新唐书 · 刘羲叟 · Chapter 30 of 225

志·卷二十

PinyinModern Translation
Size

lì liù shàng

历六上

xiàn zōng jí wèi sī tiān xú mǎo shàng xīn lì míng yuē guān xiàng

宪宗即位,司天徐昴上新历,名曰《观象》。

qǐ yuán hé èr nián yòng zhī rán wú bù zhāng zhī shù

起元和二年用之,然无蔀章之数。

zhì yú chá liǎn qǐ bì zhī hou xún yòng jiù fǎ cè yàn bù hé

至于察敛启闭之候,循用旧法,测验不合。

zhì mù zōng lì yǐ wéi lěi shì zuǎn xù bì gēng lì jì nǎi zhào rì guān gǎi zhuàn lì shù míng yuē xuān míng

至穆宗立,以为累世缵绪,必更历纪, 乃诏日官改撰历术,名曰《宣明》。

shàng yuán qī yào qǐ chì dào xū jiǔ dù

上元七曜,起赤道虚九度。

qí qì shuò fā liǎn rì chán yuè lí jiē yīn dà yǎn jiù shù

其气朔、发敛、日躔、月离,皆因《大衍》旧术;

guǐ lòu jiāo huì zé shāo zēng sǔn zhī

晷漏、交会,则稍增损之;

gēng lì xīn shù yǐ bù wǔ xīng qí dà lüè wèi

更立新数,以步五星, 其大略谓:

tōng fǎ yuē tǒng fǎ

通法曰统法。

cè shí yuē zhāng suì

策实曰章岁。

shé fǎ yuē zhāng yuè

揲法曰章月。

guà xiàn yuē rùn xiàn

挂限曰闰限。

sān yuán zhī cè yuē zhōng jié

三元之策曰中节。

sì xiàng zhī cè yuē hé cè

四象之策曰合策。

yī xiàng zhī cè yuē xiàng zhǔn

一象之策曰象准。

cè yú yuē tōng yú

策余曰通余。

yáo shù yuē jì fǎ

爻数曰纪法。

tōng jì fǎ wèi fēn yuē xún zhōu

通纪法为分,曰旬周。

zhāng suì chéng nián yuē tōng jī fēn

章岁乘年,曰通积分。

dì zhōng zhī cè yuē hou cè

地中之策曰候策。

tiān zhōng zhī cè yuē guà cè

天中之策曰卦策。

yǐ zhēn huǐ zhī cè jiǎn zhōng jié yuē chén shù

以贞悔之策减中节,曰辰数。

yǐ jiā jì yuè zhī jié jí tǔ yòng shì rì

以加季月之节,即土用事日。

fán xiǎo yú mǎn chén fǎ wèi chén shù

凡小余满辰法,为辰数;

mǎn kè fǎ wèi kè

满刻法,为刻。

gàn shí yuē xiàng shù

干实曰象数。

miǎo fǎ sān bǎi

秒法三百。

yǐ chéng tǒng fǎ yuē fēn tǒng

以乘统法,曰分统。

fán bù qī yào rù sù dù jiē yǐ kè fǎ wèi dù mǔ

凡步七曜入宿度,皆以刻法为度母。

fán kè fǎ chéng yíng suō fēn rú dìng qì ér yī yuē qì zhōng lǜ

凡刻法乘盈缩分,如定气而一,曰气中率。

yǔ hòu qì zhōng lǜ xiāng jiǎn wèi hé chà

与后气中率相减,为合差。

yǐ dìng qì chéng hé chà bìng hòu dìng qì yǐ chú wèi zhōng chà

以定气乘合差,并后定气以除,为中差。

jiā jiǎn qì lǜ wèi chū mò lǜ

加、减气率, 为初、末率。

bèi zhōng chà bǎi shèng zhī yǐ dìng qì chú wèi rì chà

倍中差,百乘之,以定气除,为日差。

bàn zhī yǐ jiā jiǎn chū mò gè wèi dìng lǜ

半之,以加、减初、末,各为定率。

yǐ rì chà lèi jiā jiǎn zhī wèi měi rì yíng suō fēn

以日差累加、减之,为每日盈缩分。

fán bǎi chéng qì xià xiān hòu shù xiān jiǎn hòu jiā cháng qì wèi dìng qì xiàn shù

凡百乘气下先后数,先减、后加常气, 为定气限数。

chéng suì chà qiān sì bǎi sì shí wèi miǎo fēn

乘岁差千四百四十,为秒分。

yǐ jiā zhōng jié yīn dōng zhì huáng dào rì dù lèi ér cái zhī de měi dìng qì chū rì dù

以加中节,因冬至黄道日度,累而裁之, 得每定气初日度。

rù zhuǎn yuē lì

入转曰历。

fán rù lì rú lì zhōng yǐ xià wèi jìn

凡入历,如历中已下为进;

yǐ shàng qù zhī wèi tuì

已上,去之,为退。

fán dìng shuò xiǎo yú qiū fēn hòu sì fēn zhī sān yǐ shàng jìn yī rì

凡定朔小余,秋分后,四分之三已上,进一日。

chūn fēn hòu hūn míng xiǎo yú chà chūn fēn chū rì zhě wǔ ér yī yǐ jiǎn sì fēn zhī sān

春分后,昏明小余差春分初日者,五而一,以减四分之三。

dìng shuò xiǎo yú rú cǐ shù yǐ shàng zhě jìn yī rì

定朔小余如此数已上者,进一日。

huò yǒu jiāo yīng jiàn kuī chū zé fǒu

或有交,应见亏初,则否。

dìng xián wàng xiǎo yú bù mǎn hūn míng xiǎo yú zhě tuì yī rì

定弦望小余, 不满昏明小余者,退一日。

huò yǒu jiāo yīng jiàn kuī chū zhě yì rú zhī

或有交,应见亏初者,亦如之。

fán zhèng jiāo yǐ píng jiāo rù lì tiǎo nǜ dìng shù tiǎo jiǎn nǜ jiā píng jiāo rù dìng qì yú mǎn ruò bù zú jìn tuì rì suàn wèi zhèng jiāo rù dìng qì bù fù yǐ jiāo lǜ chéng jiāo shù chú jí bù jiā jiǎn píng jiāo rù qì tiǎo nǜ yě

凡正交,以平交入历朓朒定数,朓减、朒加平交入定气余,满若不足,进退日算,为正交入定气,不复以交率乘、交数除,及不加减平交入气朓朒也。

fán tuī yuè dù yǐ lì fēn chéng yè bàn dìng quán lòu rú kè fǎ ér yī wèi chen fēn

凡推月度,以历分乘夜半定全漏,如刻法而一,为晨分;

yǐ jiǎn lì fēn wèi hūn fēn

以减历分,为昏分。

yòu yǐ dìng shuò xián wàng xiǎo yú chéng lì fēn tǒng fǎ chú zhī yǐ jiǎn chen fēn yú wèi qián

又以定朔、弦、望小余乘历分,统法除之,以减晨分,余为前;

bù zú fǎn xiāng jiǎn yú wèi hòu

不足,反相减,余为后。

nǎi qián jiā hòu jiǎn jiā shí yuè dù wèi chén hūn yuè dù

乃前加、后减加时月度,为晨昏月度。

yǐ suǒ rù jiā shí rì dù jiǎn hòu lì jiā shí rì dù yú jiā shàng xián zhī dù jí yú yǐ suǒ rù rì qián jiǎn hòu jiā yòu yǐ hòu lì qián jiā hòu jiǎn gè wèi dìng chéng

以所入加时日度减后历加时日度,余加上弦之度及余,以所入日前减、后加,又以后历前加、后减,各为定程。

nǎi lěi jì jù hòu lì měi rì lì dù jí fēn yǐ jiǎn dìng chéng wèi yíng

乃累计距后历每日历度及分,以减定程,为盈;

bù zú fǎn xiāng jiǎn wèi suō

不足,反相减,为缩。

yǐ jù hòu lì rì shù jūn qí chà yíng jiǎn suō jiā měi rì lì fēn wèi lì dìng fēn

以距后历日数均其差,盈减、缩加每日历分,为历定分。

lèi yǐ jiā shuò xián wàng chén hūn yuè dù wèi měi rì chén hūn yuè dù bù fù jiā jiǎn qū shēn yě

累以加朔、弦、望晨昏月度,为每日辰昏月度,不复加减屈伸也。

yáo tǒng yuē zhōng tǒng

爻统曰中统。

xiàng jī yuē kè fǎ

象积曰刻法。

xiāo xī yuē qū shēn

消息曰屈伸。

yǐ qū shēn zhǔn yíng suō fēn qiú měi rì suǒ rù rì dìng shuāi

以屈伸准盈缩分,求每日所入,日定衰。

wǔ chéng zhī èr shí sì chú zhī yuē lòu chà

五乘之,二十四除之,曰漏差。

qū jiā shēn jiǎn qì chū yè bàn lòu de měi rì yè bàn dìng lòu

屈加、伸减气初夜半漏,得每日夜半定漏。

kè fǎ tōng wèi fēn yuē hūn míng xiǎo yú

刻法通为分,曰昏明小余。

èr shí yī chéng qū shēn dìng shù èr shí wǔ ér yī wèi huáng dào qū shēn chà

二十一乘屈伸定数,二十五而一,为黄道屈伸差。

nǎi qū jiǎn shēn jiā qì chū qù jí dù fēn de měi rì qù jí dù fēn

乃屈减、 伸加气初去极度分,得每日去极度分。

yǐ wàn èr qiān sān bǎi bā shí liù chéng huáng dào qū shēn chà wàn liù qiān èr bǎi qī shí qī ér yī wèi měi rì dù chà

以万二千三百八十六乘黄道屈伸差,万六千二百七十七而一,为每日度差。

qū jiǎn shēn jiā qì chū jù zhōng dù fēn de měi rì jù zhōng dù shù

屈减、伸加气初距中度分,得每日距中度数。

fán qū shēn zhǔn xiāo xī yú zhōng guǐ yuē dìng shù

凡屈伸准消息于中晷,曰定数;

yú lòu kè yuē lòu chà

于漏刻,曰漏差;

yú qù jí yuē qū shēn chà

于去极,曰屈伸差;

yú jù zhōng dù yuē dù chà

于距中度,曰度差。

jiāo zhōng yuē zhōng lǜ

交终曰终率。

shuò chà yuē jiāo shuò

朔差曰交朔。

wàng shù rì jiāo wàng jiāo xiàn yuē qián zhǔn

望数日交望,交限曰前准。

wàng chà yuē hòu zhǔn

望差曰后准。

fán yuè xíng rù sì xiàng yīn yáng dù yǒu fèn zhě shí chéng zhī qī ér yī wèi dù fēn

凡月行入四象阴阳度有分者,十乘之,七而一,为度分。

bù jìn shí wǔ chéng zhī qī chú wèi dà fēn

不尽,十五乘之,七除,为大分。

bù jìn yòu chú wèi xiǎo fēn

不尽又除,为小分。

nǎi yǐ yī xiàng zhī dù jiǔ shí chú zhī jiān chú dù chà fēn bǎi yī shí sān dà fēn qī xiǎo fēn yī shǎo rán hòu yǐ cì xiàng chú zhī

乃以一象之度九十除之,兼除度差分百一十三、大分七、小分一少,然后以次象除之。

fán rì shí yǐ dìng shuò rì chū rù chén kè jù wǔ zhèng kè shù yuē bǎi sì shí qī wéi shí chà

凡日蚀,以定朔日出入辰刻距午正刻数,约百四十七,为时差。

shì dìng shuò xiǎo yú rú bàn fǎ yǐ xià yǐ jiǎn bàn fǎ wèi chū lǜ

视定朔小余如半法已下,以减半法,为初率;

yǐ shàng jiǎn qù bàn fǎ yú wèi mò lǜ

已上,减去半法,余为末率。

yǐ chéng shí chà rú kè fǎ ér yī chū lǜ yǐ jiǎn mò lǜ bèi zhī yǐ jiā dìng shuò xiǎo yú wèi shí dìng yú

