tiān wén yī
天文一
xī zhě yáo mìng xī hé chū nà rì yuè kǎo xīng zhōng yǐ zhèng sì shí
昔者，尧命羲、和，出纳日月，考星中以正四时。
zhì shùn zé yuē zài xuán jī yù héng yǐ qí qī zhèng ér yǐ
至舜，则曰“在璇玑玉衡， 以齐七政”而已。
suī èr diǎn zhì lüè cún qí dà fǎ yì yóu gǔ zhě tiān rén zhī jì tuī hou zhàn cè wèi shù yóu jiǎn
虽二典质略，存其大法，亦由古者天人之际，推候占测，为术犹简。
zhì yú hòu shì qí fǎ jiàn mì zhě
至于后世，其法渐密者。
bì jī zhòng rén zhī zhì rán hòu néng jí qí jīng wēi zāi
必积众人之智，然后能极其精微哉。
gài zì sān dài yǐ lái xiáng yǐ
盖自三代以来详矣。
shī rén suǒ jì hūn lǐ tǔ gōng bì hòu tiān xīng
诗人所记，婚礼、土功必候天星。
ér chūn qiū shū rì shí xīng biàn chuán zài zhū guó suǒ zhàn cì shè fú jiàn nì shùn
而《春秋》书日食、星变，《传》载诸国所占次舍、伏见、逆顺。
zhì yú zhōu lǐ cè jǐng qiú zhōng fēn xīng biàn guó yāo xiáng chá hou jiē kě tuī kǎo ér dú wú suǒ wèi xuán jī yù héng zhě qǐ qí bù yòng yú sān dài yé
至于《周礼》测景求中、分星辨国、妖祥察候，皆可推考， 而独无所谓璇玑玉衡者，岂其不用于三代耶？
yì qí fǎ zhì suì wáng ér bù kě fù de yé
抑其法制遂亡，而不可复得耶？
bù rán èr wù zhě mò zhī qí wèi hé qì yě
不然， 二物者，莫知其为何器也。
zhì hàn yǐ hòu biǎo cè jǐng guǐ yǐ zhèng dì zhōng fēn liè jìng jiè shàng dàng xīng cì jiē lüè yī gǔ
至汉以后，表测景晷，以正地中，分列境界，上当星次， 皆略依古。
ér yòu zuò yí yǐ hòu tiān de ér hún tiān zhōu bì xuān yè zhī shuō zhì yú xīng jīng lì fǎ jiē chū yú shù shù zhī xué
而又作仪以候天地，而浑天、周髀、宣夜之说，至于星经、历法，皆出于数术之学。
táng xìng tài shǐ li chún fēng fú tú yī xíng yóu chēng jīng bó hòu shì wèi néng guò yě
唐兴，太史李淳风、浮图一行，尤称精博，后世未能过也。
gù cǎi qí yào shuō yǐ zhe yú piān
故采其要说，以著于篇。
zhì yú tiān xiàng biàn jiàn suǒ yǐ qiǎn gào rén jūn zhě jiē yǒu sī suǒ yí jǐn jì yě
至于天象变见所以谴告人君者，皆有司所宜谨记也。
zhēn guàn chū chún fēng shàng yán shùn zài xuán jī yù héng yǐ qí qī zhèng zé hún tiān yí yě
贞观初，淳风上言：“舜在璇玑玉衡，以齐七政，则浑天仪也。
zhōu lǐ tǔ guī zhèng rì jǐng yǐ qiú dì zhōng yǒu yǐ jiàn rì xíng huáng dào zhī yàn yě
《周礼》，土圭正日景以求地中，有以见日行黄道之验也。
jì yú zhōu mò cǐ qì nǎi wáng
暨于周末，此器乃亡。
hàn là xià hóng zuò hún yí qí hòu gǔ kuǐ zhāng héng děng yì gè yǒu zhī ér tuī yàn qī yào bìng xún chì dào
汉落下闳作浑仪，其后贾逵、张衡等亦各有之，而推验七曜，并循赤道。
àn dōng zhì jí nán xià zhì jí běi ér chì dào cháng dìng yú zhōng guó wú nán běi zhī yì
按冬至极南，夏至极北， 而赤道常定于中，国无南北之异。
gài hún yí wú huáng dào jiǔ yǐ
盖浑仪无黄道久矣。
tài zōng yì qí shuō yīn zhào wèi zhī
”太宗异其说，因诏为之。
zhì qī nián yí chéng
至七年仪成。
biǎo lǐ sān chóng xià jù zhǔn jī zhuàng rú shí zì mò shù áo zú yǐ zhāng sì biǎo
表里三重，下据准基，状如十字，末树鳌足，以张四表。
yī yuē liù hé yí yǒu tiān jīng shuāng guī jīn hún wěi guī jīn cháng guī xiāng jié yú sì jí zhī nèi
一曰六合仪， 有天经双规、金浑纬规、金常规，相结于四极之内。
liè èr shí bā xiù shí rì shí èr chén jīng wěi sān bǎi liù shí wǔ dù
列二十八宿、十日、十二辰、 经纬三百六十五度。
èr yuē sān chén yí yuán jìng bā chǐ yǒu xuán jī guī yuè yóu guī liè sù jù dù qī yào suǒ xíng zhuǎn yú liù hé zhī nèi
二曰三辰仪，圆径八尺，有璇玑规、月游规，列宿距度，七曜所行，转于六合之内。
sān yuē sì yóu yí xuán shū wèi zhóu yǐ lián jié yù héng yóu tǒng ér guàn yuē ju guī
三曰四游仪，玄枢为轴，以连结玉衡游筩而贯约矩规。
yòu xuán jí běi shù běi chén nán ju dì zhóu bàng zhuǎn yú nèi
又玄极北树北辰，南矩地轴，傍转于内。
yù héng zài xuán shū zhī jiān ér nán běi yóu yǎng yǐ guān tiān zhī chén xiù xià yǐ shí qì zhī guǐ dù
玉衡在玄枢之间，而南北游，仰以观天之辰宿， 下以识器之晷度。
jiē yòng tóng
皆用铜。
dì chēng shàn zhì yú níng huī gé yòng zhī cè hòu
帝称善，置于凝晖阁，用之测候。
gé zài jìn zhōng qí hòu suì wáng
阁在禁中，其后遂亡。
kāi yuán jiǔ nián yī xíng shòu zhào gǎi zhì xīn lì yù zhī huáng dào jìn tuì ér tài shǐ wú huáng dào yí lǜ fǔ bīng cáo cān jūn liáng lìng zàn yǐ mù wèi yóu yí yī xíng shì zhī nǎi zòu huáng dào yóu yí gǔ yǒu qí shù ér wú qí qì xī rén qián sī jiē wèi néng de
开元九年，一行受诏，改治新历，欲知黄道进退，而太史无黄道仪，率府兵曹参军梁令瓒以木为游仪，一行是之，乃奏：“黄道游仪，古有其术而无其器，昔人潜思，皆未能得。
jīn lìng zàn suǒ wéi rì dào yuè jiāo jiē zì rán qì hé yú tuī bù yóu yào qǐng gèng zhù yǐ tóng tiě
今令瓒所为，日道月交，皆自然契合，于推步尤要，请更铸以铜铁。
shí yī nián yí chéng
”十一年仪成。
yī xíng yòu yuē líng tái tiě yí hòu wèi hú lán suǒ zuò guī zhì piáo lüè dù kè bù jūn chì dào bù dòng nǎi rú jiāo zhù
一行又曰：“灵台铁仪，后魏斛兰所作，规制朴略，度刻不均， 赤道不动，乃如胶柱。
yǐ kǎo yuè xíng chí sù duō chà duō huò zhì shí qī dù shǎo bù jiǎn shí dù bù zú yǐ jī tiān xiàng shòu rén shí
以考月行，迟速多差，多或至十七度，少不减十度，不足以稽天象、授人时。
li chún fēng huáng dào yí yǐ yù héng xuán guī bié dài rì dào bàng liè èr bǎi sì shí jiǔ jiāo yǐ xié yuè yóu fǎ pō nán shù suì qǐn fèi
李淳风黄道仪，以玉衡旋规，别带日道，傍列二百四十九交，以携月游，法颇难，术遂寝废。
chén gēng zào yóu yí shǐ huáng dào yùn xíng yǐ zhuī liè shè zhī biàn yīn èr fēn zhī zhōng yǐ lì huáng dào jiāo yú kuí zhěn zhī jiān èr zhì zhì jiàng gè èr shí sì dù
臣更造游仪，使黄道运行，以追列舍之变，因二分之中，以立黄道，交于奎、轸之间，二至陟降，各二十四度。
huáng dào nèi shī bái dào yuè huán yòng jiū yīn yáng tiǎo nǜ dòng hé tiān yùn
黄道内施白道月环，用究阴阳朓，朒，动合天运。
jiǎn ér yì cóng kě yǐ zhì qì chuí xiàng yǒng chuán bù xiǔ
简而易从，可以制器垂象，永传不朽。
yú shì xuán zōng jiā zhī zì wèi zhī míng
”于是玄宗嘉之， 自为之铭。
yòu zhào yī xíng yǔ lìng zàn děng gèng zhù hún tiān tóng yí yuán tiān zhī xiàng jù liè sù chì dào jí zhōu tiān dù shù
又诏一行与令瓒等更铸浑天铜仪，圆天之象，具列宿赤道及周天度数。
zhù shuǐ jī lún lìng qí zì zhuàn yī zhòu yè ér tiān yùn zhōu
注水激轮，令其自转，一昼夜而天运周。
wài luò èr lún zhui yǐ rì yuè lìng de yùn xíng
外络二轮，缀以日月，令得运行。
měi tiān xi xuán yī zhōu rì dōng xíng yí dù yuè xíng shí sān dù shí jiǔ fēn dù zhī qī èr shí jiǔ zhuàn yǒu yú ér rì yuè huì sān bǎi liù shí wǔ zhuǎn ér rì zhōu tiān
每天西旋一周， 日东行一度，月行十三度十九分度之七，二十九转有余而日月会，三百六十五转而日周天。
yǐ mù guì wéi dì píng lìng yí bàn zài dì xià huì míng shuò wàng chí sù yǒu zhǔn
以木柜为地平，令仪半在地下，晦明朔望迟速有准。
lì mù rén èr yú dì píng shàng qí yī qián zhì gǔ yǐ hou kè zhì yī kè zé zì jī zhī
立木人二于地平上： 其一前置鼓以候刻，至一刻则自击之；
qí yī qián zhì zhōng yǐ hou chén zhì yī chén yì zì zhuàng zhī
其一前置钟以候辰，至一辰亦自撞之。
jiē yú guì zhōng gè shī lún zhóu gōu jiàn guān suǒ jiāo cuò xiāng chí
皆于柜中各施轮轴，钩键关锁，交错相持。
zhì yú wǔ chéng diàn qián yǐ shì bǎi guān
置于武成殿前，以示百官。
wú jǐ ér tóng tiě jiàn sè bù néng zì zhuàn suì cáng yú jí xián yuàn
无几而铜铁渐涩， 不能自转，遂藏于集贤院。
qí huáng dào yóu yí yǐ gǔ chǐ sì fēn wèi dù
其黄道游仪，以古尺四分为度。
xuán shū shuāng huán qí biǎo yī zhàng sì chǐ liù cùn yī fēn zòng bā fēn hòu sān fēn zhí jìng sì chǐ wǔ cùn jiǔ fēn gǔ suǒ wèi xuán yí yě
旋枢双环，其表一丈四尺六寸一分，纵八分， 厚三分，直径四尺五寸九分，古所谓旋仪也。
nán běi kē liǎng jí shàng xià xún guī gè sān shí sì dù
南北科两极，上下循规各三十四度。
biǎo lǐ huà zhōu tiān dù qí yī miàn jiā zhī yín dīng
表里画周天度，其一面加之银钉。
shǐ dōng xī yùn zhuàn rú hún tiān yóu xuán
使东西运转，如浑天游旋。
