月戊戌,右屯卫大将军张仁亶为朔方道行军大总管,以备突厥。
bǐng wǔ jiǎ hóng lú qīng zāng sī yán shǐ yú tū jué sǐ zhī
丙午,假鸿胪卿臧思言使于突厥,死之。
yǐ hàn bì zhèng diàn jiǎn shàn
以旱避正殿,减膳。
liù yuè dīng mǎo shuò rì yǒu shí zhī
六月丁卯朔,日有食之。
gēng wǔ yǔ tǔ yú shǎn zhōu
庚午,雨土于陕州。
wù zǐ tǔ bō jí yáo zhōu mán kòu biān yáo juàn dào tǎo jī shǐ táng jiǔ zhēng bài zhī
戊子,吐蕃及姚州蛮寇边,姚隽道讨击使唐九征败之。
qī yuè xīn chǒu huáng tài zǐ yǐ yǔ lín qiān jì bīng zhū wǔ sān sī bù kè sǐ zhī
七月辛丑,皇太子以羽林千骑兵诛武三思,不克,死之。
guǐ mǎo dà shè
癸卯,大赦。
rén xū li jiào wèi zhōng shū lìng
壬戌,李峤为中书令。
bā yuè bǐng xū shàng zūn hào yuē yìng tiān shén lóng huáng dì huáng hòu yuē shùn tiān yì shèng huáng hòu
八月丙戌,上尊号曰应天神龙皇帝,皇后曰顺天翊圣皇后。
wèi yuán zhōng ba
魏元忠罢。
jiǔ yuè dīng yǒu lì bù shì láng xiāo zhì zhōng wèi huáng mén shì láng bīng bù shàng shū zōng chu kè zuǒ wèi jiāng jūn jiān tài fǔ qīng jì chù nè tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
九月丁酉,吏部侍郎萧至忠为黄门侍郎, 兵部尚书宗楚客,左卫将军兼太府卿纪处讷:同中书门下三品。
yú wéi qiān ba
于惟谦被免职。
gēng zǐ dà shè gǎi yuán
庚子, 大赦,改元。
cì wén wǔ guān jiē xūn jué
赐文武官阶、勋、爵。
xīn hài yáng zài sī wèi zhōng shū lìng wéi jù yuán jì chù nè wèi shì zhōng
辛亥,杨再思为中书令,韦巨源、纪处讷为侍中。
sū huán ba
苏环罢。
shí yuè wù yín shā xí yì guǎn nèi jiào sū ān héng
十月戊寅,杀习艺馆内教苏安恒。
rén wǔ yǒu huì xīng chū yú xī fāng
壬午,有彗星出于西方。
shí èr yuè yǐ chǒu shuò rì yǒu shí zhī
十二月乙丑朔,日有食之。
dīng chǒu yǔ tǔ
丁丑,雨土。
èr nián èr yuè guǐ wèi yǒu xīng yǔn yú xī nán
二年二月癸未,有星陨于西南。
gēng yín dà shè jìn wǔ pǐn yǐ shàng mǔ qī fēng hào èr děng wú qī zhě shòu qí nǚ fù rén bā shí yǐ shàng bǎn shòu jùn xiàn xiāng jūn
庚寅,大赦,进五品以上母、妻封号二等,无妻者授其女,妇人八十以上版授郡、县、乡君。
qī yuè guǐ sì shuò fāng dào héng jūn dà zǒng guǎn zhāng rén dǎn tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
七月癸巳,朔方道行军大总管张仁亶同中书门下三品。
dīng yǒu yǒu xīng bèi yú wèi mǎo
丁酉,有星孛于胃、昴。
shí yī yuè gēng shēn xi tū jué kòu biān yù shǐ zhōng chéng féng jiā bīn shǐ yú tū jué sǐ zhī
十一月庚申,西突厥寇边,御史中丞冯嘉宾使于突厥,死之。
jǐ mǎo dà shè cì pú sān rì
己卯,大赦,赐酺三日。
guǐ wèi ān xī dū hù niú shī jiǎng jí xi tū jué zhàn yú huǒ shāo chéng sǐ zhī
癸未,安西都护牛师奖及西突厥战于火烧城,死之。
shì suì huáng hòu fēi zhǔ zhāo róng mài guān xíng mò chì xié fēng
是岁,皇后、妃、主、昭容卖官,行墨敕斜封。
sān nián èr yuè jǐ chǒu jí huáng hòu xìng xuán wǔ mén guān gōng nǚ bá hé wèi gōng shì yǐ xī