以乘时差,如刻法而一,初率以减,末率倍之,以加定朔小余,为蚀定余。

yuè shí yǐ dìng wàng xiǎo yú wèi shí dìng yú

月蚀,以定望小余为蚀定余。

fán rì shí yǒu qì chà yǒu kè chà yǒu jiā chà

凡日蚀,有气差,有刻差,有加差。

èr zhì zhī chū qì chà èr qiān sān bǎi wǔ shí

二至之初,气差二千三百五十。

jù èr zhì qián hòu měi rì sǔn èr shí liù zhì èr fēn ér kōng

距二至前后,每日损二十六,至二分而空。

yǐ rì chū méi chén kè jù wǔ zhèng kè shù yuē qí shuò rì qì chà yǐ chéng shí shèn jù wǔ zhèng kè shù

以日出没辰刻距午正刻数,约其朔日气差,以乘食甚距午正刻数。

suǒ de yǐ jiǎn qì chà wèi dìng shù

所得以减气差,为定数。

chūn fēn hòu yīn lì jiā zhī yáng lì jiǎn zhī

春分后,阴历加之,阳历减之;

qiū fēn hòu yīn lì jiǎn zhī yáng lì jiā zhī

秋分后, 阴历减之,阳历加之。

èr zhì chū rì wú kè chà

二至初日,无刻差。

zì hòu měi rì yì chà fēn èr xiǎo fēn shí

自后每日益差分二、小分十。

qǐ lì chūn zhì lì xià qǐ lì qiū zhì lì dōng jiē yǐ jiǔ shí sì fēn yǒu bàn wèi kè chà

起立春至立夏、起立秋至立冬,皆以九十四分有半为刻差。

zì hòu rì sǔn chà fēn èr xiǎo fēn shí zhì èr zhì zhī chū sǔn jǐn

自后日损差分二、小分十,至二至之初损尽。

yǐ shuò rì kè chà chéng shí shèn jù wǔ zhèng kè shù wèi kè chà dìng shù

以朔日刻差乘食甚距午正刻数,为刻差定数。

dōng zhì hòu shí shèn zài wǔ zhèng qián xià zhì hòu shí shèn zài wǔ zhèng hòu yīn lì yǐ jiǎn yáng lì yǐ jiā

冬至后食甚在午正前,夏至后食甚在午正后,阴历以减,阳历以加;

dōng zhì hòu shí shèn zài wǔ zhèng hòu xià zhì hòu shí shèn zài wǔ zhèng qián yīn lì yǐ jiā yáng lì yǐ jiǎn

冬至后食甚在午正后,夏至后食甚在午正前,阴历以加, 阳历以减。

yòu lì dōng chū rì hòu měi qì zēng chà shí qī

又立冬初日后,每气增差十七。

zhì dōng zhì chū rì de wǔ shí yī

至冬至初日,得五十一。

zì hòu měi qì sǔn shí qī zhōng yú dà hán sǔn jǐn

自后,每气损十七, 终于大寒,损尽。

ruò shí shén zài wǔ zhèng hòu zé měi kè lèi yì qí chà yīn lì yǐ jiǎn yáng lì yǐ jiā

若蚀甚在午正后,则每刻累益其差,阴历以减,阳历以加。

yīng jiā jiǎn chà tóng míng xiāng cóng yì míng xiāng xiāo gè wèi shí chà

应加减差,同名相从,异名相销,各为蚀差。

yǐ jiā jiǎn qù jiāo fēn wèi dìng fēn

以加减去交分,为定分。

yuè zài yīn lì bù zú jiǎn fǎn jiǎn shí chà jiāo qián jiǎn zhī yú wèi yáng lì jiāo hòu dìng fēn

月在阴历,不足减,反减蚀差,交前减之,余为阳历交后定分;

jiāo hòu jiǎn zhī yú wèi yáng lì jiāo qián dìng fēn jiē bù shí

交后减之,余为阳历交前定分:皆不蚀。

yáng lì bù zú jiǎn yì fǎn jiǎn shí chà

阳历不足减,亦反减蚀差。

jiāo qián jiǎn zhī yú wèi yīn lì jiāo hòu dìng fēn

交前减之,余为阴历交后定分;

jiāo hòu jiǎn zhī yú wèi yīn lì jiāo qián dìng fēn jiē shí

交后减之,余为阴历交前定分:皆蚀。

fán qù jiāo dìng fēn rú yáng lì shí xiàn yǐ xià wèi yáng lì shí

凡去交定分,如阳历蚀限已下,为阳历蚀。

yǐ yáng lì dìng fǎ yuē wèi shí fēn

以阳历定法约,为蚀分。

yǐ shàng zhě yǐ yáng lì shí xiàn jiǎn zhī yú wèi yīn lì shí

已上者, 以阳历蚀限减之,余为阴历蚀。

yǐ yīn lì dìng fǎ yuē zhī yǐ jiǎn shí wǔ yú wèi shí fēn

以阴历定法约之,以减十五,余为蚀分。

fán yuè shí qù jiāo fēn èr qiān yī bǎi sì shí qī yǐ xià jiē jì

凡月蚀去交分,二千一百四十七已下,皆既。

yǐ shàng zhě yǐ jiǎn hòu zhǔn yú rú dìng fǎ wǔ bǎi liù yuē wèi shí fēn

已上者,以减后准,余如定法五百六约,为蚀分。

fán yuè shí jì fàn yòng kè èr shí

凡月蚀既,泛用刻二十。

rú qù jiāo fēn qiān sì bǎi sān shí wǔ yǐ xià yīn zēng bàn kè

如去交分千四百三十五已下,因增半刻。

qī bǎi yī shí èr yǐ xià yòu zēng bàn kè

七百一十二已下,又增半刻。

fán rì yuè dài shí chū mò gè yǐ dìng fǎ tōng shí fēn bàn dìng yòng kè yuē zhī yǐ chéng jiàn kè

凡日月带蚀出没,各以定法通蚀分,半定用刻约之, 以乘见刻。

duō yú bàn dìng yòng kè chū wèi jìn méi wèi tuì

多于半定用刻,出为进,没为退;

shǎo yú bàn dìng yòng kè chū wèi tuì méi wèi jìn gè rú dìng fǎ ér yī wèi jiàn shí zhī dà fēn

少于半定用刻,出为退,没为进:各如定法而一,为见蚀之大分。

shuò zhòu wàng yè jiē wèi jiàn kè

朔昼、望夜皆为见刻。

qí jiǔ fù shí chà zé bù fù kǎo xiáng

其九服蚀差,则不复考详。

wǔ xīng zhōng lǜ yuē zhōu lǜ

五星终率曰周率。

yīn píng hé jiā zhōng fú de píng jiàn

因平合加中伏,得平见。

jīn shuǐ jiā xī de chen

金、水加夕,得晨;

jiā chen de xī

加晨,得夕。

yòu yǐ biàn chà chéng nián mǎn xiàng shù qù zhī

又以变差乘年,满象数去之;

bù jìn wèi biàn jiāo

不尽为变交。

sān bǎi yuē wèi fēn tǒng fǎ ér yī yǐ jiǎn píng jiàn

三百约为分,统法而一,以减平见。

sān shí liù chéng píng jiàn miǎo shí èr chéng biàn jiāo miǎo tóng yǐ sān qiān liù bǎi wéi mǔ

三十六乘平见秒,十二乘变交秒,同以三千六百为母。

yú rú jiāo lǜ yǐ xià xīng zài yáng lì

余如交率已下,星在阳历;

yǐ shàng qù zhī wèi rù yīn lì

已上,去之,为入阴历。

gè yǐ biàn cè chú wèi biàn shù mìng chū biàn suàn wài

各以变策除,为变数,命初变算外;

bù jìn wèi rù qí biàn dù shù jí yú

不尽为入其变度数及余。

zì cǐ bǎi yuē yú fēn mǔ tóng kè fǎ

自此百约余分,母同刻法。

yǐ suǒ rù biàn xià shù jiā jiǎn píng jiàn wèi cháng jiàn

以所入变下数,加减平见,为常见。

jīn xīng chen jiàn xiān jì zì xī jiàn jìn xī tuì yīng jiā jiǎn xiān hòu chà

金星晨见,先计自夕见,尽夕退,应加减先后差。

tóng míng xiāng cóng yì míng xiāng xiāo

同名相从,异名相销。

yǔ chen cháng jiàn jiā jiǎn chà yì míng xiāng xiāo tóng míng xiāng cóng

与晨常见加减差,异名相销, 同名相从。

yī jiā jiǎn chen píng jiàn wèi cháng jiàn

依加减晨平见为常见。

fán cháng jiàn jì rù dìng qì qiú xiān cóng dìng shù gè yǐ chà lǜ chéng zhī chā shù ér yī wèi dìng chà

凡常见计入定气,求先从定数,各以差率乘之,差数而一,为定差。

chen jiàn xiān jiǎn hòu jiā xī jiàn xiān jiā hòu jiǎn cháng jiàn wèi dìng jiàn

晨见先减、 后加,夕见先加、后减常见,为定见。

yǐ cháng jiàn yǔ dìng jiàn jiā jiǎn shù jiā jiǎn píng jiàn rù biàn dù shù jí yú miǎo wèi dìng jiàn chū biàn suǒ rù

以常见与定见加减数,加减平见入变度数及余秒,为定见初变所入。

yǐ suǒ xíng dù shùn jiā tuì jiǎn zhī jí cì biàn suǒ rù

以所行度顺加、退减之,即次变所入。

yǐ suǒ rù biàn xià chā shù jiā jiǎn rì dù biàn lǜ

以所入变下差数加减日度变率。

qí shuǐ xīng cháng jiàn yǔ dìng jiàn jiā jiǎn shù tóng míng xiāng cóng yì míng xiāng xiāo fǎn qí jiā jiǎn

其水星常见与定见加减数,同名相从,异名相销,反其加减。

xī jiàn chà jiā jí xíng rì lǜ zhě bèi qí chà jiā dù lǜ

夕见差加疾行日率者,倍其差,加度率。

yòu fēn qí chà yǐ jiā chí liú rì lǜ

又分其差,以加迟留日率。

chen jiàn yì fēn qí chà yǐ jiā chí liú rì lǜ yǐ suǒ chà zhī shù jiā jí xíng rì lǜ yì bèi qí chà jiā jí xíng dù lǜ

晨见亦分其差,以加迟留日率,以所差之数,加疾行日率,亦倍其差,加疾行度率。

xī jiàn chà jiǎn jí xíng rì lǜ zhě bèi qí chà jiǎn dù lǜ

夕见差减疾行日率者,倍其差,减度率。

yòu yǐ qí chà jiǎn liú rì bù zú jiǎn qīn jiǎn chí rì

又以其差减留日,不足减,侵减迟日。

chen jiàn chà jiǎn liú rì bù zú jiǎn zhě qīn jiǎn chí rì yì yǐ qí chà jiǎn jí xíng rì lǜ bèi qí chà yǐ jiǎn dù lǜ

晨见差减留日,不足减者,侵减迟日,亦以其差减疾行日率,倍其差,以减度率。

qián biàn chū rì yǔ hòu biàn mò rì xiān hòu shù tóng míng xiāng xiāo yì míng xiāng cóng wèi xiān hòu dìng shù