zhōng xuán shū zhóu zhì liǎng jí shǒu nèi kǒng jìng dà liǎng dù bàn zhǎng yǔ xuán huán jìng qí
中旋枢轴，至两极首内，孔径大两度半，长与旋环径齐。
yù héng wàng yǒng zhǎng sì chǐ wǔ cùn bā fēn guǎng yī cùn èr fēn hòu yī cùn kǒng jìng liù fēn
玉衡望筩，长四尺五寸八分，广一寸二分，厚一寸，孔径六分。
héng xuán yú zhóu zhōng xuán yùn chí zhèng yòng kuī qī yào jí liè xīng zhī kuò xiá
衡旋于轴中，旋运持正，用窥七曜及列星之阔狭。
wài fāng nèi yuán kǒng jìng yí dù bàn zhōu rì lún yě
外方内圆，孔径一度半，周日轮也。
yáng jīng shuāng huán biǎo yī zhàng qī chǐ sān cùn lǐ yī zhàng sì chǐ liù cùn sì fēn guǎng sì cùn hòu sì fēn zhí jìng wǔ chǐ sì cùn sì fēn zhì yú zǐ wǔ
阳经双环，表一丈七尺三寸，里一丈四尺六寸四分，广四寸， 厚四分，直径五尺四寸四分，置于子午。
zuǒ yòu yòng bā zhù bā zhù xiāng gù
左右用八柱，八柱相固。
yì biǎo lǐ huà zhōu tiān dù qí yī miàn jiā zhī yín dīng
亦表里画周天度， 其一面加之银钉。
bàn chū dì shàng bàn rù dì xià
半出地上，半入地下。
shuāng jiān xié shū zhóu jí yù héng wàng yǒng xuán huán yú zhōng yě
双间挟枢轴及玉衡望筩旋环于中也。
yīn wěi dān huán wài nèi guǎng hòu zhōu jìng jiē zhǔn yáng jīng yǔ yáng jīng xiāng xián gè bàn nèi wài jù qí
阴纬单环，外内广厚周径，皆准阳经，与阳经相衔各半，内外俱齐。
miàn píng shàng wèi tiān xià wéi dì
面平，上为天，下为地。
héng zhōu yáng huán wèi zhī yīn hún yě
横周阳环，谓之阴浑也。
píng shàng wèi liǎng jiè nèi wài wèi zhōu tiān bǎi kè
平上为两界，内外为周天百刻。
tiān dǐng dān huán biǎo yī zhàng qī chǐ sān cùn zòng guǎng bā chǐ hòu sān fēn zhí jìng wǔ chǐ sì cùn sì fēn
天顶单环，表一丈七尺三寸，纵广八尺，厚三分，直径五尺四寸四分。
zhí zhōng guó rén dǐng zhī shàng dōng xī dāng mǎo yǒu zhī zhōng shāo nán shǐ jiàn rì chū rù
直中国人顶之上，东西当卯酉之中，稍南，使见日出入。
lìng yǔ yáng jīng yīn wěi xiāng gù rú niǎo ké zhī guǒ huáng
令与阳经、阴纬相固，如鸟壳之裹黄。
nán qù chì dào sān shí liù dù qù huáng dào shí èr dù qù běi jí wǔ shí wǔ dù qù nán běi píng gè jiǔ shí yí dù qiáng
南去赤道三十六度，去黄道十二度，去北极五十五度，去南北平各九十一度强。
chì dào dān huán biǎo yī zhàng sì chǐ wǔ cùn jiǔ fēn héng bā fēn hòu sān fēn zhí jìng sì chǐ wǔ cùn bā fēn
赤道单环，表一丈四尺五寸九分，横八分，厚三分，直径四尺五寸八分。
chì dào zhě dàng tiān zhī zhōng èr shí bā sù zhī wèi yě
赤道者，当天之中，二十八宿之位也。
shuāng guī yùn dòng dù chuān yī xué
双规运动，度穿一穴。
gǔ zhě qiū fēn rì zài jiǎo wǔ dù jīn zài zhěn shí sān dù
古者，秋分日在角五度，今在轸十三度；
dōng zhì rì zài qiān niú chū jīn zài dòu shí dù
冬至日在牵牛初，今在斗十度。
suí xué tuì jiāo bù fù chà miù
随穴退交，不复差缪。
bàng zài mǎo yǒu zhī nán shǎng qù tiān dǐng sān shí liù dù ér héng zhì zhī
傍在卯酉之南，上去天顶三十六度， 而横置之。
huáng dào dān huán biǎo yī zhàng wǔ chǐ sì cùn yī fēn héng bā fēn hòu sì fēn zhí jìng sì chǐ bā cùn sì fēn
黄道单环，表一丈五尺四寸一分，横八分，厚四分，直径四尺八寸四分。
rì zhī suǒ xíng gù míng héng dào
日之所行，故名横道。
tài yáng zhì jiàng jī suì yǒu chà
太阳陟降，积岁有差。
yuè jí wǔ xīng yì suí rì dù chū rù
月及五星，亦随日度出入。
gǔ wú qí qì guī zhì bù zhī zhǔn dì zhēn zhuó wèi lǜ shū kuò yóu shén
古无其器， 规制不知准的，斟酌为率，疏阔尤甚。
jīn shè cǐ huán zhì yú chì dào huán nèi réng kāi hé shǐ yùn zhuàn chū rù sì shí bā dù ér jí huà liǎng fāng dōng xī liè zhōu tiān dù shù nán běi liè bǎi kè kě shǐ jiàn rì zhī shí
今设此环，置于赤道环内，仍开合使运转， 出入四十八度，而极画两方，东西列周天度数，南北列百刻，可使见日知时。
shàng liè sān bǎi liù shí cè yǔ yòng guà xiāng zhǔn
上列三百六十策，与用卦相准。
dù chuān yī xué yǔ chì dào xiāng jiāo
度穿一穴，与赤道相交。
bái dào yuè huán biǎo yī zhàng wǔ chǐ yī cùn wǔ fēn héng bā fēn hòu sān fēn zhí jìng sì chǐ qī cùn liù fēn
白道月环，表一丈五尺一寸五分，横八分，厚三分，直径四尺七寸六分。
yòng xíng yǒu yū qū chí sù yǔ rì xíng huǎn jí xiāng jí
用行有迂曲迟速，与日行缓急相及。
gǔ yì wú qí qì jīn shè yú huáng dào huán nèi shǐ jiù huáng dào wèi jiāo hé chū rù liù dù yǐ cè měi yè yuè lí shàng huà zhōu tiān dù shù dù chuān yī xué nǐ yí jiāo huì
古亦无其器，今设于黄道环内，使就黄道为交合，出入六度，以测每夜月离，上画周天度数，度穿一穴，拟移交会。
jiē yòng gāng tiě
皆用钢铁。
yóu yí sì zhù wèi lóng qí chóng sì chǐ qī cùn shuǐ cáo jí shān chóng yī chǐ qī cùn bàn cáo zhǎng liù chǐ jiǔ cùn gāo guǎng jiē sì cùn chí shēn yī cùn guǎng yī cùn bàn
游仪，四柱为龙，其崇四尺七寸，水槽及山崇一尺七寸半，槽长六尺九寸，高、广皆四寸，池深一寸，广一寸半。
lóng néng xìng yún yǔ gù yǐ shì zhù
龙能兴云雨，故以饰柱。
zhù zài sì wéi
柱在四维。
lóng xià yǒu shān yún jù zài shuǐ píng cáo shàng
龙下有山、云，俱在水平槽上。
jiē yòng tóng
皆用铜。
qí suǒ cè sù dù yǔ gǔ yì zhě jiù jīng
其所测宿度与古异者：旧经，
jiǎo jù xīng qù jí jiǔ shí yí dù
角距星去极九十一度，
gāng bā shí jiǔ dù
亢八十九度，
dǐ jiǔ shí sì dù
氐九十四度，
fáng bǎi bā dù
房百八度，
xīn bǎi bā dù
心百八度，
wěi bǎi èr shí dù
尾百二十度，
jī bǎi yī shí bā dù
箕百一十八度，
nán dòu bǎi yī shí liù dù
南斗百一十六度，
qiān niú bǎi liù dù
牵牛百六度，
xū nǚ bǎi dù
须女百度，
xū bǎi sì dù
虚百四度，
wēi jiǔ shí qī dù
危九十七度，
yíng shì bā shí wǔ dù
营室八十五度，
dōng bì bā shí liù dù
东壁八十六度，
kuí qī shí liù dù
奎七十六度，
lóu bā shí dù
娄八十度，
wèi mǎo qī shí sì dù
胃、昴七十四度，
bì qī shí bā dù
毕七十八度，
zī xī bā shí sì dù
觜觿、八十四度，
cān jiǔ shí sì dù
参九十四度，
dōng jǐng qī shí dù
东井七十度，
yú guǐ liù shí bā dù
舆鬼六十八度，
liǔ qī shí qī dù
柳七十七度，
qī xīng jiǔ shí yí dù
七星九十一度，
zhāng jiǔ shí qī dù
张九十七度，
yì jiǔ shí qī dù
翼九十七度，
zhěn jiǔ shí bā dù
轸九十八度。
jīn cè
今测，
jiǎo jiǔ shí sān dù bàn
角九十三度半，
gāng jiǔ shí yí dù bàn
亢九十一度半，
dǐ jiǔ shí bā dù
氐九十八度，
fáng bǎi yī shí dù bàn
房百一十度半，
xīn bǎi yī shí dù
心百一十度，
wěi bǎi èr shí sì dù
尾百二十四度，
jī bǎi èr shí dù
箕百二十度，
nán dòu bǎi yī shí jiǔ dù
南斗百一十九度，
qiān niú bǎi sì dù
牵牛百四度，
xū nǚ bǎi yī dù
须女百一度，
xū bǎi yī dù
虚百一度，
wēi jiǔ shí qī dù
危九十七度，
yíng shì bā shí sān dù
营室八十三度，
dōng bì bā shí sì dù
东壁八十四度，
kuí qī shí sān dù
奎七十三度，
lóu qī shí qī dù
娄七十七度，
wèi mǎo qī shí èr dù
胃、昴七十二度，
bì qī shí liù dù
毕七十六度，
zī xī bā shí èr dù
觜觿八十二度，
cān jiǔ shí sān dù
参九十三度，
dōng jǐng liù shí bā dù
东井六十八度，
yú guǐ liù shí bā dù
舆鬼六十八度，
liǔ bā shí dù bàn
柳八十度半，
qī xīng jiǔ shí sān dù bàn
七星九十三度半，
zhāng bǎi dù
张百度，
yì bǎi sān dù
翼百三度，
zhěn bǎi dù
轸百度。
yòu jiù jīng jiǎo jù xīng zhèng dāng chì dào huáng dào zài qí nán
又旧经，角距星正当赤道，黄道在其南；
jīn cè jiǎo zài chì dào nán èr dù bàn zé huáng dào fù jīng jiǎo zhōng yǔ tiān xiàng hé
今测，角在赤道南二度半，则黄道复经角中，与天象合。
xū běi xīng jiù tú rù xū jīn cè zài xū nǚ jiǔ dù
虚北星旧图入虚，今测在须女九度。
wēi běi xīng jiù tú rù wēi jīn cè zài xū liù dù bàn
危北星旧图入危，今测在虚六度半。
yòu kuí wù jù yǐ xī dà xīng gù bì sǔn èr dù kuí zēng èr dù
又奎误距以西大星，故壁损二度，奎增二度；
jīn fù jù xī nán dà xīng jí kuí bì gè de běn dù
今复距西南大星，即奎、 壁各得本度。
bì chì dào shí liù dù huáng dào yì shí liù dù
毕、赤道十六度，黄道亦十六度。
zī xī chì dào èr dù huáng dào sān dù
觜觿，赤道二度，黄道三度。
èr sù jù dāng huáng dào xié xū bì shàng yǔ chì dào dù tóng zī xī zǒng èr dù huáng dào sǔn jiā yí dù gài qí wù yě
二宿俱当黄道斜虚，毕尚与赤道度同，觜觿总二度，黄道损加一度，盖其误也。
jīn cè bì shí qī dù bàn zī xī bàn dù
今测毕十七度半，觜觿半度。
