新唐书 · 刘羲叟 · Chapter 46 of 225

志·卷三十六

PinyinModern Translation
Size

bǎi guān yī

百官一

táng zhī guān zhì qí míng hào lù zhì suī yīn shí zēng sǔn ér dà dǐ jiē yán duò gù

唐之官制,其名号禄秩虽因时增损,而大抵皆沿隋故。

qí guān sī zhī bié yuē shěng yuē tái yuē sì yuē jiān yuē wèi yuē fǔ gè tǒng qí shǔ yǐ fēn zhí dìng wèi

其官司之别,曰省、曰台、曰寺、曰监、曰卫、曰府,各统其属,以分职定位。

qí biàn guì jiàn xù láo néng zé yǒu pǐn yǒu jué yǒu xūn yǒu jiē yǐ shí kǎo hé ér shēng jiàng zhī suǒ yǐ rèn qún cái zhì bǎi shì

其辩贵贱、叙劳能,则有品、有爵、有勋、有阶,以时考核而升降之,所以任群材、治百事。

qí wéi fǎ zé jīng ér mì qí shī yú shì zé jiǎn ér yì xíng suǒ yǐ rán zhě yóu zhí yǒu cháng shǒu ér wèi yǒu cháng yuán yě

其为法则精而密,其施于事则简而易行,所以然者,由职有常守,而位有常员也。

fāng táng zhī shèng shí qí zhì rú cǐ

方唐之盛时, 其制如此。

gài qí shǐ wèi cháng bù yù lì zhì dù míng jì gāng wèi wàn shì fǎ ér cháng zhì yú jiāo qīn fēn luàn zhě yóu qí shí jūn bù néng shèn shǒu ér xùn yī qiè zhī gǒu qiě gù qí shì yù fán ér guān yì rǒng zhì shī qí zhí yè ér zú bù néng fù

盖其始未尝不欲立制度、明纪纲为万世法,而常至于交侵纷乱者,由其时君不能慎守,而徇一切之苟且,故其事愈繁而官益冗,至失其职业而卒不能复。

chū tài zōng shěng nèi wài guān dìng zhì wèi qī bǎi sān shí yuán yuē wú yǐ cǐ dài tiān xià xián cái zú yǐ

初,太宗省内外官,定制为七百三十员,曰:“吾以此待天下贤材,足矣。

rán shì shí yǐ yǒu yuán wài zhì qí hòu yòu yǒu tè zhì tóng zhèng yuán

” 然是时已有员外置,其后又有特置,同正员。

zhì yú jiǎn jiào jiān shǒu pàn zhī zhī lèi jiē fēi běn zhì

至于检校、兼、守、判、知之类,皆非本制。

yòu yǒu zhì shǐ zhī míng huò yīn shì ér zhì shì yǐ zé ba huò suì zhì ér bù fèi

又有置使之名,或因事而置,事已则罢,或遂置而不废。

qí míng lèi fán duō mò néng biàn jǔ

其名类繁多,莫能遍举。

zì zhōng shì yǐ hòu dào qǐ bīng xìng yòu yǒu jūn gōng zhī guān suì bù shèng qí làn yǐ

自中世已后,盗起兵兴,又有军功之官,遂不胜其滥矣。

gù cǎi qí gāng mù tiáo lǐ kě wèi hòu fǎ jí shì suī fēi zhèng hòu shì zūn yòng yīn réng ér bù néng gǎi zhě zhe yú piān

故采其纲目条理可为后法,及事虽非正后世遵用因仍而不能改者,著于篇。

zǎi xiàng zhī zhí zuǒ tiān zǐ zǒng bǎi guān zhì wàn shì qí rèn zhòng yǐ

宰相之职,佐天子总百官、治万事,其任重矣。

rán zì hàn yǐ lái wèi hào bù tóng ér táng shì zǎi xiàng míng yóu bù zhèng

然自汉以来,位号不同,而唐世宰相,名尤不正。

chū táng yīn duò zhì yǐ sān xǐng zhī zhǎng zhōng shū lìng shì zhōng shàng shū lìng gòng yì guó zhèng cǐ zǎi xiàng zhí yě

初,唐因隋制,以三省之长中书令、侍中、尚书令共议国政, 此宰相职也。

qí hòu yǐ tài zōng cháng wèi shàng shū lìng chén xià bì bù gǎn jū qí zhí yóu shì pú yè wèi shàng shū shěng zhǎng guān yǔ shì zhōng zhōng shū lìng hào wèi zǎi xiàng qí pǐn wèi jì chóng bù yù qīng yǐ shòu rén gù cháng yǐ tā guān jū zǎi xiàng zhí ér jiǎ yǐ tā míng

其后,以太宗尝为尚书令,臣下避不敢居其职,由是仆射为尚书省长官,与侍中、中书令号为宰相,其品位既崇,不欲轻以授人,故常以他官居宰相职, 而假以他名。

zì tài zōng shí dù yān yǐ lì bù shàng shū cān yì cháo zhèng wèi zhēng yǐ mì shū jiān cān yù cháo zhèng qí hòu huò yuē cān yì dé shī cān zhī zhèng shì zhī lèi qí míng fēi yī jiē zǎi xiàng zhí yě

自太宗时,杜淹以吏部尚书参议朝政,魏征以秘书监参预朝政,其后或曰“参议得失”、“参知政事”之类,其名非一,皆宰相职也。

zhēn guàn bā nián pú yè lǐ jìng yǐ jí cí wèi zhào jí xiǎo chōu sān liǎng rì yī zhì zhōng shū mén xià píng zhāng shì ér píng zhāng shì zhī míng gài qǐ yú cǐ

贞观八年,仆射李靖以疾辞位,诏疾小瘳,三两日一至中书门下平章事,而“平章事”之名盖起于此。

qí hòu li jī yǐ tài zi zhān shì tóng zhōng shū mén xià sān pǐn wèi tóng shì zhōng zhōng shū lìng yě ér tóng sān pǐn zhī míng gài qǐ yú cǐ

其后,李𪟝以太子詹事同中书门下三品,谓同侍中、中书令也,而“同三品” 之名盖起于此。

rán èr míng bù zhuān yòng ér tuó guān jū zhí zhě yóu jiǎ tuó míng rú gù

然二名不专用,而佗官居职者犹假佗名如故。

zì gāo zōng yǐ hòu wèi zǎi xiàng zhě bì jiā tóng zhōng shū mén xià sān pǐn suī pǐn gāo zhě yì rán

自高宗已后,为宰相者必加“同中书门下三品”,虽品高者亦然;

wéi sān gōng sān shī zhōng shū lìng zé fǒu

惟三公、三师、中书令则否。

qí hòu gǎi yì guān míng ér zhāng wén guàn yǐ dōng tái shì láng tóng dōng xī tái sān pǐn tóng sān pǐn rù xián zì wén guàn shǐ

其后改易官名,而张文瓘以东台侍郎同东西台三品,“同三品”入衔,自文瓘始。

yǒng chún yuán nián yǐ huáng mén shì láng guō dài jǔ bīng bù shì láng cén zhǎng qiàn děng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì píng zhāng shì rù xián zì dài jǔ děng shǐ

永淳元年,以黄门侍郎郭待举、兵部侍郎岑长倩等同中书门下平章事,“平章事”入衔, 自待举等始。

zì shì yǐ hòu zhōng táng zhī shì bù néng gǎi

自是以后,终唐之世不能改。

chū sān xǐng zhǎng guān yì shì yú mén xià shěng zhī zhèng shì táng qí hòu péi yán zì shì zhōng qiān zhōng shū lìng nǎi xǐ zhèng shì táng yú zhōng shū shěng

初,三省长官议事于门下省之政事堂,其后,裴炎自侍中迁中书令,乃徙政事堂于中书省。

kāi yuán zhōng zhāng shuō wèi xiāng yòu gǎi zhèng shì táng hào zhōng shū mén xià liè wǔ fáng yú qí hòu yī yuē lì fáng èr yuē shū jī fáng sān yuē bīng fáng sì yuē hù fáng wǔ yuē xíng lǐ fáng fēn cáo yǐ zhǔ zhòng wù yān

开元中,张说为相,又改政事堂号“中书门下”,列五房于其后:一曰吏房,二曰枢机房,三曰兵房,四曰户房,五曰刑礼房,分曹以主众务焉。

zǎi xiàng shì wú bù tǒng gù bù yǐ yī zhí míng guān zì kāi yuán yǐ hòu cháng yǐ lǐng tā zhí shí yù zhòng qí shì ér fǎn qīng zǎi xiàng zhī tǐ

宰相事无不统,故不以一职名官,自开元以后,常以领他职,实欲重其事,而反轻宰相之体。

gù shí fāng yòng bīng zé wèi jié dù shǐ

故时方用兵,则为节度使;

shí chóng rú xué zé wèi dà xué shì

时崇儒学,则为大学士;

shí jí cái yòng zé wèi yán tiě zhuǎn yùn shǐ yòu qí shén zé wèi yán zī kù shǐ

时急财用,则为盐铁转运使,又其甚则为延资库使。

zhì yú guó shǐ tài qīng gōng zhī lèi qí míng pō duō jiē bù zú qǔ fǎ gù bù zhe qí xiáng

至于国史、太清宫之类,其名颇多,皆不足取法,故不著其详。

xué shì zhī zhí běn yǐ wén xué yán yǔ bèi gù wèn chū rù shì cóng yīn de cān móu yì nà jiàn zhèng qí lǐ yóu chǒng

学士之职,本以文学言语被顾问,出入侍从,因得参谋议、纳谏诤,其礼尤宠;

ér hàn lín yuàn zhě dài zhào zhī suǒ yě

而翰林院者,待诏之所也。

táng zhì shèng yú suǒ zài bì yǒu wén cí jīng xué zhī shì xià zhì bo yī jì shù zhī liú jiē zhí yú bié yuàn yǐ bèi yàn jiàn

唐制,乘舆所在,必有文词、经学之士,下至卜、医、伎术之流,皆直于别院, 以备宴见;

ér wén shū zhào lìng zé zhōng shū shè rén zhǎng zhī

而文书诏令,则中书舍人掌之。

zì tài zōng shí míng rú xué shì shí shí zhào yǐ cǎo zhì rán yóu wèi yǒu míng hào

自太宗时,名儒学士时时召以草制,然犹未有名号;

qián fēng yǐ hòu shǐ hào běi mén xué shì

干封以后,始号“北门学士”。

xuán zōng chū zhì hàn lín dài zhào yǐ zhāng shuō lù jiān zhāng jiǔ líng děng wéi zhī táng sì fāng biǎo shū pī dá yìng hè wén zhāng

玄宗初,置“翰林待诏”,以张说、 陆坚、张九龄等为之,堂四方表疏批答、应和文章;

jì ér yòu yǐ zhōng shū wu jù wén shū duō yōng zhì nǎi xuǎn wén xué zhī shì hào hàn lín gòng fèng yǔ jí xián yuàn xué shì fēn zhǎng zhì zhào shū chì

既而又以中书务剧,文书多壅滞,乃选文学之士,号“翰林供奉”,与集贤院学士分掌制诏书敕。

kāi yuán èr shí liù nián yòu gǎi hàn lín gòng fèng wéi xué shì bié zhì xué shì yuàn zhuān zhǎng nèi mìng

开元二十六年, 又改翰林供奉为学士,别置学士院,专掌内命。

fán bài miǎn jiàng xiàng hào lìng zhēng fá jiē yòng bái má

凡拜免将相、号令征伐,皆用白麻。

qí hòu xuǎn yòng yì zhòng ér lǐ yù yì qīn zhì hào wèi nèi xiāng yòu yǐ wéi tiān zǐ sī rén

其后,选用益重,而礼遇益亲,至号为“内相”,又以为天子私人。

fán chōng qí zhí zhě wú dìng yuán zì zhū cáo shàng shū xià zhì jiào shū láng jiē de yǔ xuǎn

凡充其职者无定员,自诸曹尚书下至校书郎,皆得与选。

rù yuàn yī suì zé qiān zhī zhì gào wèi zhī zhì gào zhě bù zuò wén shū bān cì gè yǐ qí guān nèi yàn zé jū zǎi xiàng zhī xià yī pǐn zhī shàng