前变初日与后变末日先后数,同名相销,异名相从,为先后定数。

gè yǐ chà lǜ chéng zhī chā shù ér yī wèi rì chà

各以差率乘之,差数而一,为日差。

jīn xīng yòng hòu biàn chà lǜ chā shù

金星用后变差率、差数。

yǐ xiān hòu dìng shù jiǎn zhī wèi dù chà

以先后定数减之,为度差。

jīn xīng xī fú yòu rì chà jiǎn xiān hòu dìng shù wèi dù chà

金星夕伏,又日差减先后定数, 为度差。

chen fú yǐ xiān hòu dìng shù jiā rì chà wèi dù chà

晨伏以先后定数加日差,为度差。

shuǐ xīng xī fú yǐ xiān hòu dìng shù wèi rì chà

水星夕伏,以先后定数为日差。

bèi zhī wèi dù chà

倍之, 为度差。

nǎi yǐ rì dù chà jī yíng zhě yǐ jiǎn jī suō zhě yǐ jiā mò biàn rì dù lǜ

乃以日度差,积盈者以减、积缩者以加末变日度率。

jīn shuǐ chen fú fǎn yòng qí chà

金、水晨伏,反用其差。

yòu bèi tuì xíng chà chà lǜ chéng zhī chā shù ér yī wèi rì chà

又倍退行差,差率乘之,差数而一,为日差。

yǐ tuì chà jiǎn zhī wèi dù chà

以退差减之,为度差。

jīn xīng xī fú yǐ rì chà jiǎn tuì chà wèi dù chà

金星夕伏, 以日差减退差,为度差。

chen fú yǐ tuì chà jiā rì chà wèi dù chà

晨伏以退差加日差,为度差。

yǐ tuì xíng rì dù chà yīng jiā zhě jiǎn mò biàn rì dù lǜ

以退行日度差应加者减末变日度率。

chen fú fǎn yòng qí chà

晨伏反用其差。

gè jiā jiǎn biàn qì wèi rì dù dìng lǜ

各加减变讫,为日度定率。

tā yì jiē zhǔn dà yǎn lì fǎ

他亦皆准《大衍历》法。

qí fēn miǎo bù tóng zé gè jù běn lì mǔ fǎ yún

其分秒不同,则各据本历母法云。

qǐ cháng qìng èr nián yòng xuān míng lì

起长庆二年,用《宣明历》。

zì jìng zōng zhì yú xī zōng jiē zūn yòng zhī

自敬宗至于僖宗,皆遵用之。

suī cháo tíng duō gù bù xiá tǎo lùn rán dà yǎn lì hòu fǎ zhì jiǎn yì hé wàng mì jìn wú néng chū qí yòu zhě

虽朝廷多故,不暇讨论,然《大衍历》后,法制简易,合望密近,无能出其右者。

qì jǐng fú yuán nián

讫景福元年。

guān xiàng lì jīn yǒu sī wú chuán zhě

《观象历》,今有司无传者。

cháng qìng xuān míng lì yǎn jì shàng yuán jiǎ zǐ zhì cháng qìng èr nián rén yín jī qī bǎi qī wàn yī bǎi sān shí bā suàn wài

《长庆宣明历》演纪上元甲子,至长庆二年壬寅,积七百七万一百三十八算外。

xuān míng tǒng fǎ bā qiān sì bǎi

《宣明》统法八千四百。

zhāng suì sān bǎi liù wàn bā qiān wǔ shí wǔ

章岁三百六万八千五十五。

zhāng yuè èr shí sì wàn bā qiān wǔ shí qī

章月二十四万八千五十七。

tōng yú sì wàn sì qiān wǔ shí wǔ

通余四万四千五十五。

zhāng rùn jiǔ wàn yī qiān sān bǎi qī shí yī

章闰九万一千三百七十一。

rùn xiàn èr shí sì wàn sì bǎi sì shí sān miǎo liù

闰限二十四万四百四十三,秒六。

zhōng jié shí wǔ yú qiān bā bǎi sān shí wǔ miǎo wǔ

中节十五,余千八百三十五,秒五。

hé cè èr shí jiǔ yú sì qiān sì bǎi wǔ shí qī

合策二十九,余四千四百五十七。

xiàng zhǔn qī yú sān qiān èr bǎi yī shí sì shǎo

象准七,余三千二百一十四少。

zhōng yíng fēn sān qiān liù bǎi qī shí yī miǎo èr

中盈分三千六百七十一,秒二。

shuò xū fēn sān qiān jiǔ bǎi sì shí sān

朔虚分三千九百四十三。

xún zhōu wǔ shí wàn sì qiān

旬周五十万四千。

jì fǎ liù shí

纪法六十。

miǎo fǎ bā

秒法八。

hou shù wǔ yú liù bǎi yī shí yī miǎo qī

候数五,余六百一十一,秒七。

guà wèi liù yú qī bǎi sān shí sì miǎo èr

卦位六,余七百三十四,秒二。

chén shù shí èr yú qiān sì bǎi liù shí bā miǎo sì

辰数十二,余千四百六十八,秒四。

kè fǎ bā shí sì

刻法八十四。

xiàng shù jiǔ yì èr qiān sì shí sì wàn liù qiān yī bǎi jiǔ shí jiǔ

象数九亿二千四十四万六千一百九十九。

zhōu tiān sān bǎi liù shí wǔ dù

周天三百六十五度。

xū fēn èr qiān yī bǎi wǔ shí sān miǎo èr bǎi jiǔ shí jiǔ

虚分二千一百五十三,秒二百九十九。

suì chà èr wàn jiǔ qiān liù bǎi jiǔ shí jiǔ

岁差二万九千六百九十九。

fēn tǒng èr bǎi wǔ shí èr wàn

分统二百五十二万。

miǎo mǔ sān bǎi

秒母三百。

èr shí sì dìng qì jiē bǎi shèng qí qì yíng suō fēn yíng jiǎn suō jiā zhōng jié wèi dìng qì suǒ yǒu rì jí yú miǎo

二十四定气,皆百乘其气盈缩分,盈减、缩加中节,为定气所有日及余、秒。

liù xū zhī chà wǔ shí sān miǎo èr bǎi jiǔ shí jiǔ

六虚之差五十三,秒二百九十九。

lì zhōu èr shí sān wàn yī qiān sì bǎi wǔ shí bā miǎo shí jiǔ

历周二十三万一千四百五十八,秒十九。

lì zhōu rì èr shí qī yú sì qiān liù bǎi wǔ shí bā miǎo shí jiǔ

历周日二十七,余四千六百五十八,秒十九。

lì zhōng rì shí sān yú liù qiān wǔ bǎi èr shí jiǔ miǎo jiǔ bàn

历中日十三,余六千五百二十九,秒九半。

zhōu chà rì yī yú bā qiān yī bǎi jiǔ shí bā miǎo bā shí yī

周差日一,余八千一百九十八,秒八十一。

miǎo mǔ yī bǎi

秒母一百。

qī rì chū shù qī qiān sì bǎi liù shí wǔ

七日:初数,七千四百六十五;

mò shù jiǔ bǎi sān shí wǔ

末数,九百三十五。

shí sì rì chū shù liù qiān wǔ bǎi èr shí jiǔ

十四日:初数,六千五百二十九;

mò shù qiān bā bǎi qī shí yī

末数,千八百七十一。

shàng xián jiǔ shí yí dù yú èr qiān liù bǎi sān shí bā miǎo bǎi sì shí jiǔ tài

上弦:九十一度,余二千六百三十八,秒百四十九太。

wàng bǎi bā shí èr dù yú wǔ qiān èr bǎi qī shí liù miǎo èr bǎi jiǔ shí jiǔ bàn

望:百八十二度,余五千二百七十六,秒二百九十九半。

xià xián èr bǎi qī shí sān dù yú qī qiān jiǔ bǎi yī shí wǔ miǎo bǎi sì shí jiǔ bàn