yòu liǔ wù jù yǐ dì sì xīng jīn fù yòng dì sān xīng
又柳误距以第四星，今复用第三星。
zhāng zhōng yāng sì xīng wèi zhū niǎo sù wài èr xīng wèi yì běi jù yǐ yì ér bù jù yǐ yīng gù zhāng zēng èr dù bàn qī xīng jiǎn èr dù bàn
张中央四星为朱鸟嗉， 外二星为翼，北距以翼而不距以膺，故张增二度半，七星减二度半；
jīn fù yǐ yīng wèi jù zé qī xīng zhāng gè de běn dù
今复以膺为距， 则七星、张各得本度。
qí tā xīng jiù jīng wén chāng èr xīng zài yú guǐ sì xīng zài dōng jǐng
其他星：旧经，文昌二星在舆鬼，四星在东井。
běi dǒu shū zài qī xīng yí dù xuán zài zhāng èr dù jī zài yì èr dù quán zài yì bā dù héng zài zhěn bā dù kāi yáng zài jiǎo qī dù biāo zài gāng sì dù
北斗枢在七星一度，璇在张二度，机在翼二度，权在翼八度，衡在轸八度，开阳在角七度，杓在亢四度。
tiān guān zài huáng dào nán sì dù
天关在黄道南四度，
tiān zūn tiān guǒ zài huáng dào běi
天尊、天椁在黄道北，
tiān jiāng tiān gāo gǒu guó wài píng yún yǔ xū liáng zài huáng dào wài
天江、天高、狗国、外屏、云雨、虚梁在黄道外，
tiān qūn tǔ gōng lì zài chì dào wài
天囷、土公吏在赤道外，
shàng tái zài dōng jǐng
上台在东井，
zhōng tái zài qī xīng
中台在七星，
jiàn xīng zài huáng dào běi bàn dù
建星在黄道北半度，
tiān yuàn zài mǎo bì
天苑在昴、毕，
wáng liáng zài bì
王良在壁，
wài píng zài zī xī
外屏在觜觿，
léi diàn zài chì dào wài wǔ dù
雷电在赤道外五度，
pī lì zài chì dào wài sì dù
霹雳在赤道外四度，
bā kuí zài yíng shì
八魁在营室，
cháng yuán luō yàn dāng huáng dào
长垣、罗堰当黄道。
jīn cè wén chāng sì xīng zài liǔ yī xīng zài yú guǐ yī xīng zài dōng jǐng
今测，文昌四星在柳，一星在舆鬼，一星在东井。
běi dòu shū zài zhāng shí sān dù xuán zài zhāng shí èr dù bàn jī zài yì shí sān dù quán zài yì shí qī dù tài héng zài zhěn shí dù bàn kāi yáng zài jiǎo sì dù shǎo biāo zài jiǎo shí èr dù shǎo
北斗枢在张十三度，璇在张十二度半，机在翼十三度，权在翼十七度太，衡在轸十度半，开阳在角四度少，杓在角十二度少。
tiān guān tiān zūn tiān guǒ tiān jiāng tiān gāo gǒu guó wài píng jiē dāng huáng dào
天关、天尊、天椁、天江、天高、狗国、 外屏，皆当黄道。
yún yǔ zài huáng dào nèi qī dù
云雨在黄道内七度，
xū liáng zài huáng dào nèi sì dù
虚梁在黄道内四度，
tiān qūn dāng chì dào
天囷当赤道，
tǔ gōng lì zài chì dào nèi liù dù
土公吏在赤道内六度，
shàng tái zài liǔ
上台在柳，
zhōng tái zài zhāng
中台在张，
jiàn xīng zài huáng dào běi sì dù bàn
建星在黄道北四度半，
tiān yuàn zài wèi mǎo
天苑在胃、昴，
wáng liáng sì xīng zài kuí
王良四星在奎，
yī xīng zài bì
一星在壁，
wài píng zài bì
外屏在毕，
léi diàn zài chì dào nèi èr dù
雷电在赤道内二度，
pī lì sì xīng zài chì dào nèi
霹雳四星在赤道内，
yī xīng zài wài
一星在外，
bā kuí wǔ xīng zài bì
八魁五星在壁，
sì xīng zài yíng shì
四星在营室，
cháng yuán zài huáng dào běi wǔ dù
长垣在黄道北五度，
luō yàn zài huáng dào běi
罗堰在黄道北。
huáng dào chūn fēn yǔ chì dào jiāo yú kuí wǔ dù tài
黄道，春分与赤道交于奎五度太；
qiū fēn jiāo yú zhěn shí sì dù shǎo
秋分交于轸十四度少；
dōng zhì zài dòu shí dù qù chì dào nán èr shí sì dù
冬至在斗十度，去赤道南二十四度；
xià zhì zài jǐng shí sān dù shǎo qù chì dào běi èr shí sì dù
夏至在井十三度少，去赤道北二十四度。
qí chì dào dài tiān zhī zhōng yǐ fēn liè sù zhī dù
其赤道带天之中，以分列宿之度。
huáng dào xié yùn yǐ míng rì yuè zhī xíng
黄道斜运，以明日月之行。
nǎi lì bā jié jiǔ xiàn xiào èr dào chā shù zhe zhī lì jīng
乃立八节、九限，校二道差数，著之历经。
gài tiān zhī shuō li chún fēng yǐ wéi tiān dì zhōng gāo ér sì tuí rì yuè xiàng yǐn bì yǐ wéi zhòu yè
盖天之说，李淳风以为天地中高而四颓，日月相隐蔽，以为昼夜。
rào běi jí cháng jiàn zhě wèi zhī shàng guī nán jí cháng yǐn zhě wèi zhī xià guī chì dào héng luò zhě wèi zhī zhōng guī
绕北极常见者谓之上规，南极常隐者谓之下规，赤道横络者谓之中规。
jí yī xíng kǎo yuè xíng chū rù huáng dào wèi tú sān shí liù jiū jiǔ dào zhī zēng sǔn ér gài tiān zhī zhuàng jiàn yǐ
及一行考月行出入黄道， 为图三十六，究九道之增损，而盖天之状见矣。
xuē miè wèi dù jìng yī fēn qí hòu bàn zhī zhǎng yǔ tú děng xué qí zhèng zhōng zhí zhēn wèi shū lìng kě huán yùn
削篾为度，径一分，其厚半之，长与图等，穴其正中，植针为枢，令可环运。
zì zhōng shū zhī wài jūn kè bǎi sì shí qī dù
自中枢之外，均刻百四十七度。
quán dù zhī mò xuán wèi wài guī
全度之末，旋为外规。
guī wài tài bàn dù zài xuán wéi zhòng guī
规外太半度，再旋为重规。
yǐ jūn fù zhōu tiān dù fēn
以均赋周天度分。
yòu jù jí shū jiǔ shí yí dù shǎo bàn xuán wèi chì dào dài tiān zhī hóng
又距极枢九十一度少半，旋为赤道带天之纮。
jù jí sān shí wǔ dù xuán wèi nèi guī
距极三十五度旋为内规。
nǎi bù dōng zhì rì chán suǒ zài yǐ zhèng chén cì zhī zhōng yǐ lì sù jù
乃步冬至日躔所在，以正辰次之中，以立宿距。
àn hún yí suǒ cè gān shí wū xián zhòng xīng míng zhě jiē yǐ miè héng kǎo rù sù jù zòng kǎo qù jí dù ér hòu tú zhī
按浑仪所测，甘、石、巫咸众星明者，皆以篾，横考入宿距，纵考去极度，而后图之。
qí chì dào wài zhòng xīng shū mì zhī zhuàng yǔ yǎng shì xiǎo shū zhě yóu hún yí qù nán jí jiàn jìn qí dù yì xiá
其赤道外众星疏密之状， 与仰视小殊者，由浑仪去南极渐近，其度益狭；
ér gài tú jiàn yuǎn qí dù yì guǎng shǐ rán
而盖图渐远，其度益广使然。
ruò kǎo qí qù jí rù sù dù shù yí zhī yú hún tiān zé yī yě
若考其去极入宿度数，移之于浑天则一也。
yòu chì dào nèi wài qí guǎng xiá bù jūn ruò jiù èr zhì chū rù chì dào èr shí sì dù yǐ guī dù zhī zé èr fēn suǒ jiāo bù dé qí zhèng
又赤道内外，其广狭不均，若就二至出入赤道二十四度，以规度之，则二分所交不得其正；
zì èr fēn huáng chì dào jiāo yǐ guī dù zhī zé èr zhì jù jí dù shù bù dé qí zhèng
自二分黄赤道交，以规度之，则二至距极度数不得其正；
dāng qiú chì dào fēn zhì zhī zhōng jūn kè wèi qī shí èr xiàn jù měi huáng dào chā shù yǐ miè dù liàng ér shi zhī rán hòu guī wéi huáng dào zé zhōu tiān xián de qí zhèng yǐ
当求赤道分、至之中，均刻为七十二限，据每黄道差数，以篾度量而识之，然后规为黄道，则周天咸得其正矣。
yòu kǎo huáng dào èr fēn èr zhì zhī zhōng jūn kè wèi qī shí èr hòu dìng yīn yáng lì èr jiāo suǒ zài yī yuè qù huáng dào dù lǜ chà yī hou yì yǐ miè dù liàng ér shi zhī rán hòu guī wéi yuè dào zé zhōu tiān xián de qí zhèng yǐ
又考黄道二分二至之中，均刻为七十二候，定阴阳历二交所在，依月去黄道度，率差一候，亦以篾度量而识之， 然后规为月道，则周天咸得其正矣。
zhōng guǐ zhī fǎ
中晷之法。
chū chún fēng zào lì dìng èr shí sì qì zhōng guǐ yǔ zǔ chōng zhī duǎn cháng pō yì rán wèi zhī qí shú shì
初，淳风造历，定二十四气中晷，与祖冲之短长颇异，然未知其孰是。
jí yī xíng zuò dà yǎn lì zhào tài shǐ cè tiān xià zhī guǐ qiú qí tǔ zhōng yǐ wéi dìng shù
及一行作《大衍历》，诏太史测天下之晷，求其土中，以为定数。
qí yì yuē
其议曰：
zhōu lǐ dà sī tú yǐ tǔ guī zhī fǎ cè tǔ shēn
《周礼·大司徒》：“以土圭之法测土深。
rì zhì zhī jǐng chǐ yǒu wǔ cùn wèi zhī dì zhōng
日至之景，尺有五寸，谓之地中。
zhèng shì yǐ wéi rì jǐng yú de qiān lǐ ér chà yī cùn
” 郑氏以为“日景于地，千里而差一寸。
chǐ yǒu wǔ cùn zhě nán dài rì xià wàn wǔ qiān lǐ de yǔ xīng chén sì yóu shēng jiàng yú sān wàn lǐ nèi shì yǐ bàn zhī de dì zhōng jīn yǐng chuān yáng chéng shì yě
尺有五寸者，南戴日下万五千里，地与星辰四游升降于三万里内，是以半之，得地中，今颍川阳城是也”。
sòng yuán jiā zhōng nán zhēng lín yì wǔ yuè lì biǎo wàng zhī rì zài biǎo běi jiāo zhōu yǐng zài biǎo nán sān cùn lín yì jiǔ cùn yī fēn
宋元嘉中，南征林邑，五月立表望之，日在表北，交州影在表南三寸，林邑九寸一分。
jiāo zhōu qù luò shuǐ lù zhī lù jiǔ qiān lǐ gài shān chuān huí shé shǐ zhī rán yǐ biǎo kǎo qí xián dāng wǔ qiān hu
交州去洛，水陆之路九千里，盖山川回折使之然，以表考其弦当五千乎。