入院一岁,则迁知制诰,未知制诰者不作文书,班次各以其官,内宴则居宰相之下,一品之上。

xiàn zōng shí yòu zhì xué shì chéng zhǐ

宪宗时,又置“学士承旨”。

táng zhī xué shì hóng wén jí xián fēn lì zhōng shū mén xià shěng ér hàn lín xué shì dú wú suǒ shǔ gù fù liè yú cǐ yún

唐之学士,弘文、集贤分隶中书、门下省,而翰林学士独无所属,故附列于此云。

sān shī sān gōng

○三师三公

tài shī tài fù tài bǎo gè yī rén shì wèi sān shī

太师、太傅、太保各一人,是为三师;

tài wèi sī tú sī kōng gè yī rén shì wèi sān gōng

太尉、司徒、司空各一人,是为三公。

jiē zhèng yī pǐn

皆正一品。

sān shī tiān zǐ suǒ shī fǎ wú suǒ zǒng zhí fēi qí rén zé quē

三师,天子所师法,无所总职,非其人则阙。

sān gōng zuǒ tiān zǐ lǐ yīn yáng píng bāng guó wú suǒ bù tǒng

三公,佐天子理阴阳、平邦国,无所不统。

qīn wáng bài zhě bù qīn shì jì sì quē zé shè

亲王拜者不亲事,祭祀阙则摄。

duò fèi sān shī zhēn guàn shí yī nián fù zhì yǔ sān gōng jiē bù shè guān shǔ

隋废三师,贞观十一年复置,与三公皆不设官属。

shàng shū shěng

○尚书省

shàng shū lìng yī rén zhèng èr pǐn zhǎng diǎn lǐng bǎi guān

尚书令一人,正二品,掌典领百官。

qí shǔ yǒu liù shàng shū yī yuē lì bù èr yuē hù bù sān yuē lǐ bù sì yuē bīng bù wǔ yuē xíng bù liù yuē gōng bù

其属有六尚书:一曰吏部,二曰户部,三曰礼部,四曰兵部,五曰刑部,六曰工部。

liù shàng shū bīng bù lì bù wèi qián xíng xíng bù hù bù wèi zhōng xíng gōng bù lǐ bù wèi hòu xíng

六尚书:兵部、吏部为前行,刑部、户部为中行,工部、礼部为后行;

xíng zǒng sì sī yǐ běn háng wéi tóu sī yú wèi zǐ sī

行总四司,以本行为头司,余为子司。

shù wù jiē huì jué yān

庶务皆会决焉。

fán shàng zhī dǎi xià qí zhì yǒu liù yī yuē zhì èr yuē chì sān yuē cè tiān zǐ yòng zhī

凡上之逮下,其制有六:一曰制,二曰敕,三曰册,天子用之;

sì yuē lìng huáng tài zi yòng zhī

四曰令,皇太子用之;

wǔ yuē jiào qīn wáng gōng zhǔ yòng zhī

五曰教,亲王、公主用之;

liù yuē fú shěng xià yú zhōu zhōu xià yú xiàn xiàn xià yú xiāng

六曰符,省下于州,州下于县,县下于乡。

xià zhī dá shàng qí zhì yǒu liù yī yuē biǎo èr yuē zhuàng sān yuē jiān sì yuē qǐ wǔ yuē cí liù yuē dié

下之达上,其制有六:一曰表,二曰状,三曰笺,四曰启,五曰辞,六曰牒。

zhū sī xiāng zhì qí zhì yǒu sān yī yuē guān èr yuē cì sān yuē yí

诸司相质,其制有三:一曰关,二曰刺,三曰移。

fán shòu nèi wài bǎi sī zhī shì jiē yìn qí fā rì wèi chéng yī yuē shòu èr yuē bào

凡授内外百司之事,皆印其发日为程, 一曰受,二曰报。

zhū zhōu jì zòu dá jīng shī yǐ shì dà xiǎo duō shǎo wèi zhī jié

诸州计奏达京师,以事大小多少为之节。

fán fú yí guān dié bì qiǎn yú dū shěng nǎi xià

凡符、移、关、牒,必遣于都省乃下。

tiān xià dà shì bù jué zhě jiē shàng shàng shū shěng

天下大事不决者,皆上尚书省。

fán zhì chì jì zòu zhī shù shěng fú xuān gào zhī jié yǐ suì zhōng wèi duàn

凡制敕计奏之数、省符宣告之节, 以岁终为断。

lóng shuò èr nián gǎi shàng shū shěng yuē zhōng tái fèi shàng shū lìng

龙朔二年,改尚书省曰中台,废尚书令;

shàng shū yuē tài cháng bó shì láng yuē shǎo cháng bó

尚书曰太常伯,侍郎曰少常伯。

guāng zhái yuán nián gǎi shàng shū shěng yuē wén chāng tái é yuē wén chāng dōu shěng

光宅元年,改尚书省曰文昌台,俄曰文昌都省。

chuí gǒng yuán nián yuē dōu tái cháng ān sān nián yuē zhōng tái

垂拱元年曰都台,长安三年曰中台。

zuǒ yòu pú yè gè yī rén cóng èr pǐn zhǎng tǒng lǐ liù guān wèi lìng zhī èr lìng quē zé zǒng shěng shì hé yù shǐ jiū bù dàng zhě

左右仆射各一人,从二品,掌统理六官,为令之贰,令阙则总省事,劾御史纠不当者。

lóng shuò èr nián gǎi zuǒ yòu pú yè yuē zuǒ yòu kuāng zhèng guāng zhái yuán nián yuē wén chāng zuǒ yòu xiāng

龙朔二年,改左右仆射曰左右匡政,光宅元年曰文昌左右相;

kāi yuán yuán nián yuē zuǒ yòu chéng xiàng

开元元年曰左、右丞相;

tiān bǎo yuán nián fù

天宝元年复。

zuǒ chéng yī rén zhèng sì pǐn shàng

左丞一人,正四品上;

yòu chéng yī rén zhèng sì pǐn xià

右丞一人,正四品下。

zhǎng biàn liù guān zhī yí jiū zhèng shěng nèi hé yù shǐ jǔ bù dàng zhě

掌辩六官之仪,纠正省内,劾御史举不当者。

lì bù hù bù lǐ bù zuǒ chéng zǒng yān

吏部、户部、礼部,左丞总焉;

bīng bù xíng bù gōng bù yòu chéng zǒng yān

兵部、刑部、工部,右丞总焉。

láng zhōng gè yī rén cóng wǔ pǐn shàng

郎中各一人,从五品上;

yuán wài láng gè yī rén cóng liù pǐn shàng

员外郎各一人,从六品上。

zhǎng fù zhū sī zhī wu jǔ jī wéi shǔ fú mù zhī sù zhí wèi chéng zhī èr

掌付诸司之务,举稽违,署符目, 知宿直,为丞之贰。

yǐ dōu shì shòu shì fā chén chá jī shī jiān yìn gěi zhǐ bǐ

以都事受事发辰、察稽失、监印、给纸笔;

yǐ zhǔ shì lìng shǐ shū lìng shǐ shǔ fù wén àn chū fú mù

以主事、令史、书令史署复文案,出符目;

yǐ tíng cháng qǐ bì chuán jìn yuē

以亭长启闭、传禁约;

yǐ zhǎng gù shǒu dāng cāng kù jí chén shè

以掌固守当仓库及陈设。

zhū sī jiē rú zhī

诸司皆如之。

duò shàng shū shěng zhū sī láng jí chéng wù láng gè yī rén ér fèi zuǒ yòu sī

隋尚书省诸司郎及承务郎各一人,而废左右司。

wǔ dé sān nián gǎi zhū sī láng wèi láng zhōng chéng wù láng wèi yuán wài láng

武德三年,改诸司郎为郎中, 承务郎为员外郎。

zhēn guàn yuán nián fù zhì zuǒ yòu sī láng zhōng

贞观元年,复置左右司郎中。

lóng shuò yuán nián gǎi zuǒ yòu chéng yuē zuǒ yòu sù jī láng zhōng yuē zuǒ yòu chéng wù zhū sī láng zhōng yuē dài fū

龙朔元年,改左右丞曰左右肃机, 郎中曰左右承务,诸司郎中曰大夫。

yǒng chāng yuán nián fù zhì yuán wài láng

永昌元年,复置员外郎。

shén lóng yuán nián shěng míng nián fù zhì

神龙元年省,明年复置。

chū yǒu rì yì bǎi rén zhǎng chéng chuán sòng fú hòu fèi

初有驲驿百人,掌乘传送符,后废。

dōu shì gè liù rén cóng qī pǐn shàng

都事各六人,从七品上;

zhǔ shì gè liù rén cóng bā pǐn xià

主事各六人,从八品下。

lì bù kǎo gōng lǐ bù zhǔ shū jiē rú zhī

吏部考功、礼部主书皆如之。

zhū sī zhǔ shì cóng jiǔ pǐn shàng

诸司主事,从九品上。

yǒu lìng shǐ gè shí bā rén shū lìng shǐ gè sān shí liù rén tíng cháng gè liù rén zhǎng gù gè shí sì rén

有令史各十八人,书令史各三十六人,亭长各六人,掌固各十四人。

lì bù

○吏部

shàng shū yī rén zhèng sān pǐn

尚书一人,正三品;

shì láng èr rén zhèng sì pǐn shàng

侍郎二人,正四品上;

láng zhōng èr rén zhèng wǔ pǐn shàng

郎中二人,正五品上;

yuán wài láng èr rén cóng liù pǐn shàng

员外郎二人, 从六品上。

zhǎng wén xuǎn xūn fēng kǎo kè zhī zhèng

掌文选、勋封、考课之政。

yǐ sān quán zhī fǎ guān tiān xià zhī cái yǐ shēn yán shū pàn dé xíng cái yòng láo xiào jiào qí yōu liè ér dìng qí liú fàng wèi zhī zhù nǐ

以三铨之法官天下之材,以身、言、书、判、 德行、才用、劳效较其优劣而定其留放,为之注拟。

wǔ pǐn yǐ shàng yǐ míng shàng ér tīng zhì shòu

五品以上,以名上而听制授;

liù pǐn yǐ xià liàng zī ér rèn zhī

六品以下,量资而任之。

qí shǔ yǒu sì yī yuē lì bù èr yuē sī fēng sān yuē sī xūn sì yuē kǎo gōng

其属有四:一曰吏部,二曰司封,三曰司勋,四曰考功。

lì bù láng zhōng zhǎng wén guān jiē pǐn cháo jí lù cì gěi qí gào shēn jiǎ shǐ yī rén zhǎng xuǎn bǔ liú wài guān

吏部郎中,掌文官阶品、朝集、禄赐,给其告身、假使,一人掌选补流外官。

yuán wài láng èr rén cóng liù pǐn shàng yī rén pàn nán cáo

员外郎二人,从六品上,一人判南曹。

jiē wèi shàng shū shì láng zhī èr

皆为尚书、侍郎之贰。

fán wén guān jiǔ pǐn yǒu zhèng yǒu cóng zì zhèng sì pǐn yǐ xià yǒu shàng xià wèi sān shí děng