下弦:二百七十三度,余七千九百一十五,秒百四十九半。

miǎo mǔ sān bǎi

秒母三百。

yǐ kè fǎ yuē lì fēn wéi dù jī zhī wèi jī dù

以刻法约历分为度,积之为积度。

zhōng tǒng sì qiān èr bǎi

中统四千二百。

chén kè bā kè fēn èr shí bā

辰刻八刻,分二十八。

hūn míng kè gè èr kè fēn sì shí èr

昏、明刻各二刻,分四十二。

kè fǎ bā shí sì

刻法八十四。

dù mǔ tóng kè fǎ

度母同刻法。

jù jí dù wǔ shí liù yú bā shí èr fēn bàn

距极度五十六,余八十二分半。

běi jí chū dì sān shí sì dù yú sì shí qī fēn bàn

北极出地三十四度,余四十七分半。

zhōng lǜ èr shí èr wàn bā qiān wǔ bǎi bā shí èr miǎo liù qiān wǔ bǎi yī shí èr

终率二十二万八千五百八十二,秒六千五百一十二。

zhōng rì èr shí qī yú qiān qī bǎi bā shí èr miǎo liù qiān wǔ bǎi yī shí èr

终日二十七,余千七百八十二,秒六千五百一十二。

zhōng rì shí sān yú wǔ qiān jiǔ shí yī miǎo sān qiān èr bǎi wǔ shí liù

中日十三,余五千九十一,秒三千二百五十六。

jiāo shuò rì èr yú èr qiān liù bǎi qī shí sì miǎo sān qiān sì bǎi bā shí bā

交朔日二,余二千六百七十四,秒三千四百八十八。

jiāo wàng rì shí sì yú liù qiān sì bǎi èr shí bā miǎo wǔ qiān

交望日十四,余六千四百二十八,秒五千。

qián zhǔn rì shí èr yú sān qiān qī bǎi wǔ shí sì miǎo qiān wǔ bǎi yī shí èr

前准日十二,余三千七百五十四,秒千五百一十二。

hòu zhǔn rì yī yú qiān sān bǎi sān shí qī miǎo qiān qī bǎi sì shí sì

后准日一,余千三百三十七,秒千七百四十四。

yīn lì shí xiàn liù qiān liù shí

阴历蚀限六千六十。

yáng lì shí xiàn èr qiān liù bǎi sì shí

阳历蚀限二千六百四十。

yīn lì dìng fǎ sì bǎi sì

阴历定法四百四。

yáng lì dìng fǎ bǎi qī shí liù

阳历定法百七十六。

jiāo lǜ èr bǎi èr

交率二百二。

jiāo shù èr qiān wǔ bǎi qī shí sān

交数二千五百七十三。

miǎo fǎ yī wàn

秒法一万。

qù jiāo dù chéng shù shí yī chú shù qī qiān sān bǎi sān

去交度乘数十一,除数七千三百三。

suì xīng

○岁星

zhōu lǜ sān bǎi sān shí wǔ wàn wǔ bǎi sì shí miǎo bā shí sān

周率三百三十五万五百四十,秒八十三。

zhōu cè èr bǎi jiǔ shí bā yú qī qiān sān bǎi sì shí miǎo bā shí sān

周策二百九十八,余七千三百四十,秒八十三。

zhōng fú rì shí liù yú qī qiān bā bǎi qī shí miǎo sì shí yī bàn

中伏日十六,余七千八百七十,秒四十一半。

biàn chà jiǔ shí bā miǎo sān shí èr

变差九十八,秒三十二。

jiāo lǜ bǎi bā shí èr yú wǔ shí èr miǎo èr shí qī

交率百八十二,余五十二,秒二十七。

biàn cè shí wǔ yú shí bā miǎo sān shí wǔ

变策十五,余十八,秒三十五。

chà lǜ wǔ

差率五。

chā shù sì

差数四。

yíng huò

○荧惑

zhōu lǜ liù bǎi wǔ shí wǔ wàn yī qiān sān bǎi jiǔ shí wǔ miǎo èr shí liù

周率六百五十五万一千三百九十五,秒二十六。

zhōu cè qī bǎi qī shí jiǔ yú qī qiān qī bǎi jiǔ shí wǔ miǎo èr shí liù

周策七百七十九,余七千七百九十五,秒二十六。

zhōng fú rì qī shí yú bā qiān jiǔ shí qī miǎo liù shí èr

中伏日七十,余八千九十七,秒六十二。

biàn chà sān qiān wǔ miǎo yī

变差三千五,秒一。

jiāo lǜ bǎi bā shí èr yú wǔ shí èr miǎo sān shí èr

交率百八十二,余五十二,秒三十二。

biàn cè shí wǔ yú shí bā miǎo sān shí liù

变策十五,余十八,秒三十六。

chà lǜ sān shí jiǔ

差率三十九。

chā shù shí

差数十。

zhèn xīng

○镇星

zhōu lǜ sān bǎi yī shí qī wàn wǔ qiān bā bǎi qī shí jiǔ miǎo qī shí jiǔ

周率三百一十七万五千八百七十九,秒七十九。

zhōu cè sān bǎi qī shí bā yú liù bǎi qī shí jiǔ miǎo qī shí jiǔ

周策三百七十八,余六百七十九,秒七十九。

zhōng fú rì shí bā yú sì qiān wǔ bǎi sān shí jiǔ miǎo bā shí jiǔ bàn

中伏日十八,余四千五百三十九,秒八十九半。

biàn chà èr bǎi qī shí qī miǎo jiǔ shí èr

变差二百七十七,秒九十二。

jiāo lǜ bǎi bā shí èr yú wǔ shí èr miǎo èr shí qī

交率百八十二,余五十二,秒二十七。

biàn cè shí wǔ yú shí bā miǎo sān shí wǔ

变策十五,余十八,秒三十五。

chà lǜ shí

差率十。

chā shù jiǔ

差数九。

tài bái

○太白

zhōu lǜ sì bǎi jiǔ shí wàn sì qiān bā bǎi sì shí wǔ miǎo bā shí wǔ

周率四百九十万四千八百四十五,秒八十五。

zhōu cè wǔ bǎi bā shí sān yú qī qiān liù bǎi sì shí wǔ miǎo bā shí wǔ

周策五百八十三,余七千六百四十五,秒八十五。

xī jiàn fú rì èr bǎi wǔ shí liù

夕见伏日二百五十六。

xī jiàn fú xíng èr bǎi sì shí sì dù

夕见伏行二百四十四度。

chen jiàn fú rì sān bǎi èr shí qī yú qī qiān liù bǎi sì shí wǔ miǎo bā shí wǔ

晨见伏日三百二十七,余七千六百四十五,秒八十五。

chen jiàn fú xíng sān bǎi sì shí jiǔ yú qī qiān liù bǎi sì shí wǔ miǎo bā shí wǔ

晨见伏行三百四十九,余七千六百四十五,秒八十五。

zhōng fú rì sì shí yī yú bā qiān èr shí èr miǎo jiǔ shí èr bàn

中伏日四十一,余八千二十二,秒九十二半。

biàn chà qiān èr bǎi sān shí liù miǎo shí èr

变差千二百三十六,秒十二。

jiāo lǜ bǎi bā shí èr yú wǔ shí èr miǎo èr shí jiǔ

交率百八十二,余五十二,秒二十九。

biàn cè shí wǔ yú shí bā miǎo sān shí wǔ

变策十五,余十八,秒三十五。

xī jiàn chà lǜ sān shí yī

夕见差率三十一。

chā shù shí

差数十。

chen jiàn chà lǜ èr

晨见差率二。

chā shù sān

差数三。

chén xīng

○辰星

zhōu lǜ jiǔ shí qī wàn sān qiān sān bǎi jiǔ shí miǎo èr shí wǔ

周率九十七万三千三百九十,秒二十五。

zhōu cè bǎi yī shí wǔ yú qī qiān sān bǎi jiǔ shí miǎo èr shí wǔ

周策百一十五,余七千三百九十,秒二十五。

xī jiàn fú rì wǔ shí èr

夕见伏日五十二。

xī jiàn fú xíng shí bā dù

夕见伏行十八度。

chen jiàn fú rì liù shí sān yú qī qiān sān bǎi jiǔ shí miǎo èr shí wǔ

晨见伏日六十三,余七千三百九十,秒二十五。

chen jiàn fú xíng jiǔ shí qī dù yú qī qiān sān bǎi jiǔ shí miǎo èr shí wǔ

晨见伏行九十七度,余七千三百九十,秒二十五。

zhōng fú rì shí bā yú qī qiān bā bǎi jiǔ shí wǔ miǎo shí èr bàn

中伏日十八,余七千八百九十五,秒十二半。

biàn chà sān qiān èr bǎi yī yú shí miǎo liù shí qī

变差三千二百一,余十,秒六十七。

jiāo lǜ bǎi bā shí èr yú wǔ shí èr miǎo sān shí èr

交率百八十二,余五十二,秒三十二。

biàn cè shí wǔ yú shí bā miǎo sān shí liù

变策十五,余十八,秒三十六。

chà lǜ chā shù kōng

差率、差数空。

miǎo fǎ bǎi

秒法百。

xiǎo fēn fǎ sān qiān liù bǎi

小分法三千六百。

wǔ xīng píng jiàn jiā jiǎn lì

五星平见加减历

lì liù xià

历六下

zhāo zōng shí xuān míng lì shī xíng yǐ jiǔ shù yì jiàn chà zhào tài zǐ shǎo zhān shì biān gāng yǔ sī tiān shǎo jiān hú xiù lín jūn zhōu sī mǎ wáng chí gǎi zhì xīn lì rán shù yī chū yú gāng

昭宗时,《宣明历》施行已久,数亦渐差,诏太子少詹事边冈与司天少监胡秀林、均州司马王墀改治新历,然术一出于冈。

gāng yòng suàn qiǎo néng chí chěng fǎn fù yú chéng chú jiān

冈用算巧,能驰骋反复于乘除间。

yóu shì jiǎn jié chāo jìng děng jiē zhī shù xìng ér jīng zhì yuǎn dà shuāi xù zhī fǎ fèi yǐ

由是简捷、超径、等接之术兴,而经制、远大、衰序之法废矣。

suī chóu cè biàn yì rán jiē míng yú běn yuán

虽筹策便易,然皆冥于本原。

qí shàng yuán qī yào qǐ chì dào xū sì dù

其上元七曜,起赤道虚四度。

jǐng fú yuán nián lì chéng cì míng chóng xuán

景福元年,历成,赐名《崇玄》。

qì shuò fā liǎn yíng suō tiǎo nǜ dìng shuò xián wàng jiǔ dào yuè dù jiāo huì rù shí xiàn qù jiāo qián hòu jiē dà yǎn zhī jiù

气朔、发敛、盈缩、朓朒、定朔弦望、九道月度、交会、入蚀限去交前后,皆《大衍》之旧。

yú suī bù tóng yì shū tú ér zhì zhě

余虽不同,亦殊涂而至者。

dà lüè wèi

大略谓:

cè shí yuē suì shí

策实曰岁实。

shé fǎ yuē shuò shí

揲法曰朔实。

sān yuán zhī cè yuē qì cè

三元之策曰气策。

sì xiàng zhī cè yuē píng huì

四象之策曰平会。

yī xiàng zhī cè yuē xián cè

一象之策曰弦策。

guà xiàn yuē rùn xiàn

挂限曰闰限。

yáo shù yuē jì fǎ

爻数曰纪法。

cè yú yuē suì yú

策余曰岁余。

tiān zhōng zhī cè yuē hou cè

天中之策曰候策。

dì zhōng zhī cè yuē guà cè

地中之策曰卦策。

zhēn huǐ zhī cè yuē tǔ wáng cè

贞悔之策曰土王策。

chén fǎ bàn chén fǎ yě

辰法,半辰法也。

qián shí yuē zhōu tiān fēn

干实曰周天分。

yíng suō nǜ tiǎo jiē yòng cháng qì

盈缩、朒朓,皆用常气。

yíng suō fēn yuē shēng jiàng

盈缩分曰升降。

xiān hòu yuē yíng suō

先后曰盈缩。

fán shēng jiàng sǔn yì jiē jìn yī děng bèi xiàng tǒng chéng zhī chú fǎ ér yī wèi píng xíng lǜ

凡升降、损益,皆进一等,倍象统乘之,除法而一,为平行率。

yǔ hòu lǜ xiāng jiǎn wèi chà

与后率相减, 为差。

bàn zhī yǐ jiā jiǎn píng xíng lǜ wèi chū mò lǜ

半之,以加减平行率,为初、末率。

bèi chà jìn yī děng yǐ xiàng tǒng chéng zhī chú fǎ ér yī wèi rì chà

倍差,进一等,以象统乘之,除法而一, 为日差。

yǐ jiā jiǎn chū mò wèi dìng

以加减初、末为定。

yǐ rì chà lèi jiā jiǎn wèi měi rì fēn

以日差累加减,为每日分。

fán xiǎo yú jiē wàn shèng zhī tōng fǎ chú wèi yuē yú zé yǐ wàn wéi fǎ

凡小余,皆万乘之,通法除,为约余,则以万为法。

yòu yǐ bǎi yuē zhī wèi dà fēn zé yǐ bǎi wéi fǎ

又以百约之,为大分,则以百为法。

fán dōng zhì chì dào rì dù jí yuē yú yǐ jiǎn qí sù quán dù nǎi lèi jiā cì sù jiē wèi jù hòu jī dù

凡冬至赤道日度及约余,以减其宿全度,乃累加次宿,皆为距后积度。

mǎn xiàn jiǔ shí yī dù sān shí yī fēn sān shí qī xiǎo fēn qù zhī

满限九十一度三十一分三十七小分,去之。

yú bàn yǐ xià wèi chū

余半已下,为初;

yǐ shàng yǐ jiǎn xiàn wèi mò

已上,以减限,为末。

jiē bǎi sì shí sì chéng zhī

皆百四十四乘之。

tuì yī děng yǐ jiǎn qiān sān bǎi yī shí wǔ

退一等,以减千三百一十五。

suǒ de yǐ chéng chū mò dù fēn wèi chà

所得以乘初、末度分,为差。

yòu tōng chū mò dù fēn yǔ sì qiān wǔ bǎi liù shí liù xiān xiāng jiǎn hòu xiāng chéng qiān liù bǎi jiǔ shí chú zhī yǐ jiǎn chà wèi dìng chà

又通初、 末度分,与四千五百六十六先相减、后相乘,千六百九十除之,以减差,为定差。

zài tuì wèi fēn

再退为分。

zhì hòu yǐ jiǎn fēn hòu yǐ jiā jù hòu jī dù wèi huáng dào jī dù

至后以减、分后以加距后积度,为黄道积度。

sù cì xiāng jiǎn jí qí dù yě

宿次相减,即其度也。

yǐ dōng zhì chì dào rì dù jí yuē yú yī qián qiú dìng chà yǐ jiǎn zhī wèi huáng dào rì dù

以冬至赤道日度及约余,依前求定差以减之,为黄道日度。

fán suì chà shí yī chéng zhī yòu yǐ suǒ qiú qì shù chéng zhī sān qiān bā bǎi bā shí bā ér yī yǐ jiā qián qì zhōng jī

凡岁差,十一乘之,又以所求气数乘之,三千八百八十八而一,以加前气中积;

yòu yǐ yíng suō fēn yíng jiā suō jiǎn zhī mìng yǐ dōng zhì sù dù jí qí qì chū jiā shí sù dù

又以盈缩分盈加、缩减之,命以冬至宿度,即其气初加时宿度。

qí dìng shuò xiǎo yú rú rì fǎ sì shí fēn zhī èr shí jiǔ yǐ shàng yǐ dìng shuò xiǎo yú jiǎn rì fǎ yú rú chen chū yú shù yǐ xià jìn yī rì