kāi yuán shí èr nián cè jiāo zhōu xià zhì zài biǎo nán sān cùn sān fēn yǔ yuán jiā suǒ cè lüè tóng
开元十二年，测交州， 夏至，在表南三寸三分，与元嘉所测略同。
shǐ zhě dà xiāng yuán tài yán jiāo zhōu wàng jí cái gāo èr shí yú dù
使者大相元太言：“交州望极，才高二十余度。
bā yuè hǎi zhōng wàng lǎo rén xīng xià liè xīng càn rán míng dà zhě shén zhòng gǔ suǒ wèi shi nǎi hún tiān jie yǐ wéi cháng mò dì zhōng zhě yě
八月海中望老人星下列星粲然，明大者甚众，古所未识，乃浑天家以为常没地中者也。
dà shuài qù nán jí èr shí dù yǐ shàng zhī xīng zé jiàn
大率去南极二十度已上之星则见。
yòu tiě lè huí hé zài xuē yán tuó zhī běi qù jīng shī liù qiān jiǔ bǎi lǐ qí běi yòu yǒu gǔ lì gàn jū huàn hǎi zhī běi běi jù dà hǎi zhòu zhǎng ér yè duǎn jì yè tiān rú xūn bù míng xī ér yáng bì cái shú ér shǔ gài jìn rì chū mò zhī suǒ
”又铁勒、回纥在薛延陀之北，去京师六千九百里，其北又有骨利干，居澣海之北，北距大海，昼长而夜短，既夜， 天如曛不暝，夕胹羊髀才熟而曙，盖近日出没之所。
tài shǐ jiān nán gōng shuō zé hé nán píng dì shè shuǐ zhǔn shéng mò zhí biǎo ér yǐ yǐn dù zhī zì huá tái shǐ bái mǎ xià zhì zhī guǐ chǐ wǔ cùn qī fēn
太史监南宫说择河南平地，设水准绳墨植表而以引度之，自滑台始白马，夏至之晷，尺五寸七分。
yòu nán bǎi jiǔ shí bā lǐ bǎi qī shí jiǔ bù de jùn yí yuè tái guǐ chǐ wǔ cùn sān fēn
又南百九十八里百七十九步，得浚仪岳台，晷尺五寸三分。
yòu nán bǎi liù shí qī lǐ èr bǎi bā shí yī bù de fú gōu guǐ chǐ sì cùn sì fēn
又南百六十七里二百八十一步，得扶沟，晷尺四寸四分。
yòu nán bǎi liù shí lǐ bǎi yī shí bù zhì shàng cài wǔ jīn guǐ chǐ sān cùn liù fēn bàn
又南百六十里百一十步，至上蔡武津，晷尺三寸六分半。
dà shuài wǔ bǎi èr shí liù lǐ èr bǎi qī shí bù guǐ chà èr cùn yú
大率五百二十六里二百七十步，晷差二寸余。
ér jiù shuō wáng jī qiān lǐ yǐng chà yī cùn wàng yǐ
而旧说王畿千里，影差一寸，妄矣。
jīn yǐ jù gǔ xiào yáng chéng zhōng guǐ xià zhì chǐ sì cùn qī fēn bā lí dōng zhì zhàng èr chǐ qī cùn yī fēn bàn dìng chūn qiū fēn wǔ chǐ sì cùn sān fēn yǐ fù ju xié shì jí chū dì sān shí sì dù shí fēn dù zhī sì
今以句股校阳城中晷，夏至尺四寸七分八厘，冬至丈二尺七寸一分半，定春秋分五尺四寸三分，以覆矩斜视，极出地三十四度十分度之四。
zì huá tái biǎo shì zhī jí gāo sān shí wǔ dù sān fēn dōng zhì zhàng sān chǐ dìng chūn qiū fēn wǔ chǐ wǔ cùn liù fēn
自滑台表视之，极高三十五度三分，冬至丈三尺，定春秋分五尺五寸六分。
zì jùn yí biǎo shì zhī jí gāo sān shí sì dù bā fēn dōng zhì zhàng èr chǐ bā cùn wǔ fēn dìng chūn qiū fēn wǔ chǐ wǔ cùn
自浚仪表视之，极高三十四度八分，冬至丈二尺八寸五分，定春秋分五尺五寸。
zhī fú gōu biǎo shì zhī jí gāo sān shí sì dù sān fēn dōng zhì zhàng èr chǐ wǔ cùn wǔ fēn dìng chūn qiū fēn wǔ chǐ sān cùn qī fēn
知扶沟表视之，极高三十四度三分，冬至丈二尺五寸五分，定春秋分五尺三寸七分。
shàng cài wǔ jīn biǎo shì zhī jí gāo sān shí sān dù bā fēn dōng zhì zhàng èr chǐ sān cùn bā fēn dìng chūn qiū fēn wǔ chǐ èr cùn bā fēn
上蔡武津表视之，极高三十三度八分，冬至丈二尺三寸八分，定春秋分五尺二寸八分。
qí běi jí qù de suī miǎo fēn wēi yǒu yíng suō nán yǐ mù xiào dà shuài sān bǎi wǔ shí yī lǐ bā shí bù ér jí chā yí dù
其北极去地，虽秒分微有盈缩，难以目校，大率三百五十一里八十步，而极差一度。
jí zhī yuǎn jìn yì zé huáng dào guǐ jǐng gù suí ér biàn yǐ
极之远近异，则黄道轨景固随而变矣。
zì cǐ wèi lǜ tuī zhī bǐ suì wǔ líng guǐ xià zhì qī cùn qī fēn dōng zhì zhàng wǔ cùn sān fēn chūn qiū fēn sì chǐ sān cùn qī fēn bàn yǐ tú cè zhī dìng qì sì chǐ sì cùn qī fēn àn tú xié shì jí gāo èr shí jiǔ dù bàn chà yáng chéng wǔ dù sān fēn
自此为率推之，比岁武陵晷，夏至七寸七分，冬至丈五寸三分， 春秋分四尺三寸七分半，以图测之，定气四尺四寸七分，按图斜视，极高二十九度半，差阳城五度三分。
wèi zhōu héng yě jūn xià zhì èr chǐ èr cùn jiǔ fēn dōng zhì zhàng wǔ chǐ bā cùn jiǔ fēn chūn qiū fēn liù chǐ sì cùn sì fēn bàn yǐ tú cè zhī dìng qì liù chǐ liù cùn èr fēn bàn
蔚州横野军夏至二尺二寸九分，冬至丈五尺八寸九分，春秋分六尺四寸四分半，以图测之，定气六尺六寸二分半。
àn tú xié shì jí gāo sì shí dù chà yáng chéng wǔ dù sān fēn
按图斜视，极高四十度，差阳城五度三分。
fán nán běi zhī chà shí dù bàn qí jìng sān qiān liù bǎi bā shí lǐ jiǔ shí bù
凡南北之差十度半，其径三千六百八十里九十步。
zì yáng chéng zhì wǔ líng qiān bā bǎi èr shí liù lǐ qī shí liù bù
自阳城至武陵， 千八百二十六里七十六步；
zì yáng chéng zhì héng yě qiān bā bǎi liù shí yī lǐ èr bǎi shí sì bù
自阳城至横野，千八百六十一里二百十四步。
xià zhì guǐ chà chǐ wǔ cùn sān fēn
夏至晷差尺五寸三分；
zì yáng chéng zhì wǔ líng chà qī cùn sān fēn
自阳城至武陵，差七寸三分；
zì yáng chéng zhì héng yě chà bā cùn
自阳城至横野，差八寸。
dōng zhì guǐ chà wǔ chǐ sān cùn liù fēn zì yáng chéng zhì wǔ líng chà èr chǐ yī cùn bā fēn
冬至晷差五尺三寸六分，自阳城至武陵差二尺一寸八分；
zì yáng chéng zhì héng yě chà sān chǐ yī cùn bā fēn
自阳城至横野，差三尺一寸八分。
lǜ xià zhì yǔ nán fāng chà shǎo dōng zhì yǔ běi fāng chà duō
率夏至与南方差少，冬至与北方差多。
yòu yǐ tú xiào ān nán rì zài tiān dǐng běi èr dù sì fēn jí gāo èr shí dù sì fēn
又以图校安南，日在天顶北二度四分，极高二十度四分。
dōng zhì guǐ qī chǐ jiǔ cùn sì fēn dìng chūn qiū fēn èr chǐ jiǔ cùn sān fēn xià zhì zài biǎo nán sān cùn sān fēn chà yáng chéng shí sì dù sān fēn qí jìng wǔ qiān èr shí sān lǐ
冬至晷七尺九寸四分， 定春秋分二尺九寸三分，夏至在表南三寸三分，差阳城十四度三分，其径五千二十三里。
zhì lín yì rì zài tiān dǐng běi liù dù liù fēn qiáng jí gāo shí qī dù sì fēn zhōu yuán sān shí wǔ dù cháng jiàn bù yǐn
至林邑，日在天顶北六度六分强，极高十七度四分，周圆三十五度，常见不隐。
dōng zhì guǐ liù chǐ jiǔ cùn dìng chūn qiū fēn èr chǐ bā cùn wǔ fēn xià zhì zài biǎo nán wǔ cùn qī fēn qí jìng liù qiān yī bǎi yī shí èr lǐ
冬至晷六尺九寸，定春秋分二尺八寸五分，夏至在表南五寸七分，其径六千一百一十二里。
ruò lìng jù yáng chéng ér běi zhì tiě lè zhī de yì chà shí qī dù sì fēn yǔ lín yì zhèng děng zé wǔ yuè rì zài tiān dǐng nán èr shí qī dù sì fēn jí gāo wǔ shí èr dù zhōu yuán bǎi sì dù cháng jiàn bù yǐn
若令距阳城而北，至铁勒之地，亦差十七度四分，与林邑正等，则五月日在天顶南二十七度四分，极高五十二度，周圆百四度，常见不隐。
běi zhì guǐ sì chǐ yī cùn sān fēn nán zhì guǐ èr zhàng jiǔ chǐ èr cùn liù fēn dìng chūn qiū fēn guǐ wǔ chǐ bā cùn qī fēn
北至晷四尺一寸三分，南至晷二丈九尺二寸六分，定春秋分晷五尺八寸七分。
qí mò dì cái shí wǔ yú dù xī méi hài xi chen chū chǒu dōng xiào qí lǐ shù yǐ zài huí hé zhī běi yòu nán jù luò yáng jiǔ qiān bā bǎi yī shí wǔ lǐ zé jí zhǎng zhī zhòu qí xī cháng míng
其没地才十五余度，夕没亥西，晨出丑东，校其里数，已在回纥之北，又南距洛阳九千八百一十五里，则极长之昼，其夕常明。
rán zé gǔ lì gàn yóu zài qí nán yǐ
然则骨利干犹在其南矣。
wú zhōng cháng shì wáng fán kǎo xiān rú suǒ chuán yǐ dài rì xià wàn wǔ qiān lǐ wèi jù gǔ xié shè yáng chéng kǎo zhōu jìng zhī lǜ yǐ kuí tiān dù dāng qiān sì bǎi liù lǐ èr shí sì bù yǒu yú
吴中常侍王蕃考先儒所传，以戴日下万五千里为句股，斜射阳城，考周径之率以揆天度，当千四百六里二十四步有余。
jīn cè rì guǐ jù yáng chéng wǔ qiān lǐ yǐ zài dài rì zhī nán zé yí dù zhī guǎng jiē sān fēn jiǎn èr nán běi jí xiāng qù bā wàn lǐ qí jìng wǔ wàn lǐ
今测日晷，距阳城五千里，已在戴日之南， 则一度之广皆三分减二，南北极相去八万里，其径五万里。
yǔ zhòu zhī guǎng qǐ ruò shì hu
宇宙之广，岂若是乎？
rán zé fán zhī shù yǐ lǐ cè hǎi zhě yě
然则蕃之术，以蠡测海者也。
gǔ rén suǒ yǐ shì jù gǔ shù wèi qí yǒu zhèng yú jìn shì
古人所以恃句股术，谓其有证于近事。
gù wèi zhī mù shì bù néng jí yuǎn yuǎn zé wēi chà qí chà bù yǐ suì yǔ shù cuò
顾未知目视不能及远，远则微差，其差不已，遂与术错。
pì yóu yú tài hú guǎng mào bù yíng bǎi lǐ jiàn rì yuè zhāo xī chū rù hú zhōng