凡文官九品,有正、 有从,自正四品以下,有上、下,为三十等。

fán wén sàn jiē èr shí jiǔ cóng yī pǐn yuē kāi fǔ yí tóng sān sī

凡文散阶二十九:从一品曰开府仪同三司,

zhèng èr pǐn yuē tè jìn

正二品曰特进,

cóng èr pǐn yuē guāng lù dài fu

从二品曰光禄大夫,

zhèng sān pǐn yuē jīn zǐ guāng lù dài fu

正三品曰金紫光禄大夫,

cóng sān pǐn yuē yín qīng guāng lù dài fu

从三品曰银青光禄大夫,

zhèng sì pǐn shàng yuē zhèng yì dài fū

正四品上曰正议大夫,

zhèng sì pǐn xià yuē tōng yì dài fū

正四品下曰通议大夫,

cóng sì pǐn shàng yuē tài zhōng dài fū

从四品上曰太中大夫,

cóng sì pǐn xià yuē zhōng dài fū

从四品下曰中大夫,

zhèng wǔ pǐn shàng yuē zhōng sàn dài fū

正五品上曰中散大夫,

zhèng wǔ pǐn xià yuē cháo yì dài fū

正五品下曰朝议大夫,

cóng wǔ pǐn shàng yuē cháo qǐng dà fu

从五品上曰朝请大夫,

cóng wǔ pǐn xià yuē cháo sàn dài fū

从五品下曰朝散大夫,

zhèng liù pǐn shàng yuē cháo yì láng

正六品上曰朝议郎,

zhèng liù pǐn xià yuē chéng yì láng

正六品下曰承议郎,

cóng liù pǐn shàng yuē fèng yì láng

从六品上曰奉议郎,

cóng liù pǐn xià yuē tōng zhí láng

从六品下曰通直郎,

zhèng qī pǐn shàng yuē cháo qǐng láng

正七品上曰朝请郎,

zhèng qī pǐn xià yuē xuān dé láng

正七品下曰宣德郎,

cóng qī pǐn shàng yuē cháo sàn láng

从七品上曰朝散郎,

cóng qī pǐn xià yuē xuān yì láng

从七品下曰宣义郎,

zhèng bā pǐn shàng yuē jǐ shì láng

正八品上曰给事郎,

zhèng bā pǐn xià yuē zhēng shì láng

正八品下曰征事郎,

cóng bā pǐn shàng yuē chéng fèng láng

从八品上曰承奉郎,

cóng bā pǐn xià yuē chéng wù láng

从八品下曰承务郎,

zhèng jiǔ pǐn shàng yuē rú lín láng

正九品上曰儒林郎,

zhèng jiǔ pǐn xià yuē dēng shì láng

正九品下曰登仕郎,

cóng jiǔ pǐn shàng yuē wén lín láng

从九品上曰文林郎,

cóng jiǔ pǐn xià yuē jiāng shì láng

从九品下曰将仕郎。

zì sì pǐn jiē fān shàng yú lì bù

自四品,皆番上于吏部;

bù shàng zhě suì shū zī qián sān pǐn yǐ shàng liù bǎi liù pǐn yǐ xià yī qiān shuǐ hàn chóng shuāng jiǎn bàn zī

不上者,岁输资钱,三品以上六百,六品以下一千,水、旱、虫、霜减半资。

yǒu wén yì lè jīng shàng zhě měi zhōu qī rén

有文艺乐京上者,每州七人;

liù shí bù lè jiǎn xuǎn zhě ba shū

六十不乐简选者,罢输。

xūn guān yì rú zhī

勋官亦如之。

yǐ zhēng zhèn gōng de hù jūn yǐ shàng zhě nà zī jiǎn sān zhī yī

以征镇功得护军以上者,纳资减三之一。

fán liú wài jiǔ pǐn qǔ qí shū jì shí wù qí xiào shì quán zhù yǔ liú nèi lüè tóng wèi zhī xiǎo xuǎn

凡流外九品,取其书、计、时务,其校试、铨注,与流内略同,谓之小选。

lì bù zhǔ shì sì rén sī fēng zhǔ shì èr rén sī xūn zhǔ shì sì rén kǎo gōng zhǔ shì sān rén

吏部主事四人,司封主事二人,司勋主事四人,考功主事三人。

wǔ dé wǔ nián gǎi xuǎn bù yuē lì bù qī nián shěng shì láng

武德五年改选部曰吏部,七年省侍郎。

zhēn guàn èr nián fù zhì

贞观二年复置。

lóng shuò yuán nián gǎi lì bù yuē sī liè zhǔ jué yuē sī fēng kǎo gōng yuē sī jī

龙朔元年改吏部曰司列,主爵曰司封,考功曰司绩。

wǔ hòu guāng zhái yuán nián gǎi lì bù yuē tiān guān

武后光宅元年改吏部曰天官。

chuí gǒng yuán nián gǎi zhǔ jué yuē sī fēng

垂拱元年改主爵曰司封。

tiān bǎo shí yī zài gǎi lì bù yuē wén bù zhì dé èr zài fù jiù

天宝十一载改吏部曰文部,至德二载复旧。

yǒu lì bù lìng shǐ sān shí rén shū lìng shǐ liù shí rén

有吏部令史三十人,书令史六十人;

zhì shū lìng shǐ shí sì rén

制书令史十四人;

jiá kù lìng shǐ shí yī rén tíng cháng bā rén zhǎng gù shí èr rén

甲库令史十一人,亭长八人,掌固十二人;

sī fēng lìng shǐ sì rén shū lìng shǐ jiǔ rén zhǎng gù sì rén

司封令史四人,书令史九人,掌固四人;

sī xūn lìng shǐ sān shí sān rén shū lìng shǐ liù shí qī rén zhǎng gù sì rén

司勋令史三十三人,书令史六十七人,掌固四人;

kǎo gōng lìng shǐ shí wǔ rén shū lìng shǐ sān shí rén zhǎng gù sì rén

考功令史十五人,书令史三十人, 掌固四人。

sī fēng láng zhōng yī rén cóng wǔ pǐn shàng

司封郎中一人,从五品上;

yuán wài láng yī rén cóng liù pǐn shàng

员外郎一人,从六品上;

zhū láng zhōng yuán wài láng pǐn jiē rú zhī

诸郎中、员外郎品皆如之。

zhǎng fēng mìng cháo huì cì yǔ zhī jí

掌封命、朝会、赐予之级。

fán jué jiǔ děng yī yuē wáng shí yì wàn hù zhèng yī pǐn

凡爵九等:一曰王,食邑万户,正一品;

èr yuē sì wáng jùn wáng shí yì wǔ qiān hù cóng yī pǐn

二曰嗣王、郡王,食邑五千户,从一品;

sān yuē guó gōng shí yì sān qiān hù cóng yī pǐn

三曰国公,食邑三千户,从一品;

sì yuē kāi guó jùn gōng shí yì èr qiān hù zhèng èr pǐn

四曰开国郡公,食邑二千户,正二品;

wǔ yuē kāi guó xiàn gōng shí yì qiān wǔ bǎi hù cóng èr pǐn

五曰开国县公,食邑千五百户,从二品;

liù yuē kāi guó xiàn hòu shí yì qiān hù cóng sān pǐn

六曰开国县侯,食邑千户,从三品;

qī yuē kāi guó xiàn bó shí yì qī bǎi hù zhèng sì pǐn shàng

七曰开国县伯,食邑七百户,正四品上;

bā yuē kāi guó xiàn zǐ shí yì wǔ bǎi hù zhèng wǔ pǐn shàng

八曰开国县子,食邑五百户, 正五品上;

jiǔ yuē kāi guó xiàn nán shí yì sān bǎi hù cóng wǔ pǐn shàng

九曰开国县男,食邑三百户,从五品上。

huáng xiōng dì huáng zǐ jiē fēng guó wèi qīn wáng

皇兄弟、皇子,皆封国为亲王;

huáng tài zǐ zi wèi jùn wáng

皇太子子,为郡王;

qīn wáng zhī zǐ chéng dí zhě wèi sì wáng zhū zǐ wèi jùn gōng yǐ ēn jìn zhě fēng jùn wáng

亲王之子,承嫡者为嗣王,诸子为郡公,以恩进者封郡王;

xí jùn wáng sì wáng zhě fēng guó gōng

袭郡王、嗣王者,封国公。

huáng gū wèi dà zhǎng gōng zhǔ zhèng yī pǐn

皇姑为大长公主,正一品;

zǐ mèi wèi cháng gōng zhǔ nǚ wèi gōng zhǔ jiē shì yī pǐn

姊妹为长公主,女为公主,皆视一品;

huáng tài zǐ nǚ wèi jùn zhǔ cóng yī pǐn

皇太子女为郡主,从一品;

qīn wáng nǚ wèi xiàn zhǔ cóng èr pǐn

亲王女为县主,从二品。

fán wáng gōng shí wǔ yǐ shàng yù cháo jí zōng qīn nǚ fù zhū wáng cháng nǚ yuè èr cān

凡王、公十五以上, 预朝集,宗亲女妇、诸王长女月二参。

nèi mìng fù yī pǐn mǔ wèi zhèng sì pǐn jùn jūn èr pǐn mǔ wéi cóng sì pǐn jùn jūn sān pǐn sì pǐn mǔ wèi zhèng wǔ pǐn xiàn jūn

内命妇,一品母为正四品郡君,二品母为从四品郡君,三品、四品母为正五品县君。

fán zhū wáng gōng zhǔ wài qī zhī jiā bo zhù zhàn xiāng bù rù mén

凡诸王、公主、外戚之家,卜、祝、占、 相不入门。

wáng fēi gōng zhǔ jùn xiàn zhǔ lí jū yǒu zi zhě bù zài jià

王妃、公主、郡县主嫠居有子者,不再嫁。

fán wài mìng fù yǒu liù

凡外命妇有六;

wáng sì wáng jùn wáng zhī mǔ qī wèi fēi wén wǔ guān yī pǐn guó gōng zhī mǔ qī wèi guó fū rén sān pǐn yǐ shàng mǔ qī wèi jùn fu rén sì pǐn mǔ qī wèi jùn jūn wǔ pǐn mǔ qī wèi xiàn jūn xūn guān sì pǐn yǒu fēng zhě mǔ qī wèi xiāng jūn

王、嗣王、 郡王之母、妻为妃,文武官一品、国公之母、妻为国夫人,三品以上母、妻为郡夫人,四品母、妻为郡君,五品母、妻为县君,勋官四品有封者母、妻为乡君。

fán wài mìng fù zhāo cān shì fu zi zhī pǐn

凡外命妇朝参,视夫、子之品。

zhū fān sān pǐn yǐ shàng mǔ qī shòu fēng yǐ zhì

诸蕃三品以上母、妻授封以制。

liú wài jì shù guān bù fēng mǔ qī

流外技术官,不封母、 妻。

qīn wáng rú rén èr rén shì zhèng wǔ pǐn yìng shí rén shì cóng liù pǐn

亲王,孺人二人,视正五品,媵十人,视从六品;

èr pǐn yìng bā rén shì zhèng qī pǐn

二品,媵八人,视正七品;

guó gōng jí sān pǐn yìng liù rén shì cóng qī pǐn

国公及三品,媵六人,视从七品;

sì pǐn yìng sì rén shì zhèng bā pǐn

四品,媵四人,视正八品;

wǔ pǐn yìng sān rén shì cóng bā pǐn

五品,媵三人,视从八品。

fán zhì yìng shàng qí shù bǔ yǐ gào shēn

凡置媵,上其数,补以告身。

sàn guān sān pǐn yǐ shàng jiē zhì yìng

散官三品以上,皆置媵。

fán fēng hù sān dīng yǐ shàng wèi lǜ suì zū sān zhī yī rù yú cháo tíng

凡封户,三丁以上为率,岁租三之一入于朝庭。

shí shí fēng zhě de zhēn hù fēn shí zhū zhōu

食实封者,得真户,分食诸州。

huáng hòu zhū wáng gōng zhǔ shí yì jiē yǒu kè hù

皇后、诸王、公主食邑, 皆有课户。

míng shān dà chuān jī nèi zhī de jiē bù yǐ fēng

名山、大川、畿内之地,皆不以封。

sī xūn láng zhōng yī rén yuán wài láng èr rén zhǎng guān lì xūn jí

司勋郎中一人,员外郎二人,掌官吏勋级。

fán shí yǒu èr zhuǎn wéi shàng zhù guó shì zhèng èr pǐn

凡十有二转为上柱国,视正二品;

shí yǒu yī zhuǎn wéi zhù guó shì cóng èr pǐn

十有一转为柱国,视从二品;

shí zhuǎn wéi shàng hù jūn shì zhèng sān pǐn

十转为上护军,视正三品;

jiǔ zhuàn wèi hù jūn shì cóng sān pǐn

九转为护军,视从三品;

bā zhuǎn wéi shàng qīng chē dū wèi shì zhèng sì pǐn

八转为上轻车都尉,视正四品;

qī zhuǎn wéi qīng chē dū wèi shì cóng sì pǐn

七转为轻车都尉,视从四品;

liù zhuǎn wéi shàng qí dū wèi shì zhèng wǔ pǐn

六转为上骑都尉,视正五品;

wǔ zhuǎn wéi qí dū wèi shì cóng wǔ pǐn

五转为骑都尉,视从五品;

sì zhuǎn wéi xiāo qí wèi shì zhèng liù pǐn

四转为骁骑尉,视正六品;

sān zhuǎn wéi fēi qí wèi shì cóng liù pǐn

三转为飞骑尉,视从六品;