三年二月己丑,及皇后幸玄武门,观宫女拔河,为宫市以嬉。
rén yín wéi jù yuán wèi shàng shū zuǒ pú yè yáng zài sī wèi yòu pú yè tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
壬寅,韦巨源为尚书左仆射,杨再思为右仆射:同中书门下三品。
rén zǐ jí huáng hòu xìng tài cháng sì
壬子,及皇后幸太常寺。
sān yuè wù wǔ zōng chu kè wèi zhōng shū lìng xiāo zhì zhōng shǒu shì zhōng tài fǔ qīng wéi sì lì shǒu bīng bù shàng shū tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
三月戊午,宗楚客为中书令,萧至忠守侍中,太府卿韦嗣立守兵部尚书、同中书门下三品。
zhōng shū shì láng jiān jiǎn jiào lì bù shì láng cuī shí shǒu bīng bù shì láng zhào yàn zhāo wèi zhōng shū shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
中书侍郎兼检校吏部侍郎崔湜,守兵部侍郎赵彦昭为中书侍郎:同中书门下平章事。
wù yín lǐ bù shàng shū wéi wēn wèi tài zǐ shǎo bǎo tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
戊寅,礼部尚书韦温为太子少保、同中书门下三品。
tài cháng shǎo qīng zhèng yīn shǒu lì bù shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
太常少卿郑愔守吏部侍郎、同中书门下平章事。
wǔ yuè bǐng xū biǎn cuī shí wèi ráng zhōu cì shǐ zhèng yīn jiāng zhōu sī mǎ
五月丙戌,贬崔湜为瀼州刺史,郑愔江州司马。
liù yuè guǐ sì tài bái zhòu jiàn
六月癸巳,太白昼见。
gēng zǐ yǐ hàn bì zhèng diàn jiǎn shàn chè lè
庚子,以旱避正殿,减膳,撤乐。
zhào kuò tiān xià tú jí
诏括天下图籍。
rén yín lǜ qiú
壬寅,虑囚。
guǐ mǎo yáng zài sī hōng
癸卯,杨再思薨。
qī yuè bǐng chén xi tū jué suō gé jiàng
七月丙辰,西突厥娑葛降。
xīn yǒu xǔ fù rén fēi yuán fu zi fēng zhě yìn qí zǐ sūn
辛酉,许妇人非缘夫、子封者荫其子孙。
guǐ hài lǜ qiú
癸亥, 虑囚。
gēng chén lǐ shuǐ yì
庚辰,澧水溢。
bā yuè yǐ yǒu li jiào tóng zhōng shū mén xià sān pǐn tè jìn wéi ān shí wèi shì zhōng
八月乙酉,李峤同中书门下三品,特进韦安石为侍中。
rén chén yǒu xīng bèi yú zǐ gōng
壬辰, 有星孛于紫宫。
jiǔ yuè wù chén lì bù shàng shū sū huán wèi shàng shū zuǒ pú yè tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
九月戊辰,吏部尚书苏环为尚书左仆射、同中书门下三品。
shí yī yuè yǐ chǒu yǒu shì yú nán jiāo yǐ huáng hòu wèi yà xiàn dà shè cì wén wǔ guān jiē jué rù pǐn zhě jiǎn kǎo miǎn guān nèi jīn suì fù cì pú sān rì
十一月乙丑,有事于南郊,以皇后为亚献,大赦,赐文武官阶、爵,入品者减考,免关内今岁赋,赐酺三日。
jiǎ xū dòu lú qīn wàng hōng
甲戌,豆卢钦望薨。
shí èr yuè rén chén qián sòng guó gōng zhì shì táng xiū jǐng wèi tài zǐ shǎo shī tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
十二月壬辰,前宋国公致仕唐休璟为太子少师、同中书门下三品。
jiǎ wǔ rú xīn fēng wēn tāng
甲午,如新丰温汤。
jiǎ chén shè xīn fēng gěi fù yī nián cì cóng guān xūn yī zhuǎn