譬游于太湖，广袤不盈百里，见日月朝夕出入湖中；
jí qí fú yú jù hǎi bù zhī jǐ qiān wàn lǐ yóu jiàn rì yuè zhāo xī chū rù qí zhōng yǐ
及其浮于巨海，不知几千万里，犹见日月朝夕出入其中矣。
ruò yú zhāo xī zhī jì jù shè zhòng chà ér wàng zhī bì jiāng dà xiǎo zhī tóng shù wú yǐ fēn yǐ
若于朝夕之际，俱设重差而望之， 必将大小之同术，无以分矣。
héng jì yǒu zhī zòng yì yí rán
横既有之，纵亦宜然。
yòu ruò shù liǎng biǎo nán běi xiāng jù shí lǐ qí chóng jiē shù shí lǐ zhì dà jù yú nán biǎo zhī duān ér zhí bā chǐ zhī mù yú qí xià zé dāng wú yǐng
又若树两表，南北相距十里，其崇皆数十里，置大炬于南表之端，而植八尺之木于其下，则当无影。
shì cóng nán biǎo zhī xià yǎng wàng běi biǎo zhī duān bì jiāng jī wēi fēn zhī chà jiàn yǔ nán biǎo cān hé
试从南表之下，仰望北表之端，必将积微分之差，渐与南表参合。
biǎo shǒu cān hé zé zhì jù yú qí shàng yì dāng wú yǐng yǐ
表首参合，则置炬于其上，亦当无影矣。
yòu zhì dà jù yú běi biǎo zhī duān ér zhí bā chǐ zhī mù yú qí xià zé dāng wú yǐng
又置大炬于北表之端，而植八尺之木于其下，则当无影。
shì cóng běi biǎo zhī xià yǎng wàng nán biǎo zhī duān yòu jiāng jī wēi fēn zhī chà jiàn yǔ běi biǎo cān hé
试从北表之下，仰望南表之端，又将积微分之差，渐与北表参合。
biǎo shǒu cān hé zé zhì jù yú qí shàng yì dāng wú yǐng yǐ
表首参合，则置炬于其上，亦当无影矣。
fù yú èr biǎo jiān gèng zhí bā chǐ zhī mù yǎng ér wàng zhī zé biǎo shǒu huán qū xiāng hé
复于二表间更植八尺之木，仰而望之，则表首环屈相合。
ruò zhì huǒ jù yú liǎng biǎo zhī duān jiē dāng wú yǐng yǐ
若置火炬于两表之端，皆当无影矣。
fu shù shí lǐ zhī gāo yǔ shí lǐ zhī guǎng rán yóu xié shè zhī yǐng yǔ yǎng wàng bù shū
夫数十里之高与十里之广，然犹斜射之影与仰望不殊。
jīn yù píng guǐ chà yǐ zhǐ yuǎn jìn gāo xià shàng bù kě zhī ér kuàng jī zhōu tiān lǐ bù yú bù cè zhī zhōng yòu kě bì hu
今欲凭晷差以指远近高下，尚不可知，而况稽周天里步于不测之中，又可必乎？
shí sān nián nán zhì dài zōng lǐ bì zì shàng chuán hū wàn suì shēng wén yú xià
十三年，南至，岱宗礼毕，自上传呼万岁，声闻于下。
shí shān xià yè lòu wèi jǐn zì rì guān dōng wàng rì yǐ jiàn gāo
时山下夜漏未尽，自日观东望，日已渐高。
jù lì fǎ chen chū dài rì chū chà èr kè bàn rán zé shān shàng suǒ chà fán sān kè yú
据历法，晨初迨日出差二刻半，然则山上所差凡三刻余。
qí dōng zhì yè kè tóng lì chūn zhī hòu chūn fēn yè kè tóng lì xià zhī hòu
其冬至夜刻同立春之后，春分夜刻同立夏之后。
zì yuè zhǐ shēng tài tán jǐn èr shí lǐ ér zhòu yè zhī chà yī jié
自岳趾升泰坛仅二十里，而昼夜之差一节。
shè shǐ yīn èr shí lǐ zhī chóng yǐ lì jù gǔ shù gù bù zhī qí suǒ yǐ rán kuàng bā chǐ zhī biǎo hu
设使因二十里之崇以立句股术，固不知其所以然，况八尺之表乎！
yuán gǔ rén suǒ yǐ bù guī yǐng zhī yì jiāng yǐ jié xuān hé qì zhuǎn xiāng wù yí bù zài yú chén cì zhī zhōu jìng
原古人所以步圭影之意，将以节宣和气，转相物宜，不在于辰次之周径。
qí suǒ yǐ zhòng lì shǔ zhī yì jiāng yù gōng shòu rén shí qīn ruò qián xiàng bù zài yú hún gài zhī shì fēi
其所以重历数之意，将欲恭授人时，钦若乾象，不在于浑、盖之是非。
ruò nǎi shù wú jī zhī fǎ yú shì tīng zhī suǒ bù jí zé jūn zǐ dāng quē yí ér bù yì yě
若乃述无稽之法于视听之所不及，则君子当阙疑而不议也。
ér huò zhě gè shǒu suǒ chuán zhī qì yǐ shù tiān tǐ wèi hún yuán kě rèn shù ér cè dà xiàng kě yùn suàn ér kuī
而或者各守所传之器以术天体，谓浑元可任数而测，大象可运算而窥。
zhōng yǐ liù jiā zhī shuō dié wèi máo dùn chéng yǐ wéi gài tiān yá
终以六家之说，迭为矛盾，诚以为盖天邪？
zé nán fāng zhī dù jiàn xiá
则南方之度渐狭；
guǒ yǐ wéi hún tiān yá
果以为浑天邪？
zé běi fāng zhī jí jìn gāo
则北方之极浸高。
cǐ èr zhě yòu hún gài zhī jiā jǐn zhì bì yì wèi néng yǒu yǐ tōng qí shuō yě
此二者，又浑、盖之家尽智毕议，未能有以通其说也。
zé wáng zhòng rèn gé zhì chuān zhī tú qū qū yú yì tóng zhī biàn hé yì rén lún zhī huà zāi
则王仲任、葛稚川之徒，区区于异同之辨，何益人伦之化哉。
fán guǐ chà dōng xià bù tóng nán běi yì yì xiān rú yī yǐ lǐ shù qí zhī suì shī qí shí
凡晷差，冬夏不同，南北亦异，先儒一以里数齐之，遂失其实。
jīn gèng wéi fù ju tú nán zì dān xué běi jì yōu dōu měi jí yí yí dù zhé lèi qí chà kě yǐ jī rì shí zhī duō shǎo dìng zhòu yè zhī cháng duǎn ér tiān xià zhī guǐ jiē xié qí shù yǐ
今更为《覆矩图》， 南自丹穴，北暨幽都，每极移一度，辄累其差，可以稽日食之多少，定昼夜之长短， 而天下之晷，皆协其数矣。
zhāo zōng shí tài zǐ shǎo zhān shì biān gāng xiū lì shù fú qí jīng cuì yǐ wéi bù kān zhī shù yě
昭宗时，太子少詹事边冈，修历术，服其精粹，以为不刊之数也。
chū zhēn guàn zhōng chún fēng zhuàn fǎ xiàng zhì yīn hàn shū shí èr cì dù shù shǐ yǐ táng zhī zhōu xiàn pèi yān
初，贞观中，淳风撰《法象志》，因《汉书》十二次度数，始以唐之州县配焉。
ér yī xíng yǐ wéi tiān xià shān hé zhī xiàng cún hu liǎng jiè
而一行以为天下山河之象存乎两戒。
běi jiè zì sān wēi jī shí fù zhōng nán dì luò zhī yīn dōng jí tài huá yú hé bìng léi shǒu dǐ zhù wáng wū tài xíng běi dǐ cháng shān zhī yòu nǎi dōng xún sāi tǎn zhì huì mò cháo xiān shì wèi běi jì suǒ yǐ xiàn róng dí yě
北戒自三危、积石，负终南地络之阴，东及太华，逾河，并雷首、厎柱、王屋、太行，北抵常山之右，乃东循塞坦，至濊貊、朝鲜，是谓北纪，所以限戎狄也；
nán jiè zì mín shān bō zhǒng
南戒自岷山、嶓冢，
fù dì luò zhī yáng
负地络之阳，
dōng jí tài huá
东及太华，
lián yì shān xióng ěr wài fāng tóng bǎi
连益山、熊耳、外方、桐柏，
zì shàng luò nán yú jiāng hàn
自上洛南逾江、汉，
xié wǔ dāng jīng shān
携武当、荆山，
zhì yú héng yáng
至于衡阳，
nǎi dōng xún lǐng jiào
乃东循岭徼，
dá dōng ōu mǐn zhōng
达东瓯、闽中，
shì wèi nán jì
是谓南纪，
suǒ yǐ xiàn mán yí yě
所以限蛮夷也。
gù xīng chuán wèi běi jiè wèi hú mén nán jiè wèi yuè mén
故《星传》谓北戒为“胡门”，南戒为“越门”。
hé yuán zì běi jì zhī shǒu xún yōng zhōu běi jiǎo dá huá yīn ér yǔ dì luò xiāng huì bìng xíng ér dōng zhì tài xíng zhī qū fēn ér dōng liú yǔ jīng wèi jì dú xiāng wéi biǎo lǐ wèi zhī běi hé
河源自北纪之首，循雍州北徼，达华阴，而与地络相会，并行而东，至太行之曲，分而东流，与泾、谓、济渎相为表里，谓之“北河”。
jiāng yuán zì nán jì zhī shǒu xún liáng zhōu nán jiǎo dá huá yáng ér yǔ dì luò xiāng huì bìng xíng ér dōng jí jīng shān zhī yáng fēn ér dōng liú yǔ hàn shuǐ huái dú xiāng wéi biǎo lǐ wèi zhī nán hé
江源自南纪之首，循梁州南徼，达华阳，而与地络相会，并行而东，及荆山之阳，分而东流，与汉水、淮渎相为表里，谓之“南河”。
gù yú tiān xiàng zé hóng nóng fēn shǎn wèi liǎng hé zhī huì wǔ fú zhū hóu zài yān
故于天象，则弘农分陕为两河之会，五服诸侯在焉。
zì shǎn ér xi wèi qín liáng běi jì shān hé zhī qū wèi jìn dài nán jì shān hé zhī qū wèi ba shǔ jiē fù xiǎn yòng wǔ zhī guó yě
自陕而西为秦、凉，北纪山河之曲为晋、代，南纪山河之曲为巴、蜀，皆负险用武之国也。
zì shǎn ér dōng sān chuān zhōng yuè wèi chéng zhōu
自陕而东，三川、中岳为成周；
xi jù wài fāng dà pī běi zhì yú jì nán zhì yú huái dōng dá jù yě wèi sòng zhèng chén cài
西距外方、大伾，北至于济，南至于淮， 东达钜野，为宋、郑、陈、蔡；
hé nèi jí jǐ shuǐ zhī yáng wèi bèi wèi
河内及济水之阳为鄁、卫；
hàn dōng bīn huái shuǐ zhī yīn wèi shēn suí
汉东滨淮水之阴为申、 随。
jiē sì zhàn yòng wén zhī guó yě
皆四战用文之国也。
běi jì zhī dōng zhì běi hé zhī běi wèi xíng zhào
北纪之东，至北河之北，为邢、赵。
nán jì zhī dōng zhì nán hé zhī nán wèi jīng chu
南纪之东，至南河之南，为荆、楚。
zì běi hé xià liú nán jù dài shān wèi sān qí jiā yòu jié shí wèi běi yàn
自北河下流，南距岱山为三齐，夹右碣石为北燕。
zì nán hé xià liú běi jù dài shān wèi zōu lǔ nán shè jiāng huái wèi wú yuè
自南河下流，北距岱山为邹、鲁，南涉江、淮为吴、越。
jiē fù hǎi zhī guó dài zhí zhī suǒ fù yě
皆负海之国，贷殖之所阜也。