èr zhuǎn wéi yún qí wèi shì zhèng qī pǐn

二转为云骑尉,视正七品;

yī zhuǎn wéi wǔ qí wèi shì cóng qī pǐn

一转为武骑尉,视从七品。

fán yǐ gōng shòu zhě fù shí rán hòu zòu nǐ zhàn gōng zé jì shā huò zhī shù

凡以功授者,覆实然后奏拟,战功则计杀获之数。

jiān chéng kǔ zhàn gōng dì yī zhě sān zhuǎn

坚城苦战,功第一者,三转。

chū shǎo jī duō yuē shàng zhèn

出少击多,曰上阵;

bīng shù xiāng dāng yuē zhōng zhèn

兵数相当,曰中阵;

chū duō jī shǎo yuē xià zhèn

出多击少,曰下阵;

shǐ shí wèi jiāo xiàn jiān tū zhòng dí yīn ér bài zhě yuē tiào dàng

矢石未交,陷坚突众,敌因而败者,曰跳荡。

shā huò shí zhī sì yuē shàng huò

杀获十之四,曰上获;

shí zhī èr yuē zhōng huò

十之二,曰中获;

shí zhī yī yuē xià huò

十之一,曰下获。

fán chóu gōng zhī děng jiàn rèn qián zī cháng xuǎn yuē shàng zī

凡酬功之等:见任、 前资、常选,曰上资;

wén wǔ sàn guān wèi guān xūn guān wǔ pǐn yǐ shàng yuē cì zī

文武散官、卫官、勋官五品以上,曰次资;

wǔ pǐn yǐ shàng zǐ sūn shàng zhù guó zhù guó zi xūn guān liù pǐn yǐ xià yuē xià zī

五品以上子孙, 上柱国、柱国子,勋官六品以下,曰下资;

bái dīng wèi shì yuē wú zī

白丁、卫士,曰无资。

tiào dàng rén shàng zī jiā èr jiē cì zī xià zī wú zī yǐ cì jiàng

跳荡人,上资加二阶,次资、下资、无资以次降。

fán shàng zhèn shàng huò wǔ zhuǎn zhōng huò sì zhuǎn xià huò sān zhuǎn dì èr dì sān děng dì jiàng yān

凡上阵:上获五转,中获四转,下获三转,第二、 第三等递降焉。

zhōng zhèn zhī shàng huò shì shàng zhèn zhī zhōng huò zhōng huò shì shàng zhèn zhī xià huò xià huò liǎng zhuǎn

中阵之上获视上阵之中获,中获视上阵之下获,下获两转。

xià zhèn zhī shàng huò shì zhōng zhèn zhī zhōng huò zhōng huò shì zhōng zhèn zhī xià huò xià huò yī zhuǎn

下阵之上获视中阵之中获,中获视中阵之下获,下获一转。

pò mán liáo shàng zhèn shàng huò bǐ liǎng fān jiàng èr zhuǎn

破蛮、獠,上阵上获,比两番降二转。

fán xūn guān jiǔ bǎi rén wú zhí rèn zhě fān shàng yú bīng bù shì yuǎn jìn wèi shí èr fān yǐ qiáng gàn zhě wèi fān tóu liú sù wèi zhě wèi fān yuè shàng

凡勋官九百人,无职任者,番上于兵部,视远近为十二番,以强干者为番头,留宿卫者为番,月上。

wài zhōu fēn wǔ fān zhǔ chéng mén cāng kù zhí dāo

外州分五番,主城门、仓库,执刀。

shàng zhù guó yǐ xià fān shàng sì nián xiāo qí wèi yǐ xià fān shàng wǔ nián jiǎn yú bīng bù shòu sàn guān

上柱国以下番上四年,骁骑尉以下番上五年,简于兵部,授散官;

bù dì zhě wǔ pǐn yǐ shàng fù fān shàng sì nián liù pǐn yǐ xià wǔ nián jiǎn rú chū

不第者,五品以上复番上四年,六品以下五年,简如初;

zài bù zhōng zhě shí èr nián zé fān shàng liù nián bā nián zé fān shàng sì nián

再不中者,十二年则番上六年,八年则番上四年。

xūn zhì shàng zhù guó yǒu yú zé shòu zhōu yǐ shàng qīn wú zhě cì wù

勋至上柱国有余,则授周以上亲,无者赐物。

tài cháng yīn shēng rén de wǔ pǐn yǐ shàng xūn fēi zhēng tǎo gōng bù chú bù

太常音声人,得五品以上勋,非征讨功不除簿。

zhū zhōu shòu xūn rén suì dì xūn zhī gāo xià sān yuè yī bào hù bù yǒu juān miǎn bì yàn

诸州授勋人,岁第勋之高下,三月一报户部,有蠲免必验。

kǎo gōng láng zhōng yuán wài láng gè yī rén zhǎng wén wǔ bǎi guān gōng guò shàn è zhī kǎo fǎ jí qí xíng zhuàng

考功郎中、员外郎各一人,掌文武百官功过、善恶之考法及其行状。

ruò sǐ ér chuán yú shǐ guān shì yú tài cháng zé yǐ qí xíng zhuàng zhì qí dāng bù

若死而传于史官、谥于太常,则以其行状质其当不;

qí yù míng yú bēi zhě zé huì bǎi guān yì qí yi shù zhě yǐ wén bào qí jiā

其欲铭于碑者,则会百官议其宜述者以闻,报其家。

qí kǎo fǎ fán bǎi sī zhī zhǎng suì jiào qí shǔ gōng guò chà yǐ jiǔ děng dà hé zhòng ér dú zhī

其考法,凡百司之长,岁较其属功过,差以九等,大合众而读之。

liú nèi zhī guān xù yǐ sì shàn yī yuē dé yì yǒu wén èr yuē qīng shèn míng zhe sān yuē gōng píng kě chēng sì yuē kè qín fěi xiè

流内之官,叙以四善:一曰德义有闻,二曰清慎明著,三曰公平可称,四曰恪勤匪懈。

shàn zhuàng zhī wài yǒu èr shí qī zuì yī yuē xiàn kě tì fǒu shí yí bǔ quē wèi jìn shì zhī zuì

善状之外有二十七最:一曰献可替否,拾遗补阙,为近侍之最;

èr yuē quán héng rén wù zhuó jǐn cái liáng wèi xuǎn sī zhī zuì

二曰铨衡人物,擢尽才良,为选司之最;

sān yuē yáng qīng jī zhuó bāo biǎn bì dāng wèi kǎo xiào zhī zuì

三曰扬清激浊,褒贬必当,为考校之最;

sì yuē lǐ zhì yí shì dòng hé jīng diǎn wèi lǐ guān zhī zuì

四曰礼制仪式,动合经典,为礼官之最;

wǔ yuē yīn lǜ kè xié bù shī jié zòu wéi lè guān zhī zuì

五曰音律克谐,不失节奏,为乐官之最;

liù yuē jué duàn bù zhì yǔ duó hé lǐ wèi pàn shì zhī zuì

六曰决断不滞,与夺合理,为判事之最;

qī yuē bù tǒng yǒu fāng jǐng shǒu wú shī wèi sù wèi zhī zuì

七曰部统有方,警守无失,为宿卫之最;

bā yuē bīng shì diào xí róng zhuāng chōng bèi wèi dū lǐng zhī zuì

八曰兵士调习,戎装充备,为督领之最;

jiǔ yuē tuī jū de qíng chǔ duàn píng yǔn wéi fǎ guān zhī zuì

九曰推鞫得情,处断平允,为法官之最;

shí yuē chóu jiào jīng shěn míng yú kān dìng wèi jiào zhèng zhī zuì

十曰雠校精审,明于刊定,为校正之最;

shí yī yuē chéng zhǐ fū zòu tǔ nà míng mǐn wèi xuān nà zhī zuì

十一曰承旨敷奏,吐纳明敏,为宣纳之最;

shí èr yuē xùn dǎo yǒu fāng shēng tú kè yè wéi xué guān zhī zuì

十二曰训导有方, 生徒克业,为学官之最。

shí sān yuē shǎng fá yán míng gōng zhàn bì shèng wèi jūn jiāng zhī zuì

十三曰赏罚严明,攻战必胜,为军将之最;

shí sì yuē lǐ yì xìng xíng sù qīng suǒ bù wéi zhèng jiào zhī zuì

十四曰礼义兴行,肃清所部,为政教之最;

shí wǔ yuē xiáng lù diǎn zhèng cí lǐ jiān jǔ wéi wén shǐ zhī zuì

十五曰详录典正,词理兼举,为文史之最;

shí liù yuē fǎng chá jīng shěn dàn jǔ bì dāng wèi jiū zhèng zhī zuì

十六曰访察精审,弹举必当,为纠正之最;

shí qī yuē míng yú kān fù jī shī wú yǐn wèi jù jiǎn zhī zuì

十七曰明于勘覆,稽失无隐,为句检之最;

shí bā yuē zhí shì xiū lǐ gòng chéng qiáng jì wèi jiān zhǎng zhī zuì

十八曰职事修理,供承强济,为监掌之最;

shí jiǔ yuē gōng kè jiē chōng dīng jiàng wú yuàn wèi yì shǐ zhī zuì

十九曰功课皆充,丁匠无怨,为役使之最;

èr shí yuē gēng nòu yǐ shí shōu huò chéng kè wèi tún guān zhī zuì

二十曰耕耨以时,收获成课,为屯官之最;

èr shí yī yuē jǐn yú gài cáng míng yú chū nà wèi cāng kù zhī zuì

二十一曰谨于盖藏,明于出纳,为仓库之最;

èr shí èr yuē tuī bù yíng xū jiū lǐ jīng mì wèi lì guān zhī zuì

二十二曰推步盈虚,究理精密,为历官之最;

èr shí sān yuē zhàn hòu yī bǔ xiào yàn duō zhě wèi fāng shù zhī zuì

二十三曰占候医卜,效验多者, 为方术之最;

èr shí sì yuē jiǎn chá yǒu fāng xíng lǚ wú yōng wèi guān jīn zhī zuì

二十四曰检察有方,行旅无壅,为关津之最;

èr shí wǔ yuē shì chán fú rǎo jiān làn bù xíng wéi shì sī zhī zuì

二十五曰市廛弗扰,奸滥不行,为市司之最;

èr shí liù yuē mù yǎng féi shuò fán xi zī duō wèi mù guān zhī zuì

二十六曰牧养肥硕,蕃息孳多,为牧官之最;

èr shí qī yuē biān jìng qīng sù chéng huáng xiū lǐ wèi zhèn fáng zhī zuì

二十七曰边境清肃,城隍修理,为镇防之最。

yī zuì sì shàn wéi shàng shàng yī zuì sān shàn wéi shàng zhōng yī zuì èr shàn wéi shàng xià

一最四善为上上,一最三善为上中,一最二善为上下;

wú zuì ér yǒu èr shàn wèi zhōng shàng wú zuì ér yǒu yī shàn wèi zhōng zhōng zhí shì cū lǐ shàn zuì bù wén wèi zhōng xià

无最而有二善为中上,无最而有一善为中中,职事粗理,善最不闻,为中下;

ài zēng rèn qíng chǔ duàn guāi lǐ wéi xià shàng

爱憎任情,处断乖理,为下上;

bèi gōng xiàng sī zhí wù fèi quē wéi xià zhōng

背公向私,职务废阙,为下中;

jū guān shì zhà tān zhuó yǒu zhuàng wéi xià xià

居官饰诈,贪浊有状,为下下。

fán dìng kǎo jiē jí yú shàng shū shěng chàng dì rán hòu zòu

凡定考,皆集于尚书省,唱第然后奏。

qīn wáng jí zhōng shū mén xià jīng guān sān pǐn yǐ shàng dū du cì shǐ dū hù jié dù guān chá shǐ zé zòu gōng guò zhuàng yǐ hé kǎo xíng zhī shàng xià