其定朔小余,如日法四十分之二十九已上,以定朔小余减日法,余如晨初余数已下,进一日。

gāng yòu zuò jìng shù qiú huáng dào yuè dù

冈又作径术求黄道月度。

yǐ bù lǜ qù jī nián wèi bù zhōu

以蔀率去积年,为蔀周;

bù jìn wèi bù yú

不尽,为蔀余。

yǐ suì yú chéng bù yú fù zhī

以岁余乘蔀余,副之。

èr yīn bù zhōu sān shí qī chú zhī yǐ jiǎn fù

二因蔀周,三十七除之,以减副。

bǎi yī shí jiǔ yuē bù yú yǐ jiā fù

百一十九约蔀余,以加副。

mǎn zhōu tiān qù zhī

满周天去之。

yú sì yīn zhī wèi fēn dù mǔ ér yī wèi dù jí dōng zhì jiā shí píng xíng yuè

余,四因之为分,度母而一为度,即冬至加时平行月。

yòu yǐ dōng zhì yuē yú jù wǔ qián hòu fēn èr bǎi wǔ shí sì chéng zhī wàn yuē wèi fēn mǎn dù mǔ wèi dù

又以冬至约余距午前后分,二百五十四乘之,万约为分,满度母为度;

wǔ qián yǐ jiā wǔ hòu yǐ jiǎn jiā shí yuè wèi wǔ zhōng yuè

午前以加、午后以减加时月,为午中月。

zì cǐ jì rì píng xíng shí sān dù shí jiǔ fēn dù zhī qī

自此计日平行十三度十九分度之七。

zì dōng zhì jù dìng shuò lèi yǐ píng xíng jiǎn zhī wèi dìng shuò wǔ zhōng yuè

自冬至距定朔,累以平行减之,为定朔午中月。

qiú cì shuò jí xián wàng gè jì rì yǐ píng xíng jiā zhī

求次朔及弦望,各计日以平行加之。

qí fēn yǐ dù mǔ chú wèi yuē fēn

其分以度母除,为约分。

yòu sì shí qī chú bù yú wèi lǜ chà

又四十七除蔀余,为率差。

bù jìn yǐ chéng qī rì sān fēn bàn fù zhī

不尽,以乘七日三分半,副之。

jiǔ yīn lǜ chà tuì yī děng wèi fēn yǐ jiǎn fù

九因率差,退一等, 为分,以减副。

yòu bǎi yuē dōng zhì jiā shí jù wǔ fēn wǔ qián jiā zhī wǔ hòu jiǎn zhī mǎn zhuǎn zhōu qù zhī jí dōng zhì wǔ zhōng rù zhuǎn

又百约冬至加时距午分,午前加之、午后减之、满转周去之,即冬至午中入转。

yǐ dōng zhì jù shuò rì jiǎn zhī jí dìng shuò wǔ zhōng rù zhuǎn

以冬至距朔日减之,即定朔午中入转。

qiú cì shuò jí xián wàng jì rì jiā zhī

求次朔及弦望,计日加之。

gè yǐ suǒ rù rì xià sǔn yì lǜ chéng zhuǎn yú bǎi ér yī yǐ sǔn yì yíng suō jī wèi dìng chà

各以所入日下损益率乘转余,百而一,以损益盈缩积,为定差。

yǐ yíng jiā suō jiǎn wǔ zhōng yuè wèi dìng yuè

以盈加、缩减午中月,为定月。

yǐ yuè xíng dìng fēn chéng qí rì chén hūn jù wǔ fēn wàn yuē wèi fēn mǎn bǎi wéi dù yǐ jiǎn wǔ zhōng dìng yuè wèi chen yuè

以月行定分乘其日晨昏距午分,万约为分,满百为度,以减午中定月,为晨月;

jiā zhī wèi hūn yuè

加之,为昏月。

yǐ shuò hūn yuè jiǎn shàng xián hūn yuè yǐ shàng xián hūn yuè jiǎn wàng hūn yuè yǐ wàng chen yuè jiǎn xià xián chen yuè yǐ xià xián chen yuè jiǎn hòu shuò chen yuè gè wèi dìng chéng

以朔昏月减上弦昏月,以上弦昏月减望昏月,以望晨月减下弦晨月,以下弦晨月减后朔晨月,各为定程。

yǐ xiāng jù rì jūn wèi píng xíng dù fēn

以相距日均,为平行度分。

yǔ cì chéng xiāng jiǎn wèi chà

与次程相减,为差。

yǐ jiā jiǎn píng xíng wèi chū mò rì dìng xíng

以加、减平行,为初、末日定行。

hòu shǎo jiā wèi chū jiǎn wèi mò

后少,加为初,减为末;

hòu duō jiǎn wèi chū jiā wèi mò

后多,减为初,加为末。

jiǎn xiāng jù rì yī jūn chà wèi rì chà

减相距日一,均差,为日差。

lèi sǔn yì chū rì wèi měi rì dìng xíng

累损、益初日,为每日定行。

hòu duō lèi yì zhī

后多,累益之;

hòu shǎo lèi jiǎn zhī

后少,累减之。

yīn shuò xián wàng chén hūn yuè lèi jiā zhī de měi rì chén hūn yuè

因朔弦望晨昏月,累加之,得每日晨昏月。

guǐ lòu

晷漏

gè jì qí rì zhōng rù èr zhì jiā shí yǐ lái rì shù jí yú

各计其日中入二至加时已来日数及余。

rú chū xiàn yǐ xià wèi hòu

如初限已下,为后;

yǐ shàng yǐ jiǎn èr zhì xiàn yú wèi qián fù zhī

已上,以减二至限, 余为前,副之。

gè yǐ chéng shù chéng zhī yòng jiǎn chū mò chà

各以乘数乘之,用减初、末差。

suǒ de zài chéng qí fù mǎn bǎi wàn wèi chǐ bù mǎn wèi cùn wèi fēn

所得再乘其副,满百万为尺,不满为寸、为分。

xià zhì hòu zé tuì yī děng

夏至后,则退一等。

jiē mìng yuē guǐ chà

皆命曰晷差。

dōng zhì qián hòu yǐ jiǎn dōng zhì zhōng guǐ xià zhì qián hòu yǐ jiā xià zhì zhōng guǐ

冬至前后,以减冬至中晷:夏至前后,以加夏至中晷;

wèi měi rì yáng chéng zhōng guǐ

为每日阳城中晷。

yǔ cì rì xiāng jiǎn hòu duō yuē xi hòu shǎo yuē xiāo

与次日相减,后多曰息,后少曰消。

yǐ dōng xià zhì wǔ qián hòu yuē fēn chéng zhī wàn ér yī wǔ qián xi jiǎn xiāo jiā

以冬夏至午前、后约分乘之,万而一,午前息减、消加;

wǔ hòu xi jiā xiāo jiǎn zhōng guǐ wèi dìng shù yě

午后息加、消减中晷:为定数也。

fán dōng zhì chū rì yǒu jiǎn wú jiā

凡冬至初日,有减无加;

xià zhì chū rì yǒu jiā wú jiǎn

夏至初日,有加无减。

yòu jì èr zhì jiā shí yǐ lái zhì qí rì hūn hòu yè bàn rì shù jí yú

又计二至加时已来至其日昏后夜半日数及余。

dōng zhì hòu wèi xi xià zhì hòu wèi xiāo

冬至后为息,夏至后为消。

rú yī xiàng yǐ xià wèi chū

如一象已下,为初;

yǐ shàng fǎn jiǎn èr zhì xiàn yú wèi mò

已上,反减二至限,余为末。

lìng zì xiāng chéng jìn èr wèi yǐ xiāo xī fǎ chú wèi fēn fù zhī

令自相乘,进二位,以消息法除为分, 副之。

yǔ wǔ bǎi fēn xiān xiāng jiǎn hòu xiāng chéng qiān bā bǎi ér yī yǐ jiā fù wèi xiāo xī shù

与五百分先相减,后相乘,千八百而一,以加副,为消息数。

yǐ xiàng jī chéng zhī bǎi yuē wèi fēn zài tuì wèi dù

以象积乘之, 百约为分,再退为度。

chūn fēn hòu yǐ jiā liù shí qī dù sì shí fēn qiū fēn hòu yǐ jiǎn bǎi yī shí wǔ dù èr shí fēn jí gè qí rì huáng dào qù jí

春分后以加六十七度四十分,秋分后以减百一十五度二十分, 即各其日黄道去极。

yǔ yī xiàng xiāng jiǎn zé chì dào nèi wài yě

与一象相减,则赤道内外也。

yǐ xiāo xī shù chūn fēn hòu jiā qiān qī bǎi wǔ shí èr qiū fēn hòu yǐ jiǎn èr qiān qī bǎi sì shí bā jí gè qí rì guǐ lòu mǔ yě

以消息数,春分后加千七百五十二,秋分后以减二千七百四十八,即各其日晷漏母也。

yǐ jiǎn wǔ qiān wèi chén hūn jù zi fēn

以减五千,为晨昏距子分。

zhì guǐ lòu mǔ qiān sì bǎi liù shí yī chéng ér zài bàn zhī

置晷漏母,千四百六十一乘,而再半之。

bǎi yuē wèi jù wǔ dù

百约,为距午度。

yǐ jiǎn bàn zhōu tiān yú wèi jù zhōng dù

以减半周天,余为距中度。

bǎi sān shí wǔ chéng guǐ lòu mǔ bǎi yuē wèi fēn de chen chū yú shù

百三十五乘晷漏母,百约为分,得晨初余数。

fán guǐ lòu bǎi wéi kè

凡晷漏,百为刻。

bù mǎn yǐ xiàng jī chéng zhī bǎi yuē wèi fēn de yè bàn dìng lòu

不满,以象积乘之,百约为分,得夜半定漏。

jiǔ fù zhōng guǐ gè yú qí de lì biǎo hou zhī

九服中晷,各于其地立表候之。

zài yáng chéng běi dōng zhì qián hou guǐ jǐng yǔ yáng chéng dōng zhì tóng zhě wèi chà rì zhī shǐ

在阳城北,冬至前候晷景与阳城冬至同者,为差日之始;

zài yáng chéng nán xià zhì qián hou guǐ jǐng yǔ yáng chéng xià zhì tóng zhě wèi chà rì zhī shǐ

在阳城南,夏至前候晷景与阳城夏至同者,为差日之始。

zì chà rì zhī shǐ zhì èr zhì rì wèi jù chà rì shù yě

自差日之始, 至二至日,为距差日数也。

zài zhì qián zhě jì jù qián yǐ lái rì shù

在至前者,计距前已来日数;

zhì hòu zhě jì rù zhì hòu yǐ lái rì shù

至后者,计入至后已来日数。

fǎn jiǎn jù chà rì yú wèi jù hòu rì zhǔn

反减距差日,余为距后日准。

qiú chū mò xiàn guǐ chà gè dōng zhì qián hòu yǐ jiā xià zhì qián hòu yǐ jiǎn dōng xià zhì yáng chéng zhōng guǐ de qí de qí rì zhōng guǐ

求初、末限晷差,各冬至前后以加、夏至前后以减冬夏至阳城中晷,得其地其日中晷。

ruò bù zú jiǎn jiǎn qù xià zhì yáng chéng zhōng guǐ jí qí rì nán dào zhōng guǐ yě

若不足减,减去夏至阳城中晷,即其日南倒中晷也。

zì yú zhī rì gè jì dōng xià zhì hòu suǒ qiú rì shù

自余之日,各计冬夏至后所求日数。

jiǎn qù jù dōng xià zhì chà rì yú zhǔn chū mò xiàn rù zhī

减去距冬夏至差日,余准初、末限入之。

yòu jiǔ fù suǒ zài gè yú qí de zhì shuǐ lòu yǐ dìng èr zhì yè kè wèi lòu lǜ

又九服所在,各于其地置水漏,以定二至夜刻,为漏率。

yǐ lòu lǜ chéng měi rì guǐ lòu mǔ gè yǐ yáng chéng èr zhì guǐ lòu mǔ chú zhī de qí de měi rì guǐ lòu mǔ