zì hé yuán xún sāi yuán běi dōng jí hǎi wèi róng dí
自河源循塞垣北，东及海，为戎狄。
zì jiāng yuán xún lǐng jiǎo nán dōng jí hǎi wèi mán yuè
自江源循岭徼南，东及海，为蛮越。
guān liǎng hé zhī xiàng
观两河之象。
yǔ yún hàn zhī suǒ shǐ zhōng ér fēn yě kě zhī yǐ
与云汉之所始终，而分野可知矣。
yú yì wǔ yuè yī yīn shēng ér yún hàn qián méng yú tiān jì zhī xià jìn jí jǐng yuè jiān de kūn wéi zhī qì yīn shǐ dá yú dì shàng ér yún hàn shàng shēng shǐ jiāo yú liè sù qī wěi zhī qì tōng yǐ
于《易》，五月一阴生，而云汉潜萌于天稷之下，进及井、钺间，得坤维之气， 阴始达于地上，而云汉上升，始交于列宿，七纬之气通矣。
dōng jǐng jù bǎi chuān shàng liú gù chun shǒu wèi qín shǔ xū de liǎng jiè shān hé zhī shǒu
东井据百川上流，故鹑首为秦、蜀墟，得两戒山河之首。
yún hàn dá kūn wéi yòu ér jiàn shēng shǐ jū liè sù shàng zī xī cān fá jiē zhí tiān guān biǎo ér zài hé yīn gù shí shěn xià liú de dà liáng jù hé shāo yuǎn shè yīn yì shēn
云汉达坤维右而渐升，始居列宿上，觜觿、参、 伐皆直天关表而在河阴，故实沈下流得大梁，距河稍远，涉阴亦深。
gù qí fēn yě zì zhāng bīn què fù héng shān jū běi jì zhòng shān zhī dōng nán wài jiē máo tóu de jiē hé wài yīn guó yě
故其分野，自漳滨却负恒山，居北纪众山之东南，外接髦头地，皆河外阴国也。
shí yuè yīn qì jìn yú qián wéi shǐ shàng dá yú tiān yún hàn zhì yíng shì dōng bì jiān shēng qì xī jiū yǔ nèi guī xiāng jiē
十月阴气进逾干维，始上达于天，云汉至营室、东壁间，升气悉究，与内规相接。
gù zì nán zhèng dá yú xi zhèng de yún hàn shēng qì wéi shān hé shàng liú
故自南正达于西正，得云汉升气，为山河上流；
zì běi zhèng dá yú dōng zhèng de yún hàn jiàng qì wéi shān hé xià liú
自北正达于东正，得云汉降气，为山河下流。
zōu zī zài yún hàn shēng jiàng zhōng jū shuǐ xíng zhèng wèi gù qí fēn yě dāng zhōng zhōu hé jì jiān
陬訾在云汉升降中，居水行正位，故其分野当中州河、济间。
qiě wáng liáng gé dào yóu zǐ yuán jué hàn dǐ yíng shì shàng dì lí gōng yě nèi jiē chéng zhōu hé nèi jiē shǐ wéi fēn
且王良、阁道由紫垣绝汉抵营室，上帝离宫也，内接成周、河内，皆豕韦分。
shí yī yuè yī yáng shēng ér yún hàn jiàn jiàng tuì jí gèn wéi shǐ xià jiē yú de zhì dòu jiàn jiān fù yǔ liè shè qì tōng yú yì tiān dì shǐ jiāo tài xiàng yě
十一月一阳生，而云汉渐降， 退及艮维，始下接于地，至斗、建间，复与列舍气通，于《易》，天地始交，泰象也。
yú xī mù jīn yīn qì yì jiàng jìn jí dà chén shēng yáng zhī qì jiū ér yún hàn shěn qián yú dōng zhèng zhī zhōng gù yì léi chū de yuē yù lóng chū quán wèi jiě jiē fáng xīn xiàng yě
逾析木津，阴气益降，进及大辰，升阳之气究，而云汉沈潜于东正之中，故 《易》，雷出地曰豫，龙出泉为解，皆房、心象也。
xīng jì de yún hàn xià liú bǎi chuān guī yān xī mù wèi yún hàn mò pài shān hé jí yān
星纪得云汉下流，百川归焉， 析木为云汉末派，山河极焉。
gù qí fēn yě zì nán hé xià liú qióng nán jì zhī qū dōng nán fù hǎi wèi xīng jì
故其分野，自南河下流，穷南纪之曲，东南负海，为星纪；
zì běi hé mò pài qióng běi jì zhī qū dōng běi fù hǎi wèi xī mù
自北河末派，穷北纪之曲，东北负海，为析木。
fù hǎi zhě yǐ qí yún hàn zhī yīn yě
负海者，以其云汉之阴也。
wéi zōu zī nèi jiē zǐ gōng zài wáng jī hé jì jiān
唯陬訾内接紫宫，在王畿河、济间。
jiàng lóu xuán xiāo yǔ shān hé shǒu wěi xiāng yuǎn lín zhuān xū zhī xū gù wèi zhōng zhōu fù hǎi zhī guó yě
降娄、玄枵与山河首尾相远，邻颛顼之墟，故为中州负海之国也。
qí de dāng nán hé zhī běi běi hé zhī nán jiè yǐ dài zōng zhì yú dōng hǎi
其地当南河之北、北河之南，界以岱宗，至于东海。
zì chún shǒu yú hé jiè dōng yuē chún huǒ de zhòng lí zhèng wèi xuān yuán zhī qí zài yān
自鹑首逾河，戒东曰鹑火，得重离正位，轩辕之祇在焉。
qí fēn yě zì hé huá zhī jiāo dōng jiē zhù róng zhī xū běi fù hé nán jí hàn gài hán yù zhī suǒ jūn yě
其分野，自河、华之交，东接祝融之墟，北负河，南及汉，盖寒燠之所均也。
zì xī mù jì tiān hàn ér nán yuē dà huǒ de míng táng shēng qì tiān shì zhī dōu zài yān
自析木纪天汉而南，曰大火，得明堂升气，天市之都在焉。
qí fēn yě zì jù yě dài zōng xi zhì chén liú běi fù hé jì nán jí huái jiē hé qì zhī suǒ bù yě
其分野，自钜野岱宗，西至陈留，北负河、济，南及淮，皆和气之所布也。
yáng qì zì míng táng jiàn shēng dá yú lóng jiǎo yuē shòu xīng
阳气自明堂渐升，达于龙角，曰寿星。
lóng jiǎo wèi zhī tiān guān yú yì qì yǐ yáng jué yīn guài xiàng yě
龙角谓之天关，于《易》，气以阳决阴，夬象也。
shēng yáng jìn yú tiān guān
升阳进逾天关。
de chún qián zhī wèi gù chún wěi zhí jiàn sì zhī yuè nèi liè tài wēi wèi tiān tíng
得纯干之位，故鹑尾直建巳之月，内列太微， 为天廷。
qí fēn yě zì nán hé yǐ fù hǎi yì chún yáng de yě
其分野，自南河以负海，亦纯阳地也。
shòu xīng zài tiān guān nèi gù qí fēn yě zài yì bó xī nán huái shuǐ zhī yīn běi lián tài shì zhī dōng zì yáng chéng jì zhī yì xùn wéi de yě
寿星在天关内，故其分野，在益、 亳西南，淮水之阴，北连太室之东，自阳城际之，亦巽维地也。
fu yún hàn zì kūn dǐ gèn wéi dì jì běi dǒu zì qián xié xùn wèi tiān gāng qí fēn yě yǔ dì chē xiāng zhí jiē wǔ dì xū yě
夫云汉自坤抵艮为地纪，北斗自干携巽为天纲，其分野与帝车相直，皆五帝墟也。
jiū xián chí zhī zhèng ér zài qián wéi nèi zhě jiàng lóu yě gù wèi shǎo hào zhī xū
究咸池之政而在干维内者，降娄也，故为少昊之墟。
yè běi gōng zhī zhèng ér zài gàn wéi wài zhě zōu zī yě gù wèi zhuān xū zhī xū
叶北宫之政而在干维外者， 陬訾也，故为颛顼之墟。
chéng shè tí zhī zhèng ér zài xùn wéi nèi zhě shòu xīng yě gù wèi tài hào zhī xū
成摄提之政而在巽维内者，寿星也，故为太昊之墟。
bù tài wēi zhī zhèng ér zài xùn wéi wài zhě chún wěi yě gù wèi liè shān shì zhī xū
布太微之政，而在巽维外者，鹑尾也，故为列山氏之墟。
de sì hǎi zhōng chéng tài jiē zhī zhèng zhě xuān yuán yě gù wèi yǒu xióng shì zhī xū
得四海中承太阶之政者，轩辕也，故为有熊氏之墟。
mù jīn dé tiān de zhī wēi qì qí shén zhì yú jì yuè
木、金得天地之微气，其神治于季月；
shuǐ huǒ dé tiān de zhī zhāng qì qí shén zhì yú mèng yuè
水、火得天地之章气， 其神治于孟月。
gù zhāng dào cún hu zhì wēi dào cún hu zhōng jiē yīn yáng biàn huà zhī jì yě
故章道存乎至，微道存乎终，皆阴阳变化之际也。
ruò wēi zhě shěn qián ér bù jí zhāng zhě gāo míng ér guò kàng jiē fēi shàng dì zhī jū yě
若微者沈潜而不及，章者高明而过亢，皆非上帝之居也。
dòu sháo wèi zhī wài tíng yáng jīng zhī suǒ bù yě
斗杓谓之外廷，阳精之所布也。
dòu kuí wèi zhī huì fǔ yáng jīng zhī suǒ fù yě
斗魁谓之会府，阳精之所复也。
biāo yǐ zhì wài gù chún wěi wèi nán fāng fù hǎi zhī guó
杓以治外，故鹑尾为南方负海之国。
kuí yǐ zhì nèi gù zōu zī wèi zhōng zhōu sì zhàn zhī guó
魁以治内，故陬訾为中州四战之国。
qí yú liè shè zài yún hàn zhī yīn zhě bā wèi fù hǎi zhī guó
其余列舍，在云汉之阴者八，为负海之国。
zài yún hàn zhī yáng zhě sì wèi sì zhàn zhī guó
在云汉之阳者四，为四战之国。
jiàng lóu xuán xiāo yǐ fù dōng hǎi chūn shén zhǔ yú dài zōng suì xīng wèi yān
降娄、玄枵以负东海，春神主于岱宗，岁星位焉。
xīng jì chún wěi yǐ fù nán hǎi qí shén zhǔ yú héng shān yíng huò wèi yān
星纪、鹑尾以负南海，其神主于衡山，荧惑位焉。
chún shǒu shí shěn yǐ fù xī hǎi qí shén zhǔ yú huà shān tài bái wèi yān
鹑首、实沈以负西海，其神主于华山，太白位焉。
dà liáng xī mù yǐ fù běi hǎi qí shén zhǔ yú héng shān chén xīng wèi yān
大梁、析木以负北海，其神主于恒山，辰星位焉。
chún huǒ dà huǒ shòu xīng shǐ wéi wèi zhōng zhōu qí shén zhǔ yú sōng qiū zhèn xīng wèi yān
鹑火、大火、寿星、豕韦为中州，其神主于嵩丘，镇星位焉。
jìn dài zhū rú yán xīng tǔ zhě huò yǐ zhōu huò yǐ guó
近代诸儒言星土者，或以州，或以国。
yú xià qín hàn jùn guó fèi zhì bù tóng
虞、夏、秦、汉，郡国废置不同。
zhōu zhī xìng yě wáng jī qiān lǐ jí qí shuāi yě jǐn de hé nán qī xiàn
周之兴也，王畿千里，及其衰也，仅得河南七县。
jīn yòu tiān xià yī tǒng ér zhí yǐ chún huǒ wèi zhōu fēn zé jiāng chǎng chuǎn yǐ