亲王及中书、门下、京官三品以上、都督、刺史、都护、节度、观察使,则奏功过状,以核考行之上下。

měi suì shàng shū shěng zhū sī jù zhōu mù cì shǐ xiàn lìng shū gōng yì xíng zāi huáng xiáng ruì hù kǒu fù yì zēng jiǎn dào zéi duō shǎo jiē shàng yú kǎo sī

每岁, 尚书省诸司具州牧、刺史、县令殊功异行,灾蝗祥瑞,户口赋役增减,盗贼多少, 皆上于考司。

jiān lǐng zhī guān yǐ néng fǔ yǎng yì shǐ zhě wèi gōng

监领之官,以能抚养役使者为功;

yǒu hào wáng zhě yǐ shí fēn wèi lǜ yī fēn wèi yī diàn

有耗亡者,以十分为率,一分为一殿。

bó shì zhù jiào jì jiǎng shòu duō shǎo wèi chà

博士、助教,计讲授多少为差。

qīn xūn yì wèi

亲、勋、翊卫,

yǐ xíng néng gōng guò wèi sān děng

以行能功过为三等,

qīn xūn yì wèi bèi shēn

亲、勋、 翊卫备身,

dōng gōng qīn xūn yì wèi bèi shēn

东宫亲、勋、翊卫备身,

wáng fǔ zhí zhàng qīn shì zhí chéng qīn shì jí qīn xūn yì wèi zhǔ shuài xiào wèi zhí zhǎng pǐn zǐ zá rèn fēi qí

王府执仗亲事、执乘亲事及亲勋翊卫主帅、校尉、直长、品子、杂任、飞骑,

jiē shàng zhōng xià kǎo

皆上、中、下考,

yǒu èr shàng dì zhě

有二上第者,

jiā jiē

加阶。

fān kǎo bié wèi bù yǐ shì láng zhuān zhǎng zhī

番考别为簿, 以侍郎颛掌之。

liú wài guān yǐ xíng néng gōng guò wèi sì děng qīng jǐn qín gōng wéi shàng zhí shì wú sī wèi zhōng bù qín qí zhí wéi xià tān zhuó yǒu zhuàng wéi xià xià

流外官,以行能功过为四等:清谨勤公为上,执事无私为中,不勤其职为下,贪浊有状为下下。

fán kǎo zhōng shàng yǐ shàng měi jìn yī děng jiā lù yī jì

凡考,中上以上,每进一等,加禄一季;

zhōng zhōng shǒu běn lù

中中,守本禄;

zhōng xià yǐ xià měi tuì yī děng duó lù yī jì

中下以下,每退一等,夺禄一季。

zhōng pǐn yǐ xià sì kǎo jiē zhōng zhōng zhě jìn yī jiē

中品以下,四考皆中中者,进一阶;

yī zhōng shàng kǎo fù jìn yī jiē

一中上考,复进一阶;

yī shàng xià kǎo jìn èr jiē

一上下考,进二阶;

jì dāng jìn ér cān yǒu xià kǎo zhě yǐ yī zhōng shàng fù yī zhōng xià yǐ yī shàng xià fù èr zhōng xià

计当进而参有下考者,以一中上覆一中下,以一上下覆二中下。

shàng zhōng yǐ shàng suī yǒu xià kǎo cóng shàng dì

上中以上,虽有下考,从上第。

yǒu xià xià kǎo zhě jiě rèn

有下下考者,解任。

fán zhì chì bù biàn yǒu zhí zòu zhě jìn qí kǎo

凡制敕不便, 有执奏者,进其考。

zhēn guàn chū suì dìng jīng guān wàng gāo zhě èr rén fēn xiào jīng guān wài guān kǎo jǐ shì zhōng zhōng shū shè rén gè yī rén lì zhī hào jiān zhōng wài guān kǎo shǐ

贞观初,岁定京官望高者二人,分校京官、外官考,给事中、 中书舍人各一人涖之,号监中外官考使。

kǎo gōng láng zhōng pàn jīng guān kǎo yuán wài láng pàn wài guān kǎo

考功郎中判京官考,员外郎判外官考。

qí hòu lǚ zhì jiān kǎo xiào kǎo zhī kǎo shǐ

其后屡置监考、校考、知考使。

gù shì kǎo bù zhū shū lì yuán wèi jiān

故事,考簿朱书,吏缘为奸;

xián tōng shí sì nián shǐ yǐ mò

咸通十四年,始以墨。

hù bù

○户部

shàng shū yī rén zhèng sān pǐn

尚书一人,正三品;

shì láng èr rén zhèng sì pǐn xià

侍郎二人,正四品下。

zhǎng tiān xià tǔ dì rén mín qián gǔ zhī zhèng gòng fù zhī chà

掌天下土地、人民、钱谷之政、贡赋之差。

qí shǔ yǒu sì yī yuē hù bù èr yuē dù zhī sān yuē jīn bù sì yuē cāng bù

其属有四:一曰户部,二曰度支,三曰金部,四曰仓部。

hù bù láng zhōng yuán wài láng

户部郎中、员外郎,

zhǎng hù kǒu tǔ tián fù yì gòng xiàn juān miǎn yōu fù yīn hūn jì sì zhī shì

掌户口、土田、赋役、贡献、蠲免、优复、姻婚、继嗣之事,

yǐ nán nǚ zhī huáng xiǎo zhōng dīng lǎo wèi zhī zhàng jí

以男女之黄、小、中、丁、老为之帐籍,

yǐ yǒng yè kǒu fēn yuán zhái jūn qí tǔ tián

以永业、口分、园宅均其土田,

yǐ zū yōng diào liǎn qí wù

以租、 庸、调敛其物,

yǐ jiǔ děng dìng tiān xià zhī hù

以九等定天下之户,

yǐ wéi shàng shū shì láng zhī èr

以为尚书、侍郎之贰。

qí hòu yǐ zhū xíng láng guān pàn qián gǔ ér hù bù dù zhī láng guān shī qí zhí yǐ

其后以诸行郎官判钱谷, 而户部、度支郎官失其职矣。

huì chāng èr nián zhuó lìng yǐ běn háng láng guān fēn pàn qián gǔ

会昌二年著令:以本行郎官,分判钱谷。

hù bù xún guān èr rén zhǔ shì sì rén

户部巡官二人,主事四人;

dù zhī zhǔ shì èr rén

度支主事二人;

jīn bù zhǔ shì sān rén

金部主事三人;

cāng bù zhǔ shì sān rén

仓部主事三人。

gāo zōng jí wèi gǎi mín bù yuē hù bù

高宗即位,改民部曰户部。

lóng shuò sān nián gǎi hù bù yuē sī yuán dù zhī yuē sī dù jīn bù yuē sī zhēn cāng bù yuē sī yǔ

龙朔三年,改户部曰司元,度支曰司度,金部曰司珍,仓部曰司庾。

guāng zhái yuán nián gǎi hù bù yuē dì guān

光宅元年,改户部曰地官。

tiān bǎo shí yī zài gǎi jīn bù yuē sī jīn cāng bù yuē sī chǔ

天宝十一载,改金部曰司金,仓部曰司储。

yǒu hù bù lìng shǐ shí qī rén shū lìng shǐ sān shí sì rén jì shǐ yī rén tíng cháng liù rén zhǎng gù shí rén

有户部令史十七人,书令史三十四人,计史一人,亭长六人,掌固十人;

dù zhī lìng shǐ shí liù rén shū lìng shǐ sān shí sān rén jì shǐ yī rén zhǎng gù sì rén

度支令史十六人,书令史三十三人,计史一人,掌固四人;

jīn bù zhǔ shì sān rén lìng shǐ shí rén shū lìng shǐ èr shí yī rén jì shǐ yī rén zhǎng gù sì rén

金部主事三人,令史十人,书令史二十一人,计史一人,掌固四人;

cāng bù lìng shǐ shí èr rén shū lìng shǐ èr shí sān rén jì shǐ yī rén zhǎng gù sì rén

仓部令史十二人,书令史二十三人,计史一人, 掌固四人。

dù zhī láng zhōng yuán wài láng gè yī rén zhǎng tiān xià zū fù wù chǎn fēng yuē zhī yi shuǐ lù dào tú zhī lì suì jì suǒ chū ér zhī diào zhī yǐ jìn jí yuǎn yǔ zhōng shū mén xià yì dìng nǎi zòu

度支郎中、员外郎各一人,掌天下租赋、物产丰约之宜、水陆道涂之利,岁计所出而支调之,以近及远,与中书门下议定乃奏。

jīn bù láng zhōng yuán wài láng gè yī rén zhǎng tiān xià kù cáng chū nà quán héng dù liàng zhī shù liǎng jīng shì hù shì hé shì gōng shì jiāo yì zhī shì bǎi guān jūn zhèn fán kè zhī cì jí gěi gōng rén wáng fēi guān nú bì yī fú

金部郎中、员外郎各一人,掌天下库藏出纳、权衡度量之数,两京市、互市、 和市、宫市交易之事,百官、军镇、蕃客之赐,及给宫人、王妃、官奴婢衣服。

cāng bù láng zhōng yuán wài láng gè yī rén zhǎng tiān xià jūn chǔ chū nà zū shuì lù liáng cāng lǐn zhī shì

仓部郎中、员外郎各一人,掌天下军储,出纳租税、禄粮、仓廪之事。

yǐ mù qì bǎi hé zhū sī chū gěi zhī shù yǐ yì cāng cháng píng cāng bèi xiōng nián píng gǔ jià

以木契百,合诸司出给之数,以义仓、常平仓备凶年,平谷价。

lǐ bù

○礼部

shàng shū yī rén zhèng sān pǐn

尚书一人,正三品;

shì láng yī rén zhèng sì pǐn xià

侍郎一人,正四品下。

zhǎng lǐ yí jì xiǎng gòng jǔ zhī zhèng

掌礼仪、祭享、贡举之政。

qí shǔ yǒu sì yī yuē lǐ bù èr yuē cí bù sān yuē shàn bù sì yuē zhǔ kè

其属有四:一曰礼部,二曰祠部,三曰膳部,四曰主客。

lǐ bù láng zhōng yuán wài láng zhǎng lǐ lè xué xiào yì guān fú yìn biǎo shū tú shū cè mìng xiáng ruì pū shè jí bǎi guān gōng rén sāng zàng zèng fù zhī shù wèi shàng shū shì láng zhī èr

礼部郎中、员外郎,掌礼乐、学校、衣冠、符印、表疏、图书、册命、祥瑞、 铺设,及百官、宫人丧葬赠赙之数,为尚书、侍郎之贰。

wǔ lǐ zhī yí yī yuē jí lǐ èr yuē bīn lǐ sān yuē jūn lǐ sì yuē jiā lǐ wǔ yuē xiōng lǐ

五礼之仪:一曰吉礼,二曰宾礼,三曰军礼,四曰嘉礼,五曰凶礼。

fán qí shuāi xīn sàng yǐ shàng duó qíng cóng zhí jí zhōu sàng wèi liàn dà gōng wèi zàng jiē bù yù yàn

凡齐衰心丧以上夺情从职,及周丧未练、 大功未葬,皆不预宴;

dà gōng yǐ shàng sàng shòu cè lì guān gǔ chuī cóng ér bù zuò róng shì zé fǒu

大功以上丧,受册涖官,鼓吹从而不作,戎事则否。

fán cháo wǎn rù shī yí yù shǐ lù míng duó fèng sān duó zhě zòu dàn

凡朝, 晚入、失仪,御史录名夺俸,三夺者奏弹。

fán chū fán cè shòu diào zèng zhě gěi yì guān

凡出蕃册授、吊赠者,给衣冠。

huáng dì xún xìng liǎng jīng wén wǔ guān zhí shì wǔ pǐn yǐ shàng yuè shuò yǐ biǎo cān qǐ jū

皇帝巡幸,两京文武官职事五品以上,月朔以表参起居;

jìn zhōu cì shǐ qiǎn shǐ yī cān

近州刺史,遣使一参;

liú shǒu yuè qiǎn shǐ qǐ jū

留守,月遣使起居;

běi dōu zé sì shí qiǎn shǐ qǐ jū

北都,则四时遣使起居。

zhū sī zòu dà shì zhě qián qī sān rì jù zhuàng zhǎng guān gōng shǔ duì zhàng fú zòu zhàng xià zhōng shū mén xià lì dú