以漏率乘每日晷漏母, 各以阳城二至晷漏母除之,得其地每日晷漏母。

jiāo huì

交会

yǐ sì bǎi yī chéng shuò wàng jiā shí rù jiāo cháng rì jí yuē yú sān shí chú wèi dù

以四百一乘朔望加时入交常日及约余,三十除,为度;

bù mǎn tuì chú wèi fēn de dìng shuò wàng rù jiāo dìng jī dù fēn

不满退除为分,得定朔望入交定积度分。

yǐ jiǎn zhōu tiān mìng qǐ shuò wàng jiā shí huáng dào rì chán jí jiāo suǒ zài sù cì

以减周天,命起朔望加时黄道日躔,即交所在宿次。

fán rù jiāo dìng jī dù rú bàn jiāo yǐ xià wèi zài yáng lì

凡入交定积度,如半交已下,为在阳历;

yǐ shàng jiǎn qù bàn jiāo yú wèi rù yīn lì

已上,减去半交,余为入阴历。

yǐ dìng shuò wàng yuē yú chéng zhuǎn fēn wàn yuē wèi fēn mǎn bǎi wéi dù

以定朔望约余乘转分,万约为分,满百为度;

yǐ jiǎn rù yīn yáng lì jī dù wèi dìng shuò wàng yè bàn suǒ rù

以减入阴、阳历积度,为定朔望夜半所入。

rú yī xiàng yǐ xià wèi zài shǎo xiàng

如一象已下,为在少象;

yǐ shàng zhě fǎn jiǎn bàn jiāo yú wèi rù lǎo xiàng

已上者,反减半交,余为入老象。

jiē qī shí sān shèng zhī tuì yī děng

皆七十三乘之,退一等。

yòng jiǎn qiān sān bǎi èr shí sì yú yǐ chéng lǎo shǎo xiàng dù jí yú zài tuì wèi fēn fù zhī

用减千三百二十四,余以乘老、少象度及余,再退为分,副之。

zài shǎo xiàng sān shí dù yǐ xià lǎo xiàng liù shí yī dù yǐ shàng jiē yǔ jiǔ shí yí dù xiān xiāng jiǎn hòu xiāng chéng wǔ shí liù chú wèi chà

在少象三十度已下,老象六十一度已上,皆与九十一度先相减、后相乘,五十六除,为差。

ruò shǎo xiàng sān shí dù yǐ shàng fǎn jiǎn jiǔ shí yí dù jí lǎo xiàng liù shí dù yǐ xià jiē zì xiāng chéng bǎi wǔ chú wèi chà

若少象三十度已上,反减九十一度,及老象六十度已下,皆自相乘,百五除,为差。

jiē yǐ jiǎn fù bǎi yuē wèi dù jí shuò wàng yè bàn yuè qù huáng dào dù fēn

皆以减副,百约为度,即朔望夜半月去黄道度分。

fán dìng shuò yuē yú jù wǔ qián hòu fēn yǔ wǔ qiān xiān xiāng jiǎn hòu xiāng chéng sān wàn chú zhī

凡定朔约余距午前、后分,与五千先相减、后相乘,三万除之;

wǔ qián yǐ jiǎn wǔ hòu bèi zhī yǐ jiā yuē yú wèi rì shí dìng yú

午前以减,午后倍之,以加约余,为日蚀定余。

dìng wàng yuē yú jí wéi yuè shí dìng yú

定望约余,即为月蚀定余。

chen chū yú shù yǐ xià zhě jiē sì bǎi shèng zhī yǐ chen chū yú shù chú zhī suǒ de yǐ jiā dìng wàng yuē yú wèi huò shí xiǎo yú

晨初余数已下者,皆四百乘之,以晨初余数除之,所得以加定望约余,为或蚀小余。

gè yǐ xiàng tǒng chéng zhī wàn yuē wèi bàn chén zhī shù

各以象统乘之,万约,为半辰之数。

yú mǎn èr qiān sì bǎi wéi kè

余满二千四百为刻。

bù jìn tuì chú wèi kè fēn jí qí chén kè rì shí yǒu chà

不尽退除,为刻分,即其辰刻日蚀有差。

zhì qí shuò jù tiān zhèng zhōng qì jī dù yǐ jiǎn sān bǎi liù shí wǔ dù bàn yú yǐ qiān shèng mǎn sān bǎi liù shí wǔ dù bàn chú wèi fēn yuē xiàn xīn

置其朔距天正中气积度,以减三百六十五度半,余以千乘,满三百六十五度半除为分,曰限心。

jiā èr bǎi wǔ shí fēn wéi xiàn shǒu

加二百五十分,为限首。

jiǎn èr bǎi wǔ shí fēn wéi xiàn wěi

减二百五十分,为限尾。

mǎn ruò bù zú jiā jiǎn yī qiān tuì shí dìng yú yī děng

满若不足,加减一千,退蚀定余一等。

yǔ xiàn shǒu wěi xiāng jìn zhě xiāng jiǎn yú wéi xiàn nèi wài fēn

与限首、尾相近者,相减,余为限内外分。

qí shí dìng yú duō yú xiàn shǒu shǎo yú xiàn wěi zhě wèi wài

其蚀定余多于限首、少于限尾者,为外。

shǎo yú xiàn shǒu duō yú xiàn wěi zhě wèi nèi

少于限首、多于限尾者,为内。

zài xiàn nèi zhě lìng xiàn nèi fēn zì chéng bǎi qī shí jiǔ ér yī yǐ jiǎn liù bǎi sān shí yú wèi yīn lì shí chà

在限内者,令限内分自乘,百七十九而一,以减六百三十,余为阴历蚀差。

xiàn wài zhě zhì xiàn wài fēn yǔ wǔ bǎi xiān xiāng jiǎn hòu xiāng chéng sì bǎi sì shí liù ér yī wèi yīn lì shí chà

限外者,置限外分与五百先相减、后相乘,四百四十六而一,为阴历蚀差。

yòu xiàn nèi fēn yì yǔ wǔ bǎi xiān xiāng jiǎn hòu xiāng chéng sān bǎi yī shí sān bàn ér yī wèi yáng lì shí chà

又限内分亦与五百先相减,后相乘, 三百一十三半而一,为阳历蚀差。

zài xiàn nèi zhě yǐ yáng lì shí chà jiā yīn lì shí chà wèi jì qián fǎ

在限内者,以阳历蚀差加阴历蚀差,为既前法。

yǐ jiǎn qiān sì bǎi bā shí yú wèi jì hòu fǎ

以减千四百八十,余为既后法。

zài xiàn wài zhě yǐ liù bǎi yī shí fēn wèi jì qián fǎ bā bǎi bā shí fēn wéi jì hòu fǎ qí qù jiāo dù fēn zài xiàn wài yīn lì zhě yǐ yīn lì chà jiǎn zhī

在限外者,以六百一十分为既前法,八百八十分为既后法,其去交度分,在限外阴历者,以阴历差减之。

bù zú jiǎn zhě bù shí

不足减者,不蚀。

yòu xiàn wài wú yáng lì

又限外无阳历。

jiāo zài xiàn nèi yīn lì zhě yǐ yáng lì shí chà jiā zhī

交在限内阴历者,以阳历蚀差加之。

ruò zài xiàn nèi yáng lì zhě yǐ qù jiāo dù fēn fǎn jiǎn yáng lì shí chà

若在限内阳历者,以去交度分反减阳历蚀差。

ruò bù zú fǎn jiǎn zhě bù shí

若不足反减者,不蚀。

jiē wèi qù jiāo dìng fēn

皆为去交定分。

rú jì qián fǎ yǐ xià zhě wèi jì qián fēn

如既前法已下者,为既前分;

yǐ shàng zhě yǐ jiǎn qiān sì bǎi bā shí yú wèi jì hòu fēn

已上者, 以减千四百八十,余为既后分;

jiē jìn yī wèi

皆进一位。

gè yǐ jì qián hòu fǎ chú wèi shí fēn

各以既前、后法除,为蚀分。

zài jì hòu zhě qí kuī fù yīn lì yě

在既后者, 其亏复阴历也;

jì qián zhě yáng lì yě

既前者,阳历也。

fán shuò wàng yuè xíng dìng fēn rì yǐ jiǔ bǎi chéng yuè yǐ qiān shèng rú qiān sān bǎi sān shí qī ér yī rì yǐ jiǎn qiān bā bǎi yuè yǐ jiǎn èr qiān yú wèi fàn yòng kè fēn

凡朔望月行定分,日以九百乘,月以千乘,如千三百三十七而一,日以减千八百,月以减二千,余为泛用刻分。

fán yuè shí fàn yòng kè zài yáng lì yǐ sān shí sì chéng zài yīn lì yǐ sì shí yī chéng bǎi yuē wèi yuè shí jì xiàn

凡月蚀泛用刻,在阳历以三十四乘,在阴历以四十一乘,百约,为月蚀既限。

yǐ jiǎn qiān sì bǎi bā shí yú wèi yuè shí dìng fǎ

以减千四百八十,余为月蚀定法。

qí qù jiāo dù fēn rú jì xiàn yǐ xià zhě jì

其去交度分,如既限已下者,既。

yǐ shàng zhě yǐ jiǎn qiān sì bǎi bā shí yú jìn yī wèi yǐ dìng fǎ yuē wèi shí fēn

已上者,以减千四百八十,余进一位,以定法约,为蚀分。

qí shí wǔ fēn yǐ xià zhě wèi huò shí

其蚀五分已下者,为或食;

yǐ shàng wèi de shí

已上为的蚀。

fán rì yuè shí fēn fàn yòng kè chéng zhī qiān ér yī wèi dìng yòng kè

凡日月食分,泛用刻乘之,千而一,为定用刻。

bù jìn tuì chú wèi kè fēn

不尽,退除为刻分。

jì zhě yǐ fàn wèi dìng

既者,以泛为定。

gè yǐ jiǎn shí shén yuē yú wèi kuī chū

各以减蚀甚约余,为亏初。

jiā zhī wéi fù mǎn

加之,为复满。

fán shí shén yǔ chén hūn fēn xiàng jìn rú dìng yòng kè yǐ xià zhě yīn xiāng jiǎn yú yǐ chéng shí fēn mǎn dìng yòng kè ér yī suǒ de yǐ jiǎn shí fēn de dài shí fēn

凡蚀甚与晨昏分相近,如定用刻已下者,因相减,余以乘蚀分,满定用刻而一,所得以减蚀分,得带蚀分。

wǔ xīng biàn chà yuē suì chà

五星变差曰岁差。

yīn yáng jìn tuì chà yuē yíng suō

阴阳进退差曰盈缩。

yáo suàn yuē huà dù

爻算曰画度。

huà yǒu shí èr yì yáo shù yě

画有十二,亦爻数也。

tuī dōng zhì jiā hòu shí píng hé rì suàn yuē píng hé zhōng jī

推冬至加后时平合日算,曰平合中积。

fù zhī yuē píng hé zhōng xīng

副之,曰平合中星。

suì chà jiǎn zhōng xīng yuē rù lì

岁差减中星,曰入历。

yǒu yú zhě jiē yuē zhī

有余者,皆约之。

yīn píng hé yǐ zhū biàn cháng jī rì jiā zhōng jī cháng jī dù jiā zhōng xīng rù lì gè qí biàn zhōng jī zhōng xīng rù lì yě