今又天下一统，而直以鹑火为周分， 则疆场舛矣。
qī guó zhī chū
七国之初，
tiān xià dì xíng cí hán ér xióng wèi
天下地形雌韩而雄魏，
wèi de xi jù gāo líng
魏地西距高陵，
jǐn hé dōng hé nèi
尽河东、河内，
běi gù zhāng yè
北固漳、邺，
dōng fēn liáng sòng
东分梁、宋，
zhì yú rǔ nán
至于汝南，
hán jù quán zhèng zhī de
韩据全郑之地，
nán jǐn yǐng chuān nán yáng xi dá guó lüè
南尽颍川、南阳、西达虢略，
jù hán gǔ
距函谷，
gù yí yáng
固宜阳，
běi lián shàng dì
北连上地，
jiē mián gèn shù zhōu
皆绵亘数州，
xiāng cuò rú xiù
相错如绣。
kǎo yún hàn shān hé zhī xiàng duō zhě huò zhì shí yú sù
考云汉山河之象，多者或至十余宿。
qí hòu wèi xǐ dà liáng zé xī hé hé yú dōng jǐng
其后魏徙大梁，则西河合于东井；
qín bá yí yáng ér shàng dǎng rù yú yú guǐ
秦拔宜阳，而上党入于舆鬼。
fāng zhàn guó wèi miè shí xīng jiā zhī yán lǚ yǒu míng xiào
方战国未灭时，星家之言，屡有明效。
jīn zé tóng zài jī diàn zhī zhōng yǐ
今则同在畿甸之中矣。
ér huò zhě yóu jù hàn shū dì lǐ zhì tuī zhī shì shǒu gān shí yí shù ér bù zhī biàn tōng zhī shù yě
而或者犹据《汉书地理志》推之，是守甘、石遗术，而不知变通之数也。
yòu gǔ zhī chén cì yǔ jié qì xiāng xì gè jù dāng shí lì shǔ yǔ suì chà qiān xǐ bù tóng
又古之辰次与节气相系，各据当时历数，与岁差迁徙不同。
jīn gèng yǐ qī sù zhī zhōng fēn sì xiàng zhōng wèi zì shàng yuán zhī shǒu yǐ dù shù jì zhī ér zhe qí fēn yě qí zhōu xiàn suī gǎi lì bù tóng dàn jù shān hé yǐ fēn ěr
今更以七宿之中分四象中位，自上元之首，以度数纪之，而著其分野，其州县虽改隶不同，但据山河以分尔。
xū nǚ xū wēi xuán xiāo yě
须女、虚、危，玄枵也。
chū xū nǚ wǔ dù yú èr qiān sān bǎi qī shí sì miǎo sì shǎo
初，须女五度，余二千三百七十四，秒四少。
zhōng xū jiǔ dù
中，虚九度。
zhōng wēi shí èr dù
终，危十二度。
qí fēn yě zì jì běi dōng yú jǐ shuǐ shè píng yīn zhì yú shān zhuāng xún dài yuè zhòng shān zhī yīn dōng nán jí gāo mì yòu dōng jǐn lái yí zhī de de hàn běi hǎi qiān shèng zī chuān jǐ nán jì jùn jí píng yuán bó hǎi jiǔ hé gù dào zhī nán bīn yú jié shí
其分野，自济北东逾济水，涉平阴，至于山庄，循岱岳众山之阴，东南及高密，又东尽莱夷之地，得汉北海、千乘、淄川，济南、济郡及平原、 渤海、九河故道之南，滨于碣石。
gǔ qí jì zhù chún yú lái tán hán jí zhēn xún yǒu guò yǒu gé pú gū shì zhī guó qí de de zōu zī zhī xià liú zì jì dōng dá yú hé wài gù qí xiàng zhe wèi tiān jīn jué yún hàn zhī yáng
古齐、纪、祝、淳于、莱、谭、寒及斟寻、有过、 有鬲、蒲姑氏之国，其地得陬訾之下流，自济东达于河外，故其象著为天津，绝云汉之阳。
fán sī rén zhī xīng yǔ qún chén zhī lù jiē zhǔ xū wēi gù dài zōng wèi shí èr zhū hóu shòu mìng fǔ
凡司人之星与群臣之录，皆主虚、危，故岱宗为十二诸侯受命府。
yòu xià liú de wù nǚ dāng jiǔ hé mò pài bǐ yú xīng jì yǔ wú yuè tóng zhàn
又下流得婺女，当九河末派，比于星纪，与吴、越同占。
yíng shì dōng bì zōu zī yě
营室、东壁，陬訾也。
chū wēi shí sān dù yú èr qiān jiǔ bǎi èr shí liù miǎo yī tài
初，危十三度，余二千九百二十六，秒一太。
zhōng yíng shì shí èr dù
中，营室十二度。
zhōng kuí yí dù
终，奎一度。
zì wáng wū tài xíng ér dōng de hàn hé nèi zhì běi jì zhī dōng yú běi fù zhāng yè dōng jí guǎn táo liáo chéng
自王屋、太行而东，得汉河内，至北纪之东隅，北负漳、邺， 东及馆陶、聊城。
yòu zì hé jì zhī jiāo shè xíng bō bīn jǐ shuǐ ér dōng de dōng jùn zhī de gǔ bèi yōng fù wèi fán zuò hán yōng gòng wēi guān nán yàn kūn wú shǐ wéi zhī guó
又自河、济之交，涉荥波，滨济水而东，得东郡之地，古邶、庸阝、卫、凡、胙、邗、雍、共、微、观、南燕、昆吾、豕韦之国。
zì gé dào wáng liáng zhì dōng bì zài shǐ wéi wéi shàng liú
自阁道、王良至东壁，在豕韦，为上流。
dāng hé nèi jí zhāng yè zhī nán de shān hé zhī huì wèi lí gōng
当河内及漳、邺之南，得山河之会，为离宫。
yòu xún hé jì ér dōng jiē xuán xiāo wèi yíng shì zhī fēn
又循河、济而东接玄枵为营室之分。
kuí shù jiàng lóu yě
奎、数，降娄也。
chū kuí èr dù yú qiān èr bǎi yī shí qī miǎo shí qī shǎo
初，奎二度，余千二百一十七，秒十七少。
zhōng lóu yí dù
中，娄一度。
zhōng wèi sān dù
终， 胃三度。
zì shé qiū féi chéng nán jiè jù yě dōng dá liáng fù xún dài yuè zhòng shān zhī yáng yǐ fù dōng hǎi
自蛇丘、肥成，南届钜野，东达梁父，循岱岳众山之阳，以负东海。
yòu bīn sì shuǐ
又滨泗水，
jīng fāng yǔ pèi liú péng chéng
经方与、沛、留、彭城，
dōng zhì yú lǚ liáng
东至于吕梁，
nǎi dōng nán dǐ huái
乃东南抵淮，
bìng huái shuǐ ér dōng
并淮水而东，
jǐn xú yí zhī de
尽徐夷之地，
de hàn dōng píng lǔ guó láng yá dōng hǎi sì shuǐ chéng yáng
得汉东平、鲁国、琅邪、东海、泗水、城阳，
gǔ lǔ xuē zhū jǔ xiǎo zhū xú tán zēng yǔ pī shī rèn sù xū jù zhuān yú móu suì zhù yí jiè gēn mù jí dà tíng shì zhī guó
古鲁、薛、邾、莒、小邾、徐、 郯、鄫、鄅、邳、邿、任、宿、须句、颛臾、牟、遂、铸夷、介、根牟及大庭氏之国。
kuí wèi dà zé zài zōu zī xià liú dāng jù yě zhī dōng yáng zhì yú huái sì
奎为大泽，在陬訾下流，当钜野之东阳，至于淮、泗。
lóu wèi zhī xū dōng běi fù shān gài zhōng guó gāo yú de bǎi gǔ zhī suǒ fù yě
娄、胃之墟，东北负山， 盖中国膏腴地，百谷之所阜也。
wèi de mǎ mù zhī qì yǔ jì zhī běi tǔ tóng zhàn
胃得马牧之气，与冀之北土同占。
wèi mǎo bì dà liáng yě
胃、昴、毕，大梁也。
chū wèi sì dù yú èr qiān wǔ bǎi sì shí jiǔ miǎo bā tài
初，胃四度，余二千五百四十九，秒八太。
zhōng mǎo liù dù
中，昴六度。
zhōng bì jiǔ dù
终，毕九度。
zì wèi jùn zhuó zhāng zhī běi de hàn zhào guó guǎng píng jù lù cháng shān dōng jí qīng hé xìn dōu běi jù zhōng shān zhēn dìng quán zhào zhī fēn
自魏郡浊漳之北，得汉赵国、广平、钜鹿、常山，东及清河、信都， 北据中山、真定，全赵之分。
yòu běi yú zhòng shān jǐn dài jùn yàn mén yún zhōng dìng xiāng zhī de yǔ běi fāng qún dí zhī guó
又北逾众山，尽代郡、雁门、云中、定襄之地与北方群狄之国。
běi jì zhī dōng yáng biǎo lǐ shān hé yǐ fán píng zhōng guó wèi bì fēn
北纪之东阳，表里山河，以蕃屏中国，为毕分。
xún běi hé zhī biǎo xi jǐn sāi yuán jiē máo tóu gù dì wèi mǎo fēn
循北河之表，西尽塞垣， 皆髦头故地，为昴分。
jì zhī běi tǔ mǎ mù zhī suǒ fán zhù gù tiān yuàn zhī xiàng cún yān
冀之北土，马牧之所蕃庶，故天苑之象存焉。
zī xī cān fá shí shěn yě
觜觿、参、伐，实沈也。
chū bì shí dù yú bā bǎi sì shí yī miǎo sì zhī yī
初，毕十度，余八百四十一，秒四之一。
zhōng cān qī dù
中，参七度。
zhōng dōng jǐng shí yī dù
终，东井十一度。
zì hàn zhī hé dōng jí shàng dǎng tài yuán jǐn xī hé zhī de gǔ jìn wèi yú táng gěng yáng huò jì lí xún yǔ xī hé róng dí zhī guó
自汉之河东及上党、太原，尽西河之地，古晋、魏、虞、唐、耿、 杨、霍、冀、黎、郇与西河戎狄之国。
xī hé zhī bīn suǒ yǐ shè xiǎn xiàn qín jìn gù qí dì shàng yīng tiān què
西河之滨，所以设险限秦、晋，故其地上应天阙。
qí nán qǔ zhī yīn zài jìn de zhòng shān zhī yáng
其南曲之阴，在晋地，众山之阳；
nán qǔ zhī yáng zài qín dì zhòng shān zhī yīn
南曲之阳，在秦地，众山之阴。
yīn yáng zhī qì bìng gù yǔ dōng jǐng tōng
阴阳之气并，故与东井通。
hé dōng yǒng lè ruì chéng hé běi xiàn jí hé qū fēng shèng xià zhōu jiē dōng jǐng zhī fēn
河东永乐、芮城、河北县及河曲丰、胜、夏州，皆东井之分。
cān fá wèi róng suǒ wèi wǔ zhèng dāng hé dōng jǐn dà xià zhī xū
参、 伐为戎索，为武政，当河东，尽大夏之墟。
shàng dǎng cì jū xià liú yǔ zhào wèi jiē wèi zī xī zhī fēn
上党次居下流，与赵、魏接，为觜觿之分。
dōng jǐng yú guǐ chún shǒu yě
东井、舆鬼，鹑首也。
chū dōng jǐng shí èr dù yú èr qiān yī bǎi qī shí èr miǎo shí wǔ tài
初，东井十二度，余二千一百七十二，秒十五太。
zhōng dōng jǐng èr shí qī dù
中， 东井二十七度。
zhōng liǔ liù dù
终，柳六度。
zì hàn sān fǔ jí běi dì shàng jùn ān dìng
自汉三辅及北地、上郡、安定，
xi zì lǒng dǐ zhì hé yòu
西自陇坻至河右，
xi nán jǐn ba shǔ hàn zhōng zhī de
西南尽巴、蜀、汉中之地，
jí xī nán yí qián wéi yuè juàn yì zhōu jùn
及西南夷犍为、越隽、益州郡，
jí nán hé zhī biǎo
极南河之表，