诸司奏大事者,前期三日具状,长官躬署,对仗伏奏,仗下,中书门下涖读。

hé nán tài yuán fǔ fù lǎo měi suì shàng biǎo yuàn jià xìng qiǎn shǐ yǐ wén

河南、太原府父老,每岁上表愿驾幸,遣使以闻。

jià zài dōu zé jīng zhào fǔ yì rú zhī

驾在都,则京兆府亦如之。

fán jǐng yún qìng yún wèi dà ruì qí míng wù liù shí yǒu sì

凡景云、庆云为大瑞,其名物六十有四;

bái láng chì tù wèi shàng duān qí míng wù sān shí yǒu rén

白狼、赤兔为上端,其名物三十有人;

cāng wū zhū yàn wèi zhōng ruì qí míng wù sān shí yǒu èr

苍乌、朱雁为中瑞,其名物三十有二;

jiā hé zhī cǎo mù lián lǐ wéi xià ruì qí míng wù shí sì

嘉禾、芝草、木连理为下瑞,其名物十四。

dà ruì zé bǎi guān yì què fèng hè

大瑞,则百官诣阙奉贺;

yú ruì suì zhōng yuán wài láng yǐ wén yǒu sī gào miào

余瑞,岁终员外郎以闻,有司告庙。

fán sàng sān pǐn yǐ shàng chēng hōng wǔ pǐn yǐ shàng chēng zú zì liù pǐn dá yú shù rén chēng sǐ

凡丧,三品以上称薨,五品以上称卒,自六品达于庶人称死。

huáng qīn sān děng yǐ shàng sàng jǔ āi yǒu sī zhàng jù gěi shí

皇亲三等以上丧, 举哀,有司帐具给食;

zhū fān shǒu lǐng sàng zé zhǔ kè hóng lú yuè zòu

诸蕃首领丧,则主客、鸿胪月奏。

lǐ bù zhǔ shì èr rén cí bù zhǔ shì èr rén shàn bù zhǔ shì èr rén zhǔ kè zhǔ shì èr rén

礼部主事二人,祠部主事二人,膳部主事二人,主客主事二人。

wǔ dé sān nián gǎi yí cáo láng yuē lǐ bù láng zhōng sī fān láng yuē zhǔ kè láng zhōng

武德三年,改仪曹郎曰礼部郎中,司籓郎曰主客郎中。

lóng shuò èr nián gǎi lǐ bù yuē sī lǐ cí bù yuē sī yīn shàn bù yuē sī shàn guāng zhái yuán nián gǎi lǐ bù yuē chūn guān

龙朔二年,改礼部曰司礼,祠部曰司禋, 膳部曰司膳,光宅元年,改礼部曰春官。

yǒu lǐ bù lìng shǐ wǔ rén shū lìng shǐ shí yī rén tíng cháng liù rén zhǎng gù bā rén

有礼部令史五人,书令史十一人,亭长六人,掌固八人;

cí bù lìng shǐ liù rén shū lìng shǐ shí sān rén zhǎng gù sì rén

祠部令史六人,书令史十三人,掌固四人;

zhǔ kè lìng shǐ sì rén shū lìng shǐ jiǔ rén zhǎng gù sì rén

主客令史四人,书令史九人,掌固四人。

cí bù láng zhōng yuán wài láng gè yī rén zhǎng cí sì xiǎng jì tiān wén lòu kè guó jì miào huì bǔ shì yī yào sēng ní zhī shì

祠部郎中、员外郎各一人,掌祠祀、享祭、天文、漏刻、国忌、庙讳、卜筮、 医药、僧尼之事。

zhū yù zhēn bǎo gòng jì zhě bù qiú yú shì

珠玉珍宝供祭者,不求于市。

jià bù bǐ bù suì huì shēng zhī sǐ wáng shū pí yú tài fǔ

驾部、比部岁会牲之死亡,输皮于太府。

jiāo jì jiǔ lǐ fǔ hǎi shǔ jì guǒ shí suǒ sī zhǎng guān fēng shǔ yǐ gōng

郊祭酒醴、脯醢、黍稷、果实,所司长官封署以供。

liǎng jīng jí qì xi zhū zhōu huǒ xiān suì zài sì ér jìn mín qí jì

两京及碛西诸州火祆, 岁再祀,而禁民祈祭。

fán xún xìng lù cì míng shān dà chuān shèng dì míng wáng míng chén mù zhōu xiàn yǐ guān gào jì

凡巡幸,路次名山、大川、圣帝明王名臣墓,州县以官告祭。

èr wáng hòu xiǎng miào zé gěi shēng láo jì qì ér wán qí wéi yì jī àn zhǔ kè yǐ sì shí shěng wèn

二王后享庙,则给牲牢、祭器,而完其帷帟、几案,主客以四时省问。

fán guó jì fèi wù rì nèi jiào tài cháng tíng xí lè liǎng jīng wén wǔ wǔ pǐn yǐ shàng jí qīng guān qī pǐn yǐ shàng xíng xiāng yú sì guàn

凡国忌废务日,内教、太常停习乐,两京文武五品以上及清官七品以上,行香于寺观。

fán míng yī zǐ dì shì liáo bìng zhǎng guān lì fù sān nián yǒu yàn zhě yǐ míng wén

凡名医子弟试疗病,长官涖覆,三年有验者以名闻。

shàn bù láng zhōng yuán wài láng gè yī rén zhǎng líng miào zhī shēng dòu jiǔ shàn

膳部郎中、员外郎各一人,掌陵庙之牲豆酒膳。

zhū sī gòng fèng kǒu wèi gōng jué qí yú nǎi qiǎn jìn zuò yì rú zhī

诸司供奉口味,躬𫔎其舆乃遣, 进胙亦如之。

fēi dà lǐ dà qìng bù xiàn shí bù jìn kǒu wèi

非大礼、大庆不献食,不进口味。

fán yáng zhì chú ér rǔ zhě shì zhī cháng shēng

凡羊,至厨而乳者释之长生。

dà zhāi rì shàng shí jìn shū shí shì suǒ shā yáng wèi cháng shēng gòng fèng

大斋日,尚食进蔬食,释所杀羊为长生供奉。

fán xiàn shí jìn kǒu wèi bù shā dú

凡献食、进口味,不杀犊。

shàng shí yǒu cù xū bié suǒ bì zòu fù yuè zhōng ér huì zhī

尚食有猝须别索,必奏覆,月终而会之。

fán shàng shí jìn shí yǐ zhǒng qǔ ér bié cháng zhī

凡尚食进食,以种取而别尝之。

diàn zhōng shěng zhǔ shàn shàng shí yú zhū líng yǐ fān shàng xià sì shí qiǎn shí yī zhǔ shí gè yī rén lì zhī

殿中省主膳上食于诸陵, 以番上下,四时遣食医、主食各一人涖之。

zhǔ kè láng zhōng yuán wài láng gè yī rén zhǎng èr wáng hòu zhū fān cháo jiàn zhī shì

主客郎中、员外郎各一人,掌二王后、诸蕃朝见之事。

èr wáng hòu zǐ sūn shì zhèng sān pǐn xī gōng suì cì juàn sān bǎi mǐ sù yì rú zhī jiè gōng jiǎn sān zhī yī

二王后子孙视正三品, 酅公岁赐绢三百,米粟亦如之,介公减三之一。

shū sú rù cháo zhě shǐ zhì zhī zhōu gěi dié fù qí rén shù wèi zhī biān dié

殊俗入朝者,始至之州给牒,覆其人数,谓之边牒。

fán zhōu dū dū cì shǐ cháo jí rì shì pǐn gěi yǐ yì guān kù dié

蕃州都督、刺史朝集日,视品给以衣冠、袴褶。

chéng chuán zhě rì sì yì chéng yì zhě liù yì

乘传者日四驿, 乘驿者六驿。

gōng kè shí liào yǐ sì shí shū hóng lú jì zhōng jù huì zhī

供客食料,以四时输鸿胪,季终句会之。

kè chū zhì jí cí shè huì dì yī děng shì sān pǐn dì èr děng shì sì pǐn dì sān děng shì wǔ pǐn fán wàng fēi gāo zhě shì sàn guān ér jiǎn bàn cān rì shè shí

客初至及辞设会,第一等视三品,第二等视四品,第三等视五品,蕃望非高者,视散官而减半,参日设食。

lù yóu dà hǎi zhě gěi qí yáng shǐ jiē yī

路由大海者,给祈羊豕皆一。

xī nán fán shǐ hái zhě gěi rù hǎi chéng liáng xī běi zhū fān zé gěi dù qì chéng liáng

西南蕃使还者,给入海程粮,西北诸蕃,则给度碛程粮。

fán kè qǐng sù wèi zhě zòu zhuàng mào nián chǐ

蕃客请宿卫者,奏状貌年齿。

tū jué shǐ zhì shì fāng yǒu mào yì lù zòu wèi zhì qí qīng zhòng tài fǔ chéng yī rén lì zhī

突厥使置市坊,有贸易,录奏,为质其轻重,太府丞一人涖之。

fān wáng shǒu lǐng sǐ zǐ sūn xí chū shòu guān xiōng dì zi jiàng yī pǐn xiōng dì zǐ dài shè zhě dí nián shí wǔ hái yǐ zhèng

蕃王首领死,子孙袭初授官,兄弟子降一品,兄弟子代摄者,嫡年十五还以政。

shǐ jué yù zhě hái shàng wén jiàn jí fēng sú zhī yi gòng kuì zèng kuàng zhī shù

使绝域者还,上闻见及风俗之宜、供馈赠贶之数。

bīng bù

○兵部

shàng shū yī rén zhèng sān pǐn

尚书一人,正三品;

shì láng èr rén zhèng sì pǐn xià

侍郎二人,正四品下。

zhǎng wǔ xuǎn dì tú chē mǎ jiǎ xiè zhī zhèng

掌武选、地图、车马、甲械之政。

qí shǔ yǒu sì yī yuē bīng bù èr yuē zhí fāng sān yuē jià bù sì yuē kù bù

其属有四:一曰兵部,二曰职方,三曰驾部,四曰库部。

fán jiāng chū zhēng gào miào shòu fǔ yuè

凡将出征,告庙,授斧钺;

jūn bù cóng lìng dà jiàng zhuān jué hái rì jù shàng qí zuì

军不从令,大将专决,还日,具上其罪。

fán fā bīng jiàng chì shū yú shàng shū shàng shū xià wén fú

凡发兵,降敕书于尚书,尚书下文符。

fàng shí rén fā shí mǎ jūn qì chū shí jiē bù dài chì

放十人,发十马,军器出十,皆不待敕。

wèi shì fān zhí fā yī rén yǐ shàng bì fù zòu

卫士番直,发一人以上,必覆奏。

zhū fān shǒu lǐng zhì zé bèi wēi yí jiāo dǎo

诸蕃首领至,则备威仪郊导。

fán fú guó chou yǐ juàn rù chāo zhī fú guī yú sī nóng

凡俘馘,酬以绢,入钞之俘,归于司农。

láng zhōng yī rén pàn zhàng jí wǔ guān jiē pǐn wèi fǔ zhòng guǎ xiào kǎo gěi gào shēn zhī shì