因平合以诸变常积日加中积,常积度加中星、入历,各其变中积、 中星、入历也。

fán rù lì yíng xiàn yǐ xià wèi yíng

凡入历盈限已下,为盈。

yǐ shàng qù zhī wèi suō

已上,去之,为缩。

gè rú huà dù fēn ér yī mìng huà shù suàn wài

各如画度分而一,命画数算外。

bù mǎn yǐ huà xià sǔn yì chéng zhī huà dù fēn chú zhī

不满,以画下损益乘之,画度分除之。

yǐ sǔn yì yíng suō jī wèi dìng chà

以损益盈缩积,为定差。

yíng jiā suō jiǎn zhōng jī wèi dìng jī

盈加、缩减中积, 为定积。

zhǔn qiú suǒ rù qì jí yuè rì jiā dōng zhì dà yú jí yuē yú wèi qí biàn dà xiǎo yú

准求所入气及月日,加冬至大余及约余,为其变大小余。

yǐ mìng rì chén zé biàn xíng suǒ zài yě

以命日辰,则变行所在也。

yì yǐ yíng jiā suō jiǎn zhōng xīng yìng yòng chán chà

亦以盈加、缩减中星,应用躔差。

shì dìng jī rú bàn jiāo yǐ xià wèi zài yíng

视定积如半交已下,为在盈;

yǐ shàng qù zhī

已上, 去之。

wèi zài suō

为在缩。

suǒ de lìng bàn jiāo dù xiān xiāng jiǎn hòu xiāng chéng sān qiān sì bǎi sān shí wǔ chú wèi dù

所得,令半交度先相减、后相乘,三千四百三十五除,为度。

bù jìn tuì chú wèi fēn zhě yì yíng jiā suō jiǎn zhī

不尽退除为分者,亦盈加、缩减之。

qí biàn yì shù zhě cóng qí shù gè wèi dìng xīng

其变异术者,从其术,各为定星。

mìng qǐ dōng zhì huáng dào rì chán de qí biàn xíng jiā shí suǒ zài sù dù yě

命起冬至黄道日躔,得其变行加时所在宿度也。

fán chén xīng yī lì biàn zhì suàn nǎi shì chen jiàn chen shùn zài dōng zhì hòu xī jiàn xī shùn zài xià zhì hòu jì zhōng jī qù èr zhì jiǔ shí yī rì bàn yǐ xià lìng zì chéng

凡辰星依历变置算,乃视晨见、晨顺在冬至后,夕见、夕顺在夏至后,计中积去二至九十一日半已下,令自乘;

yǐ shàng yǐ jiǎn bǎi bā shí èr rì bàn yì zì chéng

已上,以减百八十二日半,亦自乘。

wǔ bǎi ér yī wèi rì

五百而一, 为日。

yǐ jiā chén xī jiàn zhōng jī zhōng xīng jiǎn chén xī shùn zhōng jī zhōng xīng gè wèi yīng jiàn bú jiàn zhōng jī zhōng xīng yě

以加晨夕见中积、中星,减晨夕顺中积、中星,各为应见不见中积、中星也。

fán yíng suō dìng chà yíng huò chen jiàn biàn liù shí yī chéng zhī wǔ shí sì chú zhī nǎi wèi dìng chà

凡盈缩定差,荧惑晨见变六十一乘之、五十四除之,乃为定差。

tài bái chén xīng zài hé zé bàn qí chà

太白、辰星再合, 则半其差。

qí zài xī jiàn chen jí èr biàn zé yíng jiǎn suō jiā

其在夕见、晨疾二变,则盈减、缩加。

fán suì zhèn yíng huò liú tuì jiē yòng qián chí rù lì dìng chà

凡岁、镇、荧惑留退,皆用前迟入历定差。

yòu gè shì qián chí dìng xīng yǐ biàn xià jiǎn dù jiǎn zhī

又各视前迟定星,以变下减度减之。

yú bàn jiāo yǐ xià wèi yíng

余半交已下,为盈;

yǐ shàng qù zhī wèi suō

已上,去之, 为缩。

yòu shì zhī qī shí sān yǐ xià sān yīn zhī

又视之,七十三已下三因之。

yǐ shàng jiǎn bàn jiāo yú èr yīn zhī wèi chà

已上减半交,余二因之,为差。

suì zhèn èr xīng tuì yī děng yíng huò quán yòng zhī

岁、镇二星退一等,荧惑全用之。

zài hòu tuì yòu bèi qí chà

在后退,又倍其差。

hòu liú sān zhī

后留,三之。

jiē mǎn bǎi wéi dù

皆满百为度。

yǐ yíng jiā suō jiǎn zhōng jī yòu yǐ qián chí dìng chà yíng jiā suō jiǎn nǎi wèi liú tuì dìng jī

以盈加、缩减中积,又以前迟定差盈加、缩减,乃为留退定积。

qí qián hòu tuì zhōng xīng zé yǐ chà suō jiā yíng jiǎn yòu yǐ qián chí dìng chà yíng jiā suō jiǎn nǎi wèi tuì xíng dìng xīng

其前后退中星,则以差缩加、盈减,又以前迟定差盈加、缩减,乃为退行定星。

fán zhū biàn dìng xīng dié xiāng jiǎn wèi rì dù lǜ

凡诸变定星迭相减,为日度率。

yíng huò chí rì yíng liù shí dù yíng èr shí sì zhě suǒ yíng rì dù jiā jí biàn rì dù wèi dìng lǜ

荧惑迟日盈六十、度盈二十四者,所盈日度加疾变日度,为定率。

tài bái tuì rì lǜ bǎi shèng zhī èr bǎi yī shí èr chú zhī wèi liú rì

太白退日率,百乘之、二百一十二除之,为留日。

yǐ jiǎn tuì rì lǜ wèi dìng lǜ

以减退日率, 为定率。

chén xīng tuì shùn rì lǜ yī děng wèi liú rì

辰星退顺日率一等,为留日。

yǐ jiǎn shùn rì lǜ wèi dìng lǜ

以减顺日率,为定率。

yǐ rì jūn dù wèi píng xíng

以日均度,为平行。

yòu yǔ hòu biàn píng xíng xiāng jiǎn wèi chà

又与后变平行相减,为差。

bàn zhī shì hòu duō shǎo yǐ jiā jiǎn píng xíng wèi chū mò rì xíng fēn

半之,视后多少,以加减平行,为初、末日行分。

yǐ chū rì xíng fēn chéng qí biàn xiǎo yú wàn ér yī shùn jiǎn tuì jiā qí biàn jiā shí sù dù wèi yè bàn sù dù

以初日行分乘其变小余,万而一,顺减、退加其变加时宿度,为夜半宿度。

yòu jiǎn rì lǜ yī jūn chà wèi rì chà

又减日率一, 均差,为日差。

shì hòu duō shǎo lèi sǔn yì chū rì wèi měi rì xíng fēn

视后多少,累损益初日,为每日行分。

yīn yè bàn sù dù lèi jiā jiǎn zhī

因夜半宿度,累加减之。

de měi rì suǒ zhì

得每日所至。

wǔ xīng chà xíng shuāi shā bù lún jiē yǐ zhū biàn lèi huì xiāo xī shǔ zhī

五星差行,衰杀不伦,皆以诸变类会消息署之。

qǐ èr nián bān yòng zhì táng zhōng

起二年颁用,至唐终。

jǐng fú chóng xuán lì yǎn jì shàng yuán jiǎ zǐ jù jǐng fú yuán nián rén zǐ suì jī wǔ qiān sān bǎi jiǔ shí sì wàn qī qiān sān bǎi bā suàn wài

《景福崇玄历》演纪上元甲子,距景福元年壬子,岁积五千三百九十四万七千三百八算外。

chóng xuán tōng fǎ wàn sān qiān wǔ bǎi

《崇玄》通法万三千五百。

suì shí sì bǎi jiǔ shí sān wàn bā bǎi yī

岁实四百九十三万八百一。

qì cè shí wǔ yú èr qiān jiǔ bǎi wǔ shí miǎo yī

气策十五,余二千九百五十,秒一。

shuò shí sān shí jiǔ wàn bā qiān liù bǎi liù shí sān

朔实三十九万八千六百六十三。

píng huì èr shí jiǔ yú qī qiān yī bǎi liù shí sān

平会二十九,余七千一百六十三。

wàng cè shí sì yú wàn sān bǎi sān shí yī bàn

望策十四,余万三百三十一半。

xián cè qī yú wǔ qiān yī bǎi liù shí wǔ tài

弦策七,余五千一百六十五太。

shuò xū fēn liù qiān sān bǎi sān shí qī

朔虚分六千三百三十七。

zhōng yíng fēn wǔ qiān jiǔ bǎi miǎo èr

中盈分五千九百,秒二。

suì yú qī wàn bā bǎi yī

岁余七万八百一。

rùn xiàn sān shí bā wàn liù qiān sì bǎi èr shí wǔ miǎo èr shí sān

闰限三十八万六千四百二十五,秒二十三。

xiàng wèi liù

象位六。

xiàng tǒng èr shí sì

象统二十四。

hou cè wǔ yú jiǔ bǎi bā shí sān miǎo èr shí wǔ

候策五,余九百八十三,秒二十五;

miǎo mǔ qī shí èr

秒母七十二。

guà cè liù yú qiān yī bǎi bā shí miǎo yī

卦策六,余千一百八十,秒一;

miǎo mǔ liù shí

秒母六十。

tǔ wáng cè sān yú wǔ bǎi jiǔ shí miǎo yī

土王策三,余五百九十,秒一;

miǎo mǔ bǎi èr shí

秒母百二十。

chén shù wǔ bǎi liù shí èr bàn

辰数五百六十二半。

kè fǎ bǎi sān shí wǔ

刻法百三十五。

zhōu tiān fēn sì bǎi jiǔ shí sān wàn jiǔ bǎi liù shí yī miǎo èr shí sì

周天分四百九十三万九百六十一,秒二十四。

suì chà bǎi liù shí miǎo èr shí sì

岁差百六十,秒二十四。

zhōu tiān sān bǎi liù shí wǔ dù xū fēn sān qiān sì bǎi liù shí yī miǎo èr shí sì

周天三百六十五度,虚分三千四百六十一,秒二十四。

yuē xū fēn èr qiān wǔ bǎi liù shí sān miǎo bā shí bā

约虚分二千五百六十三,秒八十八。

chú fǎ qī qiān sān bǎi wǔ

除法七千三百五。

miǎo mǔ yī bǎi

秒母一百。

èr shí sì qì zhōng jī zì dōng zhì měi qì yǐ qì cè jí yuē yú lèi zhī

二十四气中积,自冬至,每气以气策及约余累之。

zhuǎn zhōu fēn sān shí qī wàn yī qiān jiǔ bǎi bā shí liù miǎo jiǔ shí qī

转周分三十七万一千九百八十六,秒九十七。

zhuǎn zhōng rì èr shí qī yú qī qiān sì bǎi bā shí liù miǎo jiǔ shí qī

转终日二十七,余七千四百八十六,秒九十七。

shuò chà rì yī yú wàn sān qiān yī bǎi qī shí liù miǎo sān

朔差日一,余万三千一百七十六,秒三。

dù mǔ yī bǎi

度母一百。

měi rì lèi zhuǎn fēn wéi zhuǎn jī dù

每日累转分为转积度。

miǎo mǔ yī bǎi

秒母一百。

qī rì chū shù wàn yī qiān jiǔ bǎi jiǔ shí liù tài mò shù qiān wǔ bǎi sān shǎo

七日:初数万一千九百九十六太,末数千五百三少。

shí sì rì chū shù wàn sì bǎi jiǔ shí sān bàn mò shù sān qiān liù bàn

十四日:初数万四百九十三半,末数三千六半。

èr shí yī rì chū shù bā qiān jiǔ bǎi jiǔ shí shǎo mò shù sì qiān wǔ bǎi jiǔ tài

二十一日:初数八千九百九十少,末数四千五百九太。

èr shí bā rì chū shù qī qiān sì bǎi bā shí qī

二十八日:初数七千四百八十七。

bù lǜ jiǔ qiān sān shí liù

蔀率九千三十六。

suì yú liù bǎi sān shí jiǔ

岁余六百三十九。

zhōu tiān fēn qiān qī bǎi sān shí wǔ

周天分千七百三十五。

zhōu tiān sān bǎi liù shí wǔ dù wǔ fēn

周天三百六十五度五分。

dù mǔ shí jiǔ

度母十九。

yuè xíng dìng fēn tóng zhuǎn fēn

月行定分同转分。

píng xíng jī dù rì lèi shí sān dù qī fēn

平行积度,日累十三度七分。

zhuǎn zhōu èr shí qī rì wǔ shí wǔ fēn bàn

转周二十七日,五十五分半。

qī rì chū bā shí bā fēn xiǎo fēn bā shí qī bàn

七日:初八十八分,小分八十七半;