dōng zhì zāng kē
东至牂柯，
gǔ qín liáng bīn ruì fēng bì dài gāng yǒu hù mì xū yōng shǔ qiāng máo zhī guó
古秦、梁、豳、芮、丰、毕、骀杠、有扈、密须、庸、蜀、羌、髳之国。
dōng jǐng jū liǎng hé zhī yīn zì shān hé shàng liú dāng dì luò zhī xī běi
东井居两河之阴，自山河上流，当地络之西北。
yú guǐ jū liǎng hé zhī yáng zì hàn zhōng dōng jǐn huá yáng yǔ chún huǒ xiāng jiē dāng dì luò zhī dōng nán
舆鬼居两河之阳，自汉中东尽华阳，与鹑火相接，当地络之东南。
chún shǒu zhī wài yún hàn qián liú ér wèi dá gù láng xīng zài jiāng hé shàng yuán zhī xi hú shǐ quǎn jī jiē jiǎo wài zhī bèi yě
鹑首之外，云汉潜流而未达，故狼星在江、河上源之西，弧矢、犬、鸡皆徼外之备也。
xī qiāng tǔ bō tǔ yù hún jí xī nán jiǎo wài yí rén jiē zhàn láng xīng
西羌、吐蕃、吐谷浑及西南徼外夷人，皆占狼星。
liǔ qī xīng zhāng chún huǒ yě
柳、七星、张，鹑火也。
chū liǔ qī dù yú sì bǎi liù shí sì miǎo qī shǎo
初，柳七度，余四百六十四，秒七少。
zhōng qī xīng qī dù
中，七星七度。
zhōng zhāng shí sì dù
终，张十四度。
běi zì yíng zé xíng yáng bìng jīng suǒ jì shān nán de xīn zhèng mì xiàn zhì wài fāng dōng yú xié zhì fāng chéng dǐ tóng bǎi běi zì wǎn yè nán jì hàn dōng jǐn hàn nán yáng zhī de
北自荥泽、荥阳，并京、索，暨山南，得新郑、密县，至外方东隅， 斜至方城，抵桐柏，北自宛、叶，南暨汉东，尽汉南阳之地。
yòu zì luò yì fù běi hé zhī nán
又自雒邑负北河之南，
xi jí hán gǔ
西及函谷，
yú nán jì
逾南纪，
dá wǔ dāng hàn shuǐ zhī yīn
达武当、汉水之阴，
jǐn hóng nóng jùn
尽弘农郡，
yǐ huái yuán tóng bǎi dōng yáng wéi xiàn
以淮源、桐柏、东阳为限，
ér shēn zhōu shǔ shòu xīng
而申州属寿星，
gǔ chéng zhōu guó zhèng guǎn kuài dōng guó mì huá jiāo táng suí shēn shān jí zhù róng shì zhī dōu
古成周、虢、郑、管、郐、东虢、密、滑、焦、唐、随、申、邓及祝融氏之都。
xīn zhèng wèi xuān yuán zhù róng zhī xū qí dōng bǐ zé rù shòu xīng
新郑为轩辕、祝融之墟，其东鄙则入寿星。
liǔ
柳。
zài yú guǐ dōng yòu jiē hàn yuán dāng yì luò zhī yáng jiē nán hé shàng liú
在舆鬼东，又接汉源， 当益、洛之阳，接南河上流。
qī xīng xì xuān yuán de tǔ xíng zhèng wèi zhōng yuè xiàng yě hé nán zhī fēn
七星系轩辕，得土行正位，中岳象也，河南之分。
zhāng zhí nán yáng hàn dōng yǔ chún wěi tóng zhàn
张， 直南阳，汉东，与鹑尾同占。
yì zhěn chún wěi yě
翼、轸，鹑尾也。
chū zhāng shí wǔ dù yú qiān qī bǎi jiǔ shí wǔ miǎo èr shí èr tài
初，张十五度，余千七百九十五，秒二十二太。
zhōng yì shí èr dù
中，翼十二度。
zhōng zhěn jiǔ dù
终，轸九度。
zì fáng líng bái dì ér dōng jǐn hàn zhī nán jùn jiāng xià dōng dá lú jiāng nán bù bīn péng lǐ zhī xi de cháng shā wǔ líng yòu yú nán jì jǐn yù lín hé pǔ zhī de zì yuán xiāng shàng liú xi dá qián ān zhī zuǒ jiē quán chu zhī fēn
自房陵、白帝而东，尽汉之南郡、江夏，东达庐江南部，滨彭蠡之西，得长沙、武陵，又逾南纪，尽郁林、合浦之地，自沅、湘上流，西达黔安之左，皆全楚之分。
zì fù zhāo xiàng gōng xiù róng bái lián zhōu yǐ xi yì chún wěi zhī xū
自富、昭、象、龚、绣、容、白、廉州已西，亦鹑尾之墟。
gǔ jīng chu yún ruò luō quán ba kuí yǔ nán fāng mán mò zhī guó
古荆楚、郧、鄀、罗、权、巴、夔与南方蛮貊之国。
yì yǔ zhū zhāng tóng xiàng dāng nán hé zhī běi zhěn zài tiān guān zhī wài dāng nán hé zhī nán qí zhōng yī xīng zhǔ cháng shā yú lǐng jiǎo ér nán wèi dōng ōu qīng qiū zhī fēn
翼与朱张同象，当南河之北，轸在天关之外，当南河之南，其中一星主长沙，逾岭徼而南，为东瓯、青丘之分。
ān nán zhū zhōu zài yún hàn shàng yuán zhī dōng yáng yi shǔ chún huǒ
安南诸州在云汉上源之东阳，宜属鹑火。
ér liǔ qī xīng zhāng jiē dāng zhōng zhōu bù dé lián fù hǎi zhī de gù lì yú chún wěi
而柳、七星、张皆当中州，不得连负海之地， 故丽于鹑尾。
jiǎo gāng shòu xīng yě
角、亢，寿星也。
chū zhěn shí dù yú bā shí qī miǎo shí sì shǎo
初，轸十度，余八十七，秒十四少。
zhōng jiǎo bā dù
中，角八度。
zhōng dǐ yī dù
终，氐一度。
zì yuán wǔ guǎn chéng
自原武、管城，
bīn hé jì zhī nán
滨河、济之南，
dōng zhì fēng qiū chén liú
东至封丘、陈留，
jǐn chén cài rǔ nán zhī de
尽陈、蔡、汝南之地，
yú huái yuán
逾淮源，
zhì yú yì yáng
至于弋阳，
xi shè nán yáng jùn zhì yú tóng bǎi
西涉南阳郡至于桐柏，
yòu dōng běi dǐ sōng zhī dōng yáng
又东北抵嵩之东阳，
zhōng guó dì luò zài nán běi hé zhī jiān
中国地络在南北河之间，
shǒu zì xī qīng
首自西倾，
jí yú péi wěi
极于陪尾，
gù suí shēn
故随、申，
guāng jiē yù zhōu zhī fēn
光皆豫州之分，
yi shǔ chún huǒ
宜属鹑火，
gǔ chén cài xǔ xi jiāng huáng dào bǎi chén lài liǎo xū dùn hú fáng xián lì zhī guó
古陈、蔡、许、息、 江、黄、道、柏、沈、赖、蓼、须顿、胡、防、弦、厉之国。
dǐ shè shòu xīng dāng luò yì zhòng shān zhī dōng yǔ bó tǔ xiāng jiē cì nán zhí yǐng shuǐ zhī jiān yuē tài hào zhī xū wèi gāng fēn
氐涉寿星，当洛邑众山之东，与亳土相接，次南直颍水之间，曰太昊之墟，为亢分。
yòu nán shè huái qì lián chún wěi zài chéng zhōu zhī dōng yáng wèi jiǎo fēn
又南涉淮气连鹑尾， 在成周之东阳，为角分。
dǐ fáng xīn dà huǒ yě
氐、房、心，大火也。
chū dǐ èr dù yú qiān sì bǎi yī shí jiǔ miǎo wǔ tài
初，氐二度，余千四百一十九，秒五太。
zhōng fáng èr dù
中，房二度。
zhōng wěi liù dù
终，尾六度。
zì yōng qiū xiāng yì xiǎo huáng ér dōng
自雍丘、襄邑、小黄而东，
xún jì yīn
循济阴，
jiè yú qí lǔ
界于齐、鲁，
yòu sì shuǐ
右泗水，
dá yú lǚ liáng
达于吕梁，
nǎi dōng nán jiē tài hào zhī xū
乃东南接太昊之墟，
jǐn hàn jì yīn shān yáng chǔ guó fēng pèi zhī de
尽汉济阴、山阳、楚国、丰、沛之地，
gǔ sòng cáo chéng téng máo gào xiāo gé xiàng chéng bī yáng shēn fù zhī guó
古宋、曹、郕、滕、茅、 郜、萧、葛、向城、逼阳、申父之国。
shāng bó fù běi hé yáng qì zhī suǒ shēng yě wèi xīn fēn fēng pèi fù nán hé yáng qì zhī suǒ bù yě wèi fáng fēn
商、亳负北河，阳气之所升也，为心分、丰、 沛负南河，阳气之所布也，为房分。
qí xià liú yǔ wěi tóng zhàn xi jiē chén zhèng wèi dǐ fēn
其下流与尾同占，西接陈、郑为氐分。
wěi jī xī mù jīn yě
尾、箕，析木津也。
chū wěi qī dù yú èr qiān qī bǎi wǔ shí miǎo èr shí yī shǎo zhōng jī wǔ dù zhōng nán dòu bā dù
初，尾七度，余二千七百五十，秒二十一少，中，箕五度， 终，南斗八度。
zì bó hǎi jiǔ hé zhī běi de hàn hé jiān zhuō jùn guǎng yáng jí shàng gǔ yú yáng yòu běi píng liáo xī liáo dōng lè làng xuán tú gǔ běi yàn gū zhú wú zhōng jiǔ yí zhī guó
自渤海、九河之北，得汉河间、涿郡、广阳及上谷、渔阳、右北平、 辽西、辽东、乐浪、玄菟，古北燕、孤竹、无终、九夷之国。
wěi de yún hàn zhī mò pài guī yú lí yān dāng jiǔ hé zhī xià liú bīn yú bó jié jiē běi jì zhī suǒ qióng yě
尾得云汉之末派，龟、 鱼丽焉，当九河之下流，滨于渤碣，皆北纪之所穷也。
jī yǔ nán dòu xiāng jìn wèi liáo shuǐ zhī yáng jǐn cháo xiǎn sān hán zhī de zài wú yuè dōng
箕与南斗相近，为辽水之阳， 尽朝鲜三韩之地，在吴、越东。
nán dòu qiān niú xīng jì yě
南斗、牵牛，星纪也。
chū nán dòu jiǔ dù yú qiān sì shí èr miǎo shí èr tài
初，南斗九度，余千四十二，秒十二太。
zhōng nán dòu èr shí sì dù
中，南斗二十四度。
zhōng nǚ sì dù
终，女四度。
zì lú jiāng jiǔ jiāng
自庐江、九江，
fù huái shuǐ
负淮水，
nán jǐn lín huái guǎng líng
南尽临淮、广陵，
zhì yú dōng hǎi
至于东海，
yòu yú nán hé
又逾南河，
de hàn dān yáng kuài jī yù zhāng
得汉丹杨、会稽、豫章，
xi bīn péng lǐ
西滨彭蠡，
nán shè yuè mén
南涉越门，
qì cāng wú nán hǎi
迄苍梧、南海，
yú lǐng biǎo
逾岭表，
zì sháo guǎng yǐ xī
自韶、 广以西，
zhū yá yǐ dōng
珠崖以东，
wèi xīng jì zhī fēn yě
为星纪之分也。
gǔ wú yuè qún shū lú tóng liù liǎo jí dōng nán bǎi yuè zhī guó
古吴、越、群舒、庐、桐、六、蓼及东南百越之国。
nán dòu zài yún hàn xià liú dāng huái hǎi jiān wèi wú fēn
南斗在云汉下流，当淮、海间，为吴分。
qiān niú qù nán hé jìn yuǎn zì yù zhāng qì kuài jī nán yú lǐng jiǎo wèi yuè fèn
牵牛去南河浸远，自豫章迄会稽， 南逾岭徼，为越分。
dǎo yí mán mò zhī rén shēng jiào suǒ bù jì jiē xì yú gǒu guó yún
岛夷蛮貊之人，声教所不暨，皆系于狗国云。