郎中一人判帐及武官阶品、卫府众寡、校考、给告身之事;

yī rén pàn bù jí jūn róng diào qiǎn zhī míng shù cháo jí lù cì jiǎ gào zhī cháng

一人判簿及军戎调遣之名数,朝集、禄赐、假告之常。

yuán wài láng yī rén zhǎng gòng jǔ zá qǐng

员外郎一人掌贡举、杂请;

yī rén pàn nán cáo suì xuǎn jiě zhuàng zé hé bù shū zī lì kǎo kè

一人判南曹,岁选解状,则核簿书、资历、考课。

jiē wèi shàng shū shì láng zhī èr

皆为尚书、侍郎之贰。

wǔ sàn jiē sì shí yǒu wǔ

武散阶四十有五;

cóng yī pǐn yuē piào qí dà jiàng jūn

从一品曰骠骑大将军;

zhèng èr pǐn yuē fǔ guó dà jiàng jūn

正二品曰辅国大将军;

cóng èr pǐn yuē zhèn jūn dà jiàng jūn

从二品曰镇军大将军;

zhèng sān pǐn shàng yuē guàn jūn dà jiàng jūn huái huà dà jiàng jūn

正三品上曰冠军大将军、 怀化大将军;

zhèng sān pǐn xià yuē huái huà jiāng jūn

正三品下曰怀化将军;

cóng sān pǐn shàng yuē yún huī jiāng jūn guī dé dà jiàng jūn

从三品上曰云麾将军、归德大将军;

cóng sān pǐn xià yuē guī dé jiāng jūn

从三品下曰归德将军;

zhèng sì pǐn shàng yuē zhōng wǔ jiāng jūn

正四品上曰忠武将军;

zhèng sì pǐn xià yuē zhuàng wǔ jiāng jūn huái huà zhōng láng jiàng

正四品下曰壮武将军、怀化中郎将;

cóng sì pǐn shàng yuē xuān wēi jiāng jūn

从四品上曰宣威将军;

cóng sì pǐn xià yuē míng wēi jiāng jūn guī dé zhōng láng jiàng

从四品下曰明威将军、归德中郎将;

zhèng wǔ pǐn shàng yuē dìng yuǎn jiāng jūn

正五品上曰定远将军;

zhèng wǔ pǐn xià yuē níng yuǎn jiāng jūn huái huà láng jiàng

正五品下曰宁远将军、怀化郎将;

cóng wǔ pǐn shàng yuē yóu qí jiāng jūn

从五品上曰游骑将军;

cóng wǔ pǐn xià yuē yóu jī jiāng jūn guī dé láng jiàng

从五品下曰游击将军、归德郎将;

zhèng liù pǐn shàng yuē zhāo wǔ xiào wèi

正六品上曰昭武校尉;

zhèng liù pǐn xià yuē zhāo wǔ fù wèi huái huà sī jiē

正六品下曰昭武副尉、怀化司阶;

cóng liù pǐn shàng yuē zhèn wēi xiào wèi

从六品上曰振威校尉;

cóng liù pǐn xià yuē zhèn wēi fù wèi guī dé sī jiē

从六品下曰振威副尉、归德司阶;

zhèng qī pǐn shàng yuē zhì guǒ xiào wèi

正七品上曰致果校尉;

zhèng qī pǐn xià yuē zhì guǒ fù wèi huái huà zhōng hou

正七品下曰致果副尉、怀化中候;

cóng qī pǐn shàng yuē yì huī xiào wèi

从七品上曰翊麾校尉;

cóng qī pǐn xià yuē yì huī fù wèi guī dé zhōng hou

从七品下曰翊麾副尉、归德中候;

zhèng bā pǐn shàng yuē xuān jié xiào wèi

正八品上曰宣节校尉;

zhèng bā pǐn xià yuē xuān jié fù wèi huái huà sī gē

正八品下曰宣节副尉、怀化司戈;

cóng bā pǐn shàng yuē yù wǔ xiào wèi

从八品上曰御侮校尉;

cóng bā pǐn xià yuē yù wǔ fù wèi guī dé sī gē

从八品下曰御侮副尉、 归德司戈;

zhèng jiǔ pǐn shàng yuē rén yǒng xiào wèi

正九品上曰仁勇校尉;

zhèng jiǔ pǐn xià yuē rén yǒng fù wèi huái huà zhí jǐ zhǎng shàng

正九品下曰仁勇副尉、怀化执戟长上;

cóng jiǔ pǐn shàng yuē péi róng xiào wèi

从九品上曰陪戎校尉;

cóng jiǔ pǐn xià yuē péi róng fù wèi guī dé zhí jǐ zhǎng shàng

从九品下曰陪戎副尉、归德执戟长上。

zì sì pǐn yǐ shàng jiē fān shàng yú bīng bù yǐ yuǎn jìn wèi bā fān sān yuè yī shàng

自四品以上,皆番上于兵部, 以远近为八番,三月一上;

sān qiān lǐ wài zhě miǎn fān shū zī rú wén sàn guān wéi zhuī jí nǎi shàng

三千里外者免番,输资如文散官,唯追集乃上。

liù pǐn yǐ xià shàng shū shěng sòng fú

六品以下,尚书省送符。

huái huà dà jiàng jūn guī dé dà jiàng jūn pèi zhū wèi shàng xià

怀化大将军、归德大将军,配诸卫上下;

yú zhí zhū wèi wèi shí èr fān jiē yuè shàng

余直诸卫为十二番,皆月上。

zhōng wǔ jiāng jūn yǐ xià yóu jī jiāng jūn yǐ shàng měi fān yuè qiáng yì zhě zhí zhū wèi

忠武将军以下、游击将军以上,每番,阅强毅者直诸卫;

fān mǎn yǒu jiàng lüè zhě yǐ míng wén

番满,有将略者以名闻。

bīng bù zhǔ shì sì rén zhí fāng zhǔ shì èr rén jià bù zhǔ shì èr rén kù bù zhǔ shì èr rén

兵部主事四人,职方主事二人,驾部主事二人,库部主事二人。

lóng shuò èr nián gǎi bīng bù yuē sī róng zhí fāng yuē sī chéng jià bù yuē sī yú kù bù yuē sī kù

龙朔二年,改兵部曰司戎,职方曰司城,驾部曰司舆,库部曰司库。

guāng zhái yuán nián gǎi bīng bù yuē xià guān tiān bǎo shí yī zài yuē wǔ bù jià bù yuē sī jià

光宅元年,改兵部曰夏官, 天宝十一载曰武部,驾部曰司驾。

yǒu bīng bù lìng shǐ sān shí rén shū lìng shǐ liù shí rén zhì shū lìng shǐ shí sān rén jiá kù lìng shǐ shí èr rén tíng cháng bā rén zhǎng gù shí èr rén

有兵部令史三十人,书令史六十人,制书令史十三人,甲库令史十二人,亭长八人,掌固十二人;

zhí fāng lìng shǐ sì rén shū lìng shǐ jiǔ rén zhǎng gù sì rén

职方令史四人,书令史九人,掌固四人;

jià bù lìng shǐ shí rén shū lìng shǐ èr shí sì rén zhǎng gù sì rén

驾部令史十人,书令史二十四人,掌固四人;

kù bù lìng shǐ qī rén shū lìng shǐ shí wǔ rén zhǎng gù sì rén

库部令史七人,书令史十五人,掌固四人。

zhí fāng láng zhōng yuán wài láng gè yī rén zhǎng dì tú chéng huáng zhèn shù fēng hòu fáng rén dào lù zhī yuǎn jìn jí sì yí guī huà zhī shì

职方郎中、员外郎各一人,掌地图、城隍、镇戍、烽候、防人道路之远近及四夷归化之事。

fán tú jīng fēi zhōu xiàn zēng fèi wǔ nián nǎi xiū suì yǔ bǎn jí xié shàng

凡图经,非州县增废,五年乃修,岁与版籍偕上。

fán fán kè zhì hóng lú xùn qí guó shān chuān fēng tǔ wèi tú zòu zhī fù shàng yú zhí fāng

凡蕃客至,鸿胪讯其国山川、风土,为图奏之,副上于职方;

shū sú rù cháo zhě tú qí róng zhuàng yī fú yǐ wén

殊俗入朝者,图其容状、衣服以闻。

jià bù láng zhōng yuán wài láng gè yī rén zhǎng yú niǎn chē chéng chuán yì jiù mù mǎ niú zá chù zhī jí

驾部郎中、员外郎各一人,掌舆辇、车乘、传驿、厩牧马牛杂畜之籍。

fán gěi mǎ zhě yī pǐn bā pǐ èr pǐn liù pǐ sān pǐn wǔ pǐ sì pǐn wǔ pǐn sì pǐ liù pǐn sān pǐ qī pǐn yǐ xià èr pǐ

凡给马者,一品八匹,二品六匹,三品五匹,四品、五品四匹,六品三匹,七品以下二匹;

gěi chuán chéng zhě yī pǐn shí mǎ èr pǐn jiǔ mǎ sān pǐn bā mǎ sì pǐn wǔ pǐn sì mǎ liù pǐn qī pǐn èr mǎ bā pǐn jiǔ pǐn yī mǎ

给传乘者,一品十马,二品九马,三品八马,四品、五品四马,六品、七品二马, 八品、九品一马;

sān pǐn yǐ shàng chì zhào zhě gěi sì mǎ wǔ pǐn sān mǎ liù pǐn yǐ shàng yǒu chà

三品以上敕召者给四马,五品三马,六品以上有差。

fán yì mǎ gěi de sì qǐng shí yǐ mù xu

凡驿马,给地四顷,莳以苜蓿。

fán sān shí lǐ yǒu yì yì yǒu zhǎng jǔ tiān xià sì fāng zhī suǒ dá wèi yì qiān liù bǎi sān shí jiǔ

凡三十里有驿,驿有长,举天下四方之所达,为驿千六百三十九;

zǔ xiǎn wú shuǐ cǎo zhèn shù zhě shì lù yào xì zhì guān mǎ

阻险无水草镇戍者,视路要隙置官马。

shuǐ yì yǒu zhōu

水驿有舟。

fán chuán yì mǎ lǘ měi suì shàng qí sǐ sǔn féi jí zhī shù

凡传驿马驴,每岁上其死损、 肥瘠之数。

kù bù láng zhōng yuán wài láng gè yī rén zhǎng róng qì lǔ bù yí zhàng

库部郎中、员外郎各一人,掌戎器、卤簿仪仗。

yuán rì dōng zhì chén shè cí sì sāng zàng biàn qí míng shù ér gōng yān

元日冬至陈设、祠祀、丧葬, 辨其名数而供焉。

fán róng qì sè bié ér yì chù yǐ wèi wèi mù shì bào liáng zhī

凡戎器,色别而异处,以卫尉幕士暴凉之。

jīng wèi qí huà dūn shòu lì qín xíng xìng zé gěi fēi zǒu qí

京卫旗画蹲兽、立禽, 行幸则给飞走旗。

fán zhū wèi yí zhàng yǐ yù shǐ lì qí guǐ zhǎng

凡诸卫仪仗,以御史涖其庋掌;

wǔ kù qì zhàng zé bīng bù zhǎng guān lì qí xiū wán

武库器仗,则兵部长官涖其修完。

jīng guān wǔ pǐn yǐ shàng zhēng xíng zhě jiǎ jiǎ dào qí fān shuò

京官五品以上征行者,假甲、纛、旗、幡、槊;

zhū wèi gěi gōng

诸卫,给弓;

qiān niú gěi jiǎ

千牛,给甲。

xíng bù

○刑部

shàng shū yī rén zhèng sān pǐn

尚书一人,正三品;

shì láng yī rén zhèng sì pǐn xià

侍郎一人,正四品下。

zhǎng lǜ lìng xíng fǎ tú lì àn fù yàn jìn zhī zhèng

掌律令、刑法、徒隶、按覆谳禁之政。

qí shǔ yǒu sì yī yuē xíng bù èr yuē dōu guān sān yuē bǐ bù sì yuē sī mén

其属有四:一曰刑部,二曰都官,三曰比部,四曰司门。

xíng bù láng zhōng yuán wài láng zhǎng lǜ fǎ àn fù dà lǐ jí tiān xià zòu yàn wèi shàng shū shì láng zhī èr

刑部郎中、员外郎,掌律法,按覆大理及天下奏谳,为尚书、侍郎之贰。

fán xíng fǎ zhī shū yǒu sì yī yuē lǜ èr yuē lìng sān yuē gé sì yuē shì

凡刑法之书有四:一曰律,二曰令,三曰格,四曰式。

fán jū dà yù yǐ shàng shū shì láng yǔ yù shǐ zhōng chéng dà lǐ qīng wèi sān sī shǐ

凡鞫大狱,以尚书侍郎与御史中丞、大理卿为三司使。

fán guó yǒu dà shè jí qiú tú yú què xià yǐ tīng

凡国有大赦,集囚徒于阙下以听。

xíng bù zhǔ shì sì rén dōu guān zhǔ shì èr rén bǐ bù zhǔ shì sì rén sī mén zhǔ shì èr rén

刑部主事四人,都官主事二人,比部主事四人,司门主事二人。

lóng shuò èr nián gǎi xíng bù yuē sī xíng dōu guān yuē sī pū bǐ bù yuē sī jì sī mén yuē sī guān