mò shí yī fēn xiǎo fēn shí èr bàn

末十一分,小分十二半。

shí sì rì chū qī shí qī fēn tài

十四日:初七十七分太;

mò èr shí èr fēn shǎo

末二十二分少。

èr shí yī rì chū liù shí liù fēn xiǎo fēn liù shí èr bàn

二十一日:初六十六分,小分六十二半;

mò sān shí sān fēn xiǎo fēn sān shí qī bàn

末三十三分,小分三十七半。

èr shí bā rì chū wǔ shí wǔ fēn bàn

二十八日:初五十五分半。

rù zhuǎn rì mǔ yī bǎi

入转日母一百。

èr zhì xiàn bǎi bā shí èr rì liù shí èr fēn xiǎo fēn èr shí èr fēn bàn

二至限百八十二日,六十二分,小分二十二分半。

xiāo xī fǎ qiān liù bǎi liù shí qī bàn

消息法千六百六十七半。

yī xiàng jiǔ shí yí dù sān qiān yī bǎi sān shí yī fēn

一象九十一度三千一百三十一分。

chén fǎ bā kè bǎi liù shí fēn

辰法八刻百六十分。

hūn míng èr kè èr bǎi sì shí fēn

昏、明二刻二百四十分。

xiàng jī sì bǎi bā shí

象积四百八十。

dōng zhì qián hòu xiàn wǔ shí jiǔ rì

冬至前后限五十九日;

chà èr qiān yī bǎi jiǔ shí wǔ fēn

差二千一百九十五分;

chéng shù shí wǔ

乘数十五。

xià zhì qián hòu xiàn bǎi èr shí sān rì liù shí èr fēn xiǎo fēn èr shí èr bàn

夏至前后限百二十三日六十二分,小分二十二半;

chà sì qiān bā bǎi bā shí fēn

差四千八百八十分;

chéng shù sì

乘数四。

yáng chéng dōng zhì guǐ zhàng èr chǐ qī cùn yī fēn bàn

阳城冬至晷丈二尺七寸一分半。

xià zhì guǐ chǐ sì cùn qī fēn xiǎo fēn bā shí

夏至晷尺四寸七分,小分八十。

jiāo zhōng fēn sān shí liù wàn qī qiān sān bǎi liù shí sì miǎo jiǔ qiān liù bǎi qī shí sān

交终分三十六万七千三百六十四,秒九千六百七十三。

jiāo zhōng rì èr shí qī yú èr qiān bā bǎi liù shí sì miǎo jiǔ qiān liù bǎi qī shí sān

交终日二十七,余二千八百六十四,秒九千六百七十三;

yuē yú èr qiān yī bǎi èr shí èr

约余二千一百二十二。

jiāo zhōng rì shí sān yú bā qiān yī bǎi bā shí èr miǎo sì qiān bā bǎi sān shí liù bàn

交中日十三,余八千一百八十二,秒四千八百三十六半;

yuē yú liù qiān liù bǎi shí yī

约余六千六百十一。

shuò chà rì èr yú sì qiān èr bǎi jiǔ shí bā miǎo sān bǎi èr shí qī

朔差日二,余四千二百九十八,秒三百二十七;

yuē yú sān qiān yī bǎi bā shí sì

约余三千一百八十四。

wàng cè rì shí sì yú wàn èr bǎi sān shí yī miǎo wǔ qiān

望策日十四,余万二百三十一,秒五千;

yuē yú qī qiān liù bǎi wǔ shí

约余七千六百五十;

四。

jiāo xiàn rì shí èr yú liù qiān sān shí sān miǎo sì qiān liù bǎi qī shí sān

交限日十二,余六千三十三,秒四千六百七十三;

yuē yú sì qiān wǔ bǎi liù shí jiǔ

约余四千五百六十九。

wàng chà rì yī yú èr qiān yī bǎi sì shí jiǔ miǎo bǎi liù shí sān bàn

望差日一,余二千一百四十九,秒百六十三半;

yuē yú qiān wǔ bǎi jiǔ shí èr

约余千五百九十二。

jiāo lǜ èr bǎi liù shí èr

交率二百六十二。

jiāo shù sān qiān sān bǎi wǔ shí

交数三千三百五十。

jiāo zhōng sān bǎi liù shí sān dù qī shí sān fēn xiǎo fēn liù shí sì

交终三百六十三度七十三分,小分六十四。

zhuǎn zhōng sān bǎi qī shí sì dù èr shí bā fēn

转终三百七十四度二十八分。

bàn jiāo bǎi bā shí yí dù bā shí liù fēn xiǎo fēn bā shí èr

半交百八十一度八十六分,小分八十二。

yī xiàng jiǔ shí dù jiǔ shí sān fēn xiǎo fēn sì shí yī

一象九十度,九十三分,小分四十一。

qù jiāo dù chéng shù shí yī chú shù bā qiān liù bǎi sān shí èr

去交度乘数十一,除数八千六百三十二。

miǎo mǔ yī wàn

秒母一万。

suì xīng

岁星

zhōng lǜ wǔ bǎi sān shí bā wàn sì qiān jiǔ bǎi liù shí èr miǎo shí yī

终率五百三十八万四千九百六十二,秒十一。

píng hé rì sān bǎi jiǔ shí bā yú wàn yī qiān jiǔ bǎi liù shí èr miǎo shí yī

平合日三百九十八,余万一千九百六十二,秒十一;

yuē yú bā qiān bā bǎi liù shí yī

约余八千八百六十一。

yíng xiàn èr bǎi wǔ dù

盈限二百五度。

yíng huà shí qī dù bā fēn miǎo sān shí sān

盈画十七度八分,秒三十三。

suō xiàn bǎi liù shí dù èr shí wǔ fēn miǎo liù shí sān tài

缩限百六十度二十五分,秒六十三太。

suō huà shí sān dù sān shí wǔ fēn miǎo sì shí qī

缩画十三度三十五分,秒四十七。

suì chà bǎi sān shí sān miǎo jiǔ shí èr bàn

岁差百三十三,秒九十二半。

yíng huò

荧惑

zhōng lǜ qiān wǔ shí èr wàn bā qiān jiǔ bǎi yī shí liù miǎo jiǔ shí yī

终率千五十二万八千九百一十六,秒九十一。

píng hé rì qī bǎi qī shí jiǔ yú wàn èr qiān sì bǎi yī shí liù miǎo jiǔ shí yī

平合日七百七十九,余万二千四百一十六,秒九十一;

yuē yú jiǔ qiān yī bǎi jiǔ shí bā

约余九千一百九十八。

yíng xiàn bǎi jiǔ shí liù dù bā shí fēn

盈限百九十六度八十分。

yíng huà shí liù dù sì shí fēn

盈画十六度四十分。

suō xiàn bǎi liù shí bā dù sì shí wǔ fēn miǎo liù shí sān tài

缩限百六十八度四十五分,秒六十三太。

suō huà shí sì dù sān fēn miǎo bā shí

缩画十四度三分,秒八十。

suì chà bǎi sān shí sān miǎo sì shí liù

岁差百三十三,秒四十六。

zhèn xīng

镇星

zhōng lǜ wǔ bǎi yī shí wàn sì qiān bā shí sì miǎo wǔ shí sì

终率五百一十万四千八十四,秒五十四。

píng hé rì sān bǎi qī shí bā yú qiān bā shí sì miǎo wǔ shí sì

平合日三百七十八,余千八十四,秒五十四;

yuē yú bā bǎi sān

约余八百三。

yíng xiàn bǎi bā shí èr dù liù shí èr fēn miǎo liù shí sān tài

盈限百八十二度六十二分,秒六十三太。

yíng huà shí wǔ dù èr shí èr fēn

盈画十五度二十二分。

suō xiàn bǎi bā shí èr dù liù shí sān fēn

缩限百八十二度六十三分。

suō huà shí wǔ dù èr shí èr fēn

缩画十五度二十二分。

suì chà bǎi sān shí èr miǎo jiǔ shí sì

岁差百三十二,秒九十四。

tài bái

太白

zhōng lǜ qī bǎi bā shí bā wàn èr qiān liù bǎi sì shí bā miǎo qī shí liù

终率七百八十八万二千六百四十八,秒七十六。

píng hé rì wǔ bǎi bā shí sān yú wàn èr qiān yī bǎi sì shí bā miǎo qī shí liù

平合日五百八十三,余万二千一百四十八,秒七十六;

yuē yú bā qiān jiǔ bǎi jiǔ shí jiǔ

约余八千九百九十九。

zài hé rì èr bǎi jiǔ shí yī yú wàn èr qiān bā bǎi èr shí sì miǎo sān shí bā

再合日二百九十一,余万二千八百二十四,秒三十八;

yuē yú jiǔ qiān wǔ bǎi

约余九千五百。

yíng xiàn bǎi jiǔ shí qī dù shí liù fēn

盈限百九十七度十六分。

yíng huà shí liù dù sì shí sān fēn

盈画十六度四十三分。

suō xiàn bǎi liù shí bā dù jiǔ fēn miǎo liù shí sān tài

缩限百六十八度九分,秒六十三太。

suō huà shí sì dù miǎo bā shí

缩画十四度,秒八十。

suì chà bǎi sān shí sì miǎo sān shí liù

岁差百三十四,秒三十六。

chén xīng

辰星

zhōng lǜ bǎi wǔ shí liù wàn sì qiān sān bǎi qī shí bā miǎo jiǔ shí qī

终率百五十六万四千三百七十八,秒九十七。

píng hé rì bǎi yī shí wǔ yú wàn yī qiān bā bǎi qī shí bā miǎo jiǔ shí qī

平合日百一十五,余万一千八百七十八,秒九十七;

yuē yú bā qiān bā bǎi

约余八千八百。

zài hé rì wǔ shí qī yú wàn èr qiān liù bǎi bā shí jiǔ miǎo sì shí bā bàn

再合日五十七,余万二千六百八十九,秒四十八半;

yuē yú jiǔ qiān sì bǎi

约余九千四百。

yíng xiàn bǎi bā shí èr dù liù shí sān fēn

盈限百八十二度六十三分。

yíng huà shí wǔ dù èr shí èr fēn

盈画十五度二十二分。

suō xiàn bǎi bā shí èr dù liù shí èr fēn miǎo liù shí sān tài

缩限百八十二度六十二分,秒六十三太。

suō huà shí wǔ dù èr shí yī fēn miǎo bā shí jiǔ

缩画十五度二十一分,秒八十九。

suì chà bǎi sān shí sān miǎo liù shí sì

岁差百三十三,秒六十四。

wǔ xīng rù biàn lì biǎo lüè

五星入变历表略

✦ You read 志·卷二十

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.