甲辰,赦新丰,给复一年,赐从官勋一转。
yǐ sì zhì zì xīn fēng
乙巳,至自新丰。
sì nián zhēng yuè bǐng yín jí huáng hòu wēi xíng yǐ guān dēng suì xìng xiāo zhì zhōng dì
四年正月丙寅,及皇后微行以观灯,遂幸萧至忠第。
dīng mǎo wēi xíng yǐ guān dēng xìng wéi ān shí cháng níng gōng zhǔ dì
丁卯,微行以观灯,幸韦安石、长宁公主第。
jǐ mǎo rú shǐ píng
己卯,如始平。
èr yuè rén wǔ shè xián yáng shǐ píng gěi fù yī nián
二月壬午,赦咸阳、始平,给复一年。
guǐ wèi zhì zì shǐ píng
癸未, 至自始平。
gēng xū jí hòu fēi gōng zhǔ guān sān pǐn yǐ shàng bá hé
庚戌,及后、妃、公主观三品以上拔河。
sān yuè yǐ hé yuán jiǔ qǔ yǔ tǔ bō
三月,以河源九曲予吐蕃。
gēng shēn yǔ mù bīng jǐng yì
庚申,雨木冰,井溢。
wǔ yuè xīn yǒu fēng sì guó wáng yōng wèi biàn wáng
五月辛酉,封嗣虢王邕为汴王。
dīng mǎo shā xǔ zhōu sī bīng cān jūn yàn qīn róng
丁卯,杀许州司兵参军燕钦融。
dīng chǒu yǎn xiàn dì zhèn
丁丑,剡县地震。
liù yuè huáng hòu jí ān lè gōng zhǔ sàn qí cháng shì mǎ qín kè fǎn
六月,皇后及安乐公主、散骑常侍马秦客反。
rén wǔ huáng dì bēng nián wǔ shí wǔ shì yuē xiào hé huáng dì tiān bǎo shí sān nián jiā shì dà hé dà shèng dà zhāo xiào huáng dì
壬午,皇帝崩,年五十五,谥曰孝和皇帝天宝十三年,加谥大和大圣大昭孝皇帝。
zàn yuē xī dōu kǒng zǐ zuò chūn qiū ér luàn chén zéi zǐ jù qí yú shā jūn cuàn guó zhī zhǔ jiē bù chù jué zhī qǐ yǐ qí dào ér yǒu zhī zhě mò dà zhī zuì yě bù méi qí shí suǒ yǐ zhe qí dà è ér bù yǐn yú
赞曰:昔都孔子作《春秋》而乱臣贼子惧,其于杀君篡国之主,皆不黜绝之, 岂以其盗而有之者,莫大之罪也,不没其实,所以著其大恶而不隐欤?
zì sī mǎ qiān bān gù jiē zuò gāo hòu jì lǚ shì suī fēi cuàn hàn ér dào zhí qí guó zhèng suì bù gǎn méi qí shí qǐ qí de shèng rén zhī yì yú
自司马迁、 班固皆作《高后纪》,吕氏虽非篡汉,而盗执其国政,遂不敢没其实,岂其得圣人之意欤?
yì yì ǒu hé yú chūn qiū zhī fǎ yě
抑亦偶合于《春秋》之法也。
táng zhī jiù shǐ yīn zhī liè wǔ hòu yú běn jì gài qí suǒ cóng lái yuǎn yǐ
唐之旧史因之,列武后于本纪,盖其所从来远矣。
fu jí xiōng zhī yú rén yóu yǐng xiǎng yě ér wéi shàn zhě de jí cháng duō qí bù xìng ér lí yú xiōng zhě yǒu yǐ
夫吉凶之于人,犹影响也,而为善者得吉常多,其不幸而罹于凶者有矣;
wèi è zhě wèi shǐ bù jí yú xiōng qí xìng ér miǎn zhě yì shí yǒu yān
为恶者未始不及于凶,其幸而免者亦时有焉。
ér xiǎo rén zhī lǜ suì yǐ wéi tiān dào nán zhī wéi shàn wèi bì fú ér wèi è wèi bì huò yě
而小人之虑,遂以为天道难知,为善未必福,而为恶未必祸也。
wǔ hòu zhī è bù jí yú dà lù suǒ wèi xìng miǎn zhě yě
武后之恶,不及于大戮,所谓幸免者也。
zhì zhōng zōng wéi shì zé huò bù xuán zhǒng yǐ
至中宗韦氏,则祸不旋踵矣。
rán qí qīn zāo mǔ hòu zhī nán ér gōng zì dǎo zhī suǒ wèi xià yú zhī bù yí zhě yú
然其亲遭母后之难,而躬自蹈之,所谓下愚之不移者欤!