龙朔二年,改刑部曰司刑,都官曰司仆,比部曰司计,司门曰司关。

guāng zhái yuán nián gǎi xíng bù yuē qiū guān

光宅元年,改刑部曰秋官。

tiān bǎo shí yī zài gǎi xíng bù yuē sī xiàn bǐ bù yuē sī jì

天宝十一载,改刑部曰司宪,比部曰司计。

yǒu xíng bù lìng shǐ shí jiǔ rén shū lìng shǐ sān shí bā rén tíng cháng liù rén zhǎng gù shí rén

有刑部令史十九人,书令史三十八人, 亭长六人,掌固十人;

dōu guān lìng shǐ jiǔ rén shū lìng shǐ shí èr rén zhǎng gù sì rén

都官令史九人,书令史十二人,掌固四人;

bǐ bù lìng shǐ shí sì rén shū lìng shǐ èr shí qī rén jì shǐ yī rén zhǎng gù sì rén

比部令史十四人, 书令史二十七人,计史一人,掌固四人;

sī mén lìng shǐ liù rén shū lìng shǐ shí sān rén zhǎng gù sì rén

司门令史六人,书令史十三人,掌固四人。

dōu guān láng zhōng yuán wài láng gè yī rén zhǎng fú lì bù lù gěi yī liáng yī yào ér lǐ qí su miǎn

都官郎中、员外郎各一人,掌俘隶簿录,给衣粮医药,而理其诉免。

fán fǎn nì xiāng zuò méi qí jiā pèi guān cáo zhǎng yì wèi guān nú bì

凡反逆相坐,没其家配官曹,长役为官奴婢。

yī miǎn zhě yī suì sān fān yì

一免者,一岁三番役。

zài miǎn wèi zá hù yì yuē guān hù èr suì wǔ fān yì

再免为杂户,亦曰官户, 二岁五番役。

měi fān jiē yī yuè

每番皆一月。

sān miǎn wèi liáng rén

三免为良人。

liù shí yǐ shàng jí fèi jí zhě wèi guān hù

六十以上及废疾者,为官户;

qī shí wèi liáng rén

七十为良人。

měi suì mèng chūn shàng qí jí zì huáng kǒu yǐ shàng yìn bì zhòng dōng sòng yú dū guān tiáo qí shēng xī ér àn bǐ zhī

每岁孟春上其籍,自黄口以上印臂,仲冬送于都官,条其生息而按比之。

yuè gōng shòu yī piàn mǎ diào mǎ qún tóu zāi jiē zhī rén jiē qǔ yān

乐工、兽医、骗马、调马、群头、栽接之人皆取焉。

fù guàn zhōu xiàn zhě àn bǐ rú píng mín bù fān shàng suì dū dīng zī wèi qián yī qiān wǔ bǎi

附贯州县者,按比如平民,不番上,岁督丁资,为钱一千五百;

dīng bì zhōng nán wǔ shū qí yī

丁婢、中男,五输其一;

shì dīng cán jí bàn shū

侍丁、残疾半输。

fán jū zuò zhě chà yǐ sān děng sì suì yǐ shàng wèi xiǎo

凡居作者,差以三等:四岁以上为小;

shí yī yǐ shàng wèi zhōng

十一以上为中;

èr shí yǐ shàng wèi dīng

二十以上为丁。

dīng nú sān dāng èr yì

丁奴,三当二役;

zhōng nú dīng bì èr dāng yī yì

中奴、 丁婢,二当一役;

zhōng bì sān dāng yī yì

中婢,三当一役。

bǐ bù láng zhōng yuán wài láng gè yī rén zhǎng jù huì nèi wài fù liǎn jīng fèi fèng lù gōng xiè xūn cì zāng shú tú yì kè chéng bū qiàn zhī wù jí jūn zī xiè qì hé dí tún shōu suǒ rù

比部郎中、员外郎各一人,掌句会内外赋敛、经费、俸禄、公廨、勋赐、赃赎、 徒役课程、逋欠之物,及军资、械器、和籴、屯收所入。

jīng shī cāng kù sān yuè yī bǐ zhū sī zhū shǐ jīng dū sì shí jù huì yú shàng shū shěng yǐ hòu jì jù qián jì

京师仓库,三月一比,诸司、诸使、京都,四时句会于尚书省,以后季句前季;

zhū zhōu zé suì zhōng zǒng jù yān

诸州,则岁终总句焉。

sī mén láng zhōng yuán wài láng gè yī rén zhǎng mén guān chū rù zhī jí jí lán yí zhī wù

司门郎中、员外郎各一人,掌门关出入之籍及阑遗之物。

fán zhe jí yuè yī yì zhī

凡著籍,月一易之。

liú nèi jì guān jué xìng míng

流内,记官爵、姓名;

liú wài jì nián chǐ mào zhuàng

流外,记年齿、貌状。

fēi qiān jiě bù chú

非迁解不除。

fán yǒu zhào zhě jiàng mò chì kān tóng yú mù qì rán hòu rù

凡有召者,降墨敕,勘铜鱼、木契然后入。

jiān mén xiào wèi xún rì sòng píng ān

监门校尉巡日送平安。

fán zòu shì qiǎn guān sòng zhī zhòu tí shí kè yè tí gèng chóu

凡奏事,遣官送之,昼题时刻,夜题更筹。

mìng fù zhū qīn zhāo cān zhě nèi shì jiān xiào wèi lì suǒ

命妇诸亲朝参者,内侍监校尉涖索。

fán wěi běn chē bù rù gōng mén

凡苇畚车,不入宫门。

lán yí zhī wù jiē yú mén wài bǎng yǐ wù sè jī nián méi guān

阑遗之物,揭于门外,榜以物色,期年没官。

tiān xià guān èr shí liù yǒu shàng zhōng xià zhī chà dù zhě běn sī gěi guò suǒ

天下关二十六,有上、中、下之差,度者,本司给过所;

chū sài yú yuè zhě gěi xíng dié

出塞逾月者,给行牒;

liè shǒu suǒ guò gěi cháng jí sān yuè yī yì

猎手所过,给长籍,三月一易。

fán kè wǎng lái yuè qí zhuāng zhòng rù yī guān zhě yú guān bù jī

蕃客往来,阅其装重,入一关者,余关不讥。

gōng bù

○工部

shàng shū yī rén zhèng sān pǐn

尚书一人,正三品;

shì láng yī rén zhèng sì pǐn xià

侍郎一人,正四品下。

zhǎng shān zé tún tián gōng jiàng zhū sī gōng xiè zhǐ bǐ mò zhī shì

掌山泽、屯田、工匠、诸司公廨纸笔墨之事。

qí shǔ yǒu sì yī yuē gōng bù èr yuē tún tián sān yuē yú bù sì yuē shuǐ bù

其属有四:一曰工部,二曰屯田,三曰虞部,四曰水部。

gōng bù láng zhōng yuán wài láng gè yī rén zhǎng chéng chí tǔ mù zhī gōng yì chéng shì wèi shàng shū shì láng zhī èr

工部郎中、员外郎各一人,掌城池土木之工役程式,为尚书、侍郎之贰。

fán jīng dōu yíng shàn jiē xià shào fǔ jiāng zuò gòng qí yòng yì qiān gōng zhě xiān zòu

凡京都营缮,皆下少府、将作共其用,役千功者先奏。

fán gōng jiàng yǐ zhōu xiàn wèi tuán wǔ rén wéi huǒ wǔ huǒ zhì zhǎng yī rén

凡工匠,以州县为团,五人为火, 五火置长一人。

sì yuè zhì qī yuè wèi cháng gōng èr yuè sān yuè bā yuè jiǔ yuè wèi zhōng gōng shí yuè zhì zhèng yuè wèi duǎn gōng

四月至七月为长功,二月、三月、八月、九月为中功,十月至正月为短功。

gù zhě rì wèi juàn sān chǐ nèi zhōng shàng qiǎo jiàng wú zuò zé nà zī

雇者,日为绢三尺,内中尚巧匠,无作则纳资。

fán jīn liáng dào lù zhì yǐ jiǔ yuè

凡津梁道路,治以九月。

gōng bù zhǔ shì sān rén tún tián zhǔ shì èr rén yú bù zhǔ shì èr rén shuǐ bù zhǔ shì èr rén

工部主事三人,屯田主事二人,虞部主事二人,水部主事二人。

wǔ dé sān nián gǎi qǐ bù yuē gōng bù lóng shuò èr nián yuē sī píng tún tián yuē sī tián yú bù yuē sī yú shuǐ bù yuē sī chuān

武德三年,改起部曰工部,龙朔二年,曰司平,屯田曰司田,虞部曰司虞,水部曰司川。

guāng zhái yuán nián gǎi gōng bù yuē dōng guān

光宅元年,改工部曰冬官。

tiān bǎo shí yī zài gǎi yú bù yuē sī yú shuǐ bù yuē sī shuǐ

天宝十一载,改虞部曰司虞,水部曰司水。

gōng bù yǒu lìng shǐ shí èr rén shū lìng shǐ èr shí yī rén jì shǐ yī rén tíng cháng liù rén zhǎng gù bā rén

工部有令史十二人, 书令史二十一人,计史一人,亭长六人,掌固八人;

tún tián lìng shǐ qī rén shū lìng shǐ shí èr rén jì shǐ yī rén zhǎng gù sì rén

屯田令史七人,书令史十二人, 计史一人,掌固四人;

yú bù lìng shǐ sì rén shū lìng shǐ jiǔ rén zhǎng gù sì rén

虞部令史四人,书令史九人,掌固四人;

shuǐ bù lìng shǐ sì rén shū lìng shǐ jiǔ rén zhǎng gù sì rén

水部令史四人,书令史九人,掌固四人。

tún tián láng zhōng yuán wài láng gè yī rén zhǎng tiān xià tún tián jí jīng wén wǔ zhí tián zhū sī gōng xiè tián yǐ pǐn gěi yān

屯田郎中、员外郎各一人,掌天下屯田及京文武职田、诸司公廨田,以品给焉。

yú bù láng zhōng yuán wài láng gè yī rén zhǎng jīng dū qú yuàn yòu shān zé cǎo mù jí bǎi guān fán kè shí shū xīn tàn gōng dùn tián liè zhī shì

虞部郎中、员外郎各一人,掌京都衢、苑囿、山泽草木及百官蕃客时蔬薪炭供顿、畋猎之事。

měi suì chūn yǐ hù xiǎo ér hù bì zhàng nèi shí zhǒng gài guàn dōng zé jǐn qí méng fù

每岁春,以户小儿、户婢仗内莳种溉灌,冬则谨其蒙覆。

fán jiāo cí shén tán wǔ yuè míng shān qiáo cǎi chú mù jiē yǒu jìn jù yí sān shí bù wài de gēng zhòng chūn xià bù fá mù

凡郊祠神坛、五岳名山,樵采、刍牧皆有禁,距遗三十步外得耕种,春夏不伐木。

jīng zhào hé nán fǔ sān bǎi lǐ nèi zhēng yuè wǔ yuè jiǔ yuè jìn yì liè

京兆、 河南府三百里内,正月、五月、九月禁弋猎。

shān zé yǒu bǎo kě gōng yòng zhě yǐ wén

山泽有宝可供用者,以闻。

shuǐ bù láng zhōng yuán wài láng gè yī rén zhǎng jīn jì chuán lú qú liáng dī yàn gōu xù yú bǔ yùn cáo niǎn wèi zhī shì

水部郎中、员外郎各一人,掌津济、船舻、渠梁、堤堰、沟洫、渔捕、运漕、 碾硙之事。

fán kēng xiàn jǐng xué jiē yǒu biāo

凡坑陷、井穴皆有标。

jīng jī yǒu qú cháng dǒu mén zhǎng

京畿有渠长、斗门长。

zhū zhōu dī yàn cì shǐ xiàn lìng yǐ shí jiǎn xíng ér lì qí jué zhù

诸州堤堰,刺史、县令以时检行,而涖其决筑。

yǒu dài zé yǐ xià hù fēn qiān jìn zhēng lì zhě

有埭,则以下户分牵,禁争利者。

✦ You read 志·卷三十六